ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 4980 1383255 1382551 2026-08-18T07:10:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 5 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383255 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox person | name = ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ | image = K.J Yesudas.JPG | caption = ಜೂನ್ 2011ರಲ್ಲಿ ಯೇಸುದಾಸ್ | birth_name = ಕಟ್ಟಸ್ಸೇರಿ ಜೋಸೆಫ್ ಯೇಸುದಾಸ್ | birth_date = {{birth date and age|1940|01|10|df=y}} | birth_place = [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ]]<br>(ಇಂದಿನ [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ) | other_names = ಗಾನಗಂಧರ್ವನ್ | education = [[ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಸಂಗೀತ ಕಾಲೇಜು]], [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] | occupation = {{hlist|ಗಾಯಕ|ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ|ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ}} | years_active = 1961–ಪ್ರಸ್ತುತ | spouse = {{marriage|ಪ್ರಭಾ|1970}} | children = 3, [[ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್]] ಸೇರಿದಂತೆ | awards = [[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ|ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]] | honours = {{plainlist| * [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (1975) * [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] (2002) * [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] (2017) }} | website = | module = {{Infobox musical artist | embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flat list| * [[ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] * [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ|ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ]] * [[ಫಿಲ್ಮಿ]] }} | instrument = ಗಾಯನ | label = {{flat list| * [[ತರಂಗಿಣಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್|ತರಂಗಿಣಿ]] * [[ಸಾರೆಗಾಮಾ|ಹಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ವಾಯ್ಸ್]]}} }} | signature = K. J. Yesudas signature.svg | honorific_suffix = }} '''ಕಟ್ಟಸ್ಸೇರಿ ಜೋಸೆಫ್ ಯೇಸುದಾಸ್''' ([[Help:IPA/Malayalam|/jeːʃud̪aːs/]]; 10 ಜನವರಿ 1940 ರಂದು ಜನನ) ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ|ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ]] ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="hindu_jan10">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/article78427.ece|title=Music legend Yesudas turns 70|date=10 January 2010|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|access-date=8 January 2011|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303195202/http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/article78427.ece|archive-date=3 March 2014|url-status=live}}</ref><ref name="rediff_2001">{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2001/may/07yesu.htm|title='I don't sing trendy music'|publisher=[[Rediff]]|access-date=6 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080225021305/http://www.rediff.com/entertai/2001/may/07yesu.htm|archive-date=25 February 2008|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ [[ಕೇರಳ]]ದಿಂದ ಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book |last1=Rajadhyaksha |first1=Ashish |url=https://books.google.com/books?id=SLkABAAAQBAJ&pg=PA240 |title=Encyclopedia of Indian Cinema |last2=Willemen |first2=Paul |date=10 July 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-94318-9 |pages=240 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=12 May 2010|title=An icon's music and musings|url=https://www.deccanherald.com/opinion/right-in-the-middle/an-icons-music-and-musings-66416.html|access-date=13 July 2021|website=Deccan Herald|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Sivapriyan |first=ETB |date=25 September 2020 |title=S P Balasubrahmanyam and wife performed 'padha pooja' on Yesudas |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/s-p-balasubrahmanyam-and-wife-performed-padha-pooja-on-yesudas-892941.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929131225/https://www.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/s-p-balasubrahmanyam-and-wife-performed-padha-pooja-on-yesudas-892941.html |archive-date=29 September 2020 |website=[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]}}</ref> ಆರು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು [[ಮಲಯಾಳಂ]], [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]], [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]], [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಒಡಿಯಾ ಭಾಷೆ|ಒಡಿಯಾ]],<ref>{{Cite web|title=K.J Yesudas all odia songs|url=https://gaana.com/artist/k-j-yesudas/odia-songs}}</ref> [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]], [[ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ|ಮರಾಠಿ]] ಹಾಗೂ [[ಅರಾಬಿಕ್]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್, [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]], ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ [[ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ]] 50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="radioandmusic.com">{{Cite web|url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/yesudas-receives-cnn-ibn-indian-year-award#|title=Yesudas receives CNN-IBN 'Indian of the Year' award|date=17 December 2011|access-date=1 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313022001/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/yesudas-receives-cnn-ibn-indian-year-award|archive-date=13 March 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="hindu_feb01">{{Cite news |last=Kurian |first=Sangeeth |date=3 September 2002 |title=Those magical moments... |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/those-magical-moments/article28380148.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210131042021/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/those-magical-moments/article28380148.ece |archive-date=31 January 2021 |access-date=31 January 2021 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}</ref><ref name="hindu_sep02">{{Cite news |last=Padmanabhan |first=Savitha |date=8 February 2001 |title=Life devoted to music |work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |url=http://www.hinduonnet.com/2001/02/08/stories/09080706.htm |url-status=usurped |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029163613/http://www.hinduonnet.com/2001/02/08/stories/09080706.htm |archive-date=29 October 2009}}</ref> ಅವರ ಮಧುರವಾದ, ಅಲೌಕಿಕ ಧ್ವನಿಗೆ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರನ್ನು '''ಗಾನಗಂಧರ್ವನ್''' ({{translation}} ದಿವ್ಯ ಗಾಯಕ) ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="tbi">{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=10 January 2020 |title=Here is Why KJ Yesudas is Known as 'Celestial Singer' |url=https://www.thebetterindia.com/208934/kj-yesudas-greatest-singer-malayalam-tamil-hindi-telugu-illaiyaraja-ar-rahman-india-nor41/ |access-date=14 November 2020 |website=[[ದಿ ಬೆಟರ್ ಇಂಡಿಯಾ]] |archive-date=4 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804234741/https://www.thebetterindia.com/208934/kj-yesudas-greatest-singer-malayalam-tamil-hindi-telugu-illaiyaraja-ar-rahman-india-nor41/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=10 January 2024 |title=Legendary singer K.J. Yesudas turns 84 |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/legendary-singer-kj-yesudas-turns-84/article67726865.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110123006/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/legendary-singer-kj-yesudas-turns-84/article67726865.ece |archive-date=10 January 2024 |access-date=26 July 2024 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |url-status=live }}</ref> ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 16 ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |last=നായർ |first=അനീഷ് |date=10 January 2020 |title=അര നൂറ്റാണ്ടിനിടെ ഗാനഗന്ധർവൻ എത്ര പാട്ടുകൾ പാടിയിട്ടുണ്ടാവും? |newspaper=Malayala Manorama |url=https://www.manoramaonline.com/music/indepth/k-j-yesudas-birthday/2020/01/10/k-j-yesudas-favourite-songs-list.html |access-date=13 July 2021}}</ref> ಅವರು 1970 ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಎಂಟು ಬಾರಿ,<ref name="record">{{Cite news |last=Kumar |first=P. K. Ajith |date=14 April 2018 |title=A record most melodious for this singing legend |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-record-most-melodious-for-this-singing-legend/article23543531.ece |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}</ref> [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] ಐದು ಬಾರಿ, ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]], ತಮಿಳುನಾಡು, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನೀಡುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 36 ಬಾರಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="hindu_jan10" /> ಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ 1975 ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]],<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/padma-vibhushan-is-another-stepping-stone-for-k-j-yesudas/articleshow/56789500.cms|title=Padma Vibhushan is another stepping stone for K J Yesudas|website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]|date=26 January 2017 |access-date=28 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620030709/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/padma-vibhushan-is-another-stepping-stone-for-k-j-yesudas/articleshow/56789500.cms|archive-date=20 June 2018|url-status=live}}</ref> 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]], ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] (ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ [[ಭಾರತೀಯ ಗೌರವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]) ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://india.gov.in/myindia/padmabhushan_awards_list1.php?start=300 |title=Padma Bhushan Awardees&nbsp;– Padma Awards&nbsp;– My India, My Pride |publisher=India.gov.in |access-date=9 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010010826/http://india.gov.in/myindia/padmabhushan_awards_list1.php?start=300 |archive-date=10 October 2012 |url-status=live }}</ref> 2002 ರಲ್ಲಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ|ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ]] ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾದ [[ಜೆ. ಸಿ. ಡೇನಿಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಯೇಸುದಾಸ್ [[ಸಿಎನ್ಎನ್-ಐಬಿಎನ್]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. 2006 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ [[ಎವಿಎಂ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್|ಎವಿಎಂ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 16 ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2006/12/01/stories/2006120100400200.htm |title=One for the records |date=1 December 2006 |access-date=1 May 2010 |location=Chennai, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418081649/http://www.hindu.com/fr/2006/12/01/stories/2006120100400200.htm |archive-date=18 April 2010 |work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |url-status=dead }}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಜೋಸೆಫ್]] ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಜೋಸೆಫ್ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ರಂಗ ನಟರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="tbi" /> ಯೇಸುದಾಸ್ ಏಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು, ಪುಷ್ಪ ಎಂಬ ಅಕ್ಕ, ಮತ್ತು ಆಂಟನಿ (ಆಂಟಪ್ಪನ್), ಬಾಬು, ಮಣಿ, ಜಸ್ಟಿನ್ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ತಮ್ಮಂದಿರು ಮತ್ತು ಜಯಮ್ಮ ಎಂಬ ತಂಗಿ ಇದ್ದರು.<ref>{{Cite news |date=10 January 2020 |title=KJ Yesudas: A name that spells melody |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/kj-yesudas-turns-80/article30522919.ece |access-date=14 November 2020 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=4 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204175059/https://www.thehindu.com/entertainment/music/kj-yesudas-turns-80/article30522919.ece |url-status=live |last1=Nagarajan |first1=Saraswathy |last2=M |first2=Athira |last3=Pradeep |first3=K. }}</ref> ಈ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರಲ್ಲಿ, ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಜ್ವರದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು, ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಜಸ್ಟಿನ್ 62 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 2020 ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗೂಢ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಜೋಸೆಫ್ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ, ಸಂಗೀತಗಾರ ಕುಂಜನ್ ವೇಲು ಭಾಗವತರ್ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರು. ಕುಂಜನ್ ವೇಲು ಅವರು ನಾದಸ್ವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಟಿ. ಎನ್. ರಾಜರತ್ನಂ ಪಿಳ್ಳೈ]] ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಗೀತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು [[ಆರ್ಎಲ್ವಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಲಲಿತಕಲಾ ಕಾಲೇಜು|ಆರ್. ಎಲ್. ವಿ. ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿ]], [[ತ್ರಿಪ್ಪುಣಿತ್ತುರ]] ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ''ಗಾನಭೂಷಣಂ'' ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಸಂಗೀತ ಕಾಲೇಜು]], [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ನಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] ಮಾಂತ್ರಿಕರಾದ ಕೆ. ಆರ್. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು [[ಸೆಮ್ಮಂಗುಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯರ್]] ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ, ಅವರು ವೆಚೂರ್ ಹರಿಹರ ಸುಬ್ರಮಣಿಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರು [[ಚೆಂಬೈ ವೈದ್ಯನಾಥ ಭಾಗವತರ್]] ಅವರಿಂದ ಸುಧಾರಿತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |date=10 January 2018 |title=With 70,000 songs to his credit, legendary singer Yesudas turns 78 |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/music/2018/01/10/legendary-singer-yesudas-turns-78.html |access-date=14 November 2020 |website=[[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ]] |archive-date=14 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114110818/https://www.onmanorama.com/entertainment/music/2018/01/10/legendary-singer-yesudas-turns-78.html |url-status=live }}</ref> ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 1970 ರಂದು [[ಮಲ್ಲಪಳ್ಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>{{cite web |title=This voice is my life's greatest fortune: Prabha Yesudas |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/music/2020/01/10/yesudas-birthday-special-note-wife-prabha.html |website=Malayala Manorama |publisher=Onmanorama |access-date=6 October 2023}}</ref> 2021 ರಲ್ಲಿ, ಯೇಸುದಾಸ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿ 60 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Soman |first=Sandhya |date=9 September 2011 |title=Book on Yesudas tracks the men who made the star |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Book-on-Yesudas-tracks-the-men-who-made-the-star/articleshow/9916686.cms |access-date=14 November 2020 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030200112/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Book-on-Yesudas-tracks-the-men-who-made-the-star/articleshow/9916686.cms |url-status=live }}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ: 1960ರ ದಶಕ=== [[File:Onvk2.JPG|thumb|250px|left|ಕವಿ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರ [[ಒ. ಎನ್. ವಿ. ಕುರುಪ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯೇಸುದಾಸ್]] ಯೇಸುದಾಸ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆ ''ಜಾತಿ ಭೇದಂ ಮತ ದ್ವೇಷಂ'' (ಸಂಗೀತ: [[ಎಂ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್]]) ಅನ್ನು 14 ನವೆಂಬರ್ 1961 ರಂದು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ತಾವು ಹಾಡಿದ ಆ ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗಾಯಕನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಶೀರ್ವಾದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಬರೆದವರು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂತ-ಕವಿ-ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾದ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು. ಚಿತ್ರ [[ಕಾಲ್ಪಡುಕಲ್]] (1962), [[ನಾರಾಯಣ ಗುರು|ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯಕರಾದ [[ಪಿ. ಲೀಲಾ]], [[ಶಾಂತಾ ಪಿ. ನಾಯರ್]], [[ಕೆ. ಪಿ. ಉದಯಭಾನು]], [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] ಮುಂತಾದವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಪಿ. ಭಾಸ್ಕರನ್]] ಮತ್ತು ನಂಬಿಯತ್ ಅವರಂತಹ ಗೀತರಚನೆಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಕವಿ [[ಕುಮಾರನ್ ಆಶಾನ್]] ಅವರ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[ಎಂ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್]], [[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್]], [[ವಿ. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ]], [[ಬಿಆರ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್]], [[ಎಂ. ಎಸ್. ಬಾಬುರಾಜ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅವರ [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ|ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="rediff_2001" /> [[ಭಾರ್ಯಾ (1962 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಾರ್ಯಾ]] ( ಸಂಗೀತ [[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್]] ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ [[ವಯಲಾರ್ ರಾಮವರ್ಮ]]) ಎಂಬ ಹಿಟ್ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. 1967 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಪಿ.ವೇಣು]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ [[ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ]] ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ.ಎಸ್.ಬಾಬುರಾಜ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅವರು ಮೊದಲು [[ಬೊಮ್ಮೈ (1964 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೊಮ್ಮೈ]] ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ]] ಹಾಡಿದರು (ಸಂಗೀತ: [[ಎಸ್. ಬಾಲಚಂದರ್]]), ಆದರೆ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ [[ಕೊಂಜುಮ್ ಕುಮಾರಿ]] (ಸಂಗೀತ: ವೇದ). 1965 ರಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ [[ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್]]ನ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಹಾಡನ್ನೂ ಹಾಡಿದರು.<ref name="stateofkerala.in" /> ಸಲಿಲ್, ಯೇಸುದಾಸ್ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್]] ಅವರ ತ್ರಿವಳಿ 1970 ರ ದಶಕದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಕೇರಳದ ಪುಲಮಂತೋಳ್ ಮೂಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>Reliable independent source</ref> 1970 ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಆ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="stateofkerala.in">{{cite news|url=http://www.stateofkerala.in/news/k%20j%20yesudas%20the%20indian%20play%20back%20singing%20legend.php |title=CDR K J YESUDAS THE INDIAN PLAYBACK SINGING LEGEND'S RAGS TO RICHES |publisher=stateofkerala.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205230708/http://www.stateofkerala.in/news/k%20j%20yesudas%20the%20indian%20play%20back%20singing%20legend.php |archive-date= 5 December 2011 }}</ref> ===ಬಾಲಿವುಡ್: 1970ರ ದಶಕ=== ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಶಕ ಹಾಡಿದ ನಂತರ, ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅವರು ಹಾಡಿದ ಮೊದಲ ಹಿಂದಿ ಗೀತೆ ''ಜೈ ಜವಾನ್ ಜೈ ಕಿಸಾನ್'' (1971) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ ''[[ಛೋಟಿ ಸಿ ಬಾತ್]]'' ಆಗಿತ್ತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು "ಜಾನೆಮನ್ ಜಾನೆಮನ್" ನಂತಹ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು. ಅವರು [[ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್]], [[ಅಮೋಲ್ ಪಾಲೇಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಜಿತೇಂದ್ರ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಟರಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ರವೀಂದ್ರ ಜೈನ್]], [[ಬಪ್ಪಿ ಲಾಹಿರಿ]], [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಜಹೂರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್|ಖಯ್ಯಾಮ್]], [[ರಾಜ್ ಕಮಲ್]] ಮತ್ತು [[ಸಲಿಲ್ ಚೌಧರಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಜರಾಮರ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಿಂದಿ ಹಾಡುಗಳು 1976 ರ ಚಿತ್ರ ''[[ಚಿತ್ಚೋರ್]]'' ನಲ್ಲಿವೆ, ಇದಕ್ಕೆ [[ರವೀಂದ್ರ ಜೈನ್]] ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 14 ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಂದು, ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]]ದಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ "ಸಂಗೀತ ಫಾರ್ ಪೀಸ್" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ "ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ" ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಉದಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಡೆಸಿದ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಲಿಯೋನೆಲ್ ರಿಚಿ]], [[ರೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್]], [[ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ಕ್ಯಾಬಲ್ಲೆ]], ಮತ್ತು [[ಝುಬಿನ್ ಮೆಹ್ತಾ]] ಮುಂತಾದ ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.asianetindia.com/news/kj-yesudas-completes-50-glorious-years-singer_300940.html |title=KJ Yesudas completes 50 glorious years as singer |publisher=Asianet india |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124040600/http://www.asianetindia.com/news/kj-yesudas-completes-50-glorious-years-singer_300940.html |archive-date=24 January 2012 }}</ref> 2001 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಅಹಿಂಸಾ'' ಆಲ್ಬಂಗಾಗಿ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ನವ-ಯುಗದ ಸಂಗೀತ|ನವ-ಯುಗ]] ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಿಶ್ರ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.hinduonnet.com/2001/02/19/stories/09190704.htm |title=Ahimsa Album |publisher=Hinduonnet.com |date=19 February 2001 |access-date=9 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061210180308/http://www.hinduonnet.com/2001/02/19/stories/09190704.htm |archive-date=10 December 2006 |url-status=usurped}}</ref> ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ [[ಅರಾಬಿಕ್]] ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|author=Vineet Pillai |url=http://www.indien-netzwerk.de/navigation/ereignisse/artikel/yesudas/yesudas_interview-eng.htm |title=Exclusive&nbsp;– Interview with Yesudas on 15th November 2003 |publisher=Indien-netzwerk.de |date=15 November 2003 |access-date=1 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100531061214/http://www.indien-netzwerk.de/navigation/ereignisse/artikel/yesudas/yesudas_interview-eng.htm |archive-date=31 May 2010 }}</ref> ಅವರು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. 2009 ರಲ್ಲಿ ಯೇಸುದಾಸ್ 'ಸಂಗೀತ ಫಾರ್ ಪೀಸ್' ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಂಗೀತ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2009/yesudas-musical-campaign-peace-130109.html |title=Yesudas' Musical Campaign for peace |date=13 January 2009 |publisher=Oneindia |access-date=9 January 2012 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112833/https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2009/yesudas-musical-campaign-peace-130109.html |url-status=live }}</ref> 'ಶಾಂತಿ ಸಂಗೀತ ಯಾತ್ರೆ'ಯ ಉದ್ಘಾಟನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು [[ಹೇಮಂತ್ ಕರ್ಕರೆ]] ಅವರ ಪತ್ನಿ ಕವಿತಾ ಕರ್ಕರೆ ಅವರು ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ದೀವಟಿಗೆಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು.<ref name="hindu_jan12">{{cite news |url=http://www.hindu.com/2009/01/12/stories/2009011258340300.htm |title=Tributes paid to Hemant Karkare |date=12 January 2009 |access-date=1 May 2010 |location=Chennai, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103205714/http://www.hindu.com/2009/01/12/stories/2009011258340300.htm |archive-date=3 November 2012 |work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |url-status=dead }}</ref> ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಸೂರ್ಯ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ 36 ವರ್ಷಗಳ ಸೂರ್ಯ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ 36 ಬಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://thiraseela.com/main/specialStories.php?id=472|title=Gaanagandharvan graces the Soorya festival for the 36th time|website=thiraseela.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630110641/http://thiraseela.com/main/specialStories.php?id=472|archive-date=30 June 2017|url-status=live}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳು== ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 1970 ರಿಂದ ಪ್ರಭಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಪುತ್ರರಿದ್ದಾರೆ, ವಿನೋದ್ (ಜ. 1977), [[ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್|ವಿಜಯ್]] (ಜ. 1979) ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ್ (ಜ. 1981). ಅವರ ಎರಡನೇ ಮಗ ವಿಜಯ್ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದು, 2007, 2012 ಮತ್ತು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nritoday.net/movies-a-music/336-kj-yesudas-singer-with-a-golden-voice |title=Dr. KJ Yesudas: Singer with a Golden Voice |author=Ajay Gosh |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222062233/http://www.nritoday.net/movies-a-music/336-kj-yesudas-singer-with-a-golden-voice |archive-date=22 February 2014 }}</ref> [[File:Ram Nath Kovind presenting the Rajat Kamal Award to Padma Vibhushan Dr. K.J. Yesudas (Best Male Playback Singer) for the film VISWASAPOORVAM MANSOOR (Malayalam), at the 65th National Film Awards Function, in New Delhi.JPG|250px|thumbnail|left|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮನಾಥ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರು ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ರಜತ್ ಕಮಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] [[ನಾರಾಯಣ ಗುರು|ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಅವರ "ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರು" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವು ಯುವ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಸಹಮಾನವರೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲೂ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಾಯಕರಿದ್ದರು. [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ]], [[ಚೆಂಬೈ|ಚೆಂಬೈ ವೈದ್ಯನಾಥ ಭಾಗವತರ್]] ಮತ್ತು [[ಮಂಗಳಂಪಲ್ಲಿ ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ|ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ]] ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚುವವರು.<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |title='I do not sing trendy music': Yesudas |work=Rediff.com |date=7 May 2001 |access-date=1 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601053019/http://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |archive-date=1 June 2010 |url-status=live }}</ref> ಯೇಸುದಾಸ್ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಕೊಲ್ಲೂರು, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲೂರಿನ]] [[ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ|ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಜ್ಞಾನ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳ ದೇವತೆಯಾದ [[ಸರಸ್ವತಿ|ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ]] ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. 2000 ರಲ್ಲಿ ಅವರ 60 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದಂದು ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವು ಪ್ರತಿ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾನುವಾರ, 10 ಜನವರಿ 2010 ರಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ 70 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು (ಸಪ್ತತಿ) ಕೊಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀ ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 'ಸಂಗೀತಾರ್ಚನ' (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು) ದೊಂದಿಗೆ, ದೇವಿ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆಯ ಮುಂದೆ 70 ಗಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಿದರು. ಸಂಗೀತಾರ್ಚನೆಯು ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಕೃತಿಗಳ "ಪಂಚರತ್ನ ಗಾಯನ" ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾರಂಭ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. [[ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ]] ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಸಂಗೀತಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು "ಹರಿವರಾಸನಂ" ಎಂಬ ಹಿಟ್ ಹಾಡು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗೆ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://jaimusiconline.com |title=Gandharva of songs : K.J Yesudas celebrates 70th birthday |publisher=Non Resident Kerala Associations |access-date=1 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181227012349/http://jaimusiconline.com/ |archive-date=27 December 2018 |url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/malayalam/top-stories/2009/k-j-yesudas-birthday-190109.html |archive-url=https://archive.today/20120711072431/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/top-stories/2009/k-j-yesudas-birthday-190109.html |url-status=dead |archive-date=11 July 2012 |title=Yesudas celebrated Birthday at Kollur |publisher=Oneindia Entertainment |date=19 January 2009 |access-date=1 May 2010 }}</ref><ref name="hindu_jan10" /><ref>{{cite web |url=http://newindianexpress.com/states/karnataka/article220681.ece |title=Yesudas celebrates 70th birthday in Kollur |publisher=The New Indian Express |date=11 January 2010 |access-date=1 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140307180546/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/article220681.ece |archive-date=7 March 2014 |url-status=dead }}</ref> 2002 ರಲ್ಲಿ, [[ಮರಡ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಿರಿಯ ಕವಿ [[ಸುಗತಕುಮಾರಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. [[ಶಬರಿಮಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೊದಲು ಪಠಿಸುವ [[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಯ ಸಂಗೀತ ರೂಪಾಂತರವಾದ [[ಹರಿವರಾಸನಂ]] ಅನ್ನು ಯೇಸುದಾಸ್ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕರಿಂದ ಈ ಹಾಡಿನ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿದ್ದರೂ, [[ಶಬರಿಮಲೆ]] ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ [[ಹರಿವರಾಸನಂ]]ಗಾಗಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="hindu_jan10" /> ==ಸಂಗೀತ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆ== 1980 ರಲ್ಲಿ ಯೇಸುದಾಸ್ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ನಲ್ಲಿ [[ತರಂಗಿಣಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್|ತರಂಗಿಣಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು [[ಚೆನ್ನೈ]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯು 1998 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ತರಂಗಿಣಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಮತ್ತು ತರಂಗಿಣಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು, ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಗೀತೆಗಳ ಆಡಿಯೋ ಕ್ಯಾಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಟೀರಿಯೋದಲ್ಲಿ ತಂದಿತು. ರೆಕಾರ್ಡ್ ಕಂಪನಿಯು ಚೆನ್ನೈನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ27 ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಮಿಶ್ರಣ ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸ್ಟುಡಿಯೋವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] ಕಚೇರಿಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/leadinglights/dr--k--j--yesudas-4.php|title=Dr. K. J. Yesudas|publisher=keralatourism.org|access-date=18 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601083704/http://www.keralatourism.org/leadinglights/dr--k--j--yesudas-4.php|archive-date=1 June 2010|url-status=dead}}</ref> ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಸಂಗೀತದ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು 1975 ರಲ್ಲಿ ತರಂಗಣಿಸರಿ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶಾಲೆಯು [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. 1955 ರ [[ಟ್ರಾವಂಕೂರ್-ಕೊಚ್ಚಿನ್]] ಸಾಹಿತ್ಯ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯಿದೆ 12 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತವಾದ ಒಂದು ಸಂಘದಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಎಡಪ್ಪಳಂಜಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=About Tharanganisari |url=https://tharanganisari.com/about-tharanganisari/ |access-date=2 August 2024 |website=Tharanganisari.com}}</ref> ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಎರಡನೇ ಶನಿವಾರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಂಸೆ]] ತರಗತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತರಗತಿಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=15 February 2009 |title=A singer of all kinds of bhajans |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2009/Feb/15/a-singer-of-all-kinds-of-bhajans-26027.html |access-date=2 August 2024 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}</ref> ಸಂಯೋಜಕ [[ಪೆರುಂಬಾವೂರ್ ಜಿ. ರವೀಂದ್ರನಾಥ್]] 1976 ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |date=5 January 2024 |title=80ന്റെ നിറവിൽ പെരുമ്പാവൂർ ജി രവീന്ദ്രനാഥ് |url=https://www-mathrubhumi-com.translate.goog/movies-music/features/80th-birthday-of-music-director-perumbavoor-g-raveendranath-1.9214019?_x_tr_sl=auto&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=en-US&_x_tr_pto=wapp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620104328/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/80th-birthday-of-music-director-perumbavoor-g-raveendranath-1.9214019 |archive-date=20 June 2024 |access-date=2 August 2024 |website=[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]}}</ref> ಶಾಲೆಯ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೆಂದರೆ ಸಂಯೋಜಕರಾದ [[ಮೋಹನ್ ಸಿತಾರ]],<ref>{{Cite web |last=Kavu |first=Sweety |date=24 July 2020 |title=പത്തിന് പകരം നൂറ് തരുന്ന ദാസേട്ടന്‍; ഈശ്വരകൃപയാല്‍ മുപ്പതിലധികം കൊല്ലത്തെ സംഗീതജീവിതം സംതൃപ്തം |url=https://www-mathrubhumi-com.translate.goog/movies-music/features/interview-with-mohan-sithara-music-director-1.4925484?_x_tr_sl=auto&_x_tr_tl=en&_x_tr_hl=en-US&_x_tr_pto=wapp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718172636/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/interview-with-mohan-sithara-music-director-1.4925484 |archive-date=18 July 2024 |access-date=2 August 2024 |website=[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]}}</ref> ಮುರಳಿ ಸಿತಾರ<ref>{{Cite web |date=12 July 2021 |title=Music director Murali Sithara, 66, found dead |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/music-director-murali-sithara-66-found-dead-1.5823587 |access-date=2 August 2024 |website=[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]}}</ref> ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ ಜಾನ್ ಆಂಟನಿ.<ref>{{Cite web |date=16 January 2017 |title=Interview with John Anthony |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/interview-with-john-anthony/articleshow/31032314.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705093519/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/Interview-with-John-Anthony/articleshow/31032314.cms |archive-date=5 July 2022 |access-date=2 August 2024 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Dr. K.J. Yesudas, at the Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 13, 2017.jpg|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಶ್ರೀ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು 13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕೆ.ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] ಯೇಸುದಾಸ್ 50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (1975),<ref name=PadmaShri>{{cite web|title=Padma Shri Awardees|publisher=[[ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)|ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ]]|url=http://archive.india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=1620|access-date=27 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204165547/http://archive.india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=1620|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref> [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] (2002),<ref name=PadmaBhushan>{{cite web|title=Padma Bhushan Awardees|publisher=ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ|url=http://archive.india.gov.in/myindia/padmabhushan_awards_list1.php?start=320|access-date=27 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204165432/http://archive.india.gov.in/myindia/padmabhushan_awards_list1.php?start=320|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}</ref> [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] (2017)<ref>{{cite web |url=http://padmaawards.gov.in/PDFS/PadmaAwards-2017_25012017.pdf |title=Padma Awards 2017 |access-date=25 January 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129231739/http://www.padmaawards.gov.in/PDFS/PadmaAwards-2017_25012017.pdf |archive-date=29 January 2017}}</ref> ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. * [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ದಾಖಲೆಯ 8 ಬಾರಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref name="record" /> * [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ದಾಖಲೆಯ 25 ಬಾರಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], [[ಜೆ. ಸಿ. ಡೇನಿಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (2002) ಮತ್ತು [[ಸ್ವಾತಿ ಸಂಗೀತ ಪುರಸ್ಕಾರಂ]] (2010) * [[ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ 5 ಬಾರಿ, [[ಕಲೈಮಾಮಣಿ]] (1986)<ref>{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=6&year=|access-date=16 September 2020|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205010/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=6&year=|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ [[ಎಂ. ಎಸ್. ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ|ಎಂ. ಎಸ್. ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (2025)<ref>{{Cite web |date=24 September 2025 |title=TN govt announces Kalaimamani awards, Yesudas chosen for MS Subbulakshmi award |url=http://www.uniindia.com/tn-govt-announces-kalaimamani-awards-yesudas-chosen-for-ms-subbulakshmi-award/south/news/3588429.html |access-date=24 September 2025 |website=[[ಯುನೈಟೆಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಯುಎನ್ಐ]]}}</ref> * [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] 4 ಬಾರಿ * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] 2 ಬಾರಿ ಮತ್ತು [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref name="raj">{{Cite web |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/padma-vibhushan-yesudas-among-sixty-two-chosen-for-rajyotsava-award.html?fromNewsdog=1 |title=Singer Yesudas among 62 chosen for Karnataka Rajyotsava Award |website=[[ದಿ ವೀಕ್ (ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ದಿ ವೀಕ್]] |access-date=13 August 2020 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112834/https://www.theweek.in/news/entertainment/padma-vibhushan-yesudas-among-sixty-two-chosen-for-rajyotsava-award.html?fromNewsdog=1 |url-status=live }}</ref> * [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]],<ref>{{Cite web |date=7 May 2001 |title='I don't sing trendy music' |url=https://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |access-date=16 September 2020 |website=[[Rediff.com]] |archive-date=19 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619205218/http://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |url-status=live }}</ref> [[ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]<ref>{{Cite web |title=A Brief History of the University |url=https://www.keralauniversity.ac.in/history |website=[[ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] |access-date=8 November 2020 |archive-date=30 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230043516/https://keralauniversity.ac.in/history |url-status=live }}</ref> ಮತ್ತು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೇರಳ|ಎಂಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್<ref>{{Cite web |date=19 May 2009 |title=Varsity confers honorary doctorate on CJI, Yesudas |url=https://news.webindia123.com/news/articles/India/20090519/1256889.html |access-date=8 November 2020 |website=WebIndia123 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112900/https://news.webindia123.com/news/articles/India/20090519/1256889.html |url-status=live }}</ref> * [[ಆನಂದಲೋಕ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] 1 ಬಾರಿ. * [[ಸಂಗೀತ ಕಲಾಶಿಖಾಮಣಿ]], 2002 ಚೆನ್ನೈನ ಇಂಡಿಯನ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ* [[ಬಿ. ಸರೋಜಾ ದೇವಿ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಬಿ. ಸರೋಜಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (2015) ಬೆಂಗಳೂರಿನ ''ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ'' ದಿಂದ.<ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2015/apr/12/saroji-devi-honours-yesudas-741466.html |title=Saroji Devi Honours Yesudas |date=12 April 2015 |access-date=9 August 2020 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112834/https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2015/apr/12/Saroji-Devi-Honours-Yesudas-741466.html |url-status=live }}</ref> * [[ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಸ್ವರಾಲಯ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವರಾಲಯ, ಸಂಗೀತವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಮೂಲದ [[ಕೈರಳಿ ಟಿವಿ|ಕೈರಳಿ ಚಾನೆಲ್]] ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. 2000 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ''ಗಂಧರ್ವ ಸಂಧ್ಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/2003/01/20/stories/2003012008080300.htm|title=Swaralaya awards presented|date=20 January 2003|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|access-date=18 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100304221841/http://www.hinduonnet.com/thehindu/2003/01/20/stories/2003012008080300.htm|archive-date=4 March 2010|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/12/16/stories/2007121654810500.htm|title=Swaralaya award for Shankar Mahadevan|date=16 December 2007|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|access-date=18 March 2010|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20080424081543/http://www.hindu.com/2007/12/16/stories/2007121654810500.htm|archive-date=24 April 2008|url-status=dead}}</ref><ref name="hindu_jan12"/> === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ === {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%; vertical-align: middle;" |+ <span style="font-size: 9pt">[[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು</span> |- | colspan="3" style="text-align:center;" | [[File:K.J .Yesudas.JPG|250px]] |- | colspan=3 | {| class="collapsible collapsed" width=100% ! colspan=3 style="background-color: #D9E8FF; text-align: center;" | ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು | |- bgcolor=#D9E8FF | style="text-align:center;" | '''ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' | style="text-align:center; background: #cceecc; text-size:0.9em" width=50| '''ಗೆಲುವು''' | style="text-align:center; background: #ffccdd; text-size:0.9em" width=50| '''ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ''' |- |align="center"| ;ಅಮೃತ ಟಿವಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |{{won|1}} |{{nom|1}} |- |align="center"| ;[[ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|4}} |{{nom|4}} |- |align="center"| ;[[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|2}} |{{nom|4}} |- |align="center"| ;ನಾಗರಿಕ ಗೌರವಗಳು |{{won|3}} |{{nom|3}} |- |align="center"| ;ಸಿಎನ್ಎನ್ ಐಬಿಎನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |{{won|1}} |{{nom|1}} |- |align="center"| ;[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|1}} |{{nom|1}} |- |align="center"| ;[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] |{{won|4}} |{{nom|5}} |- |align="center"| ;ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |{{won|14}} |{{nom|14}} |- |align="center"| ;[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|1}} |{{nom|1}} |- |align="center"| ;ಜೈಹಿಂದ್ ಟಿವಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |{{won|2}} |{{nom|2}} |- |align="center"| ;ಜೇಸೀಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |{{won|1}} |{{nom|1}} |- |align="center"| ;[[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|26}} |{{nom|26}} |- |align="center"| ;[[ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|19}} |{{nom|19}} |- |align="center"| ;[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|8}} |{{nom|8}} |- |align="center"| ;[[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|1}} |{{nom|1}} |- |align="center"| ;[[ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|5}} |{{nom|5}} |- |align="center"| ;[[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |{{won|1}} |{{nom|1}} |- |align="center"| ;[[ವನಿತಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|2}} |{{nom|2}} |- |align="center"| ;[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |{{won|1}} |{{nom|1}} |- |align="center"| ;ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |{{won|22}} |{{nom|22}} |} |- bgcolor=#D9E8FF |align="center" colspan="3"| ;ಒಟ್ಟು ಗೆಲುವು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- |{{won|'''ಒಟ್ಟು'''}} |{{won|'''500+'''}} |{{nom|'''131'''}} |} [[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]] ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆ, ಲಘು ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಬಹುಭಾಷಾ ಗಾಯಕ. ಅವರ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಈ ಪುಟವು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Dr. K.J. Yesudas, at the Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 13, 2017.jpg|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಶ್ರೀ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು 13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕೆ.ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:60%;" |- ! scope="col" style="width:1%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="width:5%;"| ಗೌರವ ! scope="col" style="width:10%;"| ಗೌರವಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ ! scope="col" style="width:1%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}} |- ! scope="row"| 1975 |[[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] |[[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] |style="text-align:center;"|<ref name='padma'>{{cite web |title=Padma Awardees |url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Name=esudas |access-date=2020-09-16 |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205026/http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Name=esudas |url-status=live }}</ref><ref name="padmalist">{{Cite web |title=Padma Awards Directory (1954-2014) |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |access-date=2020-09-16 |website=[[ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)]] |archive-date=2021-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114171606/https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| 1986 |[[ಕಲೈಮಾಮಣಿ]] |[[ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ]] |style="text-align:center;"|<ref name='page6'>{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=6&year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205010/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=6&year=|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| 1989 |[[ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್]] ([[ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್|ಡಿ.ಲಿಟ್]]) |[[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] |style="text-align:center;"|<ref name='page6' /><ref name="rediff">{{Cite web |date=2001-05-07 |title='I don't sing trendy music' |url=https://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |access-date=2020-09-16 |website=[[Rediff.com]] |archive-date=2017-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619205218/http://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| 1993 |[[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ#ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ|ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |[[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ]] |style="text-align:center;"|<ref name="rediff"/><ref name='page5'>{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=5&year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205037/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=5&year=|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| 2002 |[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] |ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ |style="text-align:center;"|<ref name='padma'/><ref name="padmalist"/><ref name="das">{{Cite web |date=2020-01-09 |title=KJ Yesudas: A name that spells melody |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/kj-yesudas-turns-80/article30522919.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2020-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204175059/https://www.thehindu.com/entertainment/music/kj-yesudas-turns-80/article30522919.ece |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| 2003 |ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ (ಡಿ.ಲಿಟ್) |[[ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2019-08-21 |title=KU to confer honorary doctorates on Narlikar, Kris Gopalakrishnan |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/ku-to-confer-honorary-doctorates-on-narlikar-kris-gopalakrishnan/article29185917.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205013/https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/ku-to-confer-honorary-doctorates-on-narlikar-kris-gopalakrishnan/article29185917.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=A Brief History of the University |url=https://www.keralauniversity.ac.in/history |website=[[ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] |access-date=2020-09-16 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230043516/https://keralauniversity.ac.in/history |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| 2009 |ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ (ಡಿ.ಲಿಟ್) |[[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೇರಳ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2009-05-19 |title=Varsity confers honorary doctorate on CJI, Yesudas |url=https://news.webindia123.com/news/articles/India/20090519/1256889.html |access-date=2020-11-08 |website=WebIndia123 |archive-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112900/https://news.webindia123.com/news/articles/India/20090519/1256889.html |url-status=live }}</ref><ref name='page2'>{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=2&year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2020-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627114214/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=2&year=|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| 2010 |[[ಸ್ವಾತಿ ಸಂಗೀತ ಪುರಸ್ಕಾರಂ]] |[[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]] |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |date=2011-01-29 |title=Swati Puraskaram for Yesudas |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/Swati-Puraskaram-for-Yesudas/article15537865.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}</ref> |- ! scope="row"| 2014 |ವಿಶೇಷ ಗೌರವ |ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web | url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Kerala-Government-Presents-Special-Award-to-Yesudas/2014/09/11/article2426065.ece | title=Kerala Government Presents Special Award to Yesudas | publisher=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] | work=[[ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಪಿಟಿಐ]] | date=11 September 2014 | accessdate=11 September 2014 | archive-date=12 September 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140912014523/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Kerala-Government-Presents-Special-Award-to-Yesudas/2014/09/11/article2426065.ece | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-presents-special-award-to-yesudas-114091100815_1.html | title=Kerala Govt presents special award to Yesudas | publisher=[[ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್]] | work=[[ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಪಿಟಿಐ]] | date=11 September 2014 | accessdate=11 September 2014 | archive-date=12 September 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140912001531/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-presents-special-award-to-yesudas-114091100815_1.html | url-status=live | agency=Press Trust of India }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.manoramanews.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&contentId=17544435&contentType=EDITORIAL&programId=9958837 | title=Kerala Govt's special award presented to Yesudas | publisher=[[ಮನೋರಮಾ ನ್ಯೂಸ್]] | date=11 September 2014 | accessdate=11 September 2014 | archive-date=27 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205025/https://www.manoramanews.com/home.html/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=%40%40%40&contentId=17544435&contentType=EDITORIAL&programId=9958837 | url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| 2017 |[[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] |ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ |style="text-align:center;"|<ref name='padma'/><ref name="padmalist"/><ref name="das"/> |- ! scope="row"| 2017 |[[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]] |style="text-align:center;"|<ref name="rajyotsava">{{Cite web |date=2017-10-31 |title=Singer Yesudas among 62 chosen for Karnataka Rajyotsava Award |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/padma-vibhushan-yesudas-among-sixty-two-chosen-for-rajyotsava-award.html |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ವೀಕ್ (ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ದಿ ವೀಕ್]] |archive-date=2021-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108174924/https://www.theweek.in/news/entertainment/padma-vibhushan-yesudas-among-sixty-two-chosen-for-rajyotsava-award.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Rajyotsava Award Recipients |url=https://karnataka.gov.in/page/Awards/State%20Awards/Rajyotsava+Awards/en |access-date=2020-09-16 |website=[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]] |archive-date=2020-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615163256/https://karnataka.gov.in/page/Awards/State%20Awards/Rajyotsava+Awards/en |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Khajane |first=Muralidhara |date=2017-10-31 |title=Karnataka Rajyotsava Awards: Guha, Vaidehi, Yesudas among 62 recipients |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/rajyotsava-award-guha-vaidehi-yesudas-among-62-recipients/article19951993.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2020-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917005149/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/rajyotsava-award-guha-vaidehi-yesudas-among-62-recipients/article19951993.ece |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| 2025 |[[ಎಂ. ಎಸ್. ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ |ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ |style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web |last=Kesav |first=Anagha |date=September 24, 2025 |title=KJ Yesudas honoured with MS Subbulakshmi award, Sai Pallavi, Anirudh get Kalaimamani |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kj-yesudas-honoured-with-ms-subbulakshmi-award-sai-pallavi-anirudh-ravichander-sj-suryah-and-others-kalaimamani-tamil-nadu-government-2792384-2025-09-24 |access-date=September 24, 2025 |website=[[ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 24, 2025 |title=TN govt announces Kalaimamani awards, Yesudas chosen for MS Subbulakshmi award |url=http://www.uniindia.com/tn-govt-announces-kalaimamani-awards-yesudas-chosen-for-ms-subbulakshmi-award/south/news/3588429.html |access-date=September 24, 2025 |website=[[ಯುನೈಟೆಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಯುಎನ್ಐ]]}}</ref> |} ==[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]== [[File:Ram Nath Kovind presenting the Rajat Kamal Award to Padma Vibhushan Dr. K.J. Yesudas (Best Male Playback Singer) for the film VISWASAPOORVAM MANSOOR (Malayalam), at the 65th National Film Awards Function, in New Delhi.JPG|upright|thumb|300px|[[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] [[ರಾಮನಾಥ ಕೋವಿಂದ್]] ಅವರಿಂದ ತಮ್ಮ 8ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಯೇಸುದಾಸ್]] ಎಂಟು ಬಾರಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:60%;" |- ! scope="col" style="width:1%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="width:5%;"| ಹಾಡು ! scope="col" style="width:5%;"| ಚಿತ್ರ ! scope="col" style="width:5%;"| ಭಾಷೆ ! scope="col" style="width:1%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}} |- |1972 |''ಮನುಷ್ಯನ್ ಮಾತಂಗಳೇ'' |[[ಅಚ್ಚನುಂ ಬಾಪ್ಪಯುಂ]] |rowspan="2"|[[ಮಲಯಾಳಂ]] |<ref>{{Cite web |title=20th National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/96_20thNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725173838/https://dff.nic.in/images/Documents/96_20thNfacatalogue.pdf |archive-date=25 July 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=45}}</ref> |- |1973 |''ಪದ್ಮತೀರ್ಥಮೇ ಉಣರು'' |[[ಗಾಯತ್ರಿ (1973 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಯತ್ರಿ]] |<ref>{{Cite web |title=21st National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/95_21stNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200913130132/http://dff.nic.in/images/Documents/95_21stNfacatalogue.pdf |archive-date=13 September 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=19}}</ref> |- |1976 |''ಗೋರಿ ತೇರಾ ಗಾಂವ್ ಬಡಾ ಪ್ಯಾರಾ'' |[[ಚಿತ್ಚೋರ್]] |[[ಹಿಂದಿ]] |<ref>{{Cite web |date=10 April 2007 |title=The raga of friendship |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-raga-of-friendship/article2243471.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210222205604/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-raga-of-friendship/article2243471.ece |archive-date=22 February 2021 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}</ref> |- |1982 |''ಆಕಾಶ ದೇಶಾನ ಆಷಾಢ ಮಾಸಾನ'' |[[ಮೇಘಸಂದೇಶಂ]] |[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]] |<ref>{{Cite web |title=30th National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/87_30thNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206004205/http://dff.nic.in/images/Documents/87_30thNfacatalogue.pdf |archive-date=6 December 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=21}}</ref> |- |1987 |''ಉಣ್ಣಿಕಳೇ ಒರು ಕಥಾ ಪರಯಾಂ'' |[[ಉಣ್ಣಿಕಳೇ ಒರು ಕಥಾ ಪರಯಾಂ]] |rowspan="4"|ಮಲಯಾಳಂ |<ref>{{Cite web |title=35th National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/82_35thNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406152314/https://dff.nic.in/images/Documents/82_35thNfacatalogue.pdf |archive-date=6 April 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=36}}</ref> |- |1991 |''[[ರಾಮಕಥ|ರಾಮಕಥಾ ಗಾನಾಲಯಂ]]'' |[[ಭಾರತಂ]] |<ref>{{Cite web |title=39th National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/78_39ndNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203071123/http://dff.nic.in/images/Documents/78_39ndNfacatalogue.pdf |archive-date=3 December 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=46}}</ref> |- |1993 |''ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಶಯನ'' |[[ಸೋಪಾನಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೋಪಾನಂ]] |<ref>{{Cite web |title=41st National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/76_41stNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725173911/https://dff.nic.in/images/Documents/76_41stNfacatalogue.pdf |archive-date=25 July 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=43}}</ref> |- |2017 |''ಪೋಯ್ಮರಂಜ ಕಾಲಂ'' |[[ವಿಶ್ವಾಸಪೂರ್ವಂ ಮನ್ಸೂರ್]] |<ref>{{Cite web |last=Ajith Kumar |first=P. K. |date=14 April 2018 |title=A record most melodious for this singing legend |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-record-most-melodious-for-this-singing-legend/article23543531.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109023609/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-record-most-melodious-for-this-singing-legend/article23543531.ece |archive-date=9 November 2020 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}</ref> |} ==[[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="width:60%" ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0;width:15%;"| ವರ್ಗ ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0;width:5%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0;width:20%;"| ಹಾಡು ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0;width:20%;"| ಚಿತ್ರ ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0;width:5%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ}} |- |rowspan="32" style="text-align: center;"|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]] |1969 |''ಪೊಳ್‌ತಿಂಗಳ್ಕಲಾ'' |[[ಕುಮಾರ ಸಂಭವಂ]] |rowspan="8"|<ref>{{Cite web |title=Kerala State Film Awards 1969 - 1980 |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |archive-date=3 March 2016 |website=[[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]]}}</ref> |- |1970 |rowspan="6"|''ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳು'' |rowspan="6"|''ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು'' |- |1971 |- |1973 |- |1974 |- |1975 |- |1976 |- |rowspan="2"|1977 |''ಶಂಕರ ದಿಗ್ವಿಜಯಂ'' |[[ಜಗದ್ಗುರು ಆದಿಶಂಕರನ್]] |- |''ನೀಲ ಜಲಾಶಯತ್ತಿಲ್'' |[[ಅಂಗೀಕಾರಂ]] |<ref>{{Cite web |last=Malamel |first=Biju |title=കാത്തിരുന്നവർക്കു മുന്നിലേക്ക് യേശുദാസ് എത്തുമ്പോൾ സമയം രാത്രി 12; രണ്ടു പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിയ ആ പാട്ട് |trans-title=Story behind the song neela jalashayathil from the movie Angeekaaram |url=https://www.manoramaonline.com/music/features/2021/01/06/story-behind-the-song-neela-jalashayathil-from-the-movie-angeekaaram.html |website=[[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ]] |language=ml |publication-date=6 January 2021}}</ref> |- |1979 |''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |[[ಊಳ್ಕಡಲ್|ಉಳ್ಕಡಲ್]] |rowspan="4"|<ref>{{Cite web |title=Kerala State Film Awards 1969 - 1980 |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |archive-date=3 March 2016 |website=[[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]]}}</ref> |- |rowspan="3"|1980 |''ಮನಸ್ಸೊರು ಮಾಂತ್ರಿಕ'' |[[ಮೇಳ (1980 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮೇಳ]] |- |''ಮಿಳಿಯೋರಂ'' |[[ಮಂಜಿಲ್ ವಿರಿಂಜ ಪೂಕ್ಕಳ್]] |- |''ಪಾವಾಡ ವೇಣಂ'' |[[ಅಂಗಡಿ]] |- |1981 |rowspan="3"|''ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳು'' |rowspan="3"|''ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು'' |rowspan="7"|<ref>{{Cite web |title=Kerala State Film Awards 1981 - 1990 |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares2.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234213/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards2.htm |archive-date=3 March 2016 |website=[[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]]}}</ref> |- |1982 |- |1983 |- |1984 |''ಈ ಮರುಭೂವಿಲ್'' |ಸ್ವಂತಂ ಸರಿಕ |- |rowspan="2"|1985 |''ವಾಚಾಲಮಾಕುಂ ಮೌನಂ'' |[[ಅಂಬಾಡ ಞಾನೇ!]] |- |''ಅನುರಾಗಿಣಿ ಇತಾ ಎನ್'' |[[ಒರು ಕುಡಕೀಳಿಲ್]] |- |1986 |''ನೀರಾಡುವಾನ್'' |[[ನಖಕ್ಷತಂಗಳ್]] |- |rowspan="3"|1993 |''ರಾಪ್ಪಾಡಿ ಕೇಳುನ್ನುವೋ'' |[[ಆಕಾಶದೂತ್]] |rowspan="11"|<ref>{{Cite web |title=Kerala State Film Awards 1991 - 1999 |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares3.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234157/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards3.htm |archive-date=3 March 2016 |website=[[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]]}}</ref> |- |''ಚಂದ್ರಕಾಂತಂ ಕೊಂಡು'' |[[ಪಥೇಯಂ]] |- |''ಮಧುರಂ ಜೀವಾಮೃತ'' |[[ಚೆಂಕೋಲ್]] |- |1994 |''ಸಾಮಜ ಸಂಚಾರಿಣಿ'' |[[ಪರಿಣಯಂ (1994 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪರಿಣಯಂ]] |- |rowspan="3"|1995 |''ಪೊನ್ನಂಬಿಲಿ ಪೊಟ್ಟುಂತೊಟ್ಟು'' |[[ನಂ. 1 ಸ್ನೇಹತೀರಂ ಬೆಂಗಳೂರು ನಾರ್ತ್]] |- |''ಆತ್ಮಾವಿನ್ ಪುಸ್ತಕತಾಳಿಲ್'' |[[ಮಳಯೆತ್ತುಂ ಮುಂಪೆ]] |- |''ಜಪಮಾಯ್ ವೇಧಸಾಧಕಮಾಯ್'' |ಪುನ್ನಾರಂ |- |rowspan="2"|1996 |''ಕಳಿವೀಡುರಂಗಿಯಲ್ಲೋ'' |[[ದೇಶಾಟನಂ]] |- |''ಪಾರ್ವತಿ ಮನೋಹರಿ'' |[[ತೂವಲ್ ಕೊಟ್ಟಾರಂ]] |- |1997 |''[[ಹರಿಮುರಳೀರವಂ]]'' |[[ಆರಾಂ ತಂಪುರಾನ್]] |- |1998 |''ಏತೋ ನಿದ್ರತನ್'' |[[ಅಯಾಳ್ ಕಥಾ ಎಳುತುಕಯಾಣು]] |- |2001 |''ಆಕಾಶ ದೀಪಂಗಳ್'' |[[ರಾವಣಪ್ರಭು]] |rowspan="3"|<ref>{{Cite web |title=Kerala State Film Awards 2000 - 2012 |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares4.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305021732/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards4.htm |archive-date=5 March 2016 |website=[[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]]}}</ref> |- |style="text-align: center;"|[[ಜೆ. ಸಿ. ಡೇನಿಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |2002 |colspan="2"|[[ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |rowspan="2" style="text-align: center;"|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |2009 |''ಸ್ವಂತಂ ಸ್ವಂತಂ'' |[[ಮಧ್ಯ ವೇನಲ್]] |- |2014 |''ಆದಿತ್ಯಕಿರಣಂಗಳ್'' |ವೈಟ್ ಬಾಯ್ಸ್ |<ref>{{Cite web |date=August 10, 2015 |title=Nivin Pauly, Sudev Nair, Nazriya Nazim win Kerala State Film Awards 2014 |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/nivin-pauly-sudev-nair-nazriya-nazim-win-kerala-state-film-awards-2014-33303 |access-date=September 24, 2025 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್]]}}</ref> |} ==ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ([[ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]])== {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:60%;" |- ! scope="col" style="width:1%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="width:5%;"| ವರ್ಗ ! scope="col" style="width:5%;"| ಹಾಡು ! scope="col" style="width:5%;"| ಚಿತ್ರ ! scope="col" style="width:1%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}} |- |1982 |rowspan="4" style="text-align: center;"|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]] |''ಸಿಗಲೋ ಅವಿ ವಿರಲೋ'' |[[ಮೇಘಸಂದೇಶಂ]] |rowspan="3" |<ref>{{Cite web |title=Nandi Awards 1964 - 2008 |url=https://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150223135739/https://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf |archive-date=February 23, 2015 |access-date=September 24, 2025 |website=I&PR [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|AP]] |language=te}}</ref> |- |1988 |''ನೀವೇ ನಮ್ಮ ಜ್ಯೋತಿ'' |[[ಜೀವನ ಜ್ಯೋತಿ (1988 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೀವನ ಜ್ಯೋತಿ]] |- |1990 |''ನಗುಮೋಮು'' |[[ಅಲ್ಲುಡುಗಾರು]] |- |2006 |''ವೆಳ್ಳಿಪೋತುನ್ನಾವ'' |[[ಗಂಗಾ (2006 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಂಗಾ]] |<ref>{{Cite web |title=Nandi Film Awards G.O and Results 2006 |url=https://www.apsftvtdc.in/nandi-film-awards-2006.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221063259/https://apsftvtdc.in/nandi-film-awards-2006.html |archive-date=February 21, 2025 |access-date=September 24, 2025 |website=Andhra Pradesh State Film, Television & Theatre Development Corporation}}</ref> |} ==[[ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]== {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:60%;" |- ! scope="col" style="width:1%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="width:5%;"| ವರ್ಗ ! scope="col" style="width:5%;"| ಹಾಡು ! scope="col" style="width:5%;"| ಚಿತ್ರ ! scope="col" style="width:1%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}} |- |1977 |rowspan="5" style="text-align: center;"|[[ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]] |''ನಿನೈವಾಲೆ''<br>''ತೆಂಡ್ರಲಿಲ್ ಆಡಿಡುಮ್'' |[[ಅಂಡಮಾನ್ ಕಾದಲಿ]]<br>[[ಮಧುರೈಯೈ ಮೀಟ್ಟ ಸುಂದರಪಾಂಡಿಯನ್]] | |- |1982 |''ಕಣ್ಣೇ ಕಲಿಮಾನೇ'' |[[ಮೂಂದ್ರಂ ಪಿರೈ]] |<ref>{{Cite book |last=Dhananjayan |first=G. |author-link=G. Dhananjayan |title=Pride of Tamil Cinema: 1931–2013 |title-link=Pride of Tamil Cinema |publisher=Blue Ocean Publishers |year=2014 |oclc=898765509}}</ref> |- |1988 | |''ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು'' | |- |1989 |''ವಾನಂ ಅರುಗಿಲ್ ಒರು'' |[[ನ್ಯಾಯ ತರಾಸು]] |<ref>{{Cite news |date=21 November 1990 |title=State film awards |url=https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19901121&printsec=frontpage&hl=en |access-date=24 September 2025 |work=[[ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] |pages=5 |via=[[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆರ್ಕೈವ್]]}}</ref> |- |1992 |''ಅಮ್ಮ ಎಂದ್ರಳೈಕಥ'' |[[ಮನ್ನನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮನ್ನನ್]] |<ref>{{Cite news |date=19 January 1994 |title=Film city to be ready soon: Jaya |url=https://news.google.com/newspapers?id=8YNlAAAAIBAJ&sjid=j54NAAAAIBAJ&pg=930%2C138001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409215841/https://news.google.com/newspapers?id=8YNlAAAAIBAJ&sjid=j54NAAAAIBAJ&pg=930,138001 |archive-date=9 April 2023 |access-date=23 August 2021 |work=[[ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] |pages=3 |via=[[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆರ್ಕೈವ್]]}}</ref> |} ==[[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]== {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:60%;" |- ! scope="col" style="width:1%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="width:5%;"| ವರ್ಗ ! scope="col" style="width:5%;"| ಹಾಡು ! scope="col" style="width:5%;"| ಚಿತ್ರ ! scope="col" style="width:1%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}} |- |1986 |rowspan="2" style="text-align: center;"|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]] |''ಎಲ್ಲೆಲ್ಲು ಸಂಗೀತವೇ'' |[[ಮಲಯ ಮಾರುತ]] |rowspan="2" |<ref name="rajyotsava" /> |- |1991 |''ನಮ್ಮೂರ ಯುವರಾಣಿ'' |[[ರಾಮಚಾರಿ]] |} ==[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]]== {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:60%;" |- ! scope="col" style="width:1%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="width:5%;"| ವರ್ಗ ! scope="col" style="width:5%;"| ಹಾಡು ! scope="col" style="width:5%;"| ಚಿತ್ರ ! scope="col" style="width:1%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}} |- |2003 |style="text-align: center;"|[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ದಕ್ಷಿಣ|ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | |<ref>{{Cite web |date=10 July 2014 |title=Lifetime Achievement Award (South) winners down the years |url=https://www.filmfare.com/features/lifetime-achievement-award-south-winners-down-the-years-6684.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224115718/https://www.filmfare.com/features/lifetime-achievement-award-south-winners-down-the-years-6684.html |archive-date=24 February 2021 |website=[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್]]}}</ref> |- |2006 |rowspan="3" style="text-align: center;"|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ (ಮಲಯಾಳಂ)]] |''ಗಂಗೇ'' |[[ವಡಕ್ಕುಂನಾಥನ್]] |<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards 2007 Malayalam Winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/filmfare-awards-winners/malayalam/2007/105 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}</ref> |- |2008 |''ಅಮ್ಮ ಮಳಕ್ಕಾರಿನು'' |[[ಮಾಡಂಪಿ]] |<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards 2009 Malayalam Winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/filmfare-awards-winners/malayalam/2009/105 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}</ref> |- |2009 |''ಆದಿಯುಷ ಸಂಧ್ಯಾ'' |[[ಕೇರಳ ವರ್ಮಾ ಪಳಶ್ಶಿ ರಾಜಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೇರಳ ವರ್ಮಾ ಪಳಶ್ಶಿ ರಾಜಾ]] |<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards 2009 Malayalam Winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/filmfare-awards-winners/malayalam/2010/105 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}</ref> |} ==[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]== {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:60%;" |- ! scope="col" style="width:1%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="width:5%;"| ವರ್ಗ ! scope="col" style="width:5%;"| ಹಾಡು ! scope="col" style="width:5%;"| ಚಿತ್ರ ! scope="col" style="width:1%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}} |- |1976 |style="text-align: center;"|[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |''ಗೋರಿ ತೇರಾ ಗಾಂವ್'' |[[ಚಿತ್ಚೋರ್]] |<ref>{{cite web | title=24th Filmfare Awards Winners | date=27 March 2025 | url=https://archive.org/details/24th-filmfare-awards-winners }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=w8kQAQAAMAAJ&q=yesudas|title = The Times of India Directory and Year Book Including Who's who|year = 1979}}</ref> |- |1980 |style="text-align: center;"|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]] |''ದಿಲ್ ಕೆ ಟುಕ್ಡೆ'' |[[ದಾದಾ (1979 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಾದಾ]] |<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards Winners from 1953-2020 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |website=[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್]]}}</ref> |} ==[[ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]== ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಪ್ರತಿ ಚಿತ್ರದ ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="width:60%" ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0;width:15%;"| ವರ್ಗ ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0;width:5%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0;width:20%;"| ಚಿತ್ರ ! scope="col" style="background-color:#EFE4B0;width:5%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ}} |- |rowspan="18" style="text-align: center;"|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]] |1977 |rowspan="10"|ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು |rowspan="18"|<ref>{{Cite web |date=October 17, 2020 |title=Kerala Film Critics Awards 1977 - 2012 |url=https://www.keralafilmcritics.com/2020/10/film-critics-awards-complete-list-from.html |access-date=September 24, 2025 |website=Kerala Film Critics Association |language=ml}}</ref> |- |1978 |- |1979 |- |1980 |- |1981 |- |1982 |- |1983 |- |1984 |- |1985 |- |1986 |- |1990 |[[ಅಮರಂ]] |- |1991 |[[ಭಾರತಂ]] |- |1992 |[[ಕಮಲದಳಂ]], [[ಸರ್ಗಂ (1992 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸರ್ಗಂ]], [[ಕುಟುಂಬಸಮೇತಂ]] |- |1993 |[[ಕಳಿಪ್ಪಟ್ಟಂ]], [[ಸರೋವರಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸರೋವರಂ]], [[ಚೆಂಕೋಲ್]] |- |1994 |rowspan="2"|ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು |- |1995 |- |1996 |[[ದೇಶಾಟನಂ]], [[ಈ ಪುಳಯುಂ ಕಡನ್ನು]], [[ತೂವಲ್ ಕೊಟ್ಟಾರಂ]] |- |1997 |[[ಕಳಿಯಾಟ್ಟಂ]], [[ಆರಾಂ ತಂಪುರಾನ್]], [[ಕೃಷ್ಣಗುಡಿಯಿಲ್ ಒರು ಪ್ರಣಯಕಾಲತ್ತು]] |- |style="text-align: center;"|[[ಚಲಚಿತ್ರ ರತ್ನಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |1998 | |<ref>{{Cite web |date=October 17, 2020 |title=Chalachitra Ratnam Awards 1993 - 2020 |url=https://www.keralafilmcritics.com/2020/10/1993.html |access-date=September 24, 2025 |website=Kerala Film Critics Association |language=ml}}</ref> |} ==[[ವನಿತಾ]] ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:60%;" |- ! scope="col" style="width:1%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="width:5%;"| ವರ್ಗ ! scope="col" style="width:5%;"| ಹಾಡು ! scope="col" style="width:5%;"| ಚಿತ್ರ ! scope="col" style="width:1%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}} |- |rowspan="2"|2009 |style="text-align: center;"|ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | | |rowspan="2"|<ref>{{cite web |url=http://www.keralatv.in/2010/02/vanitha-film-awards-2009-announced/ |title=Vanitha Film Awards 2009 Announced &#124; Malayalam Television Channels Blog |publisher=Keralatv.in |date=2010-02-11 |accessdate=2010-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314185108/http://www.keralatv.in/2010/02/vanitha-film-awards-2009-announced/ |archive-date=2016-03-14 |url-status=dead }}</ref> |- |style="text-align: center;"|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |''ಆದಿಯುಷ ಸಂಧ್ಯಾ'' |[[ಪಳಶ್ಶಿ ರಾಜಾ (2009 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪಳಶ್ಶಿ ರಾಜಾ]] |} ==[[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]== {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:60%;" |- ! scope="col" style="width:1%;"| ವರ್ಷ ! scope="col" style="width:5%;"| ವರ್ಗ ! scope="col" style="width:5%;"| ಹಾಡು ! scope="col" style="width:5%;"| ಚಿತ್ರ ! scope="col" style="width:1%;"| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}} |- |2000 |style="text-align: center;"|[[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು#ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]] |''ಕರಳೆ ನಿನ್'' |[[ದೇವದೂತನ್]] | |- |2008 |rowspan="2" style="text-align: center;"|[[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು#ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | | |- |2015 | | | |} ==ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬಿರುದುಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== * ''ರಂಜಕಗಾಯಕಸಿರೋಮಣಿಃ (ಸಂಗೀತವು ಮೋಹಕವಾಗಿರುವ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟ ರತ್ನ)'' 2022 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಟಿಎಸ್ಎನ್‌ನ ಪರ್ಕ್ಯುಸಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಇಂಕ್ (ಟಿಎಸ್‌ಎನ್‌ಪಿಎಸಿ) ನಿಂದ <ref>{{Cite book | last=Purna | first=V. | title=History of TSNPAC | url=https://books.google.com/books?id=yOXAEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Purna+V%22&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjWtun7qc-QAxXVjYkEHc5HFSkQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q&f=false | publisher=Google Books | year=2023 | access-date=31 October 2025}}</ref> * ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ನೀಲಂ ಸಂಜೀವ ರೆಡ್ಡಿ]] ಅವರಿಂದ ''ಗೀತಾಂಜಲಿ'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರ<ref name="rediff" /> * [[ಪುದುಚೇರಿ (ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ)|ಪಾಂಡಿಚೇರಿ]]ಯ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ (ಭಾರತ)|ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್]], [[ಮದನ್ ಮೋಹನ್ ಲಖೇರಾ]] ಅವರಿಂದ ''ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಸಂಗೀತ ರತ್ನ'' (ಸಂಗೀತ ರತ್ನ) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು * ಇಟಲಿ ಮೂಲದ ''[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಸಂಸತ್ತು]]''ನ ''ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ''<ref>{{Cite web |last=Sri |first=K. T. |date=18 February 2004 |title=The power of staying |url=http://archives.chennaionline.com/chennaicitizen/2004/02kjyesudas.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091005105957/http://archives.chennaionline.com/chennaicitizen/2004/02kjyesudas.asp |archive-date=5 October 2009 |website=ChennaiOnline}}</ref> * 1968 ರಲ್ಲಿ [[ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್]] ಅವರಿಂದ ''[[ಗಂಧರ್ವ|ಗಾನ ಗಂಧರ್ವನ್]]''<ref name='rajyotsava' /><ref>{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=7&year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205056/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=7&year=|url-status=live}}</ref> * 1974 ರಲ್ಲಿ [[ಚೆಂಬೈ]] ಅವರಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ರಾಜಾ'' (ಸಂಗೀತ ರಾಜ)<ref name="rediff" /> * 1976 ರಲ್ಲಿ ''ಸುರ್ ಸಿಂಗಾರ್ ಸಂಸದ್'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref name="rediff" /> * 1979 ರಲ್ಲಿ ''[[ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್]]'' (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ)<ref>{{Cite web |title=KSNA Fellowship List - Classical Music |url=http://www.keralasangeethanatakaakademi.in/fa.php |access-date=2020-09-16 |website=[[ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ]] |archive-date=2020-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200813144417/http://www.keralasangeethanatakaakademi.in/fa.php |url-status=live }}</ref> * 1988 ರಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವಿ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ಚಕ್ರವರ್ತಿ'' (ಸಂಗೀತ ಚಕ್ರವರ್ತಿ)<ref name="rediff" /> * 1989 ರಲ್ಲಿ ''ಸಂಗೀತ ಸಾಗರಂ'' (ಸಂಗೀತ ಸಾಗರ)<ref name="rediff" /> * 1992 ರಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯಿಂದ ''ಆಸ್ಥಾನ ಗಾಯಕನ್'' (ಅಧಿಕೃತ ಗಾಯಕ)<ref>{{Cite web |title=Dr. K. J. Yesudas - world renowned singer |url=https://www.keralatourism.org/leadinglights/kj-yesudas/4 |website=[[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]] |access-date=2026-08-10 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612184958/https://www.keralatourism.org/leadinglights/kj-yesudas/4 |url-status=dead }}</ref><ref name='rajyotsava' /><ref name='das' /><ref name="asianet">{{Cite web |date=2013-01-10 |title=KJ Yesudas turns 73 |url=https://www.asianet.in/featured/kj-yesudas-turns-73.html |access-date=2020-09-16 |website=[[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ (ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್)|ಏಷ್ಯಾನೆಟ್]] |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205019/https://www.asianet.in/featured/kj-yesudas-turns-73.html |url-status=live }}</ref><ref name="deccan" /> * 1992 ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref>{{cite web|title=Sangeet Natak Akademi Awards – Performing Art in the Media |publisher=[[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ]] |url=http://www.sangeetnatak.com/programmes_recognition&honours_music_hindustani_instrumenta.html |accessdate=2009-03-31 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070816031324/http://www.sangeetnatak.com/programmes_recognition%26honours_music_hindustani_instrumenta.html |archivedate=August 16, 2007 }}</ref> * 1992 ರಲ್ಲಿ ''ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಕೊಚ್ಚಿನ್'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref name="rediff" /> * 1994 ರಲ್ಲಿ [[ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ]] ಅವರಿಂದ ''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref name='page5' /> * 1999 ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ದಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ'' ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref name='rediff' /><ref name="asianet" /><ref name="deccan">{{Cite web |date=2010-01-10 |title=Legendary playback singer Yesudas turns 70 |url=https://www.deccanherald.com/content/46042/legendary-playback-singer-yesudas-turns.html |access-date=2020-09-16 |website=[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]] |archive-date=2020-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917122235/https://www.deccanherald.com/content/46042/legendary-playback-singer-yesudas-turns.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=10 January 2020 |title=Yesudas turns 80: Rare photos of Gana Gandharvan |url=https://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/kj-yesudas-80th-birthday-gana-gandharvan-6208299/4/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219053456/https://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/kj-yesudas-80th-birthday-gana-gandharvan-6208299/4/ |archive-date=19 February 2021 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}</ref> * 2000 ರಲ್ಲಿ ''ಡಾ. ಪಿನ್ನಮನೇನಿ ಮತ್ತು ಸೀತಾದೇವಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref>{{Cite web |title=DRPSF Awardees |url=http://drpsf.org/awardees.htm |website=drpsf.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 December 2015 |title=Pinnamaneni foundation award for Hariprasad Chaurasia and Hindol |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/pinnamaneni-foundation-award-for-hariprasad-chaurasia-and-hindol/article7978380.ece |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}</ref> * 2002 ರಲ್ಲಿ ''ಭಕ್ತಿ ಸಂಗೀತ ಶಿರೋಮಣಿ'' * 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠ|ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದ ವಿದ್ಯಾಧೀಶ ತೀರ್ಥರಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ಕಲಾ ಸುಧಾಕರ''<ref name='rajyotsava' /><ref name='page5' /> * 2002 ರಲ್ಲಿ [http://www.themalayaleeclubchennai.org ಚೆನ್ನೈ ಮಲಯಾಳಿ ಕ್ಲಬ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920001724/http://www.themalayaleeclubchennai.org/ |date=2021-09-20 }} ನಿಂದ ''ಸ್ವಾತಿ ರತ್ನಂ'' (ಸ್ವಾತಿ ರತ್ನ)<ref name='page4'>{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=4&year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205024/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=4&year=|url-status=live}}</ref> * 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಉಡುಪಿ]],<ref name='rajyotsava' /><ref name='page4' /> [[ಶೃಂಗೇರಿ]], ಮತ್ತು [[ರಾಘವೇಂದ್ರ]] ಮಠಗಳಿಂದ ''ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾನ್'' (ಅಧಿಕೃತ ಶಿಕ್ಷಕ) * 2002 ರಲ್ಲಿ [https://srithyagarajatirupati.org ಶ್ರೀ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಸ್ವಾಮಿ ವಾರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ಯಾದಿ., ಕಟ್ಟಡ ಟ್ರಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406234335/http://srithyagarajatirupati.org/ |date=2023-04-06 }} ನಿಂದ ''ಸಪ್ತಗಿರಿ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವನ್ಮಣಿ''<ref name='page4' /><ref>{{Cite web |title=Sapthagiri Sangeetha Vidwanmani Awardees |url=https://srithyagarajatirupati.org/awardees/ |access-date=2020-09-16 |website=srithyagarajatirupati.org |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205024/https://srithyagarajatirupati.org/awardees/ |url-status=live }}</ref> * 2002 ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಶ್ರೀ ರಂಜಿನಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನಿಂದ ''ರಂಜಿನಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಾ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref name='page4' /> * 2002 ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ [http://www.theindianfineartssociety.com ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ] ಯಿಂದ ''[[ಸಂಗೀತ ಕಲಾಶಿಖಾಮಣಿ]]''<ref>{{Cite web |title=Awardees of Sangeetha Kalasikhamani |url=http://www.theindianfineartssociety.com/oldevents.html |access-date=2020-09-16 |website=theindianfineartssociety.com |archive-date=2018-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180926175847/http://www.theindianfineartssociety.com/oldevents.html |url-status=live }}</ref><ref name='page4' /> * 2003 ರಲ್ಲಿ ''ಕೋರಂಬಯಿಲ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ಹಾಜಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref name='page3'>{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=3&year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205021/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=3&year=|url-status=live}}</ref> * 2005 ರಲ್ಲಿ ''[https://wisdom.in ವಿಸ್ಡಮ್] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref name='page3' /> * 2005 ರಲ್ಲಿ ''[[ಘಂಟಸಾಲ (ಸಂಗೀತಗಾರ)|ಘಂಟಸಾಲ]] ಮೆಲೊಡಿ ಕಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''.<ref>{{cite news | url=http://www.hindu.com/2005/12/11/stories/2005121103560300.htm | location=Chennai, India | title=Ghantasala's statue to adorn Guntur | date=2005-12-11 | access-date=2011-08-20 | archive-date=2011-06-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110629041930/http://www.hindu.com/2005/12/11/stories/2005121103560300.htm | work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] | url-status=dead }}</ref> * 2006 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ [[ಆರ್. ಎಲ್. ಭಾಟಿಯಾ|ಆರ್‌ಎಲ್ ಭಾಟಿಯಾ]] ಅವರಿಂದ ''ಮಾರ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' * 2007 ರಲ್ಲಿ ''ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ ಶ್ರೀ.ಉದಯಶಂಕರ್ ಸ್ಮಾರಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref name='page3' /><ref name='rajyotsava' /> * 2008 ರಲ್ಲಿ [[ಜೈಹಿಂದ್ ಟಿವಿ]] ಯಿಂದ ''ಕೇರಳ ರತ್ನ'' * 2008 ರಲ್ಲಿ [[ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಸಿಂಫನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ದಿಂದ ''[[m:Membership FAQ#What is an Honorary Member?|ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವ]]''<ref name='page2' /> * 2009 ರಲ್ಲಿ ''[[ಸತ್ಯನೇಶನ್ ನಾಡಾರ್|ಸತ್ಯನ್]] ಸ್ಮಾರಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref>{{cite web|url=http://www.malayalamcinema.com/News-24/SATHYAN+MEMORIAL+FILM+AWARDS+ANNOUNCED.html?newsid=332&linkid=24|title=Sathyan memorial film awards announced|access-date=2011-08-12|archive-date=2011-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913121115/http://malayalamcinema.com/News-24/SATHYAN+MEMORIAL+FILM+AWARDS+ANNOUNCED.html?newsid=332&linkid=24|url-status=live}}</ref> * 2009 ರಲ್ಲಿ ''ಸುಶೀಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' * 2009 ರಲ್ಲಿ ''[[ಜೆ. ಸಿ. ಡೇನಿಯಲ್#ಜೆ.ಸಿ. ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಜೇಸೀಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]''<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/09/23/stories/2010092351440100.htm|title=Jaycey Awards|location=Chennai, India|date=2010-09-23|access-date=2011-08-12|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205026/https://www.thehindu.com/archive/print/2010/09/23/|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|url-status=live}}</ref> * 2010 ರಲ್ಲಿ ''ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' * 2010 ರಲ್ಲಿ ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ''ಗಾಗಿ ಮಿರ್ಚಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು * 2010 ರಲ್ಲಿ ''[[ಚಿತ್ತಿರ ತಿರುನಾಳ್ ಬಲರಾಮ ವರ್ಮ#ಶ್ರೀ ಚಿತ್ತಿರ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಶ್ರೀ ಚಿತ್ತಿರ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]''<ref>{{Cite web |date=19 September 2010 |title=Yesudas wins Sree Chitra Tirunal award |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2010/sep/19/yesudas-wins-sree-chitra-tirunal-award-188111.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205537/https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2010/sep/19/yesudas-wins-sree-chitra-tirunal-award-188111.html |archive-date=27 January 2021 |access-date=28 January 2021 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}</ref> * 2010 ರಲ್ಲಿ ''ಸ್ವರಾಲಯ – ಈಣಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' – ಮಲಯಾಳಂ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ದಶಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆ * 2010 ರಲ್ಲಿ ''ಸಿಂಫನಿ ಟಿವಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref>{{Cite web |date=1 October 2010 |title=Award for Yesudas |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2010/oct/01/award-for-yesudas-191546.html |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}</ref> * [[ಶಿಕ್ಕರ್]] ಚಿತ್ರದ ''ಪಿನ್ನೆ ಎನ್ನೋಡೊನ್ನುಂ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ [[ಜೈಹಿಂದ್ ಟಿವಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2010 ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''. * 2011 ರಲ್ಲಿ ''ಅಮೃತ-ಫೆಫ್ಕಾ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''.<ref>{{cite web|url=http://www.bestmediainfo.com/2011/06/amrita-fefka-film-awards-announced/|title=Amrita FEFKA Film Awards Announced|date=2 June 2011|publisher=Best Media Info|accessdate=2 June 2011|archive-date=3 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110603135529/http://www.bestmediainfo.com/2011/06/amrita-fefka-film-awards-announced/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/67286.html|title=Amritha awards for Mammootty, Kavya and T D Dasan|date=2 June 2011|website=IndiaGlitz|accessdate=2 June 2011|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205023/https://www.indiaglitz.com/malayalam|url-status=live}}</ref> * 2011 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಲಯ - [[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್|ದೇವರಾಜನ್]] ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{Cite web |date=2011-11-14 |title=Yesudas selected for Swaralaya-Devarajan Master Award |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/yesudas-selected-for-swaralayadevarajan-master-award/article2626612.ece |access-date=2020-11-12 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112195952/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/yesudas-selected-for-swaralayadevarajan-master-award/article2626612.ece |url-status=live }}</ref> * 2011 ರಲ್ಲಿ [[ಸಿಎನ್ಎನ್-ಐಬಿಎನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web | url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/yesudas-receives-cnn-ibn-indian-year-award | title=Yesudas receives CNN-IBN 'Indian of the Year' award | publisher=RadioandMusic.com | work=RnM Team | date=17 December 2011 | accessdate=11 September 2014 | archive-date=13 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160313022001/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/yesudas-receives-cnn-ibn-indian-year-award | url-status=live }}</ref> * 2012 ರಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಎಸ್. ಎನ್. ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಕೆ. ರಾಘವನ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಸಂಗಮ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಎಂ. ಕೆ. ರಾಘವನ್]] ವಕೀಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/news/2011/worldnews-139657.html|title=MK Raghavan award for Yesudas|access-date=2012-01-09|archive-date=2012-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120108090315/http://www.newkerala.com/news/2011/worldnews-139657.html|url-status=live}}</ref> * 2012 ರಲ್ಲಿ [[ಲಿಮ್ಕಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ನ ''ಪೀಪಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |last=Tankha |first=Madhur |date=2012-02-01 |title=Five eminent musicians felicitated |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/five-eminent-musicians-felicitated/article2850207.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205048/https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/five-eminent-musicians-felicitated/article2850207.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Srivastava |first=Priyanka |date=2012-02-01 |title=Limca Book of Records honours Asha Bhosle |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/asha-bhosle-honoured-at-limca-do-91616-2012-02-01 |access-date=2020-09-16 |website=[[ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ]] |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205025/https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/asha-bhosle-honoured-at-limca-do-91616-2012-02-01 |url-status=live }}</ref> * 2012 ರಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳದ ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿಗಳು#ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ|ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ''[[ಹರಿವರಾಸನಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]''<ref>{{Cite web |date=2012-04-15 |title=First Harivarasanam Award presented to Yesudas |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/first-harivarasanam-award-presented-to-yesudas/article3317790.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2020-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116005731/https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/first-harivarasanam-award-presented-to-yesudas/article3317790.ece |url-status=live }}</ref> * 2012 ರಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರಮಂಗಲದ ಧರ್ಮಶ್ರೀ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನಿಂದ ''ಧರ್ಮಶ್ರೀ'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |date=2012-01-13 |title=Puttur: 'Dharmashree' Award Conferred on K J Yesudas |url=https://www.kodagufirst.in/?p=1349 |access-date=2020-07-16 |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715201646/https://www.kodagufirst.in/?p=1349 |url-status=live }}</ref> * 2013 ರಲ್ಲಿ [[ಪಿ. ಭಾಸ್ಕರನ್]] ಫೌಂಡೇಶನ್ ನಿಂದ ''ಪಿ. ಭಾಸ್ಕರನ್ ಪುರಸ್ಕಾರಂ''<ref>{{Cite web |date=2013-02-13 |title=Yesudas to be honoured |url=https://daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=163993 |access-date=2025-06-12 |website=[[ದೈಜಿವರ್ಲ್ಡ್ ಮೀಡಿಯಾ]]}}</ref> * 2013 ರಲ್ಲಿ [[ಸೈಮಾ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * 2013 ರಲ್ಲಿ [[ಜಿ. ಬಕ್ತವತ್ಸಲಂ|ಕೆ. ಜಿ. ಫೌಂಡೇಶನ್]] ನಿಂದ ''ಡೈನಾಮಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಲೇನಿಯಂ'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * 2013 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ತೋಮಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ''ಹಾರ್ಮನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''.<ref>{{cite web | url=http://www.mathrubhumi.com/english/news/kerala/three-day-global-christian-cultural-festival-ends-141636.html | title=Three-day global Christian Cultural Festival ends | publisher=[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]] | work=[[ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] | date=17 November 2013 | accessdate=11 September 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140911214214/http://www.mathrubhumi.com/english/news/kerala/three-day-global-christian-cultural-festival-ends-141636.html | archive-date=11 September 2014 | url-status=dead }}</ref> * 2014 ರಲ್ಲಿ ''ಎಸ್‌ಕೆಜಿಎಸ್ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಸೇವಾ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref>{{Cite web |date=2014-03-10 |title=A paragon of humility |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/a-paragon-of-humility/article5767691.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2014-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313183613/http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/a-paragon-of-humility/article5767691.ece |url-status=live }}</ref> * 2015 ರಲ್ಲಿ ''ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ'' ದಿಂದ [[ಬಿ. ಸರೋಜಾ ದೇವಿ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಬಿ. ಸರೋಜಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2015/apr/12/saroji-devi-honours-yesudas-741466.html |title=Saroji Devi Honours Yesudas |date=12 April 2015 |access-date=2020-08-09 |archive-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112834/https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2015/apr/12/Saroji-Devi-Honours-Yesudas-741466.html |url-status=live }}</ref> * 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಮಳವಿಲ್ ಮನೋರಮಾ|ಮಳವಿಲ್]] [[ರೇಡಿಯೋ ಮ್ಯಾಂಗೋ 91.9|ಮ್ಯಾಂಗೋ]] ಸಂಗೀತ ''ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref>{{Cite web |author=Manorama News |date=2017-08-22 |title=K. J. Yesudas bags Mazhavil Mango Music lifetime achievement award |url=https://www.youtube.com/watch?v=L6slvFNQQ6Y |access-date=2020-07-16 |website=[[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] |archive-date=2020-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200905181310/https://www.youtube.com/watch?v=L6slvFNQQ6Y |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Winners of Mazhavil Mango Music Awards 2017 |url=https://www.vinodadarshan.com/2017/08/winners-of-mazhavil-mango-music-awards.html |website=VinodaDarshan}}</ref> * 2017 ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಸ್ವಾಮಿ ಸಭಾದಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ಕಲಾಸಾರಥಿ'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |date=2017-12-19 |title=Dr.K.J.Yesudas Receives the Sangeetha Kalasarathy Award for 2017 |url=https://parthasarathyswamisabha.com/2017/12/19/dr-k-j-yesudas-receives-the-sangeetha-kalasarathy-award-for-2017/ |access-date=2020-07-16 |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715201855/https://parthasarathyswamisabha.com/2017/12/19/dr-k-j-yesudas-receives-the-sangeetha-kalasarathy-award-for-2017/ |url-status=live }}</ref> * 2017 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ಎ ಗಾಂಧಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನಿಂದ ''ಶಾಂತಿ ರಾಯಭಾರಿ'' ಗೌರವ<ref>{{Cite web |last=Mayani |first=Viren |date=2017-11-11 |title=Padma Vibhushan Singer Dr. K. J. Yesudas helps raise over $150,000 for Sankara Nethralaya |url=https://www.khabar.com/magazine/around-town/padma-vibhushan-singer-dr-k-j-yesudas-helps-raise-over-150000-for-sankara-nethralaya |access-date=2025-06-12 |website=Khabar.com}}</ref> * 2018 ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲವರ್ಸ್ (ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್)|ಫ್ಲವರ್ಸ್]] ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ''ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref>{{Cite web |title=Flowers Music Awards 2018 |url=https://www.vinodadarshan.com/2018/02/winners-of-flowers-music-awards-award.html |website=VinodaDarshan}}</ref> * 2019 ರಲ್ಲಿ [[ಮಳವಿಲ್ ಮನೋರಮಾ]] ದಿಂದ ''ಆಲ್-ಟೈಮ್ ಎಂಟರ್ಟೈನರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref>{{Cite web |date=2019-07-07 |title=K J Yesudas Receiving Mazhavil Manorama All time Entertainer Award 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ujzi2IxCAEc |access-date=2020-07-16 |website=[[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] |archive-date=2020-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716055350/https://www.youtube.com/watch?v=ujzi2IxCAEc |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Mazhavil Entertainment Awards 2019 - Blessed moment of Mohanlal and Mammootty to hand over the award to K J Yesudas |url=https://www.manoramamax.com/details/_6065836645001 |website=[[ಮಳವಿಲ್ ಮನೋರಮಾ]]}}</ref> * 2019 ರಲ್ಲಿ ''[[ದೇಶಾಭಿಮಾನಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref>{{cite web |url=https://athmaonline.in/yesudas-deshabhimani-award/ |title=മൂന്നാമത്‌ 'ദേശാഭിമാനി' പുരസ്‌കാരം യേശുദാസിന്‌ |date=4 August 2019 |website=athmaonline.in |language=ml |access-date=3 April 2024}}</ref> * 2019 ರಲ್ಲಿ ''ಸಿ. ಆರ್. ಕೇಶವನ್ ವೈದ್ಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref>{{Cite web |last=Sreenivasan |first=T. P. |date=14 December 2019 |title=Why bestowing awards on Yesudas is like devotional offerings |url=https://www.onmanorama.com/news/global-indian/2019/12/13/column---why-bestowing-awards-on-yesudas-is-like-devotional-offe.html |website=[[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ]]}}</ref> * 2024 ರಲ್ಲಿ [https://dpiff.in ಡಿಪಿಐಎಫ್ಎಫ್] ನಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ'' ಗೌರವ<ref>{{Cite web |title=DPIFF 2024 Winners List |url=https://dpiff.in/dpiff-2024-winner-list/ |website=Dpiff |access-date=2026-08-10 |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125140323/https://dpiff.in/dpiff-2024-winner-list/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-15 |title=DPIFF Award for Yesudas |url=https://aimamedia.org/newsdetails.aspx?type=Share&nid=180825 |access-date=2024-07-26 |website=Aimamedia}}</ref> == ಅಭಿಮಾನ == ಸ್ವರಾಲಯ ಕೈರಳಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2006) ಗೆದ್ದ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, [[ಎಆರ್ ರೆಹಮಾನ್]] ಹೇಳಿದರು "ಸ್ವರಾಲಯದ ಈ ಗೆಸ್ಚರ್‌ನಿಂದ ನಾನು ತುಂಬಾ ಗೌರವಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ನೆಚ್ಚಿನ ಗಾಯಕ ಶ್ರೀ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಂದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ನೆಚ್ಚಿನ ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು." ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಯೇಸುದಾಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರು, "ಅವರ ಧ್ವನಿ ಅಪ್ರತಿಮ, ಅವರ ಧ್ವನಿ ದೇವರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ನಾನು 3 ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಅವರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ." [[ರವೀಂದ್ರ ಜೈನ್]], ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಂಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಒಂದು ವೇಳೆ ತಮಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಮರಳಿ ಬಂದರೆ, ತಾವು ಮೊದಲು ನೋಡಲು ಬಯಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 2003 ರಲ್ಲಿ, ಶತಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ [[ಬಿ. ಆರ್. ಶೆಟ್ಟಿ]] ಅವರು [[ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ದುಬೈ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ 1992 ರ ಮಾದರಿಯ [[ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್]] ಅನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಶೆಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದರು: "ನಾನು ಅವರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಾನವಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ದೇವರ ದಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದೆ".<ref>{{cite web|title=Yesudas gets a Rolls Royce!|url=http://sify.com/movies/malayalam/fullstory.php?id=13325681|archive-url=https://web.archive.org/web/20031224023805/http://sify.com/movies/malayalam/fullstory.php?id=13325681|url-status=dead|archive-date=24 December 2003|website=[[Sify]]|access-date=26 June 2019|date=4 December 2003}}</ref> [[ಬಪ್ಪಿ ಲಾಹಿರಿ]] 2012 ರಲ್ಲಿ [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್]] ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು: "'ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ದೇವರು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಿಶೋರ್ ದಾ (ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್) ನಂತರ, ನನ್ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮವನ್ನು ಹೊರತಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗಾಯಕ ಅವರು. ಅವರು ಯೋಗಿ, ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕುವ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನಿ. ಅವರು ನಿಮ್ಮ ರಾಗಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವರಶುದ್ಧತೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನೀವು ಅವರ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇಡಬಹುದು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ನನ್ನ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಅವರಿಗೆ ಕೆಲಸ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ."<ref>{{Cite web|url=http://www.filmfare.com/interviews/king-of-ooh-la-la-land-262.html|title=King of Ooh la la land|access-date=1 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160702015357/http://www.filmfare.com/interviews/king-of-ooh-la-la-land-262.html|archive-date=2 July 2016|url-status=live}}</ref> ==ಪುಸ್ತಕಗಳು== ಯೇಸುದಾಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ – ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ, ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಗೀತ ಪ್ರಯಾಣಗಳು, ಅವರ ಹಾಡುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಫೋಟೋಗಳು, ಸಂದರ್ಶನಗಳು, ನೆನಪುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೆಲವು: * ''ಯೇಸುದಾಸಿಂಟೆ ಕಥಾ'' ([[ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ|ಎಸ್ಪಿಸಿಎಸ್ – ಎನ್ಬಿಎಸ್]] – 1981), ಮಾತುಕುಟ್ಟಿ ಜೆ. ಕುನ್ನಪಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಲಯಾಳಂ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ<ref>{{Cite web |title=Yesudhasinte Kadha by Mathukutty J. Kunnappally |url=http://library.assumptioncollege.edu.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=33058 |access-date=29 July 2024 |website=Assumption College, Changanasserry Library |date=1981 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''ಎಳಿಸ್ಸೈ ನಾಯಕನ್'' (ಮಣಿಮೇಖಲೈ ಪ್ರಸುರಂ – 1998), ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಆರ್. ಕಂಡೀಪನ್ ಬರೆದದ್ದು, ಆರ್. ಸುಂದರೇಶನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Yesudas, the king of melodies by R. Kandeepan |url=https://catalogue.statelibrary.kerala.gov.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=265718 |access-date=29 July 2024 |website=[[ರಾಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಕೇರಳ]] |date=1998 |archive-date=29 ಜುಲೈ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729213830/https://catalogue.statelibrary.kerala.gov.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=265718 |url-status=dead }}</ref> * ''ಯೇಸುದಾಸ್: ದಿ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮೆಲೊಡೀಸ್'' (ಮಣಿಮೇಖಲೈ ಪ್ರಸುರಂ – 2000), ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಆರ್. ಕಂಡೀಪನ್ ಬರೆದದ್ದು, ಆರ್. ಸುಂದರೇಶನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Yesudas, the king of melodies by R. Kandeepan |url=https://catalogue.statelibrary.kerala.gov.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=212010 |access-date=29 July 2024 |website=[[ರಾಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಕೇರಳ]] |archive-date=17 ಜನವರಿ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117042648/https://catalogue.statelibrary.kerala.gov.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=212010 |url-status=dead }}</ref> * ''ದಿ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಸಿಂಗರ್ ಯೇಸುದಾಸ್'' (ಮಣಿಮೇಖಲೈ ಪ್ರಸುರಂ – 2005), ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಆರ್. ಕಂಡೀಪನ್ ಬರೆದ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ಆರ್. ಸುಂದರೇಶನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=The Greatest Singer Yesudas |url=https://www.exoticindiaart.com/book/details/greatest-singer-yesudas-naw606/ |access-date=29 July 2024 |website=Exotic India Arts}}</ref> * ''ಮೈ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಮೈ ಥಾಟ್ಸ್'' (ಆಯಾನ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ – 2010), ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮೂಲತಃ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದನ್ನು ಕೆ. ವಿ. ಪಿಷಾರಡಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=George |first=Liza |date=3 July 2010 |title=Ode to a singer |url=https://www.thehindu.com/books/Ode-to-a-singer/article16183648.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518231836/https://www.thehindu.com/books/Ode-to-a-singer/article16183648.ece |archive-date=18 May 2024 |access-date=29 July 2024 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] }}</ref> * ''ಅತಿಶಯರಾಗಂ'' ([[ಮಾತೃಭೂಮಿ|ಮಾತೃಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್]] – 2011), ರವಿ ಮೆನನ್ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕವು ಗಾಯಕನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಾರೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡ ಅನೇಕ ಜೀವನಗಳನ್ನೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=Soman |first=Sandhya |date=9 September 2011 |title=Book on Yesudas tracks the men who made the star |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/book-on-yesudas-tracks-the-men-who-made-the-star/articleshow/9916686.cms |access-date=29 July 2024 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}</ref> * ''ದಾಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್'' (ಮಾತೃಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್ – 2011), [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರನ್]] ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ, ಅವರ ಜೀವನ ಪ್ರಯಾಣ ಯೇಸುದಾಸ್ ಮೂಲಕ.<ref>{{Cite book |author=Subhash Chandran |author-link=Subhash Chandran |url=https://www.mbibooks.com/product/das-capital-2/ |title=Das Capital |publisher=[[ಮಾತೃಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್]] |year=2011 |isbn=9788182652606 |access-date=29 July 2024}}</ref> * ''ಸಂಗೀತಮೇ ಜೀವಿತಂ'' (ಲಿಪಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ - 2012), ಯೇಸುದಾಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಕುಂಞಿಕಣ್ಣಲ್ ವಾಣಿಮೇಲ್ ಬರೆದದ್ದು.<ref>{{Cite web |title=Sangeethame Jeevitham – Padmasree Dr. K.J. Yesudas |url=https://lipipublications.com/product/sangeethame-jeevitham-padmasree-dr-k-j-yesudas/ |access-date=29 July 2024 |website=Lipi Publications}}</ref> * ''ಯೇಸುದಾಸ್: ಒಪ್ಪಂ ನಡನ್ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾ'' (ಮಾತೃಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್ – 2012), 1963 ರಿಂದ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಫೋಟೋಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಪಿ. ಐ. ಡೇವಿಡ್ ಅವರಿಂದ 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪಿನಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite web |last=Ajith Kumar |first=P. K. |date=25 May 2015 |title=Clicking the celstial voice |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/clicking-the-celestial-voice/article7242971.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729121955/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/clicking-the-celestial-voice/article7242971.ece |archive-date=29 July 2024 |access-date=29 July 2024 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] }}</ref> * ''ಸ್ವರಗಂಧರ್ವಂ'' (ದಿ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ ಸ್ಪೇಸ್ ಬುಕ್ಸ್ – 2014), ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಯಾಣದ ಪುಸ್ತಕ, ಸಾಜಿ ಶ್ರೀವಲ್ಸಂ ಬರೆದದ್ದು.<ref>{{Cite web |date=5 October 2014 |title=Book on K J Yesudas Released |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/Oct/05/book-on-k-j-yesudas-released-668197.html |access-date=29 July 2024 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}</ref> * ''ಪಾಟ್ಟಿಂಟೆ ಪಾಲಾಳಿ'' (ಸೈಕತಂ ಬುಕ್ಸ್ – 2017), ಮಾತುಕುಟ್ಟಿ ಜೆ. ಕುನ್ನಪಲ್ಲಿ ಅವರ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ.<ref>{{Cite book |url=https://www.saikathambooks.com/Malayalam%20books,%20Saikatham%20books,%20Pattinte%20Palazhi,%20Mathukutty%20J.%20Kunnappally |title=Pattinte Palazhi |publisher=Saikatham Books |year=2017 |isbn=9789386222268 |language=Malayalam |access-date=29 July 2024}}</ref> * ''ಇತಿಹಾಸ ಗಾಯಕನ್'' ([[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ|ಮನೋರಮಾ ಬುಕ್ಸ್]] - 2020), ಶಾಜನ್ ಸಿ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಅವರಿಂದ.<ref>{{Cite book |url=https://keralabookstore.com/book/ithihaasa-gaayakan-yesudasinte-sangeetham-jeevitham/18666/ |title=Ithihaasa Gaayakan Yesudasinte Sangeetham Jeevitham |publisher=[[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ|ಮನೋರಮಾ ಬುಕ್ಸ್]] |year=2020 |isbn=9789389649192 |edition=1st |language=Malayalam |access-date=29 July 2024}}</ref> * ''ಯೇಸುದಾಸ್: ಮಲಯಾಳತ್ತಿಂಟೆ ಸ್ವರಸಾಗರಂ'' (ಎಸ್‌ಪಿಸಿಎಸ್ - ಎನ್‌ಬಿಎಸ್ - 2021) [[ಎಸ್. ಶಾರದಕ್ಕುಟ್ಟಿ]] ಅವರಿಂದ, ಅವರ 60 ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕ, ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite book |author=S. Saradakkutty |author-link=S. Saradakkutty |url=https://www.spcsindia.com/book/yesudas-malayalathinte-swarasagaram |title=Yesudas: Malayalathinte Swarasagaram |publisher=[[ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ]] |year=2021 |isbn=9789391946517 |language=Malayalam |access-date=29 July 2024}}</ref> * ''ಯೇಸುದಾಸ್: ಸಾಗರಸಂಗೀತಂ'' ([[ಕೇರಳ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] - 2024), ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಪುಸ್ತಕ, ಜಿ. ಬಿ. ಹರೀಂದ್ರನಾಥ್ ಅವರಿಂದ.<ref>{{Cite web |date=2 July 2024 |title=Kerala Bhasha Institute to launch 'Yesudas Sagarasangeetham' book |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2024/Jul/02/kerala-bhasha-institute-to-launch-yesudas-sagarasangeetham-book |access-date=29 July 2024 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}</ref> == ವಿವಾದಗಳು == 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 ರಂದು, ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಮಹಿಳೆಯರು ಇತರರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುವ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬಾರದು. ನೀವು ನಮ್ರವಾಗಿ ಉಡುಪು ಧರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪುರುಷರಂತೆ ವರ್ತಿಸಬೇಡಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅವರು ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-29471518|title=KJ Yesudas: India singer criticised for 'sexist' jeans remark|date=3 October 2014|newspaper=BBC News|language=en-GB|access-date=26 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181115113713/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-29471518|archive-date=15 November 2018|url-status=live}}</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== [[File:Yesudas and Ghatam in Carnatic Concert.jpg|thumb|ಕೆ ಜೆ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ]] ===ನಟನಾಗಿ=== {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ !!ಚಿತ್ರ !! ಪಾತ್ರ !! ಭಾಷೆ |- |1965||''[[ಕಾವ್ಯಮೇಳ]]''|| ಸ್ವತಃ || rowspan=4 | [[ಮಲಯಾಳಂ]] |- |1966||''[[ಕಾಯಂಕುಳಂ ಕೊಚ್ಚುಣ್ಣಿ (1966 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಾಯಂಕುಳಂ ಕೊಚ್ಚುಣ್ಣಿ]]''||ಖಾದರ್ ಆಗಿ |- |1966||''[[ಅನಾರ್ಕಲಿ (1966 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನಾರ್ಕಲಿ]]''<ref name="Anarkali">{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/05/31/stories/2010053150270400.htm|title=Anarkali (1966)|author=B. Vijayakumar|newspaper=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|date=31 May 2010|access-date=8 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108194259/http://www.hindu.com/mp/2010/05/31/stories/2010053150270400.htm|archive-date=8 November 2012|url-status=dead}}</ref>||ತಾನ್ಸೇನ್ ಆಗಿ |- |1973||''[[ಅಚ್ಚಾಣಿ]]''|| rowspan="5" | ಗಾಯಕನಾಗಿ |- |1976||''ಅಧೃಷ್ಟಂ ಅಳೈಕ್ಕಿರತು''||[[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] |- |1977||''[[ನಿರಾಕುಡಂ]]''|| rowspan="2" | ಮಲಯಾಳಂ |- |1977||''[[ಹರ್ಷಭಾಷ್ಪಂ]]'' |- |1980||''[[ಶರಣಂ ಅಯ್ಯಪ್ಪ]]''|| ತಮಿಳು |- |1981||''[[ಪಾತಿರಾ ಸೂರ್ಯನ್]]''||ಸಂತನಾಗಿ||rowspan=4|ಮಲಯಾಳಂ |- |2002||''[[ನಂದನಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಂದನಂ]]''|| rowspan="3" |ಸ್ವತಃ |- |2005||''[[ಬೋಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್]]'' |- |2012||''[[ತೆರುವು ನಕ್ಷತ್ರಂಗಳ್]]'' |- |2018||''[[ಕಿನಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಿನಾರ್ / ಕೇಣಿ]]'' || ಗಾಯಕನಾಗಿ || ಮಲಯಾಳಂ / ತಮಿಳು |} ===ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ=== * ''ಅಳಕುಳ್ಳ ಸಲೀನಾ'' (1973) * ''ತೀಕನಲ್'' (1976) * ''ಸಂಚಾರಿ'' (1981) * ''ಅಭಿನಯಂ'' (1981) * ''ಪೂಚ ಸನ್ಯಾಸಿ'' (1981) * ''ಎಲ್ಲಾಂ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್'' (1988) ==ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ== {{Main|w:K. J. Yesudas discography}} {{Main|w:K. J. Yesudas Tamil Discography}} {{Main|w:List of Hindi songs recorded by K. J. Yesudas}} === ಯೇಸುದಾಸ್ ಹಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳು === {Infobox artist discography | Artist = [[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]] | Image = K.J._Yesudas.JPG | Caption = 2010 ರಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯೇಸುದಾಸ್ | Alt = | Studio = | Live = | Compilation = | Internet = | Video = | Music videos = | EP = | Singles = | B-sides = | Soundtrack = | Tribute = }} '''''[[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]]''''' ಅವರು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 211 ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾಡುಗಳು ಗಾಯಕಿ [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕ [[ಹಂಸಲೇಖ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=https://gaana.com/playlist/gaana-dj-best-of-k-j-yesudas-kannada|title=K. J. Yesudas Kannada songs playlist|accessdate=1 April 2022}}</ref><ref>[https://www.jiosaavn.com/featured/top-30---k-.j-yesudas/ihX-gOWAruk_ Best of Yesudas in Kannada]</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು == {| class="wikitable plainrowheaders" width="100%" |- ! scope="col" width=10% | ವರ್ಷ<ref>{{cite web|url=https://ganagandharvan.weebly.com/kannada.html|title=Complete List of K. J. Yesudas songs in Kannada|accessdate=1 April 2022}}</ref> ! scope="col" width=21% | ಚಿತ್ರ ! scope="col" width=0% | ಸಂ ! scope="col" width=23% | ಹಾಡು ! scope="col" width=20% | ಸಂಯೋಜಕ(ರು) ! scope="col" width=21% | ಸಹ-ಕಲಾವಿದ(ರು) |- | 1964 ! ''[[ಚಂದವಳ್ಳಿಯ ತೋಟ]]'' |1 | "ಒಂದಾಗುವಾ ಮುಂದಾಗುವಾ" | [[ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ]] | [[ಎಲ್. ಆರ್. ಈಶ್ವರಿ]] |- | rowspan=2| 1966 ! Rowspan=2| ''[[ಪ್ರೇಮಮಯಿ]]'' |2 | "ಹೆಣ್ಣೆ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣನೋಟ" | rowspan=2| [[ಆರ್. ಸುದರ್ಶನಂ]] | [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] |- | 3 | "ತೂ ತೂ ತೂ ಬೇಡಪ್ಪ" |rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | rowspan=2| 1967 ! ''[[ಮುದ್ದು ಮೀನಾ]]'' | 4 | "ಇದುವೇ ವಿಧಿ ಲೀಲೆ" | [[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್]] |- ! ''[[ಒಂದೇ ಬಳ್ಳಿಯ ಹೂಗಳು]]'' | 5 | "ದಾರಿ ಕಾಣದ" | [[ಸತ್ಯಂ (ಸಂಯೋಜಕ)|ಸತ್ಯಂ]] | ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- | 1968 ! ''[[ಮಂಕು ದಿಣ್ಣೆ]]'' | 6 | "ಐಡಿಯಾ ವಿಧಿ ಲೀಲೆ" | [[ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ್]] | rowspan=3| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | 1971 ! ''[[ಬಾಳ ಬಂಧನ]]'' | 7 | "ಆಪದ್ ಬಾಂಧವ" | [[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]] |- | 1972 ! ''ತ್ರಿವೇಣಿ'' | 8 | "ಮನೆ ಮಂದಿಕಲ್ಲ" | ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ |- | rowspan=2| 1973 ! ''[[ಕೆಸರಿನ ಕಮಲ]]'' | 9 | "ಸದಾ ಆನಂದ ನಂದನ" | ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ | ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- ! ''[[ಮೂರೂವರೆ ವಜ್ರಗಳು]]'' | 10 | "ಸತಿಯು ಬಂದಳು" | ಆರ್. ಸುದರ್ಶನಂ | rowspan=3| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | 1974 ! ''[[ಮಗ ಮೊಮ್ಮಗ]]'' | 11 | "ಈ ಮೋಸ ಈ ದ್ರೋಹ" | [[ಎಂ. ರಂಗರಾವ್]] |- | rowspan=3| 1975 ! ''[[ದೇವರ ಕಣ್ಣು]]'' | 12 | "ನಗುವಿನ ಅಳುವಿನ" |- ! ''[[ಅಣ್ಣ ಅತ್ತಿಗೆ]]'' | 13 | "ಒಲವೆಂಬ" |rowspan=3| ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ | [[ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ]] |- ! ''ನಿರೀಕ್ಷೆ'' | 14 | "ಬಾಳಿನ ಗುರಿಯ ಸೇರುವ" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | rowspan=2| 1976 ! ''[[ಬಾಳು ಜೇನು]]'' | 15 | "ಮಧುರ ಬಾಳು ಮಧುರ" | ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- ! ''ಪುನರ್ಮಿಲನ'' | 16 | "ನಿನ್ನಂಗ ಚೆಲುವು" | ಎಂ. ರಂಗರಾವ್ |rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | rowspan=5| 1977 ! ''[[ಚಿನ್ನ ನಿನ್ನ ಮುದ್ದಾಡುವೆ]]'' | 17 | "ಜೋಜೋ ಲಾಲಿ" | [[ಸಲಿಲ್ ಚೌಧರಿ]] |- ! ''ಗೆದ್ದವಳು ನಾನೇ'' | 18 | "ಗೆದ್ದವಳು | ಎಂ. ರಂಗರಾವ್ | [[ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ]] |- ! ''[[ಹೇಮಾವತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೇಮಾವತಿ]]'' | 19 | "ಮಾನವರೋ ನೀವು" | [[ಎಲ್. ವೈದ್ಯನಾಥನ್]] | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! Rowspan=2| ''[[ಕಿಟ್ಟು ಪುಟ್ಟು]]'' | 20 | "ಕಾಲವನ್ನು ತಡೆಯೋರು" | rowspan=2| [[ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ]] | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | 21 | "ನಿಲ್ಲೆ ಗೌರಮ್ಮ" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | rowspan=11| 1978 ! ''[[ಅಪರಿಚಿತ]]'' | 22 | "ಈ ನಾಡ ಅಂದ" | ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ | rowspan=4| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! ''[[ಚಿತೆಗು ಚಿಂತೆ]]'' | 23 |"ಕಡಲ ಸೀಮೆಯಿಂದ" | ಬಿ ಜಿ ರಮಾನಾಥ್ |- ! ''ದಾಹ'' | 24 | "ದಾಹ ದಾಹ" | ರಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಸೆಹ್ರಾ |- ! ''[[ಕಿಲಾಡಿ ಕಿಟ್ಟು]]'' | 25 | "ಹೂವಂತೆ ಹೆಣ್ಣು" | ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರ್ |- ! ''[[ಕಿಲಾಡಿ ಜೋಡಿ]]'' | 26 | "ಕಿಲಾಡಿ ಜೋಡಿ" | ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ | [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] |- ! ''ಕುದುರೆ ಮುಖ'' | 27 | "ನೀ ಬಂದೆ" | ಟಿ ಜಿ ಲಿಂಗಪ್ಪ | rowspan=2| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- !''[[ಮುಯ್ಯಿಗೆ ಮುಯ್ಯಿ]]'' | 28 | "ಈ ಸುಂದರ ಚಂದಿರನಿಂದ" | ಸತ್ಯಂ |- !rowspan=2| ''[[ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಕುಳ್ಳ]]'' | 29 | "ಪ್ರೇಮ ಪ್ರೀತಿ ನನ್ನ ಉಸಿರು" | rowspan=2| ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ | ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ |- | 30 | "ನನ್ನಂಥ ಗಂಡಿಲ್ಲ" | ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, ಪಿ ಸುಶೀಲಾ, ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- ! ''ಸ್ವರ್ಣ ಭೂಮಿ'' | 31 | "ಕಾಣದ ದೇವರು" |rowspan=2| ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ | [[ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] |- ! ''[[ವಸಂತ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]'' | 32 | "ನಡೆಯಲೆ ನಡುವು" | ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ, ಎಸ್ ಜಾನಕಿ, ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- | rowspan=4| ! Rowspan=4| ''[[ಪ್ರಿಯ (1978 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರಿಯ]]'' | 33 | "ಕವಿತೆ ನೀನು" | rowspan=4| [[ಇಳಯರಾಜಾ]] | rowspan=2| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | 34 | "ನನ್ನಲಿ ನೀನ" |- | 35 | "ಸಾಗರ ದಾಚೆಯ" | rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | 36 | "ತಂಗಳಿಯೆ" |- | Rowspan=8| 1980 ! ''ಅಖಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು'' | 37 | "ರಾಮ ನಾಮ" | ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- !rowspan=2| ''ಭಕ್ತ ಸಿರಿಯಾಳ'' | 38 | "ಅತಿಥಿ ಸೇವೆಯೆ" | rowspan=2| ಟಿಜಿ ಲಿಂಗಪ್ಪ | rowspan=2| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | 39 | "ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮಗಳೆ" |- !rowspan=2| ''[[ಮಂಜಿನ ತೆರೆ]]'' | 40 | "ಬಾಲಸಿರುವೆ" | rowspan=2| ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ | ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- | 41 | "ಓ ನನ್ನ ಚೆಲುವೆ" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! Rowspan=2| ''[[ನಾರದ ವಿಜಯ]]'' | 42 | "ಈ ವೇಷ ನೋಡಬೇಡ" | rowspan=2|[[ಸಿ. ಅಶ್ವತ್ಥ್]] | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | 43 | "ಎಂಥ ಲೋಕವಯ್ಯ" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! ''[[ಮುನಿಯನ ಮಾದರಿ]]'' | 44 | "ಇಂದಿಗುಂಧ" | ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ | [[ಪಿ. ಜಯಚಂದ್ರನ್]] |- | rowspan=5| 1981 !rowspan=3| ''[[ನಾಗ ಕಾಲ ಭೈರವ]]'' | 45 | "ನಮ್ಮೀ ಬಳೀ" | rowspan=3| ಎಂ ರಂಗರಾವ್ | [[ಬೆಂಗಳೂರು ಲತಾ]] |- | 46 | "ಒಲವಿನ" | ಪಿ ಸುಶೀಲಾ |- | 47 | "ನಗುವುದೆ ಸ್ವರ್ಗ" | rowspan=3| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! ''ಪುಣ್ಯ ಕೋಟಿ'' | 48 | "ಸ್ನೇಹ ಅದಿಮಧುರ" | [[ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ]] |- ! ''ರಾಗ ತಾಳ'' | 49 | "ಹೇ ಶಿಲ್ಪಿ" | ಎಂ ರಂಗರಾವ್ |- | Rowspan=6| 1982 ! Rowspan=2| ''[[ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ]]'' | 50 | "ಇದ್ದು ಹೋಗು ಇದ್ದು ಹೋಗು" | rowspan=2| ಟಿಜಿ ಲಿಂಗಪ್ಪ | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | 51 | "ಚಿಕ್ಕವನಿವನು" |ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- !Rowspan=2| ''ಮುತ್ತಿನಂಥ ಅತ್ತಿಗೆ'' | 52 | "ಮೋಹನ ರೂಪ" | rowspan=2|[[ರಮೇಶ್ ನಾಯ್ಡು]] | ಪೂರ್ಣ ಚಂದರ್, ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, [[ಎಸ್. ಪಿ. ಶೈಲಜಾ]] |- | 53 | "ನಮರೆದೆ ಕೋಗಿಲೆ" | ಎಸ್‌ಪಿ ಶೈಲಜಾ |- !Rowspan=2| ''ಶಂಕರ್ ಸುಂದರ್'' | 54 | "ಬೆಳಕಲಿ ನೀನು" | rowspan=2| ಜಿಕೆ ವೆಂಕಿಟೇಶ್ | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | 55 | "ಬಾ ಬಾ ಇದೆರ್ ಆವೋ" | ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- | rowspan=8| 1984 ! ''[[ಬಂಧನ]]'' | 56 | "ಈ ಬಂಧನ" | rowspan=2| ಎಂ ರಂಗರಾವ್ | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- ! ''[[ಬೆಂಕಿ ಬಿರುಗಾಳಿ (1984 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಂಕಿ ಬಿರುಗಾಳಿ]]'' | 57 | "ಹೇಳಲಾರೆನು" | ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- ! Rowspan=3| ''ಗುರು ಜಗದ್ಗುರು'' | 58 | "ಬಯಕೆ ತುಂಬಿದ" | rowspan=3| ಜಿಕೆ ವೆಂಕಟೇಶ್ | rowspan=2| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | 59 | "ಮೇರೆ ಪ್ಯಾರೆ ಗುರು" |- | 60 | "ಕಚಗುಲಿ ಇಟ್ಟು" | rowspan=4| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! Rowspan=2| ''ಕಿಲಾಡಿ ಅಳಿಯ'' | 61 | "ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಇಂದು" | rowspan=2| ಸತ್ಯಂ |- | 62 | "ಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ" |- ! ''[[ಮದುವೆ ಮಾಡು ತಮಾಷೆ ನೋಡು]]'' | 63 | "ಮದುವೆ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ" | ವಿಜಯಾನಂದ್ |- | rowspan=13| 1985 ! Rowspan=2| ''[[ಅಜೇಯ]]'' | 64 | "ಸಿಹಿಮುತ್ತ ನೀಡಿ" | rowspan=2| ಇಳಯರಾಜ | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | 65 | "ಹೀರೋ ಹೀರೋ" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! ''ಬಾಳೊಂದು ಉಯ್ಯಾಲೆ'' | 66 | "ನೀನೋ ನಾನೋ" | [[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]] | [[ರಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ (ಗಾಯಕ)|ರಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ]] |- ! ''ಚಕ್ರ ಬಂಧ'' | 67 | "ಬಂಧ ಅನುಬಂಧ" | ತಯನ್‌ಬನ್ | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! ''ಹೆಂಡ್ತಿ ಬೇಕು ಹೆಂಡ್ತಿ'' | 68 | "ಬೇಲೂರ ಶಿಲೆಯ" | ಎಂ ರಂಗರಾವ್ | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! ''ಹೊಸ ಬಾಳು'' | 69 | "ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಇಂಥ" | ಜಿಕೆ ವೆಂಕಟೇಶ್ | rowspan=3| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- ! ''[[ಮಾನಸ ವೀಣೆ]]'' | 70 | "ವೀಣೆ ನನ್ನ ಮಾನಸ ವೀಣೆ" | ಎಂ ರಂಗರಾವ್ |- ! Rowspan=2| ''[[ಮಮತೆಯ ಮಡಿಲು]]'' | 71 | "ಪ್ರೇಮ ಸಂಗಮ" | rowspan=2| ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ |- | 72 | "ಚಿನ್ನ ನನ್ನ ನಿನ್ನ" |rowspan=3| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! ''[[ನಾನು ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ]]'' | 73 | "ಯಾರೆ ನೀನು ಚೆಲುವೆ" |[[ಶಂಕರ್ ಗಣೇಶ್]] |- ! Rowspan=2| ''[[ಪಿತಾಮಹ]]'' | 74 | "ಮರೆಯದಿರು ಆ ಶಕ್ತಿಯ" | Rowspan=2| ಎಂ ರಂಗರಾವ್ |- | 75 | "ಅಂಗಳಿರುವ" | ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ |- ! ''ಸತಿ ಸಕ್ಕುಬಾಯಿ'' | 76 | "ಜಯ ಪಾಂಡುರಂಗ" | ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | rowspan=33| 1986 ! Rowspan=2| ''[[ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಶೀಲಾ]]'' | 77 | "ಶೀಲಾ ಓ ಮೈ ಶೀಲಾ" |rowspan=2| [[ಬಪ್ಪಿ ಲಾಹಿರಿ]] | [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ]] |- | 78 | "ತಂಪಾದ ತೊಳು" | [[ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್]] |- ! ''ಅಂತರಂಗದ ಮೃದಂಗ'' | 79 | "ಬಾನಗಳದ" | rowspan=2| ಎಂ ರಂಗರಾವ್ | ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- ! ''[[ಅರುಣ ರಾಗ]]'' | 80 | "ನಾನೊಂದು ತೀರ" | ಕೆ ಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ |- ! Rowspan=2| ''[[ಅಸಂಭವ]]'' | 81 | "ಜೀವ ಬಂಧ" |rowspan=2| [[ಹಂಸಲೇಖ]] | ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- | 82 | "ನಿನ್ನಂಥ ಕಥೆಗಾರ" | rowspan=5| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! ''[[ಈ ಜೀವ ನಿನಗಾಗಿ]]'' | 83 | "ಅಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ಎನ್ನು ಮಾತು" | [[ವಿಜಯಾನಂದ್ (ಸಂಯೋಜಕ)|ವಿಜಯಾನಂದ್]] |- ! ''ಗುರುವೆ ದೈವ'' | 84 | "ಗುರುವೆ ದೈವ ಮನೆಯೇ" | ಎಂ ಎಸ್ ವಿಶ್ವನಾಥನ್ |- ! ''[[ಕರ್ಣ (1986 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕರ್ಣ]]'' | 85 | "ಆ ಕರ್ಣನಂತೆ" | rowspan=2| ಎಂ ರಂಗರಾವ್ |- ! ''ಮಾನಸ ವೀಣೆ'' | 86 | "ನಾ ನಗುತಿರುವೆ" |- ! Rowspan=11| ''[[ಮಲಯ ಮಾರುತ]]'' | 87 | "ಮಲಯ ಮಾರುತ ಗಾನ" | rowspan=11| ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | 88 | "ಹಿಂದನಗಲಿ ಹಿಡಿವದೆದ | ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- | 89 | "ಎಲ್ಲೆಲ್ಲು ಸಂಗೀತವೇ" | rowspan=9| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | 90 | "ಎಲ್ಲರು ಮಾಡುವುದು" |- | 91 | ಮಧುರಾಂಭಂ" |- | 92 | "ನಟನ ವಿಶಾರದ" |- | 93 | "ಸಕಲಕಾರ್ಯ ಕಾರಣಗೆ" |- | 94 | "ಸಂಗೀತ ಜ್ಞಾನಮು" |- | 95 | "ಶರದೆ ದಯತೊರಿದೆ" |- | 96 | "ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಎನ್ನ ಬಿಟ್ಟು" |- | 97 | "ಯಂ ಶೈವಸ್ಸಂಪುಸತೆ" |- ! Rowspan=4| ''[[ಮನೆಯೇ ಮಂತ್ರಾಲಯ]]'' | 98 | "ಮನೆಯೇ ಮಂತ್ರಾಲಯ" | rowspan=8| ಎಂ ರಂಗರಾವ್ | ರಮೇಶ್, ಎಸ್ ಜಾನಕಿ, ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್ |- | 99 | "ಹ್ಯಾಪಿ ಬರ್ತ್‌ಡೇ" | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | 100 |"ಎಂದೆಂದು ಬಾಳಲಿ" | ರಮೇಶ್, ಎಸ್ ಜಾನಕಿ, ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್ |- | 101 | ಮನೆಯೇ ಬರಿದಾಯಿತು" | rowspan=4| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- ! Rowspan=2| ''ಮೌನ ಗೀತೆ'' | 102 | "ಈ ಹೂವು" |- | 103 |"ತಾವರೆ ಕಣ್ಣವಳೆ" |- ! rowspan=2| ''[[ಸ್ನೇಹದ ಕಡಲಲ್ಲಿ]]'' | 104 | "ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮೋಸ" |- | 105 | "ಸದಾ ಹರುಷ ಸ್ನೇಹದ" | ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ |- ! Rowspan=2| ''ಸತ್ಕಾರ'' | 106 | "ಚೆಲುವೆಯ ಮೊಗ" | rowspan=2| ಸತ್ಯಂ | ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ |- | 107 | "ಕನಸಿಂದ ನೀ" | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- ! ''[[ಸುಂದರ ಸ್ವಪ್ನಗಳು]]'' | 108 | "ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ ಅದ ಹೇಗೆ" | ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ | ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- ! ''ಉಷಾ'' | 109 | ನಿನ್ನಂಥ ಶ್ರೀಮತಿ |rowspan=2| ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ |rowspan=2| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | rowspan=3| 1987 ! ''ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಕ್ರಾಂತಿಕುಮಾರ್'' | 110 | "ನಾ ಸಾಕಿದ" |- ! ''ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ'' | 111 | "ಬಾನಲಿ ಸೂರ್ಯ" | ಬಾಲಾಜಿ ರಾಮ್ | ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- ! ''[[ಪ್ರೇಮಲೋಕ]]'' | 112 | "ಪ್ರೇಮಲೋಕದಿಂದ" | ಹಂಸಲೇಖ | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | rowspan=3| 1989 ! ''[[ಜೈ ಕರ್ನಾಟಕ]]'' | 113 | "ನಗುವೆ ಹೂವಂತೆ" | ವಿಜಯಾನಂದ್ | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- !rowspan="2"|''ಪುಂಡ ಪ್ರಚಂಡ'' | 114 | "ಬೆಳದಿಂಗಳು" |rowspan=11| ಹಂಸಲೇಖ | ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ |- | 115 | "ಗುಡುಗು" | [[ಮನೋ (ಗಾಯಕ)|ಮನೋ]] |- | rowspan=19| 1990 ! ''[[ಆವೇಶ]]'' | 116 | "ಧ್ವನಿ ಧ್ವನಿ" | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- ! ''ಮತೆ ಅಭಿಮನ್ಯು'' | 117 | "ಹೇಳೆ ಹೇಳೆ ಭಾರತೆ" | rowspan=4| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! Rowspan=3| ''ಅನಂತ ಪ್ರೇಮ'' | 118 | "ಪ್ರೇಮವು ಬೇಡ ಪ್ರೇಯಸಿ" |- | 119 | "ಅಂಧುಗೆ ಕಾಲಲ್ಲಿ" |- | 120 | "ನೀನೇನಮ್ಮ |- ! ''[[ಹೊಸ ಜೀವನ]]'' | 121 | "ಅನಾಥ ಮಗುವೆ" | [[ಚಂದ್ರಿಕಾ ಗುರುರಾಜ್]] |- !rowspan=3| ''ಕೆಂಪು ಗುಲಾಬಿ'' | 122 | "ಕೆಂಪು ಗುಲಾಬಿ" | rowspan=2| [[ಸ್ವರ್ಣಲತಾ]] |- | 123 | "ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ" |- | 124 | "ಹೂವಿನ ಲೋಕ ನಮ್ಮದು" | rowspan=5| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! ''[[ಪಂಚಮ ವೇದ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪಂಚಮ ವೇದ]]'' | 125 | "ಆಸೆ ಹೊಳೆಯೆ" | [[ಎಸ್. ಪಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್|ಸಂಗೀತ ರಾಜ]] |- ! Rowspan=2| ''[[ರಾಮರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು]]'' | 126 | "ಈ ಯೌವನ" | ಎಂ ರಂಗರಾವ್ |- | 127 | "ಕಂಬನಿ ಎಂಬ" |- ! ''ಶಬರಿಮಲೆ ಶ್ರೀ ಅಯ್ಯಪ್ಪ'' | 128 | "ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪ" | [[ಕೆ. ವಿ. ಮಹದೇವನ್]] |- ! ''[[ಎಸ್. ಪಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಭಾಗ 2]]'' | 129 | "ಮೇರು ಗಿರಿಯನೆ" | ಹಂಸಲೇಖ | [[ರತ್ನಮಾಲಾ ಪ್ರಕಾಶ್]] |- ! Rowspan=3| ''ಸ್ವರ್ಣ ಸಂಸಾರ'' | 130 | "ಕುಂಕುಮ" | rowspan=3| ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ | ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್, [[ಬಿ. ಆರ್. ಛಾಯಾ]] |- | 131 | "ನಗುನಗುತ" | ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್, ಬಿಆರ್ ಛಾಯಾ |- | 132 | "ಮನಸು ಕಲ್ಲಾಗಿದೆ" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- !rowspan=2| ''[[ನಿಗೂಢ ರಹಸ್ಯ]]'' | 133 | "ಓ ತಿಳಿಯ ನೀರ" | rowspan=2| ಹಂಸಲೇಖ |ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್ |- | 134 | "ಲಾಲಿ ಜೋ, ಜೋ ಲಾಲಿ ಜೋ" | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- | rowspan=5| 1991 !rowspan=2| ''ಬಾರೆ ನನ್ನ ಮುದ್ದಿನ ರಾಣಿ'' | 135 | "ನೀ ಮೈಯ್ಯ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ" | rowspan=2|ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ | [[ಕಸ್ತೂರಿ ಶಂಕರ್]] |- | 136 | "ಹೆಣ್ಣಿಂದಲೆ ಎಲ್ಲ" | ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್ |- ! Rowspan=3| ''[[ರಾಮಚಾರಿ]]'' | 137 | "ನಮ್ಮೂರ ಯುವರಾಣಿ" | rowspan=3| ಹಂಸಲೇಖ | rowspan=5| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | 138 | "ರಾಮಚಾರಿ ಹಾಡುವ" |- | 139 | "ರಾಮಚಾರಿ ಕಣ್ಣಿನ (ದುಃಖ)" |- | rowspan=17| 1992 ! ''ಭಲೇ ಕೇಶವ'' | 140 | "ನೂರು ಕಡಲ ದಾಟಿ" | ಶಿವರಂಜನಿ ದೇವರಾಜ್ |- ! ''[[ಎಂಟೆದೆ ಭಂಟ]]'' | 141 | "ಯಾಕಿಂದು ನೀನು" |rowspan=9| ಹಂಸಲೇಖ |- ! ''[[ಗೋಪಿ ಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋಪಿ ಕೃಷ್ಣ]]'' | 142 | "ಓಹೋ ವಸಂತ" | ಎಸ್ ಜಾನಕಿ |- ! Rowspan=3| ''[[ಗುರು ಬ್ರಹ್ಮ]]'' | 143 | "ದೀಪ ದೀಪ" | ಕೆ ಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ |- | 144 | "ಹೆತ್ತು ಹೊತ್ತು ಮುಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟು" | ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್, ಮನೋ |- | 145 |"ಮದುವೆ ಮದುವೆ ಜೋಡಿ" | ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ, ಮನೋ |- ! ''[[ಹಳ್ಳಿ ಮೇಷ್ಟ್ರು]]'' | 146 | "ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆ ಉಟ್ಕೊಂಡ" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! Rowspan=3| ''[[ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವೆ]]'' | 147 | "ಬಾರೆ ಚೆಲುವೆ" | ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ |- | 148 | "ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡೋರ್ ಮಧ್ಯ" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | 149 | "ಅಂದವೋ ಅಂದವೋ" | ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ |- ! ''ಮಧುರ ಪ್ರೀತಿ'' | 150 | "ಗೌರಿಯ ರೂಪ ನೀನಮ್ಮ" | [[ನದೀಮ್-ಶ್ರವಣ್]] | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! Rowspan=2| ''[[ಶ್ರುತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರುತಿ]]'' | 151 | "ಜನ್ಮ ಜನುಮದಲ್ಲಿ" | rowspan=2| [[ಎಸ್. ಎ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್ |- | 152 |"ಹಾಡೊಂದು ನಾ" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |-" ! ''ಮನ ಗೆದ್ದ ಮಗ'' | 153 | "ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿ | ಎಲ್ ವೈದ್ಯನಾಥನ್ | ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ |- ! Rowspan=3| ''ಪ್ರಣಯದ ಪಕ್ಷಿಗಳು'' | 154 | "ನಗುವ ಶೈಲಿ ಎಂಥ ಲವ್ಲಿ" | rowspan=3| ಮನೋರಂಜನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | 155 | "ಜುಮ್ ಜುಮ್ ಮೈಯಲ್ಲಿ" | rowspan=1| ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್ |- | 156 | "ಬಾನಾಡಿ ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದೆ" | rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | rowspan=8| 1993 ! ''ಜೈಲರ್ ಜಗನ್ನಾಥ'' | 157 | "ಯಾರೋ ಯಾರೋ" | ಹಂಸಲೇಖ |- ! ''[[ಮಣಿಕಂಠನ ಮಹಿಮೆ]]'' | 158 | "ಹರಿವರಾಸನಂ" | ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ |- ! ''[[ರಾಯರು ಬಂದರು ಮಾವನ ಮನೆಗೆ]]'' | 159 | "ನಗುಮೋಮು" | ರಾಜ್ ಕೋಟಿ | ಪೂರ್ಣ ಚಂದರ್ |- ! rowspan=2| ''ತೂಗುವೆ ಕೃಷ್ಣನ'' | 160 | "ರುತುಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ" | rowspan=2| ಮನೋರಂಜನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ | ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ |- | 161 | "ಓ ಚಂದಮಾಮ ಏಕೆ" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! ''ಟ್ರಿಂಗ್ ಟ್ರಿಂಗ್'' | 162 | "ಸಖತ್ ಮಜಾ" | ಎಸ್ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ | rowspan=5| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- ! rowspan=2| ''ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜಾ'' | 163 | "ನವರಾತ್ರಿ ನೋಟ" |ವಿಜಯ ನರಸಿಂಹ |- | 164 | "ಶ್ರೀ ಮಾತಾ" | [[ಕುನ್ನಕುಡಿ ವೈದ್ಯನಾಥನ್]] |- | rowspan=1| 1994 ! ''ಗಂಧರ್ವ'' | 165 | "ಅನುರಾಗದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವಗಾನ | rowspan=3| ಹಂಸಲೇಖ |- | rowspan=5| 1995 ! ''[[ಗಾನಯೋಗಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಗವಾಯಿ]]'' | 166 | "ಪಾರಮಾರ್ಥ ತತ್ವ" |- ! ''[[ದೊರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದೊರೆ]]'' | 167 | "ಅಗೋ ಬಂದನು" | rowspan=2| ಕೆ ಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ |- ! Rowspan=3| ''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್'' | 168 | "ಅದೇ ಸಾಗರ" | rowspan=3| ಸ್ಯಾಕ್ಸ್ ರಾಜಾ |- | 169 | "ಚಂದದ ನಂದನ ವನ" | ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ, ಬೇಬಿ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ |- | 170 | "ಬನ್ನಿ ಕಣ್ಣ" | ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ, ಕಸ್ತೂರಿ ಶಂಕರ್, ಬೇಬಿ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ |- | rowspan=2| 1996 ! Rowspan=2| ''[[ಸಿಪಾಯಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಿಪಾಯಿ]]'' | 171 | "ಬಂಗಾರದ ಬೊಂಬೆ" | rowspan=2| ಹಂಸಲೇಖ | ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ |- | 172 | "ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕು ಈ ಲೋಕ" | rowspan=10| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | rowspan=2| 1998 ! ''ಅವಳ ಚರಿತ್ರೆ'' | 173 | "ಹನ್ನೊಂದು ಮಾಗಿದರೆ" | ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್ |- ! ''ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಣ್ಣ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮಣ್ಣ'' | 174 | "ಮಂಗಳ ವಾದ್ಯ" | ಸತ್ಯಂ |- | rowspan=6| 1999 ! ಎಕೆ 47 | 175 | "ನಾನು ಕನ್ನಡದ ಕಂದ" | Rowspan=2| ಹಂಸಲೇಖ |- ! ''ಭಾರತ ನಾರಿ'' | 176 | "ನೀವೇ ನಮ್ಮ ಹೀವೇ ನಮ್ಮ" |- ! ''ಮಹಾ ಎಡಬಿಡಂಗಿ'' | 177 | "ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ" | ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ್ |- ! ''[[ಓ ಪ್ರೇಮವೇ (1999 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಓ ಪ್ರೇಮವೇ]]'' | 178 | "ಓ ಪ್ರೇಮವೇ" | rowspan=3| [[ರವಿಚಂದ್ರನ್ (ಕನ್ನಡ ನಟ)|ವಿ. ರವಿಚಂದ್ರನ್]] |- ! Rowspan=2| ''[[ಸ್ನೇಹ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸ್ನೇಹ]]'' | 179 | "ಎಲ್ಲಿದೆ ಬಾಳಿನ ಜನಪಥ" |- | 180 | "ಯಾಕಮ್ಮ ಬೇಕು" |- | rowspan=4| 2000 ! ''ಭಕ್ತ ಅಯ್ಯಪ್ಪ'' | 181 | "ಹರಿವರಾಸನಂ" | ಗಂಧರ್ವ |- ! ''[[ಚೋರ ಚಿತ್ತ ಚೋರ]]'' | 182 | "ಹೋ ಇಗೋ ಎಲ್ಲೊಂದು" | ವಿ ರವಿಚಂದ್ರನ್ | ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ |- ! Rowspan=2|''[[ಪ್ರೀತ್ಸೋದ್ ತಪ್ಪ]]'' | 183 | "ಬಂಗಾರದಿಂದ" | rowspan=2| ಹಂಸಲೇಖ | rowspan=2| [[ಅನುರಾಧಾ ಶ್ರೀರಾಮ್]] |- | 184 | "ಸೋನೆ ಸೋನೆ" |- | rowspan=4| 2001 ! Rowspan=2| ''[[ಹುಚ್ಚ]]'' | 185 | "ಮಾತು ತಪ್ಪಿತಲು" | rowspan=2| [[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] | rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | 186 | "ಯಾರೋ ಯಾರೋ" |- ! Rowspan=2| ''[[ಉಸಿರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉಸಿರೆ]]'' | 187 | "ಪ್ರೀತಿಸುವೆ" | rowspan=2| ಇಳಯರಾಜ | [[ಭವತಾರಿಣಿ]] |- | 188 | "ಚಂದ್ರಿ ನೀ ಚಂದ" | rowspan=3| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | rowspan=6| 2002 ! Rowspan=2| ''[[ಬಳಗಳಿತ್ತು ಒಳಗೆ ಬಾ]]'' | 189 | "ಹಾಡೆಂದರೆ ಮಗುವಮ್ಮ" | rowspan=5| ಹಂಸಲೇಖ |- | 190 | "ಶ್ಲೋಕ" |- ! ''ಚೆಲುವೆ ಒಂದು ಹೇಳ್ತೀನಿ'' | 191 | "ರಾಣಿ ರಾಣಿ ಸ್ವಪ್ನರಾಣಿ" | [[ನಂದಿತಾ (ಗಾಯಕಿ)|ನಂದಿತಾ]] |- ! Rowspan=2| ''[[ಡಕೋಟಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]'' | 192 | "ಬೊಗಸೆ ಕಂಗಳ" | rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- | 193 | "ಗುಲಾಬಿ ಹೂವೆ" |- ! ''[[ನಾನು ನಾನೇ]]'' | 194 | "ಸಂಗಾತಿ" | [[ದೇವಾ (ಸಂಯೋಜಕ)|ದೇವಾ]] | ಅನುರಾಧಾ ಶ್ರೀರಾಮ್ |- | rowspan=3| 2003 ! ''[[ನಂಜುಂಡಿ]]'' | 195 | "ತಾಯಿ ಎಂದಲ್ಲಿ" | ಹಂಸಲೇಖ | rowspan=17| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ |- !rowspan=2| ''ಸೊಗಸುಗಾರ'' | 196 |"ಚಂದಿರನಿಲ್ಲದ" | rowspan=2| ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್ |- | 197 |"ಮಲಗಿರುವ" |- | rowspan=2| 2004 ! Rowspan=2| ''[[ಸರದಾರ]]'' | 198 | "ಕಾಣದ ಬ್ರಹ್ಮವೆ" | rowspan=2| ವೆಂಕಟ್ ನಾರಾಯಣ್ |- | 199 |"ಕಾಣದ ಕೈಯಲಿ" |- | rowspan=1| 2005 ! ''[[ಕಾಶಿ ಫ್ರಮ್ ವಿಲೇಜ್]]'' | 200 | "ಮಗುವೆ ನಗುತಿರು" | ಕೋಟಿ |- | rowspan=1| 2006 ! ''[[ಪೂಜಾರಿ]]'' | 201 | "ಜನ್ಮ ಕೊಟ ತಾಯಿ" | [[ಅಭಿಮಾನ್ ರಾಯ್]] |- | rowspan=1| 2007 ! ''ಪ್ರೇಮಿಗಾಗಿ ನಾ'' | 202 | "ಆಸೆ ಕನಸೊಳು" | ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್ |- | rowspan=4| 2009 ! rowspan=2| ''ಕೂ ಕೂ'' | 203 | "ಅಮ್ಮನ ವಾತ್ಸಲ್ಯ" |rowspan=2| ಸಾಗರ್ ನಾಗಭೂಷಣ್ |- | 204 | "ಚಿಗುರ" |- ! ''ಪ್ರೀತಿ ನೀ ಶಾಶ್ವತನ'' | 205 | "ಅತ್ತಮೇಲೆ ಕಣ್ಣೀರಿಗೆ" | [[ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್]] |- ! ''[[ಸಿಹಿಗಾಳಿ]]'' | 206 | "ಕಥೆಗಾರ ಯಾರವನು" | ಜಿಆರ್ ಶಂಕರ್ |- | rowspan=2| 2011 ! ''[[ಹರೇ ರಾಮ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ (2011 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹರೇ ರಾಮ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ]]'' | 207 | "ಬಾಳು ಇದು ಬಾಳು" | ಇಳಯರಾಜ |- ! ''[[ನರಸಿಂಹ (2012 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನರಸಿಂಹ]]'' | 208 | "ಬಂದೆ ನಾನು ಭೂಮಿಗೆ" | ಹಂಸಲೇಖ |- | rowspan=1| 2012 ! ''[[ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ (2012 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ]]'' | 209 | "ಚಿನ್ನದಂಥ ಅರಮನೆ" | ಯಶೋವರ್ಧನ್ |- | rowspan=1| 2014 ! ''ಬಾಸು ಅದೇ ಹಳೇ ಕತೆ'' | 210 | "ಹುಡುಗಿಯರು" | ಸಿಆರ್ ಬಾಬಿ |- | rowspan=1| ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ! ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ | 211 | "ಹೇಳು ನೀನೆಂಥ ಸಂತೋಷ" | ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ |- |} ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಸ್ವರಾಲಯ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಹರಿವರಾಸನಂ]] == ಸ್ವರಾಲಯ ಕೈರಳಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ == ``` '''ಸ್ವರಾಲಯ ಕೈರಳಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''', ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ, ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ''ಸ್ವರಾಲಯ'' ಮತ್ತು ಕೈರಳಿ ಚಾನೆಲ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. 2000 ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಪ್ರತಿ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗಂಧರ್ವ ಸಂಧ್ಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ==ಸ್ವರಾಲಯ-ಕೈರಳಿ-ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು== {| cellspacing="1" cellpadding="1" border="0" width="75%" |- bgcolor="#d1e4fc" ! ವರ್ಷ || ಸ್ವರಾಲಯ-ಕೈರಳಿ-ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2016 || ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ್ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2012 || ಎಂ. ಜಯಚಂದ್ರನ್ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2011 || ಎಂ. ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2010 || ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2009 || ಸುಜಾತಾ ಮೋಹನ್ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2008 || ಕವಿತಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2007 || ಶಂಕರ್ ಮಹಾದೇವನ್ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2006 || ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2005 || ಸೋನು ನಿಗಮ್ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2004 || ಹರಿಹರನ್ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2003 || ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2002 || ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2001 || ಎಸ್‌. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2000 || ಪಿ. ಜಯಚಂದ್ರನ್ |} ==ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ (ಸ್ಪೆಷಲ್ ಜ್ಯೂರಿ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು== {| cellspacing="1" cellpadding="1" border="0" width="75%" |- bgcolor="#d1e4fc" ! ವರ್ಷ || ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2012 || ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2009 || ಎಂ. ಕೆ. ಅರ್ಜುನನ್ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2008 || ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2007 || ವಿ. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2006 || ಕೆ. ರಾಘವನ್ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2005 || ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2004 || ಶಾಂತಾ ಪಿ. ನಾಯರ್ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2003 || ಪಿ. ಲೀಲಾ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2002 || ಮನ್ನಾ ಡೇ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2001 || ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- |- |- bgcolor=#edf3fk | 2000 || |} ==ಸ್ವರಾಲಯ-ಕೈರಳಿ-ಯೇಸುದಾಸ್ ಲೆಜೆಂಡರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು== ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾನ್ ದಿಗ್ಗಜರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು 2010 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಲಯ-ಕೈರಳಿ-ಯೇಸುದಾಸ್ ಲೆಜೆಂಡರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. {| cellspacing="1" cellpadding="1" border="0" width="75%" |- bgcolor="#d1e4fc" ! ವರ್ಷ || ಸ್ವರಾಲಯ-ಕೈರಳಿ-ಯೇಸುದಾಸ್ ಲೆಜೆಂಡರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |- bgcolor=#edf3fk | 2010 || ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ |} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * ಯೇಸುದಾಸ್ ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://thiraseela.com/main/awardDetail.php?id=105 ಸ್ವರಾಲಯ ಕೈರಳಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ] *[https://web.archive.org/web/20081028103140/http://www.hindu.com/2008/10/24/stories/2008102453550400.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008] *[https://web.archive.org/web/20121103205714/http://www.hindu.com/2009/01/12/stories/2009011258340300.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008] *[https://web.archive.org/web/20071219184442/http://www.hindu.com/2007/12/16/stories/2007121654810500.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2007] *[https://web.archive.org/web/20070515001001/http://www.hindu.com/2007/01/31/stories/2007013112120400.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2006] *[https://web.archive.org/web/20070515000038/http://www.hindu.com/2005/11/26/stories/2005112611900400.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2005] *{{usurped|[https://web.archive.org/web/20070310235249/http://www.hinduonnet.com/2004/10/26/stories/2004102610330400.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2004]}} *{{usurped|[https://web.archive.org/web/20070310235218/http://www.hinduonnet.com/2003/12/24/stories/2003122401900700.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2003]}} *{{usurped|[https://web.archive.org/web/20041227000716/http://www.hinduonnet.com/thehindu/2003/01/20/stories/2003012008080300.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2002]}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * https://www.hungama.com/playlists/ultimate-k-j-yesudas-malayalam/2217/ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20210127205027/http://drkjyesudas.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [http://tharangni.com ತರಂಗಿಣಿ ಡಿಜಿಟಲ್] * {{IMDb name|0947748}} {{commons category}} * {{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2005/20051015/saturday/main1.htm |title=Article on Yesudas: 'For me music is God'|work=[[ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ (ಚಂಡೀಗಢ)|ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]] |date=15 October 2005 }} {{Authority control}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}} {{Authority control}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್| ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಿ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ಪುರಸ್ಕೃತರು ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ: ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ: ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ: ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ: ಕೇರಳದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ: ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ: 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ: 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ: ಜೆ. ಸಿ. ಡೇನಿಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ: ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದವರು]] kl0umew19xq2haun114sz1fh62pdysn 0 5641 1383248 1342719 2026-08-18T06:35:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383248 wikitext text/x-wiki {{ಉಲ್ಲೇಖ}} {{copyedit}} '''ಕುರುಬ'''ರು ಇದು ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಜಾತಿ. ಇವರನ್ನು ಕುರುಬ, ಕುರುಮ, ಕುರುಂಬ, ಗಾದರಿಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತಾರೆ. ಇವರುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಂಖ್ಯಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕುಲ ಕಸುಬು ಕುರಿಕಾಯುವುದು.<ref>{{Cite journal|title=Ethnohistory of pastoralism: A study of Kuruvas and Gollas|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/025764309300900102|journal=Studies in History|date=1993-02|issn=0257-6430|pages=33–41|volume=9|issue=1|doi=10.1177/025764309300900102|language=en|first=M.L.K.|last=Murty}}</ref> == ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ == ಕುರುಬಗೌಡ/ಹಾಲುಮತ ಗೌಡ ಜನಾಂಗ ತುಂಬಾ ಪುರಾತನವಾದ ಜನಾಂಗ. ಮಾನವನು ಮೊದಲು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆ ಆಡಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಗೆಡ್ಡೆ, ಗೆಣಸು ತಿನ್ನುತಿದ್ದ. ಕ್ರಮೇಣ ಅವನು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ಸಾಕತೊಡಗಿದ, ಆ ನಂತರ ಅವನು ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತ, ನಂತರ ಅವನು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸತೊಡಗಿದ. ಕುರುಬರು ಈ ಎಲ್ಲ ಮಾನವನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ದಾಟಿದವರು. ಅತಿ ಪುರಾತನವಾದ ಈ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು ಬೇರೆಯಾಗ ತೊಡಗಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಕ್ಕಲುತನ ಮಾಡುವನು ಒಕ್ಕಲಿಗನಾದ, ಬೇಟೆಯಾಡುವವನು ಬೇಡನಾದ, ಮಡಿಕೆ ಮಾಡುವವನು ಕುಂಬಾರನಾದ, ಈ ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು ಮಾನವನ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗೆ ಪುರಾತನವಾದ ಕುರುಬ ಮತ್ತು [[ಯಾದವ]] ವಂಶಗಳಿಂದ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು<ref name="Thurston 1909">{{Cite book|url=http://archive.org/details/castestribesofso01thuriala|title=Castes and tribes of southern India|last=Thurston|first=Edgar|last2=Rangachari|first2=K.|date=1909|publisher=Madras : Government Press|others=University of California Libraries}}</ref>. ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಗೋರಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಅವಶೇಷಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಂಶಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಹ್ಯಾಡೋನ್ ಅವರು ಕುರುಬರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 4000-5000 ದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಒಯ್ತುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾದಿಂದ ಹೊರಟು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಇವರು ಬೋಲನ್ ಕಣಿವೆ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite AV media|title=Kurumba History {{!}} History of Kuruba Community {{!}} Ancient Tamil Tribes {{!}} Tamil Civilization {{!}} eleyloo|url=https://www.youtube.com/watch?v=j1GKbD0X00A|date=2024-04-12|access-date=2024-07-18|via=YouTube|last=eleyloo}}</ref> ಕುರುಬರನ್ನು ಹಟ್ಟಿಕಾರರೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಟ್ಟಿಕಾರರ ಉಲ್ಲೇಖ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ.ಪೂ 1200-2000 ವೇಳೆಗೆ ಕುರುಬ ಸಮಾಜ ಸುವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಸಂಬಾ ಜೋಶೀ ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ಮೂರನೆಯ ತಮಾನದಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಕುರುಬರು ಪ್ರಭುಗಳಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆ ಏರಿದ್ದರು ಎಂದು ಸರ್ ಡಬ್ಲೂ ಇಲಿಯಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಣ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಕುರುಬರದೇ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಇಲಿಯಟ್. ಕುರುಬರು ಮೊದಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರು ಪುಲಾಲ. ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕುರುಂಬರ ನಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರದೇಶ ಇಂದಿಗೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ ಹಕ್ಕಬುಕ್ಕರು, ಕದಂಬರು, ಪಲ್ಲವರು, ದೇವಗಿರಿಯ ಯಾದವರು, ಇಂದೂರಿನ ಹೋಳ್ಕರ್, ಬಡೋದೆಯ ಗಾಯಕವಾಡರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ದೊರೆಗಳು ಇವರೆಲ್ಲ ಕುರುಬರೇ ಎಂದು ಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಕುರುಬರ ಚರಿತ್ರೆಯೇನೋ ಬಹು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ.<ref name="en.wikisource.org">{{Cite web |title=Castes and Tribes of Southern India/Kuruba - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/Castes_and_Tribes_of_Southern_India/Kuruba |access-date=2024-07-18 |website=en.wikisource.org |language=en}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕುರುಬರು ಮೂಲತಃ ನಾಗಕುಲದವರು. ಪಲ್ಲವರು ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, ಪೊಲಿಯಾರ್/ ಪೊಲಯರ್ ಎಂದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಿಗ ಎಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದೆಡೆ ಹಟ್ಟಿಗಾರರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ‌. ಕುರುಬರು ಸಿದ್ದ ಶೈವ ಶಾಖೆಯವರು. ಪಲ್ಲವರು ೫ ರಿಂದ ೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ದರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ವಿವರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ<ref name=":0" />. ಪಲ್ಲವರ ಸಹೋದರ ವಂಶಾವಳಿ ಛಲವಾದಿ ಚಾಳುಕ್ಯ ಮಾದಿಗರು (ಕುರುಬರಲ್ಲಿ ಸಾದರು) ಸಹ ಲಿಂಗದಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ವಿವರವಿದೆ. ೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಂಶಸ್ಥರು ಭಾರ ಕುಲದ ಮಾದಿಗರು ಭಾರಶಿವನೆಂಬ ರಾಜ ಲಿಂಗದಾರಿಯಾದ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಕುರುಬರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕರಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ವೀರಶೈವವು ಮತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುರುಬರ ಪ್ರಭಾವ ಅಪಾರವಾದದ್ದು<ref>{{Cite web |last=Va |date=2013-09-04 |title=Kuruba Gowda: Kuruba Lingayats |url=https://kurubagowdas.blogspot.com/2013/09/kuruba-lingayats.html |access-date=2024-07-18 |website=Kuruba Gowda}}</ref>. ಕುರುಬರ ರೇವಣಸಿದ್ದ ವೀರಶೈವ ಕುರುಬರ ಮೂಲ ಪುರುಷ. ಕುರುಬರ ಗುಡ್ಡದ ಮಲ್ಲಯ್ಯ(ಶ್ರೀ ಶೈಲ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ), ಬೀರೇಲಿಂಗೇಶ್ವರ(ವೀರಭದ್ರ ಸಂಪ್ರದಾಯ), ಕುರುಬರ ಕಾರ್ಣೀಕ ಮೈಲಾರಲಿಂಗ(ಮಹಾಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯ), ಕುರುಬರ ದಳವಾಯಿ( ಪುರವಂತರು), ಕುರುಬರ ನೊಳಂಬ ಪಲ್ಲವ (ನೊಣಬ ಲಿಂಗಾಯತ) ಇತ್ಯಾದಿ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕಂಚಿ ಕುರುಬ, ಮೂಳ್ಳು ಕುರುಬ, ಹಾಲುಕುರುಬ, ಹೆಂಡೆಕುರುಬ, ಕಂಬಳಿಕುರುಬ, ಹೊಸಕುರುಬ, ಹಳೆಕುರುಬ, ಕಂಬಿಕುರುಬ,,ಸಾದಕುರುಬ, ಮೊದಲಾದ ಒಳಪ್ರಭೇಧಗಳು ಇವರಲ್ಲಿವೆ.<ref>https://www.worldwidejournals.com/paripex/recent_issues_pdf/2014/July/July_2014_1405423027__72.pdf</ref> ಕುರಿ ಹಿಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕಂಡು ಭಗವಂತನನ್ನು ಮರುಳು ಮಾಡಿ ಕುರಿ ಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೀರಪ್ಪ, ಮಾಳಿಂಗರಾಯನನ್ನು ಸಾಕ್ಷತ್ಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮುಗ್ಧ ಭಕ್ತಿ ಪರಂಪರೆಗೆ ಕುರುಬರು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಶ್ರಮಿಕರಾದ ಕುರಿ ಕಾಯುವ ಕುರುಬರು ಸದಾ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಮಳೆ ನಕ್ಷತ್ರ, ಮಳೆ-ಬೆಳೆ, ಬರಗಾಲ, ರಾಜನೀತಿ ಮಹತ್ವದ ದಿನಮಾನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ರಟ್ಟುಮತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>https://www.researchgate.net/publication/259532832_Baluvu_A_Ritual_among_Kadu_Kuruba_Tribe_of_Karnataka</ref> == ಕುಲ ಮತ್ತು ಸಾಲು == ಇವರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಂತಕುಲ, ಗೌಡಕುಲ, ಬಸರಿಕುಲ, ಬೇಲಕುಲ,ಬಳೆಗಾರಕುಲ, ಬೆಣಛುಕುಲ, ಬೇವುಕುಲ, ಬೀರಕುಲ, ಬಾನಕುಲ, ಬೆಣ್ಣೆಕುಲ, ಗಾಳಿಕುಲ, ಗರಿಕೆಕುಲ, ಗೊಬ್ಬರಕುಲ, ಗುಡಿಕುಲ, ಹೊನ್ನಕುಲ, ಜೀರಿಗೆಕುಲ, ತುಂಬೆಕುಲ, ವನಕುಲ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಕುಲ, ಗಣ ಕಕುಲ, ಬಡಗಕುಲ, ಬಾಳೆಕುಲ, ಆಡುಕುಲ, ಆನೆಕುಲ, ಆಣ್ಣಿಕುಲ, ಅರಿಶಿನಕುಲ, ಆಲುಕುಲ, ಅತ್ತಿಕುಲ, ಬಂಡಿಕುಲ, ಎಮ್ಮೆಕುಲ, ಆವರೆಕುಲ, ಚಂದನಕುಲ ಎಮ ಕುಲಗಳಿದ್ದು ಕುಲದಹೊರಗಡೆ ವಿವಾಹ ಬಾಂಧವ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ 'ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ಸಾಲು', 'ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಸಾಲು' ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳೂ ಇದ್ದು, ಈ ಸಲುಗಳ ನಡುವೆ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಲು ಕ್ರುಬರಲ್ಲೇ 'ಹತ್ತಿಕಂಕಣದವರು', 'ಉಣ್ಣೇಕಂಕಣದವರು' ಎಂಬ ಒಳಭೇಧ ಇದೆ. ವಿವಾಹ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹಬ್ಬವಾರುಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.<ref name="en.wikisource.org"/><ref>https://www.ncbc.nic.in/Writereaddata/addkar25a.pdf</ref><ref>https://socialjustice.gov.in/public/ckeditor/upload/40091673325296.pdf</ref> ==ಸಂಪ್ರದಾಯ== *ಕೆರೆಸಂತೆ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಕಮ್ಮ ದೇವಿ ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆ. ಕೆರೆಸಂತೆ ಕಡೂರ್<ref>{{Cite web |url=http://medbox.iiab.me/kiwix/wikipedia_kn_all_maxi_2020-01/A/%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80_%E0%B2%B2%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B3%80%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BF_%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%95%E0%B3%86%E0%B2%B0%E0%B3%86%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%86_%E0%B2%95%E0%B2%A1%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%A4%E0%B2%BE_%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%9C%E0%B2%BF |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-07-18 |archive-date=2024-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718151535/http://medbox.iiab.me/kiwix/wikipedia_kn_all_maxi_2020-01/A/%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80_%E0%B2%B2%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B3%80%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BF_%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%95%E0%B3%86%E0%B2%B0%E0%B3%86%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%86_%E0%B2%95%E0%B2%A1%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%A4%E0%B2%BE_%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%9C%E0%B2%BF |url-status=dead }}</ref> *[[ಶ್ರೀರೇವಣ ಸಿದ್ಡೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ ಹೊಳೆ ಸೇವೆ]] <ref name=":1">https://kanaja.karnataka.gov.in/ebook/wp-content/uploads/2022/kanaja/halumatha-adhyayana.docx</ref> *[[ಶ್ರೀ ಮದ್ ಶಾಂತ ಸಿಂಹಾಸನ ಅಣತಿ ಮಠದ ರೇಣುಕ ಜಯಂತಿ ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ತಾ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಶ್ರೀ ಮದ್ ಶಾಂತ ಸಿಂಹಾಸನ ಅಣತಿ ಮಠದ ರೇಣುಕ ಜಯಂತಿ, ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ತಾ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ]]<ref name=":1" /> *[[:en:Mailara Jaatre|ಮೈಲಾರ ಜಾತ್ರೆ]]<ref name=":1" /> *[[ಮಾದೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರೆ]]<ref name=":1" /> *[[ಬೀರೆದೇವರ ಜಾತ್ರೆ]] <ref>{{Cite web |last=ವಾರ್ತೆ |first=​ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |title=ಸಂಭ್ರಮದ ಬೀರದೇವರ ಜಾತ್ರೆ |url=https://www.prajavani.net/district/bagalkot/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%AD%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%A6-%E0%B2%AC%E0%B3%80%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B0-%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86-449799.html |access-date=2024-07-18 |website=Prajavani |language=kn}}</ref> *[[ಕನಕದಾಸ ಜಯಂತಿ]] <ref>{{Cite news |date=2023-11-30 |title=Kanaka Dasa Jayanti 2023: Date, Significance and Celebration |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/religion/festivals/kanaka-dasa-jayanti-2023-date-significance-and-celebration/articleshow/105591786.cms |access-date=2024-07-18 |issn=0971-8257}}</ref> *[[ಕಾರ್ಣಿಕೋತ್ಸವ]] <ref>{{Cite web |date=2017-02-16 |title=ಮೈಲಾರಲಿಂಗ – Mailaralinga – खंडोबा – మల్లన్న |url=https://mailaralinga.wordpress.com/gallery/%e0%b2%95%e0%b2%be%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%a3%e0%b2%bf%e0%b2%95%e0%b3%8b%e0%b2%a4%e0%b3%8d%e0%b2%b8%e0%b2%b5/ |access-date=2024-07-18 |website=ಮೈಲಾರಲಿಂಗ - Mailaralinga - खंडोबा - మల్లన్న |language=en}}</ref> *[[ಮಾರಿ ಹಬ್ಬ]] <ref name=":1" /> *[[ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆ]] <ref>{{Cite web |last=Bharat |first=E. T. V. |date=2022-04-16 |title=9 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ನಡೆದ ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನಾಥ ಜಾತ್ರೆ : ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಭಾಗಿ |url=https://www.etvbharat.com/kannada/karnataka/state/chamrajnagar/chamarajanagar-biligiri-rangana-jatre-and-chariot-festival/ka20220416213404027027336 |access-date=2024-07-18 |website=ETV Bharat News |language=kn}}</ref> *[[ದೊಡ್ಡ ದ್ಯವರ ಜಾತ್ರೆ]] == ಕುರುಬ ಉಪ ಜಾತಿಗಳು<ref name="Thurston 1909"/> == *[[ಕಾಡು ಕುರುಬ]] *[[ಜೇನು ಕುರುಬ]] *[[ಸಂಚಾರಿ ಕುರುಬ]] *[[ಗೊಂಡ ಕುರುಬ]] *[[ಬೆಟ್ಟ ಕುರುಬ]] *[[ದೊಡ್ಡ ಕುರುಬ]] ==ಕುರುಬ ಇತಿಹಾಸ ಕತೆಗಳು== *[[:en:Halumatha Kuruba Purana|ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]]<ref>{{Cite web |date=2004-07-10 |title=Indian Folk Epics: The epic of Haalumatha |url=https://drcnr.blogspot.com/2004/07/epic-of-haalumatha.html |access-date=2024-07-18 |website=Indian Literature, Folk Epics}}</ref> *[[ಮಾದೇಶ್ವರ ಪುರಾಣ]] <ref>{{Cite web |title=ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಮಹದೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟ - ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ |url=https://kn.wikisource.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%88%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B2%AF_%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%B6/%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0_%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F |access-date=2024-07-18 |website=kn.wikisource.org |language=kn}}</ref> ==ಕುರುಬ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು== *[[ಕಂಸಾಳೆ]] *[[ಭಜನೆ ಗೀತೆಗಳು]] *[[ಕೋಲಾಟ]] *[[ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ]] *[[ಗೊರವರ ಕುಣಿತ]] *[[ಬೀರೆದೇವರ ಕುಣಿತ]] *[[ವೀರಗಾಸೆ]] *ಡೊಳ್ಳಿನ ಪದ ==ಕುರುಬ ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರಗಳು== *[[ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರ ಮಹಾ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಸರವೂರು, ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]]. *ಮಾಳಿಂಗರಾಯನ ಮುಂಡಾಸ (ಶೀವ ಪಾರ್ವತಿಯಿಂದ) ಮಹೋತ್ಸವ ಹುಲಿಜಂತಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. *ಶ್ರೀ ಗುರು ಗೌರಿ ಸೋಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಾಯಿ ಮಖಣಾಪುರ. *ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ಅಮೋಘಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ, ಮಮ್ಮೇಟ ಗುಡ್ಡ, ಜಾಲಗೇರಿ, ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲಾ. apur. * ಶ್ರೀ ಹಾಲ ಮರಡಿಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹೊನವಾಡ *[[ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರ ಮಹಾ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಅಣತಿ, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ]] *ಶ್ರೀ ಬೀರಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ {ಮಜ್ಜಗೆ ಹಳದ ಅಯ್ಯ}ಕಕ್ಕೆಹಳ್ಳಿ, ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ತಾ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ. *[[ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷೀದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕೆರೆಸಂತೆ ಕಡೂರು ತಾ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿ]] *[[ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟ]] *[[ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟ|ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆಳಕು ಮಾ ದಶಮಿಯ]] [[ಮಾದೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟ|ಬೆಟ್ಟ]] *[[ಮೈಲಾರ]] *[[ಕಾಗಿನೆಲೆ]] *[[ಹಂಪಿ]] *[[ಶ್ರೀ ಹಿರೇಬೀರಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ದೇವರ ಆದಿಹಳ್ಳಿ, ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ,]] *[[ಶ್ರಿ ರಂಗನಾಥ]] *[[ಗುಡ್ಡದ ಮಲ್ಲಯ್ಯ, ಹಲ್ಹಹಾರ್ವಿ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಮಂಡಲೆ, ಆಲೂರು ತಾಲುಕು, ಕರ್ನುಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಆಂದ್ರಾಪ್ರದೇಶ್ (ಗಡಿನಾಡು)]] *[[ಬಲ್ಲೂರಪ್ಪ, ಹಲ್ಹಹಾರ್ವಿ ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಮಂಡಲೆ, ಆಲೂರು ತಾಲುಕು, ಕರ್ನುಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಆಂದ್ರಾಪ್ರದೇಶ್ (ಗಡಿನಾಡು) ]] * ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಡೂರು *ಚಿಂಚಲ್ಲಿ ಮಾಯವ್ವ * ಶ್ರೀ ಹಳ್ಳದ ಬೀರಲೀಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಸ್ಥನ, ಶಂಕರನಹಳ್ಳಿ, ಜಾವಗಲ್ *ಶ್ರೀ ಬೀರಲಿಂಗೇಶ್ವರ, ಲಕ್ಕಿಹಳ್ಳಿ, ಮುಗಲಿಕಟ್ಟೆ, ಕಡೂರು. *ಬೂದಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಕೆಂಡ ಶ್ರೀ ಬೀರಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಬಂದೂರು, ಜಾವಗಲ್ ಹೋಬಳಿ, ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು,ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ. ==ಇತಿಹಾಸ ಪುರುಷರು== * [[ಶ್ರೀ ಗುರು ರೇವಣಸಿದ್ದೇಶ್ವರರು]] *[[ಜಗದ್ಗುರು ಶಾಂತ ಮುತ್ತಯ್ಯ (ಶಾಂತಿಮಯ್ಯ)ಒಡೆಯರ್]] *ಮಹಾಕವಿ [[ಕಾಳಿದಾಸ]] *ದಾಸ ಶ್ರೇಷ್ಟ [[ಕನಕದಾಸ]] *ಕ್ರಾಂತಿ ವೀರ[[ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ]] *ಮಹಾತ್ಮಾ ಬೋಮ್ಮಗೊಂಡೇಶ್ವರ * ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://karnatakakurubarasangha.com/ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶ ಕುರುಬರ ಸಂಘ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409111259/http://www.karnatakakurubarasangha.com/ |date=2014-04-09 }} *[http://kurubarabalaga.org/Default.aspx?PageControlUrl=/PageControls/About.ascx ಕುರುಬ ಬಳಗ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://haalumatha.org/ ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814012723/http://haalumatha.org/ |date=2014-08-14 }} *[http://apkuruma.org/ ಆಂಧ್ರ ಕುರುಬ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110521200001/http://apkuruma.org/ |date=2011-05-21 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಾಂಗಗಳು]] 9gbuh65nyerxf9jfuorjoma2l3h1zfr 0 11055 1383251 1354000 2026-08-18T06:47:14Z NesaraNesara 98708 /* */ ಚಿತ್ರ ಸೇರಿಸಿದೆ. 1383251 wikitext text/x-wiki {{ಉಲ್ಲೇಖ}} ಕವಯಿತ್ರಿ '''ಪ್ರತಿಭಾ ನಂದಕುಮಾರ್''' [[ಕನ್ನಡ]]ದ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಲೇಖಕಿ.ಕವಯಿತ್ರಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ, ಅಂಕಣಕಾರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲತಃ ಬೆಂಗಳೂರಿನವರಾದ ಪ್ರತಿಭಾ ಅವರು ವಿ.ಎಸ್.‌ ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್‌ ಹಾಗೂ ಯಮುನಾಬಾಯಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ೧೯೫೫ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೫ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿರುವ ಪ್ರತಿಭಾ ಅವರು ಮದ್ರಾಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂ.ಎ. ಮತ್ತು ಎಂ.ಫಿಲ್.‌ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್.ಜಿ.ಇ.‍ಎಫ್.ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಕಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಪ್ರತಿಭಾ ಅವರು ಅನಂತರ ʼಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ʼ, ʼಡೆಕ್ಕನ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ʼ, ʼಬೆಂಗಳೂರು ಮಿರರ್‌ʼ ಮತ್ತು ʼಅಗ್ನಿʼ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಿನಿಮಾರಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸದ್ಯ ಪತಿ ನಂದಕುಮಾರ್‌ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಾದ ಅಭಿರಾಮ್‌ ಮತ್ತು ಭಾಮಿನಿ ಜೊತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[File:Pratibha Nandakumar with Ravi M Sidlipura.png|thumb|ಪ್ರತಿಭಾ ೨೦೨೬ರಲ್ಲಿ]] == ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಬದುಕುಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ನಿರಂತರ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ ಪ್ರತಿಭಾ ಅವರು ಕಾವ್ಯಧರ್ಮವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಮನೋಧರ್ಮವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕವಿ. ಉತ್ಕಟವಾಗಿ ಜೀವಿಸುವುದೇ ಬದುಕಿನ ಪರಮಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇರುವ ಏಕೈಕ ದಾರಿ ಎಂದು ನಂಬಿರುವ ಪ್ರತಿಭಾ ಅದೇ ಉತ್ಕಟತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲೂ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. === ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು === # ನಾವು ಹುಡುಗಿಯರೇ ಹೀಗೆ (೧೯೭೯) # ರಸ್ತೆಯಂಚಿನ ಗಾಡಿ # ಅವರು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. # ಕವಡೆಯಾಟ # ಈತನಕ # ಆಹಾ ಪುರುಷಾಕಾರಂ # ಮುನ್ನುಡಿ ಬೆನ್ನುಡಿಗಳ ನಡುವೆ # ಕೌಫಿಹೌಸ್ # ಮುದುಕಿಯರಿಗಿದು ಕಾಲವಲ್ಲ # ಕೌಬಾಯ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಪುರಾಣ # ಅವನ ಮುಖ ಮರೆತುಹೋಗಿದೆ # ಪ್ರತಿಭಾ ನಂದಕುಮಾರ್‌ ಅವರ ಆಯ್ದ ಕವಿತೆಗಳು # ಪ್ರತಿಭಾ ಕಾವ್ಯ (ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಕವಿತೆಗಳು) === ಕಥಾಸಂಕಲನ === # ಯಾನ (೧೯೯೭) === ಲೇಖನ ಸಂಗ್ರಹ === # ನಿಮ್ಮಿ ಕಾಲಂ (ಅಂಕಣ ಬರಹ) (೨೦೦೦) # ಮಿರ್ಚಿ ಮಸಾಲ (೨೦೦೧) === ಅನುವಾದಗಳು === # ಒಂದು ಹಿಡಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕವನಗಳು # ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ (ಅನವಾದಿತ ಡೋಗ್ರಿ ಕವನಗಳು) # ಆಕ್ರಮಣ (ಅನುವಾದಿತ ಕತೆಗಳು) (೧೯೯೭) # ಶಿವಗಾಮಿ ಕಥೆ (ಸಂಪುಟ ೧) === ಆತ್ಮ ಕಥನ === * ಅನುದಿನದ ಅಂತರಗಂಗೆ == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == # ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೬) # ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೮) # ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮಾ ಕಾವ್ಯ ಸಮ್ಮಾನ್‌ (೨೦೦೩) # ಹೂಗಾರ್‌ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೬) # ಮುದ್ದಣ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಪುತಿನ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಪ್ರತಿಭಾ ನಂದಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು|ಪ್ರತಿಭಾ ನಂದಕುಮಾರ್]] bbkgm3hsdytg47zcmnl8hbwl50gmaoy 0 14017 1383195 1380713 2026-08-18T01:37:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383195 wikitext text/x-wiki {{three other uses| ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪ|ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಾರ್ವಭೌಮ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ|the constituent part of the United Kingdom|Northern Ireland}} {{coord|53|N|07|W|type:country|display=title}} {{Infobox Islands |name = ಐರ್ಲೆಂಡ್ |image name = Ireland from space edit.jpg|thumb|upright|right |image caption = True colour image of Ireland, captured by a [[National Aeronautics and Space Administration|NASA]] [[satellite]] on 4 January 2003, with the [[Atlantic Ocean]] to the west and the [[Irish Sea]] to the east. |locator map = Ireland (island) in Europe.png |map_custom = no |native name = Éire / Ireland |native name link = Irish language |location = [[Northern Europe]] or [[Western Europe]]<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |title=The World Factbook |last1= |first1= |last2= |first2= |date=2009-11-27 |work= |publisher=Central Intelligence Agency (USA) |accessdate=2010-01-01 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html |url-status=dead }}</ref>|coordinates = |area = {{km2 to mi2 | 84421 |abbr=yes}}<ref name="irlgeog">{{cite web |url=http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |title=Geography of Ireland |publisher=[[Government of Ireland]] |accessdate=2009-11-11 |last=Nolan |first=William |archive-date=2009-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091124012641/http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |url-status=dead }}</ref> |rank = 20th |coastline = {{convert|3700|km|mi|abbr=on}} |highest mount = [[Carrauntoohil]] |elevation = {{convert|1041|m|ft|0|abbr=on}} |official_languages = [[Irish]], English |country = {{flag|Ireland}} |country largest city = [[Dublin]] |country 2 = {{flag|United Kingdom}} |country 2 admin divisions title = [[Constituent country]] |country 2 admin divisions = [[Northern Ireland]] |country 2 largest city = [[Belfast]] |population = 6,300,000 |population as of = 2009 |ethnic groups = [[Irish people|Irish]], [[Ulster Scots people|Ulster Scots]], [[Irish Travellers]] |density = 71 }} '''ಐರ್ಲೆಂಡ್ ''' ({{IPA-en|ˈaɪrlənd|pron|en-us-Ireland.ogg}}, {{IPA2|ˈaɾlənd|locally}}; {{lang-ga|[[Éire]]}}, {{IPA-ga|ˈeːɾʲə|pron|Eire.ogg}}; [[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್]] ಏರ್ಲಾನ್ ಯುರೋಪನಲ್ಲಿರುವ ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವೆನಿಸಿದೆ.ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಿಶಾಲ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಯುರೋಪ್ ಖಂಡ|ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ]] ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ನೂರಾರು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು [[ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪ|ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರ|ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ]] ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ದ್ವೀಪವಿದೆ. ಒಂದು [[ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯ|ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯವೆನಿಸಿರುವ]] '''ಐರ್ಲೆಂಡ್''' ಹೆಸರಿನ ಇದು ಇಡೀ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಆರನೆಯ ಐದು ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶ ಆಕ್ರಮಿಸಿದೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್]] ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು,ಇನ್ನುಳಿದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗವು ಬೃಹತ ದ್ವೀಪಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆರು ದಶಲಕ್ಷಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="NI's Population Passes 1.75m Mark">{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/7775349.stm |date=2000-12-10 |title=NI's Population Passes 1.75m Mark |publisher=BBC News |accessdate=2009-08-30}}</ref><ref name="Breakingnews.ie">{{cite web |url=http://www.breakingnews.ie/ireland/mhcwkfmhsnkf/rss2/ |date=2007-07-31 |title=Migration Pushes Population in the North up to 1.75 million |publisher=Breakingnews.ie |accessdate=2008-10-23 |archive-date=2008-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080312180741/http://www.breakingnews.ie/ireland/mhcwkfmhsnkf/rss2/ |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು ೪.೫ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆ ಇನ್ನುಳಿದ ೧.೭೫ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು <ref name="NI's Population Passes 1.75m Mark"/><ref name="Breakingnews.ie"/><ref>{{cite web |author=[[Central Statistics Office (Ireland)|Central Statistics Office]]|url=http://www.cso.ie/releasespublications/documents/population/current/popmig.pdf |date=2009-09-22 |title=Population and Migration Estimates April 2009 |work=|publisher=[[Government of Ireland]] |accessdate=2009-12-18}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಏರಿಕೆ ಎಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೪.೨ ದಶಲಕ್ಷದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತ್ತು. ಹೇಗೆ ಆದರೂ ಈಗಿನ ಜನವಸತಿ ಕೂಡಾ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ [[ಪೂರ್ವದ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ|ಪೂರ್ವದ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದ]] ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ೮ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿದ್ದ ಜನನಿಬಿಡತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳ ಎಂದೇ <ref>{{cite web|url= http://memory.loc.gov/learn//features/immig/irish2.html|title= Irish-Catholic Immigration to America|date= 2007-05-07|work= Immigration…|publisher= Library of Congress|accessdate=2010-01-01}}</ref> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಜನವಸತಿಗೆ ೮೦೦೦BC ಅಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸಾವಿದೆ.ಅಲ್ಲಿ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್]] ಅಂದರೆ ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೂಲದ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ಜನಾಂಗ ವಾಸವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದೇ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ೨೦೦BC ಅವಧಿಗೆ ಈ ಜನಾಂಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ [[ವಿಕಿಂಗ್ಸ್]] (ಸ್ಕ್ಯಾಂಡೇನಿಯನ್ ಜನಾಂಗ ಇವರು ಯುರೋಪ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು) ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಮನ್ಸ್]] ಜನಾಂಗದವರು ಮಧ್ಯಯುಗೀನದ [[1600s ರ ದಶಕದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೀಷರ]] ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ರ ಆಡಳಿತ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ರನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು.[[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್]] (ಐರ್ಲೆಡಿನ ವಿಭಜಿತ ದ್ವೀಪ ಭಾಗ)ನಲ್ಲಿನ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ ಗಳ ಒಡೆತನದಿಂದಾಗಿ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ೧೮೦೧ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಧ್ಯಭಾಗದ ೧೮೦೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆಸಂಭವಿಸಿದ ಒಂದು [[ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ|ಭೀಕರ ಬರಗಾಲವು]] ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವು-ನೋವು ಮತ್ತು ವಲಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಐರಿಶ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]] ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ನಂತರ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ]] [[ಆಂಗ್ಲೊ-ಐರಿಶ್ ಶಾಂತಿ]] ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ [[ಐರಿಶ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ]] ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಂತರಿಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಡಳಿತ]] ರಾಜ್ಯವೆನಿಸಿದ್ದರೂ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಆಧೀನವಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ೩೨[[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಪುಟ್ಟ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ|ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಪುಟ್ಟ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ]] ಆರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಇದು [[1921ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ]] ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ತತ್ ಕ್ಷಣವೇ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿ ಯುನೈಟೆದ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಫಲವಾಯಿತು ಇಸವಿ ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವೊಂದು ಐರಿಶ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡಾಗಿ]] ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.ನಂತರ [[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ಥ್]] ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು [[1949 ರಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ]] ''ಐರ್ಲೆಂಡ್'' ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಸವಿ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮುನಿಟಿ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮುನಿಟಿಗೆ]] ಸೇರಿದವು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನ ಸಂಘರ್ಷ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನ ಸಂಘರ್ಷದ]] ೧೯೬೦ರ ಘಟನೆಗಳು ಸುಮಾರು ೧೯೯೦ರ ತನಕ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿದವು.ಆದರೆ ೧೯೯೮ರ [[ರಾಜಕೀಯ ಒಪ್ಪಂದ|ರಾಜಕೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ]] ನಂತರ ಇವು ತಹಬದಿಗೆ ಬಂದವು. ''ಐರ್ಲೆಂಡ್ '' ಎಂಬ ಹೆಸರು (ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲಿ [[ಐರಿಶ್]] ''ಈರೆ'' ) [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ದೇವತೆ]] ''[[ಈರೆ]] '' ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಜರ್ಮನಿ]] ಶಬ್ದ'' ಭೂಪ್ರದೇಶ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == === ರಾಜಕೀಯ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ === {{Counties of Ireland imagemap|thumb=yes|position=right|upright=1.5|caption=A map of the 32 traditional counties of Ireland, showing the 26 counties of the Republic of Ireland (dark green) and the 6 counties of Northern Ireland (light green). {{hide in print|Each of the counties on the map are a clickable link to the article on that county.}}}} ಐರ್ಲೆಂದ್ ಎರಡು ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಂಗಡಿತ ಭೂಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ: * ಒಂದು [[ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಗಣರಾಜ್ಯ]] [[ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ]] ಆರರಲ್ಲಿ ಐದು ದ್ವೀಪ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯ]] ''ಐರ್ಲೆಂಡ್ '' ಎಂದು ಇದನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ [[ರಾಜಧಾನಿ]] [[ಡಬ್ಲಿನ್]] * [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ಒಂದು ಭಾಗ ಅಂದರೆ ಉಳಿದ ಆರನೆಯ ಭಾಗ ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ [[ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ [[ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಂತ|ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಂತಗಳಾಗಿ]] ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.[[ಕೊನಾಕ್ಟ್]] (ಪಶ್ಚಿಮ),[[ಲೀನ್ ಸ್ಟರ(|ಲೀನ್ ಸ್ಟರ(ಪೂರ್ವ]]),[[ಮುನಸ್ಟರ್]] (ದಕ್ಷಿಣ),ಮತ್ತು [[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್]] (ಉತ್ತರ). ಶತಮಾನ ೧೩ ಮತು ೧೭ರ ನಡುವೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡ ಐರ್ಲೆಂಡ್ [[ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳ|ಮೂವತ್ತೆರಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು]] <ref>{{cite book | last =Crawford | first =John | title =Anglicizing the Government of Ireland: The Irish Privy Council and the Expansion of Tudor Rule 1556-1578 | url =https://archive.org/details/anglicizinggover0000craw | publisher =Irish Academic Press | year =1993|isbn=0716524988 }}</ref> ಹೊಂದಿದೆ. ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ.ಅದರಲ್ಲಿ [[ಆರು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ನ ಒಂಭತ್ತು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡನ್ನು ರಚಿಸಿದರೆ ಉಳಿದವು ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ನ ಲ್ಲಿವೆ.(ಒಟ್ಟು ಒಂಭತ್ತು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ) ಆದರೆ"ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ "ನ್ನು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಸಮಾನರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳುಸುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಹವರ್ತಿ-ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳಾಗಿರುವ [[ಡಬ್ಲಿನ]],[[ಕ್ವಾರ್ಕ]],[[ಲಿಮರಿಕ]],[[ಗಾಲ್ವೆ]],[[ವಾಟರ್ ಫೊರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ಟಿಪ್ಪರರಿ]] ಇವು ಸಣ್ಣ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಹೋಗಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವೆಲ್ಲ ಸದ್ಯ [[ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ|ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ]] ಒಳಪಟ್ಟ ಅಧಿಕೃತ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹಗಳಾಗಿವೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರೀ ಆಡಳಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ವಾಡಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲೀಗ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ,ಸಮಾರಂಭ ಅಥವಾ ಸಡಗರಗಳ ಆಚರಣೆ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ <ref>{{cite web|url= http://www.discovernorthernireland.com/destinationNI/byCounty.aspx|title= NI by County|date= |work= Discover Northern Ireland|publisher= Northern Ireland Tourist Board|accessdate= 2010-01-01|archive-date= 2009-12-26|archive-url= https://web.archive.org/web/20091226125807/http://www.discovernorthernireland.com/destinationNI/byCounty.aspx|url-status= dead}}</ref> ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {| class="wikitable sortable sortable" |- ! ಪ್ರಾಂತ ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ<ref>{{cite web|url= http://www.cso.ie/statistics/popofeachprovcountycity2006.htm|title= Population of Each Province, County and City, 2006|date=|work=Principal Statistics|author=[[Central Statistics Office (Ireland)|Central Statistics Office]]|publisher=[[Government of Ireland]]|accessdate=2008-10-23}}</ref> ! ಪ್ರದೇಶ (ಕಿ.ಮೀ) ! ಪ್ರದೇಶ (ಚದರು ಕಿ.ಮೀ) ! ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ |- | align="left"| [[ಕೊನಾಕ್ಟ್]] | ೫೦೪,೧೨೧ | ೧೭,೭೧೩ | ೬,೮೩೯ | [[ಗಾಲ್ವೆ]] |- | align="left"|[[ಲೀನ್ ಸ್ಟರ್]] | ೨,೨೯೫,೧೨೩ | ೧೯,೭೭೪ | ೭,೬೩೫ | [[ಡಬ್ಲಿನ್]] |- | align="left"| [[ಮುನ್ ಸ್ಟರ್]] | ೧,೧೭೩,೩೪೦ | ೨೪,೬೦೮ | ೯,೫೦೧ | [[ಕ್ವಾರ್ಕ್]] |- | align="left"| [[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್]] | ೧,೯೯೩,೯೧೮ | ೨೪,೪೮೧ | ೯,೪೫೨ | [[ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌]] |} ==== ಎಲ್ಲಾ ದ್ವೀಪ ಸ^ಸ್ಥೆಗಳು ==== [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಜನೆ]] ಇದ್ದರೂ ಸಹ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ನಡುಗಡ್ದೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ಹೆದ್ದಾರಿ]] ಮತ್ತು [[ರೈಲ್ವೆ]] ಸೌಲಭ್ಯ,ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ನೀರು ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು,[[ರೇಡಿಯೋ]] ಮತ್ತು [[ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಪ್ರಸಾರ]] ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಾಗು ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಪಡೆದಿವೆ. [[Satellite communications]] and the [[Internet]] serve all parts of Ireland and interconnect them with each other, as well as with the rest of the world. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಅದು ಏಕ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳೆಂಬಂತೆ ಈ ದ್ವೀಪ ಏಕೈಕ ಪರ್ಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಧಾರ್ಮಿಕ]] ಕ್ಸೇತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು,ಹಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಕರೆನ್ಸಿ ಬಳಸಿದರೂ ಸಮಗ್ರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ [[ಗೇಲಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]],[[ರಗ್ ಬೈ]],[[ಗಾಲ್ಫ]],[[ಟೆನ್ನಿಸ]],[[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ]],[[ಕ್ರಿಕೆಟ]],ಮತ್ತು [[ಫೀಲ್ದ್ ಹಾಕ್ಕಿ]] ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಘಟಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಖಿಲ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.ಸದ್ಯ [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಆರೇಂಜ್ ಲಾಜ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಅಂದರೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರದ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು [[ಟ್ರೇಡ್ ಯುನಿಯನ್]] ಗಳು ಸಹ ಸಮಗ್ರ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹದ ತಳಹದಿ ಮೇಲೆ ಜೊತೆಗೆ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಐರಿಶ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್ ಯುನಿಯನ್ ನ ಸಹಯೋಗವನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ.ಉಳಿದವು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿರುವವುಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಟ್ರೇಡ್ಸ್ ಯುನಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧೀನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿವೆ.ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಉತ್ತರೈರ್ಲೆಂಡಿನ [[ಯುನಿಯನ್ ಆಫ್ ಸ್ಟುಡೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]](USI) ಜಂಟಿಯಾಗಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಯುನಿಯನ್ ಆಫ್ ಸ್ಟುಡೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್]](NUS),ಇದು [[NUS-USI|NUS-USIಯೊಂದಿಗೆ]] ಸೇರಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಮಾರ್ಚ್ ೧೭ [[ಸೇಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್]] ದಿನಾಚರಣೆಯು ರಾಜ್ಯಾಂದ್ಯಂತೆ ಐರಿಶ್ ರಜಾದಿನವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಪವಾದಕ್ಕೆ [[ಅಸೋಶಿಯೇಶನ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್]] ಸಂಸ್ಥೆ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದಾಗಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಸಮಗ್ರ ದ್ವೀಪದ [[ಐರಿಶ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಶಿಯೇಶನ್]] ಯ ಡಬ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ ಫೆಸ್ಟ್ ನ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಶಿಯೇಶನ್ನಿನಲ್ಲಿ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಗಿ ಅವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆಮುಂದಾದವು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ [[ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಶಿಸಿಯೇಶನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಐರಿಶ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು.ಆದರೂ ೧೯೫೦ರ ವರೆಗೆ "ಐರ್ಲೆಂಡ" ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆಯೇ ತಂಡಗಳು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು..ಒಂದು ಸಮಗ್ರ-ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ಲಬ್ ಕಾಂಪಿಟಿಶನ,[[ಸೆಟಾಂಟಾ ಕಪ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ರಚನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನ ಒಪ್ಪಂದ|ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನ ಒಪ್ಪಂದದ]] ಸ್ಟ್ರೆಂಡ್ ೨ ಸಮಗ್ರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸಹಕಾರವನ್ನು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[ವಾಯವ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪರಿಷತ್]] ವೊಂದನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತಂದು ಅಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿಯು]] ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರೆಡು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ "ಸಹಕಾರದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು"ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಅಂದರೆ ಕೃಷಿ,ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಲಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಆರು ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ತಂಡವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಉತ್ತೇಜನಾ ಮಂಡಳಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಕೆಲಸ ಮಾದುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೂಡ [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಳಹದಿ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಭಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಾದ [[ಸಿನ್ ಫೇಯಿನ್]],[[ಐರಿಶ್ ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಟಿ]],ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಫೇಯಿನ್ನಾ ಫಾಯೇಲ್]] ಗಳು ಸಮಗ್ರ ದ್ವೀಪದ ತಳಹದಿ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೊದಲ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದುವರೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫರ್ಧಿಸಿ ಶಾಸಕತ್ವದ ಸೀಟುಗಳನ್ನುಗಳಿಸಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರ-ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಳಹದಿ ಮೇಲೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಎರಡೂ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್]] ನ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಭಾಜನವಾಗಿವೆ. "ಸಮಗ್ರ-ದ್ವೀಪದ ಆರ್ಥಿಕತೆ"ಯನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಲಯ ಮತ್ತು ಸೂತ್ರ-ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರಿಂದ ಒತ್ತಾಯದ ಕೂಗು ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿದೆ.ಇದರಿಂದ [[ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಶ್ರೇಣಿ|ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಶ್ರೇಣಿಕರಿಸಿ]] ಎರಡೂ ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲ <ref>{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081028204341/http://www.forfas.ie/ncc/reports/ncc_ndp_submission/ncc061114_ndp_submission_dept_finance_webopt.pdf|archivedate=2008-10-28|url=http://www.forfas.ie/ncc/reports/ncc_ndp_submission/ncc061114_ndp_submission_dept_finance_webopt.pdf|date=2006|title=National Competitiveness Council Submission on the National Development Plan 2007-2013|publisher=National Competitiveness Council|accessdate=2008-11-07|url-status=dead}}</ref> ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಗುರಿ ತಲುಪುವ ಆರಂಭಿಕಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ [[ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ]] ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ [[ಐರಿಶ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ]] ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ <ref>{{cite web|url=http://www.niassembly.gov.uk/io/agreement.htm|date=1998-04-10|title=Agreement Reached in the Multi-party Negotiations|publisher=[[Northern Ireland Assembly]]|accessdate=2008-10-26|archive-date=2008-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080820090331/http://www.niassembly.gov.uk/io/agreement.htm|url-status=dead}}</ref> ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಲಯದ ಮಹತ್ವದ [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪವು ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ-ದ್ವೀಪದ ತಳಹದಿ ಮೇಲೆ(ಗ್ಯಾಸ) [[ಅನಿಲಕ್ಕಾಗಿ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕುರಿತಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಣಿಯಾಗುವ {1){2/}/}ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. === ನಗರಗಳು === [[ಡಬ್ಲಿನ್]] ನಂತರ [[ಗ್ರೇಟರ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ಏರಿಯಾ]] ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂದರೆ ೧.೭ ದಶಲಕ್ಷ,ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ದೊಡ್ದ ನಗರಗಳೆಂದರೆ: * [[ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್]] ೭೦೦,೦೦೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದು ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಪ್ರದೇಶ * [[ಕಾರ್ಕ]]-೩೮೦,೦೦೦ [[ಗ್ರೇಟರ ಕಾರ್ಕ|ಗ್ರೇಟರ ಕಾರ್ಕನಲ್ಲಿ]] * [[ಡೆರ್ರಿ]]-೧೧೦,೦೦೦ [[ಡೆರ್ರಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ]] * [[ಲಿಮಿರಿಕ]]-೯೩,೩೨೧ ಉಪನಗರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ * [[ಗಾಲ್ವೆ]]-೭೧೯೮೩ * [[ಲಿಸ್ ಬರ್ನ]]-೭೧,೪೬೫ * [[ವಾಟರ್ ಫೋರ್ಡ]]-೪೯,೨೪೦ ಉಪನಗರವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ * [[ನೇವ್ರಿ]]-೨೭,೪೩೩ * [[ಕಿಲ್ಕೆನಿ]]-೨೩,೯೬೭ ಉಪನಗರವನ್ನೊಳಗೊಂಡು * [[ಅರ್ಮಘ]]-೧೪,೫೯೦ ಹಲವು,ವಿಭಿನ್ನ ಐರಿಶ್ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಇವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವುಗಳಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ]] ಕೊರತೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿವೆ. === ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು === ಈ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ಮೂರು [[ವಿಶ್ವ ಪರಾಂಪರೆ|ವಿಶ್ವ ಪರಾಂಪರೆಯ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಾಣಗಳಿವೆ.ಅವುಗಳೆಂದರೆ[[,ಬೆಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೊಯ್ನೆ]], [[ಸ್ಕೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಮೈಕೆಲ್]] ಮತ್ತು <ref>{{cite web | title = World Heritage List | work=World Heritage| publisher = UNESCO World Heritage Centre | url = http://whc.unesco.org/en/list | accessdate = 2010-01-01 }}</ref>[[ಜೇಂಟ್ಸ್ ಕಾಜ್ ವೇ.]] ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಲು ತಾತ್ಕಾಲಿಅವಾಗಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ಕಾಯುತ್ತಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[ದಿ ಬರ್ರೇನ್]] ಮತ್ತು<ref>{{cite web | title = Tentative Lists | work=World Heritage | publisher = UNESCO World Heritage Centre | url = http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ | accessdate = 2010-01-01 }}</ref> [[ಮೌಂಟ್ ಸ್ಟೆವರ್ಟ]]. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಸಂದರ್ಶಿಸಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ,[[ಬನ್ರಾಟ್ಟಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ]],ದಿ [[ರಾಕ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಶೆಲ]],ದಿ [[ಕ್ಲಿಫ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೊಹೆರ]][[,ಹೋಲಿ ಕ್ರಾಸ್ ಅಬ್ಬಿ]] ಮತ್ತು <ref name="facts2006">{{cite web |url=http://www.failteireland.ie/getdoc/975fbac0-cf5d-4574-946e-26700b8a4efa/Tourism-Facts-2006.aspx |title=Tourism Facts 2006 |accessdate=2008-10-22 |author= |date=2006 |format=PDF |publisher=Fáilte Ireland |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721123846/http://www.failteireland.ie/getdoc/975fbac0-cf5d-4574-946e-26700b8a4efa/Tourism-Facts-2006.aspx |url-status=dead }}</ref>[[ಬ್ಲೇರ್ನಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು,[[ಗ್ಲೆಂಡಾಲೋಘ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೊಮ್ಯಾಕ್ ನೊಯಿಸ]],ಇವುಗಾಳನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳಂತೆ]] <ref>{{cite web | title = Search By County | work = National Monuments | author = National Monuments Service | publisher = Department of Environment, Heritage and Local Government | url = http://www.archaeology.ie/en/NationalMonuments/SearchByCounty/ | accessdate = 2010-01-01 | archive-date = 2010-02-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100220110315/http://www.archaeology.ie/en/NationalMonuments/SearchByCounty/ | url-status = dead }}</ref> ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಡಬ್ಲಿನ್]] ನಗರವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗಳನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಪ್ರದೇಶ,ಮತ್ತು ಬಹುಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾದ [[ಗಿನ್ನೀಸ್ ಸ್ಟೋರ್ ಹೌಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬುಕ್ ಆಫ್ ಕೆಲ್ಸ್]] <ref name="facts2006"/><ref name="facts2006"/> ಸೇರಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಕಿಲ್ಲರ್ನಿಯ ಸರೋವರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಡಿಂಗ್ಲೆ ನಡುಗಡ್ದೆಗಳು]] ಕೌಂಟಿ ಕೆರ್ರಿ ಮತ್ತು [[ಕೊನ್ನೆಮರಾ]] ಹಾಗು [[ಅರನ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] {{1/}0}ಕೌಂಟಿ ಗಾಲ್ವೇನಲ್ಲಿವೆ. [[ಸ್ಟೇಟ್ಲಿ ಹೋಮ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು 17,18 ಮತ್ತು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.[[ಪಲ್ಲಡಿಯನ್]],[[ಶಿಲಾಯುಗದ ನೂತನ ಆವಿಷ್ಕಾರ]],ಮತ್ತು [[ಗೊಥಿಕ್ ನ ನವೀನ ವಿನ್ಯಾಸ|ಗೊಥಿಕ್ ನ ನವೀನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ]] ವಸತಿ ಸಮುಚ್ಛಯಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ,[[ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ವಾರ್ಡ]],[[ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ಟೌನ್ ಹೌಸ್]],[[ಬಂಟ್ರಿ ಹೌಸ್]] ಇವೂ ಸಹ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ ಕೆಲವು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಟೇಲ್ ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಶ್ ಫೋರ್ಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ]],[[ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ಲೇಸ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಡ್ರೊಮೊಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್]] <gallery> File:Causeway-code poet-4.jpg|Giant's Causeway, County Antrim File:Klosteranlage Skellig Michael.jpg|Skellig Michael, County Kerry File:Newgrange_ireland_750px.jpg|Brú na Bóinne, County Meath </gallery> === ಭೌತಿಕ ಭೂಗೋಲ === [[ಚಿತ್ರ:Ireland physical small.png|thumb|Physical features of Ireland.]] {{convert|84421|km2|mi2|0|abbr=on}}<ref name="irlgeog"/> ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಕರಾವಳಿಯ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶ|ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು]] ಕಾಣಬಹುದು. [[}ಕೌಂಟಿ ಕೆರ್ರಿ|}ಕೌಂಟಿ ಕೆರ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ]] [[ಕ್ಯಾರಂಟೋ ಹಿಲ್]] ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ {1/{2/{3/}}}ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|first=Victor|last=Meally|title=Encyclopaedia of Ireland|publisher=A. Figgis|location=Dublin|year=1968}}</ref> ಲೀನಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಗುಡ್ದ-ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆಯಾದರೂ,ಅಲ್ಲಿನ ದಟ್ಟ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆವ [[ಸಾಲು ಸಾಲು ಮರಗಳ ದೃಶ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೊಬಗ|ಸಾಲು ಸಾಲು ಮರಗಳ ದೃಶ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೊಬಗನ್ನು]] ಮೆರೆಯುತ್ತದೆ. ದ್ವೀಪದ ಅತಿ ದೊಡ್ದ ನದಿ [[ರಿವರ್ ಶಾನ್ನೊನ್]] ವಾಯುವ್ಯದ [[ಕೌಂಟಿ ಕೇವನ್]] ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ [[ಲಿಮ್ರಿಕ್]] ನಗರದ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ {{convert|386|km|mi|0|abbr=on}}{{convert|113|km|mi}}<ref>{{cite web | title = Nature and Scenery | work = Discover Ireland | publisher = Tourism Ireland | url = http://www.discoverireland.com/gb/about-ireland/nature/ | accessdate = 2008-11-09 }}</ref> ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ದ್ವೀಪದ ದಟ್ಟ ಹಸಿರಿನ ವಾತಾವರಣ ಅದರ ಸೌಮ್ಯ ಹವಾಗುಣ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಮಳೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ''ಎಮರಾಲ್ಡ್ ಐಸ್ಲೆಯ'' [[ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ]]. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸೌಮ್ಯ ಆದರೆ ಬದಲಾಗಬಲ್ಲ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಲ್ಲಿನ [[ಸಮುದ್ರದ ಹವಾಮಾನ]] ಕೆಲವು ಅತಿರೇಕಗಳಿಗೂ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಹವಾಗುಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವೀಪದ ವಾಡಿಕೆಯ ಪರಿಸರದ ಜೊತೆಗೆ [[ಸಂಯಮ]] ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿದೆ.ಇದೇ ತೆರನಾದ ಹವಾಗುಣ ವಿಶ್ವದ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳ ಮೇಲಿನ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೂ <ref name="MEclimate">{{cite web | title =Climate of Ireland | work = Climate | publisher = Met Éireann | url =http://www.met.ie/climate/climate-of-ireland.asp | accessdate =2008-11-11 }}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯದಿಂದ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕದಿಂದ]] ಬೀಸುವ ಆರ್ದ್ರಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ದ್ವೀಪ ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣೆಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ ಹಿಮಪಾತವಾದರೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಗುರಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಕೊಂಚ ತೇವದ ವಾತಾವರಣ ಹೊಂದಿರುವದರಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಸಂತ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಆಗಾಗ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವಲ್ಲದೇ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಮಳೆ,ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಮಪಾತ ಮತ್ತು ಆಲಿಕಲ್ಲುಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ [[ಕೌಂಟಿ ಗಾಲ್ವೆ]] ಮತ್ತ್ರು ಪೂರ್ವದ [[ಕೌಂಟಿ ಮಾಯೊ]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಿಡಿಲು ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ಗುರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿ ಐದರಿಂದ ಹತ್ತುದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಿಡಿಲು ಮಿಂಚುಗಳ <ref name="MErainfall"/> ಅಬ್ಬರವಿರುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ [[ಮುನಸ್ಟರ್]] ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಹಿಮಪಾತದ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್]] ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮಪಾತವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಒಳನಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಂಪು ಹವಾಮಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ೪೦ದಿನಗಳ ವರೆಗೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದ {{convert|0|°C|°F|disp=s}}ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೆ ಕರಾವಳಿ [[ಹವಾಮಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳ|ಹವಾಮಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಇದು ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಾರಿ ಬಿಸಿಗಾಳಿಯ ಬಿರು ಅಲೆಗಳ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ.ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ೧೯೯೫,[[2003]] ಮತ್ತು [[2006ರಲ್ಲಿ]] ಇದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ{{convert|-7|°C|°F}} ಗಿಂತ ಕೆಳಕ್ಕೆ ದಾಖಲಾಗಿ,ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಶೀತದ ಅನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನುಭವಿಸಿತು.ಇದು ಸುಮಾರು{{convert|1/2|m|ft|2|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಹಿಮಪಾತಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ{{convert|10|cm|in|1|abbr=on}} ನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಹಿಮದ ಮಳೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಕಂಡು ಬಂತು. ಅತ್ಯಧಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಗಾಳಿ ([[ಕಿಲ್ಲೆನಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್]],ನಲ್ಲಿ[[ಕೌಂಟಿ ಕಿಲ್ಕೆನಿ]],ಜೂನ್ ೧೮೮೭)ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎಂದರೆ{{nowrap|−19.1&nbsp;°C}} {{nowrap|(−2.4&nbsp;°F)}}([[ಮರ್ಕ್ರೀ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್]], [[ಕೌಂಟಿ ಸ್ಲಿಗೊ]], ಜನವರಿ <ref>{{cite web | title = Temperature in Ireland | work = Climate | publisher = Met Éireann | url = http://www.met.ie/climate/temperature.asp | accessdate = 2008-11-05 | archive-date = 2019-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190107003129/https://www.met.ie/climate/temperature.asp%20 | url-status = dead }}</ref> ೧೮೮೧) ಅತ್ಯಧಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣ{{convert|3964.9|mm|in|1|abbr=on}}([[ಬಲ್ಲಾಘಬೀಮಾ ಗ್ಯಾಪ್]], [[ಕೌಂಟಿ ಕೆರ್ರಿ]], ೧೯೬೦). ಅತ್ಯಂತ ಒಣ ಅಂದರೆ ಮಳೆರಹಿತ ವರ್ಷ೧೮೮೭ ಕೇವಲ{{convert|356.6|mm|in|1|abbr=on}} ಮಳೆ [[ಗ್ಲಾಸ್ನ್ವಿನ್ ನಲ್ಲಿ]].ದಾಖಲಾಗಿದೆ.ಅದೇ ಲಿಮ್ರಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ೩೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಳೆ ರಹಿತ ಬರಗಾಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ ದಾಖಲೆಯೇ <ref name="MErainfall">{{cite web | title = Rainfall | work= Climate|publisher = Met Éireann | url = http://www.met.ie/climate/rainfall.asp | accessdate = 2008-11-05}}</ref> ಇಲ್ಲ. === ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:Carrantuohill.jpg|thumb|left|ಕ್ಯಾರನ್ಟೂಲ,ಮ್ಯಾಕ್ ಗಿಲ್ಲಿಕುಡ್ದಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡಬೆಟ್ಟ.]] ದ್ವೀಪವು ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ [[ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ದೂರದ ಕೌಂಟಿ ಗಾಲ್ವೆಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮತ್ತು[[ಕೌಂಟಿ ಡೊನೆಗಲ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.[[ಕ್ಯಾಲೆದೊನೈಡ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ [[ಸ್ಕಾಟಿಸ್ ಹೈಲೆಂಡ್]] ಗೆ ಸಮರೂಪದ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ನ ಆಗ್ನೆಯ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರದಂತೆ [[ಲಾಂಗ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ [[ನವನ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಡೊವಿಸಿಯನ್ ಮತ್ತುಸಿಲುರಿಯನ್ ಬಂಡೆಗಳು ಸುಮಾರು ೪೫೦ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ಸಸ್ಯರಾಶಿ ಹಾಗು ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಇಂದು ಸಮಾನರೂಪತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡನ]] [[ದಕ್ಷಿಣದ ಅಪ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಬಂಡೆಗಳು ಸಮಾನ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂದುವರೆದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕೌಂಟಿ ವೆಕ್ಸ್ ಫೊರ್ಡ್]] ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ [[ಇಂಟ್ರುಸಿವ್ಸ್]] ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಆರ್ಡೊವಿಸಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸಿಲುರಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇದು [[ವೇಲ್ಸ|ವೇಲ್ಸನಲ್ಲಿನ]] ಗಣಿ ಪ್ರದೇಶದಂತೆ <ref>{{cite web | title = Geology of Ireland | work = Geology for Everyone | publisher = Geological Survey of Ireland | url = http://www.gsi.ie/Education/Geology+for+Everyone/Geology+of+Ireland.htm | accessdate = 2008-11-05 | archive-date = 2008-03-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080327113851/http://www.gsi.ie/Education/Geology%2Bfor%2BEveryone/Geology%2Bof%2BIreland.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = Bedrock Geology of Ireland | work = Geology for Everyone | publisher = Geological Survey of Ireland | url = http://www.gsi.ie/NR/rdonlyres/0302F251-C4ED-4938-BCF0-CF228A3E8F6A/0/GSI_GeolIreland_A4.pdf | accessdate = 2008-11-05 | archive-date = 2008-10-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081028204341/http://www.gsi.ie/NR/rdonlyres/0302F251-C4ED-4938-BCF0-CF228A3E8F6A/0/GSI_GeolIreland_A4.pdf | url-status = dead }}</ref> ಇರುವುದು ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಬಂಟ್ರಿ ಬೇ(ಕೊಲ್ಲಿ)|ಬಂಟ್ರಿ ಬೇ(ಕೊಲ್ಲಿ)ಮತ್ತು]] [[ಮ್ಯಾಕ್ ಗಿಲ್ಲಿಕಡ್ಡಿಯ ರೀಕ್ಸ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಗುಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ತಮ್ಮ [[ಮೊಲರಚನೆಗಳನ್ನು]] ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ.ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಳೆದಾದ ಡೆವೊನಿಯನ್ ಬಂಡೆಗಳು ಕಂಡು <ref>{{cite web | title = Geology of Kerry-Cork - Sheet 21 | work = Maps | publisher = Geological Survey of Ireland | date = 2007 | url = http://www.gsi.ie/Publications+and+Data/Maps/Geology+of+Kerry-Cork+-+Sheet+21.htm | accessdate = 2008-11-09 | archive-date = 2007-12-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071212143431/http://www.gsi.ie/Publications%2Band%2BData/Maps/Geology%2Bof%2BKerry-Cork%2B-%2BSheet%2B21.htm | url-status = dead }}</ref> ಬರುತ್ತವೆ. ಭಾಗಶ:ಬಿರುಬಂಡೆಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಕಾರ್ಬೋನಿಫೆರಸ್ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಿನ ಭೂತಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ಲಿಸ್ಡೊನ್ವರ್ನಾ]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ [[ಬರೆನ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವು [[ಕರಸ್ಟ್]] ಸುಣ್ಣದ ಪದರಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು <ref>{{cite web | author = Karst Working Group | title = The Burren | work = The Karst of Ireland: Limestone Landscapes, Caves and Groundwater Drainage System | publisher = Geological Survey of Ireland | date = 2000 | url = http://www.clarelibrary.ie/eolas/coclare/places/the_burren/burren_karst.htm | accessdate = 2008-11-05}}</ref> ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೀಸ-ಸತುವಿನ ಖನಿಜಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಸಿಲ್ವರ್ ಮೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ತ್ಯಾನಘ್]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. [[ಕಾರ್ಕ್]] ನ ಆಚೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.ಇದು [[ಕಿನ್ಸಲೆ ಹೆಡ್]] ಅನಿಲ ದೊರೆವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಸುಳಿಯು ದೊರೆತ ನಂತರ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ೧೯೭೦ರಿಂದ <ref>{{cite web | title = Irish Natural Gas Market | work = Story of Natural Gas | publisher = Bord Gáis | url = http://www.bordgais.ie/corporate/index.jsp?1nID=93&2nID=97&3nID=353&nID=363 | accessdate = 2008-11-05 | archive-date = 2009-09-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090904060414/http://www.bordgais.ie/corporate/index.jsp?1nID=93&2nID=97&3nID=353&nID=363 | url-status = dead }}</ref><ref name="sch">{{cite book | last1 = Shannon | first1 = Pat| last2 = Haughton | first2= P.D.W. | last3= Corcoran|first3= D.V. | title = The Petroleum Exploration of Ireland's Offshore Basins | url = https://archive.org/details/petroleumexplora0000unse_i6e9 | publisher = Geological Society | year = 2001 | location = London | page = [https://archive.org/details/petroleumexplora0000unse_i6e9/page/2 2] | isbn = 1423711637}}</ref> ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ..ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ [[ಕೌಂಟಿ ಮೇಯೊ]] ಕರಾವಳಿ ಬಳಿಯ [[ಕಾರಿಬ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಫೀಲ್ಡ್]] ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ]] ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಚಟುವಟಿಕೆ ತೀವ್ರಗೊಂಡ ನಂತರ "[[ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಶೆಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ"]][[ನಾರ್ಥ್ ಸೀ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ನಾರ್ಥ್ ಸೀ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿತು.ಅಂದರೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಕೆಲಸಗಳು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಹೆಲ್ವಿಕ್ ತೈಲ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವು {{convert|28|Moilbbl|m3}}ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತೈಲ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದ <ref>{{cite web | title = Providence sees Helvick oil field as key site in Celtic Sea | publisher = [[Irish Examiner]] | date = 2000-07-17 | url = http://archives.tcm.ie/irishexaminer/2000/07/17/current/bpage_2.htm | accessdate = 2008-01-27 | archive-date = 2012-01-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120119040533/http://archives.tcm.ie/irishexaminer/2000/07/17/current/bpage_2.htm | url-status = dead }}</ref> ಸಂಗತಿ. == ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ == === ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Red deer.jpg|thumb|left|ಕೆಂಪು ಚಿರತೆ (ಸೆರ್ವ್ಸ್ ಎಲಾಫಸ) ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಸ್ತನಿ]] ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಐರ್ಲೆಂಡ್ [[ಹಿಮಯುಗ|ಹಿಮಯುಗದ]] ನಂತರ [[ಯುರೋಪ್ ಖಂಡ|ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದಿಂದ]] ದೂರ ಉಳಿದಂತಾಗಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಇಲ್ಲವೇ [[ಯುರೊಪಿನ]] ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಂತೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಸ್ಯಪ್ರಭೇದವನ್ನುಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಕೇವಲ ೨೬ [[ಸಸ್ತನಿಗಳು]] ಮಾತ್ರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮೂಲದ ವನ್ಯಜೀವಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನುಕಾಣಬಹುದು. [[ಕೆಂಪು ನರಿ]],[[ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ]],[[ನೆಲಕರಡಿ]] ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ.[[ಐರಿಶ್ ಮೊಲ]],[[ಕೆಂಪುಜಿಂಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಪೈನ್ ಮಾರ್ಟಿನ]](ತುಪ್ಪಳಗಳುಳ್ಳ ಸಸ್ತನಿ)ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಜಲಚರಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಮೆ]],[[ಶಾರ್ಕ]],[[ದೊಡ್ಡ ಮೊಸಳೆ]] ಮತ್ತು [[ಡಾಲ್ಫಿನ್]] ಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಕರಾವಳಿಯ ಆಸುಪಾಸು ದೊರೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಚರಗಳಿವೆ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿಸುಮಾರು ೪೦೦ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ [[ಬಾರ್ನ್ ಸ್ವಾಲೊ]] ಕೂಡಾ ಸೇರಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು [[ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ]],[[ಗ್ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾಗಳಿಂದ]] ಬರುತ್ತವೆ. ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ [[ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು]] ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.ಬೇಸಾಯದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡತೆ,ತೆರೆದ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶ,[[ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ದೊಡ್ಡಎಲೆಯ ಮರಗಳ ಕಾಡು]] ಮತ್ತುಮಿಶ್ರಿತ ಅರಣ್ಯಗಳು,[[ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ]] ಕಾಡುಗಳು,ದೊಡ್ಡ [[ಸಸ್ಯ ಜಾತಿ]] [[ಹಸಿರು ಮರಗಳ ತಾಣ]] ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಸ್ಯಗಳು ಕರಾವಳಿಯ ಮೂಲಸಂಪತ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಹೇಗೇ ಆದರೂ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯವು ತನ್ನ ಭೂಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಸ್ತನಿಗಳ ವಾಸಸ್ತಾನಗಳು ನಶಿಸಿಹೋಗದಂತೆ ವಿಧ ವಿಧದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸಸ್ತನಿಗಳಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಾಗೆ ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನುವಿಶೇಷವಾಗಿ <ref name="www2000">{{cite web | title = Land cover and land use | work = Environmental Assessment | publisher = Environmental Protection Agency | date = 2000 | url = http://www.epa.ie/whatwedo/assessment/land/ | accessdate = 2007-07-30 | archive-date = 2008-09-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080916125736/http://www.epa.ie/whatwedo/assessment/land/ | url-status = dead }}</ref> ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಪ್ರಾಣಿ ಭಕ್ಷಕ|ಪ್ರಾಣಿ ಭಕ್ಷಕಗಳು]] ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿಲ್ಲ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅರೆ-ಕಾಡುಜಿಂಕೆ,ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಣಿ ಭಕ್ಷಗಳಾದ ನರಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ [[ಕೊಲ್ಲುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|ಕೊಲ್ಲುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ]] ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿಹಾವುಗಳಿಲ್ಲ.ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸರಿಸೃಪ ಅಂದರೆ [[(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲ್ಲಿ)]] ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲವಾಸಿಯೆನಿಸಿದೆ. ಸದ್ಯ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುಗಳ[[ಲ್ಲಿಗ್ರೇಟ್ ಐರಿಶ್ ಕಡವೆ]](ಸಾರಂಗ)[[,ತೋಳ]] ಮತ್ತು[[ಗ್ರೇಟ್ ಕಡಲ ಬಾತುಗೋಳಿ]] ಸೇರಿವೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ನಶಿಸಿ ಹೋದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪರಿಚಯಿಸಿ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಬೇರು ಸಮೇತ ಹೋಗಿದ್ದ]] ಅವುಗಳಿಗೆ ಮರುಜೀವತುಂಬಲಾಗಿದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಈಗಲ್]] ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. === ಸಸ್ಯ ಜೀವನಚಕ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:Ulex europaeus.jpg|thumb|right|ಫರ್ಜ್ (ಯುಲೆಕ್ಷ ಯುರೊಪೀಸ)]] ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕಾಲದ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು.ಈ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ [[ಓಕ]],[[ಪೈನ]],ಮತ್ತು [[ಬರ್ಚ್]] (ದೊಡ್ಡತೊಗಟೆಗಳುಳ್ಳ ಮರ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿಕೇವಲ ೯%ರಷ್ಟು(೪,೪೫೦ಕಿ.ಮೀ ಅಥವಾ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆ)ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶವಿದೆ.ಯುರೋಪಿನಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶ ನಾಶಗೊಂಡಿರುವ <ref name="coillte">{{cite web | title = National | work = Forest Facts | publisher = [[Coillte Teoranta]] | url = http://www.coillte.ie/coillteforest/forest_facts/forest_facts_by_county/national/ | date = 2008-11-05 | accessdate = 2010-01-01 | archive-date = 2016-04-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160403085840/http://www.coillte.ie/coillteforest/forest_facts/forest_facts_by_county/national/ | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಬಹಳಷ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಿಂದ ಆವರಿಸಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾಡುಪುಷ್ಪಗಳ ಹೇರಳ ಜಾತಿಯೂ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಗೋರ್ಸ್ ''[[ಉಲೆಕ್ಸ್ ಯುರೊಪಿಯಾ]]'' ಎಂಬ ಹಳದಿ ಹೂ ಬಿಡುವ ಪೊದೆ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯವು ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಡು ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ.ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮುಳ್ಳುಕಂಟಿ ಗಿಡ ಕೂಡ ಅಪ್ ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ[[ಮುಳ್ಳು-ಬೀಜರಹಿತ]] ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="Hackney">{{cite web|last=Hackney|first=Paul|url=http://www.habitas.org.uk/invasive/species.asp?item=2680|title=Spartina Anglica|work=Invasive Alien Species in Northern Ireland|accessdate=2009-01-01|publisher=National Museums Northern Ireland|archive-date=2011-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110519055358/http://www.habitas.org.uk/invasive/species.asp?item=2680|url-status=dead}}</ref> ಇದು ನೂರಾರು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯತಾಣವೆನಿಸಿದೆಯಾದರೂ ''[[ಸ್ಪಾರ್ಟಿನಾ ಅಂಗ್ಲಿಕಾ]]'' ದಂತಹ ಜಾತಿಯ ಹುಲ್ಲುಉಳಿದ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ತಾನೇ ಬೆಳೆದು ಇತರ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ <ref name="Hackney"/> ಕಂಟಕವಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಪಾಚಿ]] ಮೂಲದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಕಸದ ಹುಲ್ಲು ತಂಪು ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಹುಲಸಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು೫೭೪ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: * ೨೬೪ [[ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹುಲ್ಲು]] * ೧೫೨ [[ಅಸಮವಾಗಿ ಪಸರಿಸುವ ಪಾಚಿ ಜಾತಿ]] * ೧೧೪[[ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸಸ್ಯ]] * ೩೧ [[ನೀಲಿ-ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಪಾಚಿ]] <ref name="Guiry and Nic Dhonncha 01">{{cite_journal | last = Guiry | first = M.D. | last2 = Nic Dhonncha | first2 = E.N | title = The Marine Macroalgae of Ireland: Biodiversity and Distribution in Marine Biodiversity in Ireland and Adjacent Waters | location = Belfast | publisher = Ulster Museum | year = 2001 | journal = Proceedings of a Conference 26–27 April 2001 | issue = Publication No. 8 }}</ref> ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳು: * (J.Ag.)''ಇಟೊನೌ ಮಾರ್ಜಿನಿಫೆರಾ'' ಮೆಸುಡಾ ಅಂಡ್ ಗೈರಿ * ''[[ಸ್ಕಿಮಿಟಿಜಾ ಹಿಸ್ಕೊಕಿನಾ]]'' ಮ್ಯಾಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಗೈರಿ * ''[[ಗೆಲಿಡಿಲ್ಲಾ ಕಿಯಾಲ್ಸಿಕೊಲಾ]]'' ಮ್ಯಾಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಗೈರಿ * ''ಗೆಲಿಡಿಯಮ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿಯೆ'' ರಿಕೊ ಅಂಡ್ ಗೈರಿ * ''ಹಲಿಮೆನಿಯಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೊಲಿಯಾ'' ಪಿ.ಕ್ರೌನ್ ಅಂಡ್ ಹೆಚ.ಕ್ರೌನ ಎಕ್ಸ್ ಕುಟ್ಜಿಂಗ್ ಈ ನಡುಗಡ್ಡೆಯು ಕೆಲವು ಪಾಚಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ.ಸದ್ಯ ಅವುಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ.<ref name="Minchin 01">{{cite journal | last = Minchin | first = D. | title = Biodiversity and Marine Invaders | place = Belfast | publisher = Ulster Museum | year = 2001 | journal = Proceedings of a Conference 26–27 April 2001 | issue = Publication No. 8 }}</ref>}ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ: * ''ಅಸ್ಪರಾಗೊಸಿಸ್ ಆರ್ಮರಾ ಹಾರ್ವಿ'',ಎಂಬ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೂಲದ್ದು,೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಂ.ಡೆ ವಲೆರಾ ಅವರಿಂದ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * ''[[ಕೊಲ್ಪೊಮೆನಿಯಾ ಪೆರೆಗ್ರೈನಾ]]'' ಸೌವಾಗಿವಾ,ಇದು ಸದ್ಯ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪುಷ್ಕಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಮೊದಲು೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. * ''[[ಸರಗಾಸ್ಸಮ್ ಮಿಟಿಕಮ]]'' (ಯೆಂಡೊ)ಫೆನ್ ಶೊಲ್ಟ.ಈಗ ತನ್ನ ನೆಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ,ದಕ್ಷಿಣ,ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೆಯ ಭಾಗದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. *.''ಕೊಡಿಯಮ್ ಫ್ರಾಗೈಲ್'' ssp.''ಫ್ರಾಗೈಲ'' (ಈ ಮೊದಲು ssp ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.)''ಟೊಮೆಂಟೊಸಮ'',ಸದ್ಯ ಉತ್ತಮ ನೆಲೆ ಕಂಡಿದೆ. ''ಕೊಡಿಯಮ್ ಫ್ರಾಗೈಲ್'' ssp.''ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕಮ್'' ಈಗ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ.ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದು ವಲಸೆ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಸೌಮ್ಯ ಹವಾಮಾನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳು,[[ಉಪಭೌಗೋಳಿಕ]] ಜಾತಿಗಳಾದ [[ಪಾಮ್ ಮರಗಳು]] ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ [[ಭೌಗೋಳಿಕ ರೇಖಾಚಿತ್ರಣದಂತೆ]] [[ಬೊರಿಯಲ್ ಕಿಂಗಡಮ]](ರಾಜ್ಯ)ದೊಳಗೆ ಬರುವ [[ಸರ್ಕಂಬೊರಿಯಲ್ ಪ್ರದೇಶ|ಸರ್ಕಂಬೊರಿಯಲ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ]] ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸೇರುತ್ತದೆ.ಇದು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ವೀಪವು ತನ್ನೊಳಗಿನ [[ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶ|ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ]] ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ:ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಅಗಲ ಎಲೆಗಳ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತುಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ಅರ್ದ್ರ ಅಥವಾ ತೇವ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಾಡುಗಳು. === ಕೃಷಿಯ ಪ್ರಭಾವ === ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ ಗಮನಿಸಿದರೆ,ಇದು ಎರಡು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಅಂದರೆ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆಯು ಇಂದು ಐರ್ಲೆಂಡನ್ನು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹಾಕುವಂತೆ <ref>{{cite web|url=http://www.belfasthills.org/minisite/adult_version/draftottersapmar07-2.pdf|title=Otter Lutra Lutra|work=Northern Ireland Species Action Plan|publisher=Environment and Heritage Service|date=2007|accessdate=2010-01-01|archive-date=2011-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110205005310/http://www.belfasthills.org/minisite/adult_version/draftottersapmar07-2.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.clarecoco.ie/Heritage/biodiversity.html|title=Biodiversity|publisher=Clare County Council|accessdate=2010-01-01|archive-date=2010-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100209083549/http://www.clarecoco.ie/Heritage/biodiversity.html|url-status=dead}}</ref> ಮಾಡಿದೆ. ಹೊಳೆ-ಹಳ್ಳ-ಕೊಳ್ಳಗಳು,ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಪದ್ದತಿಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ತುಂಬಿದ ತಾಣಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತುಪಶು ಮೇವಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಜಾಗದ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಹಾಗು ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಪೊದೆ-ಕಂಟಿಗಳುಳ್ಳ ಭೂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಇಂತಹ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪದ್ಧತಿಯು ದ್ವೀಪದ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದರಿಂದ ಉಳಿದಿರುವ ಪರಿಸರದ ಜೀವಸಂಕುಲ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.ಈ ಹಿಂದೆ ದ್ವೀಪದ ಆಸ್ತಿಯೆನಿಸಿದ್ದ ಇವುಗಳನ್ನುಉಳಿಸಲು ನೂತನ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾ ಜಾಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ಸೂತ್ರ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು]] ರಿಯಾತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ಪೊದೆ-ಗಿಡಗಂಟಿಗಳ ಕಾಡನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳು ಕೂಡಾ ಈಗ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ <ref name="cap_reforms">{{cite_web | title = CAP Reform - A Long-term Perspective for Sustainable Agriculture | work = Agriculture and Rural Development | publisher = European Commission | url=http://ec.europa.eu/agriculture/capreform/index_en.htm | accessdate = 2007-07-30}}</ref> ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ಸೂತ್ರವು ಕಾಡುನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವ ಕೃಷಿ ಪ್ರಯೋಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕೃಷಿ ಇಳುವರಿ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತುಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಸಹಜ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವವರಿಗೂ ರಿಯಾಯತಿಗಳನ್ನು <ref name="cap_reforms"/> ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ದೇಶದ ಸುಮಾರು೧೦% ರಷ್ಟುಭಾಗವನ್ನುಆವರಿಸಿದ್ದು ಬಹುತೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ <ref name="www2000"/> ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಫಸಲುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ದೇಶೀಯ ಅಲ್ಲದ ಏಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕೊಡುವುದು ಕೂಡಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಕುಲಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವೀಪದ ಅಲ್ಪಾವಶೇಷ ಅರಣ್ಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಿಲ್ಲರ್ನಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಕಿಲ್ಲರ್ನಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ]] ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯೇತರ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ [[ಜಿಂಕೆ]] ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳು ವಿಪರೀತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೇಯುವುದು ಮನಬಂದಂತೆ ಅಲೆದಾಡುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬೇಲಿ ಹಾಕುವುದು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಯುವಿಕೆಯು ದೇಶದ ಹಲವೆಡೆ ಅರಣ್ಯ ಬೆಳಸಲು ನಿರ್ಬಂಧ <ref>{{Citation | first = Dick | last = Roche | authorlink = Dick Roche | title = National Parks | publisher = Seanad Éireann | url = http://historical-debates.oireachtas.ie/S/0185/S.0185.200611080008.html | volume = 185 | date = 2006-11-08 | accessdate = 2007-07-30 | archive-date = 2011-05-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110511091047/http://historical-debates.oireachtas.ie/S/0185/S.0185.200611080008.html | url-status = dead }} [[Seanad]] Debate involving Former Minister for Environment Heritage and Local Government</ref> ಹಾಕುತ್ತಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಪೂರ್ವ-ಇತಿಹಾಸ === ಕಳೆದ ೯೦೦೦ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವರೆಗಿದ್ದ ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಪರಿಸರವು ಐರ್ಲೆಂಡನ್ನು ಆವರಿಸಿತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟವು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ.ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ತನ್ನ ನೆರೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಗಳು [[ಯುರೊಪ್ ಖಂಡ|ಯುರೊಪ್ ಖಂಡದ]] ಭಾಗಗಳು. [[ಮೆಸೊಲಿಥಿಕ್]] (ಮಧ್ಯಶಿಲಾಯುಗ) [[ಶಿಲಾಯುಗದ]] ನಿವಾಸಿಗಳು ಸುಮಾರು೮೦೦೦BC ನಂತರ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Carrowmore tomb, Ireland.jpg|thumb|left|ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕ್ಯಾರೊಮೊರ್ ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿ ನಲ್ಲಿನ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ.]] [[ನ್ಯೂಯೊಲಿಥಿಕ್]] (ಹೊಸ ಶಿಲಾಯುಗದ ಪೀಳಿಗೆ)ಸುಮಾರು ೪,೫೦೦ರಿಂದ ೪,೦೦೦ [[BC]] ಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿತು.ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಕುರಿ,ಆಡು,ದನಕರು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಯುರೊಪ್ ಖಂಡದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನ್ಯೂಲಿಥಿಕ್ ಪರಿಸರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು,ಒಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು <ref>{{cite web |url=http://www.heritageireland.ie/en/West/CeideFields/ |title=Céide Fields |author=Heritage Ireland |publisher=Office of Public Works |accessdate=2008-10-23 |archive-date=2015-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150302095051/http://www.heritageireland.ie/en/West/CeideFields/ |url-status=dead }}</ref> ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನವಾದುದು ಇದರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣುಹೆಂಟೆ ಅಥವಾ ಮರದ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.ಇಂದು [[ಕೌಂಟಿ ಮೇಯೊ|ಕೌಂಟಿ ಮೇಯೊದ]] [[ಸೀಡೆ ಪ್ರದೇಶ|ಸೀಡೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಶತಮಾನ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ೩,೫೦೦ ಮತ್ತು ೩,೦೦೦BC ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳು ಒಣ-ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳೆನಿಸಿವೆ. [[ಕಂಚಿನ ಯುಗವು]] ೨,೫೦೦ BC ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂತು.ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಆಭರಣ,ಆಯುಧ ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ [[ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ]] ವು [[ಸೆಲ್ಟ್ಸ್]] ಎಂಬ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಅವರು ಐರ್ಲೆಂಡನ್ನು ೮ನೆಯಮತ್ತು ೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸರಣಿ ವಸಾಹತುವನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸೆಲ್ಟ್ಸ ಜನಾಂಗದ ಕೊನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ [[ಗೇಲ್ಸ್]] ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಗೆದ್ದು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಐದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು ಹಲವಾರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಸಾಗರೋತ್ತರದ ಈ ವಸಾಹತಿಕರಣ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಭೇದವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಹಿಂದೆ [[ಕ್ಲೊನಿಕೇವನ್ ಮ್ಯಾನ್]] ಇದರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದನ್ನು ಅವರು <ref name="prospectmag">{{cite journal | last = Oppenheimer | first = Stephen | title = Myths of British Ancestry | journal = Prospect Magazine | issue = 127 | date = 2006-10-21 | url = http://www.prospectmagazine.co.uk/2006/10/mythsofbritishancestry/ | accessdate = 2008-11-07 | issn = 1359-5024 | archive-date = 2011-10-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111015212548/http://www.prospectmagazine.co.uk/2006/10/mythsofbritishancestry/ | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Mascheretti | first1 = Silvia | last2 = Rogatcheva | first2= Margarita | last3 = Gündüz | first3 = Islam | last4 = Fredga |first4= Karl | last5= Searle | first5= Jeremy | title = How Did Pygmy Shrews Colonize Ireland? Clues from a Phylogenetic Analysis of Mitochondrial Cytochrome B Sequences | journal = Proceedings of the Royal Society | volume = 270 | issue = 1524 | publisher = Royal Society | location = | date = 2003-08-07 | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1691416/ | doi = 10.1098/rspb.2003.2406 | accessdate = 2008-11-07 | page = 1593 }}</ref> ಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ರೋಮನ್ ರು ಐರ್ಲೆಂಡನ್ನು [[ಹಿಬೈರ್ನಿಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಸ್ಕೊಟಿಯಾ|<ref>{{cite book |last=O'Hart |first=John |title=Irish Pedigrees: or, The Origin and Stem of the Irish Nation |url=https://archive.org/details/irishpedigreesor021892byuohar |publisher=J. Duffy and Co. |year=1892 |location=Dublin |page=725}}</ref> ಸ್ಕೊಟಿಯಾ]](ಉತ್ತರಭಾಗ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ನಡುಗಡ್ದೆಪ್ರದೇಶ)ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.ರೊಮ್ಯಾನೊ-ಗ್ರೀಕ್ ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಟೊಲೆಮಿ |<ref>{{cite journal| first1 =R | last1=Darcy | first2= William|last2= Flynn| title = Ptolemy's Map of Ireland: a Modern Decoding|journal=Irish Geography|volume=14|issue=1|date=March 2008|pages=49&emdash;69|url=http://www.informaworld.com/smpp/section?content=a791562641&fulltext=713240928 Informaworld.com|accessdate=2010-01-01}}</ref> ಟೊಲೆಮಿ ]]೧೦೦AD ಯಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ <ref>{{cite web | title = Hibernia | work = Roman Empire | publisher = United Nations of Roma Victrix | url = http://www.unrv.com/provinces/hibernia.php | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2010-03-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100326085530/http://www.unrv.com/provinces/hibernia.php | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web| last = | title = The British Section| work = The Geography of Ptolemy| publisher = www.Roman-Britain.co.uk| date = 2003-04-23| url = http://www.roman-britain.co.uk/classical-references/the-geography-of-ptolemy/| accessdate = 2008-11-08| archive-date = 2021-10-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20211016202449/http://www.roman-britain.co.uk/classical-references/the-geography-of-ptolemy/| url-status = dead}}</ref> ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಗುಡ್ದಗಾಡಿನ ಜನಾಂಗದ ನಡುವಿನ ನಿಖರ ಸಂಭಂದದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ರೊಮನ್ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿಕೇವಲ [[ಐರಿಶ್ ಕಾವ್ಯ]],ಪುರಾಣಕತೆ ಮತ್ತುಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಾಸ್ತು ಕಲೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. === ಐರ್ಲೆಂಡಿನ "ಸುವರ್ಣಯುಗ" === ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ಹೈ ಕಿಂಗ್]] ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ಇದು ಕಿಂಗಡಮ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮವನೇ ರಾಜನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆ ಕಿಂಗ್ ನ ಪರಿಧಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕಾಗುತಿತ್ತು. ಹೈ ಕಿಂಗ್ ನನ್ನು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜರ ಶ್ರೇಣಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು.ಈತ ರಾಯಲ್ [[ಕಿಂಗ್ ಡಮ್ ಆಫ್ ಮೀಥ್]] ನ್ನು [[ಹೀಥ್ ಆಫ್ ತಾರಾ]] ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ ವೆಭವದೊಂದಿಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತಿತ್ತು. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ೭ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ದಾಖಲೆಗೆ ಸಂದಿತು ಆದರೆ [[ವಿಕಿಂಗ್ ಯುಗ]](ಸ್ಕ್ಯಾಂಡೇನಿಯನರು ಯುರೋಪಿನ ಕರಾವಳಿ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ) ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯತೆಯ ವಾಸ್ತವ ದೊರಕಿತು. ಆವಾಗಲೂ ಕೂಡಾ ಇದು <ref name="koch">{{cite book |title=Celtic Culture: A Historical Encyclopedia |year=2006 |first=John T. |last=Koch |publisher=ABC-CLO}}</ref><ref>{{cite book |title=Tales of the Elders of Ireland |url=https://archive.org/details/talesofeldersofi00roeh |year=1999 |last=Roe |first=Harry |coauthors=Ann Dooley |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref><ref>{{cite book |title=Early Irish history and pseudo-history |year=1957 |author=Michael Roberts et al. |publisher=Bowes & Bowes Michigan University Press}}</ref> ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಬರಹದ ರೂಪದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪದ್ದತಿಯು [[ಬ್ರೆಹಾನ್ ಕಾನೂನುಗಳ|ಬ್ರೆಹಾನ್ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು]] ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ತಂತು.ಇದನ್ನು ''ಬ್ರೆಹಾನ್ಸ್ '' ಎಂಬ ವೃತ್ತಿಪರ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ವರ್ಗ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. [[ದಿ ಕ್ರೊನಿಕಲ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]](ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಚರಿತ್ರಾ ಕ್ರಮ) ೪೩೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಷಪ್ [[ಪಲ್ಲಡಿಯಸ್]] [[ಪೋಪ್ ಸೆಲೆಸ್ಟಿಯನ್]] ರ ಮಿಶನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಬಂದರು."ಈಗಾಗಲೇ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ" ಇದ್ದ ಎರ್ಲೆಂಡ್ ಇದನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು. ಇದೇ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಮಹಾಪೋಷಕ [[ಸೇಂಟ್ ಪಾಟ್ರಿಕ್]] ಅದೇ ವರ್ಷ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಪಲ್ಲಡಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಪಾಟ್ರಿಕ್ ಅವರುಗಳ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರದ ಮಿಶನ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವದರಿಂದ ಒಟ್ಟಾಭಿಪ್ರಾಯ ಇದೆ <ref>{{cite book | last = De Paor | first = Liam | title = Saint Patrick's World: The Christian Culture of Ireland's Apostolic Age | publisher = Four Courts, Dublin | date = 1993 | location = Dublin | page = 78, 79 | url = | isbn = 1-85182-144-9 }}</ref> ಹೇಳಬಹುದು. ಹೊಸ ಧರ್ಮದ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ [[ಡ್ರುಯಿಡ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ದತಿ ಕುಸಿಯಿತು.ಐರಿಶ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಹಾಗು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು [[ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು]]. ಯುರೊಪಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆಯು ಕರಾಳ ಯುಗ,[[ಡಾರ್ಕ್ ಏಜಿಸ್]] ಇರುವಾಗ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ ಧರ್ಮದ ಉತ್ಕರ್ಷದ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕಲಿಕೆ [[ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗ|ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ]] <ref name="cah"/><ref name="Eer">{{cite book |editor=Dowley, Tim, et al.| title=Eerdman's Handbook to the History of Christianity |year=1977|publisher= Wm. B. Eerdmans Publishing Co. |location= Grand Rapids, Michigan|language= |isbn= 0-8028-3450-7}}</ref> ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು [[ವಿಕಿಂಗ್]] ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ಅಲೆಗಳು ಐರಿಶ್ ನ ಮಠ-ಮಾನ್ಯಗಳು ಹಾಗು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.ಈಗಾಗಲೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಸಮರದ]] ಬೀಜಗಳು ಬಿತ್ತನೆಯಾಗಿ ಇಂತಹ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ವಿಕಿಂಗ್ ದುರಾಕ್ರಮಣಗಳು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ದ್ವೀಪದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿಸಫಲವಾದವು. ಬರಬರುತ್ತಾ ವಿಕಿಂಗ್ ಜನಾಂಗವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲಿಸಿದರು.ಸದ್ಯದ ಆಧುನಿಕ ನಗರಗಳಾದ [[ಡಬ್ಲಿನ]],ಕಾರ್ಕ,[[ಲಿಮ್ರಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ವಾಟರ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು. === ನಾರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷರ ದಾಳಿ === [[ಚಿತ್ರ:Aughnanure Castle (pixinn.net).jpg|thumb|left|ಅಘುನಾನುರೆ ಓ'ಫ್ಲಾಹರ್ಟಿಯು ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್]] ಮೇ೧,೧೧೬೯ರಲ್ಲಿ [[ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮನ್ ರು ದಾಳಿ]] ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ವೆಕ್ಸ್ಫೊರ್ಡಿನ ಬನ್ನೊ ಸ್ಟ್ರಾಂಡನಲ್ಲಿ [[ಕಾಂಬ್ರೊ ನಾರ್ಮನ್]] ಸಾಮಂತರು ತಮ್ಮ ಆರುನೂರು ಪರಿಚಾರಕರ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು. ತನ್ನ ಕಲಿತನ ಹಾಗು ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದ್ದ [[ಪೆಂಬ್ರೊಕನ ಅರ್ಲ ರಿಚರ್ಡ್ ದೆ ಕ್ಲೇರ್]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ದಾಳಿ <ref>{{cite web | last = Chrisafis | first = Angelique | title = Scion of traitors and warlords: why Bush is coy about his Irish links | work = World News | publisher = The Guardian | date = 2005-01-25 | url = https://www.theguardian.com/world/2005/jan/27/usa.angeliquechrisafis | accessdate = 2008-11-08 }}</ref> ನಡೆಯಿತು. ಈ ದಾಳಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನೂತನ ನಾರ್ಮನ್ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾರ್ಯವೂ ನಡೆದಿತ್ತು. ರಿ ಆಫ್ ಲೀನ ಸ್ಟರ್ ನ [[ಡೆರ್ಮೊಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಮುರೊ]] ನ ಆವ್ಹಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಈ ದಾಳಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು. [[ಬ್ರೆಫ್ನೆಯ]] [[ತಿಘೇರ್ನಾನ್ ಉಆ ರುರಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ರೊರಿ ಓ ಕೊನರ್]] ಸಾಮಂತರೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್ ಮುರೊ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕಿಳಿದ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಗದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಿಂಗ್ ಹೆನ್ರಿII]] [[ಅಂಗೆವಿನ್]] ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ೧೧೭೧ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ. ಐರಿಶ್ ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತರಲು ಆತ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಾನಕ್ಕಿಳಿದ. ರೊಮನ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಐರಿಶ್ ಚರ್ಚ ಕೂಡಾ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶ ಅವನದಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಮರುರಚನಾಕ್ರಿಯೆಯು [[ಕೆಲ್ಲಸ್ ನ ಸಿನೊಡ್]] ನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಪ್ರಗತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಬೊ ಮತ್ತು ಕಾಂಬ್ರೊ ನಾರ್ಮನ್ ದಾಳಿಕೋರರ ಮೇಲೆ ಹೆನ್ರಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಹಲವಾರು [[ಐರಿಶ್]] ರಿ ಗಳು ಅಂದರೆ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಸಾಮಂತರು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಿದ. ನಂತರ ೧೧೭೫ರ ವಿಂಡಸರ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವವಸ್ಥೆ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ರೆಹನ್ ಕಾನೂನು ನಾರ್ಮನ್ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರಭಾವವು ಕ್ರಮೇಣ ಹಿನ್ನಡೆ ಪಡೆಯಿತು. ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ಮನ-ಐರಿಶ್]] ನವರ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ದತಿ ೧೩ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಇಡೀ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪಸರಿಸಿತು. ಅವರ ಈ ನೆಲೆವಾಸವು ಹಲವಾರು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಬಾರೊನಿಗಳು(ಜಮೀನುದಾರರು),ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿಗಳು,ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಆಧುನಿಕ-ದಿನಗಳ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ(ಕೌಂಟಿ) ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಂಡು ಬಂತು. ''[[ಲವೊಡಾಬಿಲಿಟರ]]'',[[ಪಪಾಲ್ ಬುಲ್]] ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲು ೧೧೫೫ರಲ್ಲಿ [[ಅಡ್ರಿಯನ್]] ಅವರು ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಹರ್ಟ್ ಫೊರ್ಡ್ ಶೆಯರ್ನಲ್ಲಿ ಬೊರ್ನ್ ನಿಕೊಲಸ್ ಬ್ರೆಕ್ ಸ್ಪೆಯರ್ ಪೋಪ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಇದರ ನಿಖರತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳು ಎದ್ದವು:ಧರ್ಮ ಗುರುವಿನ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ಆಡಳಿತ ವಹಿಸುವ ಕುರಿತು ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಿಂಗ್ ಹೆನ್ರಿII ಅವರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ವಿವಾದಗಳು <ref name="Curtis 2002 49">{{cite book|last=Curtis|first=Edmund|title=A History of Ireland from Earliest Times to 1922|url=https://archive.org/details/historyofireland0000curt_w0b7|publisher=Routledge|location=New York|date=2002|pages=[https://archive.org/details/historyofireland0000curt_w0b7/page/49 49]|isbn=0 415 27949 6}}</ref> ಎದ್ದವು. [[.ಪೋಪ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್III]] ಅವರು ಹೆನ್ರಿ ಅವರನ್ನು ೧೧೭೨ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ, ರೊಮ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು ವಾರ್ಷಿಕ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪೆನ್ನಿಯಂತೆ ಹೆನ್ರಿ [[ಕರ]] ವಿಧಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ಇಂತಹ ಚರ್ಚಿನ ಕರವನ್ನು [[ಪೀಟರ್ಸ್ ಪೆನ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಇದನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಡೊಮಿನಸ್ ಹಿಬೆರ್ನೇ'' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೆನ್ರಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿ ಅಂದರೆ [[ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಬಿರುದಾಂಕಿತನಾದನು.ನಂತರ ಆತನ ಪುತ್ರ ಯುವರಾಜ ಪ್ರಿನ್ಸ್ [[ಜಾನ್ ಲ್ಯಾಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ೧೧೮೫ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಹೆಸರಾದನು[[.ಪೋಪ್ ಲುಸಿಯಸ್III]] ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.ಇದು ೧೫೪೨ರಲ್ಲಿ [[ಕಿಂಗಡಮ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಆಗುವವರೆಗೂ ಐರಿಶ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು [[ಲಾರ್ಡ್ ಶಿಪ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು. ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ,ಅಂದರೆ ಪ್ಲೇಗ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಾರ್ಮನ್ ನೆಲೆವಾಸಗಳು ಇಳಿಕೆ ಪಡೆದ ಕಾಲಾವಧಿ ಅದಾಗಿತ್ತು. ನಾರ್ಮನ್ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಮತ್ತುಸ್ಥಳೀಯ ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ನಡುವೆ ಅಂತರ-ವಿವಾಹದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟವು. ನಾರ್ಮನ್ ಆಡಳಿತವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಿಶ್ರಣ ಪಡೆದು ಒಂದು ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಹಿಬೆರ್ನೊ ನಾರ್ಮನ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ೧೩೬೬ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟಾಟ್ಯೂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಿಲ್ ಕೆನಿ]] ಎಂಬ ಹಲವು ಕಾನೂನುಗಳ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಕಾನೂನನ್ನುನಾರ್ಮನ್ ಸಂಸತ್ತು ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ನಾರ್ಮನ್ ರು ಐರಿಶ್ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು <ref>"[http://www.nde.state.ne.us/SS/irish/unit_1.html Laws that Isolated and Impoverished the Irish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080418095229/http://www.nde.state.ne.us/SS/irish/unit_1.html |date=2008-04-18 }}". Nebraska Department of Education.</ref> ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ೧೫ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕ್ರೌನ್ ಪ್ರಭುತ್ವ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ನಾರ್ಮನ್ ಪ್ರಭಾವದ ಐರಿಶ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಆದರೆ ಡಬ್ಲಿನ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕ್ರೌನ್ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿಸಿತ್ತು.ಇದನ್ನು [[ದಿ ಪೇಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು. ಹೇಗೇ ಆದರೂ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಆಡಳಿತದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತೆ ಮರುಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು [[ತುಡೂರ್ ಐರ್ಲೆಂಡನ ಮರು ವಿಜಯ]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಒಂಭತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ನಡೆದು ಬಂದ ದಾರಿ]] ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಧೀನದ ಕಾಲ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಮತ್ತೆ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಏಕತ್ರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಈ ಶತಮಾನವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಸ್ ಅವರುಗಳ ವಸಾಹತು ಶಾಹಿಯು [[ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್]] ಗಳು[[,ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಮೈಟ್ ಯುದ್ಧ|ವಿಲಿಯಮೈಟ್ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ]] ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿ ಅನುಭವಿಸಿತು.(ಮೂರು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ,[[ಐರಿಶ್ ಕಾನ್ ಫೆಡರಸಿ]] ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಕ್ರೊಮ್ ವೆಲಿಯನ್ ವಿಜಯ]]).ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೨೦,೦೦೦ ಜನರು ಸಮರದಲ್ಲೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರೆ,೨೦,೦೦೦ ನಾಗರಿಕರು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಬರಗಾಲದಿಂದಾಗಿ ಮೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾದ ಸ್ಥಳಾಂತರ,ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಜನ ಬಲಿಯಾದರು. ಮುಂದೆ ೧೬,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮೇಲೆ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು.ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರ ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಯುದ್ಧಪೂರ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರು ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ <ref>{{cite web | title = The curse of Cromwell | work = A Short History of Ireland | publisher = BBC Northern Ireland | url = http://www.bbc.co.uk/northernireland/ashorthistory/archive/intro99.shtml | accessdate = 2008-11-08 }}</ref> ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹೋರಾಟಗಳು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಆಳವಾದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಂದು ಐರಿಶ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಕಾಯ್ದೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಇದರ ನೆರವಿನಿಂದ ರಾಜನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಒಡಮೂಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜಾಕೊಬೈಟ್ಸ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ೧೬೭೩ರಲ್ಲಿವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಉಭಯ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳಾದ ವಿಲಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಅವರುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಿ ಟೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠರಲ್ಲದ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಗಳನ್ನು [[ಐರಿಶ್ ಸಂಸತ್ತಿ|ಐರಿಶ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ]] ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೪೯೪ರ [[ಪೊಯ್ನಿಂಗ್ಸ ಲಾ]] ದ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳಂತೆ ಐರಿಶ್ ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನವು [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಂಸತ್ತಿ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ]] ಅನುಮೋದನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವರ್ಧನಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಪೆನಲ್ ಲಾಗಳು ನಿಷ್ಠರಲ್ಲದ ಐರಿಶ್ ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಧರ್ಮಪಾಲನೆಗೆ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುವ ನಿರೀಶ್ವರಿಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಆಸ್ತಿ ಒಡೆತನಕ್ಕೂ ಅವರು ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಠಿಣ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು೧೭೦೩, ೧೭೦೯ ಮತ್ತು೧೭೨೮ ಇಸವಿಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ನ ಹೊಸ ನಿಷ್ಠರ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತುಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು <ref>{{cite web | title = Laws in Ireland for the Suppression of Popery | publisher = University of Minnesota Law School | url = http://local.law.umn.edu/irishlaw/offices.html | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2008-10-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081011230845/http://local.law.umn.edu/irishlaw/offices.html | url-status = dead }}</ref> ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ನೂತನ ಆಂಗ್ಲೊ-ಐರಿಶ್ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗವು [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಅಸೆಂಡನ್ಸಿ]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. === ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ === [[ಚಿತ್ರ:Half-hanging on travelling gallows.gif|thumbnail|ಅರೆ ನೇಣು ಬಿಗಿದ ಅನುಮಾನಸ್ಪದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಐರಿಶ್ ವ್ಯಕ್ತಿ.]] ಸರ್ವತ್ರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಯ ವಿಫಲತೆಯಿಂದ ೧೭೪೦-೪೧ರಲ್ಲಿನ ಭೀಕರ [[ಐರಿಶ್ ಬರಗಾಲ|ಐರಿಶ್ ಬರಗಾಲವು]] ವಿವಿಧ ರೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ೪೦೦,೦೦೦ಜನರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುತವರ್ಜಿ ವಹಿಸಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾನಿ ತಡೆಗೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿತು.ನಂತರದ ಈ ಶತಮಾನದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೭೮೨ರಲ್ಲಿ [[ಪೊಯ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಲಾ]] ವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ನಾರ್ಮನ್ ದಾಳಿಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ(ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ) ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ ನಿಜವಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ದೊರಕಿತು. ಆದರೂ ಐರಿಶ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಆಯ್ಕೆಯ ಅಧಿಕಾರ ಮಾತ್ರ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿತ್ತು ಇಂತಹ ಮೂಗು ತೂರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ೧೭೯೮ರ ಸುಮಾರಿಗೆ [[ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಯುನೈಟೈಡ್ ಐರಿಶ್ ಮೆನ್]] ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿತು.ಹಲವಾರು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟರ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ರೊಂದಿಗೆ ಬಂಡೆದ್ದಿತು.ಈ ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಸೊಸೈಟಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಿತು. ಗಣತಂತ್ರದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಯ ಐರೆಂಡಿನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಗುರಿಯಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಯಿತು. ಇಸವಿ [[1798ರ ಐರಿಶ್ ಬಂಡಾಯ|1798ರ ಐರಿಶ್ ಬಂಡಾಯವೂ]] ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಿಂದ ಸಹಾಯ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಅದು ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ೧೮೦೦ರಲ್ಲಿ [[ಆಕ್ಟ್ ಅಫ್ ಯುನಿಯನ್]] ಎಂಬ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಿದವು.ಇದು ೧೮೦೧ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬಂತು.[[ಕಿಂಗಡಮ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಕಿಂಗಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಐರಿಶ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಜಾರಿಗೆ ಕೊನೆಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಬಹುಮತಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದತೆ ಇದ್ದರೂ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯ ೧೭೯೯ರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ರಿಟೀಷರು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡಲು ಬ್ರಿಟೀಶನ ಗೌಪ್ಯ ನಿಧಿನೆರವಿನ ಕಚೇರಿವನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡರೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಉನ್ನತವರ್ಗದ ಓಲೈಕೆ,ಸ್ಥಳಗಳ ಹಾಗು ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಲು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಶತಪ್ರಯತ್ನ <ref>{{cite book | last = Ward | first = Alan J. | title = The Irish Constitutional Tradition: Responsible Government and Modern Ireland, 1782-1992 | publisher = Catholic University of America Press | date = 1994 | location = Washington, DC | page = [https://archive.org/details/irishconstitutio0000ward/page/28 28] | url =https://archive.org/details/irishconstitutio0000ward| isbn = 0-81320-784-3 }}</ref> ನಡೆಸಿತು..ಹೀಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೈಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ [[ಲಂಡನ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[UK ಸಂಸತ್ತಿ|UK ಸಂಸತ್ತಿನ]] ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. [[ವ್ಹಾಯಿಸರ್ ಗಲ್]] ಆಡಳಿತವು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Emigrants Leave Ireland by Henry Doyle 1868.jpg|thumb|left|ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲಿನ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಲಸೆ ಕುರಿತಂತೆ ಹೆನ್ರಿ ಡೊಯೆಲ್ ಅವರ ಟಿಪ್ಪಣಿ.]] ಇಸವಿ ೧೮೪೦ರ [[ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ|ಭೀಕರ ಬರಗಾಲವು]] ಸುಮಾರು ಒಂದು ಇಲಿಯನ್ ಐರಿಶ್ ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಲಸೆ <ref>{{cite web | title = The Irish Potato Famine | publisher = Digital History | date = 2008-11-07 | url = http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/irish_potato_famine.cfm | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2012-08-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120823030816/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/irish_potato_famine.cfm | url-status = dead }}</ref> ಹೋದರು. ಆ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ [[ಯುನೈಟೈಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಗೆ ವಲಸೆ]] ಹೋದವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರು ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ವಲಸೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಕಂದಕ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ೨೦ನೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ ಈ ಇಳಿಕೆ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು. ಬರಗಾಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತತ್ ಕ್ಷಣವೇ [[1841ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ]] ನಡೆಸಿ ೮.೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು <ref>{{cite web |url=http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/1841-a-window-on-victorian-britain-475516.html |title=1841: A window on Victorian Britain - This Britain |publisher=[[The Independent]] |date=2006-04-25 |accessdate=2009-04-16 |last=Vallely |first=Paul |archive-date=2015-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617075008/http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/1841-a-window-on-victorian-britain-475516.html |url-status=dead }}</ref> ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Quinn">{{cite web | last = Quinn| first = Eamon | title = Ireland Learns to Adapt to a Population Growth Spurt | work = Europe | publisher = New York Times | date = 2007-08-19 | url = https://www.nytimes.com/2007/08/19/world/europe/19ireland.html?ex=1345176000&en=ab2b49203b6fb511&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss | accessdate = 2008-11-08 }}</ref> ಆವಾಗಿನಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮರಳಲೇ <ref name="Quinn"/> ಇಲ್ಲ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೯೬೧ರ ವರೆಗೆ ಇಳಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು.ಆದರೆ [[ಲಿಟ್ರಿಮ್ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ|ಲಿಟ್ರಿಮ್ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಳೆದ ೨೦೦೬ರ ವರೆಗಿನ ಜನಗಣತಿವರೆಗೆ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನವಸತಿಯು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಚಿಕ್ಕ-ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಹುಟ್ಟು === ಅಂದರೆ ೧೯ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ [[ಐರಿಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]] ಜನ್ಮ ತಾಳಿ,ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇದು ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು ಕಂಡಿತು. ಇದರ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರೆಂದರೆ [[ಡ್ಯಾನಿಯಲ್ ಓ'ಕೊನೆಲ್]] ಇವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಎನ್ನಿಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ರೀತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರೂ [[ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆಗಿ]] ಅವರು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದರು. ಐರಿಶ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸೈನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗಟನ್]] ಅವರ ಬಿರುಸಿನ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಆತ ಸಕ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದ. ಭಾವಿ ಪ್ರಧಾನಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಪೀಲ್]] ಅವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪಾಸಾದ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದ [[ಜಾರ್ಜ್IV]] ಅವರ ಮನವೊಲಿಸಲು ವೆಲ್ಲಿಂಗಟನ್ ಸಫಲರಾಗಿ ಈ ಮಸೂದೆಗೆ ಅಂಕಿತ ಬೀಳುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. [[ಜಾರ್ಜ್ ಅವರ ತಂದೆ|ಜಾರ್ಜ್ ಅವರ ತಂದೆಯು]] ಪ್ರಧಾನಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಅವರು ಇಂತಹ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸುವದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು.ಏಕೆಂದರೆ ೧೮೦೧ ರ ಯುನಿಯನ್ ಘರ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಿತರಾಗಿದ್ದ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ರ ವಿಮೋಚನೆಯ ೧೭೦೧ರಲ್ಲಿನ [[ವಸಾಹತು ಕಾಯ್ದೆಯ ಘರ್ಷಣೆ|ವಸಾಹತು ಕಾಯ್ದೆಯ ಘರ್ಷಣೆಯ]] ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಹೆದರಿದ್ದರು. ತರುವಾಯ ಓ'ಕೊನೆಲ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟ್ ಅಫ್ ಯುನಿಯನ್ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಆಗ್ರಹದ ಹೋರಾಟ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ[[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಟೆವರ್ಟ್ ಪರ್ನೆಲ್]] ಮತ್ತುಇತರರು ಯುನಿಯನೊಳಗಡೆಯೇ"([[ಹೋಮ್ ರೂಲ್]] )" ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದ್ವೀಪ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಯುನಿಯನಿಷ್ಟ್ ಗಳು ಹೋಮ್ ರೂಲನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಇದು ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯೇ ಆಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪದಬಹುದೆಂದು ಅವರು ಆತಂಕ <ref>{{cite book | last = Kee | first = Robert | title = The Green Flag: A History of Irish Nationalism | publisher = Weidenfeld and Nicholson | date = 1972 | location = London | pages = 376–400 | url = | isbn = 029717987X }}</ref> ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಮಸೂದೆ ಪಾಸ್ ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಸಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದರೂ ಅದು ಕೊನೆಗೆ ೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿ ವಿರೋಧಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ [[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ವಾಲಂಟಿಯರ್ಸ್]] ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದು [[ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ಯಾರ್ಸನ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚನೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ಮುಂದೆ ೧೯೧೪ರಲ್ಲಿ[[ಐರಿಶ್ ವಾಲಂಟಿಯರ್ಸ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು[[ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಮಸೂದೆ]] ಪಾಸು ಮಾಡಿಸುವುದೇ ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯಾಯಿತಾದರೂ ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ನ ಆರು ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಅವು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದರ ಜಾರಿಗೆ ಮುಂಚೆ [[ಮಹಾಯುದ್ಧದ]](ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ I)ಅವಧಿ ವರೆಗೆ ಇದು ಅಮಾನತಾಗಿತ್ತು. ದಿ ಐರಿಶ್ ವಾಲಂಟಿಯರ್ಸ್ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಹೋಯಿತು.ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತ ಸದಸ್ಯರ ಗುಂಪು [[ಜಾನ್ ರೆಡ್ ಮಂಡ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ವಾಲಂಟಿಯರ್ಸ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಐರಿಶ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಗುಂಪು ಐರಿಶ್ ವಾಲಂಟಿಯರ್ಸ್ ಹೆಸರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು <ref>{{cite book | last = Kee | first = Robert | title = The Green Flag: A History of Irish Nationalism | publisher = Weidenfeld and Nicholson | date = 1972 | location = London | pages = 478–530 | url = | isbn = 029717987X }}</ref> ವಿರೋಧಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪು ೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ [[ಈಸ್ಟರ್ ರೈಜಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ರೈಜಿಂಗ್ ನಾಯಕರನ್ನು ಏಳು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಬಗೆಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವನೆಯೇ ಬದಲಾಗಿ ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಟಂತ್ರ ಪಂಗಡವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಬಂದಿತ್ತು. ಇಸವಿ ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ [[ಗೆರಿಲ್ಲಾಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]] ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು [[ಐರಿಶ್ ಗಣತಂತ್ರ|ಐರಿಶ್ ಗಣತಂತ್ರದ]] ನಾಯಕರೊಂದಿಗಿನ [[ಆಂಗ್ಲೊ-ಐರಿಶ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ]] ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮಾತ್ರ [[ಐರಿಶ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ|ಐರಿಶ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] [[ಹೋಮ್ ರೂಲ್]] ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು.ಆದರೆ ತನಗೆ ಬಯಸಿದಾಗ ಒಂದು ಮುಕ್ತ ನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಸ್ವಾಯತ್ತದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿ <ref>{{cite book | last = Kee | first = Robert | title = The Green Flag: A History of Irish Nationalism | publisher = Weidenfeld and Nicholson | date = 1972 | location = London | pages = 719–748 | url = | isbn = 029717987X }}</ref> ಬಿಟ್ಟಿತು. ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಡಕು ಉಂಟಾಗಿ ಅದು ಮುಂದೆ [[ಜನಾಂಗೀಯ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಜನಾಂಗೀಯ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ]] ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳ ಸೋಲಿನೊಂದಿಗೆ ೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಯುದ್ಧ ನಿಂತಿತಾದರೂ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಆಳದ ಮಾತಿನಿಂದ ಹೇಳಲಾಗದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. === ಇಬ್ಭಾಗ === ==== ಸ್ವತಂತ್ರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ==== [[ಚಿತ್ರ:Anglo-Irish Treaty Griffith annotated2.gif|right|thumbnail|ಆಂಗ್ಲೊ-ಐರಿಶ್ ನ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ 32 ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳ ( ಎರಿಶ್ ಕೌಂಟಿಗಳು)ಪೈಕಿ 26ರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸಿದ್ದು.]] ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆಗೊಂಡ ಐರಿಶ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯವು ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಕದನದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದವರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿರೋಧಿಗಳ [[ಫೈಯಾನ್ನಾ ಫಾಯಿಲ್]] ಪಕ್ಷ ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು. ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಮತದಾರರು ಸಮ್ಮತಿಸಿ ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜನಮತಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿ ಇಡೀ ಐರ್ಲೆಂಡನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಈ ಕಾರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಐರಿಶ್, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸೆರಗಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಿತು. ಆದರೂ ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವವರೆಗೂ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಎರಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಬಹುತೇಕ ಈ [[ರಾಜ್ಯವು ತಟಸ್ಥ]] ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತ್ತು.ಆದರೆ ತನ್ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಹಚರರಿಗೆ ಬೇಷರತ್ತಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು. ತಟಸ್ಥ ನೀತಿ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦<ref name="Connolly">{{cite web | last = Connolly | first = Kevin | title = Irish who fought on the beaches | work = Northern Ireland News | publisher = BBC | date = 2004-06-01 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/3749629.stm | accessdate = 2008-11-08 }}</ref> ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.ಅದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರಿಗೆ [[ವಿಕ್ಟೊರಿಯಾ ಕ್ರಾಸಸ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ <ref name="Connolly"/> ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ವಲಸೆ ೧೯೫೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ಮಧ್ಯೆ ಕಂಡು ಬಂತು ಆದರೆ ೧೯೮೭ರ ಆರಂಭದಿಂದ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ೧೯೯೦ರ ವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ''[[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಟೈಗರ್]]'' ಎಂದು <ref name="clancy3">{{cite book | last =Clancy|first =Patrick|coauthors= Sheelagh Drudy, Kathleen Lynch, Liam O'Dowd| title =Irish Society: Sociological Perspectives | url =https://archive.org/details/irishsociety00patr|pages= [https://archive.org/details/irishsociety00patr/page/n77 68]–70| publisher =Institute of Public Administration | year =1997|isbn=1872002870}}</ref> ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೭ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಜಗತ್ತಿನ ಹೆಚ್ಚು ತಲಾ ಆದಾಯದ GDP ಅತ್ಯಂತ ಸಿರಿವಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ==== ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ==== [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರದ 1920ರ ಕಾನೂನು]] ಯುನೈಟೈಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಅದರ ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ೧೯೭೨ರ ವರೆಗೆ ಯುನೈಟೈಡ್ ಸರ್ಕಾರದೊಳಗೇ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದಾಗಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿತು. ಇಬ್ಭಾಗವಾದ ದಶ್ಕಗಳ ತರುವಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಯುನಿಯನ್ನಿಷ್ಟರ ನಡುವಿನಆಂತರಿಕ-ಜಾತಿ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕಲಹದ ವಿರಳ ಘಟನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿರದೇ ಇದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ [[ಮಿಲಿಟರಿ ಒತ್ತಾಯ|ಮಿಲಿಟರಿ ಒತ್ತಾಯದ]] ಪ್ರಚೋದನೆ ಇಲ್ಲದೇ ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ|ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು]] ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Carson signing Solemn League and Covenant.jpg|right|thumbnail|ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಕ್ಯಾರ್ಸ್ನನ್ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ದಾಖಲೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು.ಯಾವ್ಯಾವುದು ಸರಿ ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ.]] [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ಜನಾಂಗಗಳು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ [[ಜನಾಂಗೀಯ ವರ್ಗ|ಜನಾಂಗೀಯ ವರ್ಗದ]] ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತಚಲಾಯಿಸಿದರು.(ಅಂದ[[ರೆ ಫಸ್ಟ್ ಪಾಸ್ಟ್ ದಿ ಪೊಸ್ಟ್]] ನಿಂದ ೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತವಾಯಿತು)ಇದು [[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ಯುನಿಯನಿಷ್ಟ್ ಪಕ್ಷ|ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ಯುನಿಯನಿಷ್ಟ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ]] ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ರು ಬರ ಬರುತ್ತಾ ತಮ್ಮನ್ನು ಅಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಕಾಣುವ ದೃಷ್ಟಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿತು.ಮತ ಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಅಸಮರ್ಪಕ ವಿಂಗಡಣೆ]] ಹಾಗು [[ಭೇದ ಭಾವ|ಭೇದ ಭಾವದ]] ಕಲ್ಪನೆಯಗಳು ಅವರನ್ನು ವಸತಿ ಹಾಗು ಉದ್ಯೋಗದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ <ref name="whyte">{{cite web | url = http://cain.ulst.ac.uk/issues/discrimination/whyte.htm | title = 'How much discrimination was there under the Unionist regime, 1921-1968?' by John Whyte | accessdate = 2008-10-23 | last = Whyte | first = John | work = Contemporary Irish Studies | publisher = [[Conflict Archive on the Internet]] | archive-date = 2019-01-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190116023959/http://cain.ulst.ac.uk/issues/discrimination/whyte.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://cain.ulst.ac.uk/hmso/cmd380.htm | title = Fair Employment in Northern Ireland | accessdate = 2008-10-23 | publisher = [[Northern Ireland Office]] | archive-date = 2012-01-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120104025822/http://cain.ulst.ac.uk/hmso/cmd380.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://cain.ulst.ac.uk/events/crights/nicra/nicra78.htm | title = "We Shall Overcome".... The History of the Struggle for Civil Rights in Northern Ireland 1968 - 1978 by NICRA (1978) | accessdate = 2008-10-23 | publisher = Conflict Archive on the Internet }}</ref>[[ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ]]. ಸುಮಾರು ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೊರಬಂದು [[ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು|ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ]] ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು.ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧವಾಗಿ [[ನಿಷ್ಠರು]] ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಇಳಿದು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು <ref>{{cite book|last=Taylor|first= Peter |year=1997|title=Provos: The IRA and Sinn Féin|url=https://archive.org/details/provosirasinnfei0000tayl|pages=[https://archive.org/details/provosirasinnfei0000tayl/page/33 33]–56|location=London|publisher= Bloomsbury Publishing Plc|isbn= 0-74753392X}}</ref> ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು. ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಇದು ಬಲಿಷ್ಠವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅಂತರ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಅಶಾಂತಿ ವಾತಾವರಣ <ref>{{cite book|last=Taylor|first= Peter |year=1997|title=Provos: The IRA and Sinn Féin|url=https://archive.org/details/provosirasinnfei0000tayl|pages=[https://archive.org/details/provosirasinnfei0000tayl/page/56 56]–100|location=London|publisher= Bloomsbury Publishing Plc|isbn= 0-74753392X}}</ref> ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾತ್ರಿಗಳ ವರೆಗೆ ನಡೆದ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಸೋತು ಕೈ ಚಿಲ್ಲಿರುವ ಪೋಲಿಸರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆ|ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯನ್ನು]] ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಸುಮಾರು೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿಗಾಗಿ]] ಹೋರಾಡಿದ [[ಅರೆಸೈನಿಕ]] [[ಕಾನೂನುಗಳುIRA]] ಬೆಂಬಲಿಗರು ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿ ಆರು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಪ್ರಚಾರ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇನ್ನುಳಿದ ಗುಂಪು ಅಂದರೆ ಯುನಿಯನ್ನಿಷ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳ ಉಭಯ ಪಂಗಡಗಳು ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ''[[ತೊಂದರೆಗಳ ಆರಂಭ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದಾಗಿ ೩,೬೦೦ ಸಾವುಗಳು <ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/467904.stm |title=Turning the pages on lost lives |publisher=BBC News |accessdate=2010-01-04 |date=1999-10-08 }}</ref> ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಇಂತಹ ತೊಂದರೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ನಾಗರಿಕ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರ]] ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿ "[[ನೇರ ಆಡಳಿತ]]"ವನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ನ ಸಂಸತ್ತಿ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ನ ಸಂಸತ್ತಿನ]] ಮೂಲಕ ನಡೆಸುವಂತೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ತೆರನಾದ ರಾಜಕೀಯ ತೊಂದರೆ ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಮಗಳ ಅಪಯಶಸ್ವಿಯು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂತು,೧೯೭೩ರ [[ಸನ್ನಿಂಗ್ಡೇಲ್ ಒಪ್ಪಂದ]] ಕೂಡಾ ಏನೂ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. IRA ಕಾನೂನುಗಳ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಂದ ಕದನ ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಬಹು ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಒಪ್ಪಂದ|ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು]] ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಾದ್ಯಂತದ ಜನಮತಗಣನೆಯ ಮೂಲಕ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದಂತೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎರಡೂ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ತಳಹದಿಯ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕರಾರು ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿ ನಂತರ ಬಹಳಷ್ಟುಹಿಂಸಾಚಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತಲ್ಲದೇ IRA ಕಾನೂನು ಬೆಂಬಲಿಗರ ತಂಡ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಯೋಗ|ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಯೋಗದ]] ಸಲಹೆ ಮೂಲಕ ತನ್ನಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ತದೆಯೊಡ್ಡಿತು.ನೇಮಕಗೊಂಡ ಈ ಆಯೋಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು <ref>{{cite web |url=http://cain.ulst.ac.uk/events/peace/decommission/iicd190106.pdf |first=Brigadier Tauno |last=Nieminen |coauthors=General John de Castelain, Andrew D. Sens |title=Independent International Commission on Decommissioning |format=PDF |accessdate=2008-10-15 |archive-date=2011-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110311172621/http://cain.ulst.ac.uk/events/peace/decommission/iicd190106.pdf |url-status=dead }}</ref> ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. [[ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]](ವಿಧಾನ ಮಂಡಲ)ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಅಮಾನತುಗೊಂಡರೂ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ ರು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಪೋಲಿಸರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಸೈನ್ಯದ(ಮಿಲಿಟರಿ) ನೆರವನ್ನು ಬ್ತಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆದು ತನ್ನಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಐರ್ಲೆಂಡ,ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ,ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿರದ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದವು ೧೯೮೦ರವರೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಲಸೆಗಳು ಐರ್ಲೆಂಡನ್ನು ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯುವಂತೆ <ref>[http://migration.ucc.ie/pmeinishowenfinal.htm Irish Emigration, past and present. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528170938/http://migration.ucc.ie/pmeinishowenfinal.htm |date=2010-05-28 }}[http://migration.ucc.ie/pmeinishowenfinal.htm Lessons to be learned?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528170938/http://migration.ucc.ie/pmeinishowenfinal.htm |date=2010-05-28 }}. University College Cork.</ref> ಮಾಡಿದ್ದವು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದಿನಗಳೆದಂತೆ ೧೯೯೦ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದವು.ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ದ್ವೀಪ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ "[[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಟೈಗರ್]]" ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಶಾಂತಿ <ref>[https://www.theguardian.com/world/2009/may/10/ireland-financial-crisis-emigration End of the road]. ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌‌. ಮೇ ೧೦, ೧೯೯೭</ref> ನೆಲೆಸಿತು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ [[ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೀವನ ಮಟ್ಟ]] ಹೊಂದಿರುವ ಎಂದು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂಟೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು (ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ )<ref>{{cite journal|title=The Economist Intelligence Unit’s quality-of-life index|journal=The Economist: The World in 2005|publisher=The Economist Group|url=http://www.economist.com/media/pdf/QUALITY_OF_LIFE.PDF}}</ref> ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ (ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ(ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್) ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ <ref>[https://archive.is/20120906171615/www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2009/0520/breaking8.htm Ireland 'technically' in depression...]</ref><ref>[http://www.huffingtonpost.com/sheldon-filger/irelands-economy-in-free_b_185874.html Ireland's Economy in Free Fall Collapse]</ref> ೨೦೦೮ರ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಈಡಾದವು.೨೦೦೯ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=teilm020&amp;tableSelection=1&amp;plugin=1 Harmonised unemployment rate by gender - total - % (SA)]. Eurostat.</ref> ೧೨.೫%ರಷ್ಟಾಗಿತ್ತು. === ಸಾರಿಗೆ === ==== ವಾಯುಯಾನ/ಸಾರಿಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Aerlingus.a320-200.ei-dei.arp.jpg|thumb|ಏರ್ ಲಿಂಗಸ್ ಏರ್ ಬಸ್ ಎ 320]] ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ: [[ಡಬ್ಲಿನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]],[[ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]],(ಅಲ್ಡರ್ ಗ್ರೊ)[[ಕ್ವಾರ್ಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]],[[ಶನ್ನೊನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]](ನಾಕ್) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲಿನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title =Dublin Airport tops 23 million passengers in 2007 | work =Business | publisher =Thomas Crosbie Media | date =2008-01-22 | url =http://www.breakingnews.ie/business/mheyojojcwgb/ | accessdate =2008-11-09 | archive-date =2009-06-25 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090625225342/http://www.breakingnews.ie/business/mheyojojcwgb/ | url-status =dead }}</ref> ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸುಮಾರು ೨೨ ದಶಕಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ವಹಿವಾಟು ಹೊಂದಿದೆ.ಸದ್ಯ ಹೊಸ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರನ್ ವೇ ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ <ref>{{cite web | title =DAA To Begin Building New Terminal Within Weeks | work =Press Releases | publisher =Dublin Airport Authority | date =2007-07-29 | url =http://www.dublinairportauthority.com/media-centre/press-releases/112007.html | accessdate =2008-11-09 | archive-date =2009-09-26 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090926071932/http://www.dublinairportauthority.com/media-centre/press-releases/112007.html | url-status =dead }}</ref> ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬ್ರಿಟೇನ್ ಮತ್ತು ಯುರೊಪ್ ಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ,ಡಬ್ಲಿನ,ಶನ್ನೊನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವೆಸ್ಟ್ (ನಾಕ್);ಇವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಶೆನ್ನೊನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಹತ್ವದ <ref>{{cite web | title =Shannon stopover to go by 2008 | work =Business News | publisher =RTE | date =2005-11-11 | url =http://www.rte.ie/business/2005/1111/shannon.html | accessdate =2008-11-09 }}</ref> ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ತಪಾಸಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿದೆ.ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಬಿಡುವ ಮುಂಚೆ US ನ ವಲಸೆ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ದವಾಗಿರುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ:[[ಜಾರ್ಜ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ]],[[ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡೆರ್ರಿ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ]],[[ಗಾಲ್ವೇ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ]],[[ಕೆರ್ರಿ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ]],(ಫರಾನ್ ಫೊರ)[[ಸ್ಲಿಗೊ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ]],(ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್ ಹಿಲ್)[[ವಾಟರ್ ಫೊರ್ಡ್ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಡೊನೆಗಲ್ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ]](ಕ್ಯಾರಿಕ್ ಫಿನ್ ). ಇವುಗಳ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೌಲಭ್ಯವು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತುಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೇವಾ ಪಟ್ಟಿತೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಏರ್ ಲೈನ್ ಆಧಾರಿತ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳು,[[ಏಯರ್ ಲಿಂಗಸ್]] (ಈ ಮೊದಲು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್ ಲೈನ್]] ಆಗಿತ್ತು)[[ರಾಯ್ ನೇರ]], [[ಏಯರ್ ಅರನ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಟಿಜೆಟ್]] ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು. ==== ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತುರೇವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:H&W Cranes2.jpg|thumb|left|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ "ಸಾಮ್ಸನ್ ಅಂಡ್ ಗೊಲಿಥ"ಹಡಗು ತಾಣ]] ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಬಂದರುಗಳಿವೆ.[[ಡಬ್ಲಿನ]],[[ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್]], [[ಕಾರ್ಕ್]], [[ರೊಸ್ಲೇರ್ ಡೆರ್ರಿ]] ಮತ್ತು [[ವಾಟರ್ ಫೊರ್ಡ್]] ಗಳಲ್ಲಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರುಗಳಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರೇವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅರ್ಕ್ಲೊವ,ಬಲ್ಲಿನಾ,ಡ್ರೊಘೆಡಾ,ದಂಡಾಲ್ಕ,ಡನ್ ಲಾವೊಗೇರ,ಫೊಯೆನ್ಸ,ಗಾಲ್ವೇ,ಲಿಮ್ರಿಕ,ನ್ಯೂರಾಸ್,ಸ್ಲಿಗೊ,ವಾರಂಟ್ ಪಾಯಿಂಟ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಲೊಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ್ ಹೊಂದಿವೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್-[[ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟೇನ್]] ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ೩.೬ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಬಂದರುಗಳು ಸಾಗಾಟ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ <ref>[http://www.cso.ie/statistics/passengermovementbysea.htm CSO figures]</ref> ಹೊಂದಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾರದ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರವು ಬಹುತೇಕ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ೧೦ ಮೆಗಾಟನ್ ಗಳು(ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೧೧ದಶಲಕ್ಷ ಶಾರ್ಟ್ ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಸಾಮಾನು-ಸಾಮಗ್ರಿ-ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟೇನ್ ನೊಂದಿಗೆ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತವೆ,ಇನ್ನು(ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ) ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರುಗಳು ೭.೬ Mt(ಅಂದರೆ ೮.೪ ದಶಲಕ್ಷ [[ಶಾರ್ಟ್ ಟನ್ಸ್|ಶಾರ್ಟ್ ಟನ್ಸ್‌ಗಳಷ್ಟು]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.) ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮಧ್ಯದ ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಜಲಸಾರಿಗೆಯ ಮಾರ್ಗವು,ಸ್ವಾನ್ ಸಿ ಯಿಂದ ಕಾರ್ಕ,ಫಿಶ್ ಗಾರ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಪೆಂಬ್ರೊಕ್ ನಿಂದ ರೊಸ್ಲೇರ,ಹೋಲಿಹೆಡ್ ನಿಂದ ಡನ್ ಲಾಘೇರ,ಸ್ಟ್ರೇನ್ ರಿಯರ್ ನಿಂದ ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲಾರ್ನೆ ಮತ್ತು ಕೇರ್ನ್ ರಾನ್ ನಿಂದ ಲಾರ್ನೆ ವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ [[ಐಸ್ಲೆ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್]] ಮೂಲಕ [[ಲೈವ್ ಪೂಲ್]] ಮತ್ತು ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನಡುವೆ ಕೂಡಾ ಜಲಸಾರಿಗೆಯ ಕೊಂಡಿ ಇದೆ.. ಡಬ್ಲಿನ್ -ಹಾಲಿಹೆಡ್ ನಡುವಿನ ''[[MV ಯುಲಿಸೆಸ್]]'' ಹಡಗು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಲಸಾರಿಗೆಯ ಹಡಗು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು ಇದು [[ಐರಿಶ್ ಫೆರೀಸ್]] ವತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಅಲ್ಲದೇ ರೊಸ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಕ್ ಗಳು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ವರೆಗೆ ಜಲಸಾರಿಗೆಯ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಜಲಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣವು ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಬಹುಶ: [[ಕಡಿಮೆ ವಿಮಾನಯಾನದ ದರ]] ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) "[[ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ]]" ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೮೯೭ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ ಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ [[ನಾರ್ಥ್ ಕ್ಯಾನಲ್]] (ಉತ್ತರ ಕಾಲುವೆ)ದಾಟುವ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿಗಷ್ಟೇ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ [[ಇನ್ಸಿಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಎಂಜನೀಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]],ರೊಸ್ಲೇನ್ ಮತ್ತು ಫಿಶ್ ಗಾರ್ಡ್ ನಡುವೆ "[[ಟಸ್ಕರ್ ಟನೆಲ್]]" ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು <ref>{{Cite book |title= |publisher=The Irish Academy of Engineers |date=September 2004 |location=Dublin |pages=7 |url=http://www.euro-case.org/publications/transport/TransportIreland.pdf |isbn=1-89012-68-7 |access-date=2010-01-29 |archive-date=2010-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401054944/http://www.euro-case.org/publications/transport/TransportIreland.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_west/4121001.stm |title=Tunnel 'vision' under Irish Sea |publisher=BBC News |accessdate=2010-01-01 |date=2004-12-23 }}</ref> ಇಟ್ಟಿದೆ. ಸಿಮೆಂಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಎಂಜನೀಯರಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಿಂದ ಹೋಲಿಹೆಡ್ ವರೆಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಇಟ್ಟಿತ್ತು. ಇವೆರಡರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ತೀರ ಇತ್ತೀಚನವು ಅಲ್ಲದೇ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಯೋಜನೆಗಳಾಗಿವೆ, ಇದರ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ€೨೦ ಬಿಲಿಯನ್ {{convert|80|km|abbr=on}}ಆಗಿದೆ. ==== ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Ireland rail network sb.svg|right|thumb|ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳು:ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು/ಕೇಂದ್ರಗಳು,ಬೆಟ್ಟಗಳು,ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲದಾಣಗಳು.]] ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ರೈಲ್ವೆ]] ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲವು ಹಲವಾರು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಮೊಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡಿತು.೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರ ಕೂಡಾ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಯಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜಾಲ ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಉಚ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಒಂದು ೧,೬೦೦mm (೫ft ೩in )ನ [[ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್]] ನ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಈಗಾಗಲೇ ನೂರಾರು ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ನಷ್ಟು [[ನ್ಯಾರೊ ಗೇಜ್ ಮಾರ್ಗ]]೯೧೪mm (೩ ft)ಇದೆಯಾದರೂ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೈಲ್ವೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು <ref name="ciatrans">{{cite web | title =CIA World Factbook - Ireland - Transportation | publisher =CIA | date =2008-11-06 | url =https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html#Trans | accessdate =2008-11-11 | archive-date =2019-05-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20190506104239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html#Trans | url-status =dead }}</ref><ref name="ciatrans"/> ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಎಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಉದ್ದದ ರೈಲ್ವೆ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು [[ಐರ್ನೊರ್ಡ್ ಈರೆನ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉಸ್ತುವಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು [[ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ರೈಲ್ವೇಸ್]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಧಿಕವೆಂದರೆ ಇಡೀ ಯುರೊಪಿನಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[ರೈಲ್ವೆ|ರೈಲ್ವೆಗಳ]] ಮೂಲಕ [[ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ|ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ]] ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.ಇದನ್ನು [[ಬಾರ್ಡ್ ನಾ ಮೋನಾ]] ಕಂಪೆನಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸರಾಸರಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಗಾಟದ ದಾಖಲೆ {{convert|1400|km|mi}}ಮಾಡಿದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಏರಿಯಾ ರಾಪಿಡ್ ಟ್ರಾನ್ಜಿಟ್]](DART) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕರಾವಳಿಯ ಉಪನಗರಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನೂತನ [[ಲೈಟ್ ರೈಲ್ವೆ]](ಹಗುರ ರೈಲ್ವೆ)[[ಲೌಸ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಇದು ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಲೌಸ್ ರೈಲ್ವೆ ಲೈನಗಳನ್ನು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಮೆಟ್ರೊ]] ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. ಐರ್ನೊಡ ಈರೆನ್ ಯಿಂದ DART ಮತ್ತು [[ವಿವೊಲಿಯಾ|ವಿವೊಲಿಯಾದಿಂದ]] ಲೌಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು [[ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರೊಕ್ಯುರ್ ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ|ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರೊಕ್ಯುರ್ ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐರಿಶ್ ಸರ್ಕಾರದ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್ 21]] ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಕ್ ನಿಂದ [[ಮಿಡ್ಲ್ ಟನ್]] ವರೆಗಿನ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪುನ:ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಪುನರಾರಂಭವಾದ [[ನವಾನ್]] -[[ಕ್ಲೊನ್ಸಿಲ್ಲಾ]] ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರೈಲ್ವೆ ಕಾರಿಡಾರ್]] ಕಾರ್ಯಗಳು ಇದೇ ಯೋಜನೆಯ ಭವಿಷ್ಯದ <ref>{{cite web | title =Heavy Rail | work =Project | publisher =Transport 21 | date =2008-06-18 | url =http://www.transport21.ie/Projects/Heavy_Rail/Heavy_Rail.html | accessdate =2008-11-11 | archive-date =2008-12-07 | archive-url =https://web.archive.org/web/20081207115734/http://www.transport21.ie/Projects/Heavy_Rail/Heavy_Rail.html | url-status =dead }}</ref> ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿನ ಸೇವೆಗಳು ಉಳಿದ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೇನ್ ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತೀರ ವಿರಳ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದುರಿದಂತಿವೆ.ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ್ವು ೧೯೫೦-೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹೋದ ವಿಷಯ ಮಾತ್ರ ಗಂಭೀರವಾದುದು. ಸದ್ಯದ ಸೇವೆಗಳು ಉಪನಗರದ ಮಾರ್ಗಗಳಾದ [[ಲಾರ್ನೆ]],ನಿವ್ರಿ ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಂಗರ]],ಅದಲ್ಲದೇ ಡೆರಿಗೂ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೆರೇನ್]] ನಿನ ಶಾಖೆಯಿಂದ [[ಪೊರ್ಟ್ರುಶ್]] ವರೆಗಿನ ಸಂಪರ್ಕವೂ ಸೇರಿದೆ. ==== ರಸ್ತೆಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:DublinPortTunnelConstruction 2004 SeanMcClean.jpg|thumb|ಡಬ್ಲಿನ್ ಬಂದರು ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ.]] ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಾಲಕರು [[ಎಡಭಾಗದಲ್ಲೇ ಚಲಿಸು|ಎಡಭಾಗದಲ್ಲೇ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ]].ಇಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲವಿದೆ.ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಡಬ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ ಸಿದ್ದವಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಭೂಮಾಲಿಕರು ಬಹಳಷ್ಟು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.ನಂತರ್ [[ಟರ್ನ್ ಪೈಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ಸ್]] ನವರು ೧೮೦೦ರಲ್ಲಿನ {{convert|16100|km|mi}}ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ರಸ್ತೆ ಜಾಲದಂತೆ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ <ref>{{cite web | title =History of Transport in Ireland, Part 1 | work =About Us | publisher =[[Córas Iompair Éireann]] | url =http://www.cie.ie/about_us/schools_and_enthusiasts.asp#1 | accessdate =2008-11-11 | archive-date =2004-04-10 | archive-url =https://web.archive.org/web/20040410110553/http://www.cie.ie/about_us/schools_and_enthusiasts.asp#1 | url-status =dead }}</ref> ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಸರ್ಕಾರವು ನೂತನ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.ಇದು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿ ಸಾರಿಗೆ ಪದ್ದತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:೨೦೦೬ರಿಂದ ೨೦೧೫ರ ವರೆಗಿನ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ €೩೪ ಬಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ <ref>{{cite web | title =Roads | work =Projects | publisher =Transport 21 | date =2008-06-18 | url =http://www.transport21.ie/Projects/Roads/Roads.html | accessdate =2008-11-11 | archive-date =2008-12-08 | archive-url =https://web.archive.org/web/20081208022517/http://www.transport21.ie/Projects/Roads/Roads.html | url-status =dead }}</ref> ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಕುದರೆ ಮೂಲಕ ಓಡುವ ಟ್ರಾಮ|ಕುದರೆ ಮೂಲಕ ಓಡುವ ಟ್ರಾಮಗಳನ್ನು]] ೧೮೧೫ರಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೈಂಕೊನಿ]] ಪರಿಚಯಿಸಿದ.ಇದು ಕ್ಲೊನ್ಮೆಲ್ ನಿಂದ ಥರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲಿಮ್ರಿಕ್ ನಡುವೆ ಸಂಚಾರ <ref>{{cite web | last =Murphy | first =John | title =Bianconi home to become Clonmel hotel | work = | publisher =Irish Examiner | date =2005-01-04 | url =http://archives.tcm.ie/irishexaminer/2005/01/04/story573513087.asp | accessdate =2008-11-11 | archive-date =2009-01-14 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090114114431/http://archives.tcm.ie/irishexaminer/2005/01/04/story573513087.asp | url-status =dead }}</ref> ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇಂದು ಮುಖ್ಯ ಬಸ್ ಕಂಪೆನೆಗಳೆಂದರೆ ರಿಪಬ್ಲಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಬಸ್ ಈರೆನ್]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ಬಸ್]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಬಸ್]] ಸಂಚಾರ ಸೇವೆಯು ಬೃಹತ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು [[ಮೆಟ್ರೊ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬೃಹತ್ ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಬಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ರಿಪಬ್ಲಿಕ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಫಲಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಗಂಟೆಗೆ ಇಷ್ಟೇ ಕೀ.ಮೀ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ.೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಮಿತಿ ಕುರಿತಂತೆ ಹೊಸ ಶಿಸ್ತು-ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ದೂರ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಮಿತಿ ಕುರಿತಂತೆ ಇರುವ ನಿಯಮಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತದ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಶಕ್ತಿಮೂಲದ ಜಾಲಗಳು === ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಪೂರೈಕೆ ಜಾಲ|ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಪೂರೈಕೆ ಜಾಲಗಳನ್ನು]] ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಉಭಯ ಜಾಲಗಳು ಇಬ್ಭಾಗದ ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಯೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಕಳೆದ ಕೆಲವುದಿನಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇವೆರಡು ಜಾಲಗಳು ಮೂರು ಅಂತರ-ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಅಲ್ಲದೇ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿ|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ]] ಮೂಲಕ ಯುರೊಪಿನ ಮುಖ್ಯ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಜೋಡಣೆ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳು [[ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ]](NIE)ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ತ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತಂತೆ ಅದು ಗೊಂದಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ..ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ESB ಪೂರೈಕೆ ಕೇಂದ್ರವು ಅದರ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ಆಧಿನೀಕರಣಗೊಳಿಸಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸರಾಸರಿ ೬೬%ಕ್ಕಿಳಿದಿದೆ.ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೊಪ್ ನಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ನಡುವೆ ೫೦೦MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ[[HVDC]] ವನ್ನು [[ಈರ್ ಗ್ರಿಡ್]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಬೇಡಿಕೆ ಸಮಯದ ೧೦% ರಷ್ಟನ್ನು ಪೂರೈಕೆ <ref>{{cite web | url= http://www.interconnector.ie/projects/east-westinterconnector/projectactivity/ | title= Project Activity | date= 16&nbsp;September 2009 | work= East-West Interconnector | publisher= [[EirGrid]] | accessdate= 2009-09-29 | archive-date= 2009-10-04 | archive-url= https://web.archive.org/web/20091004073101/http://www.interconnector.ie/projects/east-westinterconnector/projectactivity/ | url-status= dead }}</ref> ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:RingsendPowerStation1459.jpg|thumb|right|ರಿಂಗ್ ಸೆಂಡ್ ಪವರ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಡಬ್ಲಿನ್]] ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯಂತೆಯೇ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ]] ಪೂರೈಕೆಯು ಇಂದು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸರ್ವತ್ರಗೊಂಡಿದೆ.ಇದರಿಂದ [[ಗೊರ್ ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಟನ,ಕೌಂಟಿ ಮೀಥ್]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಲಿಕೇರ]],[[ಕೌಂಟಿ ಆಂಟ್ರಿಮ್]] ಗಳ ಜೋಡಣೆಗಾಗಿ ಕೊಳವೆ ಮಾರ್ಗದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು <ref>{{cite web | title = Bord Gáis Networks : Northern Ireland : South-North Pipeline | publisher = [[Bord Gáis]] | url = http://www.bordgais.ie/networks/index.jsp?1nID=102&pID=109&nID=313 | accessdate = 2009-05-08 | archive-date = 2007-11-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071119071243/http://www.bordgais.ie/networks/index.jsp?1nID=102&pID=109&nID=313 | url-status = dead }}</ref> ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಅನಿಲವು ದ್ವೀಪದ ಆಂತರಿಕ-ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು [[ಸ್ಕಾಟಲೆಂಡ್]] ನ [[ಟ್ವಿನ್ ಹೊಲ್ಮ್]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಯಿಲುಮ್ ಫೊರ್ಡ್]],ಕೌಂಟಿ ಆಂಟ್ರಿಮ್ ಮತ್ತು [[ಲೌಘೊಸಿನಿ]][[,ಕೌಂಟಿ ಡಬ್ಲಿನ್]] ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಕೌಂಟಿ ಕಾರ್ಕ್ ಕರಾವಳಿಯ ಕಿನ್ಸ್ಲೆ ಅನಿಲ ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತುಕೌಂಟಿ ಮೇವೊದ ಕರಾವಳಿಯ [[ಕೊರಿಬ್ ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕೊರಿಬ್ ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆ ಇಳಿಮುಖಗೊಂಡಿದೆ.ಆದರೆ [[ಕೌಂಟಿ ಮೇವೊ|ಕೌಂಟಿ ಮೇವೊದ]] ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು <ref>{{cite web | title = Northern Ireland Energy Holdings - Frequently Asked Questions | publisher = [[Northern Ireland Energy Holdings]] | url = http://www.nienergyholdings.com/FAQs/Index.php | accessdate = 2009-05-08 | archive-date = 2011-07-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110714182024/http://www.nienergyholdings.com/FAQs/Index.php | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = Gas Capacity Statement 2007 | publisher = [[Commission for Energy Regulation]] | url = http://www.cer.ie/GetAttachment.aspx?id=d9f0b11e-3a13-42bb-86b7-f7470a9c68cc | format = pdf | accessdate = 2009-05-08 | archive-date = 2012-03-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120305041104/http://www.cer.ie/GetAttachment.aspx?id=d9f0b11e-3a13-42bb-86b7-f7470a9c68cc | url-status = dead }}</ref> ನಡೆದಿವೆ. ಕೌಂಟಿ ಮೇವೊ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅನಿಲ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಕುರಿತಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ವಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಇದು [[ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರ|ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿ]] ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ಪವನ ಶಕ್ತಿ|ಪವನ ಶಕ್ತಿಯಂತಹ]] [[ಪುನರ್ನವೀಕರಣದ ಇಂಧನ]] ಮೂಲಗಳ ವಿನಿಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಪವನ ಕೇಂದ್ರ|ಪವನ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಕರಾವಳಿ ಕೌಂಟಿಗಳಾದ ಡೊನೆಗಲ್,ಮೇಯೊ ಮತ್ತು ಅಂಟ್ರಿಮ್ ಗಳು ಮೊದಲಾಗಿವೆ. [[ಕೌಂಟಿ ವಿಕ್ಲೊ]] ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿನ [[ಅರ್ಕೊ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಬಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪವನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಾವರವೆನಿಸಿದೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ೧೦% ರಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಪವನಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳು ವಿಳಂಬಗೊಂಡವು.ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ [[ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್]] ಗಳು ಅಸಹ್ಯಕರ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹಲವರ ವಾದ. ಪವನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿದ್ಯುತಚ್ಛಕ್ತಿಯು ತುಂಬಾ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಯಿತು. ESB ಯ [[ಟರ್ಲೊ ಹಿಲ್]] ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ <ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title =Options For Future Renewable Energy Policy, Targets And Programmes issued by Department of Communications, Energy and Natural Resources | publisher =Hibernian Wind Power Ltd | date =2004-02-27 | url =http://www.hibernianwindpower.ie/hiberwindresponse_dcmnr.pdf | accessdate =2008-11-11 }}</ref> ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಚಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Population density of Ireland map2002.svg|thumb|right|ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 2002ರ ನಕ್ಷೆ ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ.]] ಸುಮಾರು ೯,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿಯ ಕುರುಹುಗಳಿವೆ.[[ಪಾಲೊಲಿಥಿಕ್]](ಶಿಲಾಯುಗದ ನಂತರದ ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿ)ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಲಿಥಿಕ್]] (ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಕಾಲ)ದಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನವಸತಿ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪೀಳಿಗೆಯ ಕುರಿತಾದ ೨೦೦೪ರ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸ್ಪೇನ್ ನ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಬಂದು ತಮ್ಮ ವಂಶವಾಹಿನಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು ಎಂದು <ref name="prospectmag"/> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿದ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಇವರೆಲ್ಲ ಮಧ್ಯ ಯುರೊಪನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಂಶವಾಹಿನಗಳ ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ ಡಜನ್ನಗಟ್ಟಲೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜನಾಂಗಗಳಿವೆ;ಅವುಗಳು ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ಈ ಭೂಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಂಭಂದವಿಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ;[[ಕ್ರುಥ್ನೆ]],[[ಅಟ್ಟಾಕೊಟ್ಟಿ]],[[ಕೊನ್ ಮೇಕ್ನೆ]],[[ಈಗನಾಕ್ಟಾ]], [[ಈರೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಸೊಘೇನ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಆದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿವೆ. ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಬಂದ,[[ವಿಕಿಂಗ್ಸ]],[[ನಾರ್ಮನ್ಸ]],[[ಸ್ಕಾಟ್ಸ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲೀಷರು]] ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ದೇಶೀಯರಾಗಿ ಹೋದರು. ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪೆಂದರೆ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ]] ಅಥವಾ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಗುಂಪು [[ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಸಮ್]] ಅಂದರೆ ೭೩%ರಷ್ಟರ ಒಟ್ಟು <ref name="census2006-religion"/> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟಿದೆ.(ಸುಮಾರು ೮೭%ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ.) ಇನ್ನುಳಿದ ಬಹುತೇಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ಸ್]] ಪಂಥಕ್ಕೆ <ref name="niprotestants">{{cite web | last = McKittrick | first = David | authorlink = | title = Census Reveals Northern Ireland's Protestant Population is at Record Low | work = | publisher = Independent | date = 2002-12-19| url = http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/census-reveals-northern-irelands-protestant-population-is-at-record-low-611500.html | accessdate = 2009-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091110153753/http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/census-reveals-northern-irelands-protestant-population-is-at-record-low-611500.html|archivedate=2009-11-10}}</ref> ಸೇರಿದವರು.(ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ೫೩%ರಷ್ಟು) ಅತಿ ದೊಡ್ಡದೆಂದರೆ ದಿ [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್]] [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಹೆಚ್ಚಿದ ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಮುದಾಯ]] ಕೂಡಾ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಜೆವಿಶ್ ಸಮೂದಾಯ|ಜೆವಿಶ್ ಸಮೂದಾಯವೂ]] ಇದೆ. ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ನ ೪%ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ತಾವು ಯಾವ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ <ref name="census2006-religion">{{cite web|url=http://www.cso.ie/census/census2006results/volume_13/volume_13_religion.pdf|title=Census 2006 Volume 13 Religion|format=PDF|publisher=Central Statistics Office|accessdate=2008-01-29}}</ref> ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸುಮಾರು೧೪%ರಷ್ಟು ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿ <ref name="niprotestants"/> ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಭಾಗದ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು.ಈ ಹೆಚ್ಚಳ ೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇಸವಿ ೧೮೪೦ ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ [[ಕ್ಷಾಮ|ಕ್ಷಾಮದಿಂದಾಗಿ]] ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರ ಸಾವು ಮತ್ತು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರ ವಲಸೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿನಾಶದ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾಕಷ್ಟುಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.ಈ ಮೊದಲು ಇಳಿಮುಖಗೊಂಡ ದರಕ್ಕಿಂತ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಸಾಧಿಸಿದೆ.ಆದರೆ ಯುರೊಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳವು ಮೂರುಪಟ್ಟ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ. ಇಂದು ಐರ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋದವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ,ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ,ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಆ ದೇಶದವರೊಂದಿಗೆ [[ಐರಿಶ್ ರು ದೇಶೀಯ|ಐರಿಶ್ ರು ದೇಶೀಯರಂತೆ]] ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ವಲಸೆಗಳ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಸಮುದ್ರ ಕಿನಾರೆ ಭಾಗವನ್ನು ಜರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದವು. ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷಾಮದ ನಂತರ ಕೊನಾಕ್ಟ್ ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ ಮುನ್ ಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಲಿನ್ ಸ್ಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು.ಆದರೆ ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಚದುರಿದಂತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು. ಇಂದು ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಲಿನ್ ಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಡಬ್ಲಿನ್ ಗಳು ಮುನ್ ಸ್ಟರ್ ಹಾಗು ಕೊನಾಕ್ಟ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:IrePop1500.PNG|thumb|left|upright=1.5| ಐರ್ಲೆಂಡಿನ 1500ಇಸವಿಯಂದ ಇರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆ,ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದ (1845-9)ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಸೂಚನೆ:1841ರ ಮುಂಚಿನ ಅಂದಾಜುಗಳು.]] ಕಳೆದ ದಶಕದಿಂದ ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ವಲಸೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲೂ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿದೆ. ಯುರೊಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್ ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ನಂತರ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ [[ಪೊಲಂಡ್]] ನ [[ಪೊಲಿಶ್ ಜನಾಂಗ|ಪೊಲಿಶ್ ಜನಾಂಗದ]] ವಲಸೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ(ಸುಮಾರು ೧೫೦,೦೦೦) ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಯಿತು.ಇದು [[ಮಧ್ಯ ಯುರೊಪ|ಮಧ್ಯ ಯುರೊಪದ್ದಾದರೆ]] [[ಲಿಥುನಿಯಾ]],[[ದಿ ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಟಿವಾ|ಲ್ಯಾಟಿವಾಗಳು]] ಇದರ ನಂತರದ <ref>{{cite web | last = Sullivan| first =Kevin | authorlink =Kevin Sullivan (journalist) | title = Hustling to Find Classrooms For All in a Diverse Ireland | work = | publisher = Washington Post | date = 2007-10-24| url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/10/23/AR2007102302162_pf.html | accessdate = 2008-11-09}}</ref><ref>{{cite web | title =Eircom launches two new Talktime International packages | work =Press Releases: Latest News | publisher =Eircom | date =July 2007 | url =http://home.eircom.net/about/press/2007/July/10763015 | accessdate =2008-11-09 | archive-date =2008-09-22 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080922023146/http://home.eircom.net/about/press/2007/July/10763015 | url-status =dead }}</ref> ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ. ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಲಸೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೬ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ೪೨೦,೦೦೦ ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರು,ಅಂದರೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೧೦%ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. [[ಯುರೊಪಿನ್ ಯುನಿಯನ್]] ಅಲ್ಲದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು [[ನೈಜೆರಿಯನ್]] ಇನ್ನುಳಿದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನರು ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬರುವವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪೂರ್ವ ಯುರೊಪಿಯನ್ ನ ಮೂಲದ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು [[2008ರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಬಿಟ್ಟು <ref name="affluenceends">{{cite web | last = Henry | first = McDonald | authorlink = | title = Ireland's Age of Affluence Comes to an End | work = | publisher = The Guardian | date = 2009-04-05| url = https://www.theguardian.com/world/2009/apr/05/ireland-economy-vat-unemployment | accessdate = 2009-12-30}}</ref> ತೆರಳಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ,ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರ ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಐರಿಶ್]] ನ್ನು ಹಿಂದೆ <ref>{{cite book | last = Spolsky | first = Bernard | title = Language policy| url = https://archive.org/details/languagepolicy0000spol_h6w9 | publisher = Cambridge University | date = 2004 | location = Cambridge | page = [https://archive.org/details/languagepolicy0000spol_h6w9/page/191 191] | isbn = 0521011752, 9780521011754 }}</ref> ಹಾಕಿತು. ಸುಮಾರು ೧೦%ರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಜನರು ಶಿಕ್ಷಣದ ವಲಯದ ಆಚೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.ಸುಮಾರು ೧೫ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇವರಲ್ಲಿನ೩೮%ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು"ಐರಿಶ್ ಭಾಷಿಕರು"ಎಂದು <ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title =Table 15: Irish speakers aged 3 years and over in each Province, County and City, classified by frequency of speaking Irish, 2006 | work =Census 2006 - Volume 9 - Irish Language | publisher =CSO | date = | url =http://beyond2020.cso.ie/Census/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=75639 | accessdate =2008-11-09 | archive-date =2009-02-27 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090227165829/http://beyond2020.cso.ie/Census/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=75639 | url-status =dead }}</ref> ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು [[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ - ಸ್ಕೊಟ್ಸ್]] ಎರಡನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು,ದಕ್ಷಿಣದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಿರುವ ಜನರ ಆಡು ಭಾಷೆಯೂ ಇದಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲದೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಯುರೊಪ್ ಭಾಷೆಗಳೂ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆ === [[ಚಿತ್ರ:Revolutionary Joyce.jpg|thumb|upright|left|ಜೇಮ್ಸ್ ಜೊಯ್ಸ್ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಬರಹಗಾರ.]] ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳು ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ದ್ವೀಪದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಭಾಷೆಯೆಂದರೆ [[ಐರಿಶ]]. ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಭಾಷೆಯು ಮಧ್ಯ ಯುಗದಿಂದಲೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಮಾತನಾಡುವ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯೆನಿಸಿದೆ.ಇದು ಪ್ರಥಮ ಭಾಷಾ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆದಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಇಂದು ಐರಿಶ್ ಮಾತನಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತಮಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಆದರೂ ಇದು ಸಣ್ಣ ಶೇಕಡಾವಾರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಇದನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ [[ಸಂವಿಧಾನದ]] ಪ್ರಕಾರ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳು ಕಚೇರಿ-ಕಡತದ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಐರಿಶ್ ಮಾತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯೆನಿಸಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರಬಲ ರಾಜ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದುಐರಿಶ್ ಮತ್ತು [[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್]] ಗಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅದರಲೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ <ref>{{cite web | title = Background Note: Ireland | work = Bureau of European and Eurasian Affairs | publisher = US Department of State | date = July 2008 | url = http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3180.htm | accessdate = 2008-11-08 }}</ref> ನೀಡಿದೆ. ಐರಿಶ್ ಕಾವ್ಯವು ಯುರೊಪಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ [[ದೇಶೀಯ ಜನಪದದ ಕಾವ್ಯ]] ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.೬ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸಾಧನೆ ಕೂಡಾ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆನಲ್ಲಿ]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಂಕಣಕಾರವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ಜೊನಾಥನ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್]],ಇಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ [[ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಬರಹ|ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳಿಂದ]] ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.''[[ಗಲಿವರ್ ನ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಎ ಮೊಡೆಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಪೊಸಲ್]]'' ಆತನ ಕೃತಿಗಳು ತುಂಬಾ ಹೆಸರು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ದ ವಿಡಂಬನಕಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಆಸ್ಕರ್ ವೈಲ್ಡೆ ಅವರನ್ನು ವಿಡಂಬನಾ ತತ್ವ ಸಿದ್ದಾಂತದವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡನಲ್ಲಿ ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತರಿದ್ದಾರೆ:[[ಜಾರ್ಜ್ ಬೆರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ]],[[ವಿಲಿಯಮ್ ಬಟ್ಲರ್ ಈಟ್ಸ್]], [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುವಲ್ ಬೆಕೆಟ್]] ಮತ್ತು [[ಸೀಮಸ್ ಹೀನೆಯ]]. ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್]] ಕೂಡಾ ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬರಹಗಾರ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಇದೆ.<ref>{{cite web | title = Bloomsday 2007 Community Wide Events | work = Past Events | publisher = The James Joyce Centre | date = | url = http://www.jamesjoyce.ie/detail.asp?ID=86 | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2008-05-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080525090632/http://www.jamesjoyce.ie/detail.asp?ID=86 | url-status = dead }}</ref> ಜೊಯ್ಸ್ ನ ೧೯೨೨ರ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ಯುಲೆಸಿಸ್]] '' ನ್ನು [[ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂದೂ]] ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೂನ್ ೧೬ರಂದು ಆತನ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ "[[ಬ್ಲೂಮ್ಸ್ ಡೇ]]" ಎಂದು <ref>{{cite web | title = Bloomsday 2007 Community Wide Events | work = Past Events | publisher = The James Joyce Centre | date = | url = http://www.jamesjoyce.ie/detail.asp?ID=86 | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2008-05-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080525090632/http://www.jamesjoyce.ie/detail.asp?ID=86 | url-status = dead }}</ref> ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಐರಿಶ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇವತ್ತಿಗೂ ತನ್ನ <ref>{{cite book|first= Andrew|last=Higgins Wyndham|title=Re-imagining Ireland|publisher=University of Virginia Press|location=Charlottesville|year=2006}}</ref> ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ [[ಜಾನ್ ಮೆಕ್ ಗೆಹ್ರೆನ್]] ಮತ್ತು ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದ ಸೀಮಸ್ ಹೀನಿಯ್ ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇವತ್ತಿಗೂ ಜನಪದದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐರಿಶ್ ನಾಟಕಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ.ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಈ ನಾಟಕಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿವೆಯಲ್ಲದೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕಶಾಲೆ [[ಅಬ್ಬೆ ಥಿಯೆಟರ್]] ೧೯೦೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆಯ [[ಆನ್ ತೈಭೆರೆಕ್]] ನಾಟಕಶಾಲೆ ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ [[ಗಾಲ್ವೇನ|ಗಾಲ್ವೇನಲ್ಲಿ]] <ref>{{cite web | title = An Taibhdhearc | publisher = Fodors | date = | url = http://www.fodors.com/world/europe/ireland/the-west/review-102098.html | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2011-05-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110525082941/http://www.fodors.com/world/europe/ireland/the-west/review-102098.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = Stair na Taibhdheirce | publisher = An Taibhdheirce | date = 2005 | url = http://www.antaibhdhearc.com/stair.html | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2009-05-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090530045428/http://www.antaibhdhearc.com/stair.html | url-status = dead }}</ref> ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. [[ಸಿಯೆನ್ ಓ'ಕ್ಯಾಸಿ]],[[ಬ್ರೇನ್ ಫ್ರೇಲ]],[[ಸೆಬ್ಯಾಸ್ಟಿಯನ್ ಬ್ಯಾರಿ]][[,ಕೊನೊರ್ ಮೆಕ್ ಫೆರ್ಸ್ ನ]] ಮತ್ತು [[ಬಿಲ್ಲಿ ರೊಚೆ]] ನಾಟಕಗಳು ಇಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡು ಖ್ಯಾತಿ <ref>{{cite book | last =Houston | first =Eugenie | title =Working and Living in Ireland | url =https://archive.org/details/workinglivingini00euge | publisher =Working and Living Publications | year =2001|isbn=0-95368-968-9}}</ref> ಗಳಿಸಿವೆ. === ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ === ಐರಿಶ್ ನ [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ]] ಮತ್ತು [[ನೃತ್ಯ]] <ref>{{cite book | last =O'Lochlainn | first =Colm | title =More Irish Street Ballads | url =https://archive.org/details/moreirishstreetb0000unse | publisher =Pan |page = vii| year =1965|isbn=0-33025-317-4}}</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ''[[ರಿವರ್ ಡಾನ್ಸ್]]'' ಅದರೊಳಗೊಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದ <ref>{{cite book | last = Butler | first = Jean | coauthor = Edited by Andrew Higgins Wyndham | title = Re-imagining Ireland: Re-imaging Irish Dance | publisher = University of Virginia Press | date = 2006 | location = Virginia | page = 141 | url = https://books.google.com/books?id=Oo-u0p31yjQC | isbn = 0-81392-544-4 }}</ref> ವಿದ್ಯಮಾನವೆನಿಸಿದೆ. ಐರಿಶ್ ಸಮಾಜವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಆಧುನಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ,ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ತವಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೆಡಗನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ <ref>{{cite book | last =Geraghty | first =Des | title =Luke Kelly: A Memoir | url =https://archive.org/details/lukekellymemoir0000gera | publisher =Basement Press | year =1994|page = [https://archive.org/details/lukekellymemoir0000gera/page/26 26]–30|isbn= 1-85594-090-6}}</ref> ಭೀತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಜನಪದ ಸಂಗೀತದ ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಚಳವಳಿಯು ಐರಿಶ್ ನ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರಿಪಿಸಿತು.ಇದರ ಆಂದೋಲನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು ಮುಂದುವರೆಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾದವು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:[[ದಿ ಡಬ್ಲಿನರ್ಸ]],[[ದಿ ಚೀಫ್ಟನ್ಸ್]],[[ಈಮ್ಮೆಟ್ ಸ್ಪೈಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]],[[ದಿ ಊಲ್ಫ್ ಟೋನ್ಸ್]],ದಿ [[ಕ್ಲಾನ್ಸಿ ಬ್ರದರ್ಸ]],[[ಸ್ವೀನೀಸ್ ಮೆನ್]],ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿ [[ಸಿಯನ್ ಓ'ರೈಡಾ]],ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಮೊರೆ]] <ref>{{cite book | last =Moore | first =Christy | title =One Voice: My Life in Song | publisher =Hodder and Stoughton/Lir | year =2000|isbn= 0-34076-839-8}}</ref> ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೆಲ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ [[ಹಾರ್ಸ್ ಲಿಪ್ಸ]],[[ವ್ಯಾನ್ ಮೊರಿಸನ]], ಮತ್ತು [[ಥಿನ್ ಲಿಜ್ಜಿ|ಥಿನ್ ಲಿಜ್ಜಿಯಂತಹ]] ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರ ತಂಡಗಳು ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯ ಜನಪದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ [[ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ|ರಾಕ್ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ]] ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿ ಅದಕ್ಕೊಂದು ವಿಶೇಷ ಮೆರಗನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸುಮಾರು ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ರಾಕ್ ಸಂಗೀತದ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ತೀರ ತೆಳುವಾಗಿ ಮಸಕು ಮಸಕು ಕಾಣಿಸತೊಡಗಿ ಜನರು ಇದರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಅಂತರವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾಗದೇ ಎರಡನ್ನೂ ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತೆರನಾದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಲಾವಿದರೆನಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಸ್ಫಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು,ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರುಮುಖರೆಂದರೆ.[[ಯು2]],[[ಈನ್ಯಾ{/0),{0}ಫ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಮೊಲ್ಲಿ]],[[ಮೊಯಾ ಬ್ರೆನ್ನನ್]],[[ದಿ ಸಾ ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್]],[[ಬೆಲ್ X1]],[[ಡ್ಯಾಮಿಯನ್ ರೈಸ್]],[[ದಿ ಕೊರ್ಸ್]],[[ಅಸ್ಲಾನ್]],[[ಸ್ನೇಡ್ ಓ'ಕೊನೊರ್]],[[ಕ್ಲಾನ್ನಡ್]],[[ದಿ ಕ್ಯಾನ್ ಬೆರೀಸ್]],[[ರೊರಿ ಗಲ್ಲಾಘೇರ್]],[[ವೆಸ್ಟ್ ಲೈಫ್]],[[ದಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]],[[ದಿ ಕೊರೊನಾಸ್]],[[ಬಿ*ವಿಚ್ಡ್]],[[ಬಾಯ್ ಜೋನ್]],[[ಗಿಲ್ ಬೆರ್ಟ ಓ'ಸಲ್ಲಿವನ್]],{0ಬ್ಲಾಕ್47{/0},[[ಸ್ಟಿಫ್ ಲಿಟಲ್ ಫಿಂಗರ್ಸ್]],[[ಮಾಯ್ ಬ್ಲಡಿ ವೇಲೈಂಟೆನ್]],{0ಆಶ್{/0},[[ದಿ ಥ್ರಿಲ್ಸ್]],ಸಮ್ ಥಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಪಾನ್ಸ್, [[ಎ ಹೌಸ್, ಶರೊನ್ ಶನ್ನೊನ್,ಡೇಮಿಯನ್ ಡೆಂಪ್ಸಿ, ಡಿಕ್ಲಾನ್ ಓ' ರೂರ್ಕೆ, ದಿ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ಮತ್ತುದಿ ಪೊಗೂಸ್|[[ಎ ಹೌಸ್]], [[ಶರೊನ್ ಶನ್ನೊನ್]],[[ಡೇಮಿಯನ್ ಡೆಂಪ್ಸಿ]], ಡಿಕ್ಲಾನ್ ಓ' ರೂರ್ಕೆ, [[[[ದಿ ಫ್ರೇಮ್ಸ್|[[ದಿ ಫ್ರೇಮ್ಸ್‌ಮತ್ತು]][[ದಿ ಪೊಗೂಸ್]]]]]]. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಇಸವಿ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪೀಳಿಗೆಯು [[ಜನಪದದ ಲೋಹ|ಜನಪದದ ಲೋಹದ]] ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು.ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಭಾರದ ಲೋಹದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ|ಭಾರದ ಲೋಹದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು]] ಮನೆಮಾತಾದವು. ಇಂತಹ ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರರ್ತಕರೆಂದರೆ [[ಕ್ರುಚಾನ]],[[ಪ್ರಿಮೊರ್ಡಿಯಲ್]] ಮತ್ತು [[ವೇ ಲ್ಯಾಂಡರ್]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತ ಗುಂಪುಗಳು "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ" ಶೈಲಿಯ ಶೃತ ನಾದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿವೆ.ಅಂದರೆ [[ಅಲ್ಟಾನ್]],[[ಟೇಡಾ]],[[ಡಾನು]], [[ಡೆರ್ವಿಶ್]],[[ಲೂನಾಸಾ]],ಮತ್ತು [[ಸೊಲಾಸ್]].ಎಂಬವು ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಉಳಿದವರು ವಿವಿಧ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.[[ಅಫ್ರೊ ಸೆಲ್ಟ್ ಸೌಂಡ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್]] ಮತ್ತು [[ಕಿಲಾ]] ಇದರಲ್ಲಿವೆ. [[ಯುರೊವಿಜನ್ ಸಾಂಗ್ ಕಾಂಟೆಸ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಏಳು ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಂಡು ಸ್ಫರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸೈ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Ireland in shock Eurovision exit">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4563257.stm |title=Ireland in shock Eurovision exit|publisher=BBC Online|date=2005-05-19|accessdate=2008-01-10}}</ref> ಐರ್ಲೆಂಡ್ ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ[[ಡಾನಾ|ಡಾನಾದೊಂದಿಗೆ]],೧೯೮೦ ಮತ್ತು೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನಿ ಲೊಗಾನ]],೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ[[ಲಿಂಡಾ ಮಾರ್ಟಿನ್]],೧೯೯೩ [[ನೈಮ್ಹಾಕಾವನಾಘ್]],೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ [[ಪೌಲ್ ಹ್ಯಾರಿಂಗ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಲಿ ಮೆಕ್ ಗೆಟ್ಟಿಗ್ಯಾನ್]] ಮತ್ತು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ [[ಐಮೇರ್ ಕ್ವಿನ್]] ಇವರೆಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಬಹುಮಾನಕ್ಕೆ <ref name="Ireland in shock Eurovision exit"/> ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. === ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲಾಶಾಸ್ತ್ರ === ಐರಿಶ್ ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಗುರುತುಗಳು ನ್ಯೂಲೆಥಿಕ್ ಕಾಲದಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಬರಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಂದು ಹಲವೆಡೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿವೆ,ಇವು ಆ ಕಾಲದ ಆರಂಭದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.[[ನ್ಯೂಗ್ಯಂಗ್ರೇಜ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಕಂಚಿನ ಯುಗ|ಕಂಚಿನ ಯುಗದ]] ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೆತ್ತನೆಯ [[ಶಿಲ್ಪಗಳು ಥಳುಕಿನ ಬೆರಗಿನ]] ವರ್ಣಚಿತ್ರಲೋಕವನ್ನೇ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೧೯ ಮತ್ತು ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೇಶೀಯ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಗಳು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದವು.ಅವುಗಳಲ್ಲಿಪ್ರಮುಖ ರೇಖಾಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ,[[ಜಾನ್ ಬಟ್ಲರ್ ಈಟ್ಸ]],[[ವಿಲಿಯಮ್ ಆರ್ಪನ್]],[[ಜಾಕ್ ಈಟ್ಸ್,]][[ಲೂಯಿಸ್ ಲೆ ಬ್ರೊಕಿ]] ಇತ್ಯಾದಿ. === ವಿಜ್ಞಾನ === [[ಚಿತ್ರ:Robert Boyle 0001.jpg|thumb|upright|left|ಬಾಯ್ಲೇಜ್ ನಿಯಮ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ರಾಬರ್ಟ್ ಬಾಯ್ಲೆ.]] ಐರಿಶ್ ನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಜೊಹಾನ್ನೇಸ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಇರುಜಿನಾ]] ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಬುದ್ದಿಜೀವಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸರ್ [[ಎರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೆನ್ರಿ ಶಾಕ್ಲೆಟನ್]] ಒಬ್ಬ ಆಂಗ್ಲೊ-ಐರಿಶ್ ಸಂಶೋಧನಕಾರ ಅಂಟಾರಕ್ಟಿಕ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆತ ತನ್ನ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪಯಣದಲ್ಲಿ [[ಮೌಂಟ್ ಎರೆಬಸ್]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಪೋಲ್]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಆತ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಬಾಯಲ್ ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ,ರಾಸಾಯನಿಕ ತಜ್ಞ,ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ,ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತುಆರಂಭಿಕ ಅತ್ಯಂತ [[ಸಭ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ]] ಎನಿಸಿದ್ದ. ಆಧುನಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಆತನೂ ಒಬ್ಬ,[[ಬಾಯಲ್ಸ್ ನ ನಿಯಮ]] ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಆತನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೊಡಗೆಯಾಗಿದೆ.೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಜಾನ್ ಟೈಂಡಲ್]] [[ಟೈಂಡಲ್ ಪರಿಣಾಮ|ಟೈಂಡಲ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು]] ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಇದು ಆಕಾಶ ನೀಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು <ref name="scientists">{{cite web | last = Reville | first = William | title = Ireland's Scientific Heritage | work = Understanding Science" series: Famous Irish Scientists | publisher = [[University College Cork]]; Faculty of Science | date = 2000-12-14 | url = http://understandingscience.ucc.ie/pages/irishscientists.htm | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205165633/http://understandingscience.ucc.ie/pages/irishscientists.htm | url-status = dead }}</ref> ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮಯನೂಥ್ ಕಾಲೇಜಿ|ಮಯನೂಥ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] ನೈಸರ್ಗಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿದ್ದ [[ಫಾದರ್ ನಿಕೊಲಸ್ ಜೊಸೆಫ್ ಕಾಲನ್]] ನನ್ನು ಆತ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ [[ಕೊಯಿಲ್ ಅಳವಡಿಕೆ]],[[ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮರ್]] ಮತ್ತುಆರಂಭಿಕ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ ಕೋಶಗಳ ಬಳಕೆ|ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ ಕೋಶಗಳ ಬಳಕೆಯ]] ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಐರಿಶ್ [[ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿ|ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ]][[ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ವಾಲ್ಟನ]],ಈತನಿಗೆ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೋಬಲ್ ಬಹುಮಾನ]] ಬಂದಿದೆ. [[ಸರ್ ಜಾನ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಕಾಕ್ರೊಫ್ಟ್]] ಅವರ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಪರಮಾಣುವಿನ ಅಣು ಅಂಶವನ್ನು ಕೃತಕ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದ ಮೊದಲಿಗ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ [[ತೆರೆಗಳ ಸಮೀಕರಣದ (ವೇವ್ ಇಕ್ವೇಶನ್ )|ತೆರೆಗಳ ಸಮೀಕರಣದ (ವೇವ್ ಇಕ್ವೇಶನ್ )ಹೊಸ]] ತತ್ವ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನುಆತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಗೆ <ref>{{cite web | last = Finch | first = Eric | coauthors = Denis Weaire | title = Walton Biography | work = | publisher = [[Trinity College, Dublin|Trinity College]] School of Physics | date = 2006-10-06 | url = http://www.tcd.ie/Physics/history/walton/walton_biography.php | accessdate = 2008-10-22 }}</ref> ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ವಿಲಿಯಮ್ ಥಾಮ್ಸನ್ ಅಥವಾ [[ಲಾರ್ಡ್ ಕೆಲ್ವಿನ್]] ಎಂಬಾತನು ಉಷ್ಣತೆಯ ಅಳತೆಗಾಗಿ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದು ಇಂದಿಗೂ [[ಕೆಲ್ವಿನ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ [[ಜೊಸೆಫ್ ಲಾರ್ಮರ]],ಓರ್ವ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಗಣಿತಜ್ಞ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಅಳತೆ,ಅದರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ,ಉಷ್ಣಮಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ವಸ್ತುವಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ತತ್ವ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ಆತನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ ಗ್ರಂಥವೆಂದರೆ ಏಥರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟರ್ ೧೯೦೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಇದು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷದವಾಗಿ <ref name="physicsworld">{{cite news|first=Mark|last=McCartney|title=William Thomson: king of Victorian physics|work=Features|publisher=[[Physics World]]|url=http://physicsworld.com/cws/article/print/16484|date=2002-12-01|accessdate=2008-11-22|archive-date=2008-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080715173557/http://physicsworld.com/cws/article/print/16484|url-status=dead}}</ref> ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಜಾರ್ಜ್ ಜಾನ್ ಸ್ಟೋನಿ]] ೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ ''[[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್]] '' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ. [[ಜಾನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಡ್ಸ್ ಬೆಲ್ಲ್]] [[ಬೆಲ್ಲ್ ಥೆಯರಮ್]] ಬೆಲ್ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಮೂಲಪುರುಷನೆನಿಸಿದ್ದಾನೆ[[.ಬೆಲ್ಲ್ -ಜಾಕಿವ್ -ಅಡ್ಲರ್]] ಅಸಂಗತ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಆತ ಮಂಡಿಸಿದ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಪ್ರತಿಗಳು ಆತನ ಸಂಶೋಧನೆಯಂತೆ ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ <ref name="scientists"/> ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಗಣಿತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಗಣಿತದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮೀಕರಣದ ರೂಪಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು[[ಕ್ವೊಟ್ರೇನಿಯನ್ಸ್]] ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಸರ್ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]] ಇಂದು ಗಣಿತ ಲೋಕದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನವೀನ ಶ್ರೇಣಿಕೃತ ಆರ್ಥಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಎಜ್ ವರ್ಥ್ ಬಾಕ್ಸ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಯೆಸ್ಡ್ರೊ ಎಜ್ ವರ್ಥ್]] ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎನಿಸಿದ್ದಾನೆ. [[ಜಾನ್ ಬಿ.ಕ್ವಾಸ್ ಗ್ರೇವ್]] ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ದಾಂತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪರಣಿತನಾಗಿದ್ದ ಆತ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ೨೦೦೦ [[ಸಂಖ್ಯಾ ಸೂತ್ರ|ಸಂಖ್ಯಾ ಸೂತ್ರಗಳ]] [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪವರ್ತನವಿಲ್ಲದ ಸಂಖ್ಯೆ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪವರ್ತನವಿಲ್ಲದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದ.ಇದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಪಾಸ್ಕಲ್ ನ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆ|ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನುಗುರುತಿಸುವ]] ಗಣಿತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವನಿಗಿದೆ. [[ಜಾನ್ ಲೈಟನ್ ಸಿಂಜೆ]] ಕೂಡಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದ.ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ರೇಖಾಗಣಿತಕ್ಕೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಭಂದದ ಕುರಿತು ವಿವರ ತಿಳಿಸಿದ. ಗಣಿತಜ್ಞ [[ಜಾನ್ ನ್ಯಾಶ್]] ಎಂಬಾತನನ್ನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನಸ್ಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ]],೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಇರ್ವಿನ್ ಶೊರ್ ಡಿಂಗರ್]] ಎಂಬಾತನನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ <ref name="dias">{{cite web | title = School of Theoretical Physics: History - Formation of the School | publisher = Dublin Institute for Advanced Studies | date = 2007-06-01 | url = http://www.stp.dias.ie/history/history1.shtml | accessdate = 2008-11-08 }}</ref> ಪಡೆದಿತ್ತು. == ಕ್ರೀಡೆ == [[ಗೇಲಿಕ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್]] ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತು ಇಡೀ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾದುತ್ತದೆ.ಇಂತಹ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನುಇಡೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೩೪%ರಷ್ಟು ಐರ್ಲೆಂಡಿಗರುಈ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ [[ಹರ್ಲಿಂಗ್]] ೨೩%,[[ಸಾಕರ್]] ೧೬% ಮತ್ತು ರಗ್ ಬೈ೮%.[[ಆಲ್ -ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯ|ಆಲ್ -ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯವನ್ನು]] ಅತ್ಯಧಿಕ ಐರ್ಲೆಂಡಿಗರು ವೀಕ್ಷಿಸಿ <ref name="esri">{{cite web|url=http://www.esri.ie/pdf/BKMNINT180_Main%20Text_Social%20and%20Economic%20Value%20of%20Sport.pdf|publisher=The Economic and Social Research Institute|title=The Social Significance of Sport|accessdate=2008-10-21|archive-date=2008-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20081028204341/http://www.esri.ie/pdf/BKMNINT180_Main%20Text_Social%20and%20Economic%20Value%20of%20Sport.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_%E0%B3%A7%E0%B3%A6%E0%B3%A6%E0%B3%A6%E0%B3%AA%E0%B3%A9%E0%B3%AF%E0%B3%AC.shtml |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-04-16 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305210011/http://finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_%E0%B3%A7%E0%B3%A6%E0%B3%A6%E0%B3%A6%E0%B3%AA%E0%B3%A9%E0%B3%AF%E0%B3%AC.shtml |url-status=dead }}</ref> ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈಜು,ಗಾಲ್ಫ,ಏರೊಬಿಕ್ಸ,ಸಾಕರ,ಸೈಕ್ಲಿಂಗ,ಗೇಲಿಕ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಮತ್ತುಬಿಲ್ಲಿಯರ್ಡ್ಸ/ಸ್ನೂಕರ್ಸ್ ಇವುಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೂ <ref>{{cite web |url=http://www.esri.ie/UserFiles/publications/20070223162340/BKMNINT178_Main%20Text%20Chapters%201-4.pdf |title=Sports Participation and Health Among Adults in Ireland |publisher=The Economic and Social Research Institute |accessdate=2008-10-15 |archive-date=2015-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904125738/http://www.esri.ie/UserFiles/publications/20070223162340/BKMNINT178_Main%20Text%20Chapters%201-4.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಾಕರ್ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಜನಜನಿತವಾಗಿವೆ.[[ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ]],[[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ]],[[ಕ್ರಿಕೆಟ್]],[[ಫಿಶಿಂಗ್]],[[ಗಾಲ್ಫ್]],[[ಗ್ರೆಹಾಂಡ್ ರೇಸಿಂಗ್]][[,ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬಾಲ್]],[[ಹಾಕಿ]],[[ಹಾರ್ಸ್ ರೇಸಿಂಗ್]],[[ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್]],[[ಶೊ ಜಂಪಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳು. === ಬಯಲು ಕ್ರೀಡೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Tyrone Blanket Defence.jpg|thumb|left|ಟ್ಯಾರೊನ್ ವಿ ಕೆರಿ ಅಖಿಲ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ 2005ರಲ್ಲಿನ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಹರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗೇಲಿಕ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್,ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬಾಲ್ ಮತ್ತು [[ರೌಂಡರ್ಸ್]] ಇವುಗಳು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ,ಇವುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು [[ಗೇಲಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. [[.ಗೇಲಿಕ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್]] (GAA),ನಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳೋ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.ಮಹಿಳೆಯರ ಗೇಲಿಕ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಮತ್ತುಕೆಮೊಜಿ (ಮಹಿಳೆಯರ ಹರ್ಲಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡೆ) ಇವುಗಳು ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಘಟನೆಗಾಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.crokepark.ie/ |title=Croke Park. Not just a venue. A destination. | publisher=Croke Park Stadium | accessdate=2007-10-03}}</ref> ಉತ್ತರ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ರೋಕ್ ಪಾರ್ಕ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಆಟದ ಮೈದಾನದ ಅತಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವ ಇದುGAA ನ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ.ಈ ಕ್ರೀಡಾ ಮೈದಾನದ ಆಸನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ೮೨,೫೦೦ ಜನರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.GAA ನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಇದೇ ಮೈದಾನದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.[[ಆಲ್ -ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸೀನರ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್]] ಮತ್ತು [[ಆಲ್ - ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸೀನಿಯರ್ ಹರ್ಲಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್]] ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. [[ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಡೈನ್ ರೋಡ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್]] ನ ಮರುಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ ಬಾಯ್ ಮತ್ತು ಸಾಕರ್ ಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ <ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/02/05/AR2007020501459.html|title=For First Time, Croke Park Is Ireland's Common Ground |date=2007-02-06 |accessdate=2008-08-14 |publisher=The Washington Post}}</ref> ಏರ್ಪಾಡಾಗಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಾ GAA ಆಟಗಾರರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಬಹುತೇಕ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆಯಿಲ್ಲದೇ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಆದರೂ ಇವರು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಆದಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದಿ [[ಐರಿಶ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್]](IFA) ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕರ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನುಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೧೮೭೦ರಿಂದಲೂ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲಿಫ್ಟೋನ್ ವಿಲ್ಲೆF.C.|ಕ್ಲಿಫ್ಟೋನ್ ವಿಲ್ಲೆF.C.ಬೆಲ್]] ಫಾಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಎನಿಸಿದೆ. ಇದು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲೂ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತುಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯೆಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಗೇ ಆದರೂ IFA ನ ರಾಷ್ತ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ತಂಡಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಅಲ್ ಸ್ಟರ್ ಮೂಲದ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ಲಬ್ಬ್ ಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನ ಹೊರಗೆ ಜನ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. State.ಸುಮಾರು೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯು ಡಬ್ಲಿನ್ ಮೂಲದ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ಒಡೆದು ಹೋಳಾದ ಘಟನೆ ಇನ್ನೂ ಜನಮಾನಸದಿಂದ ಮಾಸಿಲ್ಲ.IFA ಯು [[ಐರಿಶ್ ಕಪ್]] ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ ನ ಮರುಕ್ರೀಡಾ ಟೂರ್ನಾಮೆಂಟನ್ನು ಡಬ್ಲಿನ್ ನಿಂದ ಬೆಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ರಚನೆಗೆ <ref>{{cite web | title = FAI History: 1921–1930 | work = | publisher = Football Association of Ireland | date = 2009-06-05 | url = http://www.fai.ie/index.php?option=com_content&view=article&id=222&Itemid=226 | accessdate = 2009-12-30 }}</ref> ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಸ್ಥೆ(ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ )(FAI)ಯನ್ನು [[ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಗಳನ್ನು [[ಹೋಮ್ ನೇಶನ್ಸ್]] ನಿಂದ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದರೂ FAI ಯನ್ನು೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ [[FIFA]] ದಿಂದ ಅದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಅಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟೀಯ ಫಿಕ್ಚರ್ (ಸೆಣಸಾಟ)ನ್ನು ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ ([[ಇಟಲಿ]] ವಿರುದ್ಧ)ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿತು. ಹೇಗೆ ಆದರೂIFA ಮತ್ತುFAI ಗಳು ಸಮಗ್ರ ಐರ್ಲೆಂಡಿಗಾಗಿ ತಂಡದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿವೆ.ಇದರಿಂದ ಕೆಲವು ಆಟಗಾರರು ಎರಡೂ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗರಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡೂ ತಂಡಗಳೂ ತಮ್ಮನ್ನು ''ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ '' ಸಂಭಂದಿಸಿದವರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. FIFA ಯು ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ನಿನವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಪ್ರದೇಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಕ್ರೀಡಾ ಪಟುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು. FAI ನ ತಂಡವು"[[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ]]" ಮತ್ತು IFAನ ತಂಡವನ್ನು "[[ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] "ತಂಡವೆಂದು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು. ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡವು [[1958|1958ರಲ್ಲಿ]] [[ವಿಶ್ವ ಕಪ್]] ಫೈನಲ್ ಗೆ ಅಹರತೆ ಪಡೆಯಿತು (ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ)[[1982|1982ಮತ್ತು]][[1986|1986ರ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಫೈನಲ್ ಗೆ [[1990]](ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಗಳ ತಲುಪಿದ ನಂತರ),[[1994]],[[2002]] ಮತ್ತು [[ಯುರೊಪಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಳು]] [[1988|1988ರ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ರಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ತಂಡಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ [[ಸ್ಕಾಟಿಶ್]] ಸಾಕರ್ ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕಾಣಬರುವದಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Paul O'Connell Ireland Rugby.jpg|thumb|upright|ಪೌಲ್ ಓ'ಕೊನೆಲ್ 2007ರಲ್ಲಿನ ಅರ್ಜೈಂಟನಾ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿಚೆಂಡಿಗೆ ಕೈಚಾಚಿರುವುದು.]] ಸಾಕರ್ ಕ್ರೀಡೆಯಂತೆಯೇ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ ಬಾಯ್ ತಂಡ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ ಬಾಯ್ ತಂಡಕ್ಕೆ]] ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು [[ಐರಿಶ್ ರಗ್ ಬಾಯ್ ಫೂಟ್ ಬಾಲ್ ಯುನಿಯನ್]].(IRFU),ಎಂಬ ಒಂದೇ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿ ಆಡಳಿತವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದಿ ರಗ್ ಬಾಯ್ ತಂಡವು [[ರಗ್ ಬಾಯ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]] ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಿಸಿದರೂ ನಾಲ್ಕು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್ [[1991]] ಮತ್ತು [[1999 ರ ರಗ್ ಬಾಯ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]] ಗಳನ್ನು ಸಹ ಆತಿಥೇಯವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿತು.(ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಐರಿಶ್ ವೃತ್ತಿ ಪರ ತಂಡಗಳಿವೆ,ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳು ಮ್ಯಾಗ್ನರ್ಸ್ ಲೀಗನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.ಮೂರು ತಂದಗಳು [[ಹೇನ್ ಕೇನ್ ಕಪ್]] ಗಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಐರಿಶ್ ರಗ್ ಬಾಯ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಾಗಿನಿಂದ ಇದರ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ[[ಅಲ್ ಸ್ಟರ್]]([[1999]]<ref>{{cite web | title = The Fourth Heineken Cup Final | work = Match report | publisher = European Rugby Cup | date = 1999-01-30 | url = http://www.ercrugby.com/eng/82_629.php | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2009-01-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090110045827/http://www.ercrugby.com/eng/82_629.php | url-status = dead }}</ref>),[[ಮುನ್ ಸ್ಟರ್]]([[2006]]<ref>{{cite web | title = Munster fulfil their destiny | work = Match report | publisher = European Rugby Cup | date = 2006-05-20 | url = http://www.ercrugby.com/eng/12_5287.php | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2007-09-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070930154712/http://www.ercrugby.com/eng/12_5287.php | url-status = dead }}</ref> and [[೨೦೦೮]]<ref>{{cite web | title = Munster claim second Heineken Cup | work = Match report | publisher = European Rugby Cup | date = 2008-05-24 | url = http://www.ercrugby.com/eng/12_10240.php | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2008-08-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080804070439/http://www.ercrugby.com/eng/12_10240.php | url-status = dead }}</ref>) ಮತ್ತು[[ಲೀನ್ ಸ್ಟರ್]] ([[2009]]<ref>{{cite web | title = Leicester Tigers v Leinster | work = Match report | publisher = European Rugby Cup | date = 2009-05-23 | url = http://www.ercrugby.com/eng/12_12682.php | accessdate = 2009-06-11 | archive-date = 2009-07-24 | archive-url = https://www.webcitation.org/5iUuT1h0t?url=http://www.ercrugby.com/eng/12_12682.php | url-status = dead }}</ref>)ಇವುಗಳು ಹೇನ್ ಕೇನ್ ಕಪ್ ನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡವು. ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆಂದರೆ ಐರಿಶ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಎಲೈಟ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಟ ನಡೆಸಿದೆ. ಈ ಯಶಸ್ಸು,[[ಟ್ರಿಪಲ್ ಕ್ರೌನ್]]( ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನೊಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಹೋಮ್ ನೇಶನ್ಸ್]])೨೦೦೬ ಮತ್ತು೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿನ ವಿಜಯ ಮುಂದಿನ ೨೦೦೯ರ ಗ್ರಾಂಡ್ <ref>http://www.rbs೬nations.com/en/match-centre_multimedia.php{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Subsequent to this, Ireland provided the majority of the squad for the British and Irish lions tour of South Africa in summer ೨೦೦೯.</ref> ಸ್ಲಾಮ್) ದಿ [[ಎರ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಎರ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವು]] [[2007ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಅಹರತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಅದು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿ ತನ್ನ ಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.ಸ್ಪರ್ಧೆಯ [[ಸೂಪರ್ 8 ರ ಹಂತ|ಸೂಪರ್ 8 ರ ಹಂತದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಈ ತಂಡವು [[2009 ICC ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20|2009 ICC ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ20ನಲ್ಲಿ]] ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ಸ್ ನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದು ಸೂಪರ್ ೮ ಹಂತ ತಲುಪಿತು. ದಿ [[ಐರಿಶ್ ರಗ್ ಬಾಯ್ ಲೀಗ್ ತಂಡ|ಐರಿಶ್ ರಗ್ ಬಾಯ್ ಲೀಗ್ ತಂಡವು]] ಐರಿಶ್ ಪರಿವಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿರುವ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಆಟಗಾರರನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇನ್ನುಳಿದವರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿರುವವರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್ [[2000ರಲ್ಲಿ ರಗ್ ಬಾಯ್ ಲೀಗ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್]] ತಂಡವು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ಸನ್ನು ತಲುಪಿತು === ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳು === ಗ್ರೇ ಹಾಂಡ್ ರೇಸಿಂಗ್(ಬೇಟೆ ನಾಯಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆ) ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಸ್ ರೇಸಿಂಗ್]] (ಕುದುರೆ ಜೂಜು)ಎರಡೂ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರೇ ಹೌಂಡ್ ಮೈದಾನಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಹಾರ್ಸ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಸಭೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಈ ದ್ವೀಪವು ಜೂಜು ಕುದರೆಗಳ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಜೂಜು ನಾಯಿಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೌಂಟಿ ಕಿಲ್ಡರ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಜೂಜು ಕುದುರೆಗಳ ವಲಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಐರಿಶ್ ಅಥ್ಲೀಟಿಗಳು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.[[ಸೊನಿಯಾ ಒ'ಸಲ್ಲಿವ್ಯಾನ್]] ೫,೦೦೦ ಮೀಟರ್ ಓಟದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಕ ಗಳಿಸಿದಳಲ್ಲದೇ ೧೯೯೫ರ[[ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರಳಾದಳು.ಇನ್ನೂ [[2000ರ ಸಿಡ್ನಿ ಓಲಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ರಜತ ಪದಕ ಗಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥಳಾದಳು. [[ಗಿಲ್ಲಿಯನ್ ಒ'ಸಲ್ಲಿವ್ಯಾನ್]] ೨೦೦೩ರ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ೨೦ಕಿ.ಮೀ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ,[[ಮಾಸ್ಕೊ|ಮಾಸ್ಕೊದಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ೨೦೦೬ರ ವಿಶ್ವ ಇಂಡೋರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೇಗದ ಓಟದಲ್ಲಿ [[ಡೆರ್ರ್ವಲ್ ಒ'ರೂರ್ಕೆ]] ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ತನ್ನ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡ. ಬರ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೦೯ರ ವಿಶ್ವ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ಸ್ ನ ೨೦ಕಿ.ಮೀ ನಡಿಗೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆಲಿವ್ ಲೊಘಾನೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದರು, [[.ಐರಿಶ್ ಹವ್ಯಾಸಿ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್]] ಮೂಲಕ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡಾಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮೈಕೆಲ್ ಕರ್ರಥ್]] ೧೯೯೨ರ [[ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ]] ನ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ [[ಚಿನ್ನದ ಪದಕ]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು.ಕೆನ್ನಿ ಈಗನ್ ಬೀಜಿಂಗನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೦೮ರ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ರೀಡೆಯು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದು.ಗಾಲ್ಫ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದಿಮೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[}ಕೌಂಟಿ ಕಿಲ್ಡೇರ್]] ನಲ್ಲಿ [[2006|2006ರಲ್ಲಿ]] [[ರೈಡರ್ ಕಪ್]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು [[ದಿ ಕೆ ಕ್ಲಬ್]] ನಲ್ಲಿ <ref>{{cite web | title = 2006 Ryder Cup Team Europe | publisher = PGA of America, Ryder Cup Limited | date = 2006-01-23 | url = http://www.rydercup.com/2006/europe/news/20060123_home.html | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2008-11-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081119220931/http://www.rydercup.com/2006/europe/news/20060123_home.html | url-status = dead }}</ref> ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಪಾಡ್ರೇಗ್ ಹ್ಯಾರಿಂಗ್ಟನ್]] ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೆಡ್ ಡಾಲೆ]] ನಂತರ [[ಕಾರ್ನೊಸ್ಟಿ|ಕಾರ್ನೊಸ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮುಕ್ತ]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಏಕೈಕ ಐರಿಶ್ <ref>{{cite web | last = Brennan | first = Séamus | authorlink = Séamus Brennan | title = Séamus Brennan, Minister for Arts, Sport and Tourism comments on victory by Padraig Harrington in the 2007 British Open Golf Championship | work = Press release | publisher = | date = 2007-07-22 | url = http://www.arts-sport-tourism.gov.ie/publications/release.asp?ID=2028 | accessdate = 2008-11-08 | archive-date = 2011-07-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110723073843/http://www.arts-sport-tourism.gov.ie/publications/release.asp?ID=2028 | url-status = dead }}</ref> ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆತ ಜುಲೈನ <ref>{{cite news |url=http://www.opengolf.com/ChampionshipGolf/TheOpenChampionship/News.aspx?searchstring=Peter+Dawson |title=Peter Dawson speaks about golf's Olympic ambition |work=The Open Championship 2008 |publisher=Opengolf.com |date=2008-10-14 |accessdate=2008-10-15}}</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸಹ ತನ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸ್ಕೊಂಡನಲ್ಲದೇ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[PGA ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್|PGA ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್‌ನ್ನು]] ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ <ref>{{cite web|url=http://www.rte.ie/sport/golf/2008/0811/harrington.html|title=In Pictures: Harrington wins US PGA|date=2008-08-11|accessdate=2008-08-14|publisher=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|archive-date=2008-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828170952/http://www.rte.ie/sport/golf/2008/0811/harrington.html|url-status=dead}}</ref> ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ. ಹ್ಯಾರಿಂಗ್ಟನ್ ೭೮ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ PGA ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದ ಏಕೈಕ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ [[ಲಾಹಿಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ಡೊನೆಗಲ್ ಬೇ]] ಬಹುಮುಖ್ಯ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಬೀಚಗಳಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿವೆ.ಇವು [[ಅಟಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ|ಅಟಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ]] ತೆರೆದುಕಂಡಿವೆ. ಡೊನೆಗಲ್ ಬೀಚ್ ಕೊಲ್ಲಿಯು ಒಂದು ಲಾಳಿಕೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ.ಪಶ್ಚಿಮ/ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ಮಾರುತವು ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಗೆ ಅದೂ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ತಾಣವೆನಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಂಡ್ರಾನ್]] ನಲ್ಲಿ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕುಬಾ ಡೈವಿಂಗ್]] ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಜೀವನದ ಅತಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರ ತಟ ಕೂಡಾ ಇದಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಡಗು ಒಡೆವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದರೆ [[ಮಾಲಿನ್ ಹೆಡ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ರೆಕ್ ಡೈವ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೌಂಟಿ ಕಾರ್ಕ್]] ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. {{convert|14000|km|mi|-2}}ಸಾವಿರಾರು {{convert|3700|km|mi|-1}}ಸರೋವರಗಳು, ಮೀನಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ನದಿಗಳು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ]] ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದ ಐರಿಶ್ ವಾಯುಗುಣ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಹಾಗು ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. [[ಸಲ್ಮೊನ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರೌಟ್]] ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೀನುಗಾರರ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ತೂಗು ಸೇತುವೆ ಮೇಲಣದಂತಹ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದ್ದು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನರ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಕೆಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ]] ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ನಡೆದಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಬೀಚ್ ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವರೂಪ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ಸಮುದ್ರದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಜಲಕ್ರೀಡಾಗಳ ದಟ್ತಣೆಯು <ref>{{cite web | title = Fishing in Ireland | publisher = Central Fisheries Board | url = http://www.cfb.ie/fishing_in_ireland/ | accessdate = 2008-11-08}}</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[1171ರಿಂದ ಐರಿಶ್ ರಾಜ್ಯಗಳು]] * [[ವಿಭಜಿತ ದ್ವೀಪಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಐರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ದ್ವೀಪಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == {{Refbegin|2}} * {{cite book | last = Arnold | first = Bruce | title = Irish Art: A Concise History | url = https://archive.org/details/irishartconciseh00arno | publisher = Thames & Hudson | date = 1977 | location = London | page = [https://archive.org/details/irishartconciseh00arno/page/180 180] | isbn = 0-500-20148-X }} * {{cite book | last = Becker| first = Annette | authorlink = | coauthors = Wang, Wilfried | title = 20th-century Architecture: Ireland | url = https://archive.org/details/20thcenturyarchi0000unse| publisher = Prestel | date = 1997 | location = Munich | page = [https://archive.org/details/20thcenturyarchi0000unse/page/198 198] | isbn = 3-7913-1719-9 }} * {{cite book | last = Collins | first = Neil | coauthors = Cradden, Terry | title = Irish Politics Today | publisher = [[Manchester University Press]] | date = 2001 | location = Manchester, UK | page = 163 | url = https://books.google.com/books?id=081Qopn2zbUC | isbn = 0-71906-174-1 }} * {{citation|last=Cullinane|first= J.P.|year=1973|title=Phycology of the south coast of Ireland|publisher= University College Cork}} * {{cite book | last = Dennison | first = Gabriel | coauthors = Ni Fhloinn, Baibre | title = Traditional Architecture in Ireland | url = https://archive.org/details/traditionalarchi0000unse | publisher = Environmental Institute, University College Dublin | date = 1994 | location = Dublin | page = [https://archive.org/details/traditionalarchi0000unse/page/94 94] | isbn = 1-898473-09-9 }} * {{cite book | last = Dooney | first = Sean | coauthors = O'Toole, John | title = Irish Government Today | publisher = Gill and Macmillan | date = 1992 | location = Dublin | page = 247 | url = http://www.gillmacmillan.ie/Ecom/Library3.nsf/CatalogByCategory/86E3F0EC0519FDAF80256AE000373702?OpenDocument | isbn = 0-71711-703-0 | access-date = 2010-01-29 | archive-date = 2006-09-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060923222323/http://www.gillmacmillan.ie/Ecom/Library3.nsf/CatalogByCategory/86E3F0EC0519FDAF80256AE000373702?OpenDocument | url-status = dead }} * {{cite book |last=Ellis |first=Steven G. |title=The Story of the Irish Race: A Popular History of Ireland |date=1921 |publisher=The Irish Publishing Co |location=Ireland |page=768 |url=https://books.google.com/books?id=YPgEAAAACAAJ |isbn=0-517-06408-1 }} * {{citation|last= Fairley|first= J.S.|year= 1975|title=An Irish Beast Book. A Natural History of Ireland's Furred Wildlife|publisher= Blackstaff Press, Belfast|isbn= 85640 090 4}} * {{cite book | last = Foster | first = Robert Fitzroy | authorlink = R. F. Foster (historian) | title = Modern Ireland, 1600-1972 | publisher = Penguin Books | date = 1988 | location = | page = 688 | url = https://books.google.com/books?id=h95zAAAAIAAJ&pgis=1 | isbn = 0-7139-9010-4 }} * {{cite book | last = Hackney, P. Ed. | title =Stewart and Corry's Flora of the North-east of Ireland | url = https://archive.org/details/stewartcorrysflo0000hack | publisher =Institute of Irish Studies, The Queen's University | date = 1992 | location = Belfast | isbn = 0 85 389 4469}} * {{cite Journal | last =Haigh | first =A. | coauthors =Lawton, C. | title =Wild mammals of an Irish urban forest | journal=The Irish Naturalists' Journal | volume=28 | issue=10 | pages=395–403 | publisher = I.N.J. Committee | location =Belfast | date =2007 | issn =0021-1311 }} * {{citation|last1=Hardy|first1= F.G.|last2= Guiry|first2= M.D.|year= 2006|title=A Check-list and Atlas of the Seaweeds of Britain and Ireland|edition=revised|pages= x + 435|place= London|publisher= British Phycological Society, available from Koeltz Books, Germany|isbn= 3-906166-35-X}} * {{citation | last = Herm | first = Gerhard | year = 2002 | title = The Celts | place = Ireland | publisher = St. Martin's Press | isbn = 0312313438 }} * {{citation|last=Knowles|first= M.C.|year= 1929|title= The Lichens of Ireland|journal=Proceedings of the Royal Irish Academy|volume=38|pages=179– 434}} * {{citation|last=Morton|first= O.|year= 1994|title= Marine Algae of Northern Ireland|publisher= Ulster Museum|isbn= 0 900761 28 8}} * {{citation|last=Morton|first= O.|year= 2003|title= The marine algae macroalgae of County Donegal, Ireland|journal=Bulletin Irish biogeog. Society|volume=27|pages=3–164}} * {{Citation | last = Nunn | first = J.D. | title = Marine Biodiversity in Ireland and Adjacent Waters | place = Belfast | publisher = Ulster Museum | year = 2002 | volume = Proceedings of a Conference 26–27 April 2001 | edition = Publication no. 8 }} * {{cite book | last = O'Croinin | first = Daibhi | authorlink = Dáibhí Ó Cróinín | title = Prehistoric and Early Ireland | publisher = Oxford University Press | date = 2005 | location = Oxford, UK | page = 1219 | url = https://books.google.com/books?id=SJSDj1dDvNUC | isbn = 0-19821-737-4 }} * {{cite book | last = Ó Gráda | first = Cormac | title = A Rocky Road: The Irish Economy Since the 1920s | publisher = Manchester University Press | date = 1997 | location = | page = 246 | url = https://books.google.com/books?id=zVHgO4-nkhkC | isbn = 0-71904-584-3 }} * {{cite book | last = Oppenheimer | first = Stephen | title = Origins of the British: A Genetic Detective Story | url = https://archive.org/details/isbn_9780786718900 | publisher = [[Carroll & Graf]] | date = 2006 | location = New York | page = [https://archive.org/details/isbn_9780786718900/page/534 534] | isbn = 0-78671-890-0 }} * {{citation | last = O'Rahilly | first = T. F. | author-link =T. F. O'Rahilly | year = 1947 | title = Early Irish History and Mythology | place = US | publisher = Medieval Academy of America}} * {{cite book | last =Scannell | first =Mary J.P. | coauthors =Synnott, Donal M. | title =Census catalogue of the flora of Ireland | publisher =Department of Agriculture & Fisheries | date =1972 | location =Dublin }} * {{citation|last=Seaward|first= M.R.D.|year= 1984|title=Census Catalogue of Irish Lichens|journal=Glasra|volume=8|pages= 1–32}} * {{cite book | last = Woodcock | first = N.H. | coauthors = Strachan, Robin A. | title = Geological History of Britain and Ireland | publisher = [http://www.blackwellpublishing.com/contents.asp?ref=9780632036561&site=1 Blackwell Publishing] | date = 2000 | location = Hoboken, New Jersey | page = 423 | url = http://books.google.ie/books?id=dTkKn8Ufzd4C | isbn = 0-63203-656-7 }} * {{cite book | last = Wallis | first = Geoff | coauthors = Wilson, Sue | title = The Rough Guide to Irish Music | url = https://archive.org/details/roughguidetoiris0000wall | publisher = [[Rough Guides]] | date = 2001 | location = | page = 599 | isbn = 1-85828-642-5 }} {{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikiquote}} {{commons cat|Ireland (island)|Ireland}} * {{wikivoyage|Republic of Ireland}} * {{wikivoyage|Northern Ireland}} * [http://www.gov.ie/ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸರ್ಕಾರ] * [http://www.northernireland.gov.uk/ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಕಾರ್ಯಾಂಗ] {{Template group |title = Articles Related to Ireland |list = {{Ireland counties}} {{Celtic nations||state=autocollapse}} {{British Isles|Britain and Ireland}} {{Ireland topics}} {{National personifications}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಭಾಗಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐರ್ಲೆಂಡ್]] [[ವರ್ಗ:Celtic nations]] [[ವರ್ಗ:Northern Europe]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌]] [[ವರ್ಗ:International islands]] hplg9gffvg4aqd6yvm9bei23cbaomor 0 21939 1383252 1380057 2026-08-18T06:48:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383252 wikitext text/x-wiki [[File:వ్యవసాయం 1578472643291.jpg|thumb]] [[File:Chvojnica hills near Unin.jpg|260px|thumb|ಜ಼ಾಹೋರಿ (ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ) ದಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆಗಳು - ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಮಧ್ಯ ಐರೋಪ್ಯ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶ.]] [[File:Sheep and cow in South Africa.jpg|thumb|260px|[[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮೇಯಿಸಲಾದ ಪಳಗಿಸಿದ [[ಕುರಿ]] ಮತ್ತು ಹಸು.]] [[File:ClaySumerianSickle.jpg|thumb|right|ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ಸುಮೇರಿಯನ್ ಕೊಯ್ಲಿನ ಕುಡುಗೋಲು (ಸು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3000).]] [[File:Trilla del trigo en el Antiguo Egipto.jpg|thumb|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯದ ಒಕ್ಕುವಿಕೆ]] [[File:Crescenzi calendar.jpg|thumb|ಪಿಯೆಟ್ರೊ ಡ ಕ್ರೆಸೆಂಜ಼ಿಯ ಒಂದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಿಂದ ಕೃಷಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] [[File:Ford Tractor with ROPS bar fitted.JPG|right|thumb|ಫ಼ೋರ್ಡ್‌ಸನ್ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮೇಲೆ ರೋಲೋವರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಬಾರ್]] [[File:Rice terraces.png|thumb|ಇಫ಼ುಗಾಒ, ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬನಾಯೂ ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲು ಜಗಲಿಗಳು]] [[File:Kerbau Jawa.jpg|thumb|right|ಎಮ್ಮೆಗಳಿಂದ ಬತ್ತದ ಉಳುಮೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] [[File:Mt Uluguru and Sisal plantations.jpg|thumb|300px|ಹೊಲದುದ್ದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ರಸ್ತೆಗಳು ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.]] [[File:Land Ploughing with Cows in Rural Bangladesh.jpg|thumb|ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿ ಉಳುಮೆ]] '''ಕೃಷಿ''' ('''ವ್ಯವಸಾಯ''') ಎಂಬುದು ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಕಲೆಯ ಮೂಲಕ [[ಆಹಾರ]] ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಅಂದರೆ ಆಹಾರ, ನಾರು, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ, ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವನವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ವರ್ಧಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಸಾಗುವಳಿ. ವ್ಯವಸಾಯವು [[ಮಾನವ]]ನ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯು [[ಮಾನವ]] [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪಳಗಿಸಿದ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಸ್ಯ|ಸಸ್ಯಗಳ]] (ಅಂದರೆ, [[ಬೆಳೆ|ಬೆಳೆಗಳ]]) ಸಂಗೋಪನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರದ ಮಿಗುತಾಯಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಭರಿತವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕೃತವಾದ [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜಗಳ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವ್ಯವಸಾಯವು ಪಶುಪಾಲನೆ, ಕೋಳಿಸಾಕಣೆ, [[ರೇಷ್ಮೆ]] ಕೃಷಿ ಮತ್ತು [[ಜೇನುಸಾಕಣೆ|ಜೇನುಸಾಕಣೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೆಸರು. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಬಹಳವಾಗಿ ಭಿನ್ನ ಹವಾಮಾನಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಎಲ್ಲ ಕೃಷಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಸಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ರೂಪದ ನೀರಾವರಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ, ಶುಷ್ಕಭೂಮಿ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಭೂರಹಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಪ್ರಪಂಚದ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಜಲಮುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊoದಿದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಏಕಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಯು ಆಧುನಿಕ ಬೇಸಾಯದ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಶಾಶ್ವತಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಬಲ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ==ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ== *[[ನೀರು|ನೀರಿನ]]-[[ಕಾಲುವೆ|ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ನೀರಾವರಿ|ನೀರಾವರಿಯ]] ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಸಸ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು, ಸುಖವಾಗಿ ಇಡಬಹುದು. [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ವಿಸ್ತರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಬೆಳೆಗಳ [[ಸಾಗುವಳಿ]] ಮತ್ತು ಸೀಮೆಯ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ [[ಜಾನುವಾರು|ಜಾನುವಾರಿನ]] ಮಂದೆಗಳನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಕೃಷಿಯ ಬುನಾದಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. *ಕೃಷಿಯ ಹಲವಾರು ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಳಜಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಬಂದಿತ್ತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶಾಶ್ವತಕೃಷಿ ಅಥವಾ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ) ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ಬೇಸಾಯದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ) ನಡುವೆ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. *ಆಧುನಿಕ ಬೆಳೆ ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಸ್ಯದ ತಳಿ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ, [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಹಾಗೂ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ]] ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸಾಗುವಳಿಯಿಂದ ಬರುವ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಜೊತೆಗೇ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಾನವನ [[ಆರೋಗ್ಯ|ಆರೋಗ್ಯದ]] ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ.<ref>http://www.epa.gov/opp00001/health/human.htm</ref> * ಸಾಂದ್ರ [[ಹಂದಿ]] ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಂಥ (ಮತ್ತು [[ಕೋಳಿ]] ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಇದೇ ಥರದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು) ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯಲ್ಲಿನ ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಾಂಸ]]ದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆಯಾದರೂ, ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕಾ]] ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿಜೀವಿಕಗಳು]] (ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಸ್), ಬೆಳವಣಿಗೆ [[ಹಾರ್ಮೋನ್|ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು]], ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತೂ ಕಳವಳ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.organicconsumers.org/toxic/hormone042302.cfm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724053931/http://www.organicconsumers.org/toxic/hormone042302.cfm |url-status=dead }}</ref> *ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು: [[ಆಹಾರ]]ಗಳು, [[ನಾರು]] ಪದಾರ್ಥಗಳು, [[ಇಂಧನ]]ಗಳು, ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು. 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]]ಗಳು, ಜೈವಿಕ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು, ಜೈವಿಕ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು]],<ref>{{cite news |url=http://www.marketwatch.com/story/bioengineers-aim-to-cash-in-on-plants-that-make-green-plastics |title=Plastics that are green in more ways than one|last=Brickates Kennedy |first=Val |date=October 16, 2007|work=MarketWatch|publisher=The Wall Street Journal|location=New York}}</ref> ಮತ್ತು [[ಔಷಧ]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bio.org/healthcare/pmp/factsheet5.asp |title=Growing Plants for Pharmaceutical Production vs. for Food and Feed Crops |work=bio.org |publisher=Biotechnology Industry Organization |accessdate=October 2, 2009 |location=Washington DC |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225105326/http://www.bio.org/healthcare/pmp/factsheet5.asp |url-status=dead }}</ref> *ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕದಳ [[ಧಾನ್ಯ|ಧಾನ್ಯಗಳು]], [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳು]], [[ಹಣ್ಣು]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸ]] ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ [[ಹತ್ತಿ]], [[ಉಣ್ಣೆ]], [[ಸೆಣಬು]], [[ರೇಷ್ಮೆ]] ಮತ್ತು [[ಅಗಸೆನಾರು]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು - ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ) [[ಮರ|ಮರದ]] ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು [[ಬಿದಿರು]] ಸೇರಿವೆ. ಉತ್ತೇಜಕಗಳಲ್ಲಿ [[ತಂಬಾಕು]], ಮದ್ಯಸಾರ, [[ಅಫೀಮು]], [[ಕೊಕೇನ್|ಕೊಕೇನು]], ಮತ್ತು ಘಂಟಾಪುಷ್ಪಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. *[[ರಾಳ]]ಗಳಂತಹ ಇತರ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ‌ಎಥನಾಲ್, ಜೈವಿಕ ಡೀಸೆಲ್, ಮತ್ತು ಜೀವರಾಶಿಯಿಂದ ಪಡೆದ [[ಮೀಥೇನ್]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಕತ್ತರಿಸಿದ [[ಹೂವು|ಹೂವುಗಳು]], ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನದ ಗಿಡಗಳು, ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮೀನು ಮತ್ತು [[ಪಕ್ಷಿ|ಪಕ್ಷಿಗಳು]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಕೆಲವೊಂದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. *2007ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನ ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2003ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತಾದ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 2008ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು– ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಬಹುತೇಕ ಜನರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವು ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಸೇವೆಗಳ ವಲಯವು ಕೃಷಿಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ilo./ |title=Key Indicators of the Labour Market Programme |date=September 7, 2009 |publisher=International Labour Organization |access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2015 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403103410/http://www.ilo/ |url-status=dead }}</ref> *ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ (ಎಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಮೊತ್ತ) ಶೇಕಡ ಐದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೃಷಿ ಎಂಬ ಪದದ ಆಂಗ್ಲರೂಪ ''ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್''. ಇದು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆಯ]] ''ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ'' ಎಂಬ ಪದದ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ರೂಪಾಂತರ. ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ ಎಂಬ ಪದವು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು ಹೀಗೆ: ''ಅಗರ್'' ಎಂದರೆ "ಒಂದು ಹೊಲ"<ref>[http://catholic.archives.nd.edu/cgi-bin/lookup.pl?stem=ager&ending= Latin Word Lookup<!-- Bot generated title -->]</ref> ಮತ್ತು ''ಕಲ್ಚುರ'' ಎಂದರೆ "ಸಾಗುವಳಿ". ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಉಳುವಿಕೆ ಎಂದರ್ಥ.<ref>[http://catholic.archives.nd.edu/cgi-bin/lookup.pl?stem=cultura&ending= Latin Word Lookup<!-- Bot generated title -->]</ref> ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪದದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಓದುವಿಕೆಯು "ಹೊಲವೊಂದರ/ಹೊಲಗಳ ಉಳುವಿಕೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಆಗುವವರೆಗೂ, ಮಾನವ ಸಮುದಾಯದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಕೃಷಿಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ/ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ರೈತರು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸೇವನೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಕೃಷಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಕೌಶಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಕೌಶಲಗಳ ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರೂಪಾಂತರವು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ವಿಧಾನವು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:Clark's Sector Model.png|thumb|left|ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜನರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.]] ಗಣಿಯಿಂದ ತೆಗೆದ ರಾಕ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್, [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ|ಯಂತ್ರಗಳ]] ಬಳಕೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ [[ಸಾರಜನಕ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಕಾಳುಗಳ ಸರಬರಾಜಿನಿಂದಾಗಿ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಯು ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಗೋಧಿ]], ಮತ್ತು ಕಾಳಿನ ([[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]]) ಥರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾಳುಗಳ ಉನ್ನತ-ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು (ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸಾರಜನಕವೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯು ರಫ್ತುಮಾಡಿತು. ದಿನೇ ದಿನೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ತನ್ನಲ್ಲಿನ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಗೆ]] ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ, ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ಮಿಗುತಾಯದ ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು [[ಥಾಮಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾಲ್ಥಸ್|ಥಾಮಸ್‌ ಮಾಲ್ಥಸ್]] ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.<ref name="BumperCrop">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2005/12/08/business/worldbusiness/08farmers.html |newspaper =The New York Times|title=Sometimes a Bumper Crop Is Too Much of a Good Thing |last=Barrionuevo |first=Alexei |coauthors=Bradsher, Keith |date=December 8, 2005 }}</ref> ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ. ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜೀವಿಕಗಳು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು, ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಅನೇಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಜಲಕುಹರಗಳ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ನೆಲ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೃಷಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಆಹಾರಗಳು, ನಾರು, ಇಂಧನಗಳು, ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದು ಗುಂಪು ಮಾಡಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು (ಧಾನ್ಯಗಳು), ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ತೈಲಗಳು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ, ಸೆಣಬು, ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಅಗಸೆನಾರು ಸೇರಿವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು ಬಿದಿರು ಸೇರಿವೆ. ಸಸ್ಯಗಳು ಇತರ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾ. ರಾಳಗಳು, ವರ್ಣಗಳು, ಔಷಧಗಳು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹೂವುಗಳು ಹಾಗೂ ನರ್ಸರಿ ಸಸಿಗಳಂತಹ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಸೇವಾ ವಲಯದ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಇದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊoದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:2005gdpAgricultural.PNG|thumb|left|2005ರಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ.]] ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನೇಕ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರಗಳು]] ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಾಯಧನ ಒದಗಿಸಿವೆ. ಈ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಸಹಾಯಧನಗಳು [[ಗೋಧಿ]], ಕಾಳು ([[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]]), [[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಸೋಯಾ ಅವರೆ]], ಮತ್ತು [[ಹಾಲು]] ಈ ಥರದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಸಹಾಯಧನಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾವಾದಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದವುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಸರೀಯವಾಗಿ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವಂಥವು ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news |last=Schneider |first=Keith |date=September 8, 1989 |url=https://www.nytimes.com/1989/09/08/us/science-academy-recommends-resumption-of-natural-farming.html |title=Science Academy Recommends Resumption of Natural Farming |newspaper=The New York Times}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿದ [[ಉತ್ಪಾದಕತೆ]], ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ, ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ, ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ, [[ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ]], ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಹಾಯಧನ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಮಣ್ಣು|ಮಣ್ಣಿನ]] ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಫಲವತ್ತತೆಯು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸರ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಹೋವರ್ಡ್‌ರಂತಹ [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]]ದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು 1900ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಜಡಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿತಾದರೂ, 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರೀಯ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ, ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು, ಬಳಕೆದಾರರು, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಕೃಷಿಯ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದೇಟು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಲಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ<ref>The World Bank (1995), [http://www.worldbank.org/fandd/english/0996/articles/0100996.htm Overcoming Agricultural Water Pollution in the European Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016154938/http://www.worldbank.org/fandd/english/0996/articles/0100996.htm |date=2008-10-16 }}.</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಆಂದೋಲನ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಆಂದೋಲನದ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]. ಇದು 1991ರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾವಯವ ಆಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು (ಕಾಮನ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಪಾಲಿಸಿ) (CAP) 2005ರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪದಾರ್ಥ-ಸಂಬಂಧಿತ ಬೇಸಾಯ ಸಹಾಯಧನಗಳನ್ನು<ref>European Commission (2003), [http://ec.europa.eu/agriculture/capreform/index_en.htm CAP Reform].</ref> ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಈ ನೀತಿಗೆ ಜೋಡಣೆ ಕಳಚುವಿಕೆ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]]ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಂಯೋಜಿತ [[ಕಳೆ]] ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆಯಂಥ ಪರ್ಯಾಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರವು ಸೇರಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Traditional_ploughing_-_Karnataka.jpg|alt=|thumb|ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಉಳುಮೆ ಮಾಡಲು ಜಾನುವಾರು ಬಳಕೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನವಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಲಾ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ರೈತ ಆದಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿವೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Rice_fields_water_tank_in_punjab.jpg|alt=|thumb|250x250px|ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ದೇಶದ ರೊಟ್ಟಿ ಬುಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.]] 2007ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸಾಕುಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೈನು ಹಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಶುಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಲು ಬಳಸುವ ಧಾನ್ಯದ ಬೆಲೆಯು ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗೋಧಿ, ಸೋಯಾಬೀನ್, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಬೆಲೆಗಳು ವರ್ಷಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 58%, 32% ಮತ್ತು 11%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾದವು.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/09/06/business/06tyson.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/Subjects/W/Wheat |title=At Tyson and Kraft, Grain Costs Limit Profit |date=September 6, 2007 |agency=Bloomberg |newspaper =The New York Times}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.financialpost.com/story.html?id=213343 |title=Forget oil, the new global crisis is food |last=McMullen |first=Alia |date=January 7, 2008 |newspaper=Financial Post |location=Toronto |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 13, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113230742/http://www.financialpost.com/story.html?id=213343 |url-status=dead }}</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂಗೆಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿವೆ.<ref name="guardian.co.uk2">Watts, Jonathan (December 4, 2007). [http://www.guardian.co.uk/world/2007/dec/04/china.business "Riots and hunger feared as demand for grain sends food costs soaring"], ''The Guardian'' (London).</ref><ref name="timesonline.co.uk2">Mortished, Carl (March 7, 2008).[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article3500975.ece "Already we have riots, hoarding, panic: the sign of things to come?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814134028/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article3500975.ece |date=2011-08-14 }}, ''The Times'' (London).</ref><ref name="ReferenceA2">Borger, Julian (February 26, 2008). [http://www.guardian.co.uk/environment/2008/feb/26/food.unitednations "Feed the world? We are fighting a losing battle, UN admits"], ''The Guardian'' (London).</ref> Ug99 ಕುಲದಿಂದ [[ಗೋಧಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ [[ಕಾಂಡ]] [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ|ಶಿಲೀಂಧ್ರದ]] [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವು]] ಈಗ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ]] ಹರಡುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೆ, [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾವನ್ನೂ]] ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದು ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>McKie, Robin; Rice, Xan (April 22, 2007). [http://www.guardian.co.uk/science/2007/apr/22/food.foodanddrink "Millions face famine as crop disease rages"], ''The Observer' (London).''</ref><ref name="NewSci">{{cite journal |url=http://environment.newscientist.com/channel/earth/mg19425983.700-billions-at-risk-from-wheat-superblight.html |journal=New Scientist |location=London |title=Billions at risk from wheat super-blight |date=April 3, 2007 |last=Mackenzie |first=Debora |accessdate=<!---April 19, 2007---> |issue=2598 |pages=6–7 |archive-date=ಮೇ 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070509024241/http://environment.newscientist.com/channel/earth/mg19425983.700-billions-at-risk-from-wheat-superblight.html |url-status=dead }}</ref><ref>Leonard, K.J. ''[http://www.ars.usda.gov/Main/docs.htm?docid=10755 Black stem rust biology and threat to wheat growers]'', USDA ARS</ref> ವಿಶ್ವದ ಸರಿಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದಿದೆ.<ref>Sample, Ian (August 31, 2007). [http://www.guardian.co.uk/environment/2007/aug/31/climatechange.food "Global food crisis looms as climate change and population growth strip fertile land"], ''The Guardian'' (London).</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿತಗೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಶಿಥಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಸದ್ಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಮುಂದುವರಿದಲ್ಲಿ, 2025ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ 25%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸದರಿ ಖಂಡವು ಆಹಾರ ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ UNUನ [[ಘಾನಾ]]-ಮೂಲದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://news.mongabay.com/2006/1214-unu.html "Africa may be able to feed only 25% of its population by 2025"], ''mongabay.com'', December 14, 2006.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:ClaySumerianSickle.jpg|thumb|right|ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಸುಮೇರಿಯಾದ ಕಟಾವುಗಾರನೊಬ್ಬನ ಕುಡುಗೋಲು (ಸುಮಾರು 3000 BCಗೆ ಸೇರಿದ್ದು).]]ಸರಿಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ<ref>{{cite news |last=Hamilton |first=Richard |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=agricultures-sustainable-future |title=Agriculture's Sustainable Future: Breeding Better Crops |newspaper=Scientific American |date=June 2009 |location = New York |accessdate=<!---August 7, 2009--->}}</ref> ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಆವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ್ಯಂತ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ನೀರಾವರಿ]], ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳಂಥ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದರೂ, ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅತೀವವಾದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಸಮಾಜಾರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಕೃಷಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನೇ ವಹಿಸಿದೆ. ಬೇಟೆಗಾರ-ಸಂಗ್ರಹಕಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ [[ಸಂಪತ್ತು]]-ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ತಜ್ಞತೆಗಳು, ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಸವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬೃಹತ್-[[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಮಾರಕ|ಸ್ಮಾರಕಗಳ]] ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳಂಥ [[ಕಲೆ|ಕಲೆಗಳು]], ಕ್ರೋಡೀಕೃತ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಇಂಥ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮದೇ ಕುಟುಂಬದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಮಿಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲಷ್ಟು [[ರೈತ|ರೈತರು]] ಸಮರ್ಥರಾದಾಗ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಇತರರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕೃಷಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿಯೇ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದವು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹಾಗೂ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಲಗಳು === [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]], ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಫಲವತ್ತಾದ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಸಸ್ಯಗಳ ಯೋಜಿತ ಬಿತ್ತುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಫಸಲು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಚೀನಾ]], ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಹೆಲ್, ನ್ಯೂ ಗಿನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕಗಳು|ಅಮೆರಿಕಗಳ]] ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕಂಡುಬಂತು. ಕೃಷಿಯ [[ನವಶಿಲಾಯುಗ|ನವಶಿಲಾಯುಗದ]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬೆಳೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಎಂಟು ಬೆಳೆಗಳು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ: ಮೊದಲು ಎಮರ್ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಐನ್‌ಕಾರ್ನ್‌ ಗೋಧಿ, ನಂತರ ಸಿಪ್ಪೆಸುಲಿದ ಜವೆಗಿಡ ([[ಬಾರ್ಲಿ]]), [[ಬಟಾಣಿ|ಬಟಾಣಿಗಳು]], [[ಮಸೂರ ಅವರೆ]], ಕಹಿ ವೆಚ್‌, [[ಕಡಲೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಗಸೆ]]. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸಣ್ಣ-ಮಟ್ಟದ ಕೃಷಿಯು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000 ದಿಂದ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವು]] ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಜವೆಯ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು [[ಬಲೂಚಿಸ್ಥಾನ್|ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್‌]]ನ ಮೆಹ್ರ್‌ಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ [[ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ]] [[ಉತ್ಖನನ|ಉತ್ಖನನವು]] ದೃಢೀಕರಿಸಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6000 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮಧ್ಯಮ-ಮಟ್ಟದ ಬೇಸಾಯವು [[ನೈಲ್|ನೈಲ್‌]] [[ನದಿ|ನದಿಯ]] ದಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತು. ಸರಿ ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೌರಸ್ತ್ಯ (ದೂರಪ್ರಾಚ್ಯ) ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಗೋಧಿ]]ಯ ಬದಲಿಗೆ [[ಅಕ್ಕಿ]]ಯು ಪ್ರಧಾನ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. [[ಉದ್ದು]], [[ಸೋಯಾ ಅವರೆ]] ಮತ್ತು ಅಝುಕಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಕೆಸವು]] ಮತ್ತು [[ಹುರುಳಿ|ಹುರುಳಿಗಳ‌]] ತಳಿಗಳನ್ನು ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ]] ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟಗಳ]] ಈ ಹೊಸ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಲು, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ನದಿಗಳು, [[ಸರೋವರ|ಸರೋವರಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಡಲ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸುಸಂಘಟಿತವಾದ ಬಲೆ-[[ಮೀನುಗಾರಿಕೆ|ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು]] ಅತೀವ ಪ್ರಮಾಣದ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೊಟೀನುಗಳನ್ನು]] ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಈ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳು ಮಾನವ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಕರ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಈ ಉತ್ಕರ್ಷವು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನೂ ಮೊಟುಕುಗೊಳಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5000 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸುಮೇರು ದೇಶದ ಜನರು ಸಾರಭೂತ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಜಮೀನಿನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಂದ್ರ ಸಾಗುವಳಿ, ಏಕ-ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ, ಸುಸಂಘಟಿತ [[ನೀರಾವರಿ]], ಮತ್ತು ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ ಕೂಲಿ-ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪಡೆಯ ಬಳಸುವಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕೌಶಲಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಈಗ ಷತ್ ಅಲ್-ಅರಬ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು|ಜಲಮಾರ್ಗದ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಅದರ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ನದೀಮುಖಜಭೂಮಿಯಿಂದ [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್|ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್‌]] ನದಿಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದವರೆಗೆ ಈ ಪರಿಪಾಠ ಕಂಡುಬಂತು. ಕಾಡೆತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಡುಕುರಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ದನ]] ಮತ್ತು [[ಕುರಿ|ಕುರಿಗಳಂತೆ]] ಸಾಕುವ ಪರಿಪಾಠವು ಆಹಾರ/ನಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೊರೆಹೊರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದು ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿತು. ಕೃಷಿಕನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಕುರಿ ಕಾಯುವವ, ವಲಸೆ ಹೋಗದ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮಾಜಗಳ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಸರಬರಾಜುಗಾರನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ. ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, [[ಮರಗೆಣಸು]], ಮತ್ತು ಕೂವೆಗಿಡ ([[ಆರೋರೂಟ್]]) ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5200 ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.ucalgary.ca/news/feb2007/early-farming/ "Farming older than thought"], University of Calgary, February 19, 2007.</ref> [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]], [[ಟೊಮೇಟೊ|ಟೊಮ್ಯಾಟೊ]], [[ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಕಂ (ದೊಡ್ಡ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ)|ಮೆಣಸು]], [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ|ಕುಂಬಳ]], [[ಹುರುಳಿ]]ಯ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬೇಧಗಳು, [[ತಂಬಾಕು]], ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ]] [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡೀಸ್‌ ಪರ್ವತದ]] ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಸ್ತೃತ ಮೆಟ್ಟಿಲುಪಾತಿ ಪ್ರದೇಶವು ಇದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸುಮೇರಿಯನ್ನರ ಪಥನಿರ್ಮಾಣದ ಕೌಶಲಗಳ ಮೇಲೆ ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರಾದರೂ, ಮೂಲಭೂತವಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದರು. ದಕ್ಷಿಣದ ಗ್ರೀಕರು ಅತಿ ದುರ್ಬಲವಾದ ಅಥವಾ ಫಲವತ್ತತೆಯಿಲ್ಲದ ಮಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಣಗಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಸಮಾಜವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ದೇಶದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Pieter Bruegel the Elder- The Corn Harvest (August).JPG|thumb|ಕಟಾವುಗಾರರು. ಪೀಟರ್ ಬ್ರೂಗೆಲ್1565.]] === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]], ನಿಕಟಪ್ರಾಚ್ಯ, ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌ನ]] ಕೃಷಿಕರು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ದ್ರವಚಾಲಿತ (ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್) ಮತ್ತು ದ್ರವಸ್ಥಿತಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ (ಹೈಡ್ರೋಸ್ಟಾಟಿಕ್) ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ನೋರಿಯಾಸ್‌ಗಳು, ನೀರೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರಗಳಂಥ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, [[ಕಟ್ಟೆ|ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಜಲಾಶಯ|ಜಲಾಶಯಗಳು]] ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯ ಒಂದು ಮೂರು-ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೋಲ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ [[ನೇಗಿಲು]] ಇವುಗಳ ನೂತನ ಸೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದವು. === ಆಧುನಿಕ ಯುಗ === [[ಚಿತ್ರ:Agriculture (Plowing) CNE-v1-p58-H.jpg|thumb|1921ರ ವಿಶ್ವಕೋಶವೊಂದರಿಂದ ಪಡೆದ ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು ಕುದುರೆ ಮೇವಿನ ಸೊಪ್ಪಿನ (ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾ) ಹೊಲವೊಂದನ್ನು ಉಳುತ್ತಿರುವ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಒಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:Precision Farming in Minnesota - Natural Colour.jpg|thumb|ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೋಟದ ಉಪಗ್ರಹ ಬಿಂಬ.]] [[ಚಿತ್ರ:Precision Farming in Minnesota - False Colour.jpg|thumb|ತೋಟದ ಅತಿಗೆಂಪು (ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್‌) ಬಿಂಬ. ಪಳಗಿಲ್ಲದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಈ ಬಿಂಬವು ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಲಸುಮೇಲೋಗರದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೃಷಿಕರು ಈಗ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಪಳಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಮಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳು, ಬೆಳೆಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಗಳು, ಪ್ರವಾಹ ಎಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ, ಮತ್ತು ಬೇಡದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ-ಮುಕ್ತ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿ ಬಂದು ಜಮಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೋ ಅದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಂದುಬಣ್ಣ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೃಷಿಕರು ನೋಡುವಷ್ಟು ಪಳಗಿದ್ದಾರೆ.]]1492ರ ನಂತರ, ಈ ಮುಂಚೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರು ತಳಿಗಳ ಜಾಗತಿಕ ವಿನಿಮಯವೊಂದು ಕಂಡುಬಂತು. ಈ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳ ಪೈಕಿ ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]], [[ಮರಗೆಣಸು]], ಕೋಕೋ ಮತ್ತು [[ತಂಬಾಕು]] ಮೊದಲಾದವು ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹಳೆಯದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಬೇಧಗಳ [[ಗೋಧಿ]], [[ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ|ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]], [[ಕಾಫಿ]], ಮತ್ತು [[ಕಬ್ಬು]] ಮೊದಲಾದವು ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ರಫ್ತಾದ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕುದುರೆ]] ಮತ್ತು [[ನಾಯಿ]] (ಕೊಲಂಬಸ್‌-ಪೂರ್ವ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಲೇ ಇತ್ತಾದರೂ, ಕೃಷಿಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ತಳಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವು ಇರಲಿಲ್ಲ) ಸೇರಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲವಾದರೂ, ಕುದುರೆ ([[ಕತ್ತೆ|ಕತ್ತೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ತಳಿಯ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಮತ್ತು ನಾಯಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧ-ಗೋಳದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪಾತ್ರಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತುಂಬಿದವು. [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಯು ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.history-magazine.com/potato.html "The Impact of the Potato"], ''History Magazine''.</ref> 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಿನಿಂದ,<ref>[http://researchnews.osu.edu/archive/suprtubr.htm Super-Sized Cassava Plants May Help Fight Hunger In Africa]. The Ohio State University</ref> ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮತ್ತು [[ಮರಗೆಣಸು]] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿ, [[ಖಂಡ|ಖಂಡದ]] ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.scitizen.com/stories/Biotechnology/2007/08/Maize-Streak-Virus-Resistant-Transgenic-Maize-an-African-solution-to-an-African-Problem/ "Maize Streak Virus-Resistant Transgenic Maize: an African solution to an African Problem"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020143157/http://www.scitizen.com/stories/Biotechnology/2007/08/Maize-Streak-Virus-Resistant-Transgenic-Maize-an-African-solution-to-an-African-Problem/ |date=2011-10-20 }}, ''scitizen.com'', August 7, 2007.</ref> 1800ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳು, ಸಲಕರಣೆಗಳು, [[ಬೀಜ|ಬೀಜದ]] ದಾಸ್ತಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಲಾದ ಗಿಡಗಳ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿತೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿ ಜಮೀನಿನ ತಲಾ ಇಳುವರಿಯು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. 19ನೇ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ನ ಬಳಕೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬೇಸಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]], [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೆರೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾದಂತಾಯಿತು, ಮತ್ತು ತಲಾ ಜಮೀನಿಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ವಿಧಾನವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಹಿಂದಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ದಾಟಿಬರಲು ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಳಕೆ, ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ, ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಅನುದಾನಗಳು- ಇವು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿಯ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂಬಡಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಆಂದೋಲನ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಾದ ಅಕ್ಕಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಮೊದಲಾದವು ಮಾನವನ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜಿಗೆ 60%ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Matson1997" /> 1700 ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕದ ನಡುವೆ, "ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಸಾಗುವಳಿಗೊಳಗಾದ ಜಮೀನಿನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 466%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಗಳು ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಆಯ್ದ-ತಳಿಯ ಉನ್ನತ ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ನೀರಾವರಿ, ಮತ್ತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳೇ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.<ref name="Matson1997">{{cite journal |author=Tilman D, Cassman KG, Matson PA, Naylor R, Polasky S |title=Agricultural sustainability and intensive production practices |journal=Nature |volume=418 |issue=6898 |pages=671–7 |year=2002 |month=August |pmid=12167873 |doi=10.1038/nature01014 |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2002-08-08_418_6898/page/671}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀರಾವರಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಕೊಲರಾಡೋದಲ್ಲಿನ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಇಳುವರಿಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಅಂದರೆ, 1940ರಿಂದ 1997ರವರೆಗೆ ಇಳುವರಿಯು 400ರಿಂದ 500%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref name="Matson1997" /> ಆದರೂ, ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಳವಳಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪರಿಸರದ ಮೇಲಾಗುವ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತೂ ಕಳವಳಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಆಹಾರದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಕಳವಳದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನಲೇಬೇಕು. ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಗಳು [[ಕೀಟ|ಕೀಟಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಹಾಗೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ" ಸಂಯೋಜಿತ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆಯು (ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಪೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌-IPM), ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಬೀರಿಲ್ಲ. ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು IPM ಎಂಬುದು ಜ್ಞಾನ-ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.<ref name="Matson1997" /> ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅಕ್ಕಿಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು "ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ"ಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆಯಾದರೂ, ಕಳೆದ 15–20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.<ref name="Matson1997" /> ತಳೀಯ "ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ"ವು ಗೋಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 1966ರಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು "35 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ".<ref name="Matson1997" /> ಕಳೆನಾಶಕ-ನಿರೋಧಕ ಕಳೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಶಕಗಳು ಆಗಬಹುದು ಹಾಗೂ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಗೆ ಕೀಟಗಳು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುವಂತಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದೊಳಗಿನ ಅವಧಿಯು ಸಾಕಾಗಬಹುದು.<ref name="Matson1997" /> ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯ ಪರಿಪಾಠವು ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Matson1997" /> ಕಳೆದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗಿನ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳು, ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಎನ್. ಮೇಯೆರ್ ಎಂಬುವವ ಹಣ್ಣು- ಮತ್ತು ಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 1916ರಿಂದ 1918ರವರೆಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ನ]] ಯಾತ್ರೆಯು ಇಂಥ ಎರಡು ಆರಂಭಿಕ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>USDA NAL Special Collections. [http://naldr.nal.usda.gov/NALWeb/Agricola_Link.asp?Accession=CAT10662165 South China explorations: typescript, July 25, 1916-September 21, 1918]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಹಾಗೂ [[ಕೊರಿಯ|ಕೊರಿಯಾ]] ದೇಶಗಳಿಗೆ 1929ರಿಂದ 1931ರವರೆಗೆ ಡಾರ್ಸೆಟ್-ಮೋರ್ಸ್ ಕೈಗೊಂಡ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯವು ಕೂಡಾ ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಸೋಯಾ-ಅವರೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಸೋಯಾ-ಅವರೆಯ ಜನನ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಆತ ಈ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ.<ref>USDA NAL Special Collections. [http://riley.nal.usda.gov/nal_display/index.php?info_center=8&tax_level=4&tax_subject=158&topic_id=1982&level3_id=6419&level4_id=10866&level5_id=0&placement_default=0&test Dorsett-Morse Oriental Agricultural Exploration Expedition Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222235057/http://riley.nal.usda.gov/nal_display/index.php?info_center=8&tax_level=4&tax_subject=158&topic_id=1982&level3_id=6419&level4_id=10866&level5_id=0&placement_default=0&test |date=2011-12-22 }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ವಿಶ್ವದ ಪಾಲಿನ ಸರಿಸುಮಾರು ಆರನೇ-ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ EU, ಭಾರತ ಮತ್ತು USA ಇದ್ದವು ಎಂದು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ]]ಯು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಸಮಗ್ರ ಅಂಶದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯು 1948ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಸರಿಸುಮಾರು 2.6 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನಾಶೀಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>USDA ERS. [http://www.ers.usda.gov/data/agproductivity/ Agricultural Productivity in the United States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130201021133/http://www.ers.usda.gov/Data/AgProductivity/ |date=2013-02-01 }}</ref> US, [[ಕೆನಡಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]], ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ ಮತ್ತು [[ಥೈಲೆಂಡ್]] - ಈ ಆರು ದೇಶಗಳು ಧಾನ್ಯದ ರಫ್ತುಗಳ 90%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.i-sis.org.uk/TFBE.php The Food Bubble Economy]. ''The Institute of Science in Society.''</ref> [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ]], [[ಇರಾನ್]], ಈಜಿಪ್ಟ್, ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]],<ref>[http://www.greatlakesdirectory.org/zarticles/080902_water_shortages.htm "Global Water Shortages May Lead to Food Shortages-Aquifer Depletion"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100418110647/http://www.greatlakesdirectory.org/zarticles/080902_water_shortages.htm |date=2010-04-18 }}, Lester R. Brown</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಧ್ಯಮ-ಗಾತ್ರದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಧಾನ್ಯ]]ದ ಆಮದುಗಳೆಡೆಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಲ ಕೊರತೆಗಳು, ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಂಥ ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>[http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HG21Df01.html "India grows a grain crisis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180221083541/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HG21Df01.html |date=2018-02-21 }}, ''Asia Times'' (Hong Kong). July 21, 2006.</ref> == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನಗಳು == * ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿವೆ. ವ್ಯವಸಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಭೂಬಳಕೆ, ಬೆಳೆಸುವ ಬೆಳೆಗಳು, ತಳಿ, ಇಳುವರಿ, ಬಳಸುವ [[ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು]] ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಭೂಸ್ವರೂಪ, [[ವಾಯುಗುಣ]], ಮಳೆ ಹಂಚಿಕೆ, ಮಣ್ಣಿನ ವಿಧಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಮುಂತಾದವು. === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನಗಳು === # ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದ ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ # ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯ # ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ # ತೋಟಗಾರಿಕೆ ==== ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ: ==== * ಜನರು ತಮ್ಮ ಗೃಹ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ 'ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ, [[ಒರಿಸ್ಸಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ]] ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂ ಹಿಡುವಳಿ, ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ, ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನ ಮುಂತಾದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ [[ಚಿತ್ರ:An_example_of_slash_and_burn_agriculture_practice_Thailand.jpg|thumb|ಸ್ಲ್ಯಾಷ್ ಮತ್ತು ಬರ್ನ್-ಬಲವಾಗಿ ಅಗಿ ಮತ್ತು ಸುಡು; ವರ್ಗಾವಣೆ ಕೃಷಿ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ==== ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೇಸಾಯ: ==== * ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದರೆ ಅರಣ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದು, ಅಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬೇಸಾಯದ ನಂತರ ಭೂಮಿ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವರು. ಈ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಉಂಟಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಬೇಸಾಯವನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] 'ಕುಮರಿ', [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ]] 'ಜೂಮ್', [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ]] 'ಪೊನಂ' ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] 'ಪೋಡು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ==== ಸ್ಥಿರ ಬೇಸಾಯ ==== * ಸ್ಥಿರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನ, ಬಳಸುವ ಬೀಜ ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದರು. ಈಗ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ==== ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯ ==== [[ಚಿತ್ರ:Sunflower_farm,_Agriculture_in_India,_January_2013.jpg|left|thumb|ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಫಾರ್ಮ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಜನವರಿ 2013]] * ವ್ಯಾಪಾರದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಕಣೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯವೆಂದು ಕರೆಯುವರು.ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯು ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು. ಈ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಭೂಸ್ವರೂಪ, ಮಣ್ಣು, ನೀರು, ವಾಯುಗುಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ, ರಸಗೊಬ್ಬರ, ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬಳಸುವರು. ಹತ್ತಿ, ಎಣ್ಣೆ ಕಾಳುಗಳು, ತಂಬಾಕು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ. ==== ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ ==== [[ಚಿತ್ರ:Betel_nut_palms_in_Ponda,_Goa.jpeg|left|thumb|284x284px|ಪೊಂಡಾದಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆಮರ ಮತ್ತು ತಾಳೆ (ಪಾಮ್)]] [[ಚಿತ್ರ:Intercropping_coconut_n_Tagetes_erecta.jpg|thumb|[[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಎರೆಕ್ಟಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್]] [[ಚಿತ್ರ:Vegetable_garden_at_Ham_House_Estate_-_geograph.org.uk_-_4530.jpg|thumb|[[ಲಂಡನ್]] ನಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ವೆಜಿಟಬಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]] * ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಪಾಲನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ, ಜೇನು ಸಾಕಣೆ, ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಮುಂತಾದವು ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ೧. ಈ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುವುದು ೨. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುವುದು. ೩. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯ. ==== ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೇಸಾಯ: ==== * ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೇಸಾಯವು ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಕಾಫಿ]], [[ಚಹಾ]], [[ರಬ್ಬರು|ರಬ್ಬರ್]] ಹಾಗೂ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, [[ತೆಂಗು]], [[ಅಡಿಕೆ]], ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ಮುಂತಾದವು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಗಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], ಕರ್ನಾಟಕ, [[ತಮಿಳುನಾಡು]], ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಗಳಿಕೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.shareyouressays.com/essays/9-main-types-of-farming-systems-practices-in-india-essay/1206829 Main Types of Farming Systems Practices in India – EssayArticle ; shared by ಪ್ರಗತಿಘೋಷ್]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.idc-online.com/technical_references/pdfs/civil_engineering/Types_of_Farming.pdf types of farming - IDC Technologies]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bezerros_de_IATF.jpg|center|thumb|720x720px|ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಪಾಲನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆಯು ಸಹ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ]] === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === * ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಎಂ. ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಆಹಾರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 2013 ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ ಅವರಿಗೆ 'ಭಾರತದ 25 ಜೀವಂತ ದಂತಕಥೆ' ( 25 living legend of India) ಎಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು. * ಭಾರತೀಯ ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ನದಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಾಲ, [[ಅಂತರ್ಜಲ]] [[ಬಾವಿ]] ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇತರ [[ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು]] ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 160 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 39 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅನ್ನು ಅಂತರ್ಜಲ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 22 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಬಹುದು. 2010 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 35% ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2/3 ನೇ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯು [[ಮಳೆಗಾಲ|ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು]] ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, [[ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ [[ಕುಡಿಯುವ ನೀರು|ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು]] ಒದಗಿಸಲು, [[ಪ್ರವಾಹ|ಪ್ರವಾಹವನ್ನು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ಬರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಚಿತ [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಹಾಗೂ ಭತ್ತದಂತಹ ನೀರಿನ ತೀವ್ರ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ನೀಡಿಕೆ, ಅಂತರ್ಜಲ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದೆ. ಇದು ಅಂತರ್ಜಲ ಕ್ಷೀಣತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ 60% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀರನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು [[ಸಕ್ಕರೆ|ಸಕ್ಕರೆಯ]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೃಷಿಗಳು ಸೇವಿಸುವುದು, ಎಂದು 2019 ರಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ವರದಿಯೊಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳೆಗಳು 24% ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. === ಉತ್ಪಾದನೆ === * 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಪಾಲು ಸರಾಸರಿ ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16% ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಗಳಿಕೆಯ 10% ನಷ್ಟಿದೆ. ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶ 159.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (394.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ) ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ನೀರಾವರಿ ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ 82.6 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (215.6 ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆ) ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು, ಹತ್ತಿ, [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ]], ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಬೆಳೆಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಅಗ್ರ ಮೂರು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ, 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು [[ಎಮ್ಮೆ]] ಮತ್ತು ದನಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಹಾಲು]] ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೋಳಿ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. "FAO-STAT: ಉತ್ಪಾದನೆ-ಬೆಳೆಗಳು, 2010 ಡೇಟಾ". ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ. 2011. 14 ಜನವರಿ 2013 ರಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ-<ref>"FAO-STAT: ಉತ್ಪಾದನೆ-ಬೆಳೆಗಳು, 2010 ಡೇಟಾ". ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ. 2011. 14 ಜನವರಿ 2013 ರಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>ಆಡಮ್ ಕಾಗ್ಲಿಯಾರಿನಿ ಮತ್ತು ಆಂಥೋನಿ ರಶ್ (ಜೂನ್ 2011). "ಬುಲೆಟಿನ್: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ" (ಪಿಡಿಎಫ್). ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ. ಪುಟಗಳು 15-22.</ref> === ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು === 2010ರ FAO ವಿಶ್ವ ಕೃಷಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಅನೇಕ ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಾಲು, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಆಯ್ದ ತಾಜಾ ಮಾಂಸ, ಸೆಣಬಿನಂತಹ ಆಯ್ದ ನಾರು ಬೆಳೆಗಳು, ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹರಳು ಬೀಜದಂತಹ ಹಲವು ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರಗಳಾದ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಹಲವಾರು ಒಣಹಣ್ಣುಗಳು, ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಜವಳಿ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಗಳು, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಬೆಳೆಸಿದ ಮೀನು, ಮೊಟ್ಟೆ, ತೆಂಗು, ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತರಕಾರಿಗಳ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೆಯ ಅಥವಾ ಮೂರನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. 2010 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿಯಂತಹ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, 80% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಶ್ವದ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಭಾರತವು ಜಾನುವಾರು ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಮಾಂಸದ ವಿಶ್ವದ ಐದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು 2011 ರಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2008 ರ ಒಂದು ವರದಿಯು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು.<ref name="nytagriculture">{{cite news |last=Sengupta |first=Somini |date=22 June 2008 |title=The Food Chain in Fertile India, Growth Outstrips Agriculture |url=http://www.nytimes.com/2008/06/22/business/22indiafood.html?_r=1 |accessdate=23 April 2010 |publisher=New York Times}}</ref> ಅದು ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳು ಹಾಳಾಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ, ತನ್ನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೊಲದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಹಾಗೂ ಚೀನಾದಂತಹ ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒದಗಿಸಬಹುದು, ಜೊತೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ ಅದು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವಾದಿಸಿವೆ.<ref name="fao1a">{{cite web |year=2009 |title=Rapid growth of select Asian economies |url=http://www.fao.org/docrep/009/ag087e/AG087E05.htm |publisher=Food and Agriculture Organisation of the United Nations}}</ref><ref name="wboverview2">{{cite web |year=2011 |title=India Country Overview 2011 |url=http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20195738~menuPK:295591~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html |publisher=World Bank}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವಿನೊಂದಿಗೆ, ಜೂನ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯು 85.9 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗೋಧಿಯ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 6.4% ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ 95.3 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‍‍ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 7% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.<ref name="bloomberg1">{{cite web |date=8 September 2011 |title=India Allows Wheat Exports for the First Time in Four Years |url=http://www.bloomberg.com/news/2011-09-08/india-allows-wheat-exports-for-the-first-time-in-four-years-1-.html |publisher=Bloomberg}}</ref> ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ 2011 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೈತರು ಸುಮಾರು 71 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಗೋಧಿ ಮತ್ತು 80 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ತಲಾವಾರು ಅಕ್ಕಿ ಪೂರೈಕೆಯು ಈಗ ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ತಲಾವಾರು ಅಕ್ಕಿ ಸೇವನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>{{cite web |year=2006 |title=Fish and Rice in the Japanese Diet |url=http://www.japanreview.net/essays_fish_and_rice.htm |publisher=Japan Review |access-date=2024-11-19 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406190801/http://www.japanreview.net/essays_fish_and_rice.htm |url-status=dead }}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಆಫ್ರಿಕಾ, ನೇಪಾಳ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 2 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು 2.1 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿತು. ಜಲಚರಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. 1990 ಮತ್ತು 2010 ರ ನಡುವೆ, ಭಾರತದ ಹಿಡಿದ ಮೀನಿನ ಪ್ರಮಾಣ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಜಲಚರಕೃಷಿಯ ಕೊಯ್ಲು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಆಯಿತು. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಕಡಲು ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಹಿಡಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ, ಮತ್ತು ಜಲಚರಕೃಷಿ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಸಿದ ಮೀನುಗಳ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ 600,000 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಮೀನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |year=2010 |title=The state of world fisheries and acquaculture, 2010 |url=http://www.fao.org/docrep/013/i1820e/i1820e.pdf |publisher=FAO of the United Nations}}</ref><ref>{{cite web |year=2008 |title=Export of marine products from India (see statistics section) |url=http://www.cift.res.in/innercontent.php?contentid=MTgw |publisher=Central Institute of Fisheries Technology, India |access-date=2024-11-19 |archive-date=2013-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130701054320/http://www.cift.res.in/innercontent.php?contentid=MTgw |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |year=2011 |title=Fishery and Aquaculture Country Profiles: India |url=http://www.fao.org/fishery/countrysector/FI-CP_IN/3/en |publisher=Food and Africulture Organisation of the United Nations}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 60 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಸರಾಸರಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಲಾಭಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಸುಧಾರಣೆಯಿಂದ, ಲಾಭಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂದಿವೆ.<ref name="rbi1">{{cite web |year=2011 |title=Handbook of Statistics on Indian Economy |url=http://www.rbi.org.in/scripts/AnnualPublications.aspx?head=Handbook%20of%20Statistics%20on%20Indian%20Economy |publisher=Reserve Bank of India: India's Central Bank}}</ref> ಈ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಧನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಲಾಭಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಗಳು ಈಗಲೂ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ, ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಗಳಿಗಿಂತ ಕೇವಲ 30% ರಿಂದ 60% ವರೆಗೆ ಇವೆ.<ref name="OSU2009">{{cite web |title=World Wheat, Corn and Rice |url=http://nue.okstate.edu/crop_information/world_wheat_production.htm |publisher=Oklahoma State University, FAOSTAT |access-date=2024-11-19 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610121002/http://www.nue.okstate.edu/Crop_Information/World_Wheat_Production.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಳಪೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಟಾವಿನ ನಂತರದ ನಷ್ಟಗಳು ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ನಷ್ಟಗಳು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.<ref name="Econ312">{{cite news |date=3 December 2011 |title=Indian retail: The supermarket's last frontier |url=http://www.economist.com/node/21541017 |publisher=The Economist}}</ref><ref>{{cite web |author=Sinha, R.K. |year=2010 |title=Emerging Trends, Challenges and Opportunities presentation, on publications page, see slides 7 through 21 |url=http://www.nsai.co.in/Publication/exec/frmAllPublication.aspx?cID=Presentations |publisher=National Seed Association of India |access-date=2024-11-19 |archive-date=2011-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111115152923/http://nsai.co.in/Publication/exec/frmAllPublication.aspx?cID=Presentations |url-status=dead }}</ref> == ಬೆಳೆ ಮಹತ್ವ == ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು; ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಇರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ನೆಲೆ ಹಾಗೂ [[ಹವಾಮಾನ]]; ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ; ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು; ಕೃಷಿಕನ ಜೀವನಕ್ರಮ ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಇವೆಲ್ಲದನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref name="FAO FS2">U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. [http://www.fao.org/farmingsystems/description_en.htm "Analysis of farming systems"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130806063804/http://www.fao.org/farmingsystems/description_en.htm |date=2013-08-06 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref><ref name="PCP APS2">Acquaah, G. 2002. Agricultural Production Systems. pp. 283-317 in "Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology". Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ರೂಪಾಂತರಿಸುವ ಸಾಗುವಳಿ ಅಥವಾ ಕಡಿದು ಸುಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಏಕಫಸಲಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬೆಳೆಗಳ ಸಾಗುವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಸದರಿ ಜಮೀನನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಹಾಗೇ ಬಿಟ್ಟು, ಅರಣ್ಯವು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕೃಷಿಕನು ಹೊಸತೊಂದು ಜಮೀನಿಗೆ ತೆರಳಿ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ (10-20) ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬೆಳೆದರೆ, ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುವ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು (ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಗೊಬ್ಬರ) ಪೂರೈಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಕೆಲವೊಂದು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಕನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಗುವಳಿಯು ಗಾಢತೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುವ ಅವಧಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ತಳಿಯನ್ನು ಬೃಹತ್ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಾಗ, ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವು ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]ಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಷಕಾಂಶದ ಬಳಕೆಯು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಹುವಿಧದ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಒಂದಾದ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಇತರ ವಿಧಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವಕ್ಕೆ ಬಹುಬೆಳೆಯ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ.<ref name="CS2">Chrispeels, M.J.; Sadava, D.E. 1994. "Farming Systems: Development, Productivity, and Sustainability". pp. 25-57 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref> ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪ-ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು [[ಬಂಜರು ಭೂಮಿ|ಬಂಜರು]] ಅಥವಾ ನಿರ್ಜಲ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಯ ಕಾಲಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು [[ಮಳೆ|ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ]] ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಬಹುವಿಧದ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮಳೆಯು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡದಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ [[ನೀರಾವರಿ]]ಯ ಅಗತ್ಯ ಬಾರದಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ([[ಕಾಫಿ]], [[ಚಾಕೋಲೆಟ್|ಚಾಕೊಲೇಟ್]]) ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಂಥ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಅಥವಾ ಮರಗಳಿಲ್ಲದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಗಿದ್ದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಕಶೀಲವಾಗಿರುವ ಏಕಫಸಲಿನ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆಯು ಪ್ರಬಲವಾದ ಬೇಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ತೀವ್ರತೆ, ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು (ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು), ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆಯ (ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಮತ್ತು GMOಗಳು) ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಅಥವಾ ಊರ್ಜಿತವಾಗಬಲ್ಲದರ ಕಡೆಗಿನ ಒಲವೂ ಸಹ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಸಮಾಜಾರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದರೊಳಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="USDA sust2">Gold, M.V. 1999. USDA National Agriculture Library. Beltsville, MD. [http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/terms/srb9902.shtml "Sustainable Agriculture: Definitions and Terms"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091202031228/http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/terms/srb9902.shtml |date=2009-12-02 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref><ref name="ATTRA2">Earles, R.; Williams, P. 2005. ATTRA National Sustainable Agriculture Information Service. Fayetville, AR. [http://attra.ncat.org/attra-pub/sustagintro.html "Sustainable Agriculture:An Introduction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526063958/http://attra.ncat.org/attra-pub/sustagintro.html |date=2011-05-26 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಥವಾ ರೂಢಿಗತ ಕೃಷಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ, [[ನಗರ]] ಪ್ರದೇಶದ ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಬೆಂಬಲಿತ ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೃಷಿ, ಸಂಯೋಜಿತ ಬೇಸಾಯ, ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂಥ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. === ಬೆಳೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು === ಬೆಳೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹುಸಿಧಾನ್ಯಗಳು, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು (ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು), ಮೇವು, ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳೆಯುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ]] [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆ|ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. (October 11, 2007.) <div class="center"> {| class="wikitable sortable " style="float:left" |- ! colspan="2"|ಬೆಳೆಯ ವಿಧಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು <br />(ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳು) 2004ರ ದತ್ತಾಂಶ |- | ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು | style="text-align:right"| 2,263 |- | [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಬಿಡುವ ನೆಲ[[ಬಳ್ಳಿ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 866 |- | [[ಕಂದಮೂಲ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಗೆಡ್ಡೆ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 715 |- | [[ಹಾಲು]] | style="text-align:right"| 619 |- | [[ಹಣ್ಣು]] | style="text-align:right"| 503 |- | [[ಮಾಂಸ]] | style="text-align:right"| 259 |- | [[ಎಣ್ಣೆ]] ಬೆಳೆಗಳು | style="text-align:right"| 133 |- | [[ಮೀನು]] (2001ರ ಅಂದಾಜು) | style="text-align:right"| 130 |- | [[ಅಂಡ|ಮೊಟ್ಟೆಗಳು]] | style="text-align:right"| 63 |- | ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು | style="text-align:right"| 60 |- | ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ನಾರು ಅಥವಾ ನೂಲುಪದಾರ್ಥ | style="text-align:right"| 30 |- | colspan="2"|''ಮೂಲ: '' <br />''ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO)''<ref name="FAO">{{cite web |url=http://faostat.fao.org/ |title=Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAOSTAT) |accessdate= October 11, 2007 |work= }}</ref> |} {| class="wikitable sortable " |- ! colspan="2"|ಏಕ ಬೆಳೆಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು <br />(ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳು) 2004ದ ದತ್ತಾಂಶ |- | [[ಕಬ್ಬು]] | style="text-align:right"| 1,324 |- | [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] | style="text-align:right"| 721 |- | [[ಗೋಧಿ]] | style="text-align:right"| 627 |- | [[ಅಕ್ಕಿ]] | style="text-align:right"| 605 |- | [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 328 |- | ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆ | style="text-align:right"| 249 |- | ಸೊಯಾಬೀನ್‌ | style="text-align:right"| 204 |- | [[ತಾಳೆಮರ|ತಾಳೆಮರದ]] ಹಣ್ಣು | style="text-align:right"| 162 |- | ಜವೆ | style="text-align:right"| 154 |- | ಟೊಮ್ಯಾಟೊ | style="text-align:right"| 120 |- | colspan="2"|''ಮೂಲ: '' <br />''ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO)''<ref name="FAO" /> |} {{-}} </div> == ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Kerbau Jawa.jpg|thumb|left|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಉಳುತ್ತಿರುವುದು.]] ಹೊಲಗಳನ್ನು [[ಸಾಗುವಳಿ]] ಮಾಡಲು, ಬೆಳೆಗಳನ್ನು [[ಕಟಾವು]] ಮಾಡಲು, ಕೂಗಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಸಲು, ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳು, [[ಹೇಸರಗತ್ತೆ]]ಗಳು, [[ಎತ್ತು]]ಗಳು, [[ಒಂಟೆ]]ಗಳು, ಲಾಮಗಳು, [[ಅಲ್ಪಾಕ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ನಾಯಿ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ [[ಹಾಲು]], ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ಅಥವಾ [[ಉಣ್ಣೆ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಒಡನಾಟದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಆ ಜಾತಿಗಳ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಹಾಗೂ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದೂ ಸಹ ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಮೇವಿನ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] - ಆಧರಿತ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ, ಮತ್ತು ಭೂರಹಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಜಾನುವಾರು]] ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು.<ref name="FAO lps2">Sere, C.; Steinfeld, H.; Groeneweld, J. 1995. [http://www.fao.org/WAIRDOCS/LEAD/X6101E/x6101e00.htm#Contents "Description of Systems in World Livestock Systems - Current status issues and trends"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026004040/http://www.fao.org/WAIRDOCS/LEAD/X6101E/X6101E00.HTM#Contents |date=2012-10-26 }}. U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಉಣಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇರುವ ಕುರುಚಲು ಗಿಡದ ಜಮೀನು, ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಗೋಮಾಳಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಸ್ಯಸಾಮಗ್ರಿಯ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಧರಿತ ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಒಳಸೇರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಬಹುದಾದರೂ, ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಮೂಲವಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರವು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹವಾಮಾನ ಆಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, 30-40 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆದಾರರು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಒಣ[[ಹುಲ್ಲು]] ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯದ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಏಕಜಠರೀಯ (ಒಂದು [[ಉದರ|ಹೊಟ್ಟೆಯ]]; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳು) ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆಹಾರ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ರಸಗೊಬ್ಬರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಜಮೀನಿನ ಸರಿಸುಮಾರು 68%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು, ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಖಾಯಂ ಗೋಮಾಳಗಳಾಗಿವೆ.<ref>FAO Database, 2003</ref> ಜಮೀನು-ರಹಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಜಮೀನಿನ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಮೇವಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, OECD ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ, ಬೆಳೆಯಲಾದ ಧಾನ್ಯದ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಮೇವುದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಮಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯು ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದರಿಂದ, ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. == ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Mt Uluguru and Sisal plantations.jpg|thumb|300px|ತೋಟಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ರಸ್ತೆಯು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ತೋಟಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.]]'''ಉಳುವಿಕೆ''' ಎಂಬುದು, ಗಿಡ ನೆಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ (ಅಥವಾ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವುದಕ್ಕಾಗಿ) ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ, ಅಥವಾ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಅದನ್ನು ಉಳುವ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ನೇಗಿಲು ಹೊಡೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಇರುವ ಒಂದು ಹೆಸರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉಳುವಿಕೆ-ರಹಿತ ಸ್ವರೂಪದವರೆಗೆ ಉಳುವಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆ ಅಥವಾ ಗಾಢತೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸಿ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಲವಲವಿಕೆ-ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿ ಇದು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಸವಕಳಿಗೆ ಬೇಗನೇ ಈಡಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ, CO₂ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವಿನ ವಿಘಟನೆ ಅಥವಾ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ [[ಸಾವಯವ|ಜೀವಿಗಳ]] ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="Soil2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. Elements of the Nature and Properties of Soils. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref><ref name="PCP Tillage2">Acquaah, G. 2002. "Land Preparation and Farm Energy" pp.318-338 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> '''ಪಿಡುಗು ನಿಯಂತ್ರಣ'''ವು [[ಕಳೆ]]ಗಳು, ಕೀಟಗಳು/[[ಜೇಡ]] ಕುಲದ ಕೀಟಗಳು, ಮತ್ತು [[ರೋಗ]]ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ (ಕೀಟನಾಶಕಗಳು), ಜೈವಿಕ (ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ), ಯಾಂತ್ರಿಕ (ಉಳುವಿಕೆ), ಮತ್ತು ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ, ಆರಿಸುವಿಕೆ, ಕಾಪು ಬೆಳೆಗಳು, ಅಂತರ-ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ, ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಿಕೆ, ದೂರವಾಗಿರುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಇಡಲು ಸಂಯೋಜಿತ ಪಿಡುಗು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಪಿಡುಗಿನ ಅಥವಾ ಕೀಟದ ಬಾಧೆ ಹೆಚ್ಚಿದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="PCP Pest2">Acquaah, G. 2002. "Pesticide Use in U.S. Crop Production" pp.240-282 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಬೆಳೆ ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಪೋಷಕಾಂಶ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಮೂಲ, ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನ- ಇವೆರಡೂ '''ಪೋಷಕಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ'''ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪೋಷಕಾಂಶ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಜೈವಿಕ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಗೊಬ್ಬರ, ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರ, ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ|ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ]] ಪಡೆದ [[ಖನಿಜ|ಖನಿಜಗಳು]] ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ.<ref name="PCP Soil2">Acquaah, G. 2002. "Soil and Land" pp.165-210 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ ಅಥವಾ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದಿರುವ ಅವಧಿಯಂಥ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕವೂ ಬೆಳೆ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.<ref name="CS nutrient2">Chrispeels, M.J.; Sadava, D.E. 1994. "Nutrition from the Soil" pp.187-218 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref><ref name="Soil nutrient2">Brady, N.C.; Weil, R.R. 2002. "Practical Nutrient Management" pp.472-515 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ನಿರ್ವಹಿತ ಸಾಂದ್ರ ಆವರ್ತನ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಬೆಳೆಯ ಜಮೀನು ಅಥವಾ ಗೋಮಾಳಗಳ ಮೇಲೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಶುಷ್ಕ ಅಥವಾ ದ್ರವರೂಪದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಎರಚುವ ಮೂಲಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳದಿರುವ ಅಥವಾ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ '''ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ'''ಯ ಅಗತ್ಯವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು [[ನೀರಾವರಿ]] ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು U.S.ನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಬಯಲು|ಬಯಲುಗಳಂಥ]] ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಕೃಷಿಕರು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದಿರುವ ವರ್ಷವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಈ ತೇವಾಂಶವು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="PCP Water2">Acquaah, G. 2002. "Plants and Soil Water" pp.211-239 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[ಸಿಹಿ ನೀರು|ಸಿಹಿನೀರಿನ]] ಬಳಕೆಯ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pimentel water2">Pimentel, D.; Berger, D.; Filberto, D.; Newton, M.; et al. 2004. "Water Resources: Agricultural and Environmental Issues". ''Bioscience'' 54:909-918.</ref> == ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಹಂಚಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ == ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಹಂಚಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಹಾರ ವೆಚ್ಚಗಳು ಏರಿದ್ದರೆ, ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿವೆ. 1960ರಿಂದ 1980ರವರೆಗೆ ಕೃಷಿಯ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು 30%ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದರೆ, 1998ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 22.2%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿದ್ದು, 1995ರಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ-ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮೌಲ್ಯದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೊದಲ 20 ಆಹಾರ ತಯಾರಕರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, 1954ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದುದಕ್ಕಿಂತ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರವು ತಯಾರಾದಂತಾಗಿದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ 32%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, 2000ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೊದಲ ಆರು US ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಸಮೂಹಗಳು ದಾಖಲಿಸಿದ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣವು 50%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವು ಪ್ರಾಯಶಃ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾದ ದಕ್ಷತೆಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಪಾದಕರು (ಕೃಷಿಕರು) ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಿಗುತಾಯವನ್ನು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Sexton2000">{{cite journal | author = Sexton,R.J.| year = 2000 | title = Industrialization and Consolidation in the US Food Sector: Implications for Competition and Welfare | url = https://archive.org/details/sim_american-journal-of-agricultural-economics_2000-12_82_5/page/1087| journal = American Journal of Agricultural Economics | volume = 82 | issue = 5 | pages = 1087–1104 | doi = 10.1111/0002-9092.00106}}</ref> == ಬೆಳೆ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Ueberladewagen_(jha).jpg|thumb|ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ ಸಾಧನದ ತೊಟ್ಟಿ.]] ನಾಗರಿಕತೆಯು ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಬೆಳೆ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾನವಕುಲವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುವ ಬೆಳೆಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅಭ್ಯಾಸವು ಸಸ್ಯವೊಂದರ ತಳೀಯ ಅಥವಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಜಗಳು, [[ಬರ]]-ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಅಥವಾ ಪಿಡುಗಿಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಸ್ಯದ ತಳೀಯ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯದ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ|ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿ]] [[ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್|ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್‌ನ]] ಕೆಲಸದ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿದವು ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಪ್ರಭಾವಿ ಮತ್ತು ಗೌಣ ಆನುವಂಶಿಕ [[ವಂಶವಾಹಿ|ಜೀನು]] ಜೋಡಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಆತನ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆಯು [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]] ಅಥವಾ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೌಶಲಗಳಿಗೆ ಅತೀವವಾದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಅದು ನೀಡಿತು. ಬಯಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಸ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ, ಸ್ವಕೀಯ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ, ಮತ್ತು ಜೀವಿಯನ್ನು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಮಾಡುವ ಆಣ್ವಿಕ ಕೌಶಲಗಳಂಥ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.cls.casa.colostate.edu/TransgenicCrops/history.html History of Plant Breeding] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121061931/http://cls.casa.colostate.edu/TransgenicCrops/history.html |date=2013-01-21 }}. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪಳಗಿಸುವಿಕೆಯು ಇಳುವರಿ, ಸುಧಾರಿತ ರೋಗ ನಿರೋಧಕತೆ ಮತ್ತು ಬರ-ಸಹಿಷ್ಣುತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, [[ಕಟಾವು]] ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಬೆಳೆ-ಸಸ್ಯಗಳ ರುಚಿ ಹಾಗೂ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬೆಳೆ-ಸಸ್ಯಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅತೀವವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿವೆ. [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] 1920 ಮತ್ತು 1930ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಸಸ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಗೋಮಾಳಗಳು (ಹುಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರೆಲೆ ಗಿಡ) ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡವು. 1950ರ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಮತ್ತು [[ನೇರಳಾತೀತ]] ಚೋದಿತ ವಿಕೃತಿಜನನದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು (ಅಂದರೆ, ಮೊದಲ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್), ಗೋಧಿ, ಕಾಳು (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಮತ್ತು ಜವೆಯಂಥ (ಬಾರ್ಲಿ) ಧಾನ್ಯಗಳ ಆಧುನಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು.<ref>{{cite journal | last = Stadler| first = L. J. | authorlink = Lewis Stadler | coauthors = Sprague, G.F. | title = Genetic Effects of Ultra-Violet Radiation in Maize. I. Unfiltered Radiation | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 22 | issue = 10 | pages = 572–578 | publisher = US Department of Agriculture and Missouri Agricultural Experiment Station | date= October 15, 1936 | url = http://www.pnas.org/cgi/reprint/22/10/579.pdf |format=PDF| doi = 10.1073/pnas.22.10.572 |accessdate = October 11, 2007 }}</ref><ref>{{cite book | last = Berg | first = Paul | coauthors =Singer, Maxine | title = George Beadle: An Uncommon Farmer. The Emergence of Genetics in the 20th century | url = https://archive.org/details/georgebeadleunco0000berg | publisher = Cold Springs Harbor Laboratory Press | date= August 15, 2003 | isbn = 0-87969-688-5 }}</ref> "ಉನ್ನತ-ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು" ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಕರೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, USAಯಲ್ಲಿ 1900ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 2.5 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 40 ಬುಷಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಳಗಗಳಷ್ಟು) ಪ್ರಮಾಣವಿದ್ದ ಕಾಳಿನ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯು, 2001ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 9.4 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 150 ಬುಷಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಳಗಗಳಷ್ಟು) ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸರಾಸರಿ ಗೋಧಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲೂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ, 1900ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 1 ಟನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಇಳುವರಿಯು 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 2.5 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ]] ಸರಾಸರಿ ಗೋಧಿ ಇಳುವರಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 2 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ತಲಾ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಇಳುವರಿಯು 1 ಟನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನೀರಾವರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಗೋಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ತಲಾ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಇಳುವರಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು 3.5 ರಿಂದ 4 ಟನ್ನುಗಳವರೆಗೆ ಏರಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಂಥ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗೋಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯು ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 8 ಟನ್ನುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ. ಹವಾಮಾನ, ತಳೀಯ ಸ್ವಭಾವಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರ ಬೇಸಾಯ ಕೌಶಲಗಳ (ಕೆಡವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಳಕೆ) ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | last = Ruttan | first = Vernon W. | title = Biotechnology and Agriculture: A Skeptical Perspective | journal = AgBioForum | volume = 2 | issue = 1 | pages = 54–60 | month = December | year = 1999 | url = http://www.mindfully.org/GE/Skeptical-Perspective-VW-Ruttan.htm | accessdate = October 11, 2007 | format = {{Dead link|date=April 2009}} – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=author%3ARuttan+intitle%3ABiotechnology+and+Agriculture%3A+A+Skeptical+Perspective&as_publication=AgBioForum&as_ylo=1999&as_yhi=1999&btnG=Search Scholar search]} | archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071024010348/http://www.mindfully.org/GE/Skeptical-Perspective-VW-Ruttan.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal | last = Cassman | first = K. | title = Ecological intensification of cereal production systems: The Challenge of increasing crop yield potential and precision agriculture | journal = Proceedings of a National Academy of Sciences Colloquium, Irvine, California | publisher = University of Nebraska | date = December 5, 1998 | url = http://www.lsc.psu.edu/nas/Speakers/Cassman%20manuscript.html | accessdate = October 11, 2007 | archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071024001804/http://www.lsc.psu.edu/nas/Speakers/Cassman%20manuscript.html | url-status = dead }}</ref><ref>Conversion note: 1 bushel of wheat = 60 pounds (lb) ≈ 27.215 kg. 1 bushel of maize = 56 pounds ≈ 25.401 kg</ref> === ತಳೀಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ === ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾದ ಜೀವಿಗಳು (ಜೆನೆಟಿಕಲಿ ಮಾಡಿಫೈಡ್ ಆರ್ಗನಿಸಮ್ಸ್ - GMO) ಎಂದರೆ ಮರು-ಸಂಯೋಜಿತ [[ಡಿಎನ್ಎ -(DNA)|ಡಿಎನ್ಎ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌಶಲಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಳಿ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಜೀವಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ, ಬಯಸಿದ ಮೂಲಾಂಕುರದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಳಿಗಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಟೊಮ್ಯಾಟೊ-ಕಟಾವು ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಟೊಮ್ಯಾಟೋಗಳು ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ತಳಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು GMO ಬೆಳೆಗಳು === ರೌಂಡಪ್‌-ಸಿದ್ಧ ಬೀಜವು ತನ್ನ ಜೀನೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಸೇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯನಾಶಕ ನಿರೋಧಕ ಜೀನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ರೌಂಡಪ್‌ ಎಂಬುದು ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ಆಧರಿತ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದರ ವಾಣಿಜ್ಯನಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಕಳೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಳಸಲಾಗುವ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ, ಆಯ್ದು ತೆಗೆದದ್ದಲ್ಲದ ಒಂದು ಸಸ್ಯನಾಶಕವಾಗಿದೆ. ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಕಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಲು, ಗ್ಲೈಫೋಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಸಿಂಪಡಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದಾದ ಬೆಳೆಯೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ರೌಂಡಪ್-ಸಿದ್ಧ ಬೀಜಗಳು ಕೃಷಿಕನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಬೆಳೆಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಕರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇಂದು, USನಲ್ಲಿನ ಸೋಯಾ ಅವರೆಯ ಒಟ್ಟು ಎಕರೆಗಳ ಪೈಕಿ 92%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತಳೀಯವಾಗಿ-ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ers.usda.gov/Data/BiotechCrops/adoption.htm Adoption of Genetically Engineered Crops in the US: Extent of Adoption] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610043433/http://www.ers.usda.gov/data/biotechcrops/adoption.htm |date=2012-06-10 }}. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಬೆಳೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ಆಧರಿತ ಸಸ್ಯನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಣೆಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ನಿರೋಧಕ ಕಳೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತರ ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳೆಡೆಗೆ ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.<ref name="Farmers Guide to GMOs2">[http://www.rafiusa.org/pubs/Farmers_Guide_to_GMOs.pdf Farmers Guide to GMOs]. Retrieved December 8, 2008.</ref><ref>[http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/feb2008/db20080212_435043.htm Report Raises Alarm over 'Super-weeds']. Retrieved December 9, 2008.</ref> ಗ್ಲೈಪೋಸೇಟ್‌ನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೊಂದು ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಬ್ಬಿಣ|ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ]] ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವೊಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಳವಳಪಡುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>Ozturk, et al., "Glyphosate inhibition of ferric reductase activity in iron deficient sunflower roots", ''New Phtologist'', 177:899-906, 2008.</ref> === ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ GMO ಬೆಳೆಗಳು === ಬೆಳೆಗಾರರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಇತರ GMO ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂನಿಂದ]] ಪಡೆದ, ''ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್‌ ಥರಿಂಜಿಯೆನ್ಸಿಸ್‌'' (Bt) ಎಂಬ ಜೀನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗಳು ಸಸ್ಯವನ್ನು ಕೀಟಗಳಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಅಂಥಾ ಒಂದು ಬೆಳೆಯೆಂದರೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌. ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಳೆಯೆಂದರೆ ಹತ್ತಿ. ಇದು USನ ಹತ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಎಕರೆಗಳ ಪೈಕಿ 63%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.ers.usda.gov/Data/BiotechCrops/adoption.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610043433/http://www.ers.usda.gov/data/biotechcrops/adoption.htm|date=2012-06-10}}|Genetically Engineered Crops in the US: Extent of Adoption]. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಇದೇ ಥರದ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಪಿಡುಗು-ನಿರೋಧಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ, ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಅಥವಾ ಕೃಷಿಮಾಡಿಲ್ಲದ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರೀಕರಣ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಪಿಡುಗುಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಳೆ-ಕೀಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕವಾಗುವ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನ ಜಾತಿಗಳು ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರೀಕರಣ ಮಾಡಿದ ಫಲವಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ತಳಿಗಳು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>Kimbrell, A. ''Faltal Harvest: The Tragedy of Industrial Agriculture,'' Island Press, Washington, 2002.</ref> === GMOಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು === ತಳಿ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಜೀವಾಂತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅವು [[ನೀರಾವರಿ]], ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳಿಗೆ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಇಂಧನ|ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದಿಂದ]] ಪಡೆಯಲಾದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಅಗತ್ಯ ಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಂಜರು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆಯೋ ಮತ್ತು ಯಾವುವು ನಿರಂತರವಾದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು, ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿವೆಯೋ, ಅಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅಭಿವದ್ಧಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಸ್ಯಗಳ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯವು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆಹಾರದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು GMO ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೇ ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು GMOಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದು, ಗೊಡ್ಡು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ತಳಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳಂಥ (ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸೀಡ್ಸ್)<ref>{{cite journal |url=http://www.ecologyandsociety.org/vol4/iss1/art2/#GeneticModificationAndTheSustainabilityOfTheFoodSystem |author=Conway, G. |year=2000 |volume=4(1): 2 |title=Genetically modified crops: risks and promise |publisher=Conservation Ecology }}</ref><ref>{{cite journal |publisher=Journal of Economic Integration |volume=19 |issue=2 |month=June |year=2004 |author=. R. Pillarisetti and Kylie Radel |title=Economic and Environmental Issues in International Trade and Production of Genetically Modified Foods and Crops and the WTO |url=http://sejong.metapress.com/app/home/contribution.asp?referrer=parent&backto=issue,6,10;journal,15,43;linkingpublicationresults,1:109474,1 |pages=332–352 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಅವರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಲವಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿರೋಧ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>[http://www.twnside.org.sg/title/twr118a.htm UN biodiversity meet fails to address key outstanding issues], Third World Network. Retrieved December 9, 2008.</ref> ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೀಜದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ [[ಕಂಪನಿ/ಸಂಘ (ಕಾನೂನು )|ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ]] ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ([[ಸ್ವಾಮ್ಯಪ್ರಮಾಣ|ಪೇಟೆಂಟ್‌]]) ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ತಾವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಬೀಜಗಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನದ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಹತ್ತು ಬೀಜ ಕಂಪನಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಬೀಜ ಮಾರಾಟಗಳ ಮೂರನೇ ಎರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.etcgroup.org/en/materials/publications.html?pub_id=706 Who Owns Nature?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327004345/http://www.etcgroup.org/en/materials/publications.html?pub_id=706 |date=2009-03-27 }}. Retrieved December 9, 2008.</ref> ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಲಾಭಗಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ<ref name="Shiva, Vandana 19972">Shiva, Vandana. ''Biopiracy'', South End Press, Cambridge, MA, 1997.</ref> ಜೀವಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದು ಹಾಗೂ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜೈವಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯ (ಬಯೋಪೈರಸಿ) ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು [[ವಂದನಾ ಶಿವ]] ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಕರನ್ನು ಮುಂಬರುವ ಬೀಜನೆಡುವಿಕೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಬೀಜವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ರೈತರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೊಸ ಬೀಜವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಬೀಜವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಕೃಷಿಕರ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೃಷಿಕರು ಬೀಜವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವ ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೊಸ ಬೀಜವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಂತೆ GMO ಬೀಜಗಳು ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳಿಯವಾಗಿ ಅನುಗೊಳಿಸಲಾದ ಬೀಜಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸದ್ಯದ ಸಂಕರೀಕೃತ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ GMOಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಸಂಭವವಿದೆ. ಭೂ ತಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಬೆಳೆಯ ಪರಿಸರೀಯ-ವಿಧಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೀಜಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನಗಳು, ಮಣ್ಣುಗಳು, ಇತರ ಪರಿಸರೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು, ಹೊಲದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಗುವಳಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಸೇರಿದ ಜನಾಂಗೀಯ ಒಲವು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೀಜಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref>Nabhan, Gary Paul. ''Enduring Seeds,'' The University of Arizona Press, Tucson, 1989.</ref> GMOಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕರೀಕೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೀಜವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ತಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವಾಗುವ ಅಪಾಯವು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭೂ ತಳಿಗಳ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗಳ ಜನಾಂಗೀಯ ಪರಂಪರೆ ಅಥವಾ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ GMOಗಳು ಅಪಾಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಬೀಜವು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಜೀವಾಂತರ ಸತ್ವ ಅಥವಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿತೆಂದರೆ, ಸದರಿ ಜೀವಾಂತರ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೀಜ ಕಂಪನಿಯ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಅದು ಒಳಪಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Shiva, Vanadana. ''Stolen Harvest: The Hijacking of the Global Food Supply'' South End Press, Cambrdge, MA, 2000, pp. 90-93.</ref> GMOಗಳು ವನ್ಯ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿ ಅಥವಾ ಜಾತಿಗಳ ತಳಿ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಖಾಯಮ್ಮಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಳವಳವೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಜೀವಾಂತರ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ವನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಳೆ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ GMO ಜೀನ್‌ನ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಕಳವಳಕಾರಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜೀವಾಂತರವಾಗದ ಬೆಳೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೂ ಅದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ GMO ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರೇಪ್ ಬೀಜದಂತೆ ಅವುಗಳ ಬೀಜಕ್ಕಾಗಿ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಬೀಜದ ಒಳ-ಸೋರಿಕೆಯು ಸರದಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆ ತೆಗೆಯುವ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಬೀಜದ-ಸೋರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>Chandler, S.; Dunwell, J.M.. "Gene flow, risk assessment and the environmental release of transgenic plants", ''Critical Reviews in Plant Science'', Vol. 27, pp.25-49, 2008.</ref> == ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗುರುತುಚೀಟಿ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆ == ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಚರ್ಚಾವಿಷಯಗಳು ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಗುರುತುಚೀಟಿ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳೊಂದಿಗೂ ಒಮ್ಮತ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೈವಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಾವಳಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದವು GMOಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಲ್ಲಾ GMO ಆಹಾರಗಳಿಗೂ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಲಗತ್ತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು EU ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, GMO ಆಹಾರಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕ ಗುರುತು ಚೀಟಿಯ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆಯು USನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. GMO ಆಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿರುವ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈಗಲೂ ಇರುವುದರಿಂದ, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಾವೇನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ GMO ಉತ್ಪನ್ನಗಳೂ ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬರಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಬಯಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕೆಲವರ ಅನಿಸಿಕೆ.<ref>Shiva, Vandana. ''Earth Democracy: Justice, Sustainability, and Peace,'' South End Press, Cambridge, MA, 2005.</ref> == ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ == ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಹರಿದುಹೋಗುವುದು, ಅಧಿಕವಾದ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ತರಹೇವಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿಯು [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜದ]] ಮೇಲೆ ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ. UKಯಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯ 2000ರ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯೊಂದು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಇದರ ಅನುಸಾರ 1996ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾದ ಒಟ್ಟು ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳು £2,343 ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು, ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ £208 ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Pretty2000">{{cite journal | last1 = Pretty et al. | year = 2000 | title = An assessment of the total external costs of UK agriculture | journal = Agricultural Systems | volume = 65 | issue = 2 | pages = 113–136 | doi = 10.1016/S0308-521X(00)00031-7 | url = http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf | access-date = 2009-12-12 | archive-date = 2009-04-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090419062215/http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf | url-status = dead }}</ref> USAಯಲ್ಲಿನ ಈ ವೆಚ್ಚಗಳ 2005ರ ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಸುಮಾರು 5ರಿಂದ 16 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 30 ರಿಂದ 96 $ನಷ್ಟು) ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯ ಜಮೀನು ವಿಧಿಸಿದರೆ, ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು 714 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="Tegtmeier2005">{{cite journal | last1 = Tegtmeier | first1 = E.M. | last2 = Duffy | first2 = M. | year = 2005 | title = External Costs of Agricultural Production in the United States | journal = The Earthscan Reader in Sustainable Agriculture | url = http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | access-date = 2009-12-12 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205134016/http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | url-status = dead }}</ref> ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ತಂತಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಹಾಯಧನಗಳ ಕುರಿತು ನಮೂದಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದೆಡೆಗೆ ಕೃಷಿಯು ಹೇರುವ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಸಹಾಯಧನಗಳೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. 2000ದ ಅವಲೋಕನವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ವಿಷಕಾರಿತ್ವಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಊಹನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತಾದ 1992ರ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ 2004ರ ಅವಲೋಕನವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. === ಜಾನುವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಓರ್ವ ಹಿರಿಯ UN ಅಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ UN ವರದಿಯೊಂದರ ಸಹ-ಲೇಖಕನಾದ ಹೆನ್ನಿಂಗ್ ಸ್ಟೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌, "ಇಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಪರಿಸರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ ಜಾನುವಾರುಗಳೂ ಒಂದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.fao.org/newsroom/en/news/2006/1000448/index.html |title=Livestock a major threat to environment |publisher=UN Food and Agriculture Organization |date=November 29, 2006 |accessdate=<!---August 7, 2009---> |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 28, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328062709/http://www.fao.org/newsroom/en/news/2006/1000448/index.html |url-status=dead }}</ref> ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಿಯ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು, ಅಥವಾ ಈ [[ಗ್ರಹ|ಗ್ರಹದ]] ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈನ 30%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="LEAD2">Steinfeld, H.; Gerber, P.; Wassenaar, T.; Castel, V.; Rosales, M.; de Haan, C. 2006. U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. [http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf "Livestock's Long Shadow - Environmental issues and options."]. Retrieved December 5, 2008.</ref> ಇದು [[ಹಸಿರುಮನೆ]] [[ಅನಿಲ|ಅನಿಲಗಳ]] ಬೃಹತ್ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, CO₂ನ ಸಮಾನ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ 18%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹೋಲಿಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 13.5%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ CO₂ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇದು 65%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾನವ-ಸಂಬಂಧಿತ ನೈಟ್ರಸ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು (ಇದು CO_2,ನ 296 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ) ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ-ಚೋದಿತ ಮೀಥೇನ್‌ (ಇದು CO₂ಗಿಂತ 23 ಪಟ್ಟು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಪೈಕಿ 37%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಆಮ್ಲ ಮಳೆ]] ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಆಮ್ಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ [[ಅಮೊನಿಯ|ಅಮೋನಿಯಾದ]] ಪೈಕಿ 64%ನಷ್ಟು ಭಾಗದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರು ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಅರಣ್ಯನಾಶವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅಮೆಝಾನ್‌ನ ಜಲಾನಯನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಈಗ ಗೋಮಾಳಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತಗಳನ್ನೂ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿವೆ. === ಜಮೀನಿನ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವಿಕೆ === ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಜಮೀನಿನ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಮಾನವರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಅತಿ ಸಾರಭೂತವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು ನಷ್ಟವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾನವರಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಜಮೀನಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜುಗಳು 39–50%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Vitousek2">Vitousek, P.M.; Mooney, H.A.; Lubchenco, J.; Melillo, J.M. 1997. "Human Domination of Earth's Ecosystems". ''Science'' 277:494-499.</ref> ಭೂ ಗುಣಮಟ್ಟ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವಿಕೆಯು, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕುಸಿತವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆ ಜಮೀನಿನ ಅತಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಜಮೀನಿನ 24%ನಷ್ಟು ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="FAO GLADA2">Bai, Z.G., D.L. Dent, L. Olsson, and M.E. Schaepman. 2008. Global assessment of land degradation and improvement 1:identification by remote sensing. Report 2008/01, FAO/ISRIC - Rome/Wageningen. Retrieved on December 5, 2008 from [http://www.fao.org/newsroom/en/news/2008/1000874/index.html "Land degradation on the rise"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212133207/http://www.fao.org/newsroom/en/news/2008/1000874/index.html |date=2009-02-12 }}</ref> ಜಮೀನು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ UN-FAO ವರದಿಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು, ಶಿಥಿಲಗೊಂಡ ಜಮೀನನ್ನೇ 1.5 ಶತಕೋಟಿ ಜನರು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಶಿಥಿಲೀಕರಣವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರಬಹುದು: [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]], ಮರುಭೂಮೀಕರಣ, [[ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ]], ಖನಿಜ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ, ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿತ (ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಲವಣಗೂಡಿಕೆ). === ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆ === ನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, [[ಪಾಚಿ]] ಅರಳಿ [[ಆಮ್ಲಜನಕ|ಆಮ್ಲಜನಕದ]] ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವು, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ನಷ್ಟವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಸದರಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನರ್ಹವಾಗುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆ ಜಮೀನಿಗೆ ಮಿತಿಮೀರಿದ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಹಾಗೂ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಉಣಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಯ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶದ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಸಾರಜನಕ]] ಮತ್ತು [[ರಂಜಕ]]) ಹರಿದು ಹೋಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಸರುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಾಗಿದ್ದು ನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Eutr2">Carpenter, S.R., N.F. Caraco, D.L. Correll, R.W. Howarth, A.N. Sharpley, and V.H. Smith. 1998. "Nonpoint Pollution of Surface Waters with Phosphorus and Nitrogen". ''Ecological Applications'' 8:559-568.</ref> === ಕೀಟನಾಶಕಗಳು === 1950ರಿಂದಲೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೀಟನಾಶಕದ ಬಳಕೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣವು 2.5 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಿಡುಗುಗಳ ಅಥವಾ ಕೀಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗುವ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="Pimentel pesticide2">Pimentel, D. T.W. Culliney, and T. Bashore. 1996. [http://ipmworld.umn.edu/chapters/pimentel.htm "Public health risks associated with pesticides and natural toxins in foods in Radcliffe's IPM World Textbook"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19990218073023/http://ipmworld.umn.edu/chapters/pimentel.htm |date=1999-02-18 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref> 1992ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಕೀಟನಾಶಕ ವಿಷವೇರಿಕೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 220,000 ಸಾವುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref name="WHO2">WHO. 1992. Our planet, our health: Report of the WHU commission on health and environment. Geneva: World Health Organization.</ref> ಪಿಡುಗು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಕೀಟನಾಶಕ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ 'ಕೀಟನಾಶಕ ತುಳಿತಯಂತ್ರ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಹೊಸ ಕೀಟನಾಶಕವೊಂದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಳೆ ನಿರೋಧಕತೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="CS Pest2">Chrispeels, M.J. and D.E. Sadava. 1994. "Strategies for Pest Control" pp.355-383 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref> 'ಪರಿಸರವನ್ನು ಉಳಿಸಲು' ಮತ್ತು ಬರಗಾಲವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂದ್ರ ಉನ್ನತ ಇಳುವರಿಯ ಬೇಸಾಯದ ಬಳಕೆಯೇ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವಾದವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫುಡ್ ಇಷ್ಯೂಸ್‌ನ (ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕೇಂದ್ರದ) ಜಾಲತಾಣದ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ’ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.<ref name="DAvery2">Avery, D.T. 2000. ''Saving the Planet with Pesticides and Plastic: The Environmental Triumph of High-Yield Farming''. Hudson Institute, Indianapolis, IN.</ref><ref>Center for Global Food Issues. Churchville, VA. [http://www.cgfi.org/ "Center for Global Food Issues."]. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಿಸರದ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಗತ್ಯದ ನಡುವಿನ ರಾಜಿ-ವಿನಿಮಯವು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ,<ref name="WH2">Lappe, F.M., J. Collins, and P. Rosset. 1998. "Myth 4: Food vs. Our Environment" pp. 42-57 in ''World Hunger, Twelve Myths'', Grove Press, New York.</ref> ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯಂಥ ಫಸಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಸುಮ್ಮನೇ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. === ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ === [[ತಾಪಮಾನ]], ಮಳೆಬೀಳುವುದು (ಬೀಳುವ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ), [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|CO₂]], ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಈ ಅಂಶಗಳ ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯು ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Fraser, E.: [http://www.vulnerablefoodsystems.com/ “Crop yield and climate change”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023023431/http://vulnerablefoodsystems.com/ |date=2016-10-23 }}, Retrieved on September 14, 2009.</ref> [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ]]ವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಇಲ್ಲವೇ ಹದಗೆಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮಣ್ಣು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವು ಕೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ CO₂ದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಂಥ ತೇವವಾದ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವು ಕೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಮೀಥೇನ್]] ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Soils OM2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. "Soil Organic Matter" pp.353-385 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತೇವವಾದ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕ ರಹಿತ ಮಣ್ಣುಗಳು ಸಹ ಅಪನೈಟ್ರೀಕರಣದ (ನೈಟ್ರೇಟುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ನೈಟ್ರೈಟುಗಳನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದು) ಮೂಲಕ [[ಸಾರಜನಕ]]ವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾದ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Soils N2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. "Nitrogen and Sulfur Economy of Soils" pp.386-421 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು, ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ CO₂ನ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಳಸಬಹುದು. == ಆಧುನಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ವಿರೂಪಣೆಗಳು == ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚದ ಕೃಷಿಕರು ಅತಿ ಭಿನ್ನಭಿನ್ನವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. USನ ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿಕನೋರ್ವ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಗಿಡಗಳಿಗೆ (2003ರಲ್ಲಿ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಹಾಯಧನಗಳಲ್ಲಿ 230 US$ನಷ್ಟು<ref name="BBC2">{{cite news |last=Baxter |first=Joan |date=May 19, 2003 |title=Cotton subsidies squeeze Mali |work=BBC News Online |location=London |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3027079.stm}}</ref> ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು, ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ [[ಮಾಲಿ]] ಮತ್ತು ಮೂರನೇ-ವಿಶ್ವದ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಕರು ಏನನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸದೆಯೇ ಕೃಷಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಬೆಳೆಗಳು ಕುಸಿದಾಗ, ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಪಡೆದ US ಕೃಷಿಕನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಹತ್ತಿಯ ಬೆಲೆಗಳ ಹಿಂಪುಟಿತ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸಹವರ್ತಿ ಕೃಷಿಕರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಬಹುದು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ]] ಒಬ್ಬ ಜಾನುವಾರು ಕೃಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಒಂದು ಕರುವಿಗೆ 1300 US$ನಷ್ಟು ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯಧನದ) ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಬಹುದು.<ref name="beefsite">{{cite web |publisher = megaagro.com.uy |url = http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada/faena |accessdate = February 18, 2009 |title = socio en su producción |language = Spanish |archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120425230600/http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada%2Ffaena |url-status = dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಮೆರ್ಕೊಸರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಓರ್ವ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪಾಲಕ 120–200 US$ನಷ್ಟು ಕರುವಿನ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ (ಎರಡೂ 2008ರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು).<ref name="megaagro">{{cite web| title = mercado de faena| language = Spanish| publisher = megaagro.com.uy| accessdate = February 18, 2009| url = http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada/faena| archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120425230600/http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada%2Ffaena| url-status = dead}}</ref> ಮೊದಲಿನ ನಿದರ್ಶನದ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಜಮೀನಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಾಯಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪರಿಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಸಹಾಯಧನಗಳ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಎರಡನೆಯ ನಿದರ್ಶನವು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ. ಚೀನಾದ ಜನತಾಂತ್ರಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಉತ್ಪಾದಕತಾ ಆಸ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಷ್ಟಿರಬಹುದು.<ref name="Kansas">{{cite web| title= China: Feeding a Huge Population| publisher= Kansas-Asia (ONG)| url= http://www.asiakan.org/china/china_ag_intro.shtml| quote= average farming household in China now cultivates about one hectare| accessdate= February 18, 2009| archive-date= ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2003| archive-url= https://web.archive.org/web/20031219222154/http://www.asiakan.org/china/china_ag_intro.shtml| url-status= dead}}</ref> ಇಂಥ ಖರೀದಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಝಿಲ್]], [[ಪರಾಗ್ವೆ]] ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾವಿರಾರು ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಷ್ಟು ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಕಚ್ಚಾ ಜಮೀನನ್ನು, ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು US$ಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Paraguay">{{cite web | title= Paraguay farmland real estate| publisher= Peer Voss| url = http://www.ventacamposparaguay.com/farmland.htm |accessdate = February 18, 2009}}</ref><ref>{{cite web| title = Cada vez más Uruguayos compran campos Guaranés (..no hay tierras en el mundo que se compren a los precious de Paraguay...)| language = Spanish| publisher = Consejo de Educacion Secundaria de Uruguay| date = June 26, 2008| url = http://www.ces.edu.uy/Relaciones_Publicas/BoletinPrensa/2007-08/20070824.pdf| access-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009| archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225075115/http://www.ces.edu.uy/Relaciones_Publicas/BoletinPrensa/2007-08/20070824.pdf| url-status = dead}}</ref><ref name="Brazil">{{cite web| title= Brazil frontier farmland| publisher= AgBrazil| url= http://agbrazil.com/frontier_land_for_sale.htm| accessdate= February 18, 2009| archive-date= ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090227003156/http://agbrazil.com/frontier_land_for_sale.htm| url-status= dead}}</ref> == ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ == 1940ರ ದಶಕಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪೆಟ್ರೋ-ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ (ಇದನ್ನೇ [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕೃಷಿಯ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 1950 ಮತ್ತು 1984ರ ನಡುವೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 250%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/6496585.stm The limits of a Green Revolution?]</ref><ref>[http://www.energybulletin.net/19525.html The Real Green Revolution]</ref> ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ [[ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಇದು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಧುನಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೆಳೆಯಲಾದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ವಿತರಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿ [[ಶಕ್ತಿ]] ಘಟಕಾಂಶವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿತರಿಸಲು ಹತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಘಟಕಾಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗತ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Pimentel1994">{{cite web |url=http://www.dieoff.com/page40.htm |title=Food, Land, Population and the U.S. Economy, Executive Summary |author=Pimentel, David; Giampietro, Mario |date=November 21, 1994 |publisher=[[Carrying Capacity Network]] |accessdate=July 8, 2008 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416073610/http://www.dieoff.com/page40.htm |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವನ್ನು [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್]]-ಆಧರಿತ ಕೃಷಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |url=http://www.geocities.com/new_economics/malthusianism/capacity.pdf |author=Abernethy, Virginia Deane |format=PDF |journal=Ethics in science and environmental politics |date=January 23, 2001 |volume=9 |issue=18 |title=Carrying capacity: the tradition and policy implications of limits |archiveurl=https://www.webcitation.org/5kmDOMqCh?url=http://www.geocities.com/new_economics/malthusianism/capacity.pdf |archivedate=2009-10-25 |deadurl=yes |access-date=2009-12-12 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಶಕ್ತಿ ಪೂರಣದ ಬೃಹತ್‌ ಪಾಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಟ್ರೋ-ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ದಿನೇ ದಿನೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ತೈಲದ ಸರಬರಾಜಿನಿಂದಾಗಿ (ಇದರ ನಾಟಕೀಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಎಂದು ಹೆಸರು<ref name="deffeyes012007">{{cite web |url=http://www.princeton.edu/hubbert/current-events.html |title=Current Events - Join us as we watch the crisis unfolding |date=January 19, 2007 |publisher=[[Princeton University|Princeton University: Beyond Oil]] |author=Deffeyes, Kenneth S. |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409045228/https://www.princeton.edu/hubbert/current-events.html |url-status=dead }}</ref><ref name="mcgreal102007">{{cite web |url=http://raisethehammer.org/article/643/ |title=Yes, We're in Peak Oil Today |publisher=Raise the Hammer |date=October 22, 2007 |author=McGreal, Ryan}}</ref><ref name="ewg1007">{{cite web |url=http://www.energywatchgroup.org/fileadmin/global/pdf/EWG_Oilreport_10-2007.pdf |format=PDF |title=Crude Oil: The Supply Outlook |publisher=Energy Watch Group |date=2007-10 |author=Zittel, Dr. Werner; Schindler, Jorg |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090731201045/http://www.energywatchgroup.org/fileadmin/global/pdf/EWG_Oilreport_10-2007.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="cohen102007">{{cite web |url=http://www.aspo-usa.com/index.php?option=com_content&task=view&id=243&Itemid=91 |title=The Perfect Storm |author=Cohen, Dave |publisher=ASPO-USA |date=October 31, 2007 |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009 |archive-date=ಜೂನ್ 7, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130607071324/http://www.aspo-usa.com/index.php?option=com_content&task=view&id=243&Itemid=91 |url-status=dead }}</ref>)<ref name="koppelaar092006">{{cite web |url=http://peakoil.nl/wp-content/uploads/2006/09/asponl_2005_report.pdf |format=PDF |title=World Production and Peaking Outlook |publisher=Stichting Peakoil Nederland |author=Rembrandt H.E.M. Koppelaar |date=September 2006 |access-date=2009-12-12 |archive-date=2016-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528140010/http://peakoil.nl/wp-content/uploads/2006/09/asponl_2005_report.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಾನಿಯಾಗಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.<ref>a list of over 20 published articles and books supporting this thesis can be found here [http://dieoff.org/] in the section: "Food, Land, Water, and Population")</ref> ಆಧುನಿಕ ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಕೃಷಿಯು ಎರಡು ಮೂಲಭೂತ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: 1) ಬೀಜದಿಂದ ಕಟಾವಿನವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ—ಸಾಗುವಳಿ ಮತ್ತು 2) ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರನ [[ಶೀತಕಯಂತ್ರ|ಶೀತಕಯಂತ್ರದವರೆಗೆ]] (ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್‌) ತಲುಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ—ಸಾಗಣೆ. ಸಾಗುವಳಿಗಾಗಿ ಕೃಷಿಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳು, ಕುಯ್ಲೊಕ್ಕು ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ [[ಇಂಧನ|ಇಂಧನವನ್ನು]] ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರತಿ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 400 ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳಷ್ಟು ತೈಲ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 17ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>David Pimentel, Marcia Pimentel, and Marianne Karpenstein-Machan, "Energy use in Agriculture: An Overview," dspace.library.cornell.edu/bitstream/1813/118/3/Energy. PDF.</ref> ಕೃಷಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತೈಲ ಮತ್ತು [[ನಿಸರ್ಗಾನಿಲ|ನಿಸರ್ಗಾನಿಲಗಳು]] ನಿರ್ಮಾಣ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆಹಾರವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು-ಪೌಂಡ್‌ ಚೀಲದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರದ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅರ್ಧ-ಗ್ಯಾಲನ್ನಿನಷ್ಟು ಗ್ಯಾಸೋಲೀನ್‌ಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಇಂಧನವು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Manning, Richard. "The Oil We Eat: Following the Food Chain Back to Iraq," ''Harper's Magazine'', February 2004.</ref> ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಆ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅದು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಬಹುತೇಕ ತೈಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಬರುವ [[ಕೀವಿಹಣ್ಣು|ಕಿವಿಹಣ್ಣು]], ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದಿಂದ ಬರುವ [[ಶತಾವರಿ]], [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲದಿಂದ]] ಬರುವ [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]] ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಕಲಿ]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ]] ಬರುವ ಸಾವಯವ [[ಲೆಟಿಸ್|ಲೆಟಿಸ್‌]] ಸೊಪ್ಪು—ಇವೇ ಮೊದಲಾದ, ಬಳಕೆದಾರರ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದುಕೂರುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕೇವಲ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸೇರಲು ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 1,500 ಮೈಲುಗಳ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Kingsolver, Barbara. ''Animal, Vegetable, Miracle: A Year of Food Life'', New York: HarperCollins, 2007.</ref><ref>Pollan, Michael. ''The Omnivore's Dilemma'', New York: Penguin Books, 2007.</ref><ref name="pirog2">Pirog, Rich; Van Pelt, Timothy; Enshayan, Kamyar; Cook, Ellen. "Food, Fuel, and Freeways: An Iowa perspective on how far food travels, fuel usage, and greenhouse gas emissions," Leopold Center for Sustainable Agriculture, Iowa State University, June 2001.</ref> ತೈಲದ ಕೊರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ತಡೆಯುಂಟಾಗಬಹುದು. ಈ ಬಗೆಯ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ತಾನು ಈಡಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಬಳಕೆದಾರನಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಹಲವು ಪ್ರೇರಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಾವಯವ-ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಇಳುವರಿಯಷ್ಟೇ ಉನ್ನತ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳುವರಿಯನ್ನು (ಆದರೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ-ಇಂಧನ-ಸಾಂದ್ರ ಕೃತಕ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡದೆ) ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಯ ಕೌಶಲಗಳ ಬಳಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಮಾಡುವ ಮಣ್ಣಿನ ಸುಧಾರಣೆಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="Realities of organic farming2">{{Cite web |url=http://www.biotech-info.net/Alex_Avery.html |title=Realities of organic farming<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-12-12 |archive-date=2010-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052038/http://biotech-info.net/Alex_Avery.html |url-status=dead }}</ref><ref name="extension.agron.iastate.edu2">http://extension.agron.iastate.edu/organicag/researchreports/nk01ltar.pdf</ref><ref name="berkeley12">{{Cite web |url=http://www.cnr.berkeley.edu/~christos/articles/cv_organic_farming.html |title=Organic Farming can Feed The World!<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-12-12 |archive-date=2006-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060127013201/http://www.cnr.berkeley.edu/~christos/articles/cv_organic_farming.html |url-status=dead }}</ref><ref name="terradaily12">[http://www.terradaily.com/news/farm-05c.html Organic Farms Use Less Energy And Water<!-- Bot generated title -->]</ref> U.S. ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜಿನ ತೈಲದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಯುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆಯು, ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಉಪಭೋಗದ ಆಂದೋಲನವೊಂದರ ಸೃಷ್ಟಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದು ಸಾಗಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮಿಸಿರುವ "ಆಹಾರದ ಮೈಲುಗಳನ್ನು" ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಈ ಆಂದೋಲನವು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದ ಲಿಯೋಪಾರ್ಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೇನಬಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಹಾರದ ಮೈಲೊಂದನ್ನು, "...ಆಹಾರವೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆದ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ, ಗ್ರಾಹಕರು ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಖರೀದಿಗೆ ಒಳಪಡುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ಪಯಣಿಸುವ ದೂರ" ಎಂಬುದಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ-ಬೆಳೆಯಲಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಆಹಾರದ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರವು ತನ್ನ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸರಾಸರಿ 44.6 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ-ಬೆಳೆದ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಗೊಂಡ ಆಹಾರವು 1,546 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಲಿಯೋಪಾರ್ಡ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಹಾರದ ಮೈಲುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಿಯ ಆಹಾರ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮನ್ನು "ಲೋಕವೋರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಸ್ಥಳೀಯ-ಆಧರಿತ ಆಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಅಥವಾ ಲಾಭವನ್ನು ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಸಾವಯವ ಆಹಾರವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲದಿರಲಿ, ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅದು ಬಂದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಬಂದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ]] ಸಾಗಿಸಲಾಗುವ, ಸಾವಯವ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಲೆಟಿಸ್ ಸೊಪ್ಪು ಈಗಲೂ ಒಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗದ ಆಹಾರ ಮೂಲ ಎಂದು ಲೋಕವೋರ್ಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇವರ ವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. "ಲೋಕವೋರ್" ಆಂದೋಲನದ ಜೊತೆಗೆ ತೈಲ-ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಕಾಳಜಿಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಗೃಹ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ [[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ]] ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರೇತರ-ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾಳಿನಂತಹ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲೂ ಸಹ ಕೃಷಿಕರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೋಧಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು, "ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಮಳಗಳಿಗೆ" ಇದೊಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಮುನ್ಸೂಚಕವಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನದ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾದರೆ, ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಹಾರದ ನೆರವನ್ನು ಕಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೈ ದಾನಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳಾಗಲೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಸರಣಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರೇತರ-ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾಳಿನಂತಹ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಕರು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ಆಹಾರದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದೆ.<ref name="un warning2">[http://www.finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_1011078.shtml Record rise in wheat price prompts UN official to warn that surge in food prices may trigger social unrest in developing countries]</ref> ಎಥನಾಲ್ ಇಂಧನದ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಆಹಾರ vs ಇಂಧನ ಎಂಬ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಹಾರದ ನೆರವನ್ನು ಕಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಕೊಡುಗೈ ದಾನಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವು ಈಗಾಗಲೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೋಧಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವು "ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಮಳಗಳನ್ನು" ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು UNನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bradsher012008">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/01/19/business/worldbusiness/19palmoil.html?em&ex=1200978000&en=0428f9e64240cc22&ei=5087%0A |title=A New, Global Oil Quandary: Costly Fuel Means Costly Calories |author=Bradsher, Keith |date=January 19, 2008 |newspaper=The New York Times }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಆಹಾರೇತರ [[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]] ಬೆಳೆಗಳನ್ನು<ref>Smith, Kate; Edwards, Rob (March 8, 2008).[http://www.sundayherald.com/news/heraldnews/display.var.2104849.0.2008_the_year_of_global_food_crisis.php "2008: The year of global food crisis"], ''The Herald'' (Glasgow).</ref> ಬೆಳೆಯಲು ರೈತರಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನಗಳು ಇತರ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು (ಅಂದರೆ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮುಂಚಿದ್ದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ ಮಿತಿಮೀರಿದ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಾಗಾಣಿಕಾ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ, [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]], ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಂಥ<ref>[http://www.csmonitor.com/2008/0118/p08s01-comv.html "The global grain bubble"], ''The Christian Science Monitor'' (Boston), January 18, 2008.</ref> ಅಂಶಗಳು) ಏಷ್ಯಾ, [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]], ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗಳಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ [[ಆಹಾರ]]ದ ಬೆಲೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/7284196.stm "The cost of food: Facts and figures"], ''BBC News Online'' (London), October 16, 2008.</ref><ref>Walt, Vivienne (February 27, 2008).[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1717572,00.html "The World's Growing Food-Price Crisis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129211855/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1717572,00.html |date=2011-11-29 }}, ''Time'' (New York).</ref> 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, 37 ದೇಶಗಳು ಆಹಾರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವು, ಮತ್ತು 20 ದೇಶಗಳು ಒಂದು ಥರದ ಆಹಾರ-ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೇರಿದವು. ಇಂಥಾ ಕೆಲವು ಕೊರತೆಗಳು ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿ ದೊಂಬಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ನೂಕುನುಗ್ಗಲುಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾದವು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸರಬರಾಜುಗಳು ಮಾಡಲಿರುವ ಪರಿಣಾಮ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೃಷಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದ ಪೂರಣ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ರಸಗೊಬ್ಬರ-ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ [[ಜಲಜನಕ|ಜಲಜನಕದ]] ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.fertilizer.org/ifa/statistics/indicators/ind_reserves.asp Raw Material Reserves - International Fertilizer Industry Association]</ref> ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತಿ ಅಗ್ಗವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಜಲಜನಕದ ಮೂಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Integrated Crop Management-[[Iowa State University]] January 29, 2001 [http://www.ipm.iastate.edu/ipm/icm/2001/1-29-2001/natgasfert.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170725101213/http://www.ipm.iastate.edu/ipm/icm/2001/1-29-2001/natgasfert.html|date=2017-07-25}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071126035318/http://www.physicstoday.org/vol-57/iss-12/p39.html "The Hydrogen Economy"], ''Physics Today'', December 2004.</ref> ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ, ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಅಂದರೆ [[ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಸಿಸ್)|ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯಂತಹ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೇಬರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವು ಒಂದೋ ಅತೀವವಾಗಿ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಅಲಭ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಇದು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಾಟಕೀಯ ಹೆಚ್ಚಳಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ==== ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕೊರತೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ==== ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ತೈಲದ ಕೊರತೆಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರಳುವುದು. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲದ ಕುರಿತಾದ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಸಮಕಾಲೀನ ರೂಢಿಗಳು ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳು, ಅಥವಾ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಇಳುವರಿಗಳಷ್ಟೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೂ ದೊರೆಯತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಾವಯವ-ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದಷ್ಟು ಕೃಷಿಕರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ, ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವು ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾರ್ಮಿಕ]]-ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಅದು ಬಯಸಬಹುದು.<ref>Strochlic, R.; Sierra, L. (2007). [http://www.cirsinc.org/Documents/Pub0207.1.PDF Conventional, Mixed, and "Deregistered" Organic Farmers: Entry Barriers and Reasons for Exiting Organic Production in California] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509163805/http://www.cirsinc.org/Documents/Pub0207.1.PDF |date=2008-05-09 }}. California Institute for Rural Studies.</ref> ಎಂದಿನ ಆಹಾರ vs ಇಂಧನ ಚರ್ಚೆಯ ಬದಲಿಗೆ, ಜೈವಿಕ ಇದ್ದಿಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಇಂಧನದೊಡಗೂಡಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇಂಧನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು|ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ]] ರಸಗೊಬ್ಬರ, ಕೆಲವೊಂದು ಇಂಧನ ''ಮತ್ತು'' ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ''ತ್ಯಾಜ್ಯ''ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇಂಧನದೊಡಗೂಡಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿವೇಶನದ ಮೇಲೆಯೇ ಬಳಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಾವಯವ-ಕೃಷಿ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಇಂಧನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅದು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.rsnz.org/topics/energy/ccmgmt.php#2 "Carbon cycle management with increased photo-synthesis and long-term sinks" (2007) Royal Society of New Zealand]</ref><ref>Greene, Nathanael (December 2004). [http://www.bio.org/ind/GrowingEnergy.pdf How biofuels can help end America's energy dependence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205034108/http://www.bio.org/ind/GrowingEnergy.pdf |date=2010-12-05 }}.</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗಿಂತ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದಿಂದ ದೊರೆತ ಪೂರಣಗಳ ಅಗತ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಕೆಲವೊಂದು ಜೀವಾಂತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |publisher=The Electronic Journal of Environmental, Agricultural and Food Chemistry |volume=7 |month=June |year=2008 |author=Srinivas et al. |title=Reviewing The Methodologies For Sustainable Living |url=http://ejeafche.uvigo.es/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=363 |pages=2993–3014 |access-date=2009-12-12 |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512160542/http://ejeafche.uvigo.es/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=363 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳಂಥ<ref>{{cite journal |url=http://www.ecologyandsociety.org/vol4/iss1/art2/#GeneticModificationAndTheSustainabilityOfTheFoodSystem |author=Conway, G. |year=2000 |title=Genetically modified crops: risks and promise |publisher=Conservation Ecology |volume=4(1): 2 }}</ref><ref>{{cite journal |publisher = Journal of Economic Integration |volume = 19, Number 2 |month = June |year = 2004 |author = Pillarisetti, R.; Radel, Kylie |title = Economic and Environmental Issues in International Trade and Production of Genetically Modified Foods and Crops and the WTO |url = http://sejong.metapress.com/app/home/contribution.asp?referrer=parent&backto=issue,6,10;journal,15,43;linkingpublicationresults,1:109474,1 |pages = 332–352 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲದ GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾಳಜಿ ಇರುವ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 2008ರ ಜನವರಿಯ ವರದಿಯೊಂದು GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ: "GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರಿಸರೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಇವು ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡಿವೆ."<ref>{{cite web |url=http://www.foeeurope.org/GMOs/Who_Benefits/Ex_Summary_Feb08.pdf |publisher=Friends of the Earth International |month=January |year=2008 |title=Who Benefits from GM Crops? |author=Lopez Villar, Juan; Freese, Bill |format=PDF |access-date=2009-12-12 |archive-date=2010-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101215192811/http://foeeurope.org/GMOs/Who_Benefits/Ex_Summary_Feb08.pdf |url-status=dead }}</ref> GMO ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಮೊನ್ಸಾಂಟೊ ಕಂಪನಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಪ್ರಚಾರಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬಹು-ವರ್ಷೀಯ ಪ್ರಯತ್ನವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದೇ ಹೋಯಿತು. ಆದರೂ, ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕೌಶಲಗಳು ಅದೇ ಬೆಳೆಯ ಅತಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಪ್ರಬೇಧವನ್ನು ನೀಡಿದವು.<ref>{{cite journal |url=http://www.newscientist.com/article/mg18124330.700-monsanto-failure.html |publisher=[[New Scientist]] | location = London |date=February 7, 2004 |title=Monsanto failure |accessdate=<!---April 18, 2008---> |volume= 181 No. 2433 }}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಅಥವಾ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕೃಷಿಕರ ಜೈವಿಕ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮದ ವತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಜೀವಾಂತರವಲ್ಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾದ ವಲಯಗಳೆಂಬಂತೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯು ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ, GMO ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯಾವ ರೀತಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.grain.org/briefings_files/africa-gmo-2002-en.pdf |publisher=Genetic Resources Action International (GRAIN) |month=August |year=2002 |title=Genetically Modified Crops in Africa: Implications for Small Farmers |author=Kuyek, Devlin |format=PDF |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325045343/http://www.grain.org/briefings_files/africa-gmo-2002-en.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಜೀವಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಇರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಅಗತ್ಯ ಭಾಗದಂತೆಯೇ ನೋಡುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7428789.stm |work =BBC News Online | location = London |date=May 30, 2008 |title=Genetically Modified Crops in Africa: Implications for Small Farmers |author= Cooke, Jeremy |accessdate=<!---June 6, 2008---> }}</ref> == ಕಾರ್ಯನೀತಿ == ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * ಸಂರಕ್ಷಣೆ * ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ * ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ * ಆಹಾರ ಗುಣಮಟ್ಟ: ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜು ಸಮಂಜಸವಾದ ಮತ್ತು ತಿಳಿದಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದು. * ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ: ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು [[ಮಾಲಿನ್ಯ|ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ]] ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ: ಜನ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * [[ಬಡತನ]]ವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[ಕೃಷಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]] * [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|2}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === [[ಚಿತ್ರ:Coffee Plantation.jpg|thumb|300px|right|ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ನ ಮಿನಾಸ್ ಗೆರಾಯ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ, ಸಾಓ ಜೋಓ ಡೊ ಮನ್‌ಹುವಾಕು ನಗರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಫಿ ತೋಟ.]]{{Refbegin}} * Alvarez, Robert A. (2007). [http://caliber.ucpress.net/doi/pdf/10.1525/gfc.2007.7.3.28 "The March of Empire: Mangos, Avocados, and the Politics of Transfer"]. ''Gastronomica'', Vol. 7, No. 3, 28-33. Retrieved on November 12, 2008. * Bolens, L. (1997). "Agriculture" in Selin, Helaine (ed.), ''Encyclopedia of the history of Science, technology, and Medicine in Non Western Cultures''. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht/Boston/London, pp.&nbsp;20–22. * Collinson, M. (ed.) ''A History of Farming Systems Research''. CABI Publishing, 2000. ISBN 0-85199-405-9 * Crosby, Alfred W.: ''The Columbian Exchange: Biological and Cultural Consequences of 1492''. Praeger Publishers, 2003 (30th Anniversary Edition). ISBN 0-275-98073-1 * Davis, Donald R.; Riordan, Hugh D. (2004). "Changes in USDA Food Composition Data for 43 Garden Crops, 1950 to 1999". ''Journal of the American College of Nutrition'', Vol. 23, No. 6, 669-682. * Friedland, William H.; Barton, Amy (1975). "Destalking the Wily Tomato: A Case Study of Social Consequences in California Agricultural Research". Univ. California at Sta. Cruz, Research Monograph 15. * Mazoyer, Marcel; Roudart, Laurence (2006). ''A history of world agriculture : from the Neolithic Age to the current crisis''. Monthly Review Press, New York. ISBN 1-583-67121-8 * Saltini A. ''Storia delle scienze agrarie'', 4 vols, Bologna 1984-89, ISBN 88-206-2412-5, ISBN 88-206-2413-3, ISBN 88-206-2414-1, ISBN 88-206-2414-1 * Watson, A.M. (1974). "The Arab agricultural revolution and its diffusion", in ''The Journal of Economic History'', 34. * Watson, A.M. (1983). ''Agricultural Innovation in the Early Islamic World'', Cambridge University Press. * Wells, Spencer (2003). ''The Journey of Man: A Genetic Odyssey''. Princeton University Press. ISBN 0-691-11532-X * Wickens, G.M. (1976). "What the West borrowed from the Middle East", in Savory, R.M. (ed.) ''Introduction to Islamic Civilization''. Cambridge University Press. {{Refend}} === ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು === * [http://www.nationalaglawcenter.org/ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಲಾ ಸೆಂಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070820175006/http://www.nationalaglawcenter.org/ |date=2007-08-20 }} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/agritop.htm ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326172429/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/agritop.htm |date=2009-03-26 }} ''UCB ಲೈಬ್ರರೀಸ್ ಗೌಪಬ್ಸ್'' ನಿಂದ * [http://www.worldbank.org/rural ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ರೂರಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119000038/http://www.worldbank.org/rural |date=2008-11-19 }} ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ * [http://www.nal.usda.gov/speccoll/collectionsguide/collection.php?subject=Plant_Exploration ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ ಟು ಮ್ಯಾನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ * [http://www.ifap.org/ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ಸ್‌] (IFAP) * [http://www.cdc.gov/niosh/topics/agriculture NIOSH ಕೃಷಿ ಪುಟ] - ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಾನೂನುಗಳು, ಸಲಹೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು * [http://agriculture.house.gov/info/glossary.html ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ U.S. ಸದನ ಸಮಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420221332/http://agriculture.house.gov/info/glossary.html |date=2012-04-20 }} - ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪದಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪದಕೋಶ * [http://www.ukagriculture.com/ UKAgriculture.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111084257/http://www.ukagriculture.com/ |date=2007-11-11 }} - ಕೃಷಿ, ಪ್ರಾಂತ್ಯವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದೆ ತರುತ್ತದೆ * [http://www.agriculturalproductsindia.com/ Agricultural Products] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103090938/http://agriculturalproductsindia.com/ |date=2010-01-03 }} - ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ * [http://eisenhower.archives.gov/Research/Subject_Guides/PDFs/Agriculture.pdf ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816201938/http://eisenhower.archives.gov/Research/Subject_Guides/PDFs/Agriculture.pdf |date=2011-08-16 }} * [http://dictionary.babylon.com/science/agriculture ಕೃಷಿ ಪದಕೋಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055433/http://dictionary.babylon.com/science/agriculture/ |date=2012-04-21 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ]] dkp6e7ustf4pt8lgr6217ad0j4ihj00 0 21942 1383290 1381094 2026-08-18T10:27:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383290 wikitext text/x-wiki [ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ] {{taxobox |name =ಗಜ್ಜರಿ |image = Daucus carota May 2008-1 edit.jpg |image_caption =ಗಜ್ಜರಿಯ ಪುಷ್ಪ ಪತ್ರ |regnum = plantae |unranked_divisio = [[ಆವೃತಬೀಜಿ]] |unranked_classis = [[ಯೂಡಿಕೋಟ್ಸ್]] |unranked_ordo = [[ಆಸ್ಟೇರಿಡ್ಸ್]] |ordo = [[ಅಪಿಯೇಲ್ಸ್]] |familia = [[ಅಪಿಯೇಸಿApiaceae]] |genus = ''[[Daucus]]'' |species = '''''ಡಿ. ಕಾರೋಟ''''' |binomial = ''ಡಾಕಸ್ ಕಾರೋಟ'' |binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} [[File:Daucus carota subsp. maximus MHNT.BOT.2007.40.407.jpg|thumb|''Daucus carota subsp. maximus'']] '''ಗಜ್ಜರಿ'''ಯು ('''ಕ್ಯಾರಟ್''') (''[[ಡಾಕಸ್ ಕ್ಯಾರೋಟಾ]]'' ಉಪಜಾತಿ. ''ಸಟೈವಸ್'') ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಕಿತ್ತಳೆ (ಬಣ್ಣ)|ಕಿತ್ತಳೆ]], ನೇರಳೆ, ಕೆಂಪು, ಬಿಳಿ, ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವುಳ್ಳ, ತಾಜಾ ಇದ್ದಾಗ ಗರಿಗರಿ ರಚನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಗಡ್ಡೆ ತರಕಾರಿ]]. ಗಜ್ಜರಿಯ ತಿನ್ನಲರ್ಹವಾದ ಭಾಗವು ಒಂದು [[ತಾಯಿಬೇರು|ತಾಯಿಬೇರಾಗಿದೆ]]. ಅದು [[ಯೂರಪ್]] ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ [[ಏಷ್ಯಾ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ [[ಕಾಡು ಗಜ್ಜರಿ]] ''ಡಾಕಸ್ ಕ್ಯಾರೋಟಾ''ದ ಒಂದು ದೇಶೀಯ ಪ್ರಕಾರ. ಪರ್ಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಇದರ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅದರ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇದರ ಹಸಿರೆಲೆಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  ಅಪಿಯಾಸಿಯೆ (Apiaceae) ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಒಂದು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯ. ಇದು ಗೆಡ್ಡೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮೊದಲು ನೆಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬೇಗನೆ ಬೆಳೆಯುವ ತಳಿಗಳು ಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ ೯೦ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಟಾವಿಗೆ ಬಂದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ತಳಿಗಳು ೧೨೦ ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರ ಗಡ್ಡೆಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಬೀಟಾ ಕ್ಯಾರೋಟೀನ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ವಿಟಮಿನ್ ಕೆಮತ್ತು ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ೬ ಗಳ ಉತ್ತಮವಾದ ಮೂಲವಾಗಿವೆ.  == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ೧೫೩೦ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ನಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಿರಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=carrot|title=Carrot|publisher=Online Etymology Dictionary|accessdate=30 November 2014}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದ ಪದಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಂಬಿನಂತಹ ರಚನೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಂಬು ಎಂಬ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಕೆರ್ (*ker) ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  == ಇತಿಹಾಸ == ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ದೇಶೀಯ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಮೂಲದ್ದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|title=Carrots and Related Vegetable Umbelliferae|last1=Rubatsky|first1=V.&nbsp;E.|last2=Quiros|first2=C.&nbsp;F.|last3=Siman|first3=P.&nbsp;W.|publisher=CABI Publishing|year=1999|isbn=978-0-85199-129-0|ref=harv}}</ref> ಇದರ ಕಚ್ಚಾಸ್ವರೂಪದ ಮೂಲ ಬಹುಶಃ ಪರ್ಷಿಯಾ ಇರಬಹುದು. ನಂತರದ ಶತಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇದರ ವನ್ಯಗುಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಆಯ್ದ ತಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾ ಈಗಿನ ರೂಪದ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರಬಹುದು. [[ಚಿತ್ರ:Carrot,_Juliana_Anicia_Codex.jpg|thumb|ಒಂದು ಚಿತ್ರಣ ಲೇಬಲ್ "ತೋಟದ" ಕ್ಯಾರೆಟ್,  ಜೂಲಿಯಾನ Anicia ಕೋಡೆಕ್ಸ್, 6 ನೇ ಶತಮಾನ AD Constantinopolitan ಪ್ರತಿಯನ್ನು Dioscorides' 1ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] pharmacopoeia. ಎದುರಿನ ಪುಟದ ಉಲ್ಲೇಖ "ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ತಿನ್ನಬಹುದು."<ref>Folio 312, [//en.wikipedia.org/wiki/Juliana_Anicia_Codex Juliana Anicia Codex]</ref>]] ಮೊದಮೊದಲು ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಡ್ಡೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅದರ ಸುವಾಸಿತ ಎಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಬೀಜಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ.೨೦೦೦-೩೦೦೦ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಜರ್ಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.<ref>{{harvp|Rubatsky|Quiros|Siman|1999|p=6}}</ref>  [[ಅಜಮೋದ|ಪಾರ್ಸ್ಲಿ]], [[ಕೊತ್ತುಂಬರಿ|ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು, ಕೊತ್ತಂಬರಿ]], [[ಸೊಂಪು|ಜೀರಿಗೆ]], ಅನಿಸ್, [[ಸಬ್ಬಸಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಜೀರಿಗೆ]] ಮೊದಲಾದ  ಕ್ಯಾರೆಟ್ ನ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ  ತಳಿಗಳು  ಈಗಲೂ ಸುವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳಿಗಾಗಿ  ಬೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮೂಲಗಳ ಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖದ ಪ್ರಕಾರ 1 ನೇ ಶತಮಾನದ ರೋಮನ್ನರು ಸೇವಿಸಿದ ಒಂದು ಗೆಡ್ಡೆ ತರಕಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ಯಾಸ್ಟಿನಾಕ (''pastinaca)'',<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=O-t9BAAAQBAJ&pg=RA4-PA387|title=Encyclopedia of Food and Health|publisher=Elsevier Science|year=2015|isbn=978-0-12-384953-3|page=387}}</ref> ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾರ್ಸ್ನಿಪ್<ref>{{Cite book|title=Domestication of Plants in the Old World|last=Zohary, Daniel|last2=Hopf, Maria|publisher=Oxford University Press|year=2000|edition=3rd|page=203}}</ref><ref>[//en.wikipedia.org/wiki/Linnaeus Linnaeus] later used the word as a scientific name for the genus ''[//en.wikipedia.org/wiki/Pastinaca Pastinaca]'', which includes parsnips.</ref> ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಿಸ್ಕಾರೈಡನ ಒಂದನೇ ಶತಮಾನದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಔಷಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈದ್ಯಸಮಹಿತೆಯಾದ ಡೆ ಮಅಟೀರಿಯ ಮೆಡಿಕಾ (De Materia Medica) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಕಾಂಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಾಲಿಟನ್ನ ನಕಲಾದ ಕ್ರಿ.ಶ. ೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವ ರೋಮನ್ನಿನ ಜೂಲಿಯಾನ ಅನಿಸಿಯಾ ಕೊಡೆಕ್ಸ (Juliana Anicia Codex) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ವಿಧದ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ತಿನ್ನಬಹುದೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>Folio 312, 313, 314, [//en.wikipedia.org/wiki/Juliana_Anicia_Codex Juliana Anicia Codex]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Carrots_of_many_colors.jpg|left|thumb|ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಣ್ಣಗಳ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ]]  ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಸ್ (Moors) ೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref name="Purple">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/1991768.stm|title=Carrots return to purple roots|date=May 16, 2002|work=[[BBC]]|access-date=December 5, 2013}}</ref> ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Simon p. 328">{{harvp|Simon|Freeman|Vieira|Boiteux|2008|p=328}}</ref> ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಯಹೂದಿ ವಿದ್ವಾಂಸ ಸಿಮಿಯೋನ್ ಸೇಥ್ ಮತ್ತು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಅರಬ್-ಅಂಡಾಲೂಸಿಯ ಕೃಷಿಕ ಇಬ್ನ್ ಅಲ್ ಅವ್ವಮ್ ( Ibn al-'Awwam) ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<nowiki>https://kn.wikipedia.org/wiki/Carrot#cite_note-Dalby_2003-16</nowiki> ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಕೃಷಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ದಲ್ಲಿ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ,<ref>{{Cite book|title=Main Types of the Western Carotene Carrot and their Origin|last=Otto Banga|publisher=Tjeenk Willink|year=1963}}</ref> ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಧ್ವಜ ಕಿತ್ತಳೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.  ಆಧುನಿಕ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಾಹಕನಾದ ಜಾನ್ ಅಬ್ರೇ (೧೬೨೬-೧೬೯೭) ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ "ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಸೊಮರ್ಸೆಟ್ಶೈರ್ ನ ಬೆಕ್ಕಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಲಾಯಿತು. ತಾವು ಮೊದಲು(೧೬೬೮ರಲ್ಲಿ) ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ತಂದಿರುವುದಾಗಿ ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬ ನೆನಪುಮಾಡಿಕೊಂಡನು."<ref>Oliver Lawson Dick, ed. ''Aubrey's Brief Lives. Edited from the Original Manuscripts'', 1949, p. xxxv.</ref>  ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಗಾರರು ವಸಾಹತು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref>{{harvp|Rubatsky|Quiros|Siman|1999|pp=6–7}}</ref> ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ನೇರಳೆ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಲು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. == ವಿವರಣೆ == ''Daucus carota'' ಒಂದು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯ. ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅದರ [[ಎಲೆ|ಎಲೆಗಳು]] ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಸಕ್ಕರೆ|ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು]] ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡನೆ ವರ್ಷ ಹೂಬಿಡಲು ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಗೆಡ್ಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Carrots_are_up_(2634523693).jpg|left|thumb|ಮೊಳಕೆ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಗುರಿರುವುದು]] ಮೊಳಕೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಬೀಜಗಳು ಗೆಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಡದ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಶ್ವ ಬೇರುಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಂಡ ದಪ್ಪನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಂಡದ ಮೇಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜದಿಂದ ಬಂದ ಎಲೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದ ೧೦-೧೫ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಎಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಎಲೆಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ (ಒಂದು ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಎಲೆಯಂತೆ) ಸುರುಳಿಯಂತೆ ಅರಳಿನಿಂತು ಚಿಗುರುತ್ತವೆ. ಎಲೆಯ ತೊಟ್ಟುಗಳು ಕಾಂಡವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯವು ಬೆಳೆದಂತೆ ಗೆಡ್ಡೆಯ ಬಳಿಯಿರುವ ಬೀಜದಿಂದ ಬಂದ ಎಲೆ ದೂರ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೆಲದ ಮೇಲಕ್ಕಿರುವ ಕಾಂಡ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗೆಣ್ಣುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೂಬಿಡಲೋಸುಗ ಬೀಜದ ಮೂಲ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಾಗ ಕಾಂಡದ ತುದಿ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಗ ಕಾಂಡ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಖೆಗಳ ಸುಮಾರು ೬೦-೨೦೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಗಳ (೨೦-೮೦ಇಂಚು) ಎತ್ತರದ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ.<ref name="Rubatsky pp. 22–28">{{harvp|Rubatsky|Quiros|Siman|1999|pp=22–28}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಮಾಂಸಲವಾದ ಹೊರಕವಚಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಳಗಿನ ತಿರುಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕ್ಯಾರಟ್ ಗಳು ಒಳಗಿನ ತಿರುಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊರಕವಚವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಳಗಿನ ತಿರುಳಿಲ್ಲದ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಗಳು ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಕೆಲವು ತಳಿಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹಾಗೂ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಿರುವ ತಿರುಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹೊರಕವಚ ಮತ್ತು ಒಳತಿರುಳಿನ ಬಣ್ಣದ ತೀವ್ರತೆ ಒಂದೇ ಇದ್ದಾಗ ಗೆಡ್ಡೆ ತಿರುಳಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಉದ್ದನೆಯ ಹಾಗೂ ಶಂಕುವಿನ ಆಕಾರದವಾಗಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವು ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಹಾಗೂ ಗೋಲಾಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುವ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಬೇರಿನ ವ್ಯಾಸ ಒಂದರಿಂದ ೧೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಬೇರಿನ ಉದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೦-೨೫ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಆಗಿದ್ದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ೫-೫೦ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಕೂಡ ಇರಬಹುದು.{{Multiple image|align=right|direction=vertical|width=200|image1=Daucus carota May 2008-1 edit.jpg|caption1=''Daucus carota'' umbel (inflorescence). Individual flowers are borne on undivided pedicels originating from a common node.|image2=DaucusCarota.jpg|caption2=Top view of ''Daucus carota'' inflorescence, showing umbellets; the central flower is dark red.}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|30em|refs=<ref name="Abbott 2012">{{cite book |author=Abbott, Catherine |title=The Year-Round Harvest: A Seasonal Guide to Growing, Eating, and Preserving the Fruits and Vegetables of Your Labor |url=https://books.google.com/books?id=yKjGtrh30V4C&pg=PA54 |year=2012 |publisher=Adams Media |isbn=978-1-4405-2816-3 |pages=54–55 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="Ballmer-Weber 2012">{{cite journal |author1=Ballmer-Weber, B.K. |author2=Skamstrup Hansen, K. |author3=Sastre, J. |author4=Andersson, K. |author5=Bätscher, I. |author6=Ostling, J. |author7=Dahl, L. |author8=Hanschmann, K.M. |author9=Holzhauser, T. |author10=Poulsen, L.K. |author11=Lidholm, J. |author12=Vieths, S. |display-authors=3 |title=Component-resolved in vitro diagnosis of carrot allergy in three different regions of Europe |journal=Allergy |year=2012 |volume=67 |issue=6 |pages=758–766 |doi=10.1111/j.1398-9995.2012.02827.x |pmid=22486768}}</ref> <ref name="Baranska 2005">{{cite journal |author1=Baranska, Malgorzata |author2=Schulz, Hartwig |author3=Baranski, Rafal |author4=Nothnagel, Thomas |author5=Christensen, Lars P. |display-authors=3 |title=''In situ'' simultaneous analysis of polyacetylenes, carotenoids and polysaccharides in carrot roots |journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry |year=2005 |volume=53 |issue=17 |pages=6565–6571 |doi=10.1021/jf0510440 |pmid=16104767}}</ref> <ref name="Bidlack 2011">{{cite book |author1=Bidlack, Wayne R. |author2=Rodriguez, Raymond L. |title=Nutritional Genomics: The Impact of Dietary Regulation of Gene Function on Human Disease |url=https://books.google.com/books?id=27ndQDXheA8C&pg=PA321 |year=2011 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-4452-6 |page=321}}</ref> <ref name="Brown 2012">{{cite book |author=Brown, Ellen |title=The Complete Idiot's Guide to Smoothies |url=https://books.google.com/books?id=0aLqKVlGZTEC&pg=PA21 |year=2012 |publisher=DK Publishing |isbn=978-1-4362-9393-8 |page=21}}</ref> <ref name="Burney 2010">{{cite journal |author1=Burney, P. |author2=Summers, C. |author3=Chinn, S. |author4=Hooper, R. |author5=Van Ree, R. |author6=Lidholm, J. |display-authors=3 |title=Prevalence and distribution of sensitization to foods in the European Community Respiratory Health Survey: A EuroPrevall analysis |journal=Allergy |year=2010 |volume=65 |issue=9 |pages=1182–1188 |doi=10.1111/j.1398-9995.2010.02346.x |pmid=20180791}}</ref> <ref name="Carr 1998">{{cite book |author=Carr, Anna |title=Rodale's Illustrated Encyclopedia of Herbs |url=https://books.google.com/books?id=htGD3Y7WNxwC&pg=PA112 |year=1998 |publisher=Rodale |isbn=978-0-87596-964-0 |page=112}}</ref> <ref name="Cunningham 2000">{{cite book |author=Cunningham, Sally Jean |title=Great Garden Companions: A Companion-Planting System for a Beautiful, Chemical-Free Vegetable Garden |url=https://books.google.com/books?id=bYOPlJt6SfAC&pg=PA196 |year=2000 |publisher=Rodale |isbn=978-0-87596-847-6 |pages=195–196}}</ref> <ref name="Czepa 2003">{{cite journal |author1=Czepa, Andreas |author2=Hofmann, Thomas |title=Structural and sensory characterization of compounds contributing to the bitter off-taste of carrots (''Daucus carota'' L.) and carrot puree |journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry |year=2003 |volume=51 |issue=13 |pages=3865–3873 |doi=10.1021/jf034085+ |pmid=12797757}}</ref> <ref name=DAFF>{{cite report |url=http://www.nda.agric.za/docs/Brochures/prodGuideCarrot.pdf |title=Production guidelines for carrot |publisher=Agriculture, Forestry & Fisheries Department: Republic of South Africa |access-date=2018-03-03 |archivedate=2020-10-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201024034912/https://www.nda.agric.za/docs/Brochures/prodGuideCarrot.pdf }}</ref> <ref name="Dalby 2003">{{cite book |author=Dalby, Andrew |title=Food in the Ancient World from A to Z |url=https://books.google.com/books?id=FtIXAe2qYDgC&pg=PA75 |year=2003 |publisher=Psychology Press |isbn=978-0-415-23259-3 |page=75}}</ref> <ref name="Elzer-Peters 2014">{{cite book |author=Elzer-Peters, K. |title=Midwest Fruit & Vegetable Gardening: Plant, Grow, and Harvest the Best Edibles – Illinois, Indiana, Iowa, Kansas, Michigan, Minnesota, Missouri, Nebraska, North Dakota, Ohio, South Dakota & Wisconsin |url=https://books.google.com/books?id=DSxRAgAAQBAJ&pg=PA136 |year=2014 |publisher=Cool Springs Press |isbn=978-1-61058-960-4 |page=136}}</ref> <ref name="Garrod 1978">{{cite journal |author1=Garrod, B. |author2=Lewis, B.G. |author3=Coxon, D.T. |title=''Cis''-heptadeca-1,9-diene-4,6-diyne-3,8-diol, an antifungal polyacetylene from carrot root tissue |journal=Physiological Plant Pathology |year=1978 |volume=13 |issue=2 |pages=241–246 |doi=10.1016/0048-4059(78)90039-5}}</ref> <ref name="Gisslen 2010">{{cite book |author=Gisslen, Wayne |title=Professional Cooking, College Version |url=https://books.google.com/books?id=N5el9CYbEP0C&pg=PA146 |year=2010 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-470-19752-3 |page=146}}</ref> <ref name="Greene 2012">{{cite book |author=Greene, Wesley |title=Vegetable Gardening the Colonial Williamsburg Way: 18th-Century Methods for Today's Organic Gardeners |url=https://books.google.com/books?id=KFQMt1Ww6osC&pg=PA81 |year=2012 |publisher=Rodale |isbn=978-1-60961-162-0 |page=81}}</ref> <ref name="Gupta 2000">{{cite book |author=Gupta, Niru |title=Cooking the Up Way |url=https://books.google.com/books?id=fNXSe1mYhg8C&pg=PA17 |year=2000 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-250-1558-1 |page=17}}</ref> <ref name="Hedrén 2002">{{cite journal |author1=Hedrén, E. |author2=Diaz, V. |author3=Svanburg, U. |title=Estimation of carotenoid accessibility from carrots determined by an ''in vitro'' digestion method |journal=European Journal of Clinical Nutrition |year=2002 |volume=56 |issue=5 |pages=425–430 |url=http://www.nature.com/ejcn/journal/v56/n5/full/1601329a.html |doi=10.1038/sj.ejcn.1601329 |pmid=12001013}}</ref> <ref name="Krech 2004">{{cite book |author1=Krech, Shepard |author2=McNeill, J.R. |author3=Merchant, Carolyn |title=Encyclopedia of World Environmental History: O-Z, Index |url=https://books.google.com/books?id=Dmky95hwKr0C&pg=PA1071 |year=2004 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-93735-1 |page=1071}}</ref> <ref name="Kurosaki 1988">{{cite journal |author1=Kurosaki, Fumiya |author2=Nishi, Arasuke |title=A methyltransferase for synthesis of the phytoalexin 6-methoxymellein in carrot cells |url=https://archive.org/details/sim_febs-letters_1988-01-25_227_2/page/183 |journal=FEBS Letters |year=1988 |volume=227 |issue=2 |pages=183–186 |doi=10.1016/0014-5793(88)80894-9}}</ref> <ref name="Mabey 1997">{{cite book |author=Mabey, R. |year=1997 |title=Flora Britannica |url=https://archive.org/details/florabritannica0000mabe |location=London |publisher=Chatto and Windus |isbn=1-85619-377-2 |page=[https://archive.org/details/florabritannica0000mabe/page/298 298]}}</ref> <ref name="Martino 2006">{{cite book |author=Martino, Robert S. |title=Enjoyable Cooking |url=https://books.google.com/books?id=fGWaxCySg54C&pg=PR19 |year=2006 |publisher=AuthorHouse |isbn=978-1-4259-6658-4 |page=19 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="Merck 2012">{{cite book |editor-last=Boyd |editor-first=O'Neil, M.J. |title=The Merck Index – An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals |year=2006 |edition=14th |publisher=Royal Society of Chemistry |isbn=978-0-911910-00-1}}</ref> <ref name="Naqvi 2004">{{cite book |author=Davis, R. Michael |chapter=Carrot diseases and their management |editor-last=Naqvi S.A.M.H. |title=Diseases of Fruits and Vegetables: Diagnosis and Management |url=https://books.google.com/books?id=RypnQT5KPtkC&pg=PA398 |year=2004 |publisher=Springer |isbn=978-1-4020-1822-0 |pages=397–439}}</ref> <ref name="Novotny 1995">{{cite journal |author1=Novotny, Janet A. |author2=Dueker, S.R. |author3=Zech, L.A. |author4=Clifford, A.J. |title=Compartmental analysis of the dynamics of β-carotene metabolism in an adult volunteer |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-lipid-research_1995-08_36_8/page/1825 |journal=Journal of Lipid Research |year=1995 |volume=36 |issue=8 |pages=1825–1838 |pmid=7595103}}</ref> <ref name="Riotte 1998">{{cite book |author=Riotte, L. |title=Carrots Love Tomatoes: Secrets of Companion Planting for Successful Gardening |url=https://books.google.com/books?id=RCO4FVqMuvMC&pg=PA10 |year=1998 |publisher=Storey Publishing, LLC |isbn=978-1-60342-396-0 |page=10}}</ref> <ref name="Rose 2006">{{cite book |author=Rose, F. |year=2006 |title=The Wild Flower Key |location=London |publisher=Frederick Warne |isbn=0-7232-5175-4 |page=346}}</ref> <ref name="Shannon 1998">{{cite book |author=Shannon, Nomi |title=The Raw Gourmet |url=https://books.google.com/books?id=kFio7TeBFUIC&pg=PT33 |year=1998 |publisher=Book Publishing Company |isbn=978-0-920470-48-0 |page=33}}</ref> <ref name="Staub 2010">{{cite book |author=Staub, Jack E. |title=Alluring Lettuces: And Other Seductive Vegetables for Your Garden |url=https://books.google.com/books?id=qbMz7YrTBMEC&pg=PA230 |year=2010 |publisher=Gibbs Smith |isbn=978-1-4236-0829-5 |page=230}}</ref> <ref name="Strube 1999">{{cite book |author1=Strube, Michael |author2=OveDragsted, Lars |title=Naturally Occurring Antitumourigens. IV. Carotenoids Except β-Carotene |year=1999 |publisher=Nordic Council of Ministers |location=Copenhagen |isbn=978-92-893-0342-2 |page=48 |url=https://books.google.com/books?id=MMx43y2i8IsC&pg=PA48}}</ref> <ref name="Tiwari 2012">{{cite book|author1=Tiwari, B.K. |author2=Brunton, Nigel P. |author3=Brennan, Charles |title=Handbook of Plant Food Phytochemicals: Sources, Stability and Extraction |url=https://books.google.com/books?id=1FinGy626lgC&pg=PA405 |year=2012 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-118-46467-0 |page=405}}</ref> <ref name="urlIPM UCDavis">{{cite web |title=Carrot cavity spot |url=http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/r102100411.html |publisher=University of California Agriculture & Natural Resources |date=September 2012 |accessdate=2013-03-21 |archive-date=2012-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121207121335/http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/r102100411.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="Yeager 2008">{{cite book |author1=Yeager, Selene |author2=Editors of Prevention |title=The Doctors Book of Food Remedies: The Latest Findings on the Power of Food to Treat and Prevent Health Problems – From Aging and Diabetes to Ulcers and Yeast Infections |url=https://books.google.com/books?id=LCOJp0NEDisC&pg=PA366 |year=2008|publisher=Rodale|isbn=978-1-60529-506-0|page=366}}</ref> <ref name="Zidorn 2005">{{cite journal |author1=Zidorn, Christian |author2=Jöhrer, Karin |author3=Ganzera, Markus |author4=Schubert, Birthe |author5=Sigmund, Elisabeth Maria |author6=Mader, Judith |author7=Greil, Richard |author8=Ellmerer, Ernst P. |author9=Stuppner, Hermann |display-authors=3 |title=Polyacetylenes from the Apiaceae vegetables carrot, celery, fennel, parsley, and parsnip and their cytotoxic activities |journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry |year=2005 |volume=53 |issue=7 |pages=2518–2523 |doi=10.1021/jf048041s |pmid=15796588}}</ref>}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೇರು ತರಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] aibskrl6dmt6uiqsus14rdop33xs6ym 0 22393 1383194 1379540 2026-08-18T01:32:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383194 wikitext text/x-wiki {{Infobox Information appliance |name=iPhone |image=[[ಚಿತ್ರ:Smartphone.png|300px|iPhone]] |caption=The iPhone 15 is the most recent of [[List of iPhone and iPod Touch models|generations]] of the iPhone. |manufacturer=[[Apple Inc.]] |type=[[Bar (form)|Candybar]] [[smartphone]] |releasedate='''Original:''' June 29, 2007<ref name=Original_release>{{cite news|url=http://www.mp3newswire.net/stories/7002/iphone-line.html|title=Steve iPhone: Hundreds Come, Lines Orderly|publisher=[[MP3 Newswire]]|date=June 29, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2016-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408093309/http://www.mp3newswire.net/stories/7002/iPhone-line.html|url-status=dead}}</ref><br />'''3G:''' July 11, 2008<ref name="tuaw">{{cite web|url=http://www.tuaw.com/2008/06/09/iphone-3g-announced/|title=iPhone 3G announced&nbsp;— The Unofficial Apple Weblog (TUAW)|accessdate=2008-06-10|date=June 9, 2008|author=Robert PalmerFiled|archive-date=2015-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20150131132526/http://www.tuaw.com/2008/06/09/iphone-3g-announced/|url-status=dead}}</ref><br />'''3GS:''' June 19, 2009<ref name=3G_S_PR/> |unitssold=21.17 million {{as of|2009|04|22|alt=(as of [[Fiscal year#United States|Q2]] 2009)}}<ref name=2009_Q2_PR/> |os=[[iPhone OS]]<br />[[iPhone OS version history|3.1.2 (build 7D11)]], released October 8, 2009 |power='''Original:''' 3.7&nbsp;[[Volt|V]] 1400&nbsp;m[[Ampere-hour|Ah]]<br />'''3G:''' 3.7&nbsp;V 1150&nbsp;mAh<br />'''3GS:''' 3.7&nbsp;V 1219&nbsp;mAh<ref name="3GS teardown">{{cite web|url=http://www.ifixit.com/Teardown/iPhone-3G-S/817/2|title=iPhone 3GS Teardown|date=2009-06-19|publisher=iFixit.com|pages=2|accessdate=2009-06-19}}</ref><br />Internal rechargeable non-removable [[lithium-ion polymer battery]]<ref name=battery_specs>{{cite web|url=http://www.ipodbatteryfaq.com/ipodbatteryandpower.html|title=iPod and iPhone Battery and Power Specifications|publisher=iPodBatteryFAQ.com|accessdate=2009-05-12|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207054030/http://www.ipodbatteryfaq.com/ipodbatteryandpower.html|url-status=dead}}</ref> |cpu='''Original & 3G:''' [[Samsung]] [[32-bit]] [[Reduced instruction set computer|RISC]] [[ARM architecture|ARM]] 1176JZ(F)-S v1.0<ref name="Processor">{{cite web|url=http://toucharcade.com/2008/07/07/under-the-hood-the-iphones-gaming-mettle/|title=Under the Hood: The iPhone’s Gaming Mettle|last=Patterson|first=Blake|date=2008-07-07|publisher=touchArcade|accessdate=2009-03-20}}</ref><br />620&nbsp;M[[Hertz|Hz]] [[underclocking|underclocked]] to 412&nbsp;MHz<ref>{{cite web|url=http://www.roughlydrafted.com/2008/03/20/iphone-20-sdk-video-games-to-rival-nintendo-ds-sony-psp/|title=iPhone 2.0 SDK: Video Games to Rival Nintendo DS, Sony PSP|last=Dilger|first=Daniel Eran|date=2008-03-20|publisher=RoughlyDrafted Magazine|accessdate=2009-05-12|archive-date=2012-06-06|archive-url=https://www.webcitation.org/68DybFwlU?url=http://www.roughlydrafted.com/2008/03/20/iphone-20-sdk-video-games-to-rival-nintendo-ds-sony-psp/|url-status=dead}}</ref><br />[[PowerVR]] [[PowerVR#MBX|MBX]] Lite 3D [[Graphics processing unit|GPU]]<ref name="GPU">{{cite web|url=http://www.eetimes.com/news/semi/showArticle.jhtml?articleID=200900740|title=Update: U.K. graphics specialist confirms iPhone design win|publisher=[[EE Times]]|access-date=2010-01-28|archive-date=2012-06-06|archive-url=https://www.webcitation.org/68DyboxOh?url=http://eetimes.com/electronics-news/4188648/IPhone-code-trail-points-to-MBX-graphics-core|url-status=dead}}</ref> <br />'''3GS:''' Samsung S5PC100 ARM Cortex-A8<ref name="3G_S_Processor">{{cite web|url=http://www.anandtech.com/gadgets/showdoc.aspx?i=3579&p=2|title=The iPhone 3GS Hardware Exposed & Analyzed|last=Shimpi|first=Anand|date=2009-06-10|publisher=AnandTech|accessdate=2009-06-10|archive-date=2010-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100308085851/http://www.anandtech.com/gadgets/showdoc.aspx?i=3579&p=2|url-status=dead}}</ref><br />833&nbsp;MHz underclocked to 600&nbsp;MHz<br />PowerVR [[PowerVR#Series5 (SGX)|SGX]] GPU<ref name="3G_S_Processor2">{{cite web|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2009/06/iphone-teardown-reveals-underclocked-833mhz-cpu/|title=IPhone Teardown Reveals Underclocked 833MHz CPU|last=Sorrel|first=Charlie|date=2009-06-19|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]|accessdate=2009-11-20}}</ref> |storage=[[Flash memory]]<br />'''Original:''' 4, 8, & 16&nbsp;[[gigabyte|GB]]<br />'''3G:''' 8 & 16&nbsp;GB<br />'''3GS:''' 16 & 32&nbsp;GB |memory='''Original &amp; 3G:''' 128&nbsp;[[megabyte|MB]] [[eDRAM]]<ref name="DRAM">{{cite web|url=http://www.semiconductor.com/resources/reports_database/view_device.asp?sinumber=18016|title=Apple (Samsung S5L8900) applications processor with eDRAM|publisher=Semiconductor Insights|accessdate=2009-05-12|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207204820/http://semiconductor.com/resources/reports_database/view_device.asp?sinumber=18016|url-status=dead}}</ref><br />'''3GS:''' 256&nbsp;MB eDRAM<ref name="3G_S_Processor"/> |display=320 × 480&nbsp;[[pixel|px]], {{convert|3.5|in|mm|0|abbr=on}}, 2:3 [[aspect ratio (image)|aspect ratio]], 18-bit (262,144-color) [[liquid crystal display|LCD]] with 163 [[pixels per inch]] (ppi) |audio=Two [[loudspeaker|speakers]], [[TRS connector#Aircraft headsets|TRRS headphone jack]], 20&nbsp;Hz to 20&nbsp;kHz [[frequency response]] (internal, headset), [[microphone]] |input=[[Multi-touch]] [[touchscreen]] display, [[#Audio|headset controls]], proximity and [[low-key lighting|ambient light]] sensors, 3-axis [[accelerometer]]<ref name="High Technology">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/high-technology.html|title=Apple&nbsp;- iPhone&nbsp; - Learn about high-tech features like Multi-Touch.|publisher=Apple|accessdate=2009-06-10}}</ref><br />'''3GS also includes:''' digital [[compass]]<ref name=Compass/> |camera='''Original & 3G:''' 2.0 [[pixel#Megapixel|megapixels]] with [[geotagging]]<br />'''3GS:''' 3.0 megapixels with [[camcorder|video]] ([[Video Graphics Array|VGA]] at 30&nbsp;[[frame rate|fps]]), geotagging, and automatic [[focus (optics)|focus]], [[color balance|white balance]], & [[exposure (photography)|exposure]] |connectivity=[[Wi-Fi]] ([[802.11b/g]]), [[Bluetooth#Bluetooth 2.0|Bluetooth 2.0+EDR]] ('''3GS:''' [[Bluetooth#Bluetooth 2.1|2.1]]), [[Universal Serial Bus|USB 2.0]]/[[Dock connector]]<br />[[Quad band]] [[GSM]] [[GSM frequency ranges|850 900 1800 1900]] MHz [[General Packet Radio Service|GPRS]]/[[Enhanced Data Rates for GSM Evolution|EDGE]]<ref name="Original_tech_specs">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/specs.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070714051039/http://www.apple.com/iphone/specs.html|archivedate=2007-07-14|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Tech Specs|date=July 14, 2007|publisher=Apple and the [[Internet Archive#Wayback Machine|Wayback machine]]|accessdate=2009-01-19}}</ref><br />'''3G also includes:''' [[Assisted GPS|A-GPS]]; [[Tri band]] [[Universal Mobile Telecommunications System|UMTS]]/[[High-Speed Downlink Packet Access|HSDPA]] [[UMTS frequency bands|850, 1900, 2100]] MHz<ref name=3G_tech_specs /><br />'''3GS also supports:''' 7.2&nbsp;[[Megabit|Mbps]] [[High-Speed Downlink Packet Access|HSDPA]] |service=[[iTunes Store]], [[App Store]], [[MobileMe]] |dimensions='''Original:'''<br />{{convert|115|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(h)''<br />{{convert|61|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(w)''<br />{{convert|11.6|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(d)''<br />'''3G & 3GS:'''<br />{{convert|115.5|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(h)''<br />{{convert|62.1|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(w)''<br />{{convert|12.3|mm|in|abbr=on}}&nbsp;''(d)'' |weight='''Original & 3GS:''' {{convert|135|g|oz|abbr=on}}<br />'''3G:''' {{convert|133|g|oz|abbr=on}} |related=[[iPod Touch]] ([[List of iPhone and iPod Touch models|Comparison]]) }} '''ಐಫೋನ್‌''' ಎಂಬುದು [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಳ್ಳ [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌]]ಗಳ ಶ್ರೇಣಿ. [[ಆಪೆಲ್‌ ಇಂಕ್‌.]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ [[ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಧ್ವನಿ ಸಂದೇಶ]] ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಫೋನ್‌]], [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್‌]] (ಇದು ವೀಡಿಯೊ [[ಐಪಾಡ್‌]]ಗೆ ಸಮವೆನಿಸಿದೆ) ಹೊಂದಿದೆ. [[ಇ-ಮೇಲ್‌]], [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣ]] ಮತ್ತು [[ವೈ-ಫೈ]] ಸಂಪರ್ಕವುಳ್ಳ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌]] ಜಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹ ಐಫೋನ್‌ ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಫೋನ್‌ ಭೌತಿಕ ಕೀಲಿಮಣೆಯ ಬದಲಿಗೆ [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌]] ಪರದೆಯು ಕಾರ್ಯಶೀಲಿಕ [[ಕೀಲಿಮಣೆ]] ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಫೋನ್‌ [[EDGE]] ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ವಾಡ್‌-ಬ್ಯಾಂಡ್‌ [[GSM]] ಆಗಿತ್ತು; ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಫೋನ್‌ 3.6 Mbps [[HSDPA]] ಹೊಂದಿರುವ [[UMTS]] ಹೊಂದಿತ್ತು; ಮೂರನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನದು 7.2 Mbpsರಷ್ಟು HSDPA ಇಳಿಸಿ(ಪಡೆದು)ಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಪೆಲ್‌ [[HSPA]] ಪ್ರೊಟೊಕೊಲ್‌ ಅಳವಡಿಸಿರದ ಕಾರಣ ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 384 Kbpsಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Macworld 3GS HSPA upload">{{cite web|url=http://www.macworld.co.uk/mac/news/index.cfm?newsid=26559|title=iPhone 3GS upload limited to 384 Kbps upstream|date=2009-06-09|publisher=Macworld.co.uk|accessdate=2009-07-31|archive-date=2009-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713185423/http://www.macworld.co.uk/mac/news/index.cfm?newsid=26559|url-status=dead}}</ref> ಹಲವು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ [[ವದಂತಿ ಮತ್ತು ಊಹಾಪೋಹ]] ಗಳ ನಂತರ 2007ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು <ref>{{cite news|url=http://www.macworld.com/article/54769/2007/01/iphone.html|title=Apple unveils iPhone|date=2007-01-09|accessdate=2008-04-06|author=Honan, Mathew|publisher=[[Macworld]]|archive-date=2008-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415223141/http://www.macworld.com/article/54769/2007/01/iphone.html|url-status=dead}}</ref> ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|author=Dolan, Brian|title=Timeline of Apple "iPhone" Rumors (1999–Present)|url=http://www.fiercewireless.com/story/timeline-apple-iphone-rumors-1999-present|accessdate=2008-02-17}}</ref> ತಕ್ಕುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಕಿಯಿಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹೆಸರುಳ್ಳ(ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಬ್ರಾಂಡ್) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು 2007ರ ಜೂನ್‌ 29ರಂದು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ [[ಯುರೋಪ್‌]]ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ 2007ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಎಂದು ''[[ಟೈಮ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news|author=Grossman, Lev|title=Invention Of the Year: The iPhone|url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1678581,00.html|date=2007-10-31|accessdate=2008-06-06|archive-date=2008-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080615155450/http://www.time.com/time/business/article/0%2C8599%2C1678581%2C00.html|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''ಐಫೋನ್‌ 3G''' ಹೆಚ್ಚಿನ [[3G]] ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ನೆರವಿನ [[GPS]] ಒಟ್ಟಾರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="3G_PR" /> 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 17ರಂದು, ಐಫೋನ್‌ (ಹಾಗೂ [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]])ಗಾಗಿ, [[ಐಫೋನ್‌ OS]]ನ 3.0 ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 2009ರ ಜೂನ್‌ 17ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.nbcsandiego.com/around_town/shopping/Apple-to-Announce-Version-3-of-iPhone-OS.html|publisher=[[NBC]] [[San Diego]]|work=Around Town|title=Apple Shows Off New iPhone 3.0|author=Weber, Scott|date=2009-03-17|accessdate=2009-03-20}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ 8ರಂದು '''ಐಫೋನ್‌ 3GS''' ಘೋಷಿತವಾಯಿತು. ಇದು ತನ್ನ [[ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತೋರಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ [[ರಿಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌]] ಹಾಗೂ ವೀಡಿಯೊ ಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ [[ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣ]] ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/compare-iphones/|title=Compare iPhone 3GS and iPhone 3G|publisher=[[Apple Inc.]]|date=August 18, 2009}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ 19ರಂದು U.S., ಕೆನಡಾ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌ನ ಆರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="3G_S_PR">{{cite news|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/06/08iphone.html|title=Apple Announces the New iPhone 3GS—The Fastest, Most Powerful iPhone Yet|date=2009-06-08|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜೂನ್‌ 26ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="3GS Aus">{{cite news|last=Dudley-Nicholson|first=Jennifer|url=http://www.news.com.au/technology/story/0,28348,25608752-5014239,00.html|title=Apple unveils iPhone 3GS, says 'S' stands for speed|date=2009-06-09|accessdate=2009-06-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090611184239/http://www.news.com.au/technology/story/0,28348,25608752-5014239,00.html|archivedate=2009-06-11}}</ref> ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಡೆಯಿತು. == ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Iphone sales worldwide.svg|thumb|left|ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಐಫೋನ್‌ ಮಾರಾಟಗಳು.ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣವು ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. Q1 ರಜಾ ಋತುವಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:iPhone 3G Availability.svg|thumb|left|ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಐಫೋನ್‌ ಲಭ್ಯತೆ:]] ಆಪೆಲ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ [[CEO]] [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌]] ಅವರ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಐಪಾಡ್‌‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref name="keynoteMacworld">{{cite news|last=Cohen|first=Peter|url=http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php|title=Macworld Expo Keynote Live Update|publisher=[[Macworld]]|date=January 9, 2007|accessdate=2007-02-01|archive-date=2007-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070127110536/http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php|url-status=dead}}</ref> [[AT&amp;T ಮೊಬಿಲಿಟಿ]](ಅಂದು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್‌ ವಯರ್ಲೆಸ್‌) ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಪೆಲ್‌ ಈ ಉಪಕರಣ ಸಿದ್ದಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಮೂವತ್ತು ತಿಂಗಳು ನಡೆದು US$150 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿತ್ತು. [[ಮೊಟೊರೊಲಾ ROKR E1]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ 'ಡಿಸೈನ್‌ ಬೈ ಕಮಿಟಿ' ಯತ್ನವನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, [[ಮೊಟೊರೊಲಾ]]ದೊಂದಿಗಿನ ಈ ಸಹಯೋಗವು ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ಬದಲಿಗೆ, ಆಪೆಲ್‌ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಐಫೋನ್‌ನ ಯಂತ್ರಾಂಶ-ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಸಿಂಗ್ಯುಲರ್‌ ಆಪೆಲ್‌ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು.<ref name="CNN secrets">{{cite web|url=http://money.cnn.com/2007/01/10/commentary/lewis_fortune_iphone.fortune/index.htm|title=How Apple kept its iPhone secrets|last=Lewis|first=Peter|date=January 12, 2007|publisher=[[CNN|CNN Money]]|accessdate=2009-01-11|archive-date=2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210110636/http://money.cnn.com/2007/01/10/commentary/lewis_fortune_iphone.fortune/index.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last=Vogelstein|first=Fred|title=The Untold Story: How the iPhone Blew Up the Wireless Industry|url=https://www.wired.com/gadgets/wireless/magazine/16-02/ff_iphone|work=[[Wired News]]|publisher=[[Condé Nast Publications]]|date=January 9, 2008|accessdate=2008-01-10}}</ref> 2007ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು [[ಪ್ರಸ್ತಾವಿಕ ಭಾಷಣ]] ದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟೀವ್ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಪೆಲ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಅನುಮತಿಗಾಗಿ [[FCC]]ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಆರ್ಜಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಇದರ ಕಾರಣ, ಐಫೋನ್‌ ಮಂಜೂರಾತಿ ಪಡೆಯುವ ಕೆಲ ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. 2007 ಜೂನ್‌ 29ರಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ ಸಂಜೆ 6 ಗಂಟೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದವಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ಜನ ಗ್ರಾಹಕರು ಐಫೋನ್‌ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮುಂದೆ ಸರದಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="Original_release" /><ref name="AppleQ32007">{{cite web|url=http://images.apple.com/pr/pdf/q307data_sum.pdf|title=Apple Inc. Q3 2007 Unaudited Summary Data|accessdate=2008-06-06|date=July 25, 2007|format=PDF|publisher=[[Apple Inc.]]|quote=Consists of iPhones and Apple-branded and third-party iPhone accessories.}}</ref> ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ ಉಗಮವು [[UK]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ 2008ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಕಂಡಿತು. ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನ್ನುವಂತೆ ಇವು ಆರು ದೇಶಗಳೂ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="iPhone 3G launch countries">{{cite web|url=http://ipod.about.com/od/iphone3g/a/iphone_3g_rel.htm|title=Initial iPhone 3G Country Availability List|last=Costello|first=Sam|publisher=about.com|accessdate=2009-01-11|archive-date=2012-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605024205/http://ipod.about.com/od/iphone3g/a/iphone_3g_rel.htm|url-status=dead}}</ref> ಆಗಿನಿಂದಲೂ, ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಎಂಭತ್ತು ದೇಶ-ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ.<ref name="3G_countries">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/countries/|title=iPhone 3G Coming to countries everywhere|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-04-12}}</ref> 2009ರ ಜೂನ್‌ 8ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾದರಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು. ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಜೂನ್‌, ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ U.S., ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 19ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="3G_S_PR" /> ಐಪೋನ್‌ನ ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಸಂಭಾವ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಅತೃಪ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಇವರಲ್ಲಿ 40%ರಷ್ಟು 100,000 [[USD]]ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Nielsen demographics" /> ವಿಸ್ತೃತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒದಗಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ 8 GB ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯ ಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದೀಗ, ಮೂಲತಃ 8 GB ಐಫೋನ್‌ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆಯ ಆರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದ ದರಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಲೆ $599ರಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಬಂದು ಈಗ $99 ಆಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕರಾರು ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು [[SIM ಲಾಕ್‌]]ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ಐದು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅವಧಿಗಳಿಂದಲೂ ಆಪೆಲ್‌ 6.1 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="2009_Q1_PR">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/01/21results.html|title=Apple Reports First Quarter Results|publisher=Apple|date=2009-01-21}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2009ಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ 2009ರ [[ಅರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ]]ದ ಎರಡನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ 3.8 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ 3G ಯುನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. 3G ಮತ್ತು 3GS ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಇದುವರೆಗೂ 12.6 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ. ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ 33.75 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟಕಂಡಿವೆ. (Q4 2009).<ref name="2009_Q2_PR">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2009/04/22results.html|title=Apple Reports Second Quarter Results|publisher=Apple|date=2009-04-22}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ [[:File:iPhone sales per quarter.svg#Data and references|ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಮಾರಾಟಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ.</ref> 2008ರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ವ್ಯವಹಾರ [[RIM]]ನ ಮಾರಾಟವನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು. ಆದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, [[ನೊಕಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್‌]] ನಂತರ, ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್‌ ಉತ್ಪಾದಕನಾಗಿ ಆಪೆಲ್‌ ಕೆಲ ಕಾಲ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.appleinsider.com/articles/08/10/21/apple_iphone_3g_sales_surpass_rims_blackberry.html|title=Apple iPhone 3G sales surpass RIM's Blackberry|publisher=[[AppleInsider]]|date=October 21, 2008}}</ref> U.S. ಒಂದರಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 6.4 ದಶಲಕ್ಷ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.<ref name="Nielsen demographics" /> ಆಪೆಲ್‌ನ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟದ್ದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾಲು. ಈ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು [[ಮುಂದುವರೆದ]]ಭವಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎನ್ನಲಾದ ಆದಾಯವಾಗಿದೆ.<ref name="2009_Q2_PR" /> [[ಡೇವಿಡ್‌ ಪೋಗ್‌]] <ref name="NYT Pogue">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/06/27/technology/circuits/27pogue.html?|title=The iPhone Matches Most of Its Hype |last=Pogue|first=David|date=2007-06-27|publisher=New York Times|accessdate=2009-06-27}}</ref> ಮತ್ತು [[ವಾಲ್ಟರ್‌ ಮೊಸ್ಬರ್ಗ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="Mossberg 3G">{{cite web|url=http://ptech.allthingsd.com/20080708/newer-faster-cheaper-iphone-3g/?mod=ATD_search|title=Newer, Faster, Cheaper iPhone 3G|last=Mossberg|first=Walter|date=2008-07-08|publisher=All Things Digital|accessdate=2009-06-27}}</ref><ref name="Mossberg 3GS">{{cite web|url=http://ptech.allthingsd.com/20090617/new-iphone-is-better-model-or-just-get-os-30/?mod=ATD_search|title=New iPhone Is Better Model–Or Just Get OS 3.0|last=Mossberg|first=Walter|date=2009-06-17|publisher=All Things Digital|accessdate=2009-06-27}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಐಫೋನ್‌ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Nielsen demographics" /> == ಯಂತ್ರ ಸಾಧನ (ಯಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕರಣ) == [[ಚಿತ್ರ:iphonesensors.jpg|thumb|150px|left|ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮೀಪ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿವೇಷ್ಟಕ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇಧಕಗಳ ನೋಟ.]][[ಚಿತ್ರ:iPhone & iPhone 3G.jpg|thumb|right|ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್‌ ಹಾಗೂ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನ ಹಿಂಬದಿಯ ನೋಟ (ಎಡ), ಹಾಗೂ ಇಡಿಯಾಗಿ ದೃಢ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ವಸ್ತು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಐಫೋನ್‌ 3G.<ref name="iPhone back">[62]</ref>]][[ಚಿತ್ರ:iphone3gsensors.jpg|thumb|150px|left|ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ (ತೋರಿಸಲಾದ) ಸಾಮೀಪ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿವೇಷ್ಟಕ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇದಕಗಳು ಐಫೋನ್‌‌ 3GSನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತದ್ರೂಪವಾಗಿದೆ.]][[ಚಿತ್ರ:IPhone 3G and 3G S backs.jpg|thumb|ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ ಹಿಂಬದಿ (ಎಡ) 3GSನಂತೆ ತದ್ರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ. 3GSನಲ್ಲಿರುವ ಹೊಳಪಿನ ಬೆಳ್ಳಿ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. 3Gಯ ನರೆಬಣ್ಣದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಆಪೆಲ್ ಲೊಗೊವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.]] === ಭಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಅಂಶ (ಪರದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ಪುಟ್‌ ) === ಐಫೋನ್‌ನ [[ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌]] [[ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ]] ಆಗಿದೆ. ಇದು 6.3 px/mm ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ 320 #480 px ಆಗಿರುತ್ತದೆ. 160 160 [[ppi]], [[HVGA]] ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಗೀಚುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ಗಾಜನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 18-ಬಿಟ್‌ ರಂಗ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ (ಇದು 262,144 ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು). [[ಸಂಚಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌]] ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, [[ಮಲ್ಟಿ ಟಚ್‌]] ಸಂವೇದನೆಗಾಗಿ ಹಲವು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮೂಲತಃ [[ಫಿಂಗರ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧರಿಸಿವೆ.<ref>{{Citation|title=iGesture Game Mode Guide|last=Fingerworks, Inc.|date=2003|publisher=www.fingerworks.com|url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio05.html#Fingerworks03|access-date=2009-04-30|archive-date=2009-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202101130/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio05.html#Fingerworks03|url-status=dead}}</ref> ಕೈಚೀಲಗಳು ಮತ್ತು ಮೊನಚಾದ ರೆಕಾರ್ಡರಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಚಲನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.1/}<ref name="pogueFAQ">{{cite web|authorlink=David Pogue|last=Pogue|first=David|url=http://pogue.blogs.nytimes.com/2007/01/11/the-ultimate-iphone-frequently-asked-questions/|title=The Ultimate iPhone Frequently Asked Questions|publisher=New York Times|date=January 11, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref><ref name="pogueFAQ2">{{cite web|authorlink=David Pogue|last=Pogue|first=David|url=http://pogue.blogs.nytimes.com/2007/01/13/ultimate-iphone-faqs-list-part-2/|title=Ultimate iPhone FAQs list, Part 2|publisher=New York Times|date=January 13, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://electronics.howstuffworks.com/iphone2.htm|title=How the iPhone's touchscreen Works|publisher=[[How Stuff Works]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3GS ಬೆರಳುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಾಗುವ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಜಿಡ್ಡನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಲ್ಲ ಒಂದು [[ಒಲಿಯೊಫೊಬಿಕ್‌]] ಲೇಪನ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|first=Eric |last=Slivka |url=http://www.macrumors.com/2009/06/10/more-wwdc-tidbits-iphone-3g-s-oleophobic-screen-find-my-iphone-live/ |title=More WWDC Tidbits: iPhone 3G S Oleophobic Screen, "Find My iPhone" Live |publisher=Mac Rumors |date=2009-06-10 |accessdate=2009-07-03}}</ref> ಮೂರು ಯುಕ್ತ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರದೆಯು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮುಖದ ಬಳಿ ತಂದಾಗ [[ಸಾಮೀಪ್ಯ ಸಂವೇದಕ]]ವು ಪರದೆ ಮತ್ತು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಮುಖ ಅಥವಾ ಕಿವಿಗೆ ತಗುಲಿದಾಗ ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿ ಟಚ್‌‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪರದೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇದಕವು ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಖರವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದಲ್ಲಿನ(ಬ್ಯಾಟರಿ) ಶಕ್ತಿಯ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. 3-ಅಕ್ಷೀಯ [[ಅಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್‌]] ಫೋನ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ಗುರುತಿಸಿ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಪರದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು [[ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ (ಪ್ರತಿಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ಭೂಚಿತ್ರಣ)ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌]] ನಡುವೆ ಬದಲಿಸಿ ಸುಲಭದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|last=Johnson|first=R. Collin|url=http://www.eetimes.com/showArticle.jhtml?articleID=200900669|title=There's more to MEMS than meets the iPhone|publisher=[[EE Times]]|date=July 9, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929095647/http://www.eetimes.com/showArticle.jhtml?articleID=200900669|url-status=dead}}</ref> ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಜಾಲತಾಣಗಳ ಹುಡುಕಾಟ, ವೀಕ್ಷಣ, ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುವುದು - ಇವು ನೇರ ಅಥವಾ ಎಡ-ಬಲ ಅಗಲ ಪರದೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಗಮನಿಸಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲವು.<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/ipodtouch/guidedtour/tour/medium.html|title=iPod touch&nbsp;— A Guided Tour|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-09-23}}</ref> 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ (ಪರಿಷ್ಕರಣೆ) ಇ-ಮೇಲ್‌ನಂತಹ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅನುಕೂಲಗಳಿಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ತನ್ನ ನೆರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಫೋನ್‌ನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಬದಲಾಯಿಸುವದನ್ನು ಸಹ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಇನ್ಪುಟ್‌ ಎಂದಾಯಿತು.<ref name="3.0 official" /><ref name="3.0 Macworld" /> ಕ್ರೀಡಾ ಬಳಕೆಗೆ [[ತೃತೀಯ ಬಲದ ಅಳವಡಿಕೆ]] ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್‌ ಬಳಸಬಹುದು. ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌<ref name="Update 1.1.3" /> [[GPS]] ಯಂತ್ರಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಫೋನ್‌ಗಳೂ ಸಹ ಮೊಬೈಲ್‌ ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ವೈ-ಫೈ ಜಾಲ [[ಟ್ರೈಲ್ಯಾಟರೇಷನ್‌]]<ref>{{cite web|url=http://www.howardforums.com/printthread.php?t=1383413&|title=Memo: iPhone does not use triangulation|last=XFF [[List of Latin phrases: E|et al.]]|date=2008-06-13|publisher=HowardForums|accessdate=2009-06-01}}</ref> ಗಳ ಬಳಸುವಂತೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ 3GS [[A-GPS]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3GS [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕಾಂಪಾಸ್‌]] ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Compass" /> ಐಫೋನ್‌ನ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳಿವೆ. ವೇಕ್‌/ಸ್ಲೀಪ್‌, ವಾಲ್ಯೂಮ್‌ ಹಿಗ್ಗಿಸು/ಕುಗ್ಗಿಸು, ರಿಂಗರ್‌ ಆನ್‌/ಆಫ್‌. ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಲೋಹ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪರದೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಏಕೈಕ 'ಹೋಮ್‌' ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕೀ ಒತ್ತಿದಾದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ [[ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌]]ನ ಉಳಿದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನ ಹಿಂಬದಿಯು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಮಿಶ್ರಿತ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್‌ ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಐಫೋನ್‌ನ 3G ಮತ್ತು 3GSನ ಹಿಂಬದಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ GSM ಸಂಕೇತದ ಪ್ರಖರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-10012420-37.html?tag=mncol;title|title=Apple, AT&T mum on iPhone 3G issues|publisher=[[CNET Networks]]|accessdate=2008-09-23}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3G ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. 8 GB ಮೆಮೊರಿ ಹೊಂದಿದೆ.ಸದ್ಯ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ 16 GB ಮಾದರಿಯು ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಮಾಹಿತಿ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಐಫೋನ್‌ 3GS ಎರಡೂ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === (ಆಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಔಟ್‌ಪುಟ್‌) ಶ್ರವಣಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದು === [[File:IPhone-bottom.jpg|thumb|ಐಫೋನ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ನ್ನು ಎರಡು ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು (ಎಡ) ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಕ (ಬಲ) ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವುದು. ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಒಂದನ್ನು ಐಫೋನ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಧ್ವನಿಯು ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ಮೂಲಕ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.]] ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಇಯರ್‌ಪೀಸ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಲೌಡ್‌ಸ್ಪೀಕರ್‌]] ಉಂಟು, ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಪೀಕರ್‌ ಫೋನ್‌ನ ತಳದಲ್ಲಿ ಎಡಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಬಲಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌]] ಇದೆ. ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಫೋನ್‌ನ ಎಡಭಾಗ ಹಾಗೂ ಐಪಾಡ್‌ ಅಳವಡಿಕೆ ಸ್ಲೈಡರ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳನ್ನು [[ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಫ್ರೀ]] ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್‌ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ 3.5&nbsp;mm [[TRRS ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] ಫೋನ್‌ನ ಮೇಲಬದಿಯ ಎಡಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="TRRS">{{cite web|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Tip+and+ring|title=tip and ring|work=Computer Desktop Encyclopedia|publisher=The Computer Language Company Inc.|accessdate=2009-03-15}}</ref> ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಸಾಕೆಟ್‌ ಕವಚದ ಒಳಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ ಇಲ್ಲದ ಹಲವು ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾರದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡದು.<ref name="Original Cnet review" /><ref>{{cite web|url=http://blogs.zdnet.com/Apple/?p=828|title=That damned recessed iPhone headphone jack|publisher=[[ZDNet]]|accessdate=2008-06-06|archive-date=2009-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090629052413/http://blogs.zdnet.com/Apple/?p=828|url-status=dead}}</ref> ಫ್ಲಷ್‌-ಮೌಂಟೆಡ್ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಸಾಕೆಟ್‌ ಜೊಡಣೆ ಹೊಂದಿರುವ ಐಫೋನ್‌ 3G ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೆ, ಆಪೆಲ್‌ ಹೆಚ್ಚುವರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ ಆಲಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲಿಸಲು, ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಡನ್ನು ಬೇಕಾದ ಹಾಗೆ ಬದಲಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಐಫೋನ್‌ ಮುಟ್ಟದೆಯೇ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು/ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌ ಬಳಿಯಿರುವ ಬಹುಉದ್ದೇಶಿತ ಬಟನ್‌ ಬಳಸಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ಗಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಕೀಲಿಮಣಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Review: iPhone headsets">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/133445/2008/05/iphoneheadsets.html|title=Review: iPhone headsets|last=Frakes|first=Dan|date=May 14, 2008|publisher=Macworld|accessdate=2009-01-10}}</ref> ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳುಳ್ಳ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವು ಕೇವಲ ಐಫೋನ್‌ 3GSನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Earbuds with volume">{{cite web|url=http://store.apple.com/us/product/MB770G/A?fnode=MTY1NDA0Ng&mco=MjE0NDgxMg|title=Apple Earphones with Remote and Mic|publisher=Apple Store|accessdate=2009-05-19}}</ref> [[HSP]] [[ಪ್ರೊಫೈಲ್‌]] ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿಸ್ತಂತು ಇಯರ್‌ಪೀಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ [[ಬ್ಲೂಟೂತ್‌ 2.x+EDR]] ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[A2DP]]ಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಆಡಿಯೊ]] ವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="3.0 official"/> ಅನುಮೋದನೆಯಾಗದ ತೃತೀಯ ವರ್ಗದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಐಫೋನ್‌ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[OBEX]] [[ಫೈಲ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್‌]] [[ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್‌]] ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2009/01/ibluetooth-team-achieves-obex-file-transfer.ars|title=iBluetooth team achieves OBEX file transfer|last=Sadun|first=Erica|date=2009-01-26|publisher=Ars Technica|accessdate=2009-05-12}}</ref> ಇಂತಹ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳು, ಸಂಗೀತ, ವೀಡಿಯೊಗಳಂತಹ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಕಡತಗಳನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಇತರೆ ಬ್ಲೂಟೂತ್‌ ಯುಳ್ಳ ಸಕ್ರಿಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. [[576i]] ಮತ್ತು ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಆಡಿಯೊ ವರೆಗಿನ ಕಾಂಪೊಸಿಟ್‌ ಅಥವಾ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್‌ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆಪೆಲ್‌ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಮೂಲಕ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://store.apple.com/1-800-MY-APPLE/WebObjects/AppleStore?spart=MB128LL%2FA|title=Apple Component AV Cable|publisher=[[Apple Inc.]]|work=[[Apple Store (online)|Apple Online Store]]|access-date=2010-01-28|archive-date=2008-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20081231025407/http://store.apple.com/1-800-MY-APPLE/WebObjects/AppleStore?spart=MB128LL%2FA|url-status=dead}}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಫೋನ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, 3.0 ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಲಭ್ಯವಾಗುವವರೆಗೂ, ಐಫೋನ್‌ [[ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ]]ಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="3.0 official"/> === ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ(ವಿದ್ತ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನದ ವಸ್ತು) === [[File:IPhone 3G S sides.jpg|thumb|ಐಫೋನ್‌ 3GSನ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕಭಾಗಗಳು ಐಫೋನ್‌ 3Gಯಂತೆಯೇ ಇವೆ. ಮೂಲತಃ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ವಸ್ತುವಿನದ್ದಾಗಿದ್ದವು.ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ: ಆನ್‌/ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಚ್‌, SIM ಕಾರ್ಡ್‌ಗಾಗಿ ಜಾಗ, ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌, ನಿಃಶಬ್ದ ಸ್ವಿಚ್‌, ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು. ಮೇಲ್ಭಾಗ: ಸ್ಪೀಕರ್‌, ಪರದೆ.]] ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಪುನರ್ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವಿದೆ. ಇತರೆ ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಐಪಾಡ್‌ನಂತೆ, ಈ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವನ್ನು ವಿಧವಿಧವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದು.<ref name="Original Cnet review">{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/smartphones/apple-iphone-8gb-at/4505-6452_7-32309245.html|title=Apple iPhone - 8GB (AT&T)|last=German|first=Kent|coauthors=Donald Bell|date=June 29, 2007|publisher=Cnet review|pages=1 and 2|accessdate=2009-01-10|archive-date=2009-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090101013627/http://reviews.cnet.com/smartphones/apple-iphone-8gb-at/4505-6452_7-32309245.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Mobile Burn review">{{cite web|url=http://www.mobileburn.com/review.jsp?Id=3526|title=Review: Apple iPhone, In-Depth|last=Oryl|first=Michael|date=July 3, 2007|publisher=Mobile Burn|accessdate=2009-01-10|archive-date=2010-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100106163724/http://www.mobileburn.com/review.jsp?Id=3526|url-status=dead}}</ref> [[ಐಪಾಡ್‌ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡುವ ರೀತಿ]]ಯಂತೆಯೇ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ USB ತಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಿ ಐಫೋನ್‌ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, 'USB ಟು AC ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌' (ಅಥವಾ 'ವಾಲ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌,' ಸಹಿತ) ತಂತಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ [[AC ಔಟ್ಲೆಟ್‌ (ವಿದ್ಯುನ್ನೆಲೆ)]]ಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಿ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಲವು ತೃತೀಯ ವರ್ಗದ ಉಪಕರಣೆಯ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ(ಸ್ಟೀರಿಯೊಗಳು, ಕಾರ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌, ಸೌರ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳು) ಸಹ ಲಭ್ಯ.<ref>{{Citation|title=Hit the Road, Mac: iPod Power Aid|newspaper=Mac<nowiki>|</nowiki>Life|pages=32–33|year=2009|date=June 2009|issue=29}}</ref> ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ-ಪೂರ್ವ (ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ) ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷೆ-ಪ್ರಯೋಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಅವಧಿಯನ್ನು 'ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು 400 ಬಾರಿ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್‌ ಆದ ನಂತರ ತನ್ನ ಆವರ್ತನೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 80%ರಷ್ಟನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ'<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/batteries/iphone.html|title=Batteries—iPhone|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಎಂದು ಆಪೆಲ್‌ನ ಜಾಲತಾಣದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಐಪಾಡ್‌ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಮೂಲತಃ ಐಪೋನ್‌ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು ಏಳು ಗಂಟೆಗಳ ವೀಡಿಯೊ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ಸಂವಾದ ಅವಧಿ (ಟಾಕ್‌ ಟೈಮ್‌), 24 ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ 250 ಗಂಟೆಗಳ ವರೆಗಿನ 'ಸನ್ನದ್ಧ' ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="jun18PressRelease" /> ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು ಏಳು ಗಂಟೆಗಳ ವೀಡಿಯೊ, ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣೆ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು), ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ 2G ಸಂವಾದ ಅವಧಿ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು), ಅಥವಾ 300 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸನ್ನದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="3G_tech_specs">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/specs-3g.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Technical Specifications|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-06-10}}</ref> 3GS ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ವರೆಗೂ ವೀಡಿಯೊ, ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ವೀಕ್ಷಣೆ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು ಗಂಟೆಗಳು), ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗಳ 2G ಸಂವಾದ (ಅಥವಾ 3Gಯಲ್ಲಿ ಐದು ಗಂಟೆಗಳು), 30 ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತ, ಅಥವಾ 300 ಗಂಟೆಗಳ ಸನ್ನದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="3G_S_tech_specs">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/specs.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Technical Specifications|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-06-10}}</ref> ಹಲವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಣತ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಂದ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಜೀವಾವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಪರಾಮರ್ಶೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/reviews/2008/07/iphone3g-review.ars/6|title=The Second Coming: Ars goes in-depth with the iPhone 3G|publisher=Ars Technica|author=Cheng, Jacqui|coauthors=Chartier, David; Ecker, Clint|date=2008-07-14|accessdate=2009-06-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gizmodo.com/5024412/iphone-3g-review|title=iPhone 3G Review|author=Lam, Brian|publisher=Gizmodo|date=2008-07-11|2009-06-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/07/09/AR2008070900177.html|title=First iPhone 3G Reviews: Mossberg: Battery 'Significant Problem'; Pogue: Limited 3G, Good Audio|author=Kramer, Staci D.|publisher=MocoNews|work=The Washington Post|date=2008-07-09|accessdate=2009-06-23}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ptech.allthingsd.com/20080708/newer-faster-cheaper-iphone-3g|title=Newer, Faster, Cheaper iPhone 3G|author=Mossberg, Walter S.|publisher=The Wall Street Journal|date=2008-07-08|accessdate=2009-06-23}}</ref> ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು [[ಜೆ. ಡಿ. ಪಾವರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಸೊಷಿಯೆಟ್ಸ್‌]] ಗ್ರಾಹಕರ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಹೊರಗೆಡಹಿದೆ. ಇದರಂತೆ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು: 5 ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ 2.<ref name="JD_Power">{{cite web|url=http://www.jdpower.com/corporate/news/releases/pressrelease.aspx?id=2008240|title=2008 Business Wireless Smartphone Customer Satisfaction Study|date=2008-11-06|publisher=[[J. D. Power and Associates]]|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090528180840/http://www.jdpower.com/corporate/news/releases/pressrelease.aspx?ID=2008240|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-10084250-37.html|title=Apple's iPhone wins J.D. Power award|last=Krazit|first=Tom|date=2008-11-06|publisher=CNET|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806210347/http://news.cnet.com/8301-13579_3-10084250-37.html|url-status=dead}}</ref> [[ಖಾತರಿಯ (ವಾರಂಟಿ) ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಅವಧಿಗೂ ಮುಂಚೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದರೆ, ಫೋನ್‌ನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/support/iphone/service/faq/|title=iPhone Service Frequently Asked Questions|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಖರೀದಿಯ ಅವಧಿಯಿಂದ ವಾರಂಟಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಸಿಂಧುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಆಪೆಲ್‌ಕೇರ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನ ಸೇವಾಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಿ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಪೇಯರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕನ್ಸ್ಯುಮರ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌ ಎಂಬ [[ಗ್ರಾಹಕರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು, ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ(ಬ್ಯಾಟರಿ) ಬದಲಾಯಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕರು ತೆರಬೇಕಾದ ಶುಲ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು AT&amp;T ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಕರಾರೊಂದನ್ನು ರವಾನಿಸಿದೆ.<ref name="LeeEllen">{{cite news|last=Lee|first=Ellen|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/07/11/BUG34QU3921.DTL&type=tech|title=Will a Cheaper iPhone click before Christmas?|publisher=San Francisco Chronicle|date=July 11, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2008-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080612160048/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2007/07/11/BUG34QU3921.DTL&type=tech|url-status=dead}}</ref> ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ವರೆಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಳ್ಳುಗರಿಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ,<ref name="LeeEllen" /><ref>{{cite news|last=Wong|first=May|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/08/AR2007070800562_pf.html|title=Apple Issues Battery Program for IPhone|publisher=Washington Post|date=2007-07-08|accessdate=2007-07-08}}</ref> ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ವರ್ಗದವರು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಗೆ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಇದು ಸಮನಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜುಲೈ 2007ರಿಂದಲೂ, ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಬದಲಾವಣಾ ಕಿಟ್‌ಗಳು ಸುಲಭ ಬೆಲೆಗೆ ಲಭ್ಯ.<ref>{{cite web|url=http://www.engadget.com/2007/07/31/iphones-first-sketchy-battery-replacement-kit-appears/|title=iPhone's first sketchy battery replacement kit appears|publisher=[[Engadget]]|date=July 31, 2007}}</ref> ಇದು ಆಪೆಲ್‌ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಬದಲಾವಣಾ ಯೋಜನಾ ಕಿಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಗ್ಗ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕಿಟ್‌ ಸಣ್ಣ ಸ್ಕ್ರೂಡ್ರೈವರ್‌ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಹೊಸ ಐಪಾಡ್‌ ಮಾದರಿಗಳಂತೆಯೇ, ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ [[ಬೆಸೆ-ಜೋಡಿಸ]]ಯಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಹೊಸದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಕಬ್ಬಿಣ ಲೋಹದ [[ಬೆಸುಗೆ ಉಪಕರಣ]]ದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3Gಗಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಜೋಡಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೂ ಸಹ, ಆಪೆಲ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಲ್ಲಿ ವಾರಂಟಿ ಅಸಿಂಧುವಾಗುವುದು.<ref name="3G quasi-replaceable battery">{{cite web|url=http://gizmodo.com/5023983/the-iphone-3g-battery-is-quasi+replaceable|title=The iPhone 3G Battery Is Quasi-Replaceable|last=Wilson|first=Mark|date=July 10, 2008|publisher=Gizmodo|accessdate=2009-01-10|archive-date=2009-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090129230612/http://gizmodo.com/5023983/the-iphone-3g-battery-is-quasi+replaceable|url-status=dead}}</ref> === ಕ್ಯಾಮೆರಾ(ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ) === ಐಫೋನ್‌ ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ 3G ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಫಿಕ್ಸೆಡ್‌-ಫೊಕಸ್‌ (ಸ್ಥಿರತೆಯ) 2.0 [[ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್‌]] [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ]] ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಸ್ಥಿರ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯ ಅಥವಾ ದೃಶ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಲೀ, ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಅಥವಾ ಆಟೊಫೊಕಸ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ಮುದ್ರಣ ಇರುವದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, [[ಆಪಲ್ ನ ಆಡಳಿತದ ನಿಯಮಮೀರಿ(ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ) ಐಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಈ ತರಹದ ಕೆಲವು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಐಫೋನ್‌ OSನ(ಎಡಭಾಗದ ಕೀಲಿಮಣೆ)ಯುಳ್ಳ ವರ್ಷನ್‌ 2.0ರಲ್ಲಿ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ಥಳ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸಲು]] ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಜಿಯೊಕೊಡೆಡ್‌ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ತೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ನಿವಿಷನ್‌]] ತಯಾರಿಸಿದ 3.2 ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಟೊಪೊಕಸ್‌, ಆಟೊ ವೈಟ್‌ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆಟೊ ಮ್ಯಾಕ್ರೊ (10 ಸೆ.ಮೀ. ವರೆಗೆ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web|url=https://arstechnica.com/apple/news/2009/12/apple-may-bump-camera-in-next-gen-iphone-to-5-megapixels.ars|title=Apple may bump camera in next-gen iPhone to 5 megapixels|date=2009-12-23|first=Chris|last=Foresman|publisher=[[Ars Technica]]|accessdate=2009-12-23}}</ref> ಇದು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗೆ 30 ಫ್ರೇಮ್‌ಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿ [[VGA]] ವೀಡಿಯೊ<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/video-recording.html|title=Apple - iPhone - Record, edit, and shoot video.|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/photos.html|title=Apple - iPhone - Take photos with a 3-megapixel camera.|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಆಧುನಿಕ [[CCD]] ಆಧಾರಿತ ವೀಡಿಯೊ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು [[ರೊಲಿಂಗ್‌ ಷಟರ್ಸ್‌]] ತರಹದ ಪ್ರಭಾವ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ನಂತರ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಉಪಕರಣದಲ್ಲೇ [[ಕ್ರಾಪ್‌]] ಮಾಡಿ ನೇರವಾಗಿ [[ಯುಟ್ಯೂಬ್]]‌, [[ಮೊಬೈಲ್‌ಮಿ]] ಅಥವಾ ಇತರೆ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದು. === ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು SIM === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, 4 GB ಅಥವಾ 8 GB ಆಂತರಿಕ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಯ್ಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ 4 GB ಮಾದರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.iphoneatlas.com/2007/09/05/apple-kills-4gb-iphone-cuts-8gb-price-to-399/|title=Apple kills 4 GB iPhone, cuts 8 GB price to $399 - iPhone Atlas|date=September 5, 2007|publisher=iPhone Atlas|access-date=ಜನವರಿ 28, 2010|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2012|archive-url=https://archive.is/20120905050935/http://www.iphoneatlas.com/2007/09/05/apple-kills-4gb-iphone-cuts-8gb-price-to-399/|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 5ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ 16 GB ಮಾದರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಇತರ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{cite news|http://www.macworld.com/article/131959/2008/02/iphoneipodtouch.html|publisher=[[Macworld]]|title=Apple offers 16GB iPhone, 32GB iPod touch|date=February 6, 2008}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3G ಮಾದರಿಯು 16 GBಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. 8 GB ಮಾದರಿಯು ಇಂದಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾದರಿಯು 16 GB ಮತ್ತು 32 GB ವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿ ಆಂತರಿಕ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಲಾಟ್‌,ಅಥವಾ SIM ಕಾರ್ಡ್‌ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತೃರಿತ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:IPhone 3G box contents.jpg|thumb|ಐಫೋನ್ 3Gಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳು. ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ: ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ; ಐಫೋನ್‌ 3G, ಬಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗಿನ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌, ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೈಪಿಡಿ (ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆ), SIM ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ; ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು,USB ತಂತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌.]] ಉಪಕರಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಟ್ರೇನಲ್ಲಿ [[SIM ಕಾರ್ಡ್‌]]ನ್ನು ಕೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕಾಗದದ ಕ್ಲಿಪ್‌]] ಅಥವಾ SIM ತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆಯ (ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು 3GSನೊಂದಿಗಿರುವ ಒಂದು ಸರಳ ಲೋಹ ಸಲಕರಣೆ) ಮೂಲಕ SIM ಟ್ರೇಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/HT1438|title=Removing SIM card|publisher=Apple|date=2008-07-10|accessdate=2009-06-11}}</ref><ref>{{cite news|last=Diaz|first=Jesus|title=iPhone 3G's New SIM Ejector Tool Makes It Instant Must-Buy|language=[[ಆಂಗ್ಲ|English]]|publisher=[[Gawker Media]]|work=[[Gizmodo]]|date=June 9, 2008|url=http://gizmodo.com/5014767/iphone-3gs-new-sim-ejector-tool-makes-it-instant-must+buy|accessdate=2008-06-24|archive-date=2008-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080618031423/http://gizmodo.com/5014767/iphone-3gs-new-sim-ejector-tool-makes-it-instant-must+buy|url-status=dead}}</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು [[SIM ಲಾಕ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತವೆ. ಇತರೆ ಮೊಬೈಲ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಇಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ದೇಶ.<ref name="Carrier unlocking list" /> === ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳು (ಆರ್ದ್ರತೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಕಗಳು) === ಹಲವು ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣಗಳಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳಿವೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಉಪಕರಣ [[ನೀರಿನಿಂದ ಹಾನಿ]]ಯಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಏರುಪೇರಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂವೇದಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ [[ಜ್ಯಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಬಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ [[ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] ಬಳಿಯಿರುವ ಒಂದು ಭಾಗವು ಸೇರಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Charlie Sorrel|title=IPhone Water Sensor Revealed|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]|date=October 16, 2007|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2007/10/iphone-water-se/|accessdate=November 5, 2009}}</ref> ಉಪಕರಣವು ವಾರಂಟಿಯಡಿ ದುರಸ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಈ ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಉಪಕರಣವು ತೇವವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂವೇದಕಗಳು ತಿಳಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಉಪಕರಣವು ವಾರಂಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆಬರಬಹುದು. ಆದರೂ, ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ'ಟ್ರಿಪ್‌' ಆಗಬಹುದು. ವ್ಯಾಯಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲುಂಟಾಗುವ [[ಬೆವರು]] ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|author=David Martin|title=Sweaty workouts killing iPhones?|publisher=[[Cnet]]|date=April 8, 2009|url=http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10214153-233.html|accessdate=November 5, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091028002902/http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10214153-233.html|url-status=dead}}</ref> ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾದಕರ ಹಲವು ಇತರೆ [[ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ತೇವ ಸಂವೇದಕಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ]]ದ ಕವಚದ ಹಿಂದೆ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವೇದಕಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂವೇದಕಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ನೇರಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾನಗೃಹದಲ್ಲಿನ [[ಹಬೆ]] ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಲ್ಪಮಟ್ಟದ [[ಪರಿಸರೀಯ ತೇವ]]ವೂ ಸಹ ಸಂವೇದಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂವೇದಕಗಳ ಅಳವಡಿಸಿದ ತಾಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಯೆದ್ದಿದೆ.<ref>{{cite news|author=Lisa Respers|title=Moisture, cold irritate some smart phone users|publisher=[[CNN]]|date=April 14, 2009|url=http://edition.cnn.com/2009/TECH/04/14/smart.phones.buggy/index.html|accessdate=November 5, 2009}}</ref> === ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂಶಗಳು === ಎಲ್ಲಾ ಐಫೋನ್‌ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆ ಸಂಗ್ರಹದ ಕೈಪಿಡಿ, [[ಡಾಕ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] ಹಾಗೂ [[USB]] ತಂತಿ ಸೇರಿ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ 3G ಐಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ([[ಇಯರ್‌ಬಡ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್‌]] ಸಹಿತ), ಹಾಗೂ, ಚಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ನೇರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಒಂದು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಕವಚ ಇತ್ತು. ಐಫೋನ್‌ 3G ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು SIM ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆಯೂ ಇದೆ (ಮೂಲ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಾಗದದ ಕ್ಲಿಪ್‌]] ಅಗತ್ಯವಿದೆ). ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ SIM ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ (ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಬಟನ್‌ಗಳ ಸಹಿತ) ಇವೆ.<ref name="Earbuds with volume" /> ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು 3GS ಮಾದರಿಗಳು ಒಂದೇ ಡಾಕ್‌(ಜೋಡಣೆ)ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿವೆ. ಅವನ್ನು ಮೂಲ ಮಾದರಿಯ ಡಾಕ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://store.apple.com/us/product/MB484G/A?fnode=MTY1NDAzOQ&mco=MjE0NjMxOA|title=Apple iPhone 3G Dock|publisher=Apple Store|accessdate=2009-06-14|archive-date=2009-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090703143635/http://store.apple.com/us/product/MB484G/A?fnode=MTY1NDAzOQ&mco=MjE0NjMxOA|url-status=dead}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ USB ಪಾವರ್‌ ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ ಅಥವಾ 'ವಾಲ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌' ಉಂಟು. ಇದರಿಂದ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು [[AC ಔಟ್ಲೆಟ್‌]]ನಿಂದ ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]], [[ಜಪಾನ್‌]], [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], [[ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌]], ಅಥವಾ [[ಪೆರು]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟ್ರಾಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ USB ಪಾವರ್‌ ಅಡ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ ಉಂಟು. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಾಂಶ == ಐಫೋನ್‌ (ಹಾಗೂ [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]]) [[ಐಫೋನ್‌ OS]] ಎಂಬ [[ಕಾರ್ಯಾನುಕೂಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌)]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಡಾರ್ವಿನ್‌/0} ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನ ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಯ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ OS ಆಧರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X v10.5 ಲೆಪರ್ಡ್‌ನ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಭಾಗ 'ಕೋರ್‌ ಆನಿಮೇಷನ್‌|ಡಾರ್ವಿನ್‌/0} ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನ ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಯ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ OS ಆಧರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X v10.5]] ಲೆಪರ್ಡ್‌ನ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಭಾಗ '[[ಕೋರ್‌ ಆನಿಮೇಷನ್‌]]]]'ನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಪಾವರ್‌VR]] ಯಂತ್ರಾಂಶದೊಂದಿಗೆ (ಹಾಗೂ ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ [[ಒಪನ್‌GL ES]] 2.0),<ref name="3G_S_PR" />, ಇದು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನ [[ಮೋಷನ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್‌]]ಗೆ (ಚಲಿಸುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು) ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಉಪಕರಣದ ಒಟ್ಟು ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (4 to 32 GB) ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ನ ಅರ್ಧ [[GB]]ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಜಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="VersatileFlash">{{cite web|last=Haslam|first=Karen|url=http://www.macworld.co.uk/ipod-itunes/news/index.cfm?newsid=16927|title=Macworld Expo: Optimised OS X sits on 'versatile' flash|publisher=[[Macworld]]|date=January 12, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ, ಆಪೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಇದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS Xನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗದು. ಬದಲಿಗೆ ಅವನ್ನು ಬರೆದು ಐಫೋನ್‌ OSಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಪಾಡ್‌‌ನಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] ಮೂಲಕ ನಿಭಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ OSನ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ [[ವರ್ಷನ್‌ 7.3 ಅಥವಾ ಆನಂತರದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ]] ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಇದು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಆವೃತ್ತಿ 10.4.10 ಟೈಗರ್‌ ಅಥವಾ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಹಾಗೂ 32-ಬಿಟ್‌ ಅಥವಾ 64-ಬಿಟ್‌ [[ವಿಂಡೋಸ್‌ XP]] ಅಥವಾ [[ವಿಸ್ಟಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲದು.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305703|title=iPhone: Minimum system requirements|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-07-13|archive-date=2007-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070903231507/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305703|url-status=dead}}</ref> ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ 7.6ನ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ XP ಮತ್ತು ವಿಸ್ಟಾದ 64-ಬಿಟ್‌ ಅವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title="Apple's iTunes 7.6 plays nice with 64 bit Vista"|url=http://www.engadget.com/2008/01/15/apples-itunes-7-6-plays-nice-with-64-bit-vista/|publisher=[[Engadget]]|date=January 15, 2008|accessdate=2008-01-22}}</ref> 64-ಬಿಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವೂ'ಸಹ ಲಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.planetamd64.com/index.php?showtopic=35132&st=0&p=327771&#entry327771|title=iTunes is now 64-bit|publisher=PlanetAMD64|access-date=2010-01-28|archive-date=2008-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412033719/http://www.planetamd64.com/index.php?showtopic=35132&st=0&p=327771&#entry327771|url-status=dead}}</ref> ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ OSಗೆ ಉಚಿತ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳುಂಟು.<ref>{{cite web|url=http://www.macworldcanada.ca/news/feature/to-upgrade-or-not-the-iphone-3g-s-dilemma/130d25f1c0a8000600b4bb6582434a58/pg001.htm|title=To Upgrade or Not: the iPhone 3G S Dilemma|publisher=Macworld Canada|date=June 24, 2009|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626094545/http://www.macworldcanada.ca/news/feature/to-upgrade-or-not-the-iphone-3g-s-dilemma/130d25f1c0a8000600b4bb6582434a58/pg001.htm|url-status=dead}}</ref> ಇಂತಹ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ 8.2ರ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref name="3G_S_PR" /> ಆದರೆ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಅಗತ್ಯಗಳು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಾ ತುಣುಕು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite news|laste=Kharif|first=Olga|url=http://www.businessweek.com/the_thread/techbeat/archives/2007/07/coming_soon_iph.html|title=Coming Soon: iPhone Software Updates|publisher=[[BusinessWeek]]|date=July 10, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಲಭಿಸುವ ತನಕ, ಐಫೋನ್‌ 3G ಬಳಕೆದಾರರು ಮೊದಮೊದಲು ಕರೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="2.1">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/135515/2008/09/iphone21.html|title=Apple releases iPhone 2.1 update|last=Cohen|first=Peter|date=2008-09-12|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.macblogz.com/2008/08/12/iphone-3g-connection-issues-caused-by-immature-chipset/|title=iPhone 3G Connection Issues Caused by Immature Infineon Chipset?|last=Aviv|date=August 12, 2008|publisher=MacBlogz|accessdate=2008-12-17|archive-date=2008-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080908131836/http://www.macblogz.com/2008/08/12/iphone-3g-connection-issues-caused-by-immature-chipset/|url-status=dead}}</ref> === ಅಂತರಸಂಪರ್ಕದ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಾಧನ (ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌) === [[ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌]] ಮುಖಪುಟವನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಲಭ್ಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಚಿತ್ರ-ರೂಪದ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತವನ್ನಾಲಿಸುವಾಗ ಹಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪರದೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕೀಲಿಮಣಿ ಒತ್ತಿ ಮುಖಪರದೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಾದರೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯೋಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="home screen">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/homescreen.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Features&nbsp;— Home screen|year=2008|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-13}}</ref> ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಖಪರದೆಯು ಕೆಳಕಂಡ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಸಂದೇಶಗಳು ([[SMS]] ಮತ್ತು [[MMS]] ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ), ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌, ಫೋಟೋಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ, [[ಯುಟ್ಯೂಬ್‌]], ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳೂ, ನಕ್ಷೆಗಳು ([[ಗೂಗಲ್‌ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌]]), ಹವಾಮಾನ, ಧ್ವನಿ ಮೆಮೊಗಳು, ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಗಡಿಯಾರ, ಗಣಕ, ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ (ಮಳಿಗೆ)]], [[ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌]] ಹಾಗೂ (ಐಫೋನ್‌ 3GS ಮಾತ್ರ) [[ದಿಕ್ಸೂಚಿ]]. ಪರದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ದೂರವಾಣಿ]], [[ವಿ-ಅಂಚೆ]], [[ಸಫಾರಿ]] (ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌) ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್‌ ([[ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ]]) ಐಫೋನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ‌ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306003|title=iPhone Applications|publisher=[[Apple Inc.]]|date=July 11, 2007|accessdate=2007-11-04|archive-date=2008-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080311142319/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306003|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಜನವರಿ 15ರಂದು ಆಪೆಲ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ 1.1.3 ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರು 'ವೆಬ್‌ ಕ್ಲಿಪ್ಸ್‌' (ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಪುಟವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಮುಖಪುಟ ಐಕನ್‌ಗಳು) ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ನಂತರ, ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂಬತ್ತು ಇತರೆ ಐಕನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಪುನಃ ಜೋಡಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಬಾರಿ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಉಜ್ಜಿದರೆ ಆ ಮುಖಭಾಗದ ಪರದೆಗಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Update 1.1.3">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/01/15iphone.html|title=Apple Enhances Revolutionary iPhone with Software Update|date=January 15, 2008|publisher=Apple|accessdate=2008-12-13}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಡಾಕ್‌(ಜೋಡನೆಯಿಂದ)ನಿಂದ ಐಕನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಖಪುಟವೂ ಗರಿಷ್ಠ ಹದಿನಾರು ಐಕನ್‌ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ಡಾಕ್‌ ಗರಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಐಕನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು. ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ ಕ್ಲಿಪ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ವರ್ಗದ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಪೆಲ್‌ನ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಮೂಲಕ ವಿಶಾಲಮಟ್ಟದ'ಹುಡುಕು' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಮುಖಪುಟದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ [[ಸ್ಪಾಟ್ಲೈಟ್‌]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="3.0 official"/> ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಇನ್ಪುಟ್‌ನ್ನೂ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌]] ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾದ ಜಟಿಲ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೆರಳ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜುವುದರ ಮೂಲಕ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಐಫೋನ್‌ನ [[ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯಾ ತಂತ್ರ]]ವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎರಡು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಅಗಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಜಾಲ ಪುಟಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿ, ಹತ್ತಿರ ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ 'ಪಿಂಚಿಂಗ್‌' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬೆರಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತರುವುದರಿಂದ ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಮೆನುವಿನ ಸುರುಳಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಬೆರಳನ್ನು ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಹಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಚಕ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ಪಟ್ಟಿಯು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಘರ್ಷಣೆ]]ಗೊಳಗಾದಂತೆ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ ನೈಜ ವಸ್ತುವೊಂದರ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರೆ [[ಬಳಕೆದಾರ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ]] [[ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ]] ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬರುವ ಉಪ-ಆಯ್ಕೆ (ಸಬ್‌-ಸೆಲೆಕ್ಷನ್‌), ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹಾಯುವ ಕೀಲಿಮಣೆ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ (ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌) ಮೆನು, ಹಾಗೂ, ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಹೊಂದಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ವಿಡ್ಗೆಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗೆಲ್ಲ ಮೆನು ಪಂಕ್ತಿಗಳು ಪರದೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಸ್ಥಿರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೆನು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಎಡ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 'ಹಿಂದೆ (ಬ್ಯಾಕ್‌)' ಬಟನ್‌ ಫೊಲ್ಡರಿನ ಹೆಸರನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. === ದೂರವಾಣಿ === [[ಚಿತ್ರ:iPhone Calling.png|thumb|ಕರೆ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಹಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಸನಿಹದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ಪರದೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] ಆಡಿಯೊ [[ಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸಿಂಗ್‌]], ಕರೆಯನ್ನು ಕೆಲಕ್ಷಣ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕರೆ ಒಳಬರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, [[ಕರೆಯುವವರ ID]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲ-ಸಂಬಂಧಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕರೆಯೊಂದು ಒಳಗೆ ಬಂದಾಗ ಹಾಡೊಂದು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕರೆಯು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಾಗ ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮುಖದ ಬಳಿ ತಂದಾಗ, ಸಾಮೀಪ್ಯ ಸಂವೇದಕವು ಪರದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಶ ಸಂವೇದನಾ ಸರ್ಕ್ಯುಟನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸ್ಪರ್ಶ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಮೀಪ್ಯ ಸಂವೇದಕವು ಈ ರೀತಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಐಫೋನ್‌ [[ವೀಡಿಯೊ ಕರೆ]] ಅಥವಾ [[ವೀಡಿಯೊಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸಿಂಗ್‌]] ಗೆ ನೆರವಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಉಪಕರಣದ ಎದುರು-ಬದುರಿನ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.engadget.com/2007/08/13/mirror-based-video-conferencing-developed-for-iphone/|title=Mirror-based video conferencing developed for iPhone|first=Donald|last=Melanson|publisher=[[Engadget]]|date=2007-09-13|accessdate=2009-12-20}}</ref> ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ(ಬಾಹ್ಯ) ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ [[ಧ್ವನಿ ಡಯಲಿಂಗ್‌]] ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/137421/2008/12/voicedialers.html|title=Review: iPhone voice dialers|last=Tessler|first=Franklin|date=2008-12-12|publisher=Macworld|accessdate=2009-05-09}}</ref> ಕೇವಲ ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣವು, ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಿಳಿಸಲಾದ ಈ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಡಯಲ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Voice_Control">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/voice-control.html|title=iPhone: Make calls and play music using voice control|date=2009-06-10|publisher=Apple|accessdate=2009-06-10}}</ref> ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ [[ವಿಷುಯಲ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌ ಮೇಲ್‌]] <ref name="VV_abroad">{{cite web|url=http://www.ilounge.com/index.php/news/comments/iphone-3g-carriers-apple-vary-on-visual-voicemail/|title=iPhone 3G carriers, Apple vary on Visual Voicemail|last=Starrett|first=Charles|date=2008-06-11|publisher=[[iLounge]]|accessdate=2009-05-24|archive-date=2009-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090613074505/http://www.ilounge.com/index.php/news/comments/iphone-3g-carriers-apple-vary-on-visual-voicemail|url-status=dead}}</ref> ಲಕ್ಷಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆ, ಬಳಕೆದಾರರು ಸದ್ಯದ ವಾಯ್ಸ್‌ಮೇಲ್‌ ಸಂದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಕರೆ ನೀಡಿದವರ ವಾಯ್ಸ್‌ಮೇಲ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇತರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪರದೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಳಬಂದ ಸಂದೇಶ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು (ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಆಲಿಸಿ, ಅಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5ರಂದು ಸಂಗೀತ [[ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌]] ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿ ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ನಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಡಿನ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳು 3ರಿಂದ 30 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ಅವಧಿಯದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ, ಅದರ ಧ್ವನಿಯು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಏರಬಹುದು; ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಅರ್ಧ ಸೆಕೆಂಡಿನಿಂದ ಐದು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವರೆಗೆ ತಡೆಯಬಹುದು, ಅಥವಾ [[ಸತತವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸ]]ಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ 'ಗಿರಾಕಿಯ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ'ಗಳನ್ನು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಥವಾ, ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಆಪೆಲ್‌ನ [[ಗ್ಯಾರಿಜ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌]] ('ಗರಾಜ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌?') ಆವೃತ್ತಿ 4.1.1 ಅಥವಾ ನಂತರದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಬಳಸಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ (ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಕೇವಲ [[ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X]])<ref name="GarageBand1">{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=307108|title=How to create custom ringtones in GarageBand 4.1.1|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-12-15|archive-date=2007-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20071215060626/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=307108|url-status=dead}}</ref> ಅಥವಾ ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ<ref name="third party ringtones">{{cite news|last=Gilbertson|first=Scott|title=How to Make Custom IPhone Ringtones Without Paying Apple $2|url=https://www.wired.com/software/coolapps/news/2007/09/ringtone_hacks|work=[[Wired magazine]]|publisher=[[Condé Nast Publications]]|date=September 12, 2007|accessdate=2008-03-08}}</ref>). === ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ === ಸಂಗೀತದ ಸಂಕಲನದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಐಪಾಡ್‌ನ್ನು ಅಥವಾ ಸದ್ಯದ [[ಸಿಂಬಿಯನ್‌]] [[S60]] ಹೋಲುತ್ತದೆ. [[ಹಾಡು]]ಗಳು, [[ಗಾಯನ ಕಲಾವಿದ]]ರು, [[ಆಲ್ಬಮ್‌]]ಗಳು, [[ವೀಡಿಯೊ]]ಗಳು, [[ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌]]ಗಳು (ನುಡಿಸಬೇಕಾದ ಹಾಡುಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿ), [[ಗಾಯನ ಶೈಲಿ]]ಗಳು, [[ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ]]ರು, [[ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌]]ಗಳು, [[ಆಡಿಯೊಹೊತ್ತಿಗೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಂಗ್ರಹಣ]]ಗಳ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ತನ್ನ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುವುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಐಫೋನ್‌ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಫಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. [[ಕವರ್‌ ಫ್ಲೊ]] ನೋಡಲು ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿ [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿ]]ಗೆ ತರಬಹುದು. ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನಂತೆಯೇ, ಈ ಲಕ್ಷಣವು ವಿವಿಧ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಕವಚಗಳನ್ನು ಸುರುಳಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆರಳು ಹಾಯಿಸಿ ಸುರುಳಿ ದೃಶ್ಯ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಹಾಡುಗಳ ನಿಲ್ಲಿಸಲು, ನುಡಿಸಲು, ಮುಂದೂಡಲು ಅಥವಾ ಪುನಾವತಿಸಲು ಹೆಡ್‌ಸೆಟ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3GSನಲ್ಲಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಆಪೆಲ್‌ ಇಯರ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಾಡನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು, ಅಥವಾ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಗಾಯನ ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಂಗಡಿಸಿ ನುಡಿಸಲು, ಅಥವಾ [[ಜೀನಿಯಸ್‌ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್]] ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref name="Voice_Control" /> [[ಚಿತ್ರ:iPhone Image Viewer.jpg|thumb|ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.]] [[ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರವಿಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರತೆಯ]] ನ್ನು ಐಫೋನ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/HT1797|title=What is Gapless Playback?|accessdate=2008-05-13|publisher=[[Apple Inc.]]}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ [[ಐದನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಪಾಡ್‌]]ಗಳಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ಗಳು [[ಡಿಜಿಟಲ್‌ ವೀಡಿಯೊ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಅಗಲ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ [[TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಗಲ ಪರದೆ ಹಾಗೂ [[ಪೂರ್ಣಪರದೆ]]ಗಳ ನಡುವೆ ವೀಡಿಯೊ ಪ್ರದರ್ಶನ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಡಬಲ್‌-ಟ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ ಮಾಡಬಹುದು. [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌]]ನಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಐಫೋನ್‌ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮೂಲತಃ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು, ವೈ-ಫೈ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದು ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://daringfireball.net/linked/2007/september#thu-27-wifi|title=The Reason It’s Called the Wi-Fi Music Store|date=September 30, 2007|accessdate=2008-01-06|first=John|last=Gruber|publisher=[[Daring Fireball]]|authorlink=John Gruber|work=Linked List}}</ref> ಬಳಕೆದಾರರು [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ತೆರೆದ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು, ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಐಫೋನ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಫಾರಿಯಂತೆಯೇ, ಬಳಕೆದಾರರು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾದೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಸುರುಳಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಫೊಟೊಸ್‌ ಅನ್ವಯಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಐಫೋಟೊ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಐಫೋಟೊ]] ಅಥವಾ [[ಅಪೆರ್ಚೂರ್‌]] ಅಥವಾ ವಿಂಡೋಸ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುವ [[ಫೊಟೊಷಾಪ್‌]] ಮೂಲಕ ರವಾನಿಸಲಾಧ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ. === ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಜೋಡಣೆ ಅಥವಾ ಕೊಂಡಿ === [[ಚಿತ್ರ:Wikipedia Main Page on iPhone.png|thumb|240px|ಐಫೋನ್‌ ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಮುಖಪುಟವು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಐಫೋನ್‌ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ [[ವೈ-ಫೈ]] ಅಥವಾ ವಿಶಾಲ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ [[GSM]] ಅಥವಾ [[EDGE]] ಜಾಲಕ್ಕೆ (ಇವೆರಡೂ ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ([[2G]]) ನಿಸ್ತಂತು ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು) ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌]] ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3G ಮೂರನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ [[UMTS]] ಮತ್ತು [[HSDPA]] 3.6,<ref>{{cite web|url=http://www.gearlog.com/2008/07/apples_joswiak_iphone_3g_runs.php|title=Apple's Joswiak: iPhone 3G Runs Fast HSDPA 3.6, Not Slower 1.8|publisher=Gearlog|accessdate=2008-10-12|archive-date=2008-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20081004215201/http://www.gearlog.com/2008/07/apples_joswiak_iphone_3g_runs.php|url-status=dead}}</ref> ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ [[HSUPA]] ಜಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಐಫೋನ್‌ 3GS HSDPA 7.2ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Macworld_3G_S">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/141031/2009/06/iphone3gs.html?lsrc=top_1|title=iPhone 3GS offers speed boost, video capture|last=Michaels|first=Philip|coauthors=Jason Snell|date=2009-06-08|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-08}}</ref> AT&amp;T ಜುಲೈ 2004ರಲ್ಲಿ [[3G]]ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref name="3G rollout">{{cite web|url=http://www.engadget.com/2004/07/20/at-t-wireless-introduces-3g-wireless/|title=AT&T Wireless introduces 3G wireless|last=Rojas|first=Peter|date=July 20, 2004|publisher=[[Engadget]]|accessdate=2008-12-17}}</ref> ಆದರೆ, USನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲದೇ ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವಷ್ಟು ದಕ್ಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌]]ರಿಗೆ 2007ರ ಅವಧಿಗೆ ಅಂದರೆ ತಡವಾಗಿ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು.<ref name="pogueFAQ" /><ref>{{cite web|url=http://www.macnn.com/articles/07/09/18/jobs.uk.cell.carrier.qa/|title=Jobs: battery life issues delaying 3G iPhone|publisher=MacNN|accessdate=2008-06-06}}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ದೃಢೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[802.1X]]ಗಾಗಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="802.1x">{{cite web|url=http://www.apple.com/au/iphone/enterprise/|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Enterprise|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-06-11}}</ref> ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಐಫೋನ್‌ ಕೋರುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯವಾದಾಗ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್‌ ನೀಡಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಸೀಮಿತ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಅದು ಕೈಬೆರಳಿಂದ ಸೇರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306249|title=iPhone: About Connections Settings|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20071019015540/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=306249|url-status=dead}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಜಾಲವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಲಭ್ಯತೆ ಮೇರೆಗೆ EDGE ಬದಲಿಗೆ ವೈ-ಫೈ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305711|title=iPhone: Connecting to the Internet with EDGE or Wi-Fi|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011042909/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305711|url-status=dead}}</ref> ಇದೇ ರೀತಿ, ಐಫೋನ್‌‌ 3G ಮತ್ತು 3GS ಮಾದರಿಗಳು 2Gಯ ಬದಲು 3G ಗೆ, ಅಥವಾ ಇವೆರಡರ ಬದಲಿಗೆ ವೈ-ಫೈ ಪರ್ಯಾಯ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="3GSpeeds">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/wireless.html|title=Apple -iPhone&nbsp;— Features - 3G |year=2008|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-14}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3G ಮತ್ತು 3GSನಲ್ಲಿರುವ ವೈ-ಫೈ, [[ಬ್ಲೂಟೂತ್‌]] ಮತ್ತು 3Gಯನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏರ್‌ಪ್ಲೇನ್‌ ರೀತಿಯು ಇತರೆ ಐಚ್ಛಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿ, ಒಂದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ನಿಸ್ತಂತು ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ನ 3G ಗರಿಷ್ಠ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ದರ 1.4 [[Mbps]]ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.att.com/gen/press-room?pid=4800&cdvn=news&newsarticleid=25791|title=AT&T to Offer Next-Generation iPhone on Its High-Performance 3G Network|date=2008-06-09|publisher=AT&T|accessdate=2009-06-09}}</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಆದ ಕಡತಗಳು 10 MBಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಬೇಕು. ಇ-ಮೇಲ್‌ ಲಗತ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವೈ-ಫೈ ಮೂಲಕ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡತದ ಗಾತ್ರ ಮಿತಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವೈ-ಫೈ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ, ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಕಡತಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಒಂದು [[ಸಮಸ್ಯಾ ಪರಿಹಾರ]] ಯತ್ನವಾಗಿದೆ.<ref name="iPhone: Beat 10MB 3G download limit">{{cite web|url=http://reviews.cnet.co.uk/natelanxon/0,139102300,49300138,00.htm|title=iPhone: Beat 10MB 3G download limit|access-date=2010-01-28|archive-date=2010-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100216173216/http://reviews.cnet.co.uk/natelanxon/0,139102300,49300138,00.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಸಫಾರಿ]] ಐಫೋನ್‌ನ [[ಜಾಲ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನ]]ವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಕ್‌ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್‌ನಂತೆಯೇ ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಜಾಲ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪೊರ್ಟ್ರೇಟ್‌ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು; ಬೆರಳಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಠ್ಯ-ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305899|title=iPhone: Zooming In to See a Page More Easily|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2007-11-04|archive-date=2007-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20071225113959/http://docs.info.apple.com/article.html?artnum=305899|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://solution.allthingsd.com/20070626/the-iphone-is-breakthrough-handheld-computer/|title=The iPhone Is a Breakthrough Handheld Computer|author=Mossberg and Boehret|quote=The iPhone is the first smart phone we’ve tested with a real, computer-grade Web browser, a version of Apple’s Safari. It displays entire Web pages, in their real layouts, and allows you to zoom in quickly by either tapping or pinching with your finger.|date=June 26, 2007}}</ref> ಐಫೋನ್‌ [[ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌]] ಆಗಲೀ [[ಜಾವಾ]] ಆಗಲೀ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.ericklein.com/2008/03/btw-i-love-apple.html|title=BTW, I love Apple!|date=March 9, 2008|accessdate=2008-05-07}}</ref> ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, [[UKಯ ಜಾಹೀರಾತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ) ತನ್ನ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ, "ಐಫೋನ್‌ 'ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ'ನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು 'ಮಿಥ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.|UKಯ ಜಾಹೀರಾತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ) ತನ್ನ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ, "ಐಫೋನ್‌ 'ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ'ನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು '[[ಮಿಥ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು]]' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದು" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="asaiphoneban">{{cite web|url=http://www.asa.org.uk/asa/adjudications/Public/TF_ADJ_44891.htm|title=ASA Adjudications: Apple (UK) Ltd|date=2008-08-27|accessdate=2009-03-10|archive-date=2009-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090420040228/http://www.asa.org.uk/asa/adjudications/Public/TF_ADJ_44891.htm|url-status=dead}}</ref>]] ಐಫೋನ್‌ [[SVG]], [[CSS]], [[HTML]] [[ಕ್ಯಾನ್ವಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾನ್ಜೊ]]ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="iPhone Atlas OS 2.0">{{cite web|url=http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-10115415-233.html?tag=mncol;title|title=iPhone OS 2.0 will include Bonjour, full-screen Safari mode, more|last=Wilson|first=Ben|date=March 8, 2008|publisher=iPhone Atlas|accessdate=2009-01-09}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="riactant">{{cite web|url=http://riactant.wordpress.com/2007/08/27/apple-iphone-tech-talk-debriefing-part-2-vector-graphics-and-animation/|title=Apple iPhone Tech Talk Debriefing&nbsp;— Part 2 (Vector graphics and animation)|last=riactant|date=August 27, 2007|publisher=The General Theory of RIAtivity|accessdate=2009-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071108221705/http://riactant.wordpress.com/2007/08/27/apple-iphone-tech-talk-debriefing-part-2-vector-graphics-and-animation/|archivedate=2007-11-08|url-status=dead}}</ref> ನಕ್ಷೆಗಳ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು [[ಗೂಗಲ್‌ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌]]ನ್ನು ನಕ್ಷೆ, ಉಪಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳ ನಡುವೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಐಚ್ಛಿಕತೆ ಮೇರೆಗೆ ನಿಗದಿತ [[ಸಂಚಾರ]] ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಐಫೋನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸನಿಹದ [[ಸ್ಟಾರ್‌ಬಕ್ಸ್‌]] ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ, ನಂತರ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಪರ್ಶದ ಮೂಲಕ ಯಾರಿಗೋ [[ಆಕಸ್ಮಿಕ ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಕರೆ]] ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="keynoteMacworld" /><ref name="keynoteEngadget">{{cite web|last=Block|first=Ryan|url=http://www.engadget.com/2007/01/09/live-from-macworld-2007-steve-jobs-keynote/|title=Live from Macworld 2007: Steve Jobs keynote|publisher=[[Engadget]]|date=January 9, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಬೀದಿ ನೋಟ]] ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವರ್ಷನ್‌ 2.2 ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಸಂಚಾರ ನಿರ್ದೇಶನವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="2.2" /> ಐಫೋನ್‌ 3GS ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ದಿಕ್ಸೂಚಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಬಹುದು.<ref name="Compass">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/maps-compass.html|title=Apple - iPhone - Get directions with GPS maps and a new compass.|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಯುಟ್ಯೂಬ್‌]] ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು. ಈ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು [[H.264]] ಕೊಡೆಕ್‌ ಬಳಸಿ ಎನ್ಕೋಡ್‌ ಮಾಡಿ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾದಾ[[ಹವಾಗುಣ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾಕ್‌]] (ಷೇರು ಮಾಹಿತಿ)ತುಣುಕಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧೆಡೆ ವೀಕ್ಷಿಸುವರು. [[ಗೂಗಲ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಇತರೆ ಅನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಐಫೋನ್‌ 50 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಕು, ವಿಷಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="GoogleSearches">{{cite web|last=Lane|first=Slash|url=http://www.appleinsider.com/articles/08/02/14/google_iphone_usage_shocks_search_giant.html|title=Google iPhone usage shocks search giant|publisher=[[AppleInsider]]|date=February 14, 2008|accessdate=2008-02-18}}</ref> [[ಡಾಯಿಚ್‌ ಟೆಲೆಕಾಮ್‌]] [[CEO]] ರೆನೆ ಒಬರ್ಮನ್‌ ಹೇಳುವಂತೆ, 'ಐಫೋನ್‌ ಗ್ರಾಹಕರೊಬ್ಬರ ಸರಾಸರಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಬಳಕೆಯು 100 [[ಮೆಗಾಬೈಟ್‌]]ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರಾರು-ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಾಹಕರ ಬಳಕೆಗಿಂತಲೂ 30 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು.'<ref name="iPhoneDataBoom">{{cite web|url=http://www.unstrung.com/document.asp?doc_id=144563&f_src=unstrung_gnews|title=iPhone Data Booms at T-Mobile|publisher=Unstrung|date=January 30, 2008|accessdate=2008-02-18|archive-date=2008-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080207070137/http://www.unstrung.com/document.asp?doc_id=144563&f_src=unstrung_gnews|url-status=dead}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ 98%ರಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು 88%ರಷ್ಟು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಬಳಸುತ್ತಾರೆಂದು [[ನೀಲ್ಸೆನ್‌]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ.<ref name="Nielsen demographics">{{cite web|url=http://blog.nielsen.com/nielsenwire/online_mobile/iphone-users-watch-more-video-and-are-older-than-you-think/|title=iPhone Users Watch More Video… and are Older than You Think|date=2009-106-10|publisher=The [[Nielsen Company]]|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614082958/http://blog.nielsen.com/nielsenwire/online_mobile/iphone-users-watch-more-video-and-are-older-than-you-think|url-status=dead}}</ref> === ಪಠ್ಯಾಂಶ (ಪಠ್ಯ ಇನ್ಪುಟ್‌) === [[ಚಿತ್ರ:iPhone keyboard unblured.jpg|thumb|ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಚುಯಲ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌.]] ಪಠ್ಯ ನಮೂದಿಸಲು ಐಫೋನ್‌ ಒಂದು [[ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಕೀಲಿಮಣೆ]]ಯನ್ನು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ [[ಪದ ಪರಿಶೀಲನೆ]] ಹಾಗೂ ತಿದ್ದುವ ಸಾಧನ, [[ಮೂಡಬಹುದಾದ ಪದವನ್ನು ಮುಂಬರುವ]] ಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಿಘಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವ ಪದವನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಮನಗಂಡು ಕೀಲಿಮಣೆಯು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿ ಅಥವಾ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಪಕ್ಕದ ಕೀಲಿಯನ್ನೊತ್ತಿ ಮೂಡಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರ ದೋಷಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸರಿಪಡಿಸಬಲ್ಲದು.<ref name="hasAKeyboard">{{cite news|authorlink=John Markoff|last=Markoff|first=John|url=https://www.nytimes.com/2007/06/13/technology/13phone.ready.html|title=That iPhone Has a Keyboard, but It’s Not Mechanical|publisher=New York Times|date=June 13, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ರೀತಿ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕೀಲಿಮಣೆಗಳು ತುಸು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೇ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪಠ್ಯದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಂದೆರಡು ಕ್ಷಣ ಒತ್ತಿಹಿಡಿದಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಸೂರ]] ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ [[ಕರ್ಸರ್‌]]ನ್ನು ಸದ್ಯಕ್ಕಿರುವ ಪಠ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಬೇಕಾದೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಚೀನೀ]] ಭಾಷಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ವರ್ಚುಯಲ್‌(ಕಾರ್ಯಶೀಲಿಕ) ಕೀಲಿಮಣೆಯು 21 ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Keyboard">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/keyboard.html|title=Apple&nbsp;— iPhone&nbsp;— Features&nbsp;— Keyboard|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-15}}</ref>. ಪಠ್ಯವನ್ನು [[ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು, ನಕಲು ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅಂಟಿಸುವ]] ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಬೆಂಬಲ ತಂದಿತು.<ref name="3.0 official"/> === ಇ-ಮೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು === ಐಫೋನ್‌ [[ಇ-ಮೇಲ್‌]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು [[HTML ಇ-ಮೇಲ್‌]]ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಫೋಟೊಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಬಹುದು. ಐಫೋನ್‌ ಮೂಲಕ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿದ [[PDF]], [[ವರ್ಡ್‌]], [[ಎಕ್ಸೆಲ್‌]], ಮತ್ತು [[ಪವರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌]] ಕಡತಗಳನ್ನು ಸಹ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref name="3G_tech_specs" /> ಆಪೆಲ್‌ನ [[ಮೊಬೈಲ್‌ಮಿ]] ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಫಾರ್ಮ್‌ [[ಪುಷ್‌ ಇ-ಮೇಲ್‌]] ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ]] ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸಾಧನದಂತೆಯೇ ಇದೂ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಂದಾ ಹಣ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ. [[ಯಾಹೂ!]] ಐಫೋನ್‌ಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಪುಷ್‌-ಮೇಲ್‌ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌]]<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/enterprise/|title=Apple - iPhone - Enterprise|publisher=Apple|accessdate=2009-05-16}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕೀರಿಯೊ ಮೇಲ್‌ಸರ್ವರ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ [[IMAP]] ([[ಪುಷ್‌-IMAP]] ಅಲ್ಲ) ಹಾಗೂ [[POP3]] ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|first=Anthony|last=Frausto-Robledo|url=http://www.architosh.com/news/2007-07/2007a0724_an-kerioiphone.html|title=Analysis: Kerio MailServer delivers email to Apple iPhone|date=July 24, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಪರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ ಸರ್ವರ್‌ನಲ್ಲಿ IMAP ತೆರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಈಡೇರಿಸಬಹುದು. ಆಪೆಲ್‌ [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಆಕ್ಟಿವ್‌ಸಿಂಕ್‌]]ಗೂ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಐಫೋನ್‌ 2.0 ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಈಗ ಪುಷ್‌ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸೇರಿ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಫಾರ್ಮ್‌ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://blogs.barrons.com/techtraderdaily/2008/03/06/apple-iphone-sdk-event/|title=iPhone to support Exchange|date=March 6, 2008|publisher=[[Barron's Magazine|Barron's]]|work=TechTraderDaily}}</ref><ref name="releasedate" /> ಆಪೆಲ್‌ನ ತನ್ನದೇ ಆದ [[ಮೇಲ್‌]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಔಟ್‌ಲುಕ್‌]], ಹಾಗೂ [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಎಂಟೂರೇಜ್‌]] ಇಂದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು, ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಏಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉಪಕರಣದಲ್ಲೇ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇ-ಮೇಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯಾವುದೇ IMAP ಅಥವಾ POP3 ಖಾತೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/mail.html|title=iPhone—Features—Mail|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2009-05-16}}</ref> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೇಲ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದು ಚಿರಪರಿಚಿತ [[ಮೇಲ್‌]]ನಂತೆ, ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರಿಂದ ಉತ್ತರ ಸಹಿತ ಇ-ಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರ ಹೆಸರಿನಡಿ 'ವಾಕ್‌ಗುಳ್ಳೆ'ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವುದು ([[ಐಚ್ಯಾಟ್‌]]ನಂತೆ). ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಐಫೋನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಸಂದೇಶ ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌, ಕರಡುಗಳು, ಆಂತರಿಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾದಿಂದ-ಇ-ಮೇಲ್‌ ಚಿತ್ರ ರವಾನೆಗಾಗಿ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. 1.1.3 ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹು-ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರಿಗಾಗಿ [[SMS]] ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="1.1.3">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/131616/2008/01/iphone_update.html|title=First Look: iPhone 1.1.3|last=Moren|first=Dan|date=2008-01-16|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10}}</ref> 3.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[MMS]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಮೂಲತಃ ಐಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ<ref name="3.0 official">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/preview-iphone-os/|title=The most advanced mobile OS. Now even more advanced.|date=2009-03-17|work=Scott Forstall's presentation ([[QuickTime]] video)|publisher=Apple|accessdate=2009-04-01}}</ref><ref name="3.0 Macworld">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/139438/2009/03/iphone30user.html|title=Cut and paste, MMS highlight iPhone 3.0 improvements|last=Cohen|first=Peter|date=2009-03-17|publisher=Macworld|accessdate=2009-04-01}}</ref> ಹಾಗೂ U.S.ನಲ್ಲಿ 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 25ರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="AT&T_MMS_tethering">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/141070/att_tethering_mms.html|title=AT&T tight-lipped on MMS, tethering|last=Mies|first=Ginny|date=2009-06-09|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090612202643/http://www.macworld.com/article/141070/att_tethering_mms.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ComputerATT">{{cite news|url=http://www.computerworld.com/s/article/9138475/AT_T_slates_iPhone_MMS_launch_for_Friday?taxonomyId=78|title=AT&T slates iPhone MMS launch for Friday|date=2009-09-24|publisher=ComputerWorld|accessdate=2009-09-25|archive-date=2014-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20140811020225/http://www.computerworld.com/s/article/9138475/AT_T_slates_iPhone_MMS_launch_for_Friday?taxonomyId=78|url-status=dead}}</ref> === ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು(ಬಾಹ್ಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು) === :''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ಐಫೋನ್‌ SDK]] ಮತ್ತು [[ಅಪ್‌. ಸ್ಟೋರ್‌]]'' 2007ರ ಜೂನ್‌ 11ರಂದು [[WWDC 2007]]ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದು ನಡೆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: "ಐಫೋನ್‌ [[ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ]]ದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು [[ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ 'ಜಾಲ ಅನ್ವಯಿಕೆ'ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಐಫೋನ್‌ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ."<ref name="Web apps">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/06/11iphone.html|title=iPhone to Support Third-Party Web 2.0 Applications|date=June 11, 2007|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-15}}</ref> 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 17ರಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಆಪೆಲ್‌ನ 'ಹಾಟ್ ನ್ಯೂಸ್‌' [[ವೆಬ್‌ಲಾಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹಿರಂಗ ಪತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. '2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ಕಿಟ್‌]] (SDK) ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು' ಎಂದು ಅವರು ಅದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು. 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು, ಆಪೆಲ್‌ ಟೌನ್‌ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ SDKಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.engadget.com/2008/03/06/live-from-apples-iphone-press-conference/|title=Live from Apple's iPhone SDK press conference|publisher=[[Engadget]]|date=March 6, 2008}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿನಿಯೋಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲು ತಂತ್ರಾಂಶ ರಚನಾಕಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ 'ಐಫೋನ್‌ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್‌'ನಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, [[ಆಪೆಲ್‌ ಡೆವೆಲಪರ್‌ ಕನೆಕ್ಷನ್‌‌]]ಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. [[ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌]] ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಗುವ ತಮ್ಮ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ತಂತ್ರಾಂಶಗಾರರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 70%ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |first=Michelle |last=Quinn |title=Apple will open App Store in bid to boost iPhone sales |url=http://www.latimes.com/business/la-fi-iphone10-2008jul10,0,3798678.story |work=[[Los Angeles Times]] |date=July 10, 2008 |accessdate=2008-07-10}}</ref> ಅನ್ವಯಿಕೆಯನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ತಂತ್ರಾಂಶ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಇಚ್ಛಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ಮಾತ್ರ ಪಾವತಿಸುವರಷ್ಟೆ. SDKಯನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಯಿತು. ಆದರೆ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಲಭಿಸುವವರೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನ್ನು 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="releasedate">{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/06/09iphone.html|title=Apple Introduces the New iPhone 3G|quote=iPhone 2.0 software will be available on July 11 as a free software update via iTunes 7.7 or later for all iPhone customers|work=[[Apple Inc.]]|date=June 9, 2008}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಉಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಐಫೋನ್‌ OSನ 1.x ಆವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌ ಉಪಕರಣದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, $10 ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಐಫೋನ್‌ OSನ ಪ್ರಚಲಿತ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/134502/2008/07/ipodtouch.html|title=Is the iPod touch 2.0 update worth $10?|last=Breen|first=Christopher|date=2008-07-15|publisher=[[Macworld]]|accessdate=2009-05-16}}</ref> ತಂತ್ರಾಂಶ ನಿರ್ಮಾಕರೊಬ್ಬರು ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ನಂತರ ಅದರ ವಿತರಣೆ ಮೇಲೆ ಆಪೆಲ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ, ನಿಶ್ಚಿತ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆನುಚಿತ ಅಳವಡಿಕೆಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. [[US$1000 ಮೌಲ್ಯದ ಮಾದರಿ]]ಯೊಂದು ಅದರ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಿರಿವಂತಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲೆಂದೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ಆಪೆಲ್‌ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="wsj_article">{{cite web|url=http://wsj.com/article/SB121842341491928977.html| title=IPhone Software Sales Take Off: Apple's Jobs |accessdate=2008-09-03 |archiveurl=http://justamp.blogspot.com/2008/08/iphone-software-sales-take-off-apples.html|archivedate=2008-08-11}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಕ್ರಿಯಾಸೌಲಭ್ಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಆಪೆಲ್‌ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಐಫೋನ್‌ ಇಂತಹ ಕ್ರಿಯಾ-ಸೌಕರ್ಯ ಹೊಂದುವುದು ಆಪೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಆಪೆಲ್‌ [[ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್‌]]ನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಐಫೋನ್‌ಗೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ನ ಕ್ರಿಯಾ-ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದಂತೆ ಎಂಬುದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/135527/2008/09/appstore.html|date=2008-09-12|title=Podcasting app rejected from App Store|publisher=Macworld|accessdate=2009-01-23}}</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್ಟೇಟ್‌ನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="2.2">{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/137023/2008/11/iphone_22.html|title=Apple releases iPhone 2.2 update|last=Snell|first=Jason|date=2008-11-21|publisher=Macworld|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090622084518/http://www.macworld.com/article/137023/2008/11/iphone_22.html|url-status=dead}}</ref> ನೆಟ್‌ಷೇರ್‌ ಇನ್ನೊಂದು ಬೇಡದ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಂತೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸಲು, ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಜಾಲ ಬಳಸಿ, ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ ಅಥವಾ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು.<ref name="Banned apps">{{cite web|url=http://blogs.pcworld.com/staffblog/archives/007748.html|title=Apple App Store Ban: Android, Here's Your Chance|last=Raphael|first=JR|date=September 15, 2008|publisher=[[PC World (magazine)|PC World]]|accessdate=2008-12-13|archive-date=2008-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207035309/http://blogs.pcworld.com/staffblog/archives/007748.html|url-status=dead}}</ref> SDK ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮುಂಚೆ, 'ಸಫಾರಿ' ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ 'ವೆಬ್‌ ಆಪ್ಸ್‌'ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷ(ಬಾಹ್ಯ)ದವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/webapps/whatarewebapps.html|title=Apple - Web apps|publisher=Apple|accessdate=2009-05-16}}</ref> ರುಜುಮಾಡದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೂ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{cite news|last=Healey|first=Jon|title=Hacking the iPhone|publisher=[[Los Angeles Times]]|date=August 6, 2007|url=http://www.latimes.com/news/opinion/la-oew-healey6aug06,0,3456267.story|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಆಪ್‌ ಸ್ಟೋರ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ಖರೀದಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಮೂಲ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ ಮೂಲಕ ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, SIM ಅನ್ಲಾಕಿಂಗ್‌ ಮಾಡಬಲ್ಲ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇನ್ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ಹೊಡೆದು ಹಾಕುವ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gearlog.com/2007/09/apples_joswiak_we_dont_hate_ip.php|title=Apple's Joswiak: We Don't Hate iPhone Coders|date=September 2007|publisher=gearlog.com|access-date=2010-01-28|archive-date=2007-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070914203243/http://www.gearlog.com/2007/09/apples_joswiak_we_dont_hate_ip.php|url-status=dead}}</ref> === ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಕೈಗಟುಕುವಂತಹದು === ದೃಷ್ಟಿ ತೊಂದರೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಪಠ್ಯದೃಶ್ಯ ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು.<ref name="access vision">{{cite web|url=http://www.apple.com/accessibility/iphone/vision.html|title=Apple&nbsp;— Accessibility&nbsp;— iPhone&nbsp;— Vision|publisher=Apple|accessdate=2008-12-15}}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಶ್ರವ್ಯ ಮಾಂದ್ಯತೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ [[ಶ್ರವ್ಯದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ]] ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ [[TTY]] ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="access hearing">{{cite web|url=http://www.apple.com/accessibility/iphone/hearing.html|title=Apple&nbsp;— Accessibility&nbsp;— iPhone&nbsp;— Hearing|publisher=Apple|accessdate=2008-12-15}}</ref> ಐಫೋನ್‌ 3GS ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ವಾಯ್ಸ್‌ಒವರ್‌]] ([[ಪರದೆಯ ವಿವರ]]), ದೃಷ್ಟಿದೋಸ ತೊಂದರೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಪರದೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ, [[ಸೀಮಿತ ಶ್ರವಣ]]ವುಳ್ಳವರಿಗಾಗಿ ಒಂದೇ ಕಿವಿಯ ಮೊನೊ ಆಡಿಯೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/iphone-3g-s/accessibility.html|title=Apple - iPhone - Accessibility|date=2009-06-08|publisher=Apple|accessdate=2009-06-08}}</ref> US ನಿಯಮ '[[ಸೆಕ್ಷನ್‌ 508]]'ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡುವ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರವೇಶದ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ನಿಯತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/accessibility/resources/|title=Apple - Voluntary Product Accessibility Templates|date=2009-07-18|publisher=Apple|accessdate=2009-07-18}}</ref> == ಬೌದ್ಧಿಕ ಒಡೆತನ == ಐಫೋನ್‌ ರಚಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಸುಮಾರು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಪೆಟೆಂಟ್ (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ)‌]]ಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Ishimaru|first=Heather|url=http://abclocal.go.com/kgo/story?section=news/business&id=4920783|title=Apple Options Not An Issue At Macworld|publisher=[[KGO-TV|abc7news.com]]|date=January 9, 2007|accessdate=2007-01-11|archive-date=2009-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090206203752/http://abclocal.go.com/kgo/story?section=news%2Fbusiness&id=4920783|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/features/index.html#technology|publisher=[[Apple Inc.]]|title=iPhone&nbsp;— Features&nbsp;— High Technology|accessdate=2008-06-06}}</ref> [[LG ಪ್ರಾಡಾ]]ದಿಂದ ಐಫೋನ್‌‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು [[LG ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌]] ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. 'ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, iF ಡಿಸೈನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಾಗ, ಪ್ರಾಡಾ ಫೋನನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ನಕಲು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದೇವೆ' ಎಂದು LG ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿಯ R&amp;D ಕೇಂದ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ವೂ-ಯಂಗ್‌ ಕ್ವಾಕ್‌ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="am">{{cite news|url=http://www.applematters.com/article/the-iphone-lawsuits/|title=The iPhone Lawsuits|publisher=Apple Matters|first=Aaron|last=Wright|date=February 20, 2007|accessdate=2007-06-25}}</ref> 1993ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 3ರಂದು, [[ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು "I PHONE" ಕುರಿತು U.S. [[ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌]] ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 1996ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 20ರಂದು 'ಐಫೋನ್' ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="CiscoSuesAppleOver">{{cite news|last=Berlind|first=David|url=http://blogs.zdnet.com/Berlind/?p=284|title=On the eve of a new phone, Apple appears to want in on Cisco’s “iPhone” trademark|date=January 7, 2007|accessdate=2009-01-10|archive-date=2007-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070210041453/http://blogs.zdnet.com/Berlind/?p=284|url-status=dead}}</ref> 'I Phone'ನ್ನು 1998ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="IPhoneReg96" /> 'ಐಫೋನ್‌'ನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="CiscoSuesAppleOver" /> ಅಂದಿನಿಂದಲೂ I PHONE ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="IPhoneReg96" /> 'ಸಮಗ್ರ ದೂರವಾಣಿ, ಮಾಹಿತಿ ಸಂವಹನಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂವಹನಾ ಸಾಧನಗಳು' - ಇವು ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ (1993 ದಾಖಲಾತಿ).<ref name="IPhoneReg96" /> 'ಸಮಗ್ರ ದೂರವಾಣಿ, ಮಾಹಿತಿ ಸಂವಹನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌-ಚಾಲಿತ ಜಾಗತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ' (1996 ದಾಖಲಾತಿ)<ref>{{cite web|url=http://tarr.uspto.gov/servlet/tarr?regser=serial&entry=75076573|title=Trademark Applications and Registrations Retrieval, serial number 75076573 (IPHONE)|publisher=[[United States Patent and Trademark Office]]|date=July 31, 2006|accessdate=2008-06-06}}</ref> 1998ರಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಡಿ ಸಮಗ್ರ[[ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌]] ಹೊಂದಿರುವ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="InfoGearUpgradesPhone">{{cite news|last=Needle|first=David|url=http://www.cnn.com/TECH/computing/9906/10/iphone.idg/index.html|title=InfoGear upgrades phone of the future|publisher=CNN|date=June 10, 1999|accessdate=2007-01-27}}</ref> 2000ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ iphones.com ಜಾಲತಾಣ ಹೆಸರಿನ ಮಾಲಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅತಿಕ್ರಮದ ದಾವೆ ಹೂಡಿ ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="InfogearTechnologyV">{{cite web|url=http://www.arb-forum.com/domains/decisions/94369.htm|title=InfoGear Technology Corporation v iPhones|publisher=National Arbitration Forum|date=April 13, 2000|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಜೂನ್‌ 2000ರಲ್ಲಿ, [[ಸಿಸ್ಕೊ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌]] ಐಫೋನ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಸಹಿತ ಇನ್ಫೊಗಿಯರ್‌ನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="CiscoFacesiPhone">{{cite news|last=Kawamoto|first=Dawn|url=http://news.zdnet.com/2100-9595_22-6153865.html|title=Cisco faces iPhone trademark challenge in Canada|publisher=[[ZDNet]]|date=January 26, 2007|accessdate=2008-06-06|archive-date=2008-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080424032521/http://news.zdnet.com/2100-9595_22-6153865.html|url-status=dead}}</ref> 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ಐಫೋನ್‌ ಹೆಸರಿನಡಿ ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾದ [[ವಾಯ್ಸ್‌ ಒವರ್‌ IP]] (VoIP) ದೂರವಾಣಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|last=Smith|first=Tony|url=http://www.theregister.co.uk/2006/12/18/linksys_launches_iphone/|title=iPhone launched... but not by Apple|publisher=The Register|date=December 18, 2006|accessdate=2008-06-06}}</ref> 2002ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಆಪೆಲ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, [[ಸಿಂಗಪುರ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾ ಹಾಗೂ 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಿಂಗಪುರ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಟ್ರಿನಿಡ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] ನಂತರ 'ಒಷಿಯನ್‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ ಮತ್ತು [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ 'ಐಫೋನ್‌' ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ipo.gov.uk/tm/t-find/t-find-number?detailsrequested=C&trademark=E5341301|title=Case details for Community Trade Mark E5341301|publisher=[[UK Intellectual Property Office]]|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಒಷಿಯನ್‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಅರ್ಜಿಗಳು ಆಪೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಶಬ್ದ-ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆಪೆಲ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ಒಷಿಯನ್‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://10layers.com/2006/10/apple-filing-for-iphone-trademarks-worldwide/|title=Apple filing for iPhone trademarks worldwide|publisher=10layers.com|date=October 17, 2006|accessdate=2007-01-28|archive-date=2007-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070113014820/http://10layers.com/2006/10/apple-filing-for-iphone-trademarks-worldwide/|url-status=dead}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ [[ಕಾಮ್ವೇವ್‌]] ಕಂಪೆನಿಯು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಕಾಮ್ವೇವ್‌ ಸ್ವತಃ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಕೋರಿತು. ಕಾಮ್ವೇವ್‌ ಎಂಬ ಕಂಪೆನಿಯು 2004ರಿಂದಲೂ ಐಫೋನ್‌ ಎಂಬ VoIP ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="CiscoFacesiPhone" /> ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಎಂಬ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಜೂನ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌ 2007ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ, ವಹಿವಾಟಿನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಪರವಾನಗೆ ಕುರಿತು ಆಪೆಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ಹೇಳಿತು. ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಂತಿಮ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಆಪೆಲ್‌ ಸಮ್ಮತಿಸುವುದೆಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="AppleHelloiPhone">{{cite news|authorlink=Owen Thomas (journalist)|last=Thomas|first=Owen|url=http://money.cnn.com/2007/01/09/technology/apple_jobs/index.htm|title=Apple: Hello, iPhone|publisher=[[CNN|CNN Money]]|date=January 9, 2007|accessdate=2007-01-27|archive-date=2007-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070127044959/http://money.cnn.com/2007/01/09/technology/apple_jobs/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಐಫೋನ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಅತಿಕ್ರಮದ ಕುರಿತು ಆಪೆಲ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಸಮರ ಹೂಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಸಿಸ್ಕೊ 2007ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದೆಂಬ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="CiscoTrademark">{{cite press release|url=http://newsroom.cisco.com/dlls/2007/corp_011007.html|title=Cisco Sues Apple for Trademark Infringement|publisher=[[Cisco Systems]]|date=January 10, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಇನ್ನಷ್ಟೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಈ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು 'ಸಣ್ಣ ಘರ್ಷಣೆ'ಯಷ್ಟೆ, ಅದು ಹಣದ ಬದಲಾಗಿ ಅಂತರ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸಿಸ್ಕೊ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/2100-1047_3-6153339.html|title=Report: Cisco CEO calls iPhone suit 'minor skirmish'|publisher=[[News.com]]|author=[[Reuters]]|date=January 25, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಉಭಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಕೊ 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 2ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದವು.<ref>{{cite news|url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2003552200_iphone02.html|title=Cisco, Apple decide to talk over iPhone|first=May|last=Wong|agency=Associated Press|publisher=Seattle Times|date=February 2, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ನಂತರ 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 20ರಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆಂದು ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ತಮ್ಮ ಭದ್ರತೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿನ ಸಂಪರ್ಕದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರ-ನಿರ್ವಹಣೆ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ, 'ಐಫೋನ್‌' ಹೆಸರನ್ನು<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB117211001262715655.html|title=Apple, Cisco Reach Accord Over iPhone|first=Nick|last=Wingfield|publisher=Wall Street Journal|format=fee required|date=February 22, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಬಳಸಲು ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/02/21iphone.html|title=Cisco and Apple Reach Agreement on iPhone Trademark|publisher=[[Apple Inc.]]|date=February 21, 2007|accessdate=2008-04-01}}</ref> ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಧುನಿಕ ತದ್ರೂಪಿಗಳಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://blogs.consumerreports.org/electronics/2008/04/send-in-the-icl.html|title=Send in the iClones|last=Gikas|first=Mike|date=2008-04-08|publisher=[[Consumer Reports]]|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090609115114/http://blogs.consumerreports.org/electronics/2008/04/send-in-the-icl.html|url-status=dead}}</ref> ಆಪೆಲ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref name="cad">{{cite news|url=http://www.prweb.com/pdfdownload/1349134/pr.pdf|title=Cashing In on the Outdated iPhone|publisher=[[Vocus]]|work=[[PRWeb]]|date=2008-09-01|last=Perepelkin|first=Plato|format=PDF|accessdate=2009-04-08}}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 22, 2009ರಲ್ಲಿ [[ನೊಕಿಯಾ]] ಆಪೆಲ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು. ಕಾರಣ ಆಪೆಲ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ GSM, UMTS ಮತ್ತು WLAN ಗಳಿಂದ ಪೆಟೆಂಟ್ (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ) (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ)‌ಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ. ಕೆಲವು ವರದಿಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಐಫೋನ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ ಆಪೆಲ್‌ ನೊಕಿಯಾದ ಪೆಟೆಂಟ್ (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ) (ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ)‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಹತ್ತನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="nokia-lawsuit">{{Cite web|url=http://www.nokia.com/press/press-releases/showpressrelease?newsid=1349562|title=Nokia sues Apple in Delaware District Court for infringement of Nokia GSM, UMTS and WLAN patents|publisher=Nokia|date=2009-10-22|accessdate=2009-10-24}}</ref> == ಪರಿಮಿತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:iPhone unlock v3.png|thumb|ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಆಗಿರುವ ಐಫೋನ್‌ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಆವೃತ್ತಿ 3.0. ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ವ-ಸೆನ್ಸಾರ್‌ ಆಗಿದೆ.]] ಐಫೋನ್‌ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ ತನ್ನ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಹ್ಯಾಕರ್‌]] ಸಮುದಾಯವು ಹಲವು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಪಕರಣದ ವಾರಂಟಿ ಶೂನ್ಯವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳ ಈ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಪೆಲ್‌ ಕಟುವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.iphonealley.com/news/do-iphone-hacks-void-your-warranty|title=Do iPhone Hacks Void Your Warranty?|last=Johnston|first=Michael|date=2007-10-20|publisher=iPhone Alley|accessdate=2009-05-14|archive-date=2010-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607043644/http://www.iphonealley.com/news/do-iphone-hacks-void-your-warranty|url-status=dead}}</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಮುನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಐಫೋನ್‌ಗಳು (ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡಿರುವ [[ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ) ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಬೇಕು. "ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ"ಅಥವಾ ಸೀಮಾತೀತ ಬಳಕೆದಾರರು ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲಭ್ಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೂಲಭೂತ ಕ್ರಿಯೆ-ಸೌಲಭ್ಯ ಬದಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. SIM ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/132675/2008/03/iphone_sdk_jailbreak.html|title=iPhone hackers look to an uncertain future|last=Moren|first=Dan|date=2008-05-28|publisher=Macworld|accessdate=2009-05-25}}</ref> === ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ(ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವುದು,ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು) === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಧಿಕೃತ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಐಫೋನ್‌ ತನ್ನ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್‌ ಹಾಗೂ ಜಾಲ ಕಾರ್ಯರೂಪಗಳತ್ತ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ತಾನು ಈ ಷರತ್ತನ್ನು ಮೀರಿ, ಗ್ರಾಹಕರ-ಇಚ್ಚೆ-ಮೇರೆಗೆ ಮಾಡಲಾದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌ ದ್ವಿಮಾನ (ಬೈನರಿ) ಬದಲಾವಣೆಯ ಜೋಡಣೆ ಮೂಲಕ, ಐಫೋನ್‌ನ ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದು [[ಜಾನ್‌ ಲೆಕ್‌ ಜೊಹಾನ್ಸೆನ್‌]] 2007ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇತರರು ಬಳಸಲೆಂದು ಅವರು ತಂತ್ರಾಂಶ ಹಾಗೂ ಆಫ್ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://nanocr.eu/2007/07/03/iphone-without-att/|title=iPhone Independence Day|publisher=nanocr.eu|first=Jon Lech|last=Johansen|authorlink=Jon Lech Johansen|date=July 3, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಮೂಲ ಮಾದರಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಸ್ಟೋರ್‌ ಮೂಲಕವೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://www.maclife.com/article/iphone_3g_in_store_activation_only|title=iPhone 3G&nbsp;— In-Store Activation Only|publisher=[[MacLife]]|first=Roberto|last=Baldwin|date=June 9, 2008|accessdate=2008-06-13|archive-date=2022-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319013736/http://mos.futureplc.com/Mac_life_landing_page.html|url-status=dead}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಐಫೋನ್‌ 3Gಯನ್ನು ಹ್ಯಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಗುವುದು, ಆದರೆ ಅಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ಸಂಗ್ರಹಾರಅಥವಾ ತಯಾರಾದ ಉಗ್ರಾಣದಿಂದಲೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯ, ಹಾಗೂ, ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಐಫೋನ್‌ ಮತ್ತು [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]] ಬಳಕೆದಾರರು ಅಗಾಧ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ OS 2.0ಗೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಆಪೆಲ್‌ [[ಸರ್ವರ್‌]]ಗಳು 2008ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ಅಪಾರ ಕಾರ್ಯದ ಹೊರೆಗೆ ಒಳಗಾದವು. ಇದೇ ದಿನ, ಐಫೋನ್‌ 3G ಹಾಗೂ ಐಫೋನ್‌ OS 2.0 ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮೊಬೈಲ್‌ಮಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಅಪ್ಡೇಟ್‌ನ ನಂತರ,ಇವುಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಆಪೆಲ್‌ನ ಸರ್ವರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಹಲವು ಉಪಕರಣಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದವು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/07/12/business/12iphone.html?_r=1&ref=technology&oref=slogin|title=iPhone Users Plagued by Software Problems.|publisher=New York Times|first=John|last=Markoff|date=July 12, 2008|accessdate=2008-07-13}}</ref> ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಐಫೋನ್‌ 3GS ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಆಪೆಲ್‌ 3.0 ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[O2]] ಜಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರು ಮುಂಚಿನ ಮಾದರಿಯಂತೆ, ಆನ್ಲೈನ್‌ ಮೂಲಕ ದೂರವಾಣಿ ಖರೀದಿಸಿ [[ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಿಯೂ, ಮಾರಾಟಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುಗರ ಅನುಕೂಲದ ಮೇರೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. USನಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಷರತ್ತನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಐಫೋನ್‌ 3G ಹಾಗೂ (ಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ) iPhone 3GS ಎರಡಕ್ಕೂ ಉಚಿತ ಸಾಗಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. [[ಬೆಸ್ಟ್‌ ಬಾಯ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾಲ್‌-ಮಾರ್ಟ್‌]] ಮಳಿಗೆಗಳು ಸಹ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Buy iPhone">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/buy/|title=Apple - iPhone - Buy iPhone 3G|publisher=Apple|accessdate=2009-06-14}}</ref> === ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ("ಹೊರಗಿನವರಿಂದ ನಿಯಮ ಬಾಹಿರ ಬಳಕೆ") === ಕೇವಲ ಆಪೆಲ್‌ನಿಂದ ಮಂಜೂರಾದ [[ಗೂಢಲಿಪಿಯ ರುಜುವಾತು]] ಹೊಂದಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವಂತೆ ಐಫೋನ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ನ್ನು "[[ನಿಯಮಬಾಹಿರ ಬಳಕೆ]]" ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ನಿರ್ಬಂಧದಿಂದ ಪಾರಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-9806428-37.htm|title=iPhone jailbreak for the masses released|last=Krazit|first=Tom|date=2007-10-19|publisher=CNET news|accessdate=2009-05-14}}</ref> ಇದರ ಅರ್ಥ, ಐಫೋನ್‌ನ [[ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌]]ನ್ನು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರುಜು ತಪಾಸಣೆ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವುದು ಆಪೆಲ್‌ನ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳ]] ಸೀಮಾ ವಲಯ ದಾಟಿ ಹೋಗುವುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/politics/onlinerights/commentary/circuitcourt/2007/08/circuitcourt_0829|title=Legal or Not, IPhone Hacks Might Spur Revolution|last=Granick|first=Jennifer|date=2007-08-28|publisher=Wired|accessdate=2009-05-14|archiveurl=https://archive.today/20120530045655/http://www.wired.com/politics/onlinerights/commentary/circuitcourt/2007/08/circuitcourt_0829|archivedate=2012-05-30|url-status=live}}</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗೆ DMCA ವಿನಾಯಿತಿಗಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಆಯೋಗ]]ದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದ [[EFF]] ಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆಪೆಲ್‌ ಹೇಳಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಅದರಂತೆ, ಐಫೋನ್‌ನ ನಿಯಮಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ ತಿದ್ದುವುದರಿಂದ ಇದು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ನಿಯಮ ಬಾಹಿರ ಐಫೋನ್‌ಗಳು ಐಫೋನ್‌ [[ವರ್ಮ್‌]](ಸೋಂಕು)ಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಆಷ್ಲೇ ಟೌನ್ಸ್‌ ಎಂಬ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ 21 ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದನು. ಭದ್ರತೆಯ ವಿಷಯದ ಜಾಗೃತಿಗೆ ತಾನು ಈ ವೈರಸ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆನೆಂದು ಆಷ್ಲೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದನು.<ref>[http://www.abc.net.au/news/stories/2009/11/09/2737673.htm ತಾನು ಮೊದಲ ಐಫೋನ್‌ ವೈರಸ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿ], ಬ್ರಿಜಿಡ್‌ ಆಂಡರ್ಸೆನ್‌, [[ABC ಆನ್ಲೈನ್‌]], 2009-11-09, ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ 2009-11-10</ref><ref>{{cite web | url=http://www.computerworld.com/s/article/9140560/Jailbreaking_puts_iPhone_owners_at_risk_says_researcher?taxonomyId=15 | title=Jailbreaking puts iPhone owners at risk, says researcher | access-date=2010-01-28 | archive-date=2011-05-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516101021/http://www.computerworld.com/s/article/9140560/Jailbreaking_puts_iPhone_owners_at_risk_says_researcher?taxonomyId=15 | url-status=dead }}</ref> ಕಂಪೆನಿಯ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಉಪಕರಣಗಳ [[SSH]]ನಲ್ಲಿರುವ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್‌ನ್ನು ಈ ವೈರಸ್‌ ಶೋಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು '[[ಸೋಂಕಿತ]]'ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. === SIM ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವುದು === [[ಚಿತ್ರ:iPhone SIM Slot.jpg|thumb|right|SIM ಅಳವಡಿಕೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಈಚೆ ಬಂದಂತೆ ತೋರಿಸಲಾದ ಸಾಚಾ ಐಫೋನ್‌.]] ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಐಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು [[SIM ಲಾಕ್‌]]{{Citation needed|date=August 2009}}ನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳತ್ತ ವಲಸೆ ಹೋಗದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ದೊರೆಯುವ GSM ಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೂ ಸಹ ಇದೇ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು GSM ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕೋಡ್‌ ನಮೂದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. [[IMEI]] ಪ್ರಕಾರ ಐಫೋನ್‌ನ ಲಾಕ್‌/ಅನ್ಲಾಕ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಪೆಲ್‌ನ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾದಿರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಐಫೋನ್‌ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಲಾಕ್‌/ಅನ್ಲಾಕ್ ಸ್ಥಿತಿ ಸೆಟ್‌ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ SIM ಲಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು AT&amp;T ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದಾಗ, ಹಲವು ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾಲದಿಂದ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು '[[ಅನ್ಲಾಕ್‌]]' ಮಾಡಲು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.macworld.com/article/60045/iphone_sim_unlocking.html?loomia_ow=t0:s0:a38:g26:r1:c0.001557:b21009213|title=Unlocking an iPhone|last=Farivar|first=Cyrus|date=2007-11-14|publisher=Macworld|accessdate=2009-05-25|archive-date=2009-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618041336/http://www.macworld.com/article/60045/iphone_sim_unlocking.html?loomia_ow=t0:s0:a38:g26:r1:c0.001557:b21009213|url-status=dead}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ AT&amp;T ಅಧಿಕೃತ ಐಫೋನ್‌ ಜಾಲ ನಿರ್ವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಸಹ, ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅನಧಿಕೃತ ಜಾಲವಾಹಕದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="bw">{{cite news|url=http://www.businessweek.com/technology/content/sep2008/tc2008091_106953.htm?chan=top+news_top+news+index_news+++analysis|title=What's Hot: Used Apple iPhones: After the iPhone 3G launch, consumers want the original, hackable iPhone, and vendors are springing up to sell them—for a premium|last=Kharif|first=Olga|publisher=[[BusinessWeek]]|date=2008-09-02|accessdate=2009-03-17}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಐಫೋನ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ 25%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು AT&amp;Tಯೊಂದಿಗೆ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ದೇಶದಾಚೆ ಒಯ್ದು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಆಪೆಲ್‌ ಊಹಿಸಿದೆ. ಐಫೋನ್‌ 3G ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಇದರದು ಬಹಳ ಲಾಭದಾಯಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7214873.stm|publisher=BBC News|date=January 28, 2008|title=Quarter of US iPhones 'unlocked'}}</ref> U.S.ನಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು, ಸಂಭಾವ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಜಾಲ ವಾಹಕವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವರು; ಅಥವಾ AT&amp;T ವಿಧಿಸುವ ಮಾಸಿಕ ಶುಲ್ಕವು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref name="NPD demographics">{{cite web|url=http://www.npd.com/press/releases/press_090622.html|title=iPhone 3G Price Decrease Addresses Key Reason Consumers Exhibit Purchase Resistance|date=2009-06-22|publisher=[[NPD Group]]|accessdate=2009-06-27|archive-date=2009-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626074446/http://www.npd.com/press/releases/press_090622.html|url-status=dead}}</ref> 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌ 21ರಂದು, ಜರ್ಮನಿಯ [[T-ಮೊಬೈಲ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಐಫೋನ್‌ನ್ನು T-ಮೊಬೈಲ್ ಕರಾರಿಲ್ಲದೇ ಮಾರುವುದೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ವೊಡಾಫೋನ್‌]] T-ಮೊಬೈಲ್ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಭಂದ ಹಾಕಿಸಿದ್ದು T-ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSWEB918820071121|title=T-mobile to sell Iphone without contract|publisher=Reuters|date=November 21, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 4ರಂದು ಜರ್ಮನ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ನಿರ್ಭಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು SIM ಲಾಕ್‌ ಸಹಿತ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು T-ಮೊಬೈಲ್‌ಗೆ ಅದರದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/T-Mobile-Germany-stops-selling-unlocked-iPhones/2100-1039_3-6221306.html?tag=nefd.top|title=T-Mobile Germany stops selling unlocked iPhones|publisher=[[CNET]]|date=December 4, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕರಾರು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ನಂತರ,ಕಂಪೆನಿ T-ಮೊಬೈಲ್‌ ಗ್ರಾಹಕರ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಸಹಕರಿಸುವುದು.<ref>{{cite news|url=http://www.betanews.com/article/Hamburg_court_relocks_iPhone_in_Germany/1196796105|title=Hamburg court re-locks iPhone in Germany|date=December 4, 2007|accessdate=2008-06-06}}</ref> [[ಕರಾರು]] ಗಳ ಗಡಿ ಆಚೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಲು ಸುತರಾಂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು AT&amp;T ಹೇಳಿದೆ.<ref name="bw" /><ref>{{cite web|url= http://www.wireless.att.com/answer-center/main.jsp?t=solutionTab&ft=searchTab&ps=solutionPanels&locale=en_US&_dyncharset=UTF-8&solutionId=61097&isSrch=Yes|title= Answer Center: What is the unlock code for my iPhone?|publisher= AT&T|accessdate= 2009-05-13|archive-date= 2009-06-15|archive-url= https://web.archive.org/web/20090615215349/http://www.wireless.att.com/answer-center/main.jsp?t=solutionTab&ft=searchTab&ps=solutionPanels&locale=en_US&_dyncharset=UTF-8&solutionId=61097&isSrch=Yes|url-status= dead}}</ref> 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 26ರಂದು, AT&amp;T ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕರಾರು ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದರೂ SIM ಅವರ ಜಾಲಕ್ಕೇ ಮಾತ್ರ ಲಾಕ್‌ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-10200602-37.html|title=AT&T: No-contract iPhones coming next week|last=Krazit|first=Tom|date=2009-13-19|publisher=CNET News|accessdate=2009-05-14|archive-date=2009-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729033537/http://news.cnet.com/8301-13579_3-10200602-37.html|url-status=dead}}</ref> ಇಂತಹ ಐಫೋನ್‌ ಉಪಕರಣಗಳು ಕರಾರುಬದ್ಧ ಐಫೋನ್‌ಗಳ ಎರಡರಷ್ಟು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಪೆಲ್‌ ಮತ್ತು AT&amp;T ಸಂಭವನೀಯ ಆದಾಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವು.<ref>{{cite news|url=http://www.pcretailmag.com/news/29052/Orange-to-sell-iPhone-SIM-free-for-749|title=Orange to sell iPhone SIM-free for €749|date=November 29, 2007|accessdate=2008-01-06|publisher=PC Retail Magazine|archive-date=2008-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080117165605/http://www.pcretailmag.com/news/29052/Orange-to-sell-iPhone-SIM-free-for-749|url-status=dead}}</ref> 2009ರ ಜುಲೈ 17ರಂದು, ಕರಾರುಒಪ್ಪಂದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು AT&amp;T ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌, ಇಟಲಿ, ನ್ಯೂಜೀಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವಾ ಸಾಗಾಟದ ಬದ್ಧವಾಗಿರದೆಯೇ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Carrier unlocking list">{{cite web|url=http://support.apple.com/kb/HT1937|title=About activating iPhone 3G with a wireless carrier|date=December 13, 2008|publisher=[[Apple Inc.]]|accessdate=2008-12-14}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಪೆಲ್‌ ನೇರವಾಗಿ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಆಗಿರುವ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವೆಗಳಾದ [[ತ್ರೀ]], [[ಆಪ್ಟಸ್‌]], [[ಟೆಲ್‌ಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ವೊಡಾಫೋನ್‌]] ಲಾಕ್‌ ಆಗಿರುವ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref name="Carrier unlocking list" /><ref name="Apple Store Australia">http://store.apple.com/au/browse/home/shop_iphone‌/family/iphone?mco=MTE2OTU{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 10ರಿಂದಲೂ, O2 UK ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಫೋನ್‌ ಅನ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="O2 iPhone unlocking form">http://shop.o2.co.uk/update/unlockmyiphone.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಐಫೋನ್‌ ಮಾದರಿಗಳು]] * [[ಐಫೋನ್‌ OS]] ** [[ಐಫೋನ್‌ OS ಆವೃತ್ತಿ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಐಫೋನ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ನ್ಯೂಟನ್‌]] * [[ಐಪಾಡ್‌]] ** [[ಐಪಾಡ್‌ ಟಚ್‌]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.apple.com/iphone/ ಆಪೆಲ್‌ನ ಐಫೋನ್‌ ಜಾಲತಾಣ] * [http://support.apple.com/specs/#iphone ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳು (ಎಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಗಳು)] * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Smartphones/iPhone|iPhone}} * [http://www.thestandard.com/news/2009/01/01/steve-jobs-greatest-macworld-video-hits-1998-2008?page=0%2C10 ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ 2007 ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಾಬ್ಸ್‌ ಐಫೋನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ವೀಡಿಯೊ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090803064342/http://www.thestandard.com/news/2009/01/01/steve-jobs-greatest-macworld-video-hits-1998-2008?page=0%2C10 |date=2009-08-03 }} {{Apple}} {{DEFAULTSORT:Iphone}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1991 ಪೀಠಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಪೆಲ್‌ ಇಂಕ್‌. ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಪೆಲ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಲೌಡ್‌ ಕ್ಲಯಂಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಆಡಿಯೊ ಪ್ಲೇಯರ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಐಫೋನ್‌ OS]] [[ವರ್ಗ:ಐಪಾಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಐಟ್ಯೂನ್ಸ್‌]] hvtxg71odwsjiclwa00axkacg21ddpf 0 23662 1383253 1382840 2026-08-18T06:50:39Z Dr. Thomas Liptak 95823 photo updated (2026) 1383253 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |Name = Frankfurt am Main |Art = City |image_photo = Frankfurt Am Main-Stadtansicht von der Deutschherrnbruecke zu Beginn der Abenddaemmerung.jpg |image_size = 350px |image_caption = The skyline of Frankfurt am Main |image_flag = Flag of Frankfurt am Main.svg |Wappen = DEU Frankfurt am Main COA.svg |lat_deg = 50 | lat_min = 6 | lat_sec = 37 |lon_deg = 8 | lon_min = 40 | lon_sec = 56 |Lageplan = Hesse F.svg |Lageplanbeschreibung = <!-- Description of image "Lageplan" Default: "Location of XX" --> |Bundesland = Hessen |Regierungsbezirk = Darmstadt |Landkreis = urban |Höhe = 112 |Fläche = 248.31 |Einwohner = 651899 |Stand = 2008-03-31 |pop_ref =<ref name="urban_area_pop"/> |pop_urban = 2295000 |pop_urban_date = 2010 |pop_metro = 5600000 |pop_metro_date = 2006 |PLZ = 60001-60599, 65901-65936 |PLZ-alt = 6000, 6230 |Vorwahl = 069, 06109, 06101 |Kfz = F |Gemeindeschlüssel = 06 4 12 000 |NUTS = DE712 |LOCODE = DE FRA |Gliederung = 16 districts (''Ortsbezirke'')<br />46 boroughs (''Stadtteile'') |Website = [http://www.frankfurt.de/ www.frankfurt.de] |Bürgermeister = [[Petra Roth]] |Bürgermeistertitel = [[List of mayors of Frankfurt|Lord Mayor]] |Partei = CDU |ruling_party1 = CDU |ruling_party2 = Green |year = 1st century |category= }} '''ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೇನ್''' {{IPA-de|ˈfʁaŋkfʊɐt am ˈmaɪn|-|De-Frankfurt_am_Main-pronunciation.ogg}}{{IPA-en|ˈfræŋkfərt|lang}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್''' ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ [[ರಾಜ್ಯ]] [[ಹೆಸ್]]ನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, [[ಜರ್ಮ]]ನಿಯ [[ಐದನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನಗರ]]ವಾಗಿದ್ದು, 2009ರಲ್ಲಿ 667,330 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ವು 2010ರಲ್ಲಿ 2,295,000ಅಂದಾಜು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="urban_area_pop">{{en icon}} {{cite web| url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf| title=World Urban Areas| first=Wendell Cox Consultancy (Demographia)| accessdate=2007-09-20|format=PDF}}</ref> ನಗರವು ದೊಡ್ಡ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್/ರೈನ್-ಮೇನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ರೀಜನ್‌]] ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು,5,600,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>[[ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ ಫಾರ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಕೊಆಪರೇಷನ್ ಎಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್]], ''[https://books.google.com/books?id=kBsfY-Pe2Q4C ಕಾಂಪಿಟೆಟಿವ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕಾನಮಿ]'', OECD ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು, (OECD ಪ್ರಕಟಣೆ, 2006), ಟೇಬಲ್ 1.1</ref> ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಎರಡನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ವಾಗಿದೆ. [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದ ಹೆಸರು "ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆನ್ ದಿ ಮೇನ್" ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ''ಮೈನ್'' ಅಥವಾ ಜರ್ಮನ್ ''ಮೇನ್'' ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರ). ನಗರವು [[ಮೇನ್]] ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಹಾಯ್ಗಡ]]ದಲ್ಲಿದ್ದು,ಅದಕ್ಕೆ ಜರ್ಮನಿ ಪದದಲ್ಲಿ "ಫರ್ಟ್" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದ [[ಫ್ರಾಂಕೊನಿಕಾ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು,ಅದರ ನಿವಾಸಿಗಳು ಪೂರ್ವದ [[ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ಗಳು. ಹೀಗೆ ನಗರವು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಫೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=M1JIPAN-eJ4C&lpg=PA135&pg=PA135|title=Placenames of the world|last=Room|first=Adrian|publisher=McFarland|year=2006|page=135|accessdate=2009-07-23}}</ref> [[ಮೇನ್ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಆರ್ಥಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಸಾರಿಗೆ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, [[ಯುರೋಪ್ ಖಂಡ‌]]ದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ [[ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಜರ್ಮನ್ ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಷೇರುಪೇಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳ]]ದ ಜತೆಗೆ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್]] ಯುರೋಪ್‌ನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಟರ್ಮಿನಲ್(ಕೊನೆಯ) ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಕ್ರ್ಯೂಜ್]] ''[[ಆಟೊಬಾನ್]] ಇಂಟರ್‌ಚೇಂಜ್'' (ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಕೂಡುವ ಸ್ಥಳ)[[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಯುರೋಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವ ಇಂಟರ್‌ಚೇಂಜ್ ಎನಿಸಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಹತ್ತು [[ಆಲ್ಫಾ ವಿಶ್ವ ನಗರಗಳ]] ಪೈಕಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಮೊದಲ ಜರ್ಮನ್ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="World Cities">{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/citymap.html|title=World Cities|accessdate=2007-01-23|archive-date=2007-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070209201517/http://www.lboro.ac.uk/gawc/citymap.html|url-status=dead}}</ref> ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಮುಂಚಿನ [[ಅಮೆರಿಕ ಸ್ವಾಧೀನದ ವಲಯ]]ದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮುಂಚೆ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ U.S.ಸೇನೆಗೆ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ್ನು [[ಲುಫ್‌ಬರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸಮೂಹದ 2008ನೇ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿರುವಂತೆ [[ಆಲ್ಫಾ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿಟಿ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ''[[ಫಾರಿನ್ ಪಾಲಿಸಿ]]'' ಯ '''2008ನೇ [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್]]'''<ref>{{Cite web |url=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |title=The 2008 Global Cities Index |publisher=Foreign Policy |first=A.T. |last=Kearney, Inc. |access-date=2010-06-17 |archive-date=2010-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110131155/http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509&page=1 |url-status=dead }}</ref>‌(ಜಾಗತಿಕ ನಗರಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕ)ದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ 21ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಗಳಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ [[ವಾಣಿಜ್ಯ]], [[ಆರ್ಥಿಕ]], [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]], [[ಮನರಂಜನೆ]], [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]]ದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಮರ್ಸರ್ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಾರ,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಎರಡನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ದುಬಾರಿ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 48ನೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.citymayors.com/features/cost_survey.html |title=Cost of living&nbsp;– The world's most expensive cities |publisher=City Mayors}}</ref> [[ಮರ್ಸರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್]] ಪ್ರಕಾರ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅಗ್ರ 10 [[ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರ]]ಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>[http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1307990 Mercer's Quality of Living Survey 2009], www.mercer.com. 2 ಮಾರ್ಚ್ 2009 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.</ref> ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷಿಕರಲ್ಲಿ ನಗರವು ಸರಳವಾಗಿ "ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್"ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಆದರೂ [[ಜರ್ಮನರು]] [[ಬ್ರಾಂಡನ್‌ಬರ್ಗ್]] ನಗರದ ಇನ್ನೊಂದು(ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ)[[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್(ಓಡರ್)]]ನಡುವೆ ಭೇದ ಗುರುತಿಸುವ ಅಗತ್ಯಕಂಡುಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == [[ಚಿತ್ರ:Frankfurt am Main, Skyline von der Alten Brücke.jpg|thumb|ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಗಗನಚುಂಬಿ ಮತ್ತು ವಿಹಾರ ದೋಣಿಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಮುಖ್ಯ ನದಿ]] [[ಚಿತ್ರ:IG-Farben-Gebaeude Poelzig-Bau.jpg|thumb|ಜೋಹನ್ ವೂಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗಾಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮುಂಚಿನ IG ಫಾರ್ಬನ್ ಕಟ್ಟಡ]] ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು,ಅನೇಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದಳ್ಳಾಳಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಇದು ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂರು ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳು ಹಣಕಾಸು,ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳಗಳು. [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಷೇರು ಪೇಟೆ]] ಇಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಯೂರೋಜೋನ್]] ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಹಾಗೂ [[ಜರ್ಮನ್ ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ಗೆ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ಗೆ ಕೂಡ ನೆಲೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಜರ್ಮನ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ದಕ್ಷ ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ಪ್ರಮುಖ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಾಯುಯಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಯುರೋಪ್]] ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಮಾರ್ಗ, ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲಭ್ಯತೆಯು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸಿಟಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಣೀಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ,ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಟೋಮೊಬೈಲ್ ಅಸ್ಟೆಲಂಗ್]],ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಮೋಟರ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟರ್ ಬುಚ್‌ಮೆಸ್]],ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳ ಮತ್ತು [[ಮುಸಿಕ್‌ಮೆಸ್]] ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗೀತ ಮೇಳ ಗಮನಾರ್ಹವೆನಿಸಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅನೇಕ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.[[ಜೋಹಾನ್ ವೂಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗೋಟೆ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]],ಅನೇಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ [[ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನ]]ಗಳಾದ [[ಪಾಲ್ಪೆನ್‌ಗಾರ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಬೊಟಾನಿಶ್ಚರ್ ಗಾರ್ಟನ್‌ಡರ್ ಜೋಹಾನ್ ವೂಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗೋಟೆ-ಯೂನಿವರ್ಸಿಟ್ಯಾಟ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೇನ್]] ಇದು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌]]ನ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಗಗನಚುಂಬಿ]] ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೂರು ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 10 ಗಗನಚುಂಬಿಗಳೊಂದಿಗೆ,2009 ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ(i.e.ಕಟ್ಟಡಗಳು {{convert|150|m|ft|0|abbr=on}} ಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ),14 ಗಗನಚುಂಬಿಗಳಿರುವ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಂತರ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ 10 ಗಗನಚುಂಬಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಲಂಡನ್‌]]ಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರವು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾಮರ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಟವರ್ ಮತ್ತು [[ಮೆಸೆಟರ್ಮ್]],ಮಾಸ್ಕೊದ [[ನಬೆರ್‌ಜನಯ ಟವರ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಿಯಂಫ್ ಅರಮನೆ]] ನಂತರ [[ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ]] ಹೊಂದಿದೆ. <div style="width:100%;overflow:auto;padding:0;text-align:left;border:solid 0;color:gray" title="ಪನೋರಮಾ">[[ಚಿತ್ರ:Panorama Frankfurt vom Maintower.jpg|1800px]]<br />ಮೇನ್‌ಟವರ್ ವೀಕ್ಷಣೆ ಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಕಾಣುವ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ.</div> == ಇತಿಹಾಸ == ''ರೋಮರ್'' ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್ ವಸಾಹತುಗಳು]] ಬಹುಶಃ 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಆ ಶಕೆಯ ಕೆಲವು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ ಸಿಗುತ್ತಿವೆ. ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ ''ಬೊನೇಮ್ಸ್'' ಬಹುಶಃ ರೋಮನ್‌ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಇದು ''ಬೊನಾ ಮೆ(ನ್‌)ಸಾ'' ದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ''ನಿಡಾ'' (ಹೆಡರ್ನ್‌ಹೇಮ್)ಕೂಡ ರೋಮನ್ ಸಿವಿಟಾಸ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಮೇನ್]] ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಹೆಸರು [[ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನ [[ಜರ್ಮನ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ]] ''ಫ್ರಾಂಕೋನೊ‌ಫರ್ಡ್‌'' ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ; ''ಫರ್ಟ್'' ([[cf]]. [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ''[[ಫೋರ್ಡ್]]'' )ಅಲ್ಲಿ ನದಿಯು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದಾಟುವಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿ]] ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್ [[ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದರು]] ಹಾಗೂ [[ಚಾರ್ಲ್‌ಮ್ಯಾಗ್ನೆ]] [[ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಸೈನೋಡ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದ್ದ,ಅದರಲ್ಲಿ ''ಫ್ರಾಂಕೋನೊ‌ಫರ್ಡ್'' (-ಫರ್ಟ್-ವರ್ಡ್)ಹೆಸರು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರದ [[ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮಾಜ್ರ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅತೀ ಮಖ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 855ರಿಂದ [[ಜರ್ಮನ್ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು]] ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ [[ಆಚೆನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟಧಾರಿಯಾದರು. ಇಸವಿ 1562ರಿಂದ ರಾಜರು/ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಕೂಡ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟಧಾರಿಯಾದರು, ಅವರ ಪೈಕಿ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್]] II ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದ. [[ಫ್ರಾಂಜ್ II]] ಆಯ್ಕೆಯಾದಾಗ, ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು 1792ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಅವನ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು [[ಬ್ಯಾಸ್ಟಿಲೆ ದಾಳಿ]]ಯ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನವಾದ ಜುಲೈ 14, [[ಬ್ಯಾಸ್ಟಿಲೆ ದಿನ]]ದಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರೀಟಧಾರಣೆಗಳು ''ಕೈಸರ್‌ಡೋಮ್'' (ಎಂಪರರ್ಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್)ಎಂದು ಹೆಸರಾದ [[ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೋಲಾಮಾಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್]]‌(ಮುಖ್ಯ ಚರ್ಚ್)ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಅಥವಾ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. ದಿ ''ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮೆಸ್'' (ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳ)1150ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1240ರಲ್ಲಿ,[[ಎಂಪರರ್ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ II]] ಅದಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅದರ ಅರ್ಥ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮೇಳಗಳು ಫ್ರೆಂಚ್ ಬ್ಯುಕೇರ್‌ನಲ್ಲಿ 1380ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಮೇಳವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಇಸವಿ 1478ರಿಂದ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಇಸವಿ 1372ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ''ರೈಕಸ್ಟಾಡ್'' ([[ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ನಗರ]]ವಾಯಿತು. ಅಂದರೆ ನೇರವಾಗಿ [[ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಗೆ ಅಧೀನವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜನಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣ್ಯರಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಲಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Mk Frankfurt Merian Stadtansicht.jpg|thumb|left|1612ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]] ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ [[ಥರ್ಟಿ ಇಯರ್ಸ್ ವಾರ್]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗುಳಿಯಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.ಆದರೆ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ನಗರಕ್ಕೆ ತಂದ [[ಗೆಡ್ಡೆ ಪ್ಲೇಗ್‌]]ನಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮರುಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ವಾರ್ಸ್‌]](ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಗಳ ಸರಣಿ)ನಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತವಾಯಿತು ಅಥವಾ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1805 /6ರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪತನಹೊಂದುವ ತನಕ ಅದು ಮುಕ್ತನಗರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಇಸವಿ 1806ರಲ್ಲಿ ಅದು ''ಫರ್ಸ್ಟ್‌ಪ್ರೈಮಾಸ್'' ( [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಪ್ರೈಮೇಟ್]]),[[ಕಾರ್ಲ್ ಥಿಯೋಡರ್ ಆಂಟ್ ಮಾರಿಯ ವಾನ್ ಡಾಲ್ಬರ್ಗ್]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಶ್ಚಾಫನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಶ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವಾಯಿತು. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ [[ರೈನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿತು ಎನ್ನುವುದು ಇದರ ಅರ್ಥ. ಇಸವಿ 1810ರಲ್ಲಿ ಡಾಲ್ಬರ್ಗ್ [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]] ಬಿರುದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ. [[ನೆಪೋಲಿಯನ್]] ಈಗಾಗಲೇ ''ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಡೆ ವೆನೈಸ್'' ( "''ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆನೈಸ್'' ",ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಧಿಕಾರ) ಆಗಿದ್ದ ತನ್ನ ದತ್ತುಪುತ್ರ [[ಯುಗೇನ್ ಡೆ ಬ್ಯುಹಾರ್ನೈಸ್‌]]ನನ್ನು ಡಾಲ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾವಿನ ನಂತರ(ಡಾಲ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿ,ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ) ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದನು. ಗ್ರಾಂಡ್ ಡ್ಯುಕಿ 1810ರಿಂದ 1813ರ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಉಳಿದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಮಿಲಿಟರಿ ಗತಿಯು ಆಂಗ್ಲೋ-ಪ್ರಶ್ಯನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳ ಪರವಾಗಿ ತಿರುಗಿ,ಅವು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಯುರೋಪ್‌ನ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉರುಳಿಸಿತು. ಡಾಲ್ಬರ್ಗ್ ಯುಗೇನ್ ಡೆ ಬ್ಯುಹಾರ್ನೈಸ್ ಪರವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತೊರೆದರೂ,ಅದು ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು.ಏಕೆಂದರೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೇನೆಗಳ ಪತನದ ನಂತರ ಹಾಗೂ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳ ವಶವಾದ ನಂತರ ಯುಗೇನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ. ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಅಂತಿಮ ಸೋಲು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ತೊರೆದ ನಂತರ,[[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ವಿಯೆನ್ನಾ]](1812 -1815,ಯುರೋಪ್ ನಕ್ಷೆ ಮರುರಚನೆ)ಗ್ರಾಂಡ್ ಡುಕಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ಕ್ಕೆ(1866ರ ತನಕ)ಮುಕ್ತನಗರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ''ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಗ್‌'' ನ ನಾಮಮಾತ್ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯದ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ "ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ"ಯು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Frankfurt Nationalversammlung 1848.jpg|thumb|left|ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್`ಸ್ ಚರ್ಚ್‍‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್, 1848ರಲ್ಲಿ.]] ದುರ್ದೈವದ [[1848ರ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ನಂತರ,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಜರ್ಮನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]]ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಅದು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟರ್ ಪಾಲ್‌ಸ್ಕಿರ್ಚ್]]ಯಲ್ಲಿ(''ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ ಚರ್ಚ್'' )ಸಭೆ ಸೇರಿ,18 ಮೇ 1848ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಯಿತು. [[ಪ್ರಶ್ಯನ್]] ರಾಜ ತಾನು "ಗಟಾರದಿಂದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು 1849ರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ,ಪರ್ಶಿಯನ್ ರಾಜನ ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿತು. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಪ್ರಶ್ಯ ಯುದ್ದ]]ದ ನಂತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಶ್ಯ 1866ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮುಕ್ತನಗರವೂ ಸೇರಿತ್ತು. ಪ್ರಶ್ಯನ್ ಆಡಳಿತವು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ್ನು ತನ್ನ [[ಹೆಸ್-ನಾಸಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದೊಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂಚಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಬಾರ್ನೇಮ್ ಮತ್ತು ಬೊಕೇನ್‌ಹೇಮ್ 1890ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು. ಇಸವಿ 1914ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪೌರರು [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅದನ್ನು ನಂತರ ಜೋಹಾನ್ ವೂಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗೋಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದು ನಾಗರಿಕರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜರ್ಮನಿಯ ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.ಇಂದು ಜರ್ಮನಿಯ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ 1]]ರ ನಂತರ,[[ರೈನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಿಂದ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ,[[ವರ್ಸೈಲೆಸ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮುಯ್ಯಿಗೆ ಮುಯ್ಯಿ ತೀರಿಸಲು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಡೆಗಳು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‍‌ನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.{{Request quotation|date=February 2007}} 1924ರಲ್ಲಿ,[[ಲುಡ್ವಿಗ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ನಗರದ ಪ್ರಥಮ [[ಯಹೂದಿ]] ಮೇಯರ್ ಎನಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಗರದ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ನಾಜಿ ಶಕೆ]]ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ [[ಆರಾಧನಾಮಂದಿರ]]ಗಳು ನಾಶವಾದವು. [[ಚಿತ್ರ:Frankfurt Am Main-Altstadt-Zerstoerung-Luftbild 1944.jpg|thumb|left|ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ IIರ ನಂತರ ಮೇ 1945ರಲ್ಲಿ ಕೆಥಡ್ರಲ್‌ನ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ]] ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ IIರಲ್ಲಿ(1939-1945)ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ನಗರವು ತೀವ್ರ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ದಾಳಿಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ,ಸುಮಾರು 5,500 ನಿವಾಸಿಗಳು ಹತರಾದರು,ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದ,ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ನಗರ ಕೇಂದ್ರವು ನಾಶವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಪುನರ್ರಚನೆಯು ಸರಳವಾದ ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವುಬಾರಿ ನಡೆಯಿತು, ಹೀಗೆ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸದ ಸ್ವರೂಪವು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಆದರೂ ಸರಳೀಕೃತ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ನಗರಕ್ಕೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆದಾಗ, ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ [[ಕೈರೊ ಗೆನಿಜಾ]] ದಾಖಲೆಗಳು ನಾಶವಾದವು. ಅದರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕರಪತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು [[ಅರಾಬಿಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಗೆನಿಜಾ ವಿದ್ವಾಂಸ [[S.D.ಗೋಯಿಟೆನ್]] ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಗೋಯಿಟೀನ್ ''ಎ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ: ದಿ ಜೀವಿಶ್ ಕಮ್ಯುನಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಅರಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಸ್ ಪೋಟ್ರೇಡ್ ಇನ್ ದಿ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಎಫ್ ದಿ ಕೈರೊ ಗೆನಿಜಾ, ಸಂಪುಟ. I - ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್''. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್, 2000, p. 5</ref> ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಹೆಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಹಳೆಯ [[ಹೆಸ್-(ಡಾರ್ಮ್‌ಸ್ಟಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಶ್ಯನ್ ಹೆಸ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಗರವು ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ವಾಧೀನದ ಅಮೆರಿಕ ವಲಯದ ಬಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ವಲಯದ ಮಿಲಿಟರಿ ಗವರ್ನರ್(1945 -1949 )ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೈಕಮೀಷನರ್(HICOG)(1949–1952)[[IG ಫಾರ್ಬನ್ ಕಟ್ಟಡ]]ದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ನಾಶವಾಗದಂತೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಿದ್ದರು. [[ವೆಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಫ್ರಾಂಕ್‍‌ಫರ್ಟ್ ಮುಂಚಿನ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು- ಅವರು ಹೊಸ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತಕ್ಕೂ ತಲುಪಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದು ಇಚ್ಛಿತ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಇಸವಿ 1949ರಿಂದ [[ಹೆಸ್ಸಿಸ್ಚರ್ ರುಂಡ್‌ಫಂಕ್]] ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ,[[ಕೋನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನಾರ್]](ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಪ್ರಥಮ [[ಚಾನ್ಸಲರ್]]),ಬಹುತೇಕ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಗೆ [[ಬಾನ್]] ಪುಟ್ಟನಗರಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು.ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅವರ ತವರುಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ; ಅನೇಕ ಇತರೆ,ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಜರ್ಮನಿಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹಾಗೂ ಹಳೆಯ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಂಚಿನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ "ಕಾಯಂ" ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಈ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರ [[ಮರುಏಕೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರವು [[ಬರ್ಲಿನ್‌]]ಗೆ ತರುವಾಯ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂಬ ಆತಂಕವು ಅವರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ,ನಗರವು ಯುರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷ ಭೂಗರ್ಭ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಪನಗರ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹೊರ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳದ್ದು [[(S-ಬಾನ್)]],ಸಣ್ಣ ಬೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಭೂಗರ್ಭದ ಹಗುರ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ[[(U-ಬಾನ್)]] ಬೀದಿ ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಿಂದ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. === ಜನಸಂಖ್ಯೆ === ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, 180 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ. ಜನಾಂಗೀಯ ಜರ್ಮನ್ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು ಸೇರಿದಂತೆ, ನಗರವು [[ಟರ್ಕಿ]], [[ಆಲ್ಬೇನಿಯ]], [[ಕ್ರೊವೇಶಿಯ]], [[ಸರ್ಬಿಯ]], [[ಮೆಕೆಡೋನಿಯ]], [[ಬೋಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನ]], [[ಭಾರತ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಸೊಮಾಲಿಯ]], [[ಇಥಿಯೋಪಿಯ]], [[ಎರಿಟ್ರಿಯ]], [[ಸ್ಪೇನ್]], [[ರಷ್ಯಾ]], [[ಪೋಲೆಂಡ್]], [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, [[ಇರಾನ್]], ಮತ್ತು [[ಲೆಬನಾನ್]] ನಿಂದ ಗಣನೀಯ ಗಾತ್ರದ ವಲಸೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪ್ರದೇಶವು ಯುರೋಪ್‍ನ ಎರಡನೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ [[ಕೊರಿಯ]] ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಅತೀದೊಡ್ಡ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ತಮಿಳು]] ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತವರಾಗಿದೆ. ಬಹುದೀರ್ಘಕಾಲದ ತನಕ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕರು]] ಆಗಮಿಸಿದರು. ಇಂದು ಸಣ್ಣ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಪೌರರು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಯಹೂದಿಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿ ಪ್ರಕಾರ,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಮತದ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ 7300 ಯಹೂದಿಗಳಿದ್ದು, ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡ [[ಯಹೂದಿಗಳ ಸಮುದಾಯ]]ವಾಗಿದೆ. ([[ಬರ್ಲಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯೂನಿಚ್]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) == ಹವಾಮಾನ == ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ]] [[ಸಾಗರಪ್ರಭಾವ]]ದ ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಂಪು ಚಳಿಗಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹಗಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 10.1&nbsp;°C (50&nbsp;°F): 14.4&nbsp;°C (58&nbsp;°F) ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 5.8&nbsp;°C (42&nbsp;°F)ಇರುತ್ತದೆ. {{Infobox Weather |metric_first = yes |single_line = yes |location = Frankfurt |Jan_Hi_°C = 4.0 |Feb_Hi_°C = 5.6 |Mar_Hi_°C = 10.4 |Apr_Hi_°C = 14.5 |May_Hi_°C = 19.5 |Jun_Hi_°C = 22.3 |Jul_Hi_°C = 24.8 |Aug_Hi_°C = 24.8 |Sep_Hi_°C = 20.1 |Oct_Hi_°C = 14.0 |Nov_Hi_°C = 7.7 |Dec_Hi_°C = 5.0 |Year_Hi_°C = 14.4 |Jan_Lo_°C = -1.3 |Feb_Lo_°C = -1.2 |Mar_Lo_°C = 1.9 |Apr_Lo_°C = 4.1 |May_Lo_°C = 8.4 |Jun_Lo_°C = 11.7 |Jul_Lo_°C = 13.7 |Aug_Lo_°C = 13.4 |Sep_Lo_°C = 10.1 |Oct_Lo_°C = 6.0 |Nov_Lo_°C = 2.1 |Dec_Lo_°C = 0.0 |Year_Lo_°C = 5.8 |Jan_MEAN_°C = 1.4 |Feb_MEAN_°C = 2.2 |Mar_MEAN_°C = 6.2 |Apr_MEAN_°C = 9.3 |May_MEAN_°C = 14.0 |Jun_MEAN_°C = 17.0 |Jul_MEAN_°C = 19.3 |Aug_MEAN_°C = 19.1 |Sep_MEAN_°C = 15.1 |Oct_MEAN_°C = 10.0 |Nov_MEAN_°C = 4.9 |Dec_MEAN_°C = 2.5 |Year_MEAN_°C = 10.1 |Jan_Precip_mm = 42.5 |Feb_Precip_mm = 37.1 |Mar_Precip_mm = 47.6 |Apr_Precip_mm = 42.8 |May_Precip_mm = 60.2 |Jun_Precip_mm = 60.6 |Jul_Precip_mm = 64.9 |Aug_Precip_mm = 52.9 |Sep_Precip_mm = 50.0 |Oct_Precip_mm = 54.6 |Nov_Precip_mm = 51.8 |Dec_Precip_mm = 55.7 |Year_Precip_mm = 620.7 |Jan_Precip_days = 9.8 |Feb_Precip_days = 7.1 |Mar_Precip_days = 9.3 |Apr_Precip_days = 8.5 |May_Precip_days = 9.8 |Jun_Precip_days = 10.3 |Jul_Precip_days = 9.3 |Aug_Precip_days = 7.8 |Sep_Precip_days = 8.1 |Oct_Precip_days = 9.3 |Nov_Precip_days = 9.7 |Dec_Precip_days = 9.9 |Year_Precip_days = 108.9 |source = [[World Meteorological Organization]] ([[United Nations|UN]])<ref>{{cite web |url=http://www.worldweather.org/016/c00057.htm |title=Weather Information for Frankfurt |dateformat=mdy |accessdate= |archive-date=2010-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621034050/http://www.worldweather.org/016/c00057.htm |url-status=dead }}</ref> |accessdate = }} == ಬೌಗೋಳಿಕ == [[ಚಿತ್ರ:Mk Frankfurt Nachbargemeinden.png|thumb|left|ರೈನ್ ಮೇನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]] [[ಚಿತ್ರ:Ortsbezirke von Frankfurt am Main.png|thumb|left|ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ 16 ಆರ್ಟ್ಸ್‌ಬೆಜಿರ್ಕ್ (ಪ್ರದೇಶ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು)]] === ಬೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ === [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಮೇನ್ ನದಿ]]ಯ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್]](''ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಡ್‌ವಾಲ್ಡ್'' )ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಗರದೊಳಕ್ಕಿರುವ ಜರ್ಮನಿಯ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಅರಣ್ಯವಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಭಾಗವು ನದಿಯ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. === ನೆರೆಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಮೇನ್-ಟೌನಸ್-ಕ್ರೇಸ್]] ([[ಹ್ಯಾಟರ್‌ಶೇಮ್ ಆಮ್ ಮೇನ್]], [[ಕ್ರಿಫ್ಟೆಲ್]], [[ಹೋಫೇಮ್ ಆಮ್ ಟೌನಸ್]], [[ಕೆಲ್ಕೇಮ್ (ಟೌನಸ್)]], [[ಲೈಡರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಆಮ್ ಟೌನಸ್]], [[ಸಲ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಕ್ (ಟೌನಸ್)]], [[ಸ್ಕವಾಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಆಮ್ ಟೌನಸ್]] ಮತ್ತು[[ಎಶ್ಚ್‌ಬಾರ್ನ್]])ಎಲ್ಲೆಗಳಾಗಿವೆ; ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ [[ಹಾಚ್ ಟೌನಸ್‌ಕ್ರೈಸ್]] ([[ಸ್ಟೇನ್‌ಬಾಚ್ (ಟೌನಸ್)]], [[ಒಬೇರುರ್‌ಸೆಲ್ (ಟೌನಸ್)]], ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಡ್ ಹಾಂಬರ್ಗ್]]); ಉತ್ತರಕ್ಕೆ[[ವೆಟ್ಟರಾಕ್ರೈಸ್]] ([[ಕಾರ್ಬನ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಡ್ ವಿಲ್ಬೆಲ್]]); ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ [[ಮೇನ್-ಕಿಂಗಿಜ್-ಕ್ರೈಸ್]] ([[ನೈಡರ್‌ಡೋರ್‌ಫೆಲ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈನ್ಟಾಲ್]]); ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ [[ಅಫೆನ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಆಮ್ ಮೇನ್]]; ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಕ್ರೈಸ್ ಅಫೆನ್‌ಬ್ಯಾಕ್]] ([[ನ್ಯೂ-ಐಸೆನ್‌ಬರ್ಗ್]])ನಗರ ಮತ್ತು ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ [[ಕ್ರೈಸ್ ಗ್ರಾಬ್-ಗೆರಾವ್]] ([[ಮಾರ್‌ಫೆಲ್ಡನ್-ವಾಲ್‌ಡಾರ್ಫ್]], [[ರಸೆಲ್‌ಶೇಮ್]] ಮತ್ತು ಕೆಲ್‌ಸ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್). === ನಗರ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು === ನಗರವು 46 [[Stadtteil]]e(ಸ್ಟಾಡ್‌ಟೈಲ್) ಅಥವಾ ''[[Ortsteil]]e'' (ಆರ್‌ಸ್ಟೈಲ್)ಗೆ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅವು ಪುನಃ 118 ''[[Stadtbezirk]]e'' (ಆಡಳಿತ ಘಟಕ)ಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ''ಆರ್‌ಸ್ಟೈಲ್'' [[ಸಚ್‌ಸೆನ್‍‌ಹೌಸೆನ್-ಸಡ್]]. ಬಹುತೇಕ ''ಸ್ಟಾಡ್‌ಸ್ಟೇಲ್'' ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಉಪನಗರಗಳು(''[[ವೊರೊಟೆ]] '' ), ಅಥವಾ ಮುಂಚಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರಗಳು, [[ಹಾಕಸ್ಟ್]] ರೀತಿ. ಜರ್ಮನಿಯ ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರ [[ಗ್ರಂಡರ್‌ಜೇಟ್]](19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಂತ)ನಲ್ಲಿ ನಗರದ ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ಡೆಂಡ್]] ರೀತಿಯದು ಕೆಲವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಉಳಿದವು ವಸಾಹತುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು.ಅವು ಮುಂಚೆ [[ಡಾರ್ನ್‌ಬಸ್ಚ್]] ಮುಂತಾದ ಇತರೆ ನಗರ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದವು. 46 ನಗರ ವಿಭಾಗಗಳು 16 ಪ್ರದೇಶ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ''[[ಆರ್ಟ್ಸ್‌ಬೆಜಿರ್ಕ್‌]]'' ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಇರುತ್ತಾರೆ. === ಸಂಯೋಜನೆಯ ಇತಿಹಾಸ === 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ನಗರಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಸಕ್ತದಿನದ'' [[ಆಲ್‌ಸ್ಟಾಡ್]], [[ಇನೆನ್‌ಸ್ಟಾಡ್]], [[ಬೆಹನೋಫ್‌ವೈರ್‌ಟೆಲ್]], [[ಗಟ್ಲೆವ್‌ವೈರ್‌ಟೆಲ್]], [[ಗಾಲಸ್]], [[ವೆಸ್ಟೆಂಡ್]], [[ನಾರ್ಡೆಂಡ್]], [[ಆಸ್ಟೆಂಡ್]], [[ರೇಡರ್‌ವಾಲ್ಡ್]] ಮತ್ತು[[ಸಾಚ್‌ಸೆನ್ ಹೌಸನ್]] ನ ''Stadtteil'' e(ಸ್ಟಾಡ್‌ಸ್ಟೇಲ್)(ಉಪವಿಭಾಗ)ಗಳನ್ನುಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. '' ಇಸವಿ 1877ರ ನಂತರ,ಮುಂಚಿನ ಅನೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.ನೋಡಿ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Suburbs of Frankfurt am Main|ನಗರದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Suburbs of Frankfurt am Main|Suburbs of Frankfurt am Main]]]]. == ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|thumb|right|ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ತೋಲಾಮಸ್' ಕೆಥೆಡ್ರಲ್.]] [[ಚಿತ್ರ:Roemerberg-ffm001.jpg|thumb|left|ರೋಮರ್, ರೋಮರ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಟೌನ್‌ಹಾಲ್.]] [[ಚಿತ್ರ:Paulskirche-ffm002.jpg|thumb|right|ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್`ಸ್ ಚರ್ಚ್]] [[ಚಿತ್ರ:Alte Oper Frankfurt Winter 2008.jpg|thumb|left|ಆಲ್ಟೆ ಓಪರ್, ಹಳೆಯ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್, ಈಗ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಭವನ.]] [[ಚಿತ್ರ:Hauptwache Frankfurt.jpg|thumb|right|ಸೇಂಟ್ ಕ್ಯಾಥರೈನ್`ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಹಾಪ್ಟ್‌ವಾಚ್]] [[ಚಿತ್ರ:Frankfurt am Main, St. Katharinenkirche an der Hauptwache.jpg|thumb|left|ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ(ಹಿಂದೆ) ಮತ್ತು ಹಾಪ್ಟ್‌ವಾಚ್ (ಮುಂದೆ).]] === ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥಲೋಮಿವ್ಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ === [[ಬಾರ್ಥೊಲೊಮಿವ್]]`ಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್(''ಡಾಮ್ ಸಾಕ್ಟ್ ಬಾರ್ಥಲೊಮಾಸ್'' ) [[ಗಾಥಿಕ್]] ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, [[ಮೆರೋವಿಂಗಿಯನ್]] ಕಾಲದ ಮುಂಚಿನ ಚರ್ಚ್‌ನ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ 14 ಮತ್ತು 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಚರ್ಚ್. ಇಸವಿ 1356ರಿಂದೀಚೆಗೆ [[ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ರಾಜರು ಈ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಹಾಗೂ 1562ರಿಂದ 1792ರವರೆಗೆ [[ರೋಮನ್-ಜರ್ಮನ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆಯಾಯಿತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ,ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥಲೊಮಿವ್`ಸ್‌ಗೆ ಅದು ಬಿಷಪ್ ಸ್ಥಾನ ಎಂದೂ ಆಗಿರದಿದ್ದರೂ,ಜನರು "[[ಕೆಥೆಡ್ರಲ್]]" ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಸವಿ 1867ರಲ್ಲಿ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಅಗ್ನಿದುರಂತದಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಎತ್ತರವು 95 ಮೀ.ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. === ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ ಚರ್ಚ್ === ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್`ಸ್ ಚರ್ಚ್(''ಪಾಲ್‌ಸ್ಕಿರ್ಚ್'' )ಅತ್ಯಂತ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಕೇತದೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು 1848ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ನ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು 1789ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಚರ್ಚ್‌ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಆದರೆ 1833ರವರೆಗೆ ಅದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]] ಬೇರಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನ ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 1848/49ರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾಯಿತು.ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಶ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯದ ದೊರೆಗಳು ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ.ಇಸವಿ 1849ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ಯದ ಪಡೆಗಳು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರಯೋಗ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ,ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಚರ್ಚ್ ಸೇವೆಗೆ ಪುನಃ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ IIರಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಾವರಣ ನಾಶವಾಯಿತು. ಈಗ ಇದಕ್ಕೆ ಆಧುನಿಕ ರೂಪ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ಇಂದು ಇದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಓಲ್ಡ್ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ === ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಓಲ್ಡ್ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ''ಆಲ್ಟಾ ಓಪೇರ್'' ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ರಿಚರ್ಡ್ ಲುಕಾ 1880ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ IIರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವ ತನಕ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1970ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಅದೊಂದು ಅವಶೇಷವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು "ಜರ್ಮನಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಅವಶೇಷ"ವೆಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕೂಡ ನಡೆದಿತ್ತು. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮಾಜಿ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್ ರುಡಿ ಆರ್ನ್ಟ್ 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸುವಂತೆ ಕರೆನೀಡಿದ್ದರು.ಇದರಿಂದ ಅವರು "ಡೈನಾಮೈಟ್ ರುಡಿ" ಎಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. (ನಂತರ ತಮ್ಮ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರ್ನ್ಟ್ ಹೇಳಿದರು.) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒತ್ತಡದಿಂದ,ಅದನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ 1981ರಲ್ಲಿ ಪುನಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇಂದು ಅದು ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯ ಹಾಲ್ ರೀತಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು,ಅಪೆರಾ(ಗೀತನಾಟಕ)ಗಳನ್ನು [[ಒಪೆರ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಓಲ್ಡ್ ಒಪೆರಾ [[ಫ್ರೀಜ್]] ಮೇಲಿನ ಕೆತ್ತನೆ ''ಡೆಮ್,ವಾಹರೆನ್,ಸ್ಕೊನೆನ್,ಗುಟೆನ್'' ("ಸತ್ಯ,ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾದುದಕ್ಕೆ")ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಒಪೆರಾ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಯುರೋಪ್‌ನ ಅತೀ ಪ್ರಮುಖ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ವರ್ಷದ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ಆಗಿ ಜರ್ಮನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ''ಒಪರ್ನ್‌ವೆಲ್ಟ್'' 1995 ಮತ್ತು 2003ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿತು. === ಸೇಂಟ್ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಚರ್ಚ್ === ಸೇಂಟ್ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಚರ್ಚ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ [[ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್(ಲುಧೆರಾನ್)]]ಚರ್ಚ್ ಎನಿಸಿದೆ. [[ಜೇಲ್]] ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. === ಹಾಪ್ಟ್‌ವಾಕ್ === ಹಾಪ್ಟ್‌ವಾಕ್(ಮೇನ್ ವಾಚ್)[[ಬರೋಕ್]] ಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು,1730ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು,ಅದನ್ನು ಮುಂಚೆ ಬಂಧೀಖಾನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಗಿರುವ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದಾಗಿ ಅದು ಆ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೀದಿ ಜೇಲ್‌ನ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. === ಜೇಲ್ === ಜೇಲ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಬೀದಿಯಾಗಿದ್ದು,ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೀದಿಯು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು,ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಪ್ಲಾಜಾಗಳ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹಾಪ್‌ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲರ್‌ವಾಕ್. [[ಮ್ಯೂನಿಚ್‌]]ನ [[ಕೌಫಿಂಗರ್‌ಸ್ಟ್ರಾಬ್]] ನಂತರ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಬಾಡಿಗೆಯ ಅಂಗಡಿಗಳುಳ್ಳ ಬೀದಿಯಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ತಿಂಗಳಿನ ಮುಂಚಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿತ ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಲಯವು ಜರ್ಮನಿಯ ಐದನೇ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. === ರೋಮರ್ === [[ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] ಹೆಸರು "ರೋಮನ್" ಎಂದರ್ಥ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ,ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟುಂಬದಿಂದ 1405ರಲ್ಲಿ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು 9 ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮಧ್ಯದ ಮನೆಯು ಪುರಭವನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರ ನೆರೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ''ಕೈಸರ್‌ಸಾಲ್'' ("ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಭವನ")ಇದ್ದು,ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಿರೀಟಧಾರಿಯಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಔತಣಕೂಟಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರೋಮರ್ [[ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ II]] ರಲ್ಲಿ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ''ರೋಮರ್‌ಬರ್ಗ್'' (ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಚೌಕ)ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ. {{wide image|Panorama 52.JPG|1200px|<center>A 360 degree view of the [[Römerberg]] (city hall square).}} === 20ನೇ ಶತಮಾನದ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸ === * [[ಫ್ರಾವೆನ್‌ಫ್ರೈಡನ್‌ಸ್ಕಿರ್ಚ್]] 1929ರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು,ಪೂರ್ವದ ನವ್ಯತಾವಾದಿ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. * [[ಗ್ರಾಸ್‌ಮಾರ್ಕತೇಲ್]], 1926 -1928ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು,ಮುಂಚಿನ ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ,ಭವಿಷ್ಯದ [[ಯುರೋಪ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯ. * [[IG ಫಾರ್ಬನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್]],1928 -1930ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. [[ಜೋಹಾನ್ ವೂಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗೋಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. * [[ಗೋಟೆ ಹೌಸ್]], 1947ರಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1749ರಿಂದ [[ಜೋಹಾನ್ ವೂಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ವಾನ್ ಗೋಟೆ]]ಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ IIರಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿರುವಂತೆ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಗೊಟೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಮುಂದಿನ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿದೆ. * [[ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಫರ್ ಆಂಗೇವಾಂಡ್ಟೆ ಕನ್ಸ್ಟ್]] 1985ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, [[ರಿಚರ್ಡ್ ಮೈರ್]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. === ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Cityscape Frankfurt.jpg|thumb|center|upright 3|ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ಗಗನಚುಂಬಿ, ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಯಿಂದ ನೋಟ]] ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಗಗನಚುಂಬಿ]]ಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಕನಿಷ್ಟ 150 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಏಕೈಕ ಜರ್ಮನ ನಗರ. ಅಲ್ಲಿ 10 ಕಟ್ಟಡಗಳಿದ್ದು,ಇನ್ನೂ ಎರಡು (''[[ಓಪರ್ನ್‌ಟರ್ಮ್]]‌,170 ಮೀ'' ಮತ್ತು ''[[ಟವರ್ 185]],205 ಮೀ.'' ) ಪ್ರಸಕ್ತ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. [[ಬಾನ್]] ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.(''ಪೋಸ್ಟ್ ಟವರ್,163 ಮೀ''.){{convert|150|m|2|abbr=on|lk=out}}ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು [[ಬ್ಯಾಂಕನ್‌ವೈರ್ಟಲ್]](ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ)ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು: * [[ಕಾಮರ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಟವರ್]], {{convert|259|m|2|abbr=on|lk=out}} — ಯುರೋಪ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ(1997–2003), [[ಕಾಮರ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್]] ನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು. * [[ಮೆಸ್ಸೆಟರ್ಮ್]], {{convert|257|m|2|abbr=on|lk=out}} — ಯುರೋಪ್‌ನ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ (1990–1997). * [[ವೆಸ್ಟೆಂಡ್‌ಸ್ಟ್ರಾಬ್ 1]], {{convert|208|m|2|abbr=on|lk=out}} — [[DZ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು. * [[ಮೇನ್‌ಟವರ್]], {{convert|200|m|2|abbr=on|lk=out}} — [[ಲ್ಯಾಂಡಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೆಸೆನ್-ಥುರಿಂಗನ್]] ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ತೆರೆದಿರುವ ವೀಕ್ಷಣಾ ಕಟ್ಟೆ. * [[ಟ್ರಿಯಾನನ್]], {{convert|186|m|2|abbr=on|lk=out}} — ಡೇಕಾಬ್ಯಾಂಕ್ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು * [[ಸಿಲ್ವರ್ ಟವರ್]], {{convert|166|m|2|abbr=on|lk=out}} — ಜರ್ಮನಿಯ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ(1978–1990), [[ಡ್ರೆಸ್ಡ್‌ನರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು. * [[ಪ್ಲಾಜಾ ಬ್ಯೂರೊ ಕೇಂದ್ರ]], {{convert|159|m|2|abbr=on|lk=out}} — ಜರ್ಮನಿಯ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ(1976–1978). * [[ಡಾಯ್ಚಿ I]], {{convert|155|m|2|abbr=on|lk=out}} — [[ಡಾಯ್ಚಿ ಬ್ಯಾಂಕ್]]ನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯ. * [[ಡಾಯ್ಚಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ II]], {{convert|155|m|2|abbr=on|lk=out}} — [[ಡಾಯ್ಚಿ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು. * [[ಸ್ಕೈಪರ್]], {{convert|154|m|2|abbr=on|lk=out}}. === ಇತರ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು === * [[ಯೂರೋಪಾಟರ್ಮ್]] -ಯುರೋಪ್ ಟವರ್ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಗೋಪುರವಾಗಿದ್ದು,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ TVಟವರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವಾಗಿದ್ದು,337.5 ಮೀಟರುಗಳು ಎತ್ತರವಿದೆ. ತಿರುಗುವ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನೆ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ,ಇದು 1999ರವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "[[ಜಿನ್‌ಹೈಮರ್]] ಸ್ಪಾರ್ಗಲ್"(''ದಿ ಜಿನ್‌ಹೇಮರ್ ಆಸ್ಪರಾಗಸ್'' )ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇದು ಸರಿಯಲ್ಲ,ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಜಿನ್‌ಹೇಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿಲ್ಲ. [[ಬೊಕೆನ್‌ಹೇಮ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಒಳಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. * [[ಹೆನ್ನಿಂಗರ್ ಟರ್ಮ್]]-ಹೆನ್ನಿಂಗರ್ ಗೋಪುರವು 120 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ [[ಗ್ರೇನ್ ಸಿಲೊ]](ಧಾನ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಟ್ಟಡ)1959 -1961ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು, [[ಹೆನ್ನಿಂಗರ್ ಬ್ರೆವರಿ]] ಇದರ ಮಾಲೀಕರು. ಇದರ 101 ಮತ್ತು 106 ಮೀಟರುಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,110 ಮೀಟರುಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹೊರಾಂಗಣ ವೀಕ್ಷಣೆ ಡೆಕ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2002ರಿಂದ ಈ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಗೋಪುರವನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿ ಬದಲಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ವಸತಿ ಗೋಪುರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳು ಇಂದಿವೆ. * [[ಗೋಯಿತಿಟರ್ಮ್]] - ಗೋಟೆ ಟವರ್ 43 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವಾಗಿದ್ದು, [[ಸ್ಯಾಕ್‌ಸೆನ್‌ಹೌಸನ್‌]]ನ ಉತ್ತರ ತುದಿಯ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಅರ]]ಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಅತೀಎತ್ತರದ ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು 1931ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು,ಹಗಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಈಗಲೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.ಗೋಪುರದ ಅಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು ಕೆಫೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Frankfurt Museumsuferfest 2025 - 05.jpg|thumb|left|2025ರಲ್ಲಿ ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಸ್ಯುಫೆರ್‌ಪೆಸ್ಟ್]] === ಉತ್ಸವಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Frankfurt am Main, Wäldchestag, Karussell und Riesenrad.jpg|thumb|left| 2025ರಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಡ್‌ಚೆಸ್ಟಾಗ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವ'''ಮ್ಯೂಸಿಯಂಸುಫರ್‌ಫೆಸ್ಟ್''' (''ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ಸ್ ರಿವರ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್'' ). ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, 3 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 3 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮೇನ್]] ನದಿದಂಡೆಯ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿದ್ದು,ರಾತ್ರಿ ಬಹುಹೊತ್ತಿನವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ,ಲೈವ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು,ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕರಕುಶಲಕಲೆಗಳು,ಆಭರಣ, ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯ ಆಹಾರಗಳ ಅನೇಕ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ. ರಂಜನೀಯ ಬಾಣಬಿರುಸುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಜನಪದ ಉತ್ಸವ'''ಡಿಪ್ಪೆಮೆಸ್''' (''ಜೇಡಿಪಾತ್ರೆಗಳ ಉತ್ಸವ'' ) ಇದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ [[ಈಸ್ಟರ್]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಇದು ಈಗ ಮನರಂಜನೆ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ. "ಡಿಪ್ಪೆ"ಪ್ರಾದೇಶಿಕ [[ಹೆಸೈನ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಪದದ ಅರ್ಥ ಮಡಕೆ ಅಥವಾ ಜಾಡಿ,ಬಹುತೇಕ ಇತರೆ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉತ್ಸವದ ಹೆಸರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು,ಮೇಳವಾಗಿದ್ದಾಗ,ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲತೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಜಾಡಿಗಳು,ಮಡಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಜೇಡಿಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದ್ದ ಮೇಳವಾಗಿತ್ತು). ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ '''ವಾಲ್ಡ್‌ಚೆಸ್ಟಾಗ್''' (''ವುಡ್ಸ್ ಡೇ'' )ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಜಾದಿನವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ 1990ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಆ ದಿನ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮುಚ್ಚುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹೆಸರಿನ ನಡುವೆಯೂ,ಉತ್ಸವವು ವಾಸ್ತವ ವಾಲ್ಡ್‌ಚೆಸ್ಟಾಗ್ ಮಂಗಳವಾರವಿದ್ದರೂ,[[ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟ್]] ನಂತರ ನಾಲ್ಕುದಿನಗಳ ಕಾಲ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಅದರ ಸ್ಥಳವು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಅರಣ್ಯ]]ವಾಗಿರುವುದು.ಇದು [[ನೈಡೆರಾಡ್]] ನಗರಕೇಂದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿದೆ. '''ವೋಲ್ಕನ್‌ಕ್ರೇಜ್ಡರ್ ಉತ್ಸವ''' (''ಗಗನಚುಂಬಿ ಉತ್ಸವ'' )ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ,ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಈ ಉತ್ಸವ ನಡೆದಿತ್ತು. ಎರಡು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಪರ್ಟ್ ಪೇಟೆಯ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಮೇನ್‌ಟವರ್]] ವೀಕ್ಷಣಾ ಡೆಕ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೀಗೆ ತೆರೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 1.2 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಕೈ-ಡೈವರ್ಸ್, ಬೇಸ್ ಜಂಪರ್ಸ್, ಬಾಣಬಿರುಸುಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಸರ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇತರೆ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಉತ್ಸವವು 2010ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. '''ಸೌಂಡ್ ಆಫ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್''' ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು,ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು 1994ರಿಂದ 2004ರವರೆಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ವಿವಿಧ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಡ್ ತಂಡಗಳು ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಜೇಲ್ ಸುತ್ತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ 8 ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತ(ರಾಕ್,ಲ್ಯಾಟಿನೊ, ಹೌಸ್,ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಮತ್ತು ಪಾಪ್)ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 500,000 ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. === ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === * [[ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟೊ ಕರ್ವಾಂಟೆಸ್]] * [[ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಲೈಬ್ರರಿ]] === ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:FrankfurtM Staedel.jpg|thumb|ದಿ ಸ್ಟೇಡಲ್]] [[ಚಿತ್ರ:Frankfurt Am Main-Senckenberg Naturmuseum von Osten-20120325.jpg|thumb|ಸೆಂಕೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Schirn-ffm001.jpg|thumb|ಸ್ಕಿರಿನ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ ಮೇಲ್ಬಾಗದ ನೋಟ]] ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಬಹುತೇಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು [[ಮೇನ್ ನದಿ]]ಯ ಎರಡೂ ಕಡೆ,[[ಸಾಚ್‌ಸೆನ್‌ಹೌಸನ್]](ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ)ಮತ್ತು [[ನಗರಕೇಂದ್ರದ ಹಳೆಯ ಭಾಗ]](ಉತ್ತರದ ಕಡೆ)ನೆಲೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಮ್ಯೂಸಿಯಂಸಫರ್]](''ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ನದಿದಂಡೆ'' )ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. [[ಐಸರ್‌ನರ್ ಸ್ಟೆಗ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೈಡನ್ಸ್‌ಬ್ರೂಕ್]] ನಡುವೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 13 ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿವೆ. * [[ಡಾಯ್ಚಿಸ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] * [[ಡಾಯ್ಚಿಸ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] * [[ಇಕೋನೆಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] * [[ಲೈಬೆಗಾಸ್]] * [[ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಫರ್ ಆಂಗೆವಾಂಡ್ಟೆ ಕುನ್ಸ್ಟ್]] * [[ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಗಯರ್‌ಸ್ಚ್]] * [[ಮ್ಯೂಸಿಂಯ ಫರ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್]] * [[ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಡೆರ್ ವೆಲ್ಟ್‌ಕುಲ್ಟುರೆನ್]] * [[ಸ್ಟೇಡಲ್]],ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸ್ವಯಂ [[ಸ್ಕೌಮೈನ್‌ಕಾಯ್]] ಬೀದಿಯು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ [[ಫ್ಲೀ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]](ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ)ಗಾಗಿ,ಶನಿವಾರಗಳಂದು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ಎರಡು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿವೆ: * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಯಹೂದಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * [[ಹಿಸ್ಟೋರಿಶ್ಚೆಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು: * [[ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] * [[ಸ್ಕಿರ್ನ್ ಕನ್ಸ್‌ಥೇಲ್(ಸ್ಕಿರ್ನ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ)]] * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ಕನ್ಸ್ಟ್‌ವೆರೈನ್]] 1829ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು [[ವೆಸ್ಟೆಂಡ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ : * [[ಸೆಂಕೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]],ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Frankfurter Bethmännchen 1.JPG|thumb|ಬೆತ್‌ಮ್ಯಾಂಚನ್]] === ಪಾಕಶಾಲೆಯ ವಿಶೇಷಗಳು === * ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸಾಸೇಜು * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟರ್ ರಿಂಡ್ಸ್‌ವುರ್ಸ್ಟ್]] * [[ಅಪ್‌ಫೆಲ್‌ವೈನ್]] * [[ಗ್ರೂನೆ ಸೊಬ್]] * [[ಬೆತ್‌ಮಾನ್ಚನ್]] * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಕ್ರಾಂಜ್]] * [[ಹಂಡ್ಕಾಸ್ ಮಿಟ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್]] * [[ರಿಪ್‌ಚೆನ್ ಮಿಟ್ ಕ್ರಾಟ್]] === ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ === [[ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಸಂಗೀತ]](ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ)ದ ಬೇರುಗಳನ್ನು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಬಹುದು. 1990ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ,ಸ್ಥಳೀಯ DJಗಳಾದ [[ಸ್ವೆನ್ ವಾತ್]] ಮತ್ತು DJ DAG([[ಡ್ಯಾನ್ಸ್ 2 ಟ್ರಾನ್ಸ್]])ಮುಂತಾದವರು ಕರ್ಕಶ ಧ್ವನಿಯ,ಗಾಢ ಶೈಲಿಯ [[ಆಸಿಡ್ ಹೌಸ್]] ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸಿದರು.ಅದು ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಪೂರ್ವದ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಸೌಂಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಗರದ ಒಮೆನ್ ರಾತ್ರಿಕ್ಲಬ್. ಇದರ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ,ಮುಂಚಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಾದ[[ಜಾಮ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೂನ್]],[[ಡ್ಯಾನ್ಸ್ 2 ಟ್ರಾನ್ಸ್]],[[ಆಲಿವರ್ ಲೈಬ್]] ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಡ್‌ಫ್ಲೂರ್]] ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಏಕಗೀತೆಗಳಾದ [[ಹಾರ್ಟ್‌ಹೌಸ್]] ಮತ್ತು [[ಐ ಕ್ಯೂ]] 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:AirportFrankfurt fromair.jpg|thumb|left|ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] [[ಚಿತ್ರ:Zeil-ffm001.jpg|thumb|left|ಜೇಲ್,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಬೀದಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Frankfurt Main Hauptbahnhof 6229.jpg|thumb|left|ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಹಾಪ್ಟ್‌ಬಹನೋಪ್ (ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಿಲ್ದಾಣ)]] [[ಚಿತ್ರ:Frankfurt am Main - Netzplan Schienennahverkehr.png|thumb]] [[ಚಿತ್ರ:City tunnel frankfurt einfahrt sued.jpg|thumb|left|ನಗರಕೇಂದ್ರದ ಅಡಿಯ S-ಬಾನ್ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ವಿಭಾಗ]] [[ಚಿತ್ರ:Frankfurt U-Bahn Train Type U4.jpg|thumb|left|ಹಾಪ್ಟ್‌ವಾಚ್‌ನಲ್ಲಿ U-ಬಾನ್]] [[ಚಿತ್ರ:VGF S201 29.11.2005 Suedbahnhof.JPG|thumb|left|Tram at ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ದಕ್ಷಿಣ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಮ್]] === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು === ನಗರಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದ(''ಫ್ಲಗಾಫೆನ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೈನ್'' ) ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು {{convert|12|km|mi|0|abbr=on}} ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ಮೂರು [[ರನ್‌ವೇ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, 265 ತಡೆರಹಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಉನ್ನತ 10 ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ [[ಸರಕುಸಾಗಣೆ]] ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ. ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು [[ಏರ್ ಇಂಡಿಯ]], [[ಕಾಂಡರ್]] ಮತ್ತು [[ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ]]ದ ಜರ್ಮನ್ [[ಫ್ಲಾಗ್‌ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌]]ನ ಮುಖ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅಥವಾ ವಿಮಾನಹಾರಾಟಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ,[[ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ಜತೆ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರವು 2009ರಲ್ಲಿ 50.9ದಶಲಕ್ಷವಿತ್ತು. ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಕಾರ್ ಅಥವಾ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಎರಡು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ದೂರದ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಚಾರ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವ [[S-ಬಾನ್]] ಲೈನ್ಸ್ S8 ಮತ್ತು S9 (ಮಾರ್ಗ ಪ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್(ಮೇನ್) Hbf ",[[ಆಫೆನ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಓಸ್ಟ್]] ಅಥವಾ "[[ಹಾನೌ]]") [[ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ಗೆ ತಲುಪಲು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ 10 -15ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದೂರದ ಸಂಚಾರ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವ [[IC]] ಮತ್ತು [[ICE]] ವಿಮಾನಗಳು 10-15ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೆಸರಿನ ನಡುವೆಯೂ,[[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಹಾನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು(''ಫ್ಲಾಗಾಫೆನ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್-ಹಾನ್'' )ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸಮೀಪ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬದಲಿಗೆ ಅಂದಾಜು ನಗರದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ [[ಲಾಟ್‌‌ಜೆನ್‌ಹೌಸನ್]]([[ರೈನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್-ಪಲಾಟಿನೇಟ್]])ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿದೆ.{{convert|120|km|mi|0|abbr=on}} ಈ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಕಾರು ಅಥವಾ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಲುಪಬಹುದು. [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಿಂದ ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಬಸ್ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 1 ಗಂಟೆ,45 ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ 4ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣವೆಚ್ಚದ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ರ‌್ಯಾನೈರ್ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಎಗಲ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಚಟುವಟಿಕೆಯ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಯುಯಾನ]] ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, [[ಎಗಲ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಕ್]] ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿಯ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. === ರಸ್ತೆಗಳು === ಕೇಂದ್ರ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಬೀದಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಟ್ಟಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರುಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಬೀದಿಗಳಾದ [[ಜೇಲ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತ [[ಪಾದಚಾರಿ]]ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾದ ಬೀದಿಗಳಾಗಿವೆ. ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನ್ [[ಆಟೋಬ್ಯಾನ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಚಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಕ್ರೂಜ್]] ಆಟೊಬಾನ್ ಇಂಟರ್‌ಚೇಂಜ್(ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಕೂಡುವ) ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು,ಅಲ್ಲಿ ಆಟೊಬಾಹನೆನ್ [[A 3]]([[ಕೊಲೊಗ್ನೆ]]-[[ವರ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್]])ಮತ್ತು [[A 5]] ([[ಬೇಸಲ್]]-[[ಹಾನೋವರ್]])ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದಾಜು 320,000 ಕಾರುಗಳು ದಿನನಿತ್ಯ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದು,[[ಯುರೋಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಇಂಟರ್‌ಚೇಂಜ್ ಎನಿಸಿದೆ. [[A 66]] ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ್ನು [[ವೈಸ್‌ಬಾಡೆನ್]] ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಫುಲ್ಡಾ]] ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. A 661 ದಕ್ಷಿಣ ([[ಡಾರ್ಮ್‌ಸ್ಡಾಡ್‌]])ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ([[ಬ್ಯಾಡ್ ಹಾಂಬರ್ಗ್‌]])ನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[A 648]] ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಆಟೊಬ್ಯಾನ್. === ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು === ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾಂರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಸಂಚಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ''ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಹಾಪ್ಟ್‌ಬಹನೋಫ್'' (ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ''Ffm Hbf'' )ಜರ್ಮನಿಯ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ಹಾಪ್ಟ್‌ಬಹನೋಫ್]](450,000)ನಂತರ ಇದು [[ಮುಂಚೆನ್ ಹಾಪ್ಟ್‌ಬಹನಾಫ್]](350,000 )ಜತೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ. ಇದು [[ಗ್ಯಾಲಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬಹನೋಫ್ಸ್‌ವೈರ್ಟಲ್]] ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, [[ಟ್ರೇಡ್ ಫೇರ್]] ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ ([[ಬ್ಯಾಂಕನ್‌ವೈರ್ಟಲ್‌]])ಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ದೂರವಿಲ್ಲ. ಇದು ದೂರ ಪ್ರಯಾಣದ ರೈಲುಗಳು [[ICE]] ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೈಲುಗಳು(ಎಲ್ಲವೂ [[ರೈನ್-ಮೇನ್ S-ಬಾನ್]])ಮಾರ್ಗಗಳು,ಎರಡು [[U-ಬಾನ್]] ಮಾರ್ಗಗಳು, ಅನೇಕ [[ಟ್ರಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಬಸ್]] ಮಾರ್ಗಗಳು) ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲುಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[ರೈನ್-ಮೈನ್-ವರ್ಕೆರ್ಸ್‌ವರ್‌ಬಂಡ್]] (''RMV'' )ಜತೆ ಒಂದಾಗಿದ್ದು,ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸಂಘಟಿತ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. [[ಬರ್ಲಿನ್]] ಸಂಘಟಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (''VBB'' )ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣದ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ರೈಲು ಜಾಲದ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕ [[ICE]] ಸೇವೆಗಳು [[ಕೊಲೊಗ್ನೆ-ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅತೀ ವೇಗದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ [[S-ಬಾನ್]](ಮಾರ್ಗಗಳು S8 ಮತ್ತು S9)ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್ ರೀಜನಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೈಲುಗಳ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು [[ಹಾಪ್ಟ್‌ವಾಚ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಸ್‌ಟೇಬಲರ್‌ವಾಚ್]]. ಎರಡೂ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಾಪಿಂಗ್ ಬೀದಿ [[ಜೈಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ === ನಗರವು ಎರಡು ಭೂಗರ್ಭ ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[U-ಬಾನ್]] ಮತ್ತು [[S-ಬಾನ್]],ಜತೆಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ [[ಟ್ರಾಮ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]]. U ಮತ್ತು S ಬಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು [http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html RMV website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100727002756/http://www.rmv.de/coremedia/generator/RMV/Sprachen/SPRACH__ART__en.html |date=2010-07-27 }} ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. 9 '''S-ಬಾನ್''' ಮಾರ್ಗಗಳು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ್ನು [[ರೈನ್ ಮೇನ್ ರೀಜನ್]] ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಹಾದಿಗಳು ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮಾರ್ಗ S7ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳು,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್]],[[ಕಾನ್ಸ್‌ಟೇಬಲ್‌ವಾಕ್]],[[ಹಾಪ್ಟ್‌ವಾಕ್]],[[ಟೌನ್‌ಸನ್‌ಲೇಗ್]] ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ನಗರದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವಾಗ S-ಬಾನ್ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳ(S3-S6),ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ(S8, S9 )ಸ್ಟೇಡಿಯಂ(S7-S9)ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ನಗರಗಳಾದ [[ವೈಸ್‌ಬ್ಯಾಡನ್]], [[ಮೇನ್ಝ್]], [[ಡಾರ್ಮ್‌ಸ್ಟಾಡ್]], [[ರಸೆಲ್‌ಶೇಮ್]], [[ಹಾನೌ]], [[ಆಫೆನ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಆನ್ ಮೇನ್]], [[ಬ್ಯಾಡ್ ಹಾಂಬರ್ಗ್]], [[ಕ್ರಾನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. '''U-ಬಾನ್''' ನಗರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಏಳು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಓಡುವ [[ರೈಲು]]ಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ [[ಲೈಟ್‌ರೈಲ್‌]]ಗಳು.ಅನೇಕ ಮಾರ್ಗಗಳು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಆಚೆಗಿನ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವ ಬದಲಿಗೆ ಬೀದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಳಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಸೇವಾ ವಿರಾಮವು 2.5 ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿದ್ದು, ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 7.5ರಿಂದ 10 ನಿಮಿಷಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.ಇದು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ಒಂದು ಮಾರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 3-5 ನಿಮಿಷಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ 9 [[ಟ್ರಾಮ್]] ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.,ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ 10 ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ವಿಭಾಗಗಳು ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.ದಟ್ಟಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 5 ನಿಮಿಷದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಟ್ರಾಮ್ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು U-ಬಾನ್ ಅಥವಾ S-ಬಾನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಲುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ '''ಬಸ್''' ಮಾರ್ಗಗಳು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. [http://www.nachtbus-frankfurt.de/index2.htm ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಬಸ್‌ಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125151911/http://www.nachtbus-frankfurt.de/index2.htm |date=2009-11-25 }} ರಾತ್ರಿ 1:30 ರಿಂದ 3:30 ಗಂಟೆವರೆಗೆ U-ಬಾನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಮ್ ಸೇವೆಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. === ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು === [[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ]]ಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ S-ಬಾನ್ ಅಥವಾ U-ಬಾನ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನವು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ,ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಸೇವೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. === ಬೈಸಿಕಲ್‌ಗಳು === ಡಾಯ್ಚಿ ಬಾನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ [[ಬೈಸಿಕಲ್‌]]ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು ಕೂಡುವ ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅವುಗಳನ್ನು €0.06/ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಲು ಫೋನ್ ಕರೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ದಿನಕ್ಕೆ €15ರಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು,-. ಬೈಸಿಕಲ್‌ಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾರವಾಗಿದ್ದರೂ,ಸುಗಮ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವು [[ಶಾಕ್ ಅಬ್‌ಸಾರ್ಬರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬೈಕುಗಳ [[ಬೆಳ್ಳಿ]],[[ಕೆಂಪು]] ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಠ ಫ್ರೇಮ್‌ಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕದಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು [[ವೆಲೊಟ್ಯಾಕ್ಸಿ]]ಯನ್ನು ಕೂಡ ಈಗ ಬಳಸಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಕ್ಯಾಬ್ ಆಸರೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಟ್ರೈಸಿಕಲ್]] ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವಿದ್ದು,ಎಲ್ಲ ನಗರಕೇಂದ್ರವು ಸೇವಾವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಆಧುನಿಕ ಸೈಕಲ್ ಮಾರ್ಗಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೂರ ಪ್ರಯಾಣದ ಅನೇಕ ಬೈಕ್ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ ಹಾದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ಅನೇಕ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ರಸ್ತೆಗಳು "ಬೈಸಿಕಲ್ ಬೀದಿ"ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸೈಕಲ್ ಸವಾರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕುಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮೋಟರ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರವು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಸಮರ್ಪಿತ ನಿಲುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, [http://www.radfahren-ffm.de/ the Radfahrportal] ನೋಡಿ. ತಿಂಗಳ ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ,[[ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಮಾಸ್]] ಸೈಕಲ್ ಸಮಾರಂಭವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು,ಓಲ್ಡ್ ಒಪೇರಾದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2 ಗಂಟೆಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ == ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಯುರೋಪ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಕುಶ್‌ಮ್ಯಾನ್ &amp; ವೇಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧ್ಯಯನ(2007 )ದ ಪ್ರಕಾರ,[[ಲಂಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ಜತೆ ಯುರೋಪ್‌ನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೂರು ಉನ್ನತ ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ನೀಡಿದ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ(2001),[[GDP ತಲಾದಾಯ]]ದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರವೆನಿಸಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ನಂತರ, [[ಕಾರ್ಲ್ಸ್‌ರುಹೆ]],[[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯೂನಿಚ್]] ಸೇರಿವೆ.<ref>ನಿಕ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್: ''[http://www.citymayors.com/business/eurocities_gdp.html ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಿಟೀಸ್ ಔಟ್‌ಪ‌ರ್‌ಫಾರ್ಮ್ ದೇರ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕೌಂಟರ್‌ಪಾರ್ಟ್ಸ್]''. citymayors.com (Zugriff am 1.&nbsp;ನವೆಂಬರ್ 2006</ref> ಮರ್ಸರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಲೀವಿಂಗ್ ಸರ್ವೆ 2007 ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ಜೀವನ ಗುಣಮಟ್ಟ]]ದ ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ 7ನೇ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ನಗರವೆಂದರೆ [[ಡುಸೆಲ್‌ಡಾರ್ಫ್]] 6ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ.<ref>[http://www.mercer.com/qol#Europe ಹೈಲೈಟ್ಸ್ ಫ್ರಂ ದಿ 2007 ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಲೀವಿಂಗ್ಸ್– ಮರ್ಸರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಸಲ್ಟ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್]</ref> {{wrapper}} |[[ಚಿತ್ರ:Deutsche-bank-ffm001.jpg|thumb|right|ಡಾಯಿಚಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳು]] |- |[[ಚಿತ್ರ:Europäische Zentralbank - European Central Bank (19190136328) (cropped).jpg|thumb|right|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು]] |- |[[ಚಿತ್ರ:Bulle und Bär Frankfurt.jpg|thumb|ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೂಳಿ ಮತ್ತು ಕರಡಿ]] |- |[[ಚಿತ್ರ:Messeturm Frankfurt am Main.jpg|thumb|right|ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮೆಸೆಟರ್ಮ್]] |} === ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಗರ'' ವೆಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ''ಮೇನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಸ್ಥಳೀಯ ನದಿ [[ಮೇನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದ [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್‌]] ಪದಗಳ [[ಸಂಯೋಜನೆ]])ಅಥವಾ ''ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್'' ಎಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಸವಿ 2006ರಲ್ಲಿ, 10 ಪ್ರಮುಖ ಜರ್ಮನ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪೈಕಿ 6 ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮೂರು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸೇರಿವೆ.([[ಡಾಯಿಚಿ ಬ್ಯಾಂಕ್]],[[ಕಾಮರ್ಜ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮತ್ತು [[DZ ಬ್ಯಾಂಕ್]])<ref>''[http://www.german-banks.org/html/10_news/List100-table-2006.asp ದಿ ಟಾಪ್ 100 ಜರ್ಮನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101006205422/http://www.german-banks.org/html/10_news/List100-table-2006.asp |date=2010-10-06 }}''</ref> ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು [[ING ಡಿಬಾ]], [[KfW]], [[BHF ಬ್ಯಾಂಕು]], [[ಬಾಂಕಾಸ್ ಮೆಟ್ಜ್‌ಲರ್]], [[ಡೆಲ್‌ಬ್ರಕ್ ಬೆತ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಮಫೈ]], [[ಡೇಕಾಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೆಸೆನ್-ಥುರಿಂಗನ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟರ್ ಸ್ಪಾರ್ಕಸ್]]. 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಈ ನಗರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>''[http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=stadtfrankfurt_eval01.c.125162.de ವಿರ್ಟ್ಸ್‌ಚಾಫ್ಟ್ ಇನ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೇನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101005175601/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=stadtfrankfurt_eval01.c.125162.de |date=2010-10-05 }}''</ref> [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]](''ಯುರೋಪೈಶ್ಚ್ ಜೆಂಟ್ರಲ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್'' ) ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು,[[ಯುರೋಜೋನ್‌]]ನ 16 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.'''' 1998ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆ ನಂತರ, ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯವುಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿದೆ.ಆದರೂ ನಗರದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಮುಂಚಿನ ಸಗಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಭವನ (''[[ಗ್ರೋಬ್‌ಮಾರ್ಕಥಲ್ಲೆ]]'' ) ಭೂದೃಶ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಜರ್ಮನ್ ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ''ಡಾಯ್ಚಿ ಬಂಡ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್'' ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ(ESCB) ಯುರೋಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಅದನನು 1957ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. === ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ === [[ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]](''ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟರ್ ವರ್ಟ್‌ಪ್ಯಾಪಿಯರ್‌ಬೋರ್ಸ್'' ) ಮತ್ತು [[ಡಾಯ್ಚಿ ಬೋರ್ಸ್‌]]ಗೆ ಸೇರಿದ [[XETRA]] ದೊಂದಿಗೆ,[[ಲಂಡನ್ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ನಂತರ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು,ಜರ್ಮನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ 90 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಡಾಯ್ಚಿ ಬೋರ್ಸ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಷೇರುವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವು ಜುಲೈ 2010ರಲ್ಲಿ ಎಶ್ಚ್‌ಬೋರ್ನ್‌ಗೆ(ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಬಳಿಯ ನಗರ)ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. === ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳಗಳು === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಳಗಳು ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವು ಮೊದಲಿಗೆ 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''ಮೆಸ್ಸೆ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್'' ನಿಗಮವು 2006ರಲ್ಲಿ 40 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ 120 ಮೇಳಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು[[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನೇಲ್ ಆಟೋಮೊಬಿಲ್ ಆಸ್ಟೆಲ್ಲಂಗ್]] (ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಮೋಟರ್ ಶೋ), [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಬುಕ್‌ಮೆಸ್]] (ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳ), ಆಂಬಿಯೆಂಟ್ (ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಸರಕುಗಳ ಮೇಳ), ಅಚೇಮ (ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸಸ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮೇಳ), ಪೇಪರ್‌ವರ್ಲ್ಡ್,ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ವರ್ಲ್ಡ್, ಬ್ಯೂಟಿವರ್ಲ್ಡ್, ಟೆಂಡೆನ್ಸ್ ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್ ಅಥವಾ ಲೈಟ್ ಎಂಡ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್. === ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === ಇದು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ [[ಜಾಹೀರಾತು]] ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಸುಮಾರು 570 ಕಂಪೆನಿಗಳಿದ್ದು, 270 [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ]] ಕಂಪೆನಿಗಳಿವೆ. [[FOCUS ಮ್ಯಾಗಜಿನ್]] ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ 48 ಅತೀ ದೊಡ್ಡ [[ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಪೈಕಿ ಏಳು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿವೆ.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೆಕ್ಯಾನ್-ಎರಿಕ್‌ಸನ್]], [[ಸಾಚಿ &amp; ಸಾಚಿ]], [[JWT]], ಮತ್ತು [[ಪಬ್ಲಿಸಿಸ್]] ಸೇರಿವೆ. ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವೆಂದರೆ, [[ಬರ್ಲಿನ್]] 9 ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ,ಅದರ ಹಿಂದೆಯೇ [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್]] ಎಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ನಂತರ [[ಮ್ಯೂನಿಚ್]] ಆರು ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ವೈಸ್‌ಬ್ಯಾಡನ್]] ಎರಡು ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ<ref>''[https://web.archive.org/web/20080227024512/http://www.focus-campus.de/fileadmin/excerpts/EXC_0746_AufeinenBlick.pdf FOCUS: Die größten Werbeagenturen 2007]''</ref> === ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವೆಗಳು === ''[[ಬಿಗ್ ಫೋರ್]]'',ನಾಲ್ಕು ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು,ಎಲ್ಲವೂ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು [[ಡಿಲಾಯ್ಟೆ ಟಚಿ ಟೊಹಮಾಟ್ಸು]], [[ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ &amp; ಯಂಗ್]], [[KPMG]] ಮತ್ತು[[ಪ್ರೈಸ್‌ವಾಟರ್‌ಹೌಸ್ ಕೂಪರ್ಸ್]] (PwC). ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ,UK,ಜರ್ಮನಿ,ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಲೈಕ್‌ಟೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ವಿಲೀನವಾಗಿ KPMG ಯುರೋಪ್ LLP ರಚನೆಯಾಯಿತು.ಇದು ಈಗ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಯುರೋಪ್ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು. === ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಸಲಹೆ === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕೆಲವು ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಸಲಹೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಸೆಂಚರ್]], [[ಮಿಕಿನ್ಸೆ &amp; ಕಂಪೆನಿ]], [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್]], [[ಬೂಜ್ &amp; ಕಂಪೆನಿ]], [[ಆಲಿವರ್ ವೈಮನ್]], [[ಬೇನ್&amp; ಕಂಪೆನಿ]] ಮತ್ತು [[ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಬರ್ಜರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್ಸ್]]ಸೇರಿವೆ. === ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಂಪರ್ಕ === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ಗೆ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ [[ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಜೇಂಜ್ ಪಾಯಿಂಟ್]] [[DE-CIX]]ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು,ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಡೊಮೇನ್ "[[.de]]"ಗೆ ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರುಗಳು ನೋಂದಣಿಯಾಗಿವೆ. === ವಕೀಲರು === ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವಕೀಲರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ 99 ನಿವಾಸಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬ ವಕೀಲರಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುತೇಕ ದೊಡ್ಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೇಕರ್ &amp; ಮೆಕೆಂಜಿ]], [[ಕ್ಲಿಫರ್ಡ್ ಚಾನ್ಸ್]], [[ಕ್ಲಿಯರ್ಲಿ ಗಾಟ್ಲೀಬ್ ಸ್ಟೀನ್ &amp; ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]], [[ಡೆಬಾಯಿಸ್ &amp; ಪ್ಲಿಂಪ್‌ಟನ್]], [[ಜೋನ್ಸ್ ಡೆ]], [[ಮೇಯರ್ ಬ್ರೌನ್]], [[ನಾರ್ಟನ್ ರೋಸ್]], [[ಶಿಯರ್‌ಮ್ಯಾನ್ &amp; ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್]], ಮತ್ತು [[ಟೈಲರ್ ವೆಸಿಂಗ್]]. === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ === ಪ್ರತಿ 1000 ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ 922 ಉದ್ಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದ 663,000 ನಿವಾಸಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 600,000 ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯೋಗಳಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೇ ಸ್ವಯಂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತಲಾದಾಯದ GDPಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ನಗರದ ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳಂದು ಮತ್ತು ಶನಿವಾರಗಳಂದು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ,"ಸ್ಪೆಕ್‌ಗರ್ಟಲ್"(ವಾಚ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ''ಬೆಕಾನ್ ಬೆಲ್ಟ್'',ಅರ್ಥ ಉಪನಗರ ಪ್ರದೇಶ)ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಪರವಾಗಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬ್ಯಾಡ್ ಹಾಂಬರ್ಗ್]], [[ಕೋನಿಗ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಇಮ್ ಟೌನಸ್]], [[ಕ್ರಾನ್‌ಬರ್ಗ್ ಇನ್ ಟೌನಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಡ್ ಸೋಡೆನ್ ಅಮ್ ಟೌನಸ್]],ಅವುಗಳ ಅನೇಕ ನಿವಾಸಿಗಳು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನಡುವೆಯೂ,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ 2003ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರತಿ 100,000 ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಟ್ಟಗಳ ಅಪರಾಧಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫಲವಾಗಿದೆ. 650,000ನಿವಾಸಿಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಎಸಗಿದ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮುಂತಾದ ಅಪರಾಧಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಿವಾಸಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರವೆಂದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. === ಇತರೆ ಉದ್ಯಮಗಳು === {{Refimprove|section|date=July 2009}} ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ [[ರಾಸಾಯನಿಕ]] ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಡಾಯ್ಚಿ ಬಾನ್‌]]ನ ವ್ಯವಹಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಮುಖ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳು ಗ್ಯಾಲಸ್‌ನ DB-ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಹರ್ಕೆಸ್ಟ್ AG]]ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ಔಷಧ ವ್ಯಾಪಾರಿ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹರ್ಕೆಸ್ಟ್‌ನ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಾನವನವು ಯುರೋಪ್‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಮೂರು ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಜರ್ಮನ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕೂಟಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕೂಟ,ಜರ್ಮನ್ ಯಂತ್ರ-ಮತ್ತು ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕೂಟ; ಎಲಕ್ಟ್ರೋಟೆಕ್ನಿಕಲ್,ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಕೂಟ e. V. ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಎಲಕ್ಟ್ರೋಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಕಮೀಷನ್ ಜತೆ; ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ವಾಹನ ಉತ್ಪಾದಕರ ಕೂಟ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜರ್ಮನ್ ವಾಹನ ಉತ್ಪಾದಕರ ಕೂಟವು ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಹನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಜರ್ಮನ್ ಪುಸ್ತಕವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘವು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ,ಜರ್ಮನಿಯ ಎರಡು ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳಾದ [[IG ಮೆಟಲ್]] ಮತ್ತು [[IG ಬಾವ್]],<ref>{{cite web |url= http://www.igmetall.de/cps/rde/xchg/internet/style.xsl/view_kontakt.htm |title= Kontaktaufnahme |publisher= IG Metall |accessdate= 29 March 2010 |archive-date= 28 ಜುಲೈ 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110728070708/http://www.igmetall.de/cps/rde/xchg/internet/style.xsl/view_kontakt.htm |url-status= dead }}</ref> ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯ<ref>{{cite web |url= http://www.igbau.de/db/v2/frameset.pl |title= Die IG BAU - Anschriften |publisher= Industriegewerkschaft Bauen-Agrar-Umwelt |accessdate= 29 March 2010 |archive-date= 1 ಮಾರ್ಚ್ 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090301055513/http://www.igbau.de/db/v2/frameset.pl |url-status= dead }}</ref> ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=July 2009}} [[ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ]]ಏರ್‌ಲೈನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನೆಲೆಯಾದ ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ ವಾಯುಯಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು (LAC), ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ<ref name="FI">{{cite news | title= Directory: World Airlines | work= [[Flight International]] | page= 107 | date= 2007-04-03}}</ref><ref>"[http://lac.lufthansa.com/en/html/besucher/anreise/index.php ಹೌ ಟು ಗೆಟ್ ದೇರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061101215325/http://lac.lufthansa.com/en/html/besucher/anreise/index.php |date=2006-11-01 }}." ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ 30 ಜುಲೈ2009ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಜತೆ ಅಥವಾ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಒಳಗೆ ಅಥವಾ ಸಮೀಪ ನೆಲೆಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. {| |- | valign="top" | * [[ಜರ್ಮನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] * [[ಫಿಯಟ್]] | valign="top" | * [[ಮಸೆರಾಟಿ]] ([[ವೈಸ್‌ಬಾಡನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ]]) * [[ಫೆರಾರಿ]] ([[ವೈಸ್‌ಬ್ಯಾಡನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ]]) * [[ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೊ]] | valign="top" | * [[ಲ್ಯಾನ್ಸಿಯ]] * [[ಹೊಂಡೈ]] ([[ಒಫೆನ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿದೆ]]) | valign="top" | * [[KIA]] * [[ಜಾಗೌರ್]] ([[ಕ್ರೋನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ]]) | valign="top" | * [[ಒಪೆಲ್]] ([[ರಸೆಲ್‌ಶೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ]]) * [[ಫೆರಾರೊ]] * [[ಫರ್ಸ್ಟ್ ಸೋಲಾರ್]] |} === ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರ === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆ ಮಾಲೀಕರ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಣಕಾಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೌಕರರಿಂದ ಇದು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಭಾಗವು ವಿದೇಶಿಯರಿದ್ದು,ವಿಶ್ವಬಂಧುತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆಸ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ಗಿಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂಚಿನ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಸ್ತಿ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸುಭದ್ರವಾದ ನಗರಗಳಾದ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮತ್ತಿತರ ನಗರಗಳು ಚೈತನ್ಯಶೀಲ ಗೃಹಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೂರದ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. === ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ [[ಜರ್ಮನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]],ಹೆಸೈನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೆಸೈನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಉದ್ಯೋಗ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನದೇ ಆದ ಪೊಲೀಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು 1874ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ 8 ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. 2003ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗುವ ತನಕ, ಅದು ಫೆಡರಲ್ ಶಿಸ್ತುಪಾಲನೆ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳ ಕಲ್ಪಿಸಿತ್ತು. [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾದ [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌]]ನ ಜರ್ಮನ್ ಕಚೇರಿ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್ ವಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪಿಂಚಣಿಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಸಮಿತಿ(ಸಿಯೋಪ್ಸ್),ಐರೋಪ್ಯ ವಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ 88[[ದೂತಾವಾಸ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಕೇವಲ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್]] ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೆರೆದಿವೆ. ಎಕೇನ್‌ಹೇಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್]] ಕಚೇರಿಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಮೆರಿಕದ ದೂತಾವಾಸವಾಗಿದೆ. === ಸಮ‌ೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ === [[ಚಿತ್ರ:FAZ Building 2.jpg|thumb|left|ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟರ್ ಅಲೆಜೆಮೈನ್ ಜೈಟಂಗ್‌ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡ]] ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಅಲ್ಜೆಮೈನ್ ಜೈಟಂಗ್]]1949ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಜರ್ಮನಿಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.ಅದರ ಸಂಪಾದಕರು ಪ್ರತಿ ದಿನ 148 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ''FAZ'' ಪ್ರತಿದಿನ 380,000 ಪ್ರತಿಗಳ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ[[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ‌ರ್ ರುಂಡಚಿ]],1945ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಮತ್ತು 181,000 ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಿನದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ[[ರಾಯ್ಟರ್ಸ್]] ನ ಜರ್ಮನ್ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ ಅನೇಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. [[ಜರ್ನಲ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]] ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ,ಮೋಜಿನಕೂಟಗಳಿಗೆ, ಹಾಗೂ "ಒಳ ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ" ಚಿರಪರಿಚಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿದೆ. "ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ" [[ಒಕೊ-ಟೆಸ್ಟ್]] ಬೊಕೆನ್‌ಹೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಗೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಬೊಕೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕ್ವಿಜ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು,ವಿಡಂಬನೆ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ [[ಟೈಟಾನಿಕ್‌]]ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಕಚೇರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ ಮೊದಲ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರ ಸುಡ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಡೈಚಿ ರುಂಡ್‌ಫಂಕ್‌ಡೈಯನ್ಸ್ಟ್ AG (ನೈರುತ್ಯ ಜರ್ಮನ್ ರೇಡಿಯೊ ಸೇವೆ), 1924ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರದ ಸೇವೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸಾರದ [[ಹೆಸಿಸ್ಟಕ್ ರುಡ್‌ಫಂಕ್]] (ಹೆಸಿಯಾನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್). ಇದರ "ಫಂಕಾಸ್ ಆಮ್ ಡಾರ್ನ್‌ಬಸ್ಚ್" ಕೇಂದ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ [[ರೇಡಿಯೊ]] ಮತ್ತು [[ಟೆಲಿವಿಷನ್]] ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ [[ARD-ಸ್ಟರ್ನ್]] ಉನ್ನತ-ಸೇವೆಯ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಸಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ TV]] and [[RTL]] ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗಳನ್ನು ''ನ್ಯೂಯನ್ ಮೈನ್ಜರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್'', ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಸಾರಕರು [[ಮೇನ್ FM]] ಮತ್ತು [[ರೇಡಿಯೊ X]]. ಪ್ರದೇಶದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರ FFH, ಸಮೀಪದ [[ಬ್ಯಾಡ್ ವಿಲ್ಬೆಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 1945ರವರೆಗೆ, [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]](ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನಾಪಡೆ ರೇಡಿಯೊ, ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರಸಾರ ಜಾಲ) ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಪಡೆಗಳ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ,AFNನ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ನೆಲೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004ರಿಂದೀಚೆಗೆ, AFN [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹೇಮ್‌]]ನಿಂದ ಯುರೋಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ == ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೇನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಎರಡು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತಜ್ಞ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ===== ಜೋಹಾನ್ ವೂಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗಾಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ===== ನಗರದ ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಚಿರಪರಿಚಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು [[ಜೋಹಾನ್ ವೂಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗಾಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಬೊಕೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್, ವೆಸ್ಟೆಂಡ್,ರೀಡ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ನೈಡೆರಾಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===== ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ===== ''[[ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ‌]]'' (ಫ್ಯಾಕೋ‌ಕ್‌‌ಸ್ಕ್ಯೂಲ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೈನ್)ವನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನಗಳು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ 38 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಯೋಜನೆಗಳು: ಗ್ರಹ ಭೂಮಿ ಅನುಕರಣ ಯಂತ್ರ, [[ಫ್ರಾಲೈನ್]]-IT-ಸ್ಕೂಲ್-ಸರ್ವಿಸ್, ಮಾಸ್ ರೋಹಿತಮಾಪಕದ ನೆರವಿನಿಂದ ಮಾನವನ ಶವಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್(ಉದಾ-[[ಫ್ರಾಡೆಸ್ಕ್]]), ಮಾನವನ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಅನಿಲದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ,ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ ಪ್ರಮಾಣಗಳು(ಕೆಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ). ===== ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ &amp; ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ===== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಕಾಡೆಮಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್]],ಮುಂಚೆ''{{lang|de|Hochschule für Bankwirtschaft}}'' (ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು,ಆಸ್ಟೆಂಡ್(ಈಸ್ಟೆಂಡ್) ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಸವಿ 2001ರಿಂದೀಚೆಗೆ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಅಥವಾ FOM ಬೋಧನೆಗೆ ಪರಿಣತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ===== ಸ್ಟೇಡಲ್‌ಸ್ಕ್ಯೂಲ್ ಮತ್ತು ಲಲಿತಕಲೆಗಳ ಶಾಲೆ ===== ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ [[ಸ್ಟೇಡಲ್‌ಸ್ಕ್ಯೂಲ್]]ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉನ್ನತ ಕಲಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದನ್ನು 1817ರಲ್ಲಿ ಜೋಹಾನ್ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ [[ಸ್ಟೇಡಲ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇಸವಿ 1942ರಲ್ಲಿ ನಗರವು ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಸ್ಟೇಟ್ ಕಲಾ ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಇತರ ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು[[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಪರ್‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು''[[ಡಾ. ಹಾಕ್`ಸ್ ಕಾನ್ಸರ್ವಟೋರಿಯಂ]]'' 1878ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ===== ಇತರ ಹೆಸರಾಂತ ಶಾಲೆಗಳು ===== ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2003ರವರೆಗೆ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಕುರಿತ ಶಾಲೆಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ-ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆ (''[[ಫಿಲೋಸೋಫಿಶ್ಚ್-ಥಿಯೋಲೋಜಿಸ್ಚ್ ಹಾಕ್‌ಸ್ಕ್ಯೂಲ್ ಸಾಂಕ್ಟ್ ಜಾರ್ಜ್]]'', ಜರ್ಮನ್ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ, 1950ರಿಂದೀಚೆಗೆ [[ಸ್ಯಾಕ್‌ಸೆನ್‌ಹೌಸನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ನಗರವು ಮೂರು[[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಸೊಸೈಟಿ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ: [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಲಾ]] (MPIeR), [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಬಯೋಫಿಸಿಕ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೇನ್ ರಿಸರ್ಚ್]]. The [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ್]], ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದು,ಬೌತಶಾಸ್ತ್ರ,ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ,ನರವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ''ರೋಮಿಶ್ಚ್-ಜರ್ಮನಿಸ್ಚ್-ಕಮಿಷನ್'' (RGK)ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಜರ್ಮನ್ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾಗಿದೆ. RGK ಯು ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅದರ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು 130,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪುಟಗಳೊಂದಿಗೆ,ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ ಪರಿಣತ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ==== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ==== ಕಳೆದ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ನಗರವು ತನ್ನ ಶಾಲೆಗಳ IT-ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ,ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಶಾಲೆಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಶಾಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.PCಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಸ್ಥಾನವು ದಕ್ಕಿದೆ. ಶಾಲೆಯ PCಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಾಸೆಗಾಗಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ನಗರವು ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ [[ಫ್ರಾಲೈನ್]] - IT-ಸ್ಕಲ್-ಸೇವೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ IT-ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಪಕ್ರಮ. == ಕ್ರೀಡೆ == ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತದೆ: {| |- | valign="top" | * [[ಐನ್‌ಟ್ರಾಕ್ಟ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]], ಫುಟ್‌ಬಾಲ್(ಸಾಸರ್) * [[FSV ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]], ಫುಟ್‌ಬಾಲ್(ಸಾಸರ್) | valign="top" ಂ | * [[1.]] [[FFC ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]], ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ (ಸಾಸರ್) * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟರ್ FC ಜರ್ಮಾನಿಯ 1894]], ಫುಟ್ಬಾಲ್(ಸಾಸರ್) * [[ರಾಟ್-ವೈಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]], ಫುಟ್‌ಬಾಲ್(ಸಾಸರ್) | valign="top" ಂ | * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಲಯನ್ಸ್]], ಐಸ್ ಹಾಕಿ * [[ಡೈಚಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಕೈಲೈನರ್ಸ್]], ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ |} ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮುಂಚಿನ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿತ್ತು: {| |- | valign="top" ಂ | * [[1.]] [[ಬೊಕೆನ್‌ಹ್ಯಾಮರ್ FC 1899]], ಪುಟ್‌ಬಾಲ್(ಸಾಸರ್) | valign="top" ಂ | * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಗೆಲಾಕ್ಸಿ]], ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ |} ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ [[ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಸೈಕಲ್]] ಸ್ಪರ್ಧೆ [[ರುಂಡ್ ಅಮ್ ಡೆನ್ ಹೆನ್ನಿಂಗರ್-ಟರ್ಮ್]]ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರವು ವಾರ್ಷಿಕ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]] ಕೂಡ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ [[ಜೋಡಿ]] ಯಾಗಿ, ಅಥವಾ [[ಸೋದರಿತ್ವ ನಗರ]] ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="Frankfurt">{{cite web|url=http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=502645|title=''Frankfurt -Partner Cities''|publisher=<small>[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2008 [http://www.frankfurt.de/ Stadt Frankfurt am Main]|accessdate=2008-12-05|archive-date=2015-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016002520/http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=502645|url-status=dead}}</ref> {| cellpadding="10" |- style="vertical-align:top" | * {{flagicon|France}} [[ಲೈಯನ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] <small>''(1960ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' <ref name="Lyon">{{cite web|url=http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1|title=''Partner Cities of Lyon and Greater Lyon''|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2008 Mairie de Lyon|accessdate=2009-07-17|archive-date=2009-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090719003816/http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1|url-status=dead}}</ref></small> * {{flagicon|UK}} [[ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] <small>''(1966ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' </small> * {{flagicon|Italy}} [[ಮಿಲಾನ್]], [[ಇಟಲಿ]] <small>''(1971ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' <ref name="Milan">{{cite web|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/In%20Comune/In%20Comune/Citt%20Gemellate|title=''Milano - Città Gemellate''|publisher=<small>[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2008 Municipality of Milan (Comune di Milano)|accessdate=2008-12-05|archive-date=2014-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140410020744/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FContentLibrary%2FIn%20Comune%2FIn%20Comune%2FCitt%20Gemellate|url-status=dead}}</ref></small> * {{flagicon|Egypt}} [[ಕೈರೊ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] <small>''(1979ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' </small> | | | * {{flagicon|Israel}} [[ಟೆಲ್ ಅವೀವ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] <small>''(1980ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' </small><ref name="Tel Aviv">{{citeweb |url=http://www.tel-aviv.gov.il/Hebrew/Cityhall/TwinCities/Index.asp |title=Tel Aviv sister cities |accessdate=2009-07-14 |publisher=Tel Aviv-Yafo Municipality |language=Hebrew |archive-date=2009-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214183503/http://www.tel-aviv.gov.il/Hebrew/Cityhall/TwinCities/Index.asp |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|People's Republic of China}} [[ಗಾಂಗ್‌ಜೌ]], [[ಚೀನಾ]] <small>''(1988ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' <ref name="Guangzhou">{{cite web|url=http://www.gzwaishi.gov.cn/Item/3970.aspx|title=Sister Cities of Guangzhou|publisher=Guangzhou Foreign Affairs Office|accessdate=2010-02-10}}</ref></small> * {{flagicon|Canada}} [[ಟೊರಂಟೊ]], [[ಕೆನಡಾ]] <small>''(1989ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' </small> * {{flagicon|Czech Republic}} [[ಪ್ರೇಗ್]], [[ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] <small>''(1990ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' </small><ref name="Prague">{{cite web|url=http://magistrat.praha-mesto.cz/72647_Partnerska-mesta|title=Prague Partner Cities|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2009 [http://magistrat.praha-mesto.cz/ Magistrát hl. m. Prahy] |language=Czech|accessdate=2009-07-02}}</ref> | | | * {{flagicon|Hungary}} [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]], [[ಹಂಗರಿ]] <small>''(1990ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' </small><ref name="Budapest">{{cite web|title=Sister cities of Budapest|language=Hungarian|publisher=''Official Website of Budapest''|url=http://www.budapest.hu/engine.aspx?page=20030224-cikk-testvervarosok|accessdate=2009-07-01|archive-date=2005-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20050309070457/http://www.budapest.hu/engine.aspx?page=20030224-cikk-testvervarosok|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Germany}} [[ಲೈಪ್‌ಜಿಗ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] <small>''( 1991ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' </small><ref name="Leipzig">{{cite web|url=http://www.leipzig.de/int/en/int_messen/partnerstaedte/|title=Leipzig - International Relations|publisher=© 2009 Leipzig City Council, Office for European and International Affairs|accessdate=2009-07-17|archive-date=2009-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090629111247/http://www.leipzig.de/int/en/int_messen/partnerstaedte/|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Nicaragua}} [[ಗ್ರಾನಾಡಾ]], [[ನಿಕಾರಾಗುವ]] <small>''(1991ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' </small> * {{flagicon|India}} [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಭಾರತ]] <small>''(2005ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' </small> |} === ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು === {| cellpadding="10" |- style="vertical-align:top" | * {{flagicon|France}} [[ಡಿಯುಲ್-ಲಾ-ಬಾರೆ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ನೀಡರ್-ಎಸ್ಚ್‌ಬ್ಯಾಕ್ (ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೇನ್)]]ಜತೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ <small>''(1967ರಿಂದ; 1972ರಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಯಿತು)'' </small> * {{Flagicon|Poland}} [[ಕ್ರಾಕೋವ್]] [[ಪೋಲೆಂಡ್]] <small>''ನಲ್ಲಿ(1991ರಿಂದೀಚೆಗೆ)'' <ref name="Kraków">{{cite web|url=http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/?LANG=UK&MENU=l&TYPE=ART&ART_ID=16|title=Kraków otwarty na świat|publisher=www.krakow.pl|accessdate=2009-07-19|last=|first=}}</ref></small> |} == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery> File:Frankfurt am Main - Skyline.jpg|ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೋಟ File:Westendstrasse 1 from Maintower.JPG|"ಕ್ರೌನ್ ಟವರ್ "ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ವೆಸ್ಟೆಂಡ್ ಟವರ್ File:Frankfurt am Main Friedensbrücke Westhafen.JPG|ಮುಖ್ಯ ನದಿದಡದಿಂದ ನೋಟ File:Deutsche-bank-ffm002.jpg|ಡಾಯ್ಚಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳು File:Frankfurt Goethehaus jhl.jpg|ಗೋಯಿಥೌಸ್ File:Festhalle-ffm004.jpg|ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳ File:Kaiserstrasse-ffm011.jpg|ಕೈಸರ್‌ಸ್ಟ್ರಾಸ್, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನೋಟ File:Hundertwasser-Kindergarten from Southwest.JPG|ಹಂಡರ್ಟ್‌ವಾಸರ್-ಹೆಡರ್‌ನೇಮ್‌ನ ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್ </gallery> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳ]] * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ- ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿ]] * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಶಾಲೆ]] * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೇಳ]] * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸಾಗಣೆ]] * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮುಕ್ತ ನಗರ]] * [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮೇಯರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಆಕರಗಳು == === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === * ''ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ — ಸಿಟಿ ಗೈಡ್'',ಕ್ರೈಚ್‌ಗೌ ವರ್ಲಾಗ್ (ISBN 3-929228-21-1) === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Frankfurt am Main}} * [http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=stadtfrankfurt_eval01.c.317693.en&amp;template=hp_flash ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190503214626/https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=stadtfrankfurt_eval01.c.317693.en&template=hp_flash |date=2019-05-03 }} * {{wikivoyage|Frankfurt}} * [http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಆಫ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060306094304/http://germany.archiseek.com/hesse/frankfurt/index.html |date=2006-03-06 }} * [http://www.zoo-infos.de/zoos-en/120.html ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜೂ] {{en icon}} * ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಪನೋರಾಮಾಸ್:{{cite web|url=http://www.panorama-cities.net/frankfurt/frankfurt_germany.html |title=Frankfurt Main Germany - 360° City Panoramas |publisher=Panorama-cities.net |date= |accessdate=2009-05-05}}, {{cite web|url=http://www.oopper.de/tn/panorama-frankfurt.htm |title=Panorama Frankfurt - Bilder von der Skyline |publisher=Oopper.de |date=2009-04-30 |accessdate=2009-05-05}}, [http://www.frankfurt360.de/ ], [http://www.panorama-frankfurt.de/ ] * [http://www.altfrankfurt.com/ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಬಿಫೋರ್ ಎಂಡ್ ಆಫ್ಟರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090714112531/http://www.altfrankfurt.com/ |date=2009-07-14 }} * [http://www.k-faktor.com/en/frankfurt-webcams.htm ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ವೆಬ್‌ಕಾಂ ಲಿಂಕ್ಸ್] * [http://www.travelling-images.com/germany-frankfurt-march-2008 ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಫೋಟೊಗ್ಯಾಲರಿ] * [http://www.mygreatgermany.com/Central/Hesse/Cities/Frankfurt_(Main)/ ವಿಶುಯಲ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101105004819/http://mygreatgermany.com/Central/Hesse/Cities/Frankfurt_(Main) |date=2010-11-05 }} {{Geographic Location (8-way) | Centre =Frankfurt | North = | Northeast = [[Wetteraukreis]] | East = [[Main-Kinzig-Kreis]] | Southeast = [[Offenbach am Main|Offenbach (city)]] | South = [[Offenbach (district)]] | Southwest = [[Groß-Gerau (district)|Groß-Gerau]] | West = [[Main-Taunus-Kreis]] | Northwest = [[Hochtaunuskreis]] }} {{DEFAULTSORT:Frankfurt Am Main}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯಹೂದಿಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯ ಬಂದರು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1ನೇ-ಶತಮಾನದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟರ್ಕಿಯ ಹೊರಗಿನ ಟರ್ಕಿ ಸಮುದಾಯಗಳು]] 6jvvifu7hmgew3ijni0w4z086kpibyv 0 23689 1383196 1053947 2026-08-18T01:56:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383196 wikitext text/x-wiki {{for|equity securities|Stock}} {{Expert-subject|Business and Economics|date=November 2008}} {{cleanup|date=September 2009}} {{Accounting}} ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ, '''ಇಕ್ವಿಟಿ''' ಇದು ಎಲ್ಲಾ [[ಭಾದ್ಯತೆಗಳನ್ನು]] ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಹಣದ ಶೇಷಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಿರಿಯ ವರ್ಗದವರ [[ಆಸ್ತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ. ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಭಾದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ [[ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಇಕ್ವಿಟಿ]]ಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, '''ಷೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿ''' (ಅಥವಾ ಒಡೆತನದ ಇಕ್ವಿಟಿ, ಷೇರುದಾರರ ಹಣ, ಷೇರುದಾರರ ಬಂಡವಾಳ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮವಾದ ಪದಗಳು)ಯು [[ಸಾಮಾನ್ಯ]] ಅಥವಾ [[ಮೊದಲ ಹಕ್ಕಿನ]] ವೈಯುಕ್ತಿಕ [[ಷೇರುದಾರ]]ರ ನಡುವೆ ಹಂಚಬೇಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಶೇಷಾತ್ಮಕ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು [[ಉದ್ದಿಮೆ]]ಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಮಾಲಿಕ]]ರು [[ಸ್ವತ್ತು]]ಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ತೊಡಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಬಂಡವಾಳ]]ದ (ಕೆಪಿಟಲ್)ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಭಾದ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಅದರ ಮಾಲಿಕರುಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾದ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು [[ಅಕೌಂಟಿಂಗ್]] ಉದ್ದೇಶಗಳು, [[ಭಾದ್ಯತೆಗಳ]] ಮತ್ತು[[ಸ್ವತ್ತುಗಳ]] ಮೊತ್ತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು; ಇದು [[ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಸಮೀಕರಣ]]ವಾಗಿದೆ. ಭಾದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಶೇಷವು ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ಉದ್ದಿಮೆಯಿಂದ ಬಂದ ಬಡ್ಡಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು. ಈ ಅರ್ಥ ನಿರೂಪಣೆಯು [[ದಿವಾಳಿತನ]]ದ ದೃಷ್ಟಾಂತದಲ್ಲಿ [[ಫೈಸಲಾತಿ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ಸುರಕ್ಷಿತ [[ಸಾಲದಾತ]]ರಿಗೆ ಆಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆದ್ಯತೆಯ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದ ಸಾಲದಾತರ ಒಂದು ಸಾಲುಗಳು ಶೇಷಾತ್ಮಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆ/ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಡೆತನದ ಇಕ್ವಿಟಿಯು ಎಲ್ಲಾ [[ಸಾಲದಾತ]]ರಿಗೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಕೊಡುವ ಆಸ್ತಿಗಳ ಕೊನೆಯ ಅಥವಾ [[ಶೇಷಾತ್ಮಕ]] ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಿ ಸಾಲದಾತರೂ ಕೂಡ ಅವರ ಬಿಲ್ಲಿಗಳಿಗೆ ಹಣಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಂತಹ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ, [[ಇಕ್ವಿಟಿ]] ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ನೀಡಲು ಏನೂ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಮಾಲಿಕರ ಇಕ್ವಿಟಿಯು ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಮಾಲಿಕತ್ವ]]ದ (ಒಡೆತನದ) ಇಕ್ವಿಟಿಯು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬಂಡವಾಳ, ಭಾಧ್ಯತಾ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ==ಇಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳು (ಬಂಡವಾಳಗಳು)== [[ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಷೇರು]]ಗಳ ಬೆಲೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಅವುಗಳಿಂದ ಬರುವ [[ಲಾಭಾಂಶ]] ಮತ್ತು [[ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭ]]ದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಇಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ (ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸದ) ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ (ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಹೊಸತಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಂಪನಿ) ಇಕ್ವಿಟಿಯ ಹೊಂದುವಿಕೆ (ಒಡೆತನ)ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಹೂಡಿಕೆಯು ಎಳೆಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿರುತವೆಯೋ, ಆಗ ಇದು [[ಸಾಹಸ ಬಂಡವಾ]]ಳ ಹೂಡಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ ಕಂಪನಿಗಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟ ಇಕ್ವಿಯಿಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ [[ಮ್ಯೂಚೂವಲ್‌ ಹೂಡಿಕೆಗಳು]] (mutual fund) ಅಥವಾ ಇತರ [[ಸಂಘಟಿತ ಹೂಡಿಕೆ ಯೋಜನೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಹಲವಾರು ಇಂತಹ ಪರಸ್ಪರ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಹಣಕಾಸಿನ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಪರಸ್ಪರ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹೂಡಿಕೆ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಶ್ರೋಡರ್ಸ್]], [[ಫಿಡಿಲಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳು]] ಅಥವಾ [[ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಗುಂಪು]]ಗಳು). ಅಂತಹ ಹಿಡುವಳಿಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಬಂಡವಾಳದಾರರಿಗೆ ಬಂಡವಾಳಗಳ [[ವಿಭಿನ್ನತೆ]]ಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿನಿರತ [[ಬಂಡವಾಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ]]ರ ಕೌಶಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ(ನಿವೃತ್ತಿ ವೇತನ)ದಾರರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವುದೆಂದರೆ ನೇರವಾಗಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು; ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ [[ಖಾತೆ]]ಗಳನ್ನು (portfolio) ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಕೊಳ್ಳುಗರು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ [[ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ ಬಂಡವಾಳ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಸಂಘಟಿತ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪರಸ್ಪರ ಹೂಡಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಇಕ್ವಿಟಿಯು ಒಂದು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕರಾರುಪತ್ರದ (ಮುಚ್ಚಳಿಕೆ) ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಒಂದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ಮಾಡಲ್ಪಡಬೇಕು. ಇದು [[ಉತ್ಪತ್ತಿ ಅಂತರ]] ಅಥವಾ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಅನುಪಾತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕರಾರುಪತ್ರದ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಇಕ್ವಿಟಿಯ [[ಲಾಭಾಂಶ]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಅನುಪಾತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ== [[ಹಣಕಾಸಿನ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಇಕ್ವಿಟಿಯು ಇದರ ಎಲ್ಲಾ [[ಭಾದ್ಯತೆ]]ಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ ಬರುವ ಮಾಲಿಕರ [[ಸ್ವತ್ತುಗಳ]] ಮೇಲಿನ ಬಡ್ದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಐಎಫ್‌ಆರ್‌ಎಸ್ ಪ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಕೊಟೇಶನ್: [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಕೌಂಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್]] ಎಫ್.49(c)</ref> ಇದು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಥಮಿಕ [[ಹಣಕಸಿನ ವಿವರಣ ಪತ್ರ ಯಾದಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಅಡಾವೆ ಪತ್ರಿಕೆ]]/[[ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ವಿವರಣ ಪತ್ರ]]<ref>[[ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ಸ್]]</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಡೆತನದ ಇಕ್ವಿಟಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ (ವ್ಯಾಪಾರದ ಗುರುತಿನ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ/ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳಂತಹ) ಎರಡೂ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಒಡೆತನದ ಇಕ್ವಿಟಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅಕೌಂಟ್‌]]ಗಳು ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ([https://finance.yahoo.com/q/bs?s=C&amp;annual ಉದಾಹರಣೆ]): *[[ಆದ್ಯತಾ (ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ) ಷೇರುಗಳು]] *[[ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ]], [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಂಡವಾಳ]] *[[ಬಂಡವಾಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ]] *[[ಐಚ್ಛಿಕ ಷೇರುಗಳು]] *[[ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಗಳಿಕೆಗಳು]] *[[ಖಜಾನೆ ಷೇರು]] *[[ಆಪದ್ಧನ (ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ಗಳು)]] ===ಬುಕ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ (ಮೌಲ್ಯ)=== ಇಕ್ವಿಟಿಯ [[ಬುಕ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ]] ಈ ಕೆಳಗಿನ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ: * ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇದರ ಸ್ವತ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಲಾಭಯುತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಇದು ಯಾವ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆಯೋ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಲಾಭವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಸವೆಕಳಿ. ಇಕ್ವಿಟಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯಾವಾಗ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಸವೆಕಳಿಯಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ಆಗ ಅದು ಆ ಸ್ವತ್ತಿನ ಇಳಿಕೆ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಡಾವೆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಭಾದ್ಯತೆಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿಯ ಕದಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. * ಯಾವಾಗ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೊಸ ಬಂಡವಾಳದ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯು ಪೂರ್ತಿ ಶೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಹೊಸ ಇಕ್ವಿಟಿಯು ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. * ಯಾವಾಗ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಬಂಡವಾಳದಾರರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ವಾಪಸು ನೀಡುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಶೇರಿನ ಪುನರ್‌ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಯಾವಾಗ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.ಇದು ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಭಾದ್ಯತೆಗಳ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಶೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ (ತೆರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಶೆರು ಪುನರ್‌ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಲಾಭಾಂಶ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಕೂಡ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಬಂಡವಾಳದಾರರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ವಾಪಸು ನೀಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಶೇರುದಾರರಿಗೂ ಒಂದು ಲಾಭಾಂಶದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಒಂದು ಶೇರು ಪುನರ್‌ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇರಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ (ಪ್ರತಿ ಶೇರಿನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ). * [[ಆದ್ಯತಾ ಶೇರು]] ಮಾಲಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಲಾಭಾಂಶಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೇರು ಮಾಲಿಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ) [[ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ]]{{Fact|date=April 2007}}ದಿಂದ ಕಳೆಯಬೇಕಾದ ಒಂದು ವೆಚ್ಚ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ * ಇತರ ಕಾರಣಗಳು ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾದ್ಯತೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಕಟ್ಟಬೇಕಾದ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮದ ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ವಿನಿಮಯ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಅನುವಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಮೌಲ್ಯದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಶೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿ== ಯಾವಾಗ ಮಾಲಿಕರು [[ಶೇರುದಾರ]]ರಾಗಿರುತ್ತಾರೆಯೋ, ಆಗ ಅದರ ಬಡ್ದಿಯು ಶೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ;<ref>[http://www.investorwords.com/4529/shareholders_equity.htmlexample.com ಶೇರುದಾರರ ಇಕ್ವಿಟಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಕೌಂಟಿಂಗ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಶೇರುದಾರರಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಒಡೆತನದ ಇಕ್ವಿಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಶೇರುದಾರರೂ ಒಂದು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಒಡೆತನದ ಇಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲೂ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶೇರುದಾರರು ಶೇರು ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳ ಬಳಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ವಿವಿಧ ಆದ್ಯತಾ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಶೇರಿನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ]]ದ ವಿಶ್ಲೇಷನೆ, ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಎರಡನ್ನೂ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಬಂಡವಾಳದಾರರು ಇಕ್ವಿಟಿಗೆ ಪೂರ್ತಿ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತನ್ನ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಇಕ್ವಿಟಿ ಶೇರಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆ/ಇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಕ್ವಿಟಿಯ ಈ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಒಟ್ಟಾರೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಶೇರಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಮಾಡಲ್ಪಡಬೇಕು. *ಇಕ್ವಿಟಿ (ವರ್ಷದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ) *+ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ ನಡುವೆ ಗಳಿಸಿದ ನಿವ್ವಳ ಹಣ *− ಲಾಭಾಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನೀವು ಗಳಿಸಿದ ಅಥವಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಣ *+/− ಚುಕ್ತಾ ಆಗಿಲ್ಲದ ಶೇರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾದ ಲಾಭ/ನಷ್ಟ. ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ *= ಇಕ್ವಿಟಿ (ವರ್ಷದ ಕೊನೆಗೆ) ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನೀವು ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀರೋ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. == ಶೇರುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳು (ದರಗಳು) == [[ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಶೇರಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳು ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ವಿರಣ ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿ ಶೇರಿನ ಇಕ್ವಿಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಶೇರುಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು, ಅನೇಕ ವೇಳೆ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳು ಇತರ ಉದ್ದಿಮೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಣದ ಹರಿವು, ಲಾಭಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಮುಂತಾದ ಇತರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳು ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ವಿವರಣೆ ಯಾದಿಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿವರಣೆ ಯಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಉದ್ದಿಮೆ]]ಯ [[ಶೇರು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ]]ದ ಇಕ್ವಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಸ್ಥಿರಾಸ್ಥಿ ಇಕ್ವಿಟಿಗಳು == ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು [[ಸ್ಥಿರಾಸ್ಥಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇಕ್ವಿಟಿಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಮಾಲಿಕನು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಇಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಒಂದು ಆಸ್ತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಆ ಆಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾದ್ಯತೆಗಳ (ಗಿರವಿ ಅಥವಾ ಮನೆ ಇಕ್ವಿಟಿ ಸಾಲ) ನಡುವಿನ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ==ಆಕರಗಳು== <references></references> {{refbegin}} * ಜಾನ್ ಮೆಯ್ನಾರ್ಡ್ ಕೀನ್ಸ್ (ಲೇಖಕ)ರಿಂದ <cite>ಅಧ್ಯಾಯ 12 ಆಪ್ ದ ಜನರಲ್ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಎಂಪ್ಲಾಯ್ಮೆಂಟ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮನಿ </cite>,, 1936. * <cite>ಯಸ್, ಯು ಕ್ಯಾನ್ ಟೈಮ್ ದ ಮಾರ್ಕೇಟ್</cite> !, ಬೆನ್ ಸ್ಟೇನ್ (ಲೇಖಕ), ಪಿಲ್ ಡೆಮುತ್ (ಲೇಖಕ)ರಿಂದ, ಜಾನ್ ವಿಲ್ಲೆ & ಸನ್ಸ್, 2003,ಹಾರ್ಡ್‌ಕವರ್, 240 ಪುಟಗಳು, ISBN 0-471-43016-1 * <cite>ದ ಫ್ರಾಫಿಟ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅಫ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್ ಟೈಮಿಂಗ್ </cite>, ಜೆ.ಎಂ.ಹರ್ಸ್ಟ್ (ಲೇಖಕ), ಪ್ರೆಂಟಿಸ್-ಹಾಲ್, 1970. * <cite>ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಅನಾಲಿಸೀಸ್: ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್ (ಎರಡನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ)</cite>, [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಗ್ರಹಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಡೇವಿಡ್ ಡೋಡ್]] (ಲೇಖಕರು); (ಎ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಹೌ ಟು ಅನಲೈಸ್ ಕಂಪನೀಸ್ ಪ್ರಯರ್ ಟು ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ {{refend}} ==ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು== * [[ಒಡೆತನದ ಇಕ್ವಿಟಿಯ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್]] *[[ಸ್ಟಾಕ್]] *[[ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ]].. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.moneyinstructor.com/art/ownersequity.asp ಸರಳ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಒಡೆತನ ಇಕ್ವಿಟಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100710053955/http://www.moneyinstructor.com/art/ownersequity.asp |date=2010-07-10 }} [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟಾಕ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಲೆಕ್ಕದ ತತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸು ಪರಿಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಇಕ್ವಿಟಿ ಖಾತರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೂಲ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಷಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸು]] [[ar:حق المساهم]] [[da:Egenkapital]] [[de:Eigenkapital]] [[en:Equity (finance)]] [[es:Capital social]] [[fi:Oma pääoma]] [[fr:Capitaux propres]] [[he:הון עצמי]] [[is:Eigið fé]] [[it:Capitale sociale (mezzi propri)]] [[nl:Eigen vermogen]] [[no:Egenkapital]] [[pl:Kapitał własny]] [[pt:Patrimônio líquido]] [[ru:Капитал]] [[sv:Eget kapital]] [[uk:Інвестиції в акціонерний капітал]] [[zh:股東權益]] azi0ng8t15n12x9v9i605yaxx2607fs 0 23822 1383187 1376739 2026-08-17T23:05:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383187 wikitext text/x-wiki {{Refimprove|date=December 2009}} '''ಹೆಲ್ತ್ ಲೆವೆಲ್ ಸೆವೆನ್‌''' ('''ಎಚ್ಎಲ್7''' ), ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ, [[ಲಾಭ ರಹಿತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಆರೋಗ್ಯಸೇವೆ]]ಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="about">{{cite web|title=About Health Level Seven|publisher=Health Level Seven|url=http://www.hl7.org/about/index.cfm}}</ref> "ಎಚ್ಎಲ್7"ನ್ನು ಇದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ಎಚ್ಎಲ್7 ವಿ2.x., ವಿ3.0, ಎಚ್ಎಲ್7 [[ಆರ್ಐಎಂ]]).{{Citation needed|date=December 2009}} ಎಚ್ಎಲ್7 ಮತ್ತು ಅದರ ಸದಸ್ಯರು ಆರೋಗ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯ, ಐಕ್ಯತೆ, ಹಂಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು (ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ) ನೀಡುತ್ತಾರೆ. v2.x ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಮಾಣವು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2007}} == ಸಂಘಟನೆ == ಎಚ್ಎಲ್7 ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ವಿಷಯದ ದಕ್ಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಅದಲು ಬದಲಾವಣೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಐಕ್ಯತೆಗಾಗಿ ಸಹಕಾರ ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಗವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.hl7.org</ref> ಕೆಲವು ಗುಣಮಟ್ಟವು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಳಗೆ ಹಾಗೂ ಹೊರಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುವವರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷತೆ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಎಚ್ಎಲ್7 ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ಎಚ್ಎಲ್7 ವರ್ಗವು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. (ಹೆಲ್ತ್ ಲೆವೆಲ್ ಸೆವೆನ್, ಇಂಕ್.) ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇಶವನ್ನು ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂಘಟನೆಗಳು: * ಹೆಲ್ತ್ ಲೆವೆಲ್ ಸೆವೆನ್‌, ಇಂಕ್. (ಎಚ್‌ಎಲ್‌7''', ಇಂಕ್. ''' )ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[ಮಿಚಿಗನ್‌ನ ಆನ್‌ಆರ್ಬರ್]] ನಲ್ಲಿದೆ.<ref name="contact">{{cite web|title=Contact Health Level Seven|publisher=Health Level Seven|url=http://www.hl7.org/about/contactus.cfm}}</ref> * ಎಚ್ಎಲ್7 ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂಘಟನೆಗಳು, [[ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಇರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಸಂಘಟನೆ]]ಗಳಾಗಿದ್ದು, 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿವೆ. ಮೊದಲ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರ ಸಂಘಟನೆಯು 1993 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.{{Citation needed|date=December 2009}} ಎಚ್ಎಲ್7 --- ಇದರ ಸಂಘಟನಾ ವಿಧಾನ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:{{Citation needed|date=December 2009}} * ಸಂಘಟನೆಯು 10 ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ 3 ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಾನಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. * ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಾಫ್ಫೆ, ಎಂಡಿ, ಪಿಎಚ್ ಡಿ) ಪದನಿಮಿತ್ತ ಸದಸ್ಯನಂತೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಖ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾನ್ ಕ್ವಿನ್) ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಕ್ ಡೊಗಾಲ್) ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಪದನಿಮಿತ್ತ ಸದಸ್ಯನಂತೆಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. * ಎಚ್ಎಲ್7 ನ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮುದಾಯಿಕವಾಗಿ “ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗುಂಪಿನಂತೆ” ಅರ್ಥೈಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಯನಿರತ ಗುಂಪು ಎಚ್ಎಲ್7 ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಮೂಲರೂಪವನ್ನು ಹೇಳಲು ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವೃತ್ತಿನಿರತ ಆಡಳಿತ ಸಮಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ** ''ವೃತ್ತಿನಿರತ ಆಡಳಿತ ಸಮಿತಿಗಳು'' ಸಂಘಟಿತ ಅಥವಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ಶಿಕ್ಷಣ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ದವಾಖಾನೆ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮೀರಿ ಹೋದ ಸಮಿತಿ, ಪ್ರಕಾಶನ ಹಾಗೂ ಪದ್ಧತಿ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ** ''ಕಾರ್ಯನಿರತ ಗುಂಪು'' ನೇರವಾಗಿ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳ ನೈಜ ಭಾಷೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. === ಹುಟ್ಟು === ಎಚ್ಎಲ್7 1987 ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮಾಹಿತಿ ಪದ್ಧತಿ]]ಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 ಇಂಕ್., ಒಂದು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, 1994 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆ (ಎಎನ್ಎಸ್ಐ) ಯಿಂದ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡಿತು. ಎಚ್ಎಲ್7 ಅನೇಕ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎಎನ್ಎಸ್ಐ) ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎಸ್ ಡಿಓ ಗಳು)ಗಳನ್ನು ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಸ್ ಡಿಓ ಗಳು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು) ಔಷಧ ಅಂಗಡಿ, ಔಷಧ ವಸ್ತುಗಳು, ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಥವಾ ವಿಮೆ (ಹಕ್ಕು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) ವ್ಯಾಪಾರದಂತಹ ನಿಗದಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಏಳರ ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾದ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ದತ್ತಾಂಶವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ಇಂದು ಎಚ್ಎಲ್7 ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಸ್ ಡಿಓ ಗಳಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೊರಗಡೆ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಎಸ್ ಡಿಓ ಗಳು ಎಎನ್ಎಸ್ಐ ದಿಂದ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಏನೇ ಆದರೂ ಎಚ್ಎಲ್7 ಈಗ ಐಎಸ್ಓ ದಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣ ಬದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿನ ಗುಂಪಿನ ಕೇಂದ್ರದಂತೆ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚುವಿಕೆಗೆ ಪಾಲುದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡ ಗುಣಮಟ್ಟವೆಂದರೆ ಐಎಸ್ಓ/ ಎಚ್ಎಲ್7 21731: 2006 ಆರೋಗ್ಯ ಮಾಹಿತಿ- ಎಚ್ಎಲ್7 ವರದಿ 3- ಪರಾಮರ್ಶಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಮಾದರಿ- ಬಿಡುಗಡೆ 1.{{Citation needed|date=December 2009}} ==== “ಆರೋಗ್ಯ ಮಟ್ಟ-7” ಹೆಸರು ==== “ಆರೋಗ್ಯ ಮಟ್ಟ-7” ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಐಎಸ್ಓ ಪರಾಮರ್ಶಿಕ ಮಾದರಿ]]ಯ ಏಳನೇಯ “ಅನುಲೇಪ” ಪದರ ದ ಪರಾಮರ್ಶೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಸರು ಹೇಳುವಂತೆ ಎಚ್ಎಲ್7 ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅನುಲೇಪದ ಪದರದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ತಳಮಟ್ಟದ ಪದರವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಚ್ಎಲ್7 ಎಲ್ಲ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಪದರಗಳನ್ನು ಬರಿಯ ಸಾಮಗ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="about"/> === ಸಹಭಾಗಿತ್ವ === ಎಚ್ಎಲ್7 ಇತರ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಜೊತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗೀಕಾರ ಸಮಿತಿಗಳ ಜೊತೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಉದಾ. ಎಎನ್ಎಸ್ಐ ಮತ್ತು [[ಐಎಸ್ಓ]]), ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಚ್ಎಲ್7 ಗುಣಮಟ್ಟವು ಜಗತ್ತಿನ ನೈಜ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಆರೋಗ್ಯಸೇವೆ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ಎಚ್ಎಲ್7 ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅನ್ವರ್ಥಕವಾದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಎಚ್ಎಲ್7 ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ಜಾಗತಿಕ ಸದಸ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ಶೇ. 45 ರಷ್ಟು (ಎಚ್ಎಲ್7 --- ನಿಂದಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಎಚ್ಎಲ್7 ಸ್ವೀಕಾರವಾಗಿರಬಹುದು) ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಶೇ. 35 ರಷ್ಟು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿದೆ, ಶೇ. 15 ರಷ್ಟು ಏಷಿಯಾ-ಓಸೀನಿಯಾ ಮತ್ತು ಶೇ. 5 ರಷ್ಟು ಇತರೆಡೆ ಇವೆ.<ref>[http://lists.hl7.org/read/attachment/117742/1/membership_worldwide.xls ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಮೆಂಬರ್‌ಶಿಪ್ ನಂಬರ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220330031728/http://lists.hl7.org/read/attachment/117742/1/membership_worldwide.xls |date=2022-03-30 }} 2007-11-08ರಂದು ಎಚ್‌ಎಲ್7 ನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 ಪ್ರಮಾಣಗಳು == ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಸಂಘಟನೆಗಳು ರೋಗಿಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯಲು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಪದ್ಧತಿಯ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಶುಲ್ಕ ದಾಖಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಅವರು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಬೇಕು (ಅಥವಾ ಮುಖತಃ ಭೇಟಿಯಾಗಬೇಕು). ಎಚ್ಎಲ್7 ನಮ್ಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ವಿಶೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳು ವಿವಿಧ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂಕಿ ಅಂಶ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳು ನಿಮಯಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸುಸಂಭದ್ಧ ರೀತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಆರಾಮವಾಗಿ ದವಾಖಾನೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುವ ಪೃವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ಎಚ್ಎಲ್ 7 ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು (ಉದಾ. ಎಚ್ಎಲ್7 ಆರ್ಐಎಂ), ಕಾಗದಪತ್ರ ಗುಣಮಟ್ಟ (ಉದಾ. ಎಚ್ಎಲ್ಎ7 ಸಿಡಿಎ), ಅರ್ಜಿ ಗುಣಮಟ್ಟ (ಉದಾ. ಎಚ್ಎಲ್7 ಸಿಸಿಓಡಬ್ಲೂ) ಮತ್ತು ಸಂದೇಶದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು (ಉದಾ. ಎಚ್ಎಲ್7 v2.x ಮತ್ತು v3.0) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂದೇಶದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಂದೇಶ ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಐಕ್ಯತೆಯಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರದ ಅಗತ್ಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.chcf.org/documents/CCDPProjectOverview.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-29 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716104432/http://www.chcf.org/documents/CCDPProjectOverview.pdf |url-status=dead }}</ref> ಎಚ್ಎಲ್7 ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಉಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಅನುಕರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. {{Citation needed|date=August 2007}} ಎಚ್ಎಲ್7 ಗುಣಮಟ್ಟವು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಎಚ್ಎಲ್7 ಇಂಕ್. ನಿಂದ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅಥವಾ ಅದರ ಭಾಗವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. === ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 ಆವೃತ್ತಿ 2.x === ಎಚ್ಎಲ್7 ಆವೃತ್ತಿ 2 ಗುಣಮಟ್ಟವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕೆಲಸ ಕಾಯ೯ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} '''V2.x ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವಿಕೆ''' ಎಚ್ಎಲ್7 ಆವೃತ್ತಿ 2 ಆಡಳಿತ, ಲೊಜಿಸ್ಟಿಕ್, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ದವಾಖಾನೆಯಂತಹ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂದೇಶದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 1987 ರಿಂದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಆಧುನಿಕಗೊಂಡಿದೆ. 2.1, 2.2, 2.3, 2.3.1, 2.4, 2.5, 2.5.1 ಮತ್ತು 2.6 ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಈ ಆವೃತ್ತಿಗಳು 2.x. ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿ2.x. ಗುಣಮಟ್ಟಗಳು ಹಿಂದುಳಿದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು. ಅಂದರೆ, 2.3 ರ ಆವೃತ್ತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವು 2.6 ಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯಿಂದ ಅರ್ಥೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಎಚ್ಎಲ್7 ವಿ2.x ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಡೆಲಿಮೀಟರ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಠ್ಯ, ನಾನ್-ಎಕ್ಸ್ಎಂಎಲ್ ವಾಕ್ಯಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗುಟ್ಟುಬರೆಯುವುದನ್ನು. ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 v2.x ಯು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ರೋಗಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ(PAS), ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವೃತ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ (EPM) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು(LIS), ಡಯಟರಿ, ಫಾರ್ಮಸಿ, ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆ]] (EMR) ಅಥವಾ [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆ]] (EHR) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ [[ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ, ಎಚ್‌ಎಲ್‌7’s v2.x ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.[http://aspe.hhs.gov/sp/nhii/standards.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051113035952/http://aspe.hhs.gov/sp/nhii/standards.html |date=2005-11-13 }}. === ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 ಆವೃತ್ತಿ 3 === ಎಚ್ಎಲ್7 3 ನೇ ಆವ್ರತ್ತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಯಾವುದೇ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಆರೋಗ್ಯಸೇವಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. 3 ನೇ ಆವ್ರತ್ತಿಯ ತಯಾರಿಕೆಯು 1995 ರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರಕಾಶನವು 2005 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ವಿ3 ಗುಣಮಟ್ಟವು ಆವ್ರತ್ತಿ 2ಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ವಸ್ತು ನೆರವಿನ ತತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. '''ಆರ್‌ಐಎಮ್ - [[ಐಎಸ್‌ಒ]]/ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 21731''' ಹೋಲಿಕೆಯ ಮಾಹಿತಿ ಮಾದರಿ (ಆರ್ಐಎಂ) ಇದು ಎಚ್ಎಲ್7 3 ನೇ ಆವ್ರತ್ತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಎಚ್ಎಲ್7 ವಿ3 ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದವಾಖಾನೆ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆರ್ಐಎಂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಎಚ್ಎಲ್7 ಸಂದೇಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ತೆಗೆದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ [[ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಅಭಿವ್ಯಕ್ತ]] ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವ್ಯಚ್ಛ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆರ್ಐಎಂ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. [http://www.hl7.org/Library/data-model/ ಮಾದರಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.] '''ಎಚ್ಎಲ್7 ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚೌಕಟ್ಟುಕೆಲಸ – [[ಐಎಸ್ಓ]]/ಎಚ್ಎಲ್7 27931''' ಎಚ್ಎಲ್7 ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚೌಕಟ್ಟುಕೆಲಸ (ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್) ಒಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುವ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆಗುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸುಲಭ ಮಾಡುವ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 ಆರ್‌ಐಎಮ್‌, ಶಬ್ದಭಂಡಾರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮಾದರಿ-ನಿರ್ದೇಶಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸವು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 ಆವೃತ್ತಿ 3 ಯನ್ನು ಆರೋಗ್ಯಸುರಕ್ಷೆ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ [[ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಒಂದು ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್ ಇದು ಎಚ್ಎಲ್7 ವಿ3 ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಈಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್ ಕಾಗದಪತ್ರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ, ಸಾಮಗ್ರಿ, ನಟನಾಕಾರರು, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಎಚ್ಎಲ್7 ಗುಣಮಟ್ಟ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಸಿಗುವ ಹೊಸ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಎಚ್ಎಲ್7 ಗುಣಮಟ್ಟ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯಗಳನ್ನು ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಚ್ಎಲ್7 ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯತೆಗಳು ಗುಪ್ತ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳ ಶಬ್ದಕೋಶಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಎಚ್ಎಲ್7 ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯತೆಗಳು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಗುಪ್ತ ಮೂಲವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಬೆಲೆಯು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿ3 ಶಬ್ದಕೋಶ ಕೆಲಸವು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. '''V3 ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಿಕೆ''' ಎಚ್ಎಲ್7 ಆವೃತ್ತಿ 3 ಸಂದೇಶ ನೀಡುವ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಯಾವುದೇ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಒಂದು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂದೇಶಗಳ ಕ್ರಮಾಂಕಗಳನ್ನು (ವಹಿವಾಟು ಎಂದು ಕರೆಯುವ) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಎಚ್ಎಲ್7 ವಿ3 ಸಂದೇಶಗಳು ಒಂದು ಎಕ್ಸ್ಎಂಎಲ್ ಗುಪ್ತತೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತವೆ. '''ವಿ3 ದವಾಖಾನೆ ದಾಖಲೆಪತ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ – [[ಐಎಸ್ಓ]] 10781''' ಎಚ್ಎಲ್7 3 ನೇ ಆವೃತ್ತಿ [[ದವಾಖಾನೆ ದಾಖಲೆಪತ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] (ಸಿಡಿಎ) ಒಂದು ಎಕ್ಸ್ಎಂಎಲ್ ಆಧರಿಸಿದ ಗುಪ್ತತೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಮತ್ತು ದವಾಖಾನೆ ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿವಾಟಿಗಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟವಾಗಿದೆ. * [[ದವಾಖಾನೆಯ ದಾಖಲೆಪತ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]]ವನ್ನು ವಿವರಣೆಗಾಗಿ ನೋಡಿ. == ಎಚ್ಎಲ್7 ನಿಂದ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪದ್ಧತಿಗಳು == === ಚೌಕಟ್ಟುಕೆಲಸ ವಹಿವಾಟಿನ ಸೇವೆಗಳ ಜ್ಞಾನ === ಎಚ್ಎಲ್7 ಸರ್ವೀಸಸ್-ಅವೇರ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್ ಅರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಪ್ರೇಮ್ ವರ್ಕ್ (ಎಸ್ಎಐಎಫ್) ಇದು ಎಲ್ಲ ಎಚ್ಎಲ್7 ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸುಸಂಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ಇಎ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಗುಣಮಟ್ಟದತ್ತ ಸಮೀಪಿಸುವಂತೆ ಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸುಸಂಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಎಸ್ಎಐಎಫ್ ಇದೊಂದು ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ಆಡಳಿತ, ಸರಿಹೊಂದಿಸುವಿಕೆ, ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೇಳುವುದು ಮತ್ತು ನಡೆತೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕುರಿತು ಯೋಜಿಸುವ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇವು ಲೆಕ್ಕಮಾಡಬಲ್ಲಂತಹ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಹಿವಾಟಿನ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ. ಉದ್ದೇಶಿತ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸರಣ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಸಂದೇಶ ನೀಡುವುದನ್ನು, ದಾಖಲೆಪತ್ರ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಅಥವಾ ಸೇವೆಯ ಸಾಮಿಪ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಎಸ್ಎಐಎಫ್ ಇದು ಚೌಕಟ್ಟುಕೆಲಸವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇತರ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ವಹಿವಾಟನ್ನು ವೈಚಾರಿಕತೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಎಸ್ಎಐಎಫ್ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಒಂದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಪರಿಹಾರಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಯಲ್ಲ. === ಆರ್ಡೆನ್ ಪದವಿನ್ಯಾಸ === ಆರ್ಡೆನ್ ಪದವಿನ್ಯಾಸವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಒಂದು ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಆರ್ಡೆನ್ ಪದವಿನ್ಯಾಸ 2.0 ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಎಚ್ಎಲ್7 ದತ್ತು ಪಡೆದು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ತರ್ಕ ಶಕ್ತಿ]]([[ಎಂಎಲ್ಎಂ]])ಗಳು ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ದವಾಖಾನೆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=August 2007}} ಅವು ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು, ರೋಗನಿಧಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಭರವಸೆಯ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು [[ಎಂಎಲ್ಎಂ]] ಒಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು, ಇದರಿಂದ ಅವು ಕನಿಷ್ಠ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಂಎಲ್ಎಂ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಿ ಇದು ಅಗತ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. === ಎಂಎಲ್ಎಲ್‌ಪಿ === ಎಚ್ಎಲ್7 ಸಂದೇಶ ನೀಡುವುದರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ತಳಮಟ್ಟದ ಪದರದ ಮೂಲಾಂಶ (ಎಂಎಲ್ಎಲ್‌ಪಿ) ದಿಂದ ರವಾನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ee409260%28BTS.10%29.aspx ][http://download.oracle.com/docs/cd/B14099_19/integrate.1012/b19370/supp_protos.htm ] === ಸಿಸಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂ === [[ಸಿಸಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂ]] ಅಥವಾ ‘ದವಾಖಾನೆ ಸಂದರ್ಭದ ವಸ್ತುವಿನ ಕೆಲಸದಗುಂಪು’ ಒಂದು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೂಲಾಂಶವಾಗಿದೆ, ವಿವಿಧ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಕಾರರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ನಿಜವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳ ಸಂದರ್ಭ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯುತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಸಿಸಿಒಡಬ್ಲೂ ಅನ್ವಯಗಳು ಎರಡು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಬಳಕೆದಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಂದು ಸಿಸಿಒಡಬ್ಲೂ ವಾಲ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. === ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಇಎಚ್ಆರ್ ಮತ್ತು ಪಿಎಚ್ಆರ್ ವಿವರಗಳು === ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವಿವರಗಳು ಒಂದು [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆ]]ಗಾಗಿ ಇವೆ. == ದೇಶಗಳ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ನೋಟಗಳು == === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === ಎಚ್ಎಲ್7 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 1998 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಶವು ಎಚ್ಎಲ್7 ವಿ2.x ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮೊದಲು ದತ್ತು ಪಡೆದ ದೇಶ. ಇಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಎಚ್ಎಲ್7 ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಳೀಯಕರಣವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎಚ್ಎಲ್7 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರ ಪಾರುಪತ್ಯ (ಎನ್ಇಎಚ್‌ಟಿಎ) ದ ಜೊತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಿಂದ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. * [http://www.HL7.org.au ಎಚ್ಎಲ್7 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100623050334/http://www.hl7.org.au/ |date=2010-06-23 }} * [http://www.e-Health.Standards.org.au ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ (ಐಟಿ-014 “ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ಫೋರ್ಮಾಟಿಕ್ಸ್”)] * [http://www.NEHTA.gov.au ಎನ್ಇಎಚ್‌ಟಿಎ] === ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ === '''ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಟಿ ಸೇವೆ''' ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ‌ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ದಾಖಲೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಫ್ತರಖಾನೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದು, ಎಚ್ಎಲ್7 ಸಿಡಿಎ ಆರ್2 ಮತ್ತು ವಿ3 ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹಂತಾಧಾರಿತ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು 2008-2011ಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆವೃತ್ತಿ 2 ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಶುಶ್ರೂಶಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸಿಡಿಎ ಆರ್‌1 ಅನ್ನು ರೋಗಿಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. * [http://www.hl7.fi ಎಚ್ಎಲ್7 ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ] === ಜರ್ಮನಿ === ಎಚ್ಎಲ್7 ಇದರ ಜರ್ಮನ್ ಅಧ್ಯಾಯವು 1993 ರಲ್ಲಿ ಪಾಯ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದೊಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ಎಚ್ಎಲ್7 ಇ.ವಿ. ಎಂದು ದಾಖಲಾತಿ ಹೊಂದಿದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಡಳಿತ ಕಾರ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವ ಕಾರಣ ಗುಣಮಟ್ಟ ನೀಡುವ ಮಗ್ಗಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಕಾರಣ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಫಲಶೃತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 ಮಾಹಿತಿ ಗುಚ್ಚವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.din.de/sixcms_upload/media/2616/NAMed_Jahresbericht_2007.pdf |title=ಡಿಐಎನ್ ನೇಮ್ಡ್ ಜಹ್ರೆಸ್‌ಬೆರಿಚ್ಟ್ 2007 |access-date=2010-06-29 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726021735/http://www.din.de/sixcms_upload/media/2616/NAMed_Jahresbericht_2007.pdf |url-status=dead }}</ref>. ಎಚ್ಎಲ್7 ನಲ್ಲಿನ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ದವಾಖಾನೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೆಲಸ ಹೊಂದಿದವರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ದವಾಖಾನೆ ಸದಸ್ಯರ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದೆ. ಉದಾ. ರೋಗಿಗಳ ಅಂಕಿ ಅಂಶ ದಾಖಲೆಯು (ಇಪಿಎ= ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಸ್ಚ್ ಪೇಷಂಟಿನಕ್ಟೆ) ಅಂಕಿ ಅಂಶ ಲಭ್ಯತೆ ವಿರುದ್ಧ ಅಂಕಿ ಅಂಶದ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಪಾದನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಫಲಶೃತಿಯಾಗಿ (ಕೆಐಎಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ = ಕ್ರಾಂಕೆನ್ಹಾಸ್-ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಇನ್ ಜರ್ಮನ್) ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಎಚ್ಐಎಸ್ ನ ಮಾರ್ಪಾಡುವಿಕೆಯು ಎಚ್ಎಲ್7 ನಿಂದ ಸವಾಲು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಎಚ್ಎಲ್7 ನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರ ಹಣ ನೀಡುವುದು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಲಿ ಇನ್ನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ. === ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ === '''ಏಓಆರ್ಟಿಎ- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಐಸಿಟಿ ಮೂಲ ಪದ್ಧತಿ''' ಎಓಆರ್ ಟಿಎ ಇದು ಡಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ನೀಡುವವರ ಮಧ್ಯೆ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಕೈ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಎಓಆರ್ ಟಿಎ ಎಚ್ಎಲ್7 ಆವೃತ್ತಿ 3 ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಕೈ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯ ಗುಂಪಿನ ದಾಖಲೆಪತ್ರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕ ವಿವರವು 2003 ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಡಚ್ ನ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ನೀಡುವವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳ ಅಂಕಿ ಅಂಶ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರೋಗಿಗಳ ದಾಖಲೆಪತ್ರ (ಈಪಿಎ) ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ನಿಕ್ಚಿಜ್ ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಿಪ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿದೆ. ನಿಕ್ಟಿಜ್ ಇದು ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಎಚ್ಎಲ್7 ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಜೊತೆಗೆ ಎಚ್ಎಲ್7 ಆವೃತ್ತಿ 3 ರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಮ ವಹಿಸುವತ್ತ ಲಕ್ಷ್ಯಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಎಚ್ಎಲ್7 ಆವೃತ್ತಿ 2 ನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆ-ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸದಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇಡಿಐಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಕಾರರ (ಜಿಪಿ ಗಳು/ಪಿಸಿಪಿ ಗಳು) ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಇಡಿಐಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಚ್ಎಲ್7 ಆವೃತ್ತಿ 3 ರಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡಲಿದೆ. * [http://www.hl7.nl ಎಚ್ಎಲ್7 ದಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್] * [http://www.nictiz.nl ನಿಕ್ಟಿಜ್] * [http://www.ringholm.de/docs/00980_en.htm ಎಓಆರ್ಟಿಎ ಶ್ವೇತಪತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100618012404/http://www.ringholm.de/docs/00980_en.htm |date=2010-06-18 }} === ಯುಎಸ್‌ಎ === '''ಲೈಕಾ''' [[ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಕಮಿಷನ್ ಫಾರ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕೇರ್ ಇನ್ಫಾಫಾರ್ಮೇಶನ್ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ (ಸಿಸಿಎಚ್ಐಟಿ)]] ಇದು ಒಂದು [[ಲೈಕಾ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಬಹಿರಂಗ-ಮೂಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಸಿಸಿಎಚ್ಐಟಿ ವಹಿವಾಟು ಗುಣಮಟ್ಟವು ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೇಳುವ ಇಎಚ್ಆರ್ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. '''ಎಚ್ಐಪಿಎಎ''' ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಒಯ್ಯುವಂತಹ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ (ಎಚ್ಐಪಿಎಎ) ಜೊತೆ ಎಚ್ಎಲ್7 ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಶಾಸನವು 1996 ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಗುಂಪನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದರರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಇ-ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ, ಆರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸುವಿಕೆಯ (NPRM) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸೂಚನೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಆರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಲಗತ್ತುಗಳ ಒಂದು ಗುಚ್ಚ. ಭವಿಷ್ಯದ ಮೆಚ್ಚಿನ ಯೋಚನೆ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಮನೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೌಶಲ್ಯವುಳ್ಳ ಸೌಲಭ್ಯ, ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಧನ (ಡಿಎಂಇ), ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಕಿಡ್ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆ (ಇಎಸ್ಆರ್ ಡಿ) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ-ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಮಿತಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಎಚ್‌ಐಪಿಎ‌ಎ‌‍ ಆದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತ ಸರಳೀಕರಣ ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಈ ಲಗತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಗುಂಪು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 ಅನ್ನು [http://aspe.hhs.gov/admnsimp/final/dsmo.htm ಎಚ್‌ಐಪಿಎ‌ಎ‌‍ ನಿಯಮಿತ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ(DSMO)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527162647/http://aspe.hhs.gov/admnsimp/final/dsmo.htm |date=2010-05-27 }} ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಮಾನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಎಚ್ಎಲ್7 ನ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದು. ಈ ಎಸ್ಐಜಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಎಚ್ಎಲ್7 ಸಂದೇಶಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ನಡೆಸಿಕೊಂಡುಬರುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕಗಳಿಗಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಹುದು ಅಥವಾ ಎನ್ಎಸ್ಐ ಎಕ್ಸ್12 ವ್ಯವಹಾರದೊಳಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. '''ಕಟ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ''' ಕಟ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಎಚ್ಎಲ್7 ಗಂಪು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆ ಮಾರಾಟಗಾರರ ಸಂಘ (ಇಎಚ್ಆರ್ ವಿಎ) ವನ್ನು ಸೇರಿತು. ಎರಡೂ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಅಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ಸಿಡಿಎ)]] * [[ಸಿಡಿಐಎಸ್‌ಸಿ]] * [[ಡಿಐಸಿಒಎಮ್]] * [[ವಿದ್ಯುಜ್ಜನಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆ]] * [[ಈ ಆರೋಗ್ಯ]] * [[ಇಎಚ್‌ಅರ್‌ಕಾಮ್]] * [[ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ([[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]) * [[ಆರೋಗ್ಯ ಮಾಹಿತಿ]] * [[ಆರೋಗ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ]] (ಎಚ್‌ಐಎಸ್‌ಎ) * [[ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್]] (ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಪಿ) * [[ಐಎಸ್‌ಒ ಟಿಸಿ 215]] * [[ಐಎಚ್‌ಇ]] * [[ಎಲ್‌ಒಐಎನ್‌ಸಿ]] * [[ಒಪನ್ ಎ‌ಎಚ್‌ಆರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] * [[ಎಚ್‌ಎಲ್ 7 ಎಸ್‌ಎ‌ಐ‌ಎಫ್]] * [[ಸ್ನೋಮೆಡ್]], [[ಸ್ನೋಮೆಡ್ ಸಿಟಿ]] * [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲಬಂಧ]] * [[ಗೆಲ್ಲೊ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಭಾಷೆ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.HL7.org/ ಎಚ್‌ಎಲ್‌7.org ತಾಣ] * [http://www.HL7.com.au/FAQ.htm ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಗೆ ಪೀಠಿಕೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180904014452/http://www.hl7.com.au/FAQ.htm |date=2018-09-04 }} * [http://blog.interfaceware.com/hl7/how-does-hl7-work/ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100712044441/http://blog.interfaceware.com/hl7/how-does-hl7-work/ |date=2010-07-12 }}[http://blog.interfaceware.com/hl7/how-does-hl7-work/ (ವಿಡಿಯೋ ಪೀಠಿಕೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100712044441/http://blog.interfaceware.com/hl7/how-does-hl7-work/ |date=2010-07-12 }} * [http://www.HL7.org/EHR ಎಚ್‌ಎಲ್7.org ಎ‌ಎಚ್‌ಆರ್ ಪೇಜ್] * [http://www.ehrmarket.com/blog/2009/10/what-does-hl7-enablement-means/ ವಾಟ್ ಡಸ್ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಎನೆಬಲ್‌ಮೆಂಟ್ ಮೀನ್ಸ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100410201746/http://www.ehrmarket.com/blog/2009/10/what-does-hl7-enablement-means/ |date=2010-04-10 }} * ಎಚ್‌ಎಲ್7 [http://www.global-ehealth-standards.com/ ಜಾಯಿಂಟ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಆನ್ ಎಸ್‌ಡಿಒ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್‌ಫಾರ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡೈಸೇಶನ್ ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ನ ಸದಸ್ಯ. * [http://www.HL7.com.au/HL7-Tools.htm ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಟೂಲ್ ಪೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002180547/http://www.hl7.com.au/HL7-Tools.htm |date=2018-10-02 }} * [http://www.ehws.net.au/ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ (ಎ‌ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಲ್) - ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಮೆಸೇಜ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್] * [http://aurora.regenstrief.org/javasig ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಎಲ್‌7 v3 ವಿವವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722053000/http://aurora.regenstrief.org/javasig |date=2011-07-22 }} * [http://www.saravanansubramanian.com/Saravanan/Articles_On_Software/Entries/2009/2/21_HL7_Programming_using_Java_A_Short_Tutorial.html ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಟ್ಯೂಟೋರಿಯಲ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ಜಾವಾ] * [http://www.fortherecordmag.com/archives/ftr_01082007p22.shtml ಎಚ್‌ಎಲ್7 101: ೊಂದು ಆರಂಭಗಾರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] * [http://www.HL7Experts.com/ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ನಿಪುಣರ ಒಕ್ಕೂಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100308121452/http://www.hl7experts.com/ |date=2010-03-08 }} * [http://www.ehrguy.com/ ದ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ಐಟಿ ಇಂಟರೋಪೆರೆಬಿಲಿಟಿ ಬ್ಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130527145527/http://ehrguy.com/ |date=2013-05-27 }} * [http://www.cs.duke.edu/~jgm/files/nist.2006.ppt ಎನ್‌ಐ‌ಎಸ್‌ಟಿ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಕಾನ್ಫರ್ಮನ್ಸ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605024051/http://www.cs.duke.edu/~jgm/files/nist.2006.ppt |date=2011-06-05 }} * [http://globalsubmit.com/home/LearningCenter/HL7RegulatedProductSubmissions/tabid/252/Default.aspx ಐಸಿಎಚ್-ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413213254/http://www.globalsubmit.com/home/LearningCenter/HL7RegulatedProductSubmissions/tabid/252/Default.aspx |date=2010-04-13 }} === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅವಲೋಕನಗಳು === * [http://ontology.buffalo.edu/hl7/doublestandards.pdf ಎಚ್‌ಎಲ್7 ರಿಮ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇನ್‌ಕೋಹೆರೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‍] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612005842/http://ontology.buffalo.edu/HL7/doublestandards.pdf |date=2010-06-12 }} ಮತ್ತು [http://aurora.regenstrief.org/~schadow/Schadow-MIE06-r3.pdf ದ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ರಿಮ್ ಅಂಡರ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ - ರಿಬುಟಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090914182222/http://aurora.regenstrief.org/~schadow/Schadow-MIE06-r3.pdf |date=2009-09-14 }} * [http://hl7-watch.blogspot.com/ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ವಾಚ್ – ಬ್ಲಾಗ್; ಎಚ್‌ಎಲ್7ದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅವಲೋಕನ]. ಮುನ್ನಡೆದ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಖಂಡನೆಗೆ ಬಂದ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಆದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. === ಮುಕ್ತವಾದ ಮೂಲ ಉಪಕರಣಗಳು === ಹಲವಾರು [[ಎಫ್‌ಒಎಸ್‌ಎಸ್]] ಆಧಾರಿತ ಉಪಕರಣಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಬಹುದು. * [http://www.openhealthtools.org/index.htm ಮುಕ್ತ ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330111835/http://www.openhealthtools.org/index.htm |date=2010-03-30 }} * [http://aurora.regenstrief.org/javasig ದ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಜಾವಾ ಸ್ಪೇಷಲ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್ ಗ್ರುಪ್ಸ್ ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟೇಶನ್ ಆಫ್ ಎಚ್‌ಎಲ್7 v3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722053000/http://aurora.regenstrief.org/javasig |date=2011-07-22 }} * [http://www.eclipse.org/ohf ದ ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಒಎಚ್‌ಎಫ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ಸ್ - v2 ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ v3 ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟೇಶನ್ಸ್ (ಐಡಿಇ ಟೈಪ್ ಟೂಲ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರನ್-ಟೈಮ್ ಲೈಬ್ರರೀಸ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100627145849/http://www.eclipse.org/ohf/ |date=2010-06-27 }} * [http://hl7api.sourceforge.net/ ಎಚ್‌ಎಪಿಐ,ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಒಪನ್ ‍-ಸೋರ್ಸ್,ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್-ಓರಿಯೆಂಟೆಡ್ ಎಚ್‌ಎಲ್7 2.x ಪಾರ್ಸರ್ ಫಾರ್ ಜಾವಾ] * [http://hl7toolkit.sourceforge.net/ ದ ಪರ್ಲ್ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್, ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಒಪನ್ ‍-ಸೋರ್ಸ್ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಪರ್ಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್] * [http://pear.php.net/package/Net_HL7 ಪಿಯರ್(ಪಿಎಚ್‌ಪಿ) ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಎಪಿಐ ಮಾಡ್ಯೂಲ್] * [http://aurora.regenstrief.org/xhl7 ದ ಎಕ್ಸ್ೆಸಿವ್‌ಲಿ ಸಿಂಪಲ್ ಎಚ್‌ಏಲ್7 v2 ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಎಮ್‌ಎಲ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722054008/http://aurora.regenstrief.org/xhl7/ |date=2011-07-22 }} * [http://rubyforge.org/projects/ruby-hl7 ದ ರೂಬಿ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಗ್ರಂಧಾಲಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110422071725/http://rubyforge.org/projects/ruby-hl7 |date=2011-04-22 }} * [http://xmlbeans.googlepages.com/ ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಜಾವಾ ಬಂಧನಕಾರಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090411144624/http://xmlbeans.googlepages.com/ |date=2009-04-11 }} * [http://nule.org/wp/?page_id=55 nule.org ಎಚ್‌ಎಲ್7 ಪ್ರಯೋಜನಗಳು]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://nhapi.sourceforge.net/home.php.ನೆಟ್‌ಗೆ ಎಚ್‌ಎಚ್‌ಪಿಐ ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://everest.marc-hi.ca/.ನೆಟ್‌ಗೆ ಎಚ್‌ಎಲ್7v3 ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101003081529/http://everest.marc-hi.ca/ |date=2010-10-03 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಷಯ-ವಿಚಾರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲ್ಟಿ-ಏಜೆಂಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿ ವಿಷಯ-ವಿಚಾರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎ‍ಎನ್‌ಎಸ್‌ಐ ದರ್ಜೆಗಳು]] rrvha7fuqmglerwgrbdcjan5ktqd1tg 0 23946 1383148 1378739 2026-08-17T14:44:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383148 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name = Malnutrition | Image = Orange ribbon.svg | Caption = The orange ribbon—an [[awareness ribbon]] for malnutrition. | Width = 120 | DiseasesDB = | ICD10 = | ICD9 = 263.9 | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = ped | eMedicineTopic = 1360 | MeshID = D044342 }} '''ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ''' ಎಂಬುದು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ, ವಿಪರೀತದ ಅಥವಾ ಅಸಮತೋಲನದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳ]] ಸೇವನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{DorlandsDict|five/000062745|malnutrition}}</ref><ref>{{cite book | last = Sullivan | first = arthur | coauthors = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in action | publisher = Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey 07458 | pages = 481 | url = https://www.savvas.com/index.cfm?locator=PSZu4y&PMDbSiteId=2781&PMDbSolutionId=6724&PMDbSubSolutionId=&PMDbCategoryId=815&PMDbSubCategoryId=24843&PMDbSubjectAreaId=&PMDbProgramId=23061 | doi = | id = | isbn = 0-13-063085-3 | access-date = 2021-02-24 | archive-date = 2018-12-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181226045718/https://www.savvas.com/index.cfm?locator=PSZu4y&PMDbSiteId=2781&PMDbSolutionId=6724&PMDbSubSolutionId=&PMDbCategoryId=815&PMDbSubCategoryId=24843&PMDbSubjectAreaId=&PMDbProgramId=23061 | url-status = dead }}</ref> ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನೇಕ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯ [[ಪೋಷಣಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವ್ಯಾಧಿಗಳು]] ಉಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಾಯ/ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ]]ಯು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯೆಡೆಗೆ ಬೊಟ್ಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="economist">[http://www.economist.com/world/international/displaystory.cfm?story_id=10566634 ಮಾಲ್‌ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌] ದ ಸ್ಟಾರ್ವೆಲಿಂಗ್ಸ್‌</ref> [[ಪೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಬಹು ಪ್ರಭಾವಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಭಾವನೆ ಇದೆ.<ref name="economist" /><ref name="hiddenhunger">[https://www.nytimes.com/2009/05/24/opinion/24kristof.html ದ ಹಿಡನ್‌ ಹಂಗರ್‌]</ref> [[ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೆಣ್ಣೆ]]ಯಂತಹಾ [[ಸಾರಭರಿತಗೊಳಿಸಿದ]] ಸ್ಯಾಷೆ/ಕಿರುಸಂಚಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪುಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ [[ಪೂರಕಾಂಶ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಾದ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದೂ ಸೇರಿದೆ.<ref name="BBC">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8114750.stm ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಡವರ ಪೋಷಣೆಯತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿವೆ]</ref><ref name="time">http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1914655,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826150457/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1914655,00.html |date=2013-08-26 }} ಒಂದು ಮಾತ್ರೆ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬಲ್ಲದೇ? ಯಾರೂ ಚರ್ಚಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿಲ್ಲ</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆರವು ಸಮುದಾಯಗಳು ಬಳಸುವ [[ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಪರಿಹಾರ]] ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ [[ಕಾನೂನು]] ಪ್ರಕಾರ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಂಡಿರುವಂತೆ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹಣವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದರಿಂದ ದಾನಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲಿಗೆ ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಕೃಷಿಕ]]ರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಿ ಆಹಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ [[ನಗದು]] ಇಲ್ಲವೇ ನಗದು ಸಲ್ಲಿಕೆ ಹುಂಡಿಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="csmonitor">[http://www.csmonitor.com/2008/0604/p01s02-woaf.html UN ಸಹಾಯದ ಚರ್ಚೆ: ಆಹಾರ ಬೇಡ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿ?]</ref><ref name="wfp">{{Cite web |url=http://www.wfp.org/english/?ModuleID=137&Key=2899 |title=ದುರ್ಭರ ಹಸಿವು ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಗದು/ಹಣವು ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ |access-date=2022-10-14 |archive-date=2009-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212124012/http://www.wfp.org/english/?ModuleID=137&Key=2899 |url-status=dead }}</ref> [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ನೀರಾವರಿ]]ಗಳಂತಹಾ ಆಧುನಿಕ [[ಕೃಷಿ]]ಯು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಣ ಹೂಡುವುದು ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಬಹುಪಾಲು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ವಿಶ್ವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹಸಿವಿ]]ನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ನೀಗಿದೆ.<ref name="obama">[https://www.nytimes.com/2009/07/09/world/europe/09food.html ಒಬಾಮಾರು ತಮ್ಮ $15 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಬಡ ರೈತರಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡಲು ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ]</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌‌]]ನ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಸಹಾಯಧನಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಯ ಪಸರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕೆಲ ಪರಿಸರಸಂರಕ್ಷಣಾ ಗುಂಪುಗಳು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="newyorktimes">[https://www.nytimes.com/2007/12/02/world/africa/02malawi.html?pagewanted=1&amp;_r=1 ಎಂಡಿಂಗ್‌ ಫೆಮೈನ್‌, ಸಿಂಪ್ಲಿ ಬೈ ಇಗ್ನೋರಿಂಗ್‌ ದ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ಸ್‌‌]</ref><ref name="atlantic">https://www.theatlantic.com/issues/97jan/borlaug/borlaug.htm ಮರೆಯಲಾದ ಮಾನವಕುಲದ ಮಹಾದಾನಿ</ref> ==ಪರಿಣಾಮಗಳು== {{Seealso|child mortality|iodine deficiency}} ===ಮರಣಪ್ರಮಾಣ/ಸಾವಿನ ದರ=== ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್‌‌ರ ಪ್ರಕಾರ (2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ 2008ರವರೆಗೆ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪ ವರದಿಗಾರರು), ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮರಣಪ್ರಮಾಣ/ಸಾವಿನ ದರವು 2006ರಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮರಣಪ್ರಮಾಣ/ಸಾವಿನ ದರದ 58%ರಷ್ಟಿದೆ : "ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಾರಣಗಳೂ ಸೇರಿ ಸರಿಸುಮಾರು 62 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="library.thinkquest.org">{{Cite web |url=http://library.thinkquest.org/C002291/high/present/stats.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-12 |archive-date=2011-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118092329/http://library.thinkquest.org/C002291/high/present/stats.htm |url-status=dead }}</ref> 36 ದಶಲಕ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ್ದರು".<ref>[[ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್]], ''L'Empire de la honte'', ಫಾಯರ್ಡ್‌, 2007 ISBN 978-2-253-12115-2 p.130.</ref> [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಮಕ್ಕಳ ಮರಣಪ್ರಮಾಣ]]ದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="economist" /> ಕೊರತೆತೂಕದ ಜನನಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತರ-ಗರ್ಭಕೋಶೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪರಿಮಿತಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 2.2 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇನ್ನೂ 1.4 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿಗೆ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯೇ ಇರದ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಕೊರತೆಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ A ಜೀವಸತ್ವ ಅಥವಾ ಸತುವುಗಳ ಕೊರತೆಯಂತಹವು 1 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿವೆ. [[ದ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್‌‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊದಲೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಮಕ್ಕಳು ಕನಿಷ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹವರುಗಳಿಗೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡಾ ಕೃಶರಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಈ ಮುನ್ನಾ ದಡಾರ/ದಢಾರ, ಶ್ವಾಸಕೋಸದ ಉರಿಯೂತ/ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಹಾಗೂ ಅತಿಸಾರ/ಭೇದಿಗಳಂತಹಾ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ/ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುವಂತಹಾ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಬೀರಬಲ್ಲದಾಗಿದೆ.<ref name="economist" /> ===ಅನಾರೋಗ್ಯ=== ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಸೋಂಕಿನ ಹಾಗೂ ಸೋಂಕು ಜಾಡ್ಯಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಕ್ಷಯರೋಗ]]ವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಾಗ ಇದು ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |journal=PLoS Med |year=2007 |volume=4 |issue=5 |pages=e115 |title=Malnutrition and infection: complex mechanisms and global impacts |author=Schaible UE, Kaufmann SH |doi=10.1371/journal.pmed.0040115 |pmid=17472433 |url=http://medicine.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371/journal.pmed.0040115 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸುರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ತಳಮಟ್ಟದವರೆಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ಸೂಚನೆಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೀಡಿತರು ಆಹಾರ ಪಡೆಯಲು, ಆದಾಯ ಗಳಿಸಲು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಗಳ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಶಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. {| class="wikitable sortable " border="1" |- ! ಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳು ! ಕೊರತೆ ! ಅಧಿಕ್ಯತೆ |- | [[ಆಹಾರ ಚೈತನ್ಯ]] | [[ನಿರಾಹಾರ/ಉಪವಾಸ]], [[ದೇಹಕ್ಷಯ]] | [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು]], [[ಮಧುಮೇಹ/ಸಿಹಿಮೂತ್ರರೋಗ]], [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]] |- | [[ಸರಳ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌‌ಗಳು]] | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ | [[ಮಧುಮೇಹ/ಸಿಹಿಮೂತ್ರರೋಗ]], [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು]] |- | [[ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌‌ಗಳು]] | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ | [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು]] |- | [[ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬು]] | ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಲೈಂಗಿಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಮಟ್ಟಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://deepfitness.com/705/The-Big-T-How-Your-Lifestyle-Influences-Your-Testosterone-Levels.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-12 |archive-date=2014-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317111926/http://deepfitness.com/705/The-Big-T-How-Your-Lifestyle-Influences-Your-Testosterone-Levels.aspx |url-status=dead }}</ref> | [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]] |- | [[ಅಪರಿಮಿತ ಕೊಬ್ಬು]] | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ | [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]] |- | [[ಅಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬು]] | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ | [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು]] |- | [[ಕೊಬ್ಬು]] | ಮೇದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಅರೆಜೀರ್ಣತೆ, [[ಮೊಲ ಉಪವಾಸ/ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ವಿಷಪ್ರಾಶನ]] (ಪ್ರೊಟೀನ್‌‌‌ ಸೇವನೆ ಅತಿಯಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ) | [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]] (ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ) |- | ಒಮೇಗಾ/ಅಂತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ 3 ಕೊಬ್ಬಿನಂಶಗಳು | [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]] | ರಕ್ತಸ್ರಾವ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವ |- | ಒಮೇಗಾ/ಅಂತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ 6 ಕೊಬ್ಬಿನಂಶಗಳು | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ | [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]], [[ಅರ್ಬುದ]] |- | [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌‌/ಮೇದಸ್ಸು]] | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ | [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]] |- | [[ಪ್ರೊಟೀನ್‌‌‌]] | [[ಕ್ವಾಷಿಯೋರ್ಕರ್‌‌‌/ಕಾರ್ಬೋರೇಟ್‌ಗಳ ಅಧಿಕ್ಯತೆ ]] | [[ಮೊಲ ಉಪವಾಸ/ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ವಿಷಪ್ರಾಶನ]] |- | [[ಸೋಡಿಯಂ]] | [[ಸೋಡಿಯಂರಾಹಿತ್ಯತೆ]] | [[ಸೋಡಿಯಂಅಧಿಕ್ಯತೆ]], [[ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]] |- | [[ಕಬ್ಬಿಣ]] | [[ರಕ್ತಹೀನತೆ]] | [[ಯಕೃತ್ತಿನ ತೀವ್ರರೋಗ]], [[ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆ]] |- | [[ಅಯೋಡಿನ್‌‌]] | [[ಗಳಗಂಡ| ಗಳಗಂಡ (ಗಾಯ್ಟರ್‌‌) ]], [[ತೀವ್ರತರ ಥೈರಾಯ್ಡ್‌]] | [[ಅಯೋಡಿನ್‌‌ ವಿಷತ್ವ]] (ಗಾಯ್ಟರ್‌‌/ಗಳಗಂಡ, ತೀವ್ರತರ ಥೈರಾಯ್ಡ್‌) |- | [[A ಜೀವಸತ್ವ]] | [[ಕ್ಸೆರೋಫ್ತಾಲ್ಮಿಯಾ]] ಹಾಗೂ ಸಂಜೆಗುರುಡು/ರಾತ್ರಿಗುರುಡು, ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟಿರೋನ್‌‌ನ ಅಲ್ಪ ಮಟ್ಟ | [[ಹೈಪರ್‌‌/ತೀವ್ರವಿಟಮಿನೋಸಿಸ್‌‌ A]] (ಯಕೃತ್ತಿನ ತೀವ್ರರೋಗ, ಕೂದಲಿಗೆ ಹಾನಿ/ನಷ್ಟ) |- | [[B1 ಜೀವಸತ್ವ|B<sub>1</sub> ಜೀವಸತ್ವ]] | [[ಬೆರಿ-ಬೆರಿ]] | |- | [[B2 ಜೀವಸತ್ವ|B<sub>2</sub> ಜೀವಸತ್ವ]] | ಚರ್ಮದ ಬಿರುಕುಬಿಡುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣಾಗುವಿಕೆ | |- | B<sub>3</sub> ಜೀವಸತ್ವ (ನಿಕೊಟಿನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ/ನಯಸಿನ್) | [[ಪಿಲೇಗ್ರ]] | [[ಅಜೀರ್ಣ]], [[ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸಂಕೋಚನೆ]], ಜನನದೋಷಗಳು |- | [[B12 ಜೀವಸತ್ವ|B<sub>12</sub> ಜೀವಸತ್ವ]] | [[ಪ್ರಬಲ/ಮಾರಕ ರಕ್ತಹೀನತೆ]] | |- | [[C ಜೀವಸತ್ವ]] | [[ರಕ್ತಪಿತ್ತವ್ಯಾಧಿ]] | [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ]]ವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ [[ಅತಿಸಾರ/ಭೇದಿ]] |- | [[D ಜೀವಸತ್ವ]] | [[ರಿಕೆಟ್ಸ್‌ ವ್ಯಾಧಿ]] | [[ಹೈಪರ್‌‌/ತೀವ್ರವಿಟಮಿನೋಸಿಸ್‌‌ D]] (ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ, ವಾಂತಿ, ಮಲಬದ್ಧತೆ) |- | [[E ಜೀವಸತ್ವ]] | ನರದೌರ್ಬಲ್ಯದ ವ್ಯಾಧಿಗಳು | [[ಹೈಪರ್‌‌/ತೀವ್ರವಿಟಮಿನೋಸಿಸ್‌‌ E]] (ರಕ್ತಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ: ಅಧಿಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವ) |- | [[K ಜೀವಸತ್ವ]] | [[ರಕ್ತಸ್ರಾವ]] | |- | [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ]] | [[ಅಸ್ಥಿರಂಧ್ರತೆ]], [[ಟೆಟನಿ ಸ್ನಾಯು ಸೆಡೆತ]], [[ಕೈ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಸ್ನಾಯು ಸೆಡೆತ]], [[ಕಂಠಕುಹರದ ಸೆಳೆತ]], [[ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯುಸೆಡೆತ]] | [[ಆಯಾಸ/ದಣಿವು]], [[ಖಿನ್ನತೆ]], [[ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಿ]], [[ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ]], [[ಪಿತ್ತೋದ್ರೇಕ]], [[ವಾಂತಿ]], [[ಮಲಬದ್ಧತೆ]], [[ಮೆದೋಜೀರಕದ ಉರಿಯೂತ]], [[ಅಧಿಕ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ]] |- | [[ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ]] | [[ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]] | ನಿಶ್ಶಕ್ತಿ, ಪಿತ್ತೋದ್ರೇಕ, ವಾಂತಿ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಹಾಗೂ [[ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]] |- | [[ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್‌‌]] | [[ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್‌‌ರಾಹಿತ್ಯತೆ]], [[ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯುಸೆಡೆತ]] | [[ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್‌‌ಅಧಿಕ್ಯತೆ]], [[ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನ]] |} ===ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು=== [[ದ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್‌‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, [[ಅಯೋಡಿನ್‌‌ ಕೊರತೆ]]ಯ ರೂಪದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು "ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ತಡೆಯಬಹುದಾದ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಬಹುಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ."<ref name="salt">[https://www.nytimes.com/2006/12/16/health/16iodine.html?fta=y ವಿಶ್ವದ IQ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ರಹಸ್ಯವು ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿದೆ]</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮಿತವಾದ [[ಅಯೋಡಿನ್‌‌ ಕೊರತೆ]] ಕೂಡಾ 10ರಿಂದ 15 I.Q. ಪಾಯಿಂಟ್‌/ಅಂಶಗಳಷ್ಟು [[ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ]]ಯ ಕೊರತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನಾತೀತ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="salt" /> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳಾದ ಅಂಗವಿಕಲತೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡುವ ಗಾಯ್ಟರ್‌‌/ಗಳಗಂಡ, ಕ್ರೆಟಿನ್‌ ರೋಗ ಹಾಗೂ ಕುಬ್ಜತೆ — ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವಿಶ್ವದ ಶೇಕಡಾ 16 ಜನರು ಕನಿಷ್ಟ ಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಊದಿಕೊಂಡ ಥೈರಾಯ್ಡ್‌ ಗ್ರಂಥಿಯಿರುವ ಗಾಯ್ಟರ್‌‌/ಗಳಗಂಡದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="salt" /> ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಹವ್ಯಾಸಗಳು, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ಹಾಗೂ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗಾಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶಿಕ್ಷಕರು, ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣಾತ್ಮಕ ಆಹಾರಸೇವಾ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸುಧಾರಿತ ಪೋಷಣಾ ವಿಷಯ ಹಾಗೂ ಪೋಷಣೆಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳವರೆಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉಪಹಾರಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೋಷಣೆಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite journal | title=The impact of health and nutrition on education | url=https://archive.org/details/sim_world-bank-research-observer_1996-02_11_1/page/23 | author=Jere R. Behrman | journal=World Bank Research Observer | volume=11 | issue=1 | pages=23–37 | year=1996}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ 10%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಸ್ನಾತಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಐದು ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಾವು ಸೇವಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ACHA-p195">{{cite journal |title=American College Health Association National College Health Assessment Spring 2006 Reference Group data report (abridged) |journal=J Am Coll Health |volume=55 |issue=4 |pages=195–206 |year=2007 |pmid=17319325 }}</ref> ಉತ್ತಮ ಪೋಷಣೆಯು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ; ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಮರಣೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ತೋರಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal |author=Benton D, Sargent J |title=Breakfast, blood glucose and memory |url=https://archive.org/details/sim_biological-psychology_1992-07_33_2-3/page/207 |journal=Biol Psychol |volume=33 |issue=2-3 |pages=207–10 |year=1992 |month=July |pmid=1525295 }}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಫೀನ್‌ಮುಕ್ತ ಸೇವನೆಯೋಗ್ಯ ಸೋಡಾ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಣ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮೊಸರನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರು ವಿವೇಚನಾಯುಕ್ತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ತೋರಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal |author=Kanarek RB, Swinney D |title=Effects of food snacks on cognitive performance in male college students |url=https://archive.org/details/appetite_1990-02_14_1/page/15 |journal=Appetite |volume=14 |issue=1 |pages=15–27 |year=1990 |month=February |pmid=2310175 }}</ref> ಪೋಷಣೆಯ ಕೊರತೆಗಳು 1951ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲಿಕೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |author=Whitley JR, O'Dell BL, Hogan AG |title=Effect of diet on maze learning in second generation rats; folic acid deficiency |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-nutrition_1951-09_45_1/page/153 |journal=J. Nutr. |volume=45 |issue=1 |pages=153–60 |year=1951 |month=September |pmid=14880969 }}</ref> :"ಉತ್ತಮ ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಧನೆಯು ಕಲಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಮರಣೆ ಸಂಬಂಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಹಾರದಿಂದ ಆಗುವ ಪ್ರಭಾವಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ".<ref>{{cite journal |author=Umezawa M, Kogishi K, Tojo H, ''et al.'' |title=High-linoleate and high-alpha-linolenate diets affect learning ability and natural behavior in SAMR1 mice |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-nutrition_1999-02_129_2/page/431 |journal=J. Nutr. |volume=129 |issue=2 |pages=431–7 |year=1999 |month=February |pmid=10024623 }}</ref> "ಪೋಷಣೆಶಾಸ್ತ್ರ-ಕಲಿಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ನಂಟು" ಎಂಬುದು ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಕಲಿಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. :"ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಸಹಿತ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಧನೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಭಾಗಶಃ ಅವರು ಶಾಲೆಗೆ ಬೇಗನೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಕಲಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಸಿಗುವುದು ಒಂದು ವಿಧವಾದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಧಿಯ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ."<ref>{{cite journal |author=Glewwe P, Jacoby H, King E |title=Early childhood nutrition and academic achievement: A longitudinal analysis |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-public-economics_2001-09_81_3/page/345 |journal=Journal of Public Economics |volume=81 |issue=3 |pages=345–68 |year=2001}}</ref> :ಶೇಕಡಾ 91%ರಷ್ಟು ಸ್ನಾತಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಾವು ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ 7%ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರವೇ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="ACHA-p195" /> :ಪೋಷಣೆಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌‌ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್ಸ್‌ ರಿಯಾಕ್ಟ್‌ ಕ್ವಿಕ್‌ಲಿ ಟು ದ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದೇರ್‌ ಕ್ಲಯಂಟ್ಸ್‌ ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್‌ : A ಲಾಂಗಿಟ್ಯೂಡಿನಲ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌‌. ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌‌, 81(3), 345-368.</ref><ref>{{cite journal |author=Guernsey L |title=Many colleges clear their tables of steak, substitute fruit and pasta |journal=Chronicle of Higher Education |volume=39 |issue=26 |pages=A30 |year=1993}}</ref> :ಪೋಷಣೆಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚು "ಬದ್ಧತೆಯಿರುವ" ಕಲಿಕಾ ಮಾದರಿಗಳು ಕಲಿಕಾ ಆವರ್ತನದ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಆವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Duster T, Waters A |title=Engaged learning across the curriculum: The vertical integration of food for thought |url=https://archive.org/details/sim_liberal-education_spring-2006_92_2/page/42 |journal=Liberal Education |volume=92 |issue=2 |pages=42 |year=2006}}</ref> ಓರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪೋಷಣೀಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಆತನ/ಆಕೆಯ ಸರಾಸರಿ ಶ್ರೇಣಿಯಂಶ/ಗ್ರೇಡ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಆವರೇಜ್‌ (G.P.A.)ಗೂ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಂತಹಾ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆರೋಗ್ಯವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆಯೆಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು [[ಅಸಂಗತವಲ್ಲದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ]]ವೆಂಬುದನ್ನು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾರಭೂತ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ. ಪೋಷಣೆಯ ಪೂರಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ [[ಖಿನ್ನತೆ]], [[ದ್ವಂದ್ವ ಮನಸ್ಕತೆ]], [[ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ]] ಹಾಗೂ [[ಅಂರ್ತರ್ನಿಬಂಧ]]ದಂತಹಾ ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮನೋರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author= Lakhan SE, Vieira KF |title= Nutritional therapies for mental disorders |journal= Nutr J |volume=7 |page=2 |year=2008 |pmid=18208598 |doi=10.1186/1475-2891-7-2 |url=http://www.nutritionj.com/content/7/1/2}}</ref> ಮನೋಸ್ಥಿತಿಯ ಉತ್ತೇಜನ/ಉನ್ನತೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ ಪೂರಕಾಂಶಗಳೆಂದರೆ [[ಐಕೋಸೇಪೆಂಟ್‌ನೋಯಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ]] ಹಾಗೂ [[ಡೊಕೊಸಾಹೆಕ್ಸೇನೋಯಿಕ್‌‌ ಆಮ್ಲ]] ([[ಅಗಸೆಬೀಜದ ತೈಲ]]ದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಆದರೆ [[ಮೀನಿನ ತೈಲ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಇವೆರಡೂ [[ಒಮೇಗಾ/ಅಂತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ-3 ಕೊಬ್ಬುಯುಕ್ತ ಆಮ್ಲ]]ಗಳಾಗಿವೆ), [[B12 ಜೀವಸತ್ವ]], [[ಫಾಲಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ]] ಹಾಗೂ [[ಐನಾಸಿಟಾಲ್‌]]ಗಳಾಗಿವೆ. === ಅರ್ಬುದ === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಬುದವು ಈಗ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ ಫಾರ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಆನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌/ಅರ್ಬುದದ ಮೇಲಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ "ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಟ್ಟ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪೇರಿದ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಅರ್ಬುದಕಾರಕ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಆಹಾರಗಳ ಸೇವನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಿಂದ ಹರಡುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಾದ ಯಕೃತ್ತು, ಜಠರ ಹಾಗೂ ಅನ್ನನಾಳಗಳ ಅರ್ಬುದಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ." ಶ್ವಾಸಕೋಶೀಯ ಅರ್ಬುದದ ಪ್ರಮಾಣವು ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ಬಡರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನತೆಯು "ಸಮೃದ್ಧಿ ಅಥವಾ 'ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜೀವನಶೈಲಿ'ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಅರ್ಬುದಗಳಾದ — ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು, ಕಸರತ್ತಿನ ಕೊರತೆ, ಆಹಾರಸೇವನೆ ಹಾಗೂ ವಯಸ್ಸುಗಳಿಂದಾಗಿ ದೊಡ್ಡಕರುಳು, ಗುದನಾಳ, ಎದೆ/ಎದೆಗೂಡು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್‌‌ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಅರ್ಬುದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ."<ref>{{cite news|first=Michael |last=Coren| url=http://www.cnn.com/2005/HEALTH/03/09/cancer.study/index.html | title=Study: Cancer no longer rare in poorer countries | publisher= CNN | date=2005-03-10 | accessdate=2007-01-01}}</ref> === ಚಯಾಪಚಯಿಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು === ಅನೇಕ ಮಟ್ಟಗಳ ಕುರುಹುಗಳು [[ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಅಧಿಕ್ಯತೆ]]ಯು ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸಿದರೆ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ (i.e. [[ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆ]])ಗಳು ಅನೇಕ ರೋಗಗಳ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಅಧಿಕ್ಯತೆಯು ಹಾಗೂ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಗಳು ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಉರಿಯೂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅವು ಅಪಧಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಾಯಗಳು ಹಾಗೂ [[ರಕ್ತಗರಣೆ]]ಗಟ್ಟುವಿಕೆ (i.e. ಹೃದಯ ರೋಗ) ಹಾಗೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆ (i.e. ಅರ್ಬುದ)ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಅಧಿಕ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ([[ಚಯಾಪಚಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ]], [[ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಮಟ್ಟ]]ದ ಏರಿಕೆ, [[ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]]ದ ಏರಿಕೆ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ [[ಟ್ರೈಗ್ಲಿಸರೈಡ್‌ಗಳು]] ಹಾಗೂ HDL [[ಕೊಬ್ಬು]]ಗಳ ಇಳಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಅಧಿಕ್ಯತೆಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಪ್ರೋಸ್ಟಾಗ್ಲಾಂಡಿನ್‌ನ PGE1/PGE2ಗಳ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಬೊಜ್ಜಿನ]] ಸ್ಥಿತಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಗೆ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಮಧುಮೇಹದ 2ನೆಯ ವಿಧ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬೊಜ್ಜಿರುವ ಹಾಗೂ ಬಹುತೇಕ ಮಧುಮೇಹದ 2ನೆಯ ವಿಧದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಧಿಕತೂಕ ಹಾಗೂ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಸ್ಪಷ್ಟವಿದ್ದರೂ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಗೆ ಖಚಿತ (ಸಂಭವನೀಯ ಬಹುವಿಧಗಳು) ಕಾರಣವು ಇನ್ನೂ ಅಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಕಸರತ್ತು, ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಿತ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಹಾಗೂ [[ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌ ಅಧಿಕ್ಯತೆ]]ಯ (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಇಳಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಧಿಕ ತೂಕದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನೇ ತಿರುವುಮುರುವು ಮಾಡಬಲ್ಲವೆಂಬುದು (ಅದರಿಂದಾಗಿ 2ನೆಯ ವಿಧದ ಮಧುಮೇಹ ಇದ್ದವರಿಗೆ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ ಇಳಿಸುವುದೆಂದು) ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. [[ಲೆಪ್ಟಿನ್‌]] ಹಾರ್ಮೋನಿಗೆ ನಿರೋಧಕತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಹಾಗೂ ಚಯಾಪಚಯಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌/ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನು ನಿರೋಧಕತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆವರ್ತನೆಯು ಆರಂಭವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆವರ್ತನೆಯು ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌/ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯಗಳ ವಿಪರೀತ ಸೇವನೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಸತತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌/ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನು ಉದ್ದೀಪನ ಹಾಗೂ ಕೊಬ್ಬು ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳೆರಡೂ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಹೈಪೋಥೆಲಾಮಸ್‌]]ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಸಂತೃಪ್ತಿಯ ಸಂದೇಶವಾಹಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌/ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನು ನಿರೋಧಕತೆಯು ಈ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ಮೂಲಕ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಬ್ಬು ಸಂಗ್ರಹದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಆಹಾರಸೇವನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಮೆದುಳಿಗೆ ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಸಂಕೇತ ನೀಡುವಿಕೆಯ ಇಳಿತವು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಯಾಪಚಯಿಕ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕರಿತ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌‌ಗಳು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌‌‌, ಕೊಬ್ಬು, ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌‌ ಸೇವನೆ, ಸಂತೃಪ್ತ ಹಾಗೂ ಅಪರಿಮಿತ ನೆಣಾಮ್ಲಗಳ ಸೇವನೆ ಮತ್ತು ಜೀವಸತ್ವಗಳು/ಖನಿಜಗಳ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಗಳಂತಹಾ ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಂಶಗಳು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಮತ್ತು ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನು ನಿರೋಧಕತೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಚರ್ಚಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ-ಕೃತ ಮಾಲಿನ್ಯವು [[ಸಮತೋಲನ]]ವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಪರಿಸರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾನವನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸ್ಫೋಟಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ]] ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯು (ಚಯಾಪಚಯಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರ್ಪಡಿಸುವ ಹಾಗೆ) ಮಾನವ ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಬಲ್ಲದು. === ಹೈಪೋನಾಟ್ರೆಮಿಯಾ/ಸೋಡಿಯಂ ರಾಹಿತ್ಯತೆ === ಸೋಡಿಯಮ್‌‌ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್‌‌ ಲವಣಗಳ ಮರುಪೂರಣವಿಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಸೇವನೆಯು, [[ಹೈಪೋನಾಟ್ರೆಮಿಯಾ/ಸೋಡಿಯಂ ರಾಹಿತ್ಯತೆ]]ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ನೀರನ್ನು ವಿಷಪೂರಿತಗೊಳಿಸು]]ವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, [[ಜೆನ್ನಿಫರ್‌ ಸ್ಟ್ರೇಂಜ್‌]]ರು ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹೀಗೆ ಮರಣಿಸಿ ಇಂತಹುದೇ ಪ್ರಚಾರ ಕಂಡ ಘಟನೆ ನಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/6263029.stm | publisher=BBC News | title=Why is too much water dangerous? | accessdate=2008-11-09 | date=2007-01-15}}</ref> ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ([[ಸುದೀರ್ಘ ಓಟ/ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌]] ಅಥವಾ [[ಟ್ರೈಯಥ್ಲಾನ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಹಾಗೂ ತರಬೇತಿಯಂತಹಾ) ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ, ತಲೆನೋವು, ಆಲಸ್ಯ/ಮಂಪರುಸ್ಥಿತಿ, ನಿಶ್ಶಕ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದರ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ವಿಸ್ಮೃತಿ, ಸೆಳೆವು ಹಾಗೂ ಸಾವುಗಳನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಲವಣತ್ವವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪರಾಸರಣ/ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್‌‌ದಿಂದಾಗಿ ಮೆದುಳು ಊದಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾನಿಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ/ಸೈಕಲ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತರಬೇತಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತುದಾರರು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಕರ್‌/ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟದಂತಹಾ ತಂಡಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ತೀರಾ ಕಷ್ಟವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆಲ್‌ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಂತಹಾ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆ ಮುಂತಾದುವು ಉಪಯುಕ್ತ ದ್ರವ ಮರುಪೂರಣ ತಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ==ಕಾರಣಗಳು == ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಅತಿಸಾರ/ಭೇದಿ ಕಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[HIV/AIDS ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವ್ಯಾಧಿ]]ಗಳಂತಹಾ<ref>ಬಾರೊ, ಮಮಡೌ ಹಾಗೂ ತಾರಾ F. ಡ್ಯುಬೆಲ್‌ "ಪರ್ಸಿಸ್ಟೆಂಟ್‌ ಹಂಗರ್‌ : ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೀವ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ವಲ್ನರೆಬಿಲಿಟಿ, ಫೆಮೈನ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ಸಬ್‌-ಸಹಾರನ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ" ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಮರ್ಶೆ. (2006) 35:521-38.</ref> [[ಬೇರೂರಿದ ಕಾಯಿಲೆ]] <ref>http://www.emedicine.com/ped/TOPIC1360.HTM</ref> ಗಳ ಇತರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವೂ ಆಗಿರಬಹುದು ===ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಬೆಲೆಗಳು=== ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಹಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಅಂಶವಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ, FAO (ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆ) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸುಮಾರು ಎಂಬತ್ತು ಪ್ರತಿಶತ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="Gardner, Gary 2000">ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್‌, ಗೇರಿ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಹಲ್‌ವೇಲ್‌‌. 2000. ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್‌ ಹಂಗರ್‌‌‌, ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌‌. ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾಚ್‌ 13(4):24.</ref> ಆರ್ಥಿಕತಜ್ಞ ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೆನ್‌‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರವು ಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ/ಬರವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಹಾರ ವಿತರಣೆ ಹಾಗೂ/ಅಥವಾ ಬಡತನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಹಾಗೂ [[ದುರ್ಭಿಕ್ಷ/ಬರ]]ಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಹಾರ ವಿತರಣೆ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಸೆನ್‌‌, A.K. ''ಪಾವರ್ಟಿ ಅಂಡ್‌ ಫೆಮೈನ್ಸ್‌ : ಆನ್‌ ಎಸ್ಸೇ ಆನ್‌ ಎನ್‌ಟೈಟಲ್‌ಮೆಂಟ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿಪ್ರೈವೇಷನ್''. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ : ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. (1981)</ref> ಸರಕುಗಳ ಸಟ್ಟಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಆಹಾರದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವಾದಗಳಿವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಮಾರಾಟ ಉದ್ಯಮದ ಉತ್ಕರ್ಷವು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, 2007-2008ರ ಸಾಲಿನ [[ಆಹಾರ ದರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಉಂಟಾಗುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,549187,00.html ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರಕು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಪಾತ್ರ</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಂಧನಗಳ ಬದಲಿಗೆ [[ಜೈವಿಕಇಂಧನ]]ಗಳ ಬಳಕೆಯು ಪೋಷಣೆಯುಕ್ತ ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7472532.stm ಜೈವಿಕ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆ ಬಡತನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ</ref> [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ ಆಹಾರ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪ ವರದಿಗಾರ, [[ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್‌]]ರು‌ ಬೆಳೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಜೊಂಡು ಹಾಗೂ ಬಾಳೆ ಎಲೆಗಳಂತಹಾ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನೇ ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7065061.stm ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ‘ಮಾನವಕುಲದ ಮೇಲಿನ ಅಪರಾಧ/ದೌರ್ಜನ್ಯ'</ref> ====ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು==== ಶಿಶುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸದಿರುವಿಕೆಯು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧಾರಣ ಕುಟುಂಬಗಳು ಶೀಷೆ/ಬಾಟಲ್‌ ಹಾಲಿನ ಸೇವನೆಯೇ ಉತ್ತಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು.<ref>BBC ನ್ಯೂಸ್‌. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ</ref> [[WHO ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೇ ಅಥವಾ ನೋವು ಹಾಗೂ ಅಸೌಖ್ಯತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.reuters.com/article/healthNews/idUSTRE56U25T20090731 ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯು 1.3 ದಶಲಕ್ಷ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಲ್ಲದು</ref> ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಹಾರಮೂಲದಿಂದ ತೀರಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ ಅಥವಾ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯು ಕೂಡಾ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಲು ಪೋಷಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸೂಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ ಮೂಲವು ಲಭ್ಯವಿರುವುದೂ ಕಾರಣಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಹಸಿವಿನ ಮಾಪನದಿಂದಲೇ ಅಳೆಯುವರಾದರೂ, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯು ಕೂಡಾ ಅದಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲದು. ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳು ಕುಳಿತೇ ಇರುವ ಜೀವನಶೈಲಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜಿನ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಯೇಲ್‌‌‌ ಮನೋತಜ್ಞರಾದ ಕೆಲ್ಲಿ ಬ್ರೌನೆಲ್‌‌ರು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರಗಳಿಗಿಂತ ಕೊಬ್ಬು ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಪೂರಿತ ಆಹಾರಗಳು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ ಇಂತಹವನ್ನು "ವಿಷಪೂರಿತ ಆಹಾರ ಪರಿಸರ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಕೇವಲ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆದಾಯವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.<ref name="Gardner, Gary 2000" /> ====ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ==== [[ಸರದಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ]]ಯಂತಹಾ ಕೃಷಿ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳ ಅನಜ್ಞತೆ ಅಥವಾ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದ ಅಲಭ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ [[ಕೃಷಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ [[ಸಾರಜನಕ]] [[ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು]], [[ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ನೀರಾವರಿ]]ಯಂತಹಾ [[ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ]] ಅಲಭ್ಯತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರಬಹುದು. ವ್ಯಾಪಕ [[ಬಡತನ]]ದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ, [[ರೈತ]]ರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲಾಗದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]‌ ಹಾಗೂ [[ಯೂರೋಪ್‌‌]]ಗಳೂ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ರೈತರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ [[ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೂ]] [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌]]‌ ಹಾಗೂ ಕೆಲ ಶ್ರೀಮಂತ ದಾನಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು [[ನೆರವಿ]]ನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ [[ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ನೀತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ]]ದಂತಹಾ ಕೃಷಿ ಆದಾನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="newyorktimes" /><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4678592.stm ಝಾಂಬಿಯಾ: ಫಲದಾಯಕ ಆದರೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತ]</ref> ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೈತರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಶಕ್ತರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ, ಅಲ್ಪ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ವೇತನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ, ತೆರಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಆಹಾರ ದರಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="newyorktimes" /> [[File:Malnurished Afghan Child.jpg|thumb|200px|left|upright=2.1|ಸರಿಸುಮಾರು 14 ಪೌಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ತೂಕದ 18-ತಿಂಗಳು ವಯಸ್ಸಿನ ಆಫ್ಘನ್‌ ಬಾಲಕಿಗೆ US ಸೇನೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡವು ಪಾಕ್‌ತ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.]] [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ [[ನಾರ್ಮನ್‌ ಬೋರ್ಲಾಗ್‌‌]]ರು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಅಡೆತಡೆಗಳಾಗಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ]]ಗಳ ಅಲಭ್ಯತೆಗೆ ಕಾರಣಗಳೆಂದು [[ಪರಿಸರ]]ದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೆಡೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="atlantic" /> ===ಭವಿಷ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳು=== ವ್ಯಾಪಕ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅನೇಕ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಡ್ಡಿಗಳಿವೆ. ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಜನರಲ್ಲಿ 95%ರಷ್ಟು ಜನರು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಸ್ಥಾಯಿ ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ IPCC ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯು "ಬಹಳವೇ ನಿರೀಕ್ಷಣೀಯ"ವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="ipcc">{{cite web|title= Climate Change 2007: Synthesis Report |date=12-17 Nov 2007 |publisher= Intergovernmental Panel on Climate Change. |url= http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr.pdf |accessdate=2010-01-27}}</ref> ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕೂಡಾ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಲೂ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲವು.<ref name="ipcc" /> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಪೋಷಣೆಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1998-2001ರ ಸಾಲಿನ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಬರಗಾಲವು ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80% ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಹಾಗೂ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಜವೆಗೋಧಿ ಬೆಳೆಗಳ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ 50% ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಬಟಿಸ್ಟಾ, ಡೇವಿಡ್‌. "ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌‌ ಚೇಂಜ್‌‌ ಇನ್‌ ಡೆವೆಲಪಿಂಗ್‌ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌‌." ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಸಿಯಾಟಲ್‌. 27 Oct 2008.</ref> ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ಸಹಾರಾ ಉಪವಲಯಗಳಂತಹಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯಂತಹಾ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆಗಳು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತೂ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಲ್ಲದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಸರಳ ಏರಿಕೆ ಕೂಡಾ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳ ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಇಳಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಆ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ipcc" /> [[ಜೇನ್ನೊಣ/ದುಂಬಿ]]ಗಳು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು [[ಹಿಂಡು/ಸಮೂಹ ಕುಸಿತ ವ್ಯಾಧಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://aginfo.psu.edu/news/2007/1/HoneyBees.htm ] ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಾವಿನ ಸರಣಿಯು ಜೇನುಸಾಕಾಣಿಕೆದಾರರನ್ನು, ಫಸಲು ಬೆಳೆಯುವವರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದೆ</ref> [[ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಈ ದುಂಬಿ/ಜೇನ್ನೊಣಗಳು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುತ್ತವೆ]], ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಆಹಾರದ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6438373.stm ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಜೇನ್ನೊಣಗಳು US ಬೆಳೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿವೆ</ref> [[Ug99 ತಳಿ]]ಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ಗೋಧಿ]]ಯ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ]]ವೊಂದು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ವಿಶ್ವದ ಗೋಧಿ ಬೆಳೆಗಳ 80%ರಷ್ಟನ್ನು ಇದು ನಾಶಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.theguardian.com/science/2007/apr/22/food.foodanddrink ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಜನರು ಬೆಳೆಗಳ ಕಾಯಿಲೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ]</ref><ref>http://articles.latimes.com/2009/jun/14/science/sci-wheat-rust14 ವಿಶ್ವದ ಗೋಧಿ ಬೆಳೆಗೆ ಒಂದು ಟೈಮ್‌‌ ಬಾಂಬ್‌</ref> ==ನಿರ್ವಹಣೆ== {{Main|Ready-to-Use Therapeutic food|famine relief}} [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಬಹುತೇಕ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳ]]ನ್ನು (ಜೀವಸತ್ವಗಳು ಹಾಗೂ ಖನಿಜಾಂಶಗಳು) ಸೇರಿಸಿ [[ಸಾರಭರಿತಗೊಳಿಸುವುದರ]] ಮೂಲಕ ನಡೆಸುವ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವು ಇತರ [[ಪ್ರಯತ್ನ]]ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="IQ">https://www.nytimes.com/2008/12/04/opinion/04kristof.html ವಿಶ್ವದ IQ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ</ref> [[ಕೋಪೆನ್‌ಹೇಗನ್‌ ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯ]]ವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯ ಪೂರಕಾಂಶಗಳಿಗೆ ಮೊದಲನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡಿತ್ತು.<ref name="hiddenhunger"/><ref name="Let them eat micronutrients">[http://www.newsweek.com/id/160075 ಲೆಟ್‌ ದೆಮ್‌ ಈಟ್‌ ಮೈಕ್ರೋನ್ಯೂಟ್ರಿಯೆಂಟ್ಸ್‌]</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಅನುದಾನಗಳಲ್ಲಿ $300mನಷ್ಟು ಮೂಲಭೂತ ಪೋಷಣೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವಿನಿಯೋಗವಾದರೂ, ತೀವ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವ 20 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ $2ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="economist" /> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ [[HIV/AIDS]]ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ $67ರಂತೆ $2.2 ಶತಕೋಟಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref name="economist" /> ===ತುರ್ತು ಕ್ರಮಗಳು=== ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನು [[ಸಾರಭರಿತಗೊಳಿಸುವುದ]]ರ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದು.<ref name="hiddenhunger" /> [[ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೆಣ್ಣೆ]]ಯ ಪುಡಿಕೆಗಳು (ನೋಡಿ [[ಪ್ಲಂಪಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿಬೀಜ]]ಗಳು) ಮತ್ತು [[ಸ್ಪಿರುಲಿನಾ]]ನಂತಹಾ ಸಾರಭರಿತ ಆಹಾರಗಳು ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯದ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪೊಟ್ಟಣಗಳಿಂದಲೇ ಸೇವಿಸಬಹುದು, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಅಥವಾ ದುರ್ಲಭ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಟ್ಟಿರಬಹುದಲ್ಲದೇ, ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ತೀವ್ರ ರೋಗಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹಾ ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="BBC" /> ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ [[1974]]ರ ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿರುಲಿನಾವನ್ನು 'ಭವಿಷ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಹಾರ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದನ್ನು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[A ಜೀವಸತ್ವ]]ದ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ [[ಸತುವು]] ಮಾತ್ರೆಗಳಂತಹಾ ಪೂರಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿನ [[ಅತಿಸಾರ/ಭೇದಿ]]ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="time" /> ನೆರವು ನೀಡುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿದವರಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ನಗದು ಅಥವಾ ನಗದು ಸಲ್ಲಿಕೆ ಹುಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅಗ್ಗದ, ತ್ವರಿತ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹಾರವು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ತೆರಲಾಗದ ಬೆಲೆಗಳಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಲಿದೆ.<ref name="csmonitor" /> ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಆಹಾರದ ವಿತರಕ [[UN]]'ನ [[ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಆಹಾರದ ಬದಲಿಗೆ ನಗದು ಹಾಗೂ ನಗದುಸಲ್ಲಿಕೆ ಹುಂಡಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದನ್ನು WFP'ನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜೊಸೆಟ್ಟೆ ಷೀರನ್‌ರು ಇದನ್ನು ಆಹಾರ ನೆರವಿನಲ್ಲಿ "ಕ್ರಾಂತಿ"ಯೆಂದು ಕರೆದರು.<ref name="csmonitor" /><ref name="wfp" /> ನೆರವಿನ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಕಾನ್ಸರ್ನ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್‌]] ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಫಾರಿಕಾಮ್‌ ಎಂಬ [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ]] ಸೇವಾದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಗೆ ನಗದನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಿದೆ.<ref name="csmonitor" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಪರ್ಕವಿರುವ [[ಅನಾವೃಷ್ಟಿ]] ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದೇ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸೂಕ್ತ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="csmonitor" /> [[ಫ್ರೆಡ್‌‌ ಕೂನಿ]]ಯವರು "[[ಪರಿಹಾರ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಜೀವಗಳನ್ನುಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಜನರನ್ನು ತಲುಪುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅನೇಕರು ಸಾವು ಕಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>ಆಂಡ್ರ್ಯೂ S. ನಾಟ್ಸಿಯೋಸ್‌ (U.S. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಾಹಕ)</ref> ಹಸಿದವರು ವಾಸಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬದಲಿಗೆ ತವರು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಿರುವ US ಕಾನೂನು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದ ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹಣ ಸಾಗಣಿಕೆಗೆ ವ್ಯಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Let them eat micronutrients" /> ಫ್ರೆಡ್‌‌ ಕೂನಿ ಮತ್ತೂ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ "ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ/ಬರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಹಾರವು ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಿಗದಿದ್ದರೂ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿಯಂತೂ ಖಂಡಿತಾ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿವೆ" ಹಾಗೂ "ಸ್ಥಳೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಗಳು ಬಡವರಿಗೆ ಕೊಳ್ಳಲು ತೀರ ದುಬಾರಿಯೆನಿಸಿದರೂ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದಾನಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿತ ಆಹಾರವನ್ನು ಏರಿದ ಬೆಲೆಗೆ ಕೊಳ್ಳುವುದು ವಿದೇಶದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಗ್ಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ."<ref>ಮಾಜಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸ್ಟೀಬ್‌ ಸೋಲಾರ್ಜ್‌ಗೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌, ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್‌‌ ಪಕ್ಷ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌) - ಜುಲೈ 1994</ref> [[ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]]ವು ಈಗ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌‌'ನ ಆಹಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ನಿರೂಪಿತ ಸೂತ್ರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿತ್ತು, ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಎಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೆರವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾವಿಸುತ್ತಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ ನೆರವಿನ ಯೋಜನೆಯಾದ ಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್‌ ಸೇಫ್ಟಿ ನೆಟ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ನ ಮೂಲಕ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾವು ತೀವ್ರ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ, ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ನಗದುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಆಯ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆಯಂತಹಾ ವಿದೇಶಿ ನೆರವಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಗ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಡು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.csmonitor.com/2008/0506/p01s06-woaf.html?page=2 ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಆಹಾರ ನೆರವು ಯೋಜನೆಯ ಮಾದರಿಯೊಂದು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ]</ref> ಕೇವಲ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ ಕೂಡಾ ರೈತರಿಗೆ, ನಗರದ ಬಡವರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮಹಾನಗರದವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಮಹಾನಗರ ವಾಸಿಗಳು ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗೃಹತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಚೀಲಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ತಾಜಾ ತರಕಾರಿ ಹಣ್ಣುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರದ ನಗರದ ನಾಗರಿಕರು ಸ್ಥಿರ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="ReferenceA">ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್‌, ಗೇರಿ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಹಲ್‌ವೇಲ್‌‌. 2000. ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್‌ ಹಂಗರ್‌‌‌, ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌. ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾಚ್‌ 13(4):5.</ref> ===ದೀರ್ಘ ಕಾಲೀನ ಕ್ರಮಗಳು=== {{main|food security}} [[ಸಾರಜನಕ]] [[ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕಗಳಂ]]ತಹಾ [[ಪಶ್ಚಿಮ]]ದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು [[ಏಷ್ಯಾ]]ಗೆ ಕರೆತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]] ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿತು. [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಆ ರೀತಿಯ ರಸ್ತೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ [[ಬೀಜ]] ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೀಜ ಕಂಪೆನಿಗಳಂತಹಾ [[ಆಧಾರಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದು ಅವು ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>https://www.nytimes.com/2007/10/10/world/africa/10rice.html?_r=1&amp;hp&amp;oref=slogin ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳಿಂದಾಗುವ ಸಮೃದ್ಧಿಯು ಸಾಲುತ್ತಿಲ್ಲ</ref> ಅನುದಾನಿತ [[ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬೀಜ]]ಗಳ ಮೇಲಿನ [[ಕೃಷಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳ ಫಸಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="newyorktimes" /><ref>[http://www.csmonitor.com/2008/0618/p07s01-woaf.html ಕೀನ್ಯಾದ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದು ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಮುಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು]</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಮಲಾವಿ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ 13 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಲ್ಲಿ ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಐದು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಈ ರೀತಿಯ ತುರ್ತು ಆಹಾರ ನೆರವಿನ ಅಗತ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರ್ಕಾರವು ಕಾರ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದಾಗ [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]‌‌ನ ವಾಗ್ದಂಡನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ರೈತರು ದಾಖಲೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಫಸಲನ್ನು [[2005]]ರಲ್ಲಿನ 1.2 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ [[2007]]ರಲ್ಲಿನ 3.4 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದಾಗ ಮಲಾವಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ರಫ್ತುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="newyorktimes" /> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಗಳು ಇಳಿದು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವೇತನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು.<ref name="newyorktimes" /> ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾ’ದ ರೈತರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಬೀಜಗಳ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ [[ಜೆಫ್ರಿ ಸ್ಯಾಷ್ಸ್‌]]‌‌ ಕೂಡಾ ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="obama" /><ref name="newyorktimes" /> ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವಿಕೆಯು ನಿಜಕ್ಕೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆ ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿನ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯು 1.3 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಲ್ಲದು.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/3022558.stm ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರಭರಿತಗೊಳಿಸಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರುವ [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಬೆಲದಿ/ಡಿ ರೊಟ್ಟಿ/ಬ್ರೆಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಅಥವಾ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಮೀನಿನ ವ್ಯಂಜನ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪನ್ನು ಅಯೋಡೀಕರಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳಂತಹಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಕೈಹಾಕುತ್ತಿವೆ.<ref name="BBC" /> ಜನಸಮೂಹದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ/ಸಮೂಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ “ನೈತಿಕ ನಿಗ್ರಹಗಳ” ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು [[ಥಾಮಸ್‌ ಮಾಲ್ತಸ್‌‌]] ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು.”<ref>ಮಾಲ್ತಸ್‌‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ ಥಾಮಸ್‌. 1976 (1798). ಆನ್‌ ಎಸ್ಸೇ ಆನ್‌ ದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್‌‌ ಆಫ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್. ಫಿಲಿಪ್‌ ಆಪಲ್‌ಮ್ಯಾನ್‌‌, ed. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ನಾರ್ಟನ್.</ref> ರಾಬರ್ಟ್‌ ಛಾಪ್‌ಮನ್‌‌ ಸಲಹೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ/ಸಮೂಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲು ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಚಾಪ್‌ಮನ್‌‌, ರಾಬರ್ಟ್. 1999. “ನೋ ರೂಮ್‌ ಅಟ್‌ ದ ಇನ್‌‌, ಆರ್‌ ವೈ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್‌‌‌ ಆರ್‌ ನಾಟ್‌ ಆಲ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌.” ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎನ್‌ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್‌, 21(1): 81-97.</ref> ವಲಸೆ-ವಿರೋಧಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ನಿಲುವು ತಳೆಯುವ [[ಗ್ಯಾರೆಟ್‌ ಹಾರ್ಡಿನ್‌]]ರು “…ಎಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆ/ಸಮೂಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಪರಿಹಾರಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ವಲಸೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಜನಸಂಖ್ಯೆ/ಸಮೂಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ನಿವಾರಣಾ ಕವಾಟದ ರೀತಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>ಹಾರ್ಡಿನ್‌, ಗರ್ರೆಟ್‌‌. 1992. “ದ ಎಥಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಗ್ರೋತ್‌ ಅಂಡ್‌‌ ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್.” ಇನ್‌ ಕ್ರೌಡಿಂಗ್‌ ಔಟ್‌ ದ ಫ್ಯೂಚರ್‌‌: ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಗ್ರೋತ್‌‌, US ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್‌, ಅಂಡ್‌‌ ಪ್ರೆಷರ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ W. ಫಾಕ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಇರಾ H. ಮೆಲ್ಹಮ್‌‌, eds. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, DC: ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್‌ ರಿಫಾರ್ಮ್‌.</ref> ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೆನ್‌‌ರ ಮಟ್ಟಿಗೆ, “ದುರ್ಭಿಕ್ಷ/ಬರವು ಹೇಗೆ ಬಂದರೂ, ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಆಹಾರದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪಡಿತರ ಮಿತಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಾಧಾರಣ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ಧನಗಳಲ್ಲಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ಯೋಗ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.”<ref>ಸೆನ್‌, ಅಮರ್ತ್ಯ. 1982. ಪಾವರ್ಟಿ ಅಂಡ್‌ ಫೆಮೈನ್ಸ್‌‌: ಆನ್‌ ಎಸ್ಸೇ ಆನ್‌ ಎನ್‌ಟೈಟಲ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿಪ್ರೈವೇಷನ್‌, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌: ಕ್ಲಾರೆಂಡನ್‌ ಮುದ್ರಣಾಲಯ.</ref> ಅವಕಾಶ/ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸೂಚಿತವಾದ ಒಂದು ನೀತಿಚೌಕಟ್ಟನ್ನು [[ಆಹಾರ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ]] ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಜನರಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಭರವಾದ ಆಹಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಹಾರ, ಕೃಷಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಫುಡ್‌ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಎಂಬುದು ಆಹಾರ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಂತಕರ ಚಾವಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನವ್ಯಪುರೋಗಾಮಿಗಳು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದರ ಪರ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌‌ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನೇ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಪರಿಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳ ಆವರ್ತದಿಂದ ಹೊರಬರುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಆಹಾರಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರಫ್ತು-ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಒಂದು ರೂಪವಾದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಶಾಲಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಕ್ಕಳು ಅಂದು ಪಡೆಯುವ ಶಿಕ್ಷಣವು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಹಾರದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಂಗಪೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಕರ ಶಾಲೆಗಳ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜನ್ನು ಬಹುತೇಕ 30-50%ರವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Gardner, Gary 2000" /> ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಉಪಕ್ರಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಹಸಿವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಮುಹಮ್ಮದ್‌‌ ಯೂನಸ್‌ರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಗ್ರಾಮೀಣ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಎಂಬ ಯೋಜನೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ತೀರ ಬಡ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವಂತೆ ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಈ ಸಾಲಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಬಡತನದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಪೋಷಣಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಿಳೆಯೋರ್ವಳಿಗೆ ಆದಾಯದ ದಾರಿಯೊಂದು ಕಂಡಿತೆಂದರೆ, ಆಕೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಮನೆವಾರ್ತೆ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.<ref name="Gardner, Gary 2000" /> ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರೆ, ಬಡತನವನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದಲ್ಲದೇ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಿರು-ಸಾಲ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುವುದು ಏಕೆಂದರೆ ಹಸಿವು ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿಷಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Gardner, Gary 2000" /> ಮಹಿಳೆಯರೆಡೆಗೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಿರುಸಾಲ ಯೋಜನೆಗಳು ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಎರಡೂ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತವೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದುಡಿಯಬಲ್ಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೆ ಅವರು ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಾನವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಪುರುಷರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆಂಬ ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಿರು-ಸಾಲ ಯೋಜನೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ನಾವು ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.<ref name="Gardner, Gary 2000" /> ==ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಶಾಸ್ತ್ರ== [[File:Nutritional deficiencies world map - DALY - WHO2002.svg|thumb|2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100,000 ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಣಾ ಕೊರತೆಗಳು ಅಂಗವಿಕಲತೆ-ಹೊಂದಿಕೆಯ ವರ್ಷದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದವು.ಪ್ರೊಟೀನ್‌‌‌-ಶಕ್ತಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ಅಯೋಡಿನ್‌‌ ಕೊರತೆ, A ಜೀವಸತ್ವ ಕೊರತೆ, ಹಾಗೂ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊರತೆ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಪೋಷಣಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೊರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>[115]</ref>[116][117][118][119][120][121][122][123][124][125][126][127][128]]] {{See also|Global Hunger Index}} 2007ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 923 ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಜನರಿದ್ದರು, ವಿಶ್ವವು ಈಗಾಗಲೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ - 6 ಶತಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ - ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಎರಡರಷ್ಟು - 12 ಶತಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ 1990ಕ್ಕಿಂತ,<ref>[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಲಾಖೆ. [http://www.fao.org/docrep/011/i0291e/i0291e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2008 : ಹೈ ಫುಡ್‌ ಪ್ರೈಸಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ -ಥ್ರೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಪರ್ಚುನಿಟೀಸ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2008, p. 2. “FAO'ನ ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2007ರಲ್ಲಿನ ಹಸಿವಿನಿಂದ [ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಗೊಳಗಾದವರು] ಪೀಡಿತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 923 ದಶಲಕ್ಷವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ, 1990–92ರ ಮೂಲ ಅವಧಿಗಿಂತ 80 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.”.</ref> 80 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>[[ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್‌]]. [http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/7session/A-HRC-7-5.doc “ಪ್ರೊಮೋಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಆಲ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌, ಸಿವಿಲ್‌, ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌, ಇಕನಾಮಿಕ್‌‌, ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌‌, ಇನ್‌ಕ್ಲೂಡಿಂಗ್‌ ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ : ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ರ್ರ್ಯಾಪರ್ಟಿಯರ್‌‌ ಆನ್‌ ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್‌‌, ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ]], ಜನವರಿ 10, 2008.“ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ|[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ (FAO), ಪ್ರಕಾರ‌ ವಿಶ್ವವು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರತಿ ಮಗು, ಮಹಿಳೆ ಹಾಗೂ ಪುರುಷನಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದು 12 ಶತಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಅಥವಾ ಈಗಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಬಲ್ಲದು.”</ref> {| class="wikitable sortable " !ವರ್ಷ !1990 !1995 !2005 !2007 |- !ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ (ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ)<ref>[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಲಾಖೆ. [http://www.fao.org/docrep/011/i0291e/i0291e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2008 : ಹೈ ಫುಡ್‌ ಪ್ರೈಸಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ -ಥ್ರೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಪರ್ಚುನಿಟೀಸ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2008, p. 48.</ref> | 842 | 832 | 848 | 923 |} {| class="wikitable sortable " !ವರ್ಷ !1970 !1980 !1990 !2005 !2007 |- !ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಜನರ ಪಾಲು <ref>[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ವಿಭಾಗ. [http://www.fao.org/docrep/009/a0750e/a0750e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2006 : ಎರಾಡಿಕೇಟಿಂಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹಂಗರ್‌ – ಟೇಕಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಟೆನ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌‌ ಆಫ್ಟರ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸಮ್ಮಿಟ್‌”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2006, p. 8. “ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟದಿಂದಾಗಿ ಹಸಿದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪ ಇಳಿಕೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು – 1990–92ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ 20 ಪ್ರತಿಶತದಿಂದ 2001–03ರಲ್ಲಿನ 17 ಪ್ರತಿಶತದವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಶತ 3 ಅಂಶಗಳಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. (…) 1969–71ರಿಂದ 1979–81ರ ನಡುವೆ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರತಿಶತ 9ರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡರೆ (37 ಪ್ರತಿಶತದಿಂದ 28 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ) 1979–81ರಿಂದ 1990–92ರ ನಡುವೆ ಮತ್ತೂ 8 ಪ್ರತಿಶತ ಅಂಶಗಳ (20 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ) ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು.”.</ref><ref>[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಲಾಖೆ. [http://www.fao.org/docrep/011/i0291e/i0291e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2008 : ಹೈ ಫುಡ್‌ ಪ್ರೈಸಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ -ಥ್ರೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಪರ್ಚುನಿಟೀಸ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2008, p. 6. “ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನುಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ತೋರಲಾಗಿದೆ – 1990–92ರಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಶೇಕಡಾ 20ರಿಂದ 1995–97ರಲ್ಲಿನ 18 ಶೇಕಡಾಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಗೆ ಹಾಗೂ 2003–05ರಲ್ಲಿ 16 ಶೇಕಡಾಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ. ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗಳು ಈ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತಿರುವುಮುರುವು ಮಾಡಿದ್ದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಯ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ 17 ಶೇಕಡಾಗೆ ತಲುಪಿಸಿವೆ.”.</ref> | 37 % | 28 % | 20 % | 16 % | 17 % |} *ಸರಾಸರಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಂತೆ, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ - ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 4000 ಜನರು - ಪ್ರತಿ ದಿನ 100 000 - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 36 ದಶಲಕ್ಷ - ಜನ ಸಾವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಸಾವುಗಳ 58 %ರಷ್ಟಿದೆ (2001-2004ರ ಅವಧಿಯ ಅಂದಾಜುಗಳು).<ref>[[ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್]]. [http://hei.unige.ch/~clapham/hrdoc/docs/foodrep2001.pdf “ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್‌ : ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಬೈ ದ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ರ್ರ್ಯಾಪರ್ಟಿಯೋರ್‌ ಆನ್‌ ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್‌, Mr. ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್, ಸಬ್‌ಮಿಟ್ಟೆಡ್‌ ಇನ್‌ ಅಕಾರ್ಡೆನ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ಕಮಿಷನ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌ 2000/10”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]], ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2001, p. 5. “ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, 62 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮರಣಿಸಿದರೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ 36 ದಶಲಕ್ಷ (58 ಶೇಕಡಾ) ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಪೋಷಣೆಯ ಕೊರತೆಗಳು, ಸೋಂಕುಗಳು, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ಅಥವಾ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ಹಸಿವುಗಳಿಂದ ದೇಹವು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಾಗ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮರಣಿಸುತ್ತಾರೆ.”.</ref><ref>[[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ]]. [http://ap.ohchr.org/documents/E/CHR/resolutions/E-CN_4-RES-2002-25.doc “ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್‌‌ : ಕಮಿಷನ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌ 2002/25”]. [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೈಕಮೀಷನರ್‌ ಕಛೇರಿ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]], ಏಪ್ರಿಲ್‌ 22, 2002, p. 2. “ಇಡೀ ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಪೋಷಣೆಯ ಕೊರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 36 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಮರಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ”.</ref><ref>[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆ. [http://www.fao.org/righttofood/kc/downloads/vl/docs/Rtf%20hearing%2031%2003%202004.doc “ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌‌ಪರ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್‌‌ ಅಡ್‌ಜಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌, ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ರ್ರ್ಯಾಪರ್ಟಿಯರ್‌ ಆನ್‌ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್‌ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ : ಕಮಿಷನ್‌ ಕಂಟಿನ್ಯೂಸ್‌ ಜನರಲ್‌ ಡಿಬೇಟ್‌ ಆನ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌, ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]], ಮಾರ್ಚ್‌ 29, 2004, p. 6. “ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 36 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.”.</ref> *ಸರಾಸರಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಂತೆ, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿ 5 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಗುವು ಸಾವು ಕಾಣುತ್ತದೆ - ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 700 ಮಕ್ಕಳು - ಪ್ರತಿ ದಿನ 16 000 - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 6 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು - ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಎಲ್ಲಾ ಸಾವುಗಳ 60%ರಷ್ಟಿದೆ (2002-2008ರ ಅವಧಿಯ ಅಂದಾಜುಗಳು).<ref>[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಸಿಬ್ಬಂದಿ. [http://www.fao.org/docrep/005/y7352e/y7352e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2002: ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ : ವೆನ್‌ ಪೀಪಲ್‌ ಲಿವ್‌ ವಿತ್‌ ಹಂಗರ್‌ ಅಂಡ್ ಫಿಯರ್ ಸ್ಟಾರ್ವೇಷನ್‌”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2002, p. 6. “ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 6 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹಸಿವಿನಿಂದಾಗಿ ಮರಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.”</ref><ref>[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ Dept. [http://www.fao.org/docrep/007/y5650e/y5650e00.htm “][http://www.fao.org/docrep/007/y5650e/y5650e00.htm ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ 2004: ಮಾನಿಟರಿಂಗ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್‌‌ ಟುವರ್ಡ್ಸ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸಮ್ಮಿಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಿಲೇನಿಯಮ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಗೋಲ್ಸ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2004, p. 8. “ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಜೀವಸತ್ವಗಳು ಹಾಗೂ ಖನಿಜಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯು 5 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ”.</ref><ref>[[ಜ್ಯಾಕ್ವೆಸ್‌ ಡಿಯೋಫ್‌‌]]. [http://www.fao.org/docrep/007/y5650e/y5650e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ 2004: ಮಾನಿಟರಿಂಗ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್‌‌ ಟುವರ್ಡ್ಸ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸಮ್ಮಿಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಿಲೇನಿಯಮ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಗೋಲ್ಸ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2004, p. 4. “ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಐದು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಗು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದೆ”.</ref><ref>[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ Dept. [http://www.fao.org/docrep/008/a0200e/a0200e00.htm “][http://www.fao.org/docrep/008/a0200e/a0200e00.htm ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ 2005: ಎರಾಡಿಕೇಟಿಂಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹಂಗರ್‌ -ಕೀ ಟು ಅಚೀವಿಂಗ್‌ ದ ಮಿಲೇನಿಯಮ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಗೋಲ್ಸ್‌”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2005, p. 18. ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಸಾವುಗಳ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ 6 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದು – ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಇಡೀ ಜಪಾನ್‌ನ ಶಾಲಾಪೂರ್ವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಈ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ನಿರಾಹಾರದಿಂದ ಮರಣಿಸಿರುತ್ತವೆ. ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಕ್ಕಳು ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿಗೆ ತಗಲುವ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಅತಿಸಾರ/ಭೇದಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಸದ ಉರಿಯೂತ/ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಮಲೇರಿಯಾ ಹಾಗೂ ದಡಾರ/ದಢಾರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮರಣಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಅವರ ದೇಹ ಹಾಗೂ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳಿಂದ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಸಾಧಾರಣದಿಂದ ತೀವ್ರ ತೂಕಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸಾವಿನ ಅಪಾಯಗಳು ಐದರಿಂದ ಎಂಟು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.”.</ref><ref>[[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ]]. [http://ap.ohchr.org/documents/E/HRC/resolutions/A_HRC_RES_7_14.pdf “ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌ 7/14. ][http://ap.ohchr.org/documents/E/HRC/resolutions/A_HRC_RES_7_14.pdf ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]], ಮಾರ್ಚ್‌ 27, 2008, p. 3. “ಈಗಲೂ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತಮ್ಮ ಐದನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ 6 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು ಹಸಿವು-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೋಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಮರಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ”.</ref> [[File:Percentage population undernourished world map.PNG|right|thumb|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾರು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆ ಪೀಡಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ವಿವರ.]] ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು (ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ) 2001-2003ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[FAO]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಳಕಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು 5 ದಶಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು [http://www.fao.org/faostat/foodsecurity/Files/NumberUndernourishment.xls ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070408140143/http://www.fao.org/faostat/foodsecurity/Files/NumberUndernourishment.xls |date=2007-04-08 }}: {| class="wikitable sortable " !ರಾಷ್ಟ್ರ !ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ (ದಶಲಕ್ಷ) |- | ಭಾರತ | 217.05 |- | ಚೀನಾ | 154.0 |- | ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ | 43.45 |- | ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಾಂಗೋ ಗಣರಾಜ್ಯ | 37.0 |- | ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | 35.2 |- | ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ | 31.5 |- | ಟಾಂಜೇನಿಯಾ | 16.1 |- | ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌‌ | 15.2 |- | ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ | 14.4 |- | ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ | 13.8 |- | ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌ | 13.8 |- | ಥೈಲೆಂಡ್‌‌ | 13.4 |- | ನೈಜೀರಿಯಾ | 11.5 |- | ಕೀನ್ಯಾ | 9.7 |- | ಸೂಡಾನ್‌ | 8.8 |- | ಮೊಝಾಂಬಿಕ್‌ | 8.3 |- | ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ | 7.9 |- | ಯೆಮನ್‌‌ | 7.1 |- | ಮಡಗಾಸ್ಕರ್‌‌ | 7.1 |- | ಕೊಲಂಬಿಯಾ | 5.9 |- | ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ | 5.7 |- | ಮೆಕ್ಸಿಕೋ | 5.1 |- | ಝಾಂಬಿಯಾ | 5.1 |- | ಅಂಗೋಲಾ | 5.0 |- |} ಸೂಚನೆ: ಮೇಲ್ಕಂಡ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ "ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಕೊರತೆಯನ್ನು", [[FAO ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಳತೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು, (2001ರಿಂದ 2003ರವರೆಗಿನ ವರ್ಷಗಳ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ) ಲಘು ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಓರ್ವ ಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯದಿಂದಿರಲು ಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರ ಚೈತನ್ಯಕ್ಕಿಂತ (ಪ್ರತಿ ದಿನದ ತಲಾ ಸೇವನೆ ಕಿಲೋಕ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ) ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಕಾಲೋಚಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಂತಹಾ ಇತರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಕೊರತೆಗಳು ಸಂಚಿತ ಅಥವಾ ಸರಾಸರಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳದ್ದಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಒಂದು ದಿನದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ (ಅಥವಾ ಅದರ ಕೊರತೆ) ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕೋಷ್ಟಕವು "ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವವರೆಗೆ ಹಸಿವಿನಿಂದಿದ್ದವರ" ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ." ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಜನಸಮೂಹವು ಆರೋಗ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆದಾಯಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೂ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>ಫಾಟ್ಸೋ, ಜೀನ್‌-ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫೆ ಮತ್ತು ಬಾರ್ತೆಲೆಮಿ ಕುವಾಟೆ-ಡೆಫೋ. "ಮೆಷರಿಂಗ್‌ ಸೋಷಿಯೋ-ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಸ್ಟೇಟಸ್‌ ಇನ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ರೀಸರ್ಚ್‌ ಇನ್‌ ಡೆವಲಪಿಂಗ್‌ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌‌ : ಷುಡ್‌ ವಿ ಬೀ ಫೋಕಸಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌‌, ಕಮ್ಯುನಿಟೀಸ್‌ ಆರ್‌ ಬೋತ್‌?" ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ಸ್‌ ರಿಸರ್ಚ್. (2005) 72:189-237.</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಳಗೆಯೇ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಈ ತರಹದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಡೆಗಣಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>ನ್ಯೂಬ್‌, M. and G.J.M. ವಾನ್‌ ಡೆಮ್‌ ಬೂಮ್‌. "ಜೆಂಡರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಡಲ್ಟ್‌ ಅಂಡರ್‌ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌ ಇನ್‌ ಡೆವಲಪಿಂಗ್‌ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌‌." ಆನ್ನಲ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಬಯಾಲಜಿ (2003) 30:5:520-537.</ref> ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ವೃದ್ಧರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ 5 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 27 ಪ್ರತಿಶತ ಮಕ್ಕಳು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, 5 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಂಭವಿಸುವ 10 ದಶಲಕ್ಷ ಮರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ===ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ=== [[ಇರಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ದರಗಳು US-ನೇತೃತ್ವದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನ 19%ನಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 28%ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.alertnet.org/thenews/fromthefield/carintern/9e9e54eac735cfcd9b98b3a8e031cfa4.htm US ದಾಳಿಯ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈಗ ಇರಾಕಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂವರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007042142/http://www.alertnet.org/thenews/fromthefield/carintern/9e9e54eac735cfcd9b98b3a8e031cfa4.htm |date=2008-10-07 }} ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌. 16 ಮಾರ್ಚ್‌ 2007</ref> ===ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ=== [[ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಶ್ವದ ವಲಯಗಳಲ್ಲೇ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]]ವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="ghi2008">{{cite web|url=http://www.ifpri.org/publication/challenge-hunger-2008-global-hunger-index Global Hunger Index Key Findings & Facts|year=2008}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣವಾದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 5.6 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಮರಣಗಳು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="southasiahunger" /> 2006ರ ವರದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿನ ಕೆಳಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ಪೋಷಣೆಯ ಬಗೆಗಿರುವ ಅಜ್ಞಾನಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೂಕಕೊರತೆ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೇ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾವು "ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಸೂಕ್ತ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="southasiahunger">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6046718.stm|title='Hunger critical' in South Asia|publisher=BBC| date=2006-10-13 | accessdate=2010-05-12}}</ref> [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ತೂಕಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,<ref>[https://web.archive.org/web/20070212105620/http://www.cbsnews.com/stories/2007/02/10/ap/health/mainD8N6H7RG0.shtml ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ], CBS ನ್ಯೂಸ್‌, ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2007</ref> ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ [[ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಹಾರಾ ಉಪವಲಯ]]ಗಳಿಗಿಂತ ಬಹುಪಾಲು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.<ref name="underweight">{{cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html|title=India: Undernourished Children: A Call for Reform and Action|publisher=World Bank|access-date=2010-07-12|archive-date=2018-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613011526/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html|url-status=dead}}</ref> ಪೋಷಣೆಕೊರತೆಯ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು [[ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದು ಭಾರತದ 'ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ'ಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಪೌಷ್ಟಿಕಕೊರತೆ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಪೋಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸೋಲನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ : "ಸೂಕ್ತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಜನಸಮೂಹಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗದ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಾಗರಿಕರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ದುರ್ಬಲ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವಗಳೆಲ್ಲವೂ ದುರ್ಬಲ ಪೋಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ."<ref name="curse">{{cite journal |url= http://www.ids.ac.uk/go/idspublication/lifting-the-curse-overcoming-persistent-undernutrition-in-india |title= Lifting the Curse: Overcoming Persistent Undernutrition in India |work= IDS Bulletin |volume= 40 |issue= 4 |date= 2009-07-02 |access-date= 2010-07-12 |archive-date= 2018-06-13 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180613184421/http://www.ids.ac.uk/go/idspublication/lifting-the-curse-overcoming-persistent-undernutrition-in-india |url-status= dead }}</ref> ಸಂಶೋಧನೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಇತಿಹಾಸವೆಂದೆನಿಸಲು ಪೋಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಹಾಗೂ ನವೀನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಪೋಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಪ್ರಗತಿಯ ದರದಲ್ಲಿ MDG1ನ ಮಾನವ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಾಗುವ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪೋಷಣೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಕೇವಲ 2042ರಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯ.<ref name="curse" /> ===ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌=== ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಆರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಗು ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="childhood_hunger_in_america">{{cite web|url=http://strength.org/childhood_hunger|title=Childhood Hunger in America|publisher=Share Our Strength|year=2009|access-date=2010-07-12|archive-date=2012-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821002720/http://www.strength.org/childhood_hunger/|url-status=dead}}</ref> [[U.S. ಜನಗಣತಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಹಾಗೂ [[ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ]]ಗಳ 2005-2007ರ ಅವಧಿಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು, ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಅಂದಾಜು 3.5 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title=3.5M Kids Under 5 On Verge Of Going Hungry <br />Study: 11 Percent Of U.S. Households Lack Food For Healthy Lifestyle | url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/05/07/health/main4998190.shtml | format="SHTML | work=Health | publisher=CBS NEWS | date=2009-05-07 | accessdate=2009-05-08 | archive-date=2013-05-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130513155419/http://www.cbsnews.com/stories/2009/05/07/health/main4998190.shtml | url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹುಕಾಲದಿಂದಿರುವ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಆಹಾರದ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು [[ಆಹಾರ ಲಕೋಟೆಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಶಾಲಾ ಭೋಜನ]]ದಂತಹಾ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳ ನ್ಯೂನಉಪಯೋಗದಿಂದಾಗಿಯೇ ಬಹುತೇಕ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ಅಮೇರಿಕಾದಂತಹಾ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕರು ಆಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪವಾದವನ್ನು ಹೊರಿಸುತ್ತಾರೆ ಇಲ್ಲವೇ ಅದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. USAನಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ಲಕೋಟೆ/ಫುಡ್‌ ಸ್ಟಾಂಪ್‌ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 60%ರಷ್ಟು ಜನರು ಮಾತ್ರ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="plan_to_end_childhood_hunger_in_america">{{cite web | url=http://strength.org/childhood_hunger/our_plan | title=Plan to End Childhood Hunger in America | publisher=Share Our Strength | year=2009 | access-date=2010-07-12 | archive-date=2011-07-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110729002514/http://strength.org/childhood_hunger/our_plan/ | url-status=dead }}</ref> U.S. ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು 2003ರಲ್ಲಿ, ನೀಡಿದ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಮಕ್ಕಳಿರುವ ಪ್ರತಿ 200 U.S. ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 1 ಕುಟುಂಬ ಮಾತ್ರವೇ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೊಂದು ಮಗುವು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತೀವ್ರ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇವೇ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು (3.8 ಪ್ರತಿಶತ) ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಪಡೆಯಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ದಿನ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೌಢ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.[http://www.ers.usda.gov/AmberWaves/April05/DataFeature/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141112160249/http://www.ers.usda.gov/AmberWaves/April05/DataFeature/ |date=2014-11-12 }} == ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆ vs. ಹಸಿವು == ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಬಹಳ ಚರ್ಚೆಗಳು ಪೋಷಣೆಕೊರತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದರೂ, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯು ಕೂಡಾ ಒಂದು ವಿಧದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯು ಬಹುತೇಕ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರದ ಲಭ್ಯತೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಯೇ ಅಲ್ಲದಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌<ref>ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೌಢರಲ್ಲೂ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಈಗ ಅಧಿಕತೂಕದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ - ಹಸಿವಿನಂತೆಯೇ, ಕಾಯಿಲೆ ಹಾಗೂ ಅಂಗವಿಕಲತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇದಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸಗಾರರ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಜೀವಿತಾವಧಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.</ref> ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧಾರಣ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಸೂಕ್ತ ವಿಧವಾದ ಆಹಾರದ ಆಯ್ಕೆ. ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ತಲಾ ತ್ವರಿತ ಆಹಾರ/ಫಾಸ್ಟ್‌ ಫುಡ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ರಾಶಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಶಕ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಲಭ್ಯತೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ತ್ವರಿತ ಆಹಾರ/ಫಾಸ್ಟ್‌ ಫುಡ್‌‌, ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಅಭ್ಯಾ/ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಗರೀಕೃತ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವನಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ತೂಕ ಹೆಚ್ಚುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಏಕೆ ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯು ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಬಡತನಗಳು ಬೇರೂರಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ-ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯು ಹೆಚ್ಚಿ ಅಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸೇವನೆಯು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.<ref name="Gardner, Gary 2000" /> ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹಸಿವುಗಳೆರಡೂ ವಿಶ್ವದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀವಿದ್ದೀರೆಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯು ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆ ಹಾಗೂ ಮಧುಮೇಹ/ಸಿಹಿಮೂತ್ರರೋಗದಂತಹಾ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅನೇಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು, ಆರೋಗ್ಯಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜನ್ನು ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ತೂಕಇಳಿಯುವಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಪೋಷಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆಯ ಒಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದರೆ ಒಬಾಮಾರು ಆರಂಭಿಸಿರುವ ಹೃದಯರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಔಷಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅನವಶ್ಯಕಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಆಶಿಸಿರುವ ತೀವ್ರ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಹಾಗೂ ಜೀವನಶೈಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಯೋಜನೆ. ಉದ್ಯಮವು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ತಾರ್ಕಿಕ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮವೆಂದರೆ ನಿಯತ ಹಲ್ಲಿನ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಸದೃಶವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ವಿಮಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.<ref name="Gardner, Gary 2000" /> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಆಹಾರ ಮಾಂದ್ಯ]] * [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ]] * [[ಅಗತ್ಯ ಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳು]] * [[ದುರ್ಭಿಕ್ಷ]] * [[ಆಹಾರ]] * [[ಏರಿದ ಆಹಾರ ಬೆಲೆಗಳ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] * [[ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚಿ]] * [[ಹಸಿವು]] * [[ಪೋಷಣೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಾರೋಗ್ಯಗಳು]] * [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯ]] * [[ಪೋಷಣೆ]] * [[ಪೋಷಣಾ ದಿನ]](ಯೂರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ) * [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು]] * [[ಪ್ಲಂಪಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೀಜ]] * [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಹಾರದ ಹಸಿವು]] * [[ಸ್ಪಿರುಲಿನಾ]] * [[ನಿರಾಹಾರ/ಉಪವಾಸ]] * [[ತೂಕಕೊರತೆ]] ===ಸಂಸ್ಥೆಗಳು=== * [[GAIN ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಅಲಯನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಇಂಪ್ರೂವ್‌ಡ್‌‌ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌‌]] * [[ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ]] * [[ಷೇರ್‌ ಅವರ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಂತ್‌‌]] * [[ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌‌]] * [http://www.iimsam.org ಇಂಟರ್‌ಗೌರ್ನಮೆಂಟಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌ ಫಾರ್‌‌ ದ ಯೂಸ್‌ ಆಫ್‌‌ ಮೈಕ್ರೋ-ಆಲ್ಗೇ ಸ್ಪಿರುಲಿನಾ ಎಗೇನ್ಸ್‌ಟ್‌‌ ಮಾಲ್‌ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌‌ (IIMSAM)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190204082806/http://www.iimsam.org/ |date=2019-02-04 }} * [[Hungrykids.org]] == ಆಕರಗಳು== {{reflist|2}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Wiktionary|malnutrition|undernutrition}} {{linkfarm|date=March 2009}} *[http://www.cultureunplugged.com/play/1081 ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಬಡತನದ ಬಗ್ಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರ] *[http://strength.org ಷೇರ್‌‌ ಅವರ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಂತ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180411064031/http://www.strength.org/ |date=2018-04-11 }}: ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಂತಹಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತ ಸಂಸ್ಥೆ. *[http://www.grida.no/publications/rr/food-crisis/ebook.aspx ಪರಿಸರೀಯ ಆಹಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161218094041/http://www.grida.no/publications/rr/food-crisis/ebook.aspx |date=2016-12-18 }} ವಿಶ್ವದ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರಕೊರತೆಯುಂಟಾಗದ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ UN ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ (2009) *[http://km.fao.org/fsn/ ದ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಅಂಡ್‌ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌ ಫೋರಮ್‌ (FSN ಫೋರಮ್‌)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100116182839/http://km.fao.org/fsn/ |date=2010-01-16 }} *[http://www.aahuk.org ಆಕ್ಷನ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್‌ಟ್‌‌ ಹಂಗರ್‌‌ - ಮಾನವಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವಿಕೆ - ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925153634/http://www.aahuk.org/ |date=2010-09-25 }} * ಡಾನ್‌ ಜಾಕೋಪಾವಿಚ್‌‌, [http://www.solidarity-us.org/node/1393 A ಫ್ಯೂ ಬೇಸಿಕ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌‌ : ಆನ್‌ ಹಂಗರ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917040841/http://www.solidarity-us.org/node/1393 |date=2009-09-17 }}, ಎಗೇನ್ಸ್‌ಟ್‌ ದ ಕರೆಂಟ್‌‌, ಮಾರ್ಚ್‌/ಏಪ್ರಿಲ್‌, No.133, 2008. * [http://www.cedat.be CE-DAT ಸಂಕೀರ್ಣ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ದತ್ತಸಂಚಯ - ಸಂಘರ್ಷ-ಪೀಡಿತ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಮರಣಪ್ರಮಾಣ/ಸಾವಿನ ದರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಮೂಲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200815130034/http://www.cedat.be/ |date=2020-08-15 }} *[http://www.cbsnews.com/stories/2007/10/19/60minutes/main3386661.shtml A ಲೈಫ್‌ ಸೇವರ್‌ ಕಾಲ್‌ಡ್‌‌ "ಪ್ಲಂಪಿನಟ್‌‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034014/http://www.cbsnews.com/stories/2007/10/19/60minutes/main3386661.shtml |date=2010-10-01 }}, CBS 60 ನಿಮಿಷಗಳ ವಿಡಿಯೋ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 21, 2007 *[http://www.doctorswithoutborders.org/news/malnutrition/ MSF ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರವು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ], ಸಂಘವು ಹೊಸ, ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಪೋಷಣಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತೃತ ಬಳಕೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದೆ * [http://www.algosophette.com ಮೈಕ್ರೋ-ಆಲ್ಗೇ ಆಲ್ಗೋಸೊಫೆಟ್ಟೆ] *[http://www.iimsam.org ಇಂಟರ್‌ಗೌರ್ನಮೆಂಟಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌ ಫಾರ್‌‌ ದ ಯೂಸ್‌ ಆಫ್‌‌ ಮೈಕ್ರೋ-ಆಲ್ಗೇ ಸ್ಪಿರುಲಿನಾ ಎಗೇನ್ಸ್‌ಟ್‌‌ ಮಾಲ್‌ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌‌ (IIMSAM)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190204082806/http://www.iimsam.org/ |date=2019-02-04 }} *[http://www.unsystem.org/scn/Publications/html/RWNS.html ವಿಶ್ವದ ಪೋಷಕಾಂಶ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050526084903/http://www.unsystem.org/scn/Publications/html/RWNS.html |date=2005-05-26 }} UN ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯು ಪೋಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಸವಾಲುಗಳು, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು, ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಗಳ ವಿಫುಲ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *[http://medind.nic.in/icb/t05/i7/icbt05i7p573.pdf ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ & ಪೋಷಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091117104622/http://medind.nic.in/icb/t05/i7/icbt05i7p573.pdf |date=2009-11-17 }} *[http://www.wfp.org/country_brief/hunger_map/map/hungermap_popup/map_popup.html ವಿಶ್ವದ ಹಸಿವು ಭೂಪಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513192254/http://www.wfp.org/country_brief/hunger_map/map/hungermap_popup/map_popup.html |date=2008-05-13 }} ([[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ]]ಯಿಂದ) *[http://www.fao.org/ag/agn/nutrition/profiles_by_country_en.stm FAO ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115203244/http://www.fao.org/ag/agn/nutrition/profiles_by_country_en.stm |date=2010-11-15 }} *ಹಂಗ್ರಿಕಿಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಬಗೆಗಿನ [http://www.hungrykids.org ಹಂಗ್ರಿಕಿಡ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718043745/http://hungrykids.org/ |date=2011-07-18 }} ಮಾಹಿತಿ *[http://www.reliefweb.int/library/documents/2005/wb-eth-28feb.pdf ಫೈಟಿಂಗ್‌‌ ಹಂಗರ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಪಾವರ್ಟಿ ಇನ್‌ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918115355/http://www.reliefweb.int/library/documents/2005/wb-eth-28feb.pdf |date=2009-09-18 }} ([[ಪೀಟರ್‌ ಮಿಡಲ್‌ಬ್ರೂಕ್‌‌]]) *[http://www.medsandfoodforkids.org ಮೆಡ್ಸ್‌ & ಫುಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಿಡ್ಸ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212130729/http://www.medsandfoodforkids.org/ |date=2009-12-12 }} - ಹೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಒಂದು ಮಗು. *[http://www.nutrition-malnutrition.org ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ] *[http://www.algosophette.com ಮತ್ತೆ ಸ್ಪಿರುಲಿನಾ ಯಾಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಬಾರದು?] *[http://www.gainhealth.org/malnutrition GAIN - ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಅಲಯನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಇಂಪ್ರೂವ್‌ಡ್‌‌ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌] *[http://www.lamberspublications.com/schoolfeeding.html ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲಾ ಊಟದ ಯೋಜನೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090515234248/http://www.lamberspublications.com/schoolfeeding.html |date=2009-05-15 }} ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲಾ ಊಟದ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ *[http://www.motherchildnutrition.org ತಾಯಿ, ಶಿಶು ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಣೆ & ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100716094728/http://motherchildnutrition.org/ |date=2010-07-16 }} ಸೂಕ್ತ ತಾಯಂದಿರ, ಶಿಶುಗಳ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಹಾಗೂ ಪಾಲನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ತೂಕಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಅಸ್ತಿಭಾರವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ. *[http://www.hnn.us/articles/61472.html ಫುಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಪೀಸ್‌ : ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ಸ್‌ ಅನ್‌ಸಂಗ್‌ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್‌ ಕ್ಯಾನ್‌ ಬಿ ಒಬಾಮಾಸ್‌ ಮೋಸ್ಟ್‌ ಪವರ್‌ಫುಲ್‌ ಟೂಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಪೀಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620003104/http://hnn.us/articles/61472.html |date=2009-06-20 }} ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಸ್ಟರಿ ನ್ಯೂಸ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಲೇಖನ * [https://www.youtube.com/watch?v=nnwxvDnjyDc&amp;feature=channel_page "ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಪ್ಲಾನ್‌"]. [[ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ]], 2009 (ವಿಡಿಯೋ). {{Nutritional pathology}} {{Diseases of Poverty}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನವೀಯ ಸಹಾಯ]] [[ವರ್ಗ:ಪೋಷಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬಡತನ]] e4sv14dionznatr7qq4gx79rp3xygfi 0 24526 1383180 1382906 2026-08-17T19:16:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383180 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox settlement | name = ಆಲಪುಳ | native_name = <!--Please do not add Malayalam or Hindi here, as per WP:NOINDICSCRIPT--> | native_name_lang = ml | other_name = ಅಲ್ಲೆಪ್ಪೇಯ್ | settlement_type = [[ಉಪನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ನಗರಸಭೆಗಳು|ನಗರಸಭೆ]]<ref name="auto">{{Cite web|url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2017-10/localbodies.pdf|title=Grama Panchayaths|website=lsgkerala.gov.in}}</ref> | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 1/2/2/2 | image1 = Alappuzha Boat Beauty W.jpg{{!}}ಕೆಟ್ಟುವಳ್ಳಂ | image2 = AC Road SH-11.JPG{{!}}AC ರಸ್ತೆ SH-11 | image3 = Alleppey beach.jpg{{!}}ಆಲಪುಳ ಬೀಚ್ | image4 = Mullakkal Devi.jpg{{!}}ಮುಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ದೇವಿ | image5 = Alappuzha loves Wikimedia IMG 7655.JPG{{!}}ದೋಣಿ ಕೇಂದ್ರ | image6 = Jain-temple-alleppey.jpg{{!}}ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿನ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ | image7 = Our Lady of Mount Carmel Cathedral.jpg{{!}}ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಥೆಡ್ರಲ್ }} | image_alt = | image_caption = '''ಮೇಲಿನ ಎಡದಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ''': [[ಕೆಟ್ಟುವಳ್ಳಂ|ಆಲಪುಳ ಹೌಸ್ಬೋಟ್]], [[ಆಲಪುಳ ಬೀಚ್]], [[ವೆಂಬನಾಡ್ ಸರೋವರ]], [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಡಯಾಸಿಸ್ ಆಫ್ ಅಲ್ಲೆಪ್ಪೇಯ್|ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಥೆಡ್ರಲ್]], [[ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಆಲಪುಳ|ಜೈನ ದೇವಾಲಯ]], [[ಮುಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ದೇವಾಲಯ]], [[ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 11 (ಕೇರಳ)]] | mapframe = yes | mapframe-zoom = 12 | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|9.49|N|76.33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|..Kerala Flag(INDIA).png}} [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type2 = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = {{start date and age|17|08|1957}} | founder = | named_for = | governing_body = ಆಲಪುಳ ಪಟ್ಟಣ | leader_title = ನಗರಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | leader_name = ಮೊಲ್ಲಿ ಜಾಕೋಬ್ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 65.57 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 240,991 | population_as_of = 2011 | population_rank = 6ನೇ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |title=Table - 3 : Population, population in the age group 0-6 and literates by sex - Cities/Towns (in alphabetic order): 2001 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040225054758/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archive-date=2004-02-25 |access-date=7 April 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/3211__alappuzha/ |title=Cities and Towns in Alappuzha (Kerala, India) - Population Statistics, Charts |website=www.citypopulation.de |access-date=7 April 2024}}</ref> | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್<ref>{{Cite web|url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf|title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969|access-date=3 July 2022|archive-date=20 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160420030352/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf|url-status=usurped}}</ref> | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಮಯ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] | postal_code = 688001 | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = 0477 | registration_plate = *[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ RTO ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ#KL-ಕೇರಳ|KL]]-04 ಆಲಪುಳ, *KL-29 ಕಾಯಂಕುಲಂ *KL-30 ಚೆಂಗನ್ನೂರು *KL-31 ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ *KL-32 ಚೇರ್ತಲ *KL-66 ಕುಟ್ಟನಾಡ್ | blank1_name_sec1 = [[ಲಿಂಗಾನುಪಾತ]] | blank1_info_sec1 = 1079 [[ಪುರುಷ|♂]]/[[ಮಹಿಳೆ|♀]] | website = {{URL|alappuzha.gov.in}} | footnotes = | official_name = | nickname = '''"ಪೂರ್ವದ [[ವೆನಿಸ್]]"''' }} [[File:Sun rise view Alleppey backwaters , Kerala 06.jpg|thumb|ಸೂರ್ಯೋದಯ ನೋಟ ಅಲ್ಲೆಪ್ಪೇಯ್ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್, ಕೇರಳ]] '''ಆಲಪುಳ''' ({{IPA|ml|aːlɐpːuɻɐ|lang|Alappuzha.ogg}}) ಅಥವಾ '''ಅಲ್ಲೆಪ್ಪೇಯ್''' ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]ದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರಸಭೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/alappuzha-beach/60/ |title=Alappuzha - a popular backwater destination in Kerala |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-05}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dtpcalappuzha.com/ |title=DTPC Alappuzha {{!}} Alappuzha Tourist Places |website=DTPC alappuzha |language=en |access-date=2026-08-05}}</ref> ಇದು [[ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ನಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|130|km|1|abbr=on}} ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. [[2011 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಲಪುಳವು 240,991 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು {{convert|3675|/sqkm|abbr=on}} ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಲಪುಳವು [[ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಂಗಮ್ ಯುಗ]]ದ ಹಿಂದಿನದು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್]] 1ನೇ ಶತಮಾನ AD ಯಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ''ಬರಾಸೆಸ್'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Alappuzha, Government of Kerala {{!}} India |url=https://alappuzha.nic.in/en/history/#:~:text=History%20says%20Alappuzha%20had%20trade,per%20GO(P)%20No |access-date=2024-08-16 |language=en-US}}</ref> ನಂತರ 16ನೇ ಮತ್ತು 17ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಪಟ್ಟಣವು [[ಡಚ್ ಮಲಬಾರ್|ಡಚ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾರತ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. [[ರಾಜ ಕೇಶವದಾಸ್]]ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಬಂದರು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣವು ವೇಗದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ]] ಒಳಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=History of Alappuzha |url=https://www.alappuzhaonline.in/city-guide/history-of-alappuzha |website=www.alappuzhaonline.in}}</ref> ಇಂದು, ಆಲಪುಳವು ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಣವು ಅದರ [[ಕೇರಳ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್|ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್]]ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇರಳದ ತಾರ್ಷಿಶ್ ನಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ<ref>{{cite web|title=History {{!}} District Alappuzha, Government of Kerala {{!}} India|url=https://alappuzha.nic.in/history/|access-date=2020-09-08|language=en-US}}</ref> ಇದು [[ಓಣಂ]] ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ [[ನೆಹರು ಟ್ರೋಫಿ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>"Nehru Trophy Boat Race.{{cite web|url=http://nehrutrophy.nic.in/new/home.html |title=The History of NTBR |access-date=2011-06-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718024917/http://nehrutrophy.nic.in/new/home.html |archive-date=18 July 2011 |df=dmy }}"</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mapsofindia.com/maps/india/tourist-centers.htm|title=Tourist Places in India, Best Places to Visit in India|website=Maps of India}}</ref> ಆಲಪುಳವು [[ತೆಂಗಿನ ನಾರು]] ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ತೆಂಗಿನ ನಾರು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>"coir industry {{cite web|url=http://coirboard.gov.in/aboutcoir.htm |title= About Coir |access-date=2011-06-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813201137/http://coirboard.gov.in/aboutcoir.htm |archive-date=13 August 2011 |df=dmy }}"</ref> == ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು == ಹಿಂದಿನ [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಲೋನ್|ಕೊಲ್ಲಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಕಡಿದು, ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯು 17 ಆಗಸ್ಟ್ 1957 ರಂದು ರಚನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಏಳು [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಚೇರ್ತಲ]], [[ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ]], [[ಕುಟ್ಟನಾಡ್]], [[ತಿರುವಲ್ಲ]], [[ಚೆಂಗನ್ನೂರು]], [[ಕಾರ್ತಿಕಪ್ಪಳ್ಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ]].<ref>{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=taluks in Alappuzha 1957|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=18 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead}}</ref> ಜಿಲ್ಲೆಯು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು ಕನಯನ್ನೂರು ತಾಲೂಕುಗಳು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೈಕೋಮ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಮತ್ತು [[ಚಂಗನಶ್ಶೇರಿ]] ತಾಲೂಕುಗಳು ಮತ್ತು [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿರುವಲ್ಲ, [[ಕೋಝೆಂಚೇರಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಡೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಕುನ್ನತ್ತೂರು (ಕೇರಳ)|ಕುನ್ನತ್ತೂರು]] ಮತ್ತು [[ಕರುನಾಗಪ್ಪಳ್ಳಿ]] ತಾಲೂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=boundaries|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=18 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead}}</ref> ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಆರು ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಚೇರ್ತಲ, ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ, ಕುಟ್ಟನಾಡ್, ಕಾರ್ತಿಕಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಚೆಂಗನ್ನೂರು ಮತ್ತು ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ.<ref>{{cite web|url=http://www.alleppeyonline.com/|title=taluks in Alappuzha|publisher=Alleppeyonline.com|access-date=2021-02-14|archive-date=18 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118145124/http://www.alleppeyonline.com/|url-status=dead}}</ref> ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ {{cvt|1414|km2}}.<ref>{{Cite web |title=Alappuzha district profile |url=https://alappuzha.nic.in/en/district-profile/}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{More citations needed section|date=February 2023}} [[File:Stone bridge, Alleppey 1900.jpg|thumb|left|1900 ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಸೇತುವೆ.]] [[File:Alleppey canal.jpg|200px|thumb|ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲುದಾರಿ]] ಕೇರಳದ [[ಬ್ರೆಡ್ಬಾಸ್ಕೆಟ್|ಅಕ್ಕಿಯ ತಟ್ಟೆ]]ಯಾದ [[ಕುಟ್ಟನಾಡ್]], ಅದರ [[ಭತ್ತದ]] ಗದ್ದೆಗಳು, ಸಣ್ಣ ತೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳ ಕಾಲುವೆಗಳೊಂದಿಗೆ, [[ಸಂಗಮ್ ಯುಗ]]ದ ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿತ್ತು.<ref name="alappuzha">{{cite web|url=https://www.alappuzha.com/pages/kuttanad|title=Kuttanad|website=www.alappuzha.com}}</ref> ''[[ಉನ್ನೂನೀಲಿ ಸಂದೇಶಂ]]'' ನಂತಹ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಒಳನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಯ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಂತಹ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಗಳು [[ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು 1ನೇ ಶತಮಾನ AD ಯಿಂದಲೂ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಕೊಕ್ಕಮಂಗಲಂ]] ನಲ್ಲಿರುವ ಚರ್ಚು [[ತೋಮಾ|ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಏಳು ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು,<ref name="Goswami">{{Cite news |last=Goswami |first=Arunansh B. |title=Saint Thomas the Apostle to Us Indians |url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/weltanschauung/saint-thomas-the-apostle-to-us-indians/ |access-date=2025-02-27 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref>{{citation needed|date=July 2012}} ಅವರು [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ]]ನ ಹನ್ನೆರಡು ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು 52 AD ಯಲ್ಲಿ [[ಮಾಲಿಯಂಕರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮುಝಿರಿಸ್]] ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿದರು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಕ್ರಂಗನೋರ್]] ಅಥವಾ [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು.<ref name="Goswami"/> ಜಿಲ್ಲೆಯು 9ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 12ನೇ ಶತಮಾನ AD ವರೆಗೆ ಎರಡನೇ ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. [[ಚೆಂಗನ್ನೂರು|ಚೆಂಗನ್ನೂರಿನ]] ವಿದ್ವಾಂಸ [[ಶಕ್ತಿಭದ್ರನ್]] ಬರೆದ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕವಾದ `ಅಶ್ಚರ್ಯ ಚೂಡಾಮಣಿ` ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಹಮ್ಮ ಬಳಿಯ ಮುಕ್ಕಲ್ ವಟ್ಟಂನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಯ್ಯಪ್ಪ]] ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು [[ಚೀರಪ್ಪಾಂಚಿರ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ತಮ್ಮ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತ ಕಳರಿಗಾಗಿ. ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಲ್ಬಮ್ 'ಸಬರಿಮಲೈ ವಾ ಚರಣಂ ಸೊಲ್ಲಿ ವಾ' ಈ ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಿಷಿ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/%E2%80%98Swamiyae%E2%80%A6-Saranam-Aiyappa%E2%80%99/article15616424.ece|title='Swamiyae… Saranam Aiyappa'|first=S.|last=Shivpprasadh|newspaper=The Hindu |date=29 November 2012|via=thehindu.com}}</ref> 1498 ರಲ್ಲಿ [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಇಳಿದ ನಂತರ, [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು]] ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹರಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು]] ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಅರ್ಥುಂಕಲ್#ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ, ಅರ್ಥುಂಕಲ್|ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ]]ವನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url=http://arthunkal.bizhat.com/arthunkal_church_history.html | publisher=Arthunkal Church | title=Arthunkal Church history}}</ref> 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಜನರು|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಶಕ್ತಿಯು ಕುಸಿದಂತೆ, [[ಡಚ್ ಜನರು|ಡಚ್]]ರು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು [[ಪುರಕ್ಕಡ್]], [[ಕಾಯಂಕುಲಂ]] ಮತ್ತು ಕರಪ್ಪುರಂಗಳ [[ರಾಜ]]ರ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಹಲವಾರು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ [[ಕರಿಮೆಣಸು|ಮೆಣಸು]] ಮತ್ತು [[ಶುಂಠಿ]]ಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋದಾಮುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ಆಧುನಿಕ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು|ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ]] ನಿರ್ಮಾತೃ' ಆಗಿದ್ದ ಮಹಾರಾಜ [[ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮ]] (1706–1758) ಆ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ [[ದಿವಾನ್]] [[ರಾಮಯ್ಯನ್ ದಳವಾಯ್]] (ಮೃತ 1756) [[ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ರಾಮಯ್ಯನ್ ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರದ ಎಡಸ್ಸೇರಿ ಕುಟುಂಬದ (ಪಿಜಿಎನ್ ಉನ್ನಿಥನ್, ಈ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯ, ನಂತರ 1947 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಕೊನೆಯ ದಿವಾನ್ ಆದರು) ಒಬ್ಬ ನಾಯರ್ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರ ರಾಮಯ್ಯನ್ ವಂಶಸ್ಥರು ತಿರುವಾಂಕೂರನ್ನು ತೊರೆದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ಪುದುಕೋಟೈ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಅವರ ನಾಯರ್ ಪತ್ನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳ ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿ ತಿರುವಾಂಕೂರ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಭತ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಅವರ ಸ್ವಂತ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೆ ದಳವಾಯ್ ಎಂಬ ಗೌರವಸೂಚಕ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಕರ್ನಲ್ [[ಜಾರ್ಜ್ ಮನ್ರೋ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿ)|ಜಾರ್ಜ್ ಮನ್ರೋ]] ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪುನರ್ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಐದು ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ]]ದಲ್ಲಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ತೆಂಗಿನ ನಾರು]] ಚಾಪೆಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು 1859 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1894 ರಲ್ಲಿ ನಗರ ಸುಧಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯು ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. 1946 ರಲ್ಲಿ [[ಪುನ್ನಪ್ರ-ವಾಯಲರ್ ದಂಗೆ|ಪುನ್ನಪ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯಲರ್]] ಹೋರಾಟಗಳು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ದಿವಾನ್ ಆಗಿದ್ದ ಸರ್ [[ಸಿ. ಪಿ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್]] ವಿರುದ್ಧ ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು. ಇದು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ 24 ಮಾರ್ಚ್ 1948 ರಂದು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲವು ರಚನೆಯಾಯಿತು. ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ರಾಜ್ಯಗಳು 1 ಜುಲೈ 1949 ರಂದು ವಿಲೀನಗೊಂಡವು.<ref>{{Cite news |date=2016-06-30 |title=Princely states of Travancore and Cochin join the union post independence |url=https://www.thehindu.com/features/kids/Joining-hands/article14410304.ece |access-date=2025-02-27 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 1 ನವೆಂಬರ್ 1956 ರಂದು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, [[ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಕಾಯಿದೆ, 1956|ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಕಾಯಿದೆ 1956]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ. ಜಿಲ್ಲೆಯು 1 ಆಗಸ್ಟ್ 1957 ರಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತ ಘಟಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite web |title=Alappuzha District formation |url=https://alappuzha.nic.in/en/history/}}</ref> === ರಾಜ ಕೇಶವದಾಸ್ ಮತ್ತು ಆಲಪುಳ === [[ರಾಜ ಕೇಶವದಾಸ್]], 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಧರ್ಮ ರಾಜ|ಧರ್ಮ ರಾಜ ಕಾರ್ತಿಕ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು|ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ]] [[ದಿವಾನ್]] ಆಗಿದ್ದವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಕ್ಷತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಲಪುಳ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|title=Alappuzha: A detailed Study for PSC {{!}} PSC Arivukal|url=https://www.pscarivukal.com/2020/02/alappuzha.html|access-date=2021-07-20|website=www.pscarivukal.com}}</ref> ಅವರು ಆಲಪುಳವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು [[ತಿರುವಾಂಕೂರು|ತಿರುವಾಂಕೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಉತ್ತಮ ಯೋಜಿತ ಬಂದರು ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಲಪುಳವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಬಂದರಿಗೆ ತರಲು ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್ನಿಂದ ಎರಡು ಸಮಾನಾಂತರ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸೂರತ್, ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಕಚ್ಛ್ನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸರಕು ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಆಲಪುಳವು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ನರ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{cite book |last1=Kusuman |first1=Kakkaraveettil K. |title=A history of trade & commerce in Travancore: 1600 - 1805 |date=1987 |publisher=Mittal |location=Delhi |isbn=8170990262}}</ref> ಬಂದರು 1762 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ಚಾಪೆ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ನೂಲಿನ ರಫ್ತಿಗಾಗಿ. ಕೇಶವದಾಸ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲೆಪ್ಪೇಯ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಸರಕುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಡಿಪೋವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://prd.kerala.gov.in/d_alappuzha.htm|title=Alappuzha - A brief history|access-date=23 April 2020|archive-date=30 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930221743/http://prd.kerala.gov.in/d_alappuzha.htm|url-status=dead}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == {{wide image|File:VembanadAlleppey.jpg|800px|[[ವೆಂಬನಾಡ್ ಸರೋವರ]]}} ಆಲಪುಳವು {{Coord|9.54|N|76.40|E|}} ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Alappuzha.html |title=Maps, Weather, Videos, and Airports for Alappuzha, India |publisher=Fallingrain.com |access-date=2013-09-25}}</ref> ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ {{convert|1|m|ft}}.<ref>[http://population.mongabay.com/population/india/1278985/alleppey elevation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111116031902/http://population.mongabay.com/population/india/1278985/alleppey |date=16 November 2011 }}</ref> ಆಲಪುಳವು {{convert|1414|km2}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು {{convert|2195|km2}} [[ವೆಂಬನಾಡ್ ಸರೋವರ]]ದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಜಿಲ್ಲೆಯ 80 ಕಿ.ಮೀ ಕರಾವಳಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಹರಡುತ್ತವೆ. ಆಲಪುಳ ನಗರವು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3 (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3]] ರ ಭಾಗವಾಗಿರುವ [[ಕಾಲುವೆ]]ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅಡ್ಡಹಾಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.thehouseboatkerala.com/the-best-time-to-visit-alleppey.html|title=Alleppey|website=thehouseboatkerala.com}}</ref> ಜಿಲ್ಲೆಯು ಸರೋವರಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮರಳಿನ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಭರಣಿಕ್ಕಾವು]] ಮತ್ತು [[ಚೆಂಗನ್ನೂರು]] ಬ್ಲಾಕ್ಗಳ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ಚದುರಿದ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳು ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಿಲ್ಲ. ಆಲಪುಳವು ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣವು ಸರೋವರಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು [[ಶುದ್ಧ ನೀರು|ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ]] ನದಿಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕರಾವಳಿ ಆಲಪುಳ ನೀರಿನ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯು 'ಚಕರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆಲಪುಳ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೀನು ಮತ್ತು [[ಸೀಗಡಿ]]ಗಳ ಅರಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಶೇಖರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ವಾರ್ಷಿಕ ಮರಳು ದಿಬ್ಬದ ಬದಲಾವಣೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಜನರಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿ, [[ನಳ್ಳಿ]], ಮೀನುಗಳು, ಆಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ [[ಸಸ್ಯವರ್ಗ|ಸಸ್ಯವರ್ಗ]]ದಂತಹ ಸಮುದ್ರ ಜೀವನವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. [[ಕೇರಳ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್|ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ದೂರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಸಾವಿರಾರು ವಲಸೆ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಟೀಲ್]], [[ಬಾತುಕೋಳಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ನೀರುಕಾಗೆ]]ಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶ, ಕೇರಳದ 'ಧಾನ್ಯದ ತೊಟ್ಟಿ'. [[ಕುಟ್ಟನಾಡ್]] ಕೇರಳದ ಅಕ್ಕಿಯ ತಟ್ಟೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲವೇ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="keralatourism.org">{{Cite web |title=Kuttanad - the Rice Bowl of Kerala in Alappuzha |url=https://www.keralatourism.org/destination/kuttanad-alappuzha/59/ |access-date=2025-03-11 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 0.6 ರಿಂದ 2 ಮೀ ಕೆಳಗಿವೆ.<ref name="alappuzha"/> === ಹವಾಮಾನ === ಸಮುದ್ರದ ಸಾಮೀಪ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ಆಲಪುಳದ ಹವಾಮಾನವು [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಆರ್ದ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತಂಪು ಮತ್ತು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ತಾಪಮಾನವು 27 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಆಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಂತೆ, ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು ಕಾಲಿಕ [[ಮಾನ್ಸೂನ್]]ಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಲಪುಳ ಪಟ್ಟಣವು ದೀರ್ಘ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ [[ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್|ನೈಋತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಎರಡೂ ಆಲಪುಳದ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಜೂನ್ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಮಳೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪಡೆಯುವ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಯು 2763 ಮಿ.ಮೀ.<ref>{{cite web|url=https://www.mapsofindia.com/maps/india/annualrainfall.htm|title=Annual Rainfall Map of India, Rainfall in India|website=Maps of India}}</ref> {{Weather box | location = ಆಲಪುಳ (1991–2020, ತೀವ್ರತೆಗಳು 1944–2012) | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 36.7 | Feb record high C = 37.4 | Mar record high C = 37.9 | Apr record high C = 38.2 | May record high C = 36.7 | Jun record high C = 37.2 | Jul record high C = 34.0 | Aug record high C = 34.2 | Sep record high C = 34.8 | Oct record high C = 35.6 | Nov record high C = 35.4 | Dec record high C = 36.6 | year record high C = 38.2 | Jan record low C = 17.3 | Feb record low C = 18.7 | Mar record low C = 18.8 | Apr record low C = 19.2 | May record low C = 20.0 | Jun record low C = 19.5 | Jul record low C = 19.9 | Aug record low C = 19.4 | Sep record low C = 20.4 | Oct record low C = 19.3 | Nov record low C = 20.0 | Dec record low C = 17.8 | year record low C = 17.3 |Jan high C = 32.7 |Feb high C = 33.0 |Mar high C = 33.6 |Apr high C = 33.7 |May high C = 32.8 |Jun high C = 30.4 |Jul high C = 29.4 |Aug high C = 29.6 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 31.3 |Nov high C = 32.0 |Dec high C = 32.5 | year high C = 31.8 |Jan low C = 22.5 |Feb low C = 23.6 |Mar low C = 25.0 |Apr low C = 25.4 |May low C = 25.3 |Jun low C = 23.9 |Jul low C = 23.2 |Aug low C = 23.5 |Sep low C = 23.8 |Oct low C = 23.8 |Nov low C = 23.8 |Dec low C = 22.9 | year low C = 23.9 | rain colour = green | Jan rain mm = 16.3 | Feb rain mm = 42.1 | Mar rain mm = 62.7 | Apr rain mm = 131.7 | May rain mm = 274.1 | Jun rain mm = 592.0 | Jul rain mm = 485.9 | Aug rain mm = 349.8 | Sep rain mm = 296.5 | Oct rain mm = 357.4 | Nov rain mm = 175.8 | Dec rain mm = 48.2 | year rain mm = 2832.4 | Jan rain days = 1.0 | Feb rain days = 1.9 | Mar rain days = 3.3 | Apr rain days = 6.7 | May rain days = 11.6 | Jun rain days = 21.3 | Jul rain days = 21.4 | Aug rain days = 16.6 | Sep rain days = 13.8 | Oct rain days = 15.0 | Nov rain days = 8.5 | Dec rain days = 2.9 | year rain days = 123.9 |time day = 17:30 [[ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಮಯ|IST]] | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 70 | Mar humidity = 73 | Apr humidity = 74 | May humidity = 78 | Jun humidity = 86 | Jul humidity = 88 | Aug humidity = 87 | Sep humidity = 84 | Oct humidity = 81 | Nov humidity = 78 | Dec humidity = 71 |year humidity = 86 |source 1 = [[ಭಾರತ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ]]<ref name=IMDnormals> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20240408025145/https://www.imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | archive-date = 8 April 2024 | url = https://www.imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf | title = Station: Alappuzha Climatological Table 1991–2020 | work = Climatological Normals 1991–2020 | publisher = India Meteorological Department | access-date = 7 July 2024}}</ref><ref> {{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archive-date = 5 February 2020 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M105 | access-date = 19 February 2020}}</ref> }} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{bar box |width=250px |barwidth=100px | title = ಆಲಪುಳ ನಗರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ (2011) | left1 = | right1 = ಶೇಕಡಾವಾರು | float = right | bars = {{bar percent|[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]|darkorange|49.85}} {{bar percent|[[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]|blue|26.23}} {{bar percent|[[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ]]|green|23.62}} {{bar percent|ಇತರೆ|black|0.30}} }} [[File:JainTempleAlappuzhaFrontPrd.jpg|thumb|250px|ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಆಲಪುಳ]] {{Historical populations |state=collapsed |align=right |1991 | 174,666 |2001 | 239,384 |2011 | 240,991 |footnote = ಮೂಲಗಳು: * 1991-2011<ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/3211__alappuzha/|title=Cities and towns in Alappuzha district|website=citypopulation.de}}</ref> }} 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಲಪುಳ ನಗರಸಭೆ+ಬಾಹ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು 116,439 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 124,552 ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ 240,991 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ನಗರವು ಆಲಪುಳ ನಗರಸಭೆ ಮತ್ತು [[ಪುನ್ನಪ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಕಲಾರ್ಕೋಡ್]] ಗ್ರಾಮಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ {{cvt|65.57|km2}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗೆ 3,675 ಜನರ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆರು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 22,361 ಜನರಿದ್ದರು. ಆಲಪುಳ ನಗರದ [[ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ]]ವು 95.81% ರಷ್ಟಿದ್ದು, 209,201 ಸಾಕ್ಷರರಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ 101,927 ಪುರುಷರು (97.3%) ಮತ್ತು 107,274 ಮಹಿಳೆಯರು (94.43%). ಆಲಪುಳವು 1070 ರ ಲಿಂಗಾನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>[https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS Census India 2011]</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಹಿಂದೂಗಳು]], ಮತ್ತು ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಕ್ರೈಸ್ತರು]] ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಮರು]] ಇದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ [[ಮಲಯಾಳಂ]], ಆದರೂ ಅನೇಕ ಜನರು [[ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ|ಕೊಂಕಣಿ]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಲಪುಳ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಮಲಂಕರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮಲಂಕರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ನ [[ಮಲಂಕರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಡಯಾಸಿಸ್ ಆಫ್ ನಿರಣಂ|ನಿರಣಂ ಡಯಾಸಿಸ್]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್, ಆಲಪುಳವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್ ಕರುಣ್ಯ ಥೀರಂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=St. Thomas Church, Parish |url=https://alappuzhaorthodoxchurch.org/parish.html |website=Alappuzha Orthodox Church |access-date=31 January 2025}}</ref> ಮಾತನಾಡುವ ಮಲಯಾಳಂನ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಉಪಭಾಷೆಯು ಕೇಂದ್ರ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.jaimalayalam.com/maladialect.htm |title=dialect |publisher=Jaimalayalam.com |date= |access-date=2021-02-14}}</ref> ಕೊಂಕಣಿ ಎಂಬುದು [[ಕೊಂಕಣ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. 16ನೇ ಮತ್ತು 18ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಡಚ್ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ [[ಕೊಂಕಣಿ]]ಗಳು [[ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ರಾಜ್ಯದ [[ತುರವೂರು, ಚೇರ್ತಲ|ತುರವೂರು]], [[ಚೇರ್ತಲ]] ಮತ್ತು ಆಲಪುಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಾದ [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು]], ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಲಂ]]ಗಳಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಈ ಜನರ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.gosripuram.org.in/Community4.htm |title=migration of konkanis |publisher=Gosripuram.org.in |access-date=2013-09-25 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927053619/http://www.gosripuram.org.in/Community4.htm |archive-date=27 September 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://gsbkonkani.net/OurHistory.htm |title=migration of konkanis |publisher=Gsbkonkani.net |access-date=2013-09-25 |archive-date=19 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110919072443/http://www.gsbkonkani.net/OurHistory.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[[ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|"migration of konkanis]]</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[File:Alleppey Boat houses.jpg|thumb|[[ಹೌಸ್ಬೋಟ್]]ಗಳು ಅಲ್ಲೆಪ್ಪೇಯ್ನಲ್ಲಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೇರಳದ ಅಕ್ಕಿಯ ತಟ್ಟೆಯಾದ [[ಕುಟ್ಟನಾಡ್]] ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೈಗಾರಿಕಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದಿದ್ದರೂ, [[ತೆಂಗಿನ ನಾರು]] ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಸಮುದ್ರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕೈಮಗ್ಗಗಳು, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ಕರಕುಶಲ]] ವಸ್ತುಗಳು, [[ಕಳ್ಳು ಹಿಂಡುವುದು]] ಆಧಾರಿತ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ನಾರು ಉದ್ಯಮದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೆಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.scribd.com/document/56052689/Final-Body|title=Final Body|website=Scribd}}</ref> [[File:Coco Boat Allapphy Kerala.JPG|thumb|ಆಲಪುಳವು ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.]] ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆಯು ಈ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. [[ಅರಬ್ಬರು]] ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಾಪೆ ಮತ್ತು ಮೆತ್ತೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು 1859 ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ದುರ್ರಾಗ್ ಅವರು ಮೊದಲು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref>"mats {{cite web|url=http://www.deputycollector.in/uploads/sub_sub_cont/1103151300189140KERALA%20ECONOMY.pdf |title=Archived copy |access-date=2011-06-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110409171842/http://www.deputycollector.in/uploads/sub_sub_cont/1103151300189140KERALA%20ECONOMY.pdf |archive-date=9 April 2011 |df=dmy }}"</ref> ತೆಂಗಿನ ನಾರು ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 1955 ರಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ನಾರು ಉದ್ಯಮ ಕಾಯಿದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/40081419/Coir-Board-today|title=coir board|access-date=8 September 2017|archive-date=19 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101119115131/http://www.scribd.com/doc/40081419/Coir-Board-today|url-status=dead}}</ref> [[ಕಲಾವೂರು]]ನಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ನಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>"coir research {{cite web|url=http://www.ccriindia.org/Portal/web%20home%20page/CCRI%20frond%20icon%20file.htm |title=Central Coir Research Institute |access-date=2011-06-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110912002921/http://www.ccriindia.org/Portal/web%20home%20page/CCRI%20frond%20icon%20file.htm |archive-date=12 September 2011 |df=dmy }}"</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೆಂಗಿನ ನಾರು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 1965 ರಲ್ಲಿ ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ತೆಂಗಿನ ನಾರು]] ಆಲಪುಳ, [[ಕಾಯಂಕುಲಂ]], [[ಕೊಕ್ಕೋತಮಂಗಲಂ]], [[ಕೋಮಲಪುರಂ]], [[ಮನ್ನಂಚೇರಿ]], [[ಮುಹಮ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ವಾಯಲರ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಸರಕು.<ref>{{cite web|url=https://www.scribd.com/doc/56052689/8/INDUSTRY-PROFILE |title=coir |publisher=Scribd.com |access-date=2013-09-25}}</ref> ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು [[ಚೇರ್ತಲ]] ಮತ್ತು [[ಮನ್ನಂಚೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಸುಣ್ಣದ ಚಿಪ್ಪು [[ಆರೂಕುಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೋಡಮ್ತುರುತ್]]ನಲ್ಲಿ, [[ಪ್ಲೈವುಡ್]] [[ಚೆಂಗನ್ನೂರು]]ನಲ್ಲಿ, ಕೆಲ್ಟ್ರಾನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು [[ಆರೂರು]]ನಲ್ಲಿ,<ref>"Keltron Controls {{cite web|url=http://www.veethi.com/Alappuzha-Computers-and-Electronics--yellowpages_list_details-list_id-156071.htm |title=Archived copy |access-date=7 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727000954/http://www.veethi.com/Alappuzha-Computers-and-Electronics--yellowpages_list_details-list_id-156071.htm |archive-date=27 July 2011 |df=dmy }}"</ref> [[ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್]] [[ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ]]ದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆ [[ತನ್ನೀರ್ಮುಕ್ಕಂ]]ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸರಕುಗಳೆಂದರೆ [[ಕೊಪ್ರಾ]], ಗಾಜು, ಚಾಪೆ ಮತ್ತು [[ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿ]]ಗಳು.<ref>"coir mat {{cite web|url=http://coirboard.gov.in/dir_manufacturers_mats.htm |title=Resources|access-date=7 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813201755/http://coirboard.gov.in/dir_manufacturers_mats.htm |archive-date=13 August 2011 |df=dmy }}"</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಟ್ಟಣದ ಸುಂದರ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್ಗಳ ನೋಟವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ [[ಹೌಸ್ಬೋಟ್]]ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವೆಂದರೆ [[ಮುನ್ನಾರ್]], [[ವರ್ಕಲ]] ಮತ್ತು [[ವಯನಾಡ್]] ನಂತಹ ಇತರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳ ಸಾಮೀಪ್ಯ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರವಾಸಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2021 ಮತ್ತು 2020 ರ ನಡುವೆ ಅಲ್ಲೆಪ್ಪೇಯ್ಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ 74.55% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿಯು 51.09% ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Tourism |first=Kerala |title=Kerala Statistics – 2021 - Highlights |url=https://www.keralatourism.org/tourismstatistics/tourist_statistics_202120220530122636.pdf |access-date=12 January 2023 |website=Kerala Tourism: Official Website |language=English}}</ref> == ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ == [[Image:Kerala Kuttanad2.jpg|thumb|ಕುಟ್ಟನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು]] ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೆಂದರೆ ಕೃಷಿ. ಕೇರಳದ ಅಕ್ಕಿಯ ತಟ್ಟೆ, ಕುಟ್ಟನಾಡು ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="keralatourism.org"/> ವೆಂಬನಾಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿದ್ದವು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ನಡೆಸಿದರು. 1865 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯವು ಮಾಡಿದ ''ಪಟ್ಟೋಮ್ ಪ್ರಕಟಣೆ''ಯು 1865 ಮತ್ತು 1890 ರ ನಡುವಿನ ಮರುಪಡೆಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಲ್ಡರ್ಗಳ ನೀರು-ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ನೀರಿನ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 250 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಪಡೆಯಲಾದ ವೆನಾಡು ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಮಡತಿಲ್ ಸರೋವರವನ್ನು ವೆಂಬನಾಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಮರುಪಡೆಯಲಾದ ಮೊದಲ ''ಕಾಯಲ್ ನಿಲಂ'' (ಸರೋವರ-ಮರುಪಡೆಯಲಾದ ಭೂಮಿ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |author=M.S. Swaminathan, FRS |title=The Kuttanadu Below Sea Level Farming System, India |newspaper=FAO Website |date=May 2013 |page=8 |url=http://www.fao.org/fileadmin/templates/giahs_assets/Information_Resources_Annexes/Japan_Forum/Kuttanad_Below_Sea_Level_Farming_System.pdf |access-date=8 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150611175117/http://www.fao.org/fileadmin/templates/giahs_assets/Information_Resources_Annexes/Japan_Forum/Kuttanad_Below_Sea_Level_Farming_System.pdf |archive-date=11 June 2015 }}</ref> ಸರೋವರ-ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು [[ಪಲ್ಲಿತಾನಂ ಲುಕಾ ಮತ್ತಾಯಿ]] ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news |author=G S Unnikrishanan Nair |title=Kuttanad; Our Heritage Our wealth |newspaper=KERALA CALLING |date=September 2013 |pages=16–20 |url=http://www.kerala.gov.in/docs/publication/2013/kc/september_13/16.pdf |access-date=26 Sep 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927092458/http://www.kerala.gov.in/docs/publication/2013/kc/september_13/16.pdf |archive-date=27 September 2013 }}</ref> ಎರಡನೇ ಹಂತವು (1890 ರಿಂದ 1903) ಆಗಿತ್ತು.{{citation needed|date=August 2025}} 1920 ರಿಂದ 1940 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತದ ಕಾರಣ, ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಿಧಾನವಾದವು, ನಂತರ 1940 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ''ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರ ಬೆಳೆಸಿ'' ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ಗಳ ಆಗಮನವು ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಲಭ, ಅಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವಾದ Q, S ಮತ್ತು T ಬ್ಲಾಕ್ಗಳನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|last=Studies Society|first=Thiruvananthapuram Economic|date=August 2017|title=Agricultural Development of Kerala From 1800 AD to 1980 AD: A Survey of Studies|url=http://keralaeconomy.com/admin/pdfs/A%20Survey%20of%20Studies.pdf|website=keralaeconomy.com}}</ref> === ಮುಪ್ಪಾಳಂ ಸೇತುವೆಯ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ === ಐಕಾನಿಕ್ ಮುಪ್ಪಾಳಂ,<ref>{{Cite news |last=Viswam |first=Vishak |date=March 13, 2025 |title=Can Nalpalam fill the big shoes of Alappuzha's iconic Muppalam? |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Mar/13/can-nalpalam-fill-the-big-shoes-of-alappuzhas-iconic-muppalam |work=The New Indian Express |pages=1}}</ref> ಅಥವಾ ಟ್ರಿಪಲ್ ಸೇತುವೆ, ಆಲಪುಳ ಪಟ್ಟಣದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸ ನಾಲ್ಕು-ಪಂಕ್ತಿ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಪಾಳಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇತುವೆಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲುವೆಗಳಾದ ವಡಾ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಕಾಮರ್ಷಿಯಲ್ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಆಲಪುಳದ ರಸ್ತೆ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಸೇತುವೆಯು ವಿವಿಧ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಾದ ಮಲಯಾಳಂ, ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಸಿನಿಮೀಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಪ್ಪಾಳಂ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ, ನಾಲ್ಕು-ಪಂಕ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಪಾಳಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೇರಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಇಲಾಖೆಯ (PWD) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. == ಸಾರಿಗೆ == {{wide image|Pallathuruthi bridge pano small.jpg|1200px|align-cap=center| [[ಪಲ್ಲತ್ತುರುತಿ]] ಸೇತುವೆ}} === ರಸ್ತೆ === ==== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ==== [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66]], [[ಪನ್ವೆಲ್]] ಅನ್ನು [[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಲಪುಳ [[ನಗರ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೊಮ್ಮಾಡಿ ಮತ್ತು [[ಕಲಾರ್ಕೋಡ್]] ನಡುವಿನ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಲು [[ಆಲಪುಳ ಬೈಪಾಸ್]] ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 ಆಲಪುಳ ನಗರವನ್ನು ಮುಂಬೈ, [[ಉಡುಪಿ]], [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]], ಎರ್ನಾಕುಲಂ, ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಂತಹ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ-ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಲಪುಳವನ್ನು [[ಕೊಡೈಕನಾಲ್]] ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು [[ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 11 (ಕೇರಳ)|ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 11]] ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗೆ ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/150809/nation-current-affairs/article/jawahar-thayankari-lifts-nehru-trophy|title=Jawahar Thayankari lifts Nehru trophy|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=9 August 2015}}</ref> ==== ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ==== [[File:KSRTC Bus stand Alappuzha.jpg|thumb|250px|ಆಲಪುಳ KSRTC ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ]] [[File:AC Road SH-11.JPG|250px|thumb|ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 11]] ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಆಲಪುಳ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 11 [[ಕಲಾರ್ಕೋಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ [[ಪೆರುನ್ನ]]ದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ AC ರಸ್ತೆ (ಆಲಪುಳ-[[ಚಂಗನಶ್ಶೇರಿ]] ರಸ್ತೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು 24.2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಲಪುಳ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಯಾಗಿದೆ. [[ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 40 (ಕೇರಳ)|ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 40]] ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಲಪುಳ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ನ [[ಮಧುರೈ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಏಕೈಕ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. [[ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಕೇರಳ)|ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66]] ಆಲಪುಳ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಥೊಪ್ಪುಂಪಾಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|title=PWD Public Site|access-date=7 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|archive-date=1 December 2010|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ಆಲಪುಳವು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ]]ದ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವು (ರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ಬಳಿ, ಬೋಟ್ ಜೆಟ್ಟಿ ರಸ್ತೆ) ಸರ್ಕಾರಿ ನಡೆಸುವ ಬಸ್ಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು V K ಸೋಮನ್ ಸ್ಮಾರಕ ನಗರಸಭಾ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವು (ವಾಝಿಚೇರಿ ಬಳಿ) ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದದ ಗಾಡಿ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. KSRTC ಬಸ್ಗಳು ಆಲಪುಳವನ್ನು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮೈಸೂರು]], [[ಕೊಲ್ಲೂರು, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]], [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]], ಮತ್ತು [[ತಿರುವಲ್ಲ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ [[ಸ್ಟೇಟ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ನಿಗಮ|SETC]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|TNSTC]] ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹಲವಾರು ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ]]ವು ಆಲಪುಳದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಎರಡು ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=February 2023}} ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಲವನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|KSRTC]] ಡಿಪೋ ಮತ್ತು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಜಲ === ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಜಲ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರಿಗೆ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತದ ಒಳನಾಡು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ-3]] ಆಲಪುಳದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ|SWTD]] ದೋಣಿ ಜೆಟ್ಟಿಯು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|KSRTC]] ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಎದುರು ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ನಗರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಜೆಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ|SWTD]] ದೋಣಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಹೌಸ್ಬೋಟ್ಗಳಿಗೆ ಅಗ್ಗದ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. [[File:The Public Transport Through Waters in Kerala.jpg|thumb|ಕೇರಳದ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್ನೊಳಗೆ ದೂರ-ದೂರ ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ]] === ರೈಲ್ವೇ === [[ಆಲಪುಳ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಆಲಪುಳ]]ವು [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ-ಕಾಯಂಕುಲಂ ಕರಾವಳಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ]]ದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೊಲ್ಲಂ, ಕೊಚ್ಚಿ, [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಬೊಕಾರೊ ಸ್ಟೀಲ್ ಸಿಟಿ|ಬೊಕಾರೊ]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ]] ನಂತಹ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಆಲಪುಳ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|4|km|mi}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>Trains from Alappuzha {{cite web|url=http://www.indiantrains.org/station-details/?code%3DALLP%26name%3DALLEPPEY |title=Indian Trains: Alleppey (ALLP) Railway Station Details |access-date=2011-06-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906084048/http://www.indiantrains.org/station-details/?code=ALLP&name=ALLEPPEY |archive-date=6 September 2011 |df=dmy }}</ref> [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಧನ್ಬಾದ್]] ಮತ್ತು [[ಟಾಟಾನಗರ]] ನಂತಹ ನಗರಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ರೈಲುಗಳು ಆಲಪುಳದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ದಿನವಿಡೀ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲುಗಳು ಸಹ ಓಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಆಲಪುಳವನ್ನು ಸಮೀಪದ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲಪುಳವು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, [[ದೆಹಲಿ]], [[ಚಂಡೀಗಢ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ಮತ್ತು [[ಅಮೃತಸರ]] ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ರೈಲುಗಳು ಈ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref>[https://www.atdcalleppey.com/ ATDC – Alleppey Tourism Development Co-operative Society Ltd.], is the premier body in the district of Alleppey, Kerala for the promotion of tourism.</ref> ===ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ=== [[ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ {{convert|78|km|mi}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ {{convert|159|km|mi}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಇತರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಆಲಪುಳವನ್ನು ತಲುಪಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾಲಿಕಟ್]] ({{convert|236|km|mi}}) ಮತ್ತು [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]] ({{convert|254|km|mi}}) ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್ ಅನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. == ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == {| class="wikitable" style="float:right; margin: 0 1em 0 0;" |- !colspan="2"| ಆಲಪುಳ ನಗರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು |- | [[ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್]] | ಅಲೆಕ್ಸ್ ವರ್ಗೀಸ್ IAS |- | ನಗರಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | ಮೊಲ್ಲಿ ಜಾಕೋಬ್ |- | [[ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕ (ಭಾರತ)|SP & ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]] |ಎಂ.ಪಿ. ಮೋಹನಚಂದ್ರನ್ IPS<ref>{{cite web|url=http://alappuzha.nic.in/ele2009_phone.htm |title=Election 2009 - Alappuzha District, Kerala State, India - Observers |access-date=2012-04-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807061530/http://alappuzha.nic.in/ele2009_phone.htm |archive-date=7 August 2011}}</ref> |} [[File:Alappuzha loves Wikimedia IMG 7599.JPG|thumb|250px|ಅಲ್ಲೆಪ್ಪೇಯ್ ಬಾರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ [[ರಾಜಸ್ವ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ-ಸರ್ಕಾರ|ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ-ಸರ್ಕಾರ]]. ರಾಜಸ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಎರಡು ರಾಜಸ್ವ ವಿಭಾಗಗಳು, ಆರು [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳು ಮತ್ತು 91 ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ರಾಜಸ್ವ ವಿಭಾಗಗಳು [[ಚೇರ್ತಲ]], [[ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ಕುಟ್ಟನಾಡ್]] ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು 47 ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆಲಪುಳ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ತಿಕಪ್ಪಳ್ಳಿ]], [[ಚೆಂಗನ್ನೂರು]] ಮತ್ತು [[ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ]] ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು 44 ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಚೆಂಗನ್ನೂರು]] ವಿಭಾಗ. ಜನಗಣತಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, [[ಆರೂರು]], [[ಆರೂಕುಟ್ಟಿ]], [[ಕೋಡಮ್ತುರುತ್]], [[ತನ್ನೀರ್ಮುಕ್ಕಂ]] ವಡಕ್ಕು, ತಾನೀರ್ಮುಕ್ಕಂ ಥೇಕ್ಕು, [[ವಾಯಲರ್]] ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು [[ಕೊಕ್ಕೋತಮಂಗಲಂ]] ಗ್ರಾಮಗಳು, ಚೇರ್ತಲ [[ನಗರಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, 1981 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೂರು ಅಂಶಗಳ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=February 2023}} ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ-ಸರ್ಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಐದು ವಿಧಾನಬದ್ಧ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು 71 [[ಪಂಚಾಯತ್]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಲಾಕ್ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಲಾಕ್ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.alappuzha.nic.in/admin.htm |title=Official Web Site of Alappuzha, Kerala, India |access-date=2011-06-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721162712/http://www.alappuzha.nic.in/admin.htm |archive-date=21 July 2011 |df=dmy }}</ref> [[2011 ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ|2011 ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ]]ಗಾಗಿ ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು [[ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ|ವಿಧಾನಸಭಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿದ್ದವು. ಅವು [[ಆರೂರು]], [[ಚೇರ್ತಲ]], ಆಲಪುಳ, [[ಕುಟ್ಟನಾಡ್]], [[ಹರಿಪಾಡ್]], [[ಕಾಯಂಕುಲಂ]], [[ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ]] ಮತ್ತು [[ಚೆಂಗನ್ನೂರು]].<ref>{{cite web|author=Kerala Legislature |url=http://www.niyamasabha.org/codes/members.htm |title=Niyamsabha official site |publisher=Niyamasabha.org |date= |access-date=14 February 2021}}</ref> ಆಲಪುಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಆಲಪುಳ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)ದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತರ [[ಲೋಕಸಭಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದರೆ [[ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ]].<ref>{{Cite web |url=http://eci.nic.in/archive/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf |title=constituency |access-date=9 June 2011 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718054105/http://eci.nic.in/archive/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf |url-status=dead }}</ref> {| border="2" |- ! colspan="2" | '''ಸಂಸತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು''' |- ! ಹೆಸರು ! ಲೋಕ-ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ! ವರ್ಷ ! ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ |- | ಪಿ. ಕೆ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ | ಆಲಪುಳ | 1962–1977 | ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ) |- | ಆರ್. ಅಚುತನ್ | ಮಾವೇಲಿಕರ | 1962–1967 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | ಜಿ.ಪಿ. ಮಂಗಳತ್ತುಮಡೋಮ್ | ಮಾವೇಲಿಕರ | 1967–1971 | ಸಮ್ಯುಕ್ತ ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ |- | [[ಆರ್. ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ]] | ಮಾವೇಲಿಕರ | 1971–1977 | ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | ಬಿ.ಕೆ. ನಾಯರ್ | ಮಾವೇಲಿಕರ | 1977–1980 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | ಸುಸೀಲಾ ಗೋಪಾಲನ್ | ಆಲಪುಳ | 1980–1984 | ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) |- | [[ಪಿ. ಜೆ. ಕುರಿಯನ್|ಪ್ರೊ. ಪಿ.ಜೆ. ಕುರಿಯನ್]] | ಮಾವೇಲಿಕರ | 1980–1984,1989-1998 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | ವಕ್ಕೊಮ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮ್ | ಆಲಪುಳ | 1984–1991 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಥಂಪನ್ ಥಾಮಸ್]] | ಮಾವೇಲಿಕರ | 1984–1989 | ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ |- | ಟಿ. ಜೆ. ಅಂಜಲೋಸ್ | ಆಲಪುಳ | 1991–1996 | ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) |- | [[ರಮೇಶ್ ಚೆನ್ನಿತಲ]] | ಮಾವೇಲಿಕರ | 1999–2004 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಸಿ. ಎಸ್. ಸುಜಾತಾ|ಸಿ.ಎಸ್. ಸುಜಾತಾ]] | ಮಾವೇಲಿಕರ | 2004–2009 | ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) |- | [[ವಿ. ಎಂ. ಸುಧೀರನ್|ವಿ.ಎಂ ಸುಧೀರನ್]] | ಆಲಪುಳ | 1977–1980, 1996–2004 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಕೆ. ಎಸ್. ಮನೋಜ್|ಡಾ. ಕೆ.ಎಸ್ ಮನೋಜ್]] | ಆಲಪುಳ | 2004–2009 | ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) |- | [[ಕೆ. ಸಿ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್|ಕೆ.ಸಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಸಂಸದ]] | ಆಲಪುಳ | 2009- 2014 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಕೊಡಿಕುನ್ನುನಿಲ್ ಸುರೇಶ್]] ಸಂಸದ | ಮಾವೇಲಿಕರ | 2009–2014 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಕೆ. ಸಿ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್|ಕೆ.ಸಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಸಂಸದ]] | ಆಲಪುಳ | 2009- 2014 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಕೊಡಿಕುನ್ನುನಿಲ್ ಸುರೇಶ್]] ಸಂಸದ | ಮಾವೇಲಿಕರ | 2009–2014 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಕೆ. ಸಿ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್|ಕೆ.ಸಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಸಂಸದ]] | ಆಲಪುಳ | 2014- 2019 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಕೊಡಿಕುನ್ನುನಿಲ್ ಸುರೇಶ್]] ಸಂಸದ | ಮಾವೇಲಿಕರ | 2014–2019 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಎ. ಎಂ. ಅರೀಫ್]] | ಆಲಪುಳ | 2019–2024 | ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) |- | [[ಕೊಡಿಕುನ್ನುನಿಲ್ ಸುರೇಶ್]] ಸಂಸದ | ಮಾವೇಲಿಕರ | 2019–2024 | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಕೆ. ಸಿ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್|ಕೆ.ಸಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಸಂಸದ]] | ಆಲಪುಳ | 2024- | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | [[ಕೊಡಿಕುನ್ನುನಿಲ್ ಸುರೇಶ್]] ಸಂಸದ | ಮಾವೇಲಿಕರ | 2024- | ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |} == ಶಿಕ್ಷಣ == [[File:St. Joseph's College for Women Alappuzha.jpg|thumb|[[ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್, ಆಲಪುಳ]]]] [[File:Alappuzha Medical College.jpg|thumb|[[ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಟಿ. ಡಿ. ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಆಲಪುಳ]]]] [[File:Leo XIII HSS, Alappuzha.jpg|thumb|ಲಿಯೋ XIII HSS, ಆಲಪುಳ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ಶಾಲೆಗಳು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ, ಒಂಬತ್ತು ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಗಳು, 405 ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, 105 ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 87 ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು.<ref>"education in Alappuzha {{cite web |title=Official WEBSITE of Alappuzha, Kerala, India - Education Department |url=http://alappuzha.nic.in/dept.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807061328/http://alappuzha.nic.in/dept.htm |archive-date=7 August 2011 |access-date=2011-06-10 |df=dmy}}"</ref> ಆಲಪುಳದ ಮೊದಲ ಶಾಲೆ, [[ಚರ್ಚ್ ಮಿಷನರಿ ಸೊಸೈಟಿ]] (CMS) ಶಾಲೆಯನ್ನು 1816 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾಲೆಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೊದಲ CMS ಮಿಷನರಿಯಾದ ರೆವ್. ಥಾಮಸ್ ನಾರ್ಟನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶಾಲೆಯನ್ನು [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ|CSI]] ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್, ಆಲಪುಳ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯು ಲಿಯೋ XIII ನೇ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1 ಜೂನ್ 1889 ರಂದು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬಿಷಪ್ [[ಜಾನ್ ಗೋಮೆಸ್ ಪೆರೇರಾ]] ಅವರು ತೆರೆದರು. ಆಲಪುಳದ ಮೊದಲ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜು ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜು ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಫಾ. ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಪಳಕ್ಕುನೇಲ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು CMI ಸಭೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಇನ್ನೂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಆಗಿದೆ.<ref>"Leo 13 school {{cite web|url=http://alleppeydiocesanschools.org/php/schoolsDetails.php?sId%3D1%26linkid%3D21%26type%3DH |title=Higher Secondary Schools |access-date=2011-06-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426064244/http://alleppeydiocesanschools.org/php/schoolsDetails.php?sId=1&linkid=21&type=H |archive-date=26 April 2012 |df=dmy }}"</ref> [[File:Cemp2.jpg|thumb|[[ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್, ಪುನ್ನಪ್ರ]]]] ಆಲಪುಳದ ಕಾಲೇಜುಗಳು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ [[ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ|ಸ್ನಾತಕ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ]] ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>"colleges in Alappuzha {{cite web |title=Official WEBSITE of Alappuzha, Kerala, India - Colleges of Alappuzha |url=http://alappuzha.nic.in/college.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807061232/http://alappuzha.nic.in/college.htm |archive-date=7 August 2011 |access-date=2011-06-10 |df=dmy}}"</ref> === ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲೇಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === * ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (UIT), ಆಲಪುಳ<ref>{{cite web|url=https://www.uitalleppey.org/ |title=University Institute of Technology (UIT), Alappuzha}}</ref> * [[ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಚೇರ್ತಲ]]<ref>{{cite web|url=http://www.cectl.ac.in/ |title=College of Engineering, Cherthala |publisher=Cectl.ac.in |access-date=25 September 2013}}</ref> * [[ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಕಾಲೇಜು]]<ref>{{cite web|url=http://www.sdcollege.in|title=Welcome - Sanatana Dharma College|accessdate=26 February 2023}}</ref> * [[ಎಸ್. ಡಿ. ವಿ. ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.sdvcollege.in/|title=Welcome: S. D. V. College of Arts and Applied Science|accessdate=26 February 2023|archive-date=25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230225221542/http://sdvcollege.in/|url-status=dead}}</ref> * [[ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಕಾಲೇಜು, ಚೇರ್ತಲ|ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಕಾಲೇಜು ಚೇರ್ತಲ-SN ಕಾಲೇಜು ಕಂಜಿಕ್ಕುಳಿ]]<ref>{{cite web|url=http://www.sncollegecherthala.in/|title=SN COLLEGE CHERTHALA|accessdate=26 February 2023|archive-date=22 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222082800/http://www.sncollegecherthala.in/|url-status=dead}}</ref> * [[ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್. ಕಾಲೇಜು, ಚೇರ್ತಲ]]<ref>{{cite web |url=http://www.grotal.com/e/NSS-College-Alappuzha-C4791 |title=NSS Alappuzha |publisher=Grotal.com |access-date=25 September 2013 |archive-date=28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928101857/http://www.grotal.com/e/NSS-College-Alappuzha-C4791 |url-status=dead }}</ref> * ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜು, ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ<ref>{{cite web|url=http://www.ambalapuzhagc.org|title=Government College, Ambalapuzha|accessdate=26 February 2023}}</ref> * [[ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್, ಪುನ್ನಪ್ರ]]<ref>{{cite web|url=http://www.cempunnapra.org|title=CEM Punnapra|accessdate=26 February 2023}}</ref> * [[ಮಾರ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್ ಕಾಲೇಜು ಪುನ್ನಪ್ರ]]<ref>{{cite web|url=http://margregoriospunnapra.org|title=Mar Gregorios College|access-date=7 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20151019133501/http://margregoriospunnapra.org/|archive-date=19 October 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> * [[ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಚೆಂಗನ್ನೂರು]]<ref>{{cite web|url=http://www.ceconline.edu |title=College of Engineering (Chengannur) |publisher=Ceconline.edu |access-date=25 September 2013}}</ref> * ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ<ref>{{cite web|url=http://casmvk.kerala.gov.in|title=Profile of the College - College of Applied Sciences, Mavelikkara|accessdate=26 February 2023}}</ref> * ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಲಪುಳ <ref>{{Cite web|url=https://www.carmelcet.in/|title=Carmel College of Engineering and Technology|website=www.carmelcet.in}}</ref> * [[ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಟಿ ಡಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು, ಆಲಪುಳ]]<ref>{{Cite web|url=https://tdmcalappuzha.org/|title=TD Medical College – Alappuzha}}</ref> * [[ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್, ಆಲಪುಳ|ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್, ಆಲಪುಳ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.stjosephcollegeforwomen.com/ |title=SJCW |access-date=10 June 2011 |archive-date=9 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109222048/http://stjosephcollegeforwomen.com/ |url-status=dead }}</ref> * [[ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಚೇರ್ತಲ|ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಚೇರ್ತಲ]]<ref>SMC {{cite web|url=http://www.keralauniversity.edu/stmicheals.htm |title=St. Michael's College, Cherthala |access-date=18 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527094214/http://www.keralauniversity.edu/stmicheals.htm |archive-date=27 May 2010 }}</ref> * [[ಟಿ. ಕೆ. ಮಾಧವ ಸ್ಮಾರಕ ಕಾಲೇಜು]]<ref>{{cite web|url=http://www.keralauniversity.edu/tkmadava.htm |title=T.K. Madhava Memorial College, Nangiarkulangara |access-date=18 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926212337/http://www.keralauniversity.edu/tkmadava.htm |archive-date=26 September 2011 |df=dmy }}</ref> * ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಎಡತ್ತುವ<ref>{{cite web |url=http://www.aloysiuscollege.org/ |title=St Aloysius |publisher=Aloysiuscollege.org |access-date=25 September 2013 |archive-date=29 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130829023214/http://www.aloysiuscollege.org/ |url-status=dead }}</ref> * [[ಬಿಷಪ್ ಮೂರ್ ಕಾಲೇಜು]] ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ * ಮಿಲಾದ್-ಇ-ಶೆರೀಫ್ ಸ್ಮಾರಕ ಕಾಲೇಜು, ಕಾಯಂಕುಲಂ (MSM) * [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜು, ಚೆಂಗನ್ನೂರು]] == ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ದೇಗುಲಗಳು == [[File:Ambalappuzha Temple.JPG|thumb|ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]] [[File:Our Lady of Mount Carmel Cathedral.jpg|thumb|ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಥೆಡ್ರಲ್, ಆಲಪುಳ]] [[File:St. Andrew's Forane Church of Arthunkal.jpg|thumb|ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ, ಅರ್ಥುಂಕಲ್]] ===ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು=== * [[ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಆನಂದೇಶ್ವರಂ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಚಕ್ಕುಳತ್ತುಕಾವು ದೇವಾಲಯ]] (ಭಗವತಿ ದೇವಾಲಯ) * [[ಚೆಟ್ಟಿಕುಳಂಗರ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಚೆಂಗನ್ನೂರು ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಹರಿಪಾಡ್ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಕಾರ್ತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ, ಚೇರ್ತಲ|ಕಾನಿಚುಕುಳಂಗರ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಕಂಡಿಯೂರು ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ]], ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ * [[ಮನ್ನಾರಸಾಲ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಮುಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ದೇವಾಲಯ|ಮುಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಪಡನಿಲಂ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ದೇವಾಲಯ]], ನೂರನಾಡ್ * [[ಪುಲಿಯೂರು ಮಹಾವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯ|ತ್ರಿಪುಲಿಯೂರು ಮಹಾವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯ]] * [[ತೃಚಿತ್ತಟ್ಟ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯ]] * [[ವಲಿಯಕುಳಂಗರ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ]], ಕಾರ್ತಿಕಪ್ಪಳ್ಳಿ ===ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಚರ್ಚುಗಳು=== * [[ಆಲಪುಳ ಡಯಾಸಿಸ್|ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಥೆಡ್ರಲ್, ಆಲಪುಳ]] * [[ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ, ಅರ್ಥುಂಕಲ್|ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ, ಅರ್ಥುಂಕಲ್]] * [[ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಫೊರೇನ್ ಚರ್ಚ್, ಎಡತ್ತುವ|ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್/ಪಾಲ್ ಫೊರೇನ್ ಚರ್ಚ್]] * [[ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ, ಚಂಪಾಕುಳಂ|ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ, ಚಂಪಾಕುಳಂ]] (ಚಂಬಾಕುಳಂ ಕಲ್ಲೂರ್ಕಾಡು ಬೆಸಿಲಿಕಾ) * [[ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಚರ್ಚ್, ಥುಂಪೋಲಿ|ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಚರ್ಚ್, ಥುಂಪೋಲಿ]] (ಥುಂಪೋಲಿ ಪಳ್ಳಿ) * [[ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಫೊರೇನ್ ಚರ್ಚ್, ಪುಳಿಂಕುನ್ನು]] ===ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಸೀದಿಗಳು=== *[[ಮಕಾಂ ಮಸೀದಿ]], ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ವಾರ್ಡ್, ಆಲಪುಳ.<ref name="sunni">{{Cite web |last=SUNNIVOICE |date=2021-12-31 |title=ആലപ്പുഴ: കനാൽ കരകളിലെ പൈതൃകക്കാഴ്ചകൾ |url=https://sunnivoice.net/%e0%b4%86%e0%b4%b2%e0%b4%aa%e0%b5%8d%e0%b4%aa%e0%b5%81%e0%b4%b4-%e0%b4%95%e0%b4%a8%e0%b4%be%e0%b5%bd-%e0%b4%95%e0%b4%b0%e0%b4%95%e0%b4%b3%e0%b4bf%e0%b4%b2%e0%b5%86-%e0%b4%aa%e0%b5%88%e0%b4%a4/ |access-date=2024-06-27 |language=ml }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[ಸೌಕರ್ ಮಸೀದಿ]], 1850 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮಸೀದಿ.<ref name="News18">{{cite news |title=ആലപ്പുഴ പൈതൃകപദ്ധതിയിൽ മുഖംമിനുക്കി ' സൗക്കാർ മസ്ജിദ് ' |url=https://malayalam.news18.com/news/alappuzha/sawker-masjid-timeless-beacon-of-spiritual-heritage-in-alappuzha-local18-649587.html |work=News18 മലയാളം |date=14 January 2024 |language=ml }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕ್ರೀಡೆ == [[File:Nehru Trophy Boat Race 2012 7791.JPG|250px|thumb|[[ನೆಹರು ಟ್ರೋಫಿ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ]]ವು ಆಲಪುಳದ ಬಳಿಯ ಪುನ್ನಮಾಡ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ]] ಆಲಪುಳವು ಆಲಪುಳದ ಬಳಿಯ [[ಪುನ್ನಮಾಡ ಸರೋವರ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ನೆಹರು ಟ್ರೋಫಿ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=The Nehru Trophy Boat Race |url=https://utsav.gov.in/view-event/nehru-trophy-boat-race#:~:text=The%20Nehru%20Trophy%20Boat%20Race%20is%20one,there%20is%20an%20interesting%20story%20behind%20it.}}</ref> 1952 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲೆಪ್ಪೇಯ್ ಜನರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅತಿಥಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಾವಿನ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ನೆಹರು ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಬಹಳ ಪ್ರಚೋದಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ 'ನಾಡುಭಾಗಂ ಚುಂದನ್' (ಹಾವಿನ ದೋಣಿ) ಗೆ ಜಿಗಿದರು. ಹಾವಿನ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಈ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಅವರು ಪಂದ್ಯದ ವಿಜೇತರಿಗೆ ನೀಡಲು ತಿರುಗುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಹಾವಿನ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]], [[ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]], [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಯಿಂಗ್]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ, [[ಕೇರಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] ಆಲಪುಳದಲ್ಲಿ [[ಕೆಸಿಎ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಆಲಪುಳ]]ವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿತು, ಇದು ಎ-ವರ್ಗದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.keralacricketassociation.com/Alappuzha-cg|title=SD College- KCA Cricket Ground- Alapuzha}}</ref> == ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಥಕಳಿ ಶಿವಶಂಕರ ಪಿಳ್ಳೈ]] - ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಥೆ ಬರಹಗಾರ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ. * [[ವಾಯಲರ್ ರಾಮವರ್ಮ]] - ಮಲಯಾಳಂ ಕವಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತರಚನೆಕಾರ * [[ಅರತ್ತುಪುಳ ವೇಲಾಯುಧ ಪಣಿಕ್ಕರ್]] - [[ಕೇರಳ]]ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕ * [[ಎಂ. ಕೆ. ಸಾನು]] – ಬರಹಗಾರ, ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯ * [[ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ತಂಪಿ]] - ಕೇರಳದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ * [[ಕವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್]] - ನಿರ್ದೇಶಕ, ಕವಿ * [[ಎಸ್. ಡಿ. ಶಿಬುಲಾಲ್]] - [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್]]ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ * [[ಕರುಣಾಕರ ಗುರು|ನವಜ್ಯೋತಿ ಶ್ರೀ ಕರುಣಾಕರ ಗುರು]] - [[ಸಂತಿಗಿರಿ ಆಶ್ರಮ]]ದ ಸ್ಥಾಪಕ * [[ಗಣೇಶ್ ಪುತೂರು]] - ಬರಹಗಾರ, ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ * [[ಪಿ. ಎಸ್. ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ್]] - ಹಿಂದಿನ ಸಚಿವ, ಎಸ್. ಎನ್. ಟ್ರಸ್ಟ್, [[SNDP]] ಯೋಗದ ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಮಾಜಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ (ಆರೂರು), ದಿನಮಣಿ ದೈನಿಕದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ * [[ಪಿ. ನಾರಾಯಣ ಕುರುಪ್]] - ಮಲಯಾಳಂ ಕವಿ * [[ಜಾಯ್ ಜೆ. ಕೈಮಪರಂಬನ್]] - ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಲೇಖಕ * [[ಇಟ್ಟಿ ಅಚುತನ್]] - [[ಹಾರ್ಟಸ್ ಮಲಬಾರಿಕಸ್]]ನ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಜನಾಂಗೀಯ-ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆದಾರ * [[ಎಲಿಯಾನರ್ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ರೋಡ್]] - ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತೋಟಗಾರ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಬರಹಗಾರ * [[ವಿ. ಪಿ. ಶಿವಕುಮಾರ್]] - ಸಣ್ಣ ಕಥೆ ಬರಹಗಾರ * [[ಸಿ. ಟಿ. ರವಿಕುಮಾರ್|ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಿ.ಟಿ. ರವಿಕುಮಾರ್]] - ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು. * [[ಎಂ. ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್]] - ಸಂಗೀತಗಾರ, ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ * [[ವಾಯಲರ್ ಸಾರತ್ ಚಂದ್ರ ವರ್ಮ]] - ಕವಿ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರ * [[ಕವಾಲಂ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್]] - ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರ, ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಗಾಯಕ, ಸಂಯೋಜಕ * [[ರಾಜೀವ್ ಅಲುಂಕಲ್]] - ಗೀತರಚನೆಕಾರ, ಕವಿ ಮತ್ತು ವಾಗ್ಮಿ === ಧರ್ಮ === * [[ಕರುಣಾಕರ ಗುರು]] - ಸಂತಿಗಿರಿ ಆಶ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪಕ * [[ಪಾಲಕ್ಕಲ್ ಥೋಮಾ ಮಲ್ಪಾನ್]] - [[ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೇರಿ ಇಮ್ಯಾಕ್ಯುಲೇಟ್]] ಸ್ಥಾಪಕ * [[ಮಿಗ್ರ್. ಜೋಸೆಫ್ ಸಿ. ಪಂಜಿಕರನ್]] - ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಥಾಪಕ * [[ಆಂಟನಿ ಥಿಯೋಡೋರ್]] - ಕ್ರೈಸ್ತ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ, ಕವಿ, ಸಮಾಜ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ * ಸಂತ [[ಕುರಿಯಾಕೋಸ್ ಎಲಿಯಾಸ್ ಚಾವರ]] - ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂತ === ರಾಜಕೀಯ === * [[ಎ. ಕೆ. ಆಂಟನಿ]] - [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|ಯುಡಿಎಫ್]] ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಮೂರು ಬಾರಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ * [[ವಿ. ಎಸ್. ಅಚ್ಯುತಾನಂದನ್]] - ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು * [[ರಮೇಶ್ ಚೆನ್ನಿತಲ]] - ಮಾಜಿ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ, ಹರಿಪಾಡ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ. * [[ಸುಶೀಲಾ ಗೋಪಾಲನ್|ಸುಸೀಲಾ ಗೋಪಾಲನ್]]- ಮಾಜಿ ಕೇರಳ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕ * [[ಕೆ. ಆರ್. ಗೌರಿ]] - ಮೊದಲ ಕೇರಳ [[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|ಎಲ್ಡಿಎಫ್]] ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ವ ಸಚಿವ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಕೇರಳ ಯುಡಿಎಫ್ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸಚಿವ * [[ವಾಯಲರ್ ರವಿ]] - ಯುಡಿಎಫ್ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಗೃಹ ಸಚಿವ, ವಿದೇಶ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ * [[ಸಿ. ಕೆ. ಚಂದ್ರಪ್ಪನ್]] - ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಸಂಸದ * [[ಎಸ್. ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಪಿಳ್ಳೈ]] - ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) ಪೊಲಿಟ್ಬ್ಯೂರೋ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಿಸಾನ್ ಸಭಾ (ರೈತರ ಒಕ್ಕೂಟ) ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ * [[ಜಿ. ಸುಧಾಕರನ್]] - [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ)]] ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಚಿವ * [[ಪಿ. ಪರಮೇಶ್ವರನ್]] - ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ; ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ === ಸಿನೆಮಾ === * [[ಶ್ರೀಕುಮಾರನ್ ತಂಪಿ]] - ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾದ ಗೀತರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ * [[ಜೋಮನ್ ಟಿ. ಜಾನ್]] - ಭಾರತೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ * [[ರತೀಶ್]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ * [[ಕುಂಚಾಕೋ]] - ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ * [[ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ. * [[ಫಾಜಿಲ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಫಾಜಿಲ್]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ * [[ಕುಂಚಾಕೋ ಬೋಬನ್]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ * [[ರಿಯಾಜ್ ಎಂ ಟಿ]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ * [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ * [[ಜಗನ್ನಾಥ ವರ್ಮ]] - ಕಥಕ್ಕಳಿ ಕಲಾವಿದ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಟ * [[ಅಶೋಕನ್ (ನಟ)|ಅಶೋಕನ್]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ * [[ರಾಜನ್ ಪಿ. ದೇವ್]] – ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ ಮತ್ತು ನಾಟಕ/ರಂಗಭೂಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ * [[ಎಸ್. ಎಲ್. ಪುರಂ ಸದಾನಂದನ್]] - ಮಲಯಾಳಂ ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ * [[ಚೆಲಂಗಟ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್]] - ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ * [[ರಾಧಿಕಾ (ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ)]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ * [[ನವೋದಯ ಅಪ್ಪಚನ್]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ * [[ಜಿಜೋ ಪುನ್ನೂಸ್]] - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ * [[ಪದ್ಮರಾಜನ್]] - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ * [[ನರೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ, ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ * [[KPAC ಲಲಿತಾ]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ * [[ಬೀಯಾರ್ ಪ್ರಸಾದ್]] - ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ * [[ಮಧು ಮುಟ್ಟೋಂ]] - [[ಮಣಿಚಿತ್ರತಾಝು]], [[ಕಕ್ಕೋತಿಕ್ಕಾವಿಲೆ ಅಪ್ಪೂಪ್ಪನ್ ಥಾಡಿಕಲ್]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ * [[ಸಮಂತಾ ರುತ್ ಪ್ರಭು]]- ನಟಿ * [[ನವ್ಯಾ ನಾಯರ್]] - ನಟಿ * [[ಎಂ. ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್|ಎಂಜಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್]] - ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಗಾಯಕ * [[ಶಾಹಿ ಕಬೀರ್]] - ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ === ಕ್ರೀಡೆ === * [[ಪ್ರಶಾಂತ್ ಪರಮೇಶ್ವರನ್]] - ಕೇರಳ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ([[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] ಆಟಗಾರ) * [[ಸಾಜಿ ಥಾಮಸ್]] - ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ * [[ಕೆ. ಉದಯಕುಮಾರ್]] - [[ಭಾರತ ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಲಿಬಾಲ್ ತಂಡ|ಭಾರತ ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಲಿಬಾಲ್]] ಆಟಗಾರ, [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪುರಸ್ಕೃತ == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಆಲಪುಳ ಪೂರ್ವ]] * [[ಆಲಪುಳ ಪಶ್ಚಿಮ]] * [[ಆಲಪುಳ ಲೈಟ್ಹೌಸ್]] * [[ಆಲಪುಳ ಬೀಚ್]] * [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ-ಕಾಯಂಕುಲಂ ಕರಾವಳಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Alappuzha}} * {{Wikivoyage inline|Alappuzha}} * [https://web.archive.org/web/20100217035703/http://www.swtd.gov.in/ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್] * [http://alappuzha.nic.in/ ಆಲಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್] * [https://alteredgoal.com/https-alteredgoal-com-backwaters-of-alappuzha/ ಆಲಪುಳದ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219075158/https://alteredgoal.com/https-alteredgoal-com-backwaters-of-alappuzha/ |date=19 December 2019 }} * [https://www.keralatourism.org/article-venice-of-the-east.html ಪೂರ್ವದ ವೆನಿಸ್, ಅಲ್ಲೆಪ್ಪೇಯ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211025135417/https://www.keralatourism.org/article-venice-of-the-east.html |date=25 October 2021 }} {{Alappuzha district}} {{Central Travancore}} {{Kerala|h}} {{Kerala topics}} {{Municipalities of Kerala}} {{Authority control}} [[ವರ್ಗ:ಆಲಪ್ಪುಳ| ]] [[ವರ್ಗ:ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನನಿಬಿಡ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಂದರು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] hxuzm9c4b7xdcvruja30n2wwr6uqhgo 0 26172 1383200 1380721 2026-08-18T03:38:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383200 wikitext text/x-wiki {{About|the astronomical term|other uses|Corona (disambiguation)}} '''ಕರೋನ''' ಎಂಬುದು [[ಸೂರ್ಯ]] ಅಥವಾ ಇತರ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ [[ಪ್ಲಾಸ್ಮ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ)|ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ]] (ಬೆಳಕಿನ ಗಟ್ಟಿ ಕಣಗಳು)"ವಾತಾವರಣದ" ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಹೊರಮೈಯಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮೈಲಿಗಳವರೆಗೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪೂರ್ಣ [[ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣ|ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಪರಿವೇಷದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕವೂ ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಮೂಲದ ಕರೋನ ಪದವು '''ಕಿರೀಟ''' ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[File:Solar eclipse 1999 4.jpg|thumb|right|ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೌರ ಕರೋನವನ್ನು ಬರಿಗಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.]] ಕರೋನದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನವು ಅದಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಆಕರ್ಷಕ ರೋಹಿತದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಈ ಹಿಂದೆ "ಕರೋನಿಯಂ" ಎಂಬ ಅಪರಿಚಿತ ಅಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಈ ರೋಹಿತದ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಅಧಿಕ ಅಯಾನೀಕೃತ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ('''Fe-XIV''' ) ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಅತ್ಯಧಿಕ ೧೦<sup>೬</sup> ಕೆಲ್ವಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ(ವಿದ್ಯುತ್ವಾಹಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಲ್ಲ ಅಯಾನೀಕೃತ ಅನಿಲ)ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Aschwanden">{{cite book |last=Aschwanden |first=M. J. |year=2004 |title=Physics of the Solar Corona. An Introduction |url=https://archive.org/details/physicsofsolarco0000asch_m4u9 |publisher=Praxis Publishing Ltd. |isbn=3-540-22321-5}} </ref> ಕರೋನದಲ್ಲಿನ ಬೆಳಕು ಮೂರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಮಾನ ವಿಸ್ತಾರದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. K-ಕರೋನ (K ಎಂದರೆ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಕೊಂಟಿನುಯಿಯೇರ್ಲಿಚ್'', ಅಂದರೆ "ಸತತ") [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್|ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್]] ಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಡಾಪ್ಲರ್ ನಿಂದ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಫಲಿತ ದ್ಯುತಿಗೋಳದ ಚೂಷಣ ರೇಖೆಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಂಕಾಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಯಾವುದೇ ಚೂಷಣ ರೇಖೆ ಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ರೋಹಿತದಂತೆ ಗೋಚರವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. F-ಕರೋನ (F ಎಂದರೆ ಫ್ರೌನ್ಹೋಫರ್) ಸೂರ್ಯಕಿರಣವು ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳನ್ನು ಹೊರದೂಡುವ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದು ವೀಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಬೆಳಕು, ಶುದ್ಧವಾದ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಫ್ರೌನ್ಹೋಫರ್ ಚೂಷಣ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; F-ಕರೋನ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಅತ್ಯಧಿಕ [[ನೀಳತೆ (ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ)|ವಿತಾನ]] ಕೋನಗಳವರೆಗೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಶಿಪ್ರಭೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. E-ಕರೋನ (E ಎಂದರೆ ಎಮಿಶನ್), ಪರಿವೇಷದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಅಯಾನುಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ರೋಹಿತದ ಉತ್ಸರ್ಜನ ರೇಖೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿತ ಅಥವಾ ಶಾಖದಿಂದ ಕೂಡಿದ ರೋಹಿತದ ಉತ್ಸರ್ಜನ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಕರೋನದ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೊರೆಯುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವೆನಿಸಿದೆ.<ref name="Corfield">{{cite book |last=Corfield |first=Richard |year=2007 |title=Lives of the Planets |url=https://archive.org/details/livesofplanetsna00corf |publisher=Basic Books |isbn=978-0-465-01403-3}} </ref> ==ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು == ಸೂರ್ಯ ಕರೋನವು, ಗೋಚರವಾಗುವ ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಂತ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶಾಖದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. (ಸುಮಾರು ೨೦೦ರ ಅಪವರ್ತನದಲ್ಲಿ): ದ್ಯುತಿಗೋಳದ ಸರಾಸರಿ [[ತಾಪಮಾನ]]ವು, ಕರೋನದ ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೫೮೦೦ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ದ್ಯುತಿಗೋಳಕ್ಕಿಂತ ಕರೋನ ೧೦<sup>−೧೨</sup>ರಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ರೀತಿ ಗೋಚರವಾಗುವ ಮೇಲ್ಮೈ ಬೆಳಕಿಗಿಂತ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಆಳವಿಲ್ಲದ,ಟೊಳ್ಳಾದ ವರ್ಣಗೋಳದ ಮೂಲಕ ಕರೋನ ದ್ಯುತಿಗೋಳದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕರೋನ ಶಾಖಗೊಳ್ಳುವ ನಿಖರವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗು ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ಶಬ್ದ]] ತರಂಗಗಳ ಚೋದನೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. (ಎರಡನೇ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಬಹುಶಃ ಕಡಿಮೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಕರೋನಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕ ಕಾಂತ [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ). ಸೂರ್ಯನ ಕರೋನದ ಹೊರ ತುದಿಗಳು ಸತತವಾಗಿ ಪರಿವಹನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮುಕ್ತವಾದ ಆಯಸ್ಕಾಂತದ ಪ್ರಸರಣವು [[ಸೌರ ಮಾರುತ|ಸೌರ ವಾತ]]ವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. [[File:Twistedflux.png|right|thumb|300px|ಸೌರಚಕ್ರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೌರ ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರಸರದ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಚಿತ್ರ.]]ಕರೋನವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲ್ಮೈಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಶ್ಚಲವಾದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕರೋನ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ [[ವಿಷುವದ್ರೇಖೆ|ವಿಷುವದೀಯ]] ಪ್ರದೇಶದೊಳಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿವೇಷದ ರಂಧ್ರಗಳು [[ಧ್ರುವ|ಧ್ರುವೀಯ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸೂರ್ಯನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕರೋನ ವಿಷುವದೀಯ ಹಾಗು ಧ್ರುವೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಸೌರಕಲೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸೌರ ಕನಿಷ್ಠದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸೌರ ಗರಿಷ್ಠವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸೌರ ಚಕ್ರವು ಸರಿಸುಮಾರು ೧೧ ವರ್ಷ ಅವಧಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸೌರ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. (ಸೌರ [[ವಿಷುವದ್ರೇಖೆ|ಸಮಭಾಜಕವೃತ್ತ]]ದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್ಮಕ ಪರಿಭ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿ; ಧ್ರುವಗಳಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಸಮಭಾಜಕವೃತ್ತವು ಪರಿಭ್ರಮಣವಾಗುತ್ತದೆ). ಸೌರಕಲೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಸೌರ ಗರಿಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುತ್ತುಚಲನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಅಪ್ವೆಲ್ (ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗುವ)ಆಗುವ ಪರಿವೇಷದ ಕುಣಿಕೆಗಳು, ಕಾಂತ ಪ್ರಸರ ಕುಣಿಕೆಗಳು, ಸೌರಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕಾಂತ ಪ್ರಸರವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಶಾಖವುಳ್ಳ ದ್ಯುತಿಗೋಳವನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ, ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಂಪಾದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮವನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಗಾಢವಾದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.(ಸೂರ್ಯ ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ). ===ಪರಿವೇಷಕ(ಕರೊನ ಮುಕುಟಕ್ಕೆ ಸಂಭಂಧಿಸಿದ) ಕುಣಿಕೆಗಳು === {{main|Coronal loop}} [[File:Traceimage.jpg|left|thumb|300px|TRACE 171Å ಪರಿವೇಷಕ ಕುಣಿಕೆಗಳು]] ಪರಿವೇಷಕ ಕುಣಿಕೆಗಳು ಕಾಂತ ಸೌರ ಕರೋನದ ಮೂಲ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಕುಣಿಕೆಗಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಕಾಂತ ಪ್ರಸರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮುಕ್ತ-ಕಾಂತ ಪ್ರಸರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಪರಿವೇಷಕ ರಂಧ್ರ(ಧ್ರುವೀಯ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು [[ಸೌರ ಮಾರುತ|ಸೌರ ವಾತ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಂತ ಪ್ರಸರದ ಕುಣಿಕೆಗಳು ಸೌರಕಾಯದಿಂದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಶಾಖಭರಿತ ಸೌರ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿವೇಷಕ ಕುಣಿಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಧಿಕ ಕಾಂತೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪರಿವೇಷಕ ಕುಣಿಕೆಗಳು ಸೌರ ವಿಕಿರಣಸ್ಫೋಟ ಹಾಗು ಕರೋನಲ್ ಮಾಸ್ ಇಜೆಕ್ಷನ್ (CMEs) ಗಳಿಗೆ (ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ)ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಪುಷ್ಟಿ ಒದಗಿಸುವ ಸೌರ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮವನ್ನು ೬೦೦೦ Kಯಷ್ಟು ಕನಿಷ್ಟದಿಂದ ಹಿಡಿದು ೧×೧೦<sup>೬</sup>ವರೆಗೂ, ದ್ಯುತಿಗೋಳದಿಂದ, ಸಂಕ್ರಮಣ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹಾಗು ಕರೋನದೊಳಗೆ ಶಾಖವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸೌರ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ ಈ ಕುಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅಡಿ ಹಂತದಿಂದ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೊಂದರಿಂದ ಹೀರಿಹಾಕುತ್ತದೆ.(ಒತ್ತಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸೈಫ್ಹನ್ ಪರಿಚಲನೆ ಒಂದು ಧ್ರುವದ ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಗೆ), ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಚಾಲಕದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸಮ್ಮಿತ ಪರಿಚಲನೆ). ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವರ್ಣಗೋಳೀಯ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಹಾಗು ವರ್ಣಗೋಳೀಯ ಹನೀಕರಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಣಿಕೆಯ ಎರಡೂ ಅಡಿ ಹಂತಗಳಿಂದ ಸಮ್ಮಿತ ಪರಿಚಲನೆಯೂ ಸಹ ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಇದು ಕುಣಿಕೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ ತಂಪುಗೊಂಡು, ಸೌರ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜ್ವಾಲಾಶಿಲೆಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಫಿಲಮೆಂಟ್(ನವಿರಾದ ದಾರದಂತಿರುವ ಯಾವುದೇ ಕಾಯ)ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಪರಿವೇಷಕ ಕುಣಿಕೆಗಳು ಸೆಕೆಂಡುಗಳು (ಜ್ವಾಲಶಿಲೆಯು ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ), ನಿಮಿಷಗಳು, ಘಂಟೆಗಳು ಅಥವಾ ದಿವಸಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಉಳಿಯುವ ಪರಿವೇಷಕ ಕುಣಿಕೆಗಳನ್ನು ''ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿ'' ಅಥವಾ ''ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ'' ಪರಿವೇಷಕ ಕುಣಿಕೆ ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕುಣಿಕೆಯ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಶಾಖಚೋಷಕವಾಗುತ್ತದೆ.([[:File:Energyfig.png|ಉದಾಹರಣೆ]]) ಪ್ರಸಕ್ತದ ''ಪರಿವೇಷಕ ತಾಪನ ಸಮಸ್ಯೆ'' ಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪರಿವೇಷಕ ಕುಣಿಕೆಗಳು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪರಿವೇಷಕ ಕುಣಿಕೆಗಳು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮದ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಅಪಸರಣಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ; ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ''TRACE'' ನಂತಹ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಸೌರ ನಿಯತಕ್ರಮ ಚಲನೆ, ತರಂಗದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹಾಗು ನ್ಯಾನೋಫ್ಲೇರ್ ಗಳಂತಹ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ ವೀಕ್ಷಣೀಯ ''ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ'' ಗಳಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಿವೇಷಕ ತಾಪಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಲವು ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಗಳುಳ್ಳ ಈ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಅಂದರೆ LOSನುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಕಿರಣಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳು). ಸ್ಪಷ್ಟ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆ ''ಮೂಲ'' ಮಾಪನಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕರೋನದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ ತಾಪಮಾನಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ''ಮೂಲ'' ಮಾಪನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.(ಕಡೇಪಕ್ಷ ತತ್ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ). ===ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳು === ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಜೊತೆಗೂಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡದಾದ ಸೌರ ಜ್ವಾಲಾಶಿಲೆಗಳು, '''"ಕರೋನ ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳು"''' (ಇದನ್ನು ಕರೋನಲ್ ಮಾಸ್ ಇಜೆಕ್ಷನ್ ಗಳೆಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಪರಿವೇಷಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬೃಹತ್ತಾದ ರಂಧ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡುವ ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ಸ್ಫೋಟಗಳು ಅಥವಾ ಸೌರ ಜ್ವಾಲಶಿಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಸರಿಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಬೃಹತ್ ನಿಷ್ಕಾಸನವು, ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೧.೫ ದಶಲಕ್ಷ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿಸಬಹುದು. ===ಇತರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು=== ಕರೋನದ ಕೆಲವು ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮರ್ ಗಳು- ದೊಡ್ದಾದಾಗಿ ಚೂಪಾದ ತುದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟೋಪಿ ಮಾದರಿಯ ದೊಡ್ಡ ಪರಿವೇಷಕ ರಚನೆಗಳು, ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೌರಕಲೆಗಳು ಹಾಗು ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ-ಹಾಗು ಪೋಲಾರ್ ಪ್ಲ್ಯೂಮ್ಸ್-ಇವುಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಉತ್ತರ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುವ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ತೆಳುವಾಗಿರುವ ಸ್ಟ್ರೀಮರ್ ಗಳು. ==ಇತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು == {{main|Coronal star}} ಪರಿವೇಷಕ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹರ್ಟ್ಜ್ ಪ್ರಂಗ್-ರಸೆಲ್ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ(ಖಗೋಳಜ್ಞರ ನಕ್ಷೆ) ಕೂಲ್ ಹಾಫ್ [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref name="Gudel">{{cite journal |author=Güdel M |title=X-ray astronomy of stellar coronae |journal=Astron Astrophys Rev|year=2004 |volume=12 |pages=71–237 |doi=10.1007/s00159-004-0023-2 |url=http://astronomy.sci.ege.edu.tr/~rpekunlu/GBDG/papers/XRayfromStellarCoronae.pdf}}</ref> ಈ ಕರೋನಗಳನ್ನು ಎಕ್ಸ್ ರೆ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ಕರೋನಗಳು, ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, FK ಕಾಮೆ ಬೇರೆನಿಸೆಸ್ ಚಂಚಲ ನಕ್ಷತ್ರದ FK ಕಾಂ ವರ್ಗದ ಮಾತೃಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ವೇಗ ಪರಿಚಲನೆ ಹಾಗು ತೀವ್ರತರವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇವುಗಳು G ಹಾಗು K ರೋಹಿತದ ಮಾದರಿಗಳ ಅಸಾಧಾರಣ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳ ಎಕ್ಸ್ ರೆ ಕರೋನಗಳು ಅಧಿಕ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಕರವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. (''L'' <sub>x</sub> ≥ ೧೦<sup>೩೨</sup> erg·s<sup>−೧</sup> or ೧೦<sup>೨೫</sup>W) ಹಾಗು ೪೦ MK ವರೆಗೂ ಅಧಿಕ ತಾಪಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಖಕರವೆನಿಸಿದೆ.<ref name="Gudel" /> == ಪರಿವೇಷಕದ ತಾಪನ ಸಮಸ್ಯೆ == ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ(ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸೌರ ವಿಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ) ''ಪರಿವೇಷಕದ ತಾಪನ ಸಮಸ್ಯೆ'' ಯು, ಸೂರ್ಯನ ಕರೋನ ತಾಪಮಾನವು ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಂತ ದಶಲಕ್ಷ ಕೆಲ್ವಿನ್ ನಷ್ಟು ಏಕೆ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅಧಿಕ ತಾಪಮಾನವು, ಸೂರ್ಯನ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಕರೋನಾಗೆ ಶಾಖಧಾರಕವಲ್ಲದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಎರಡನೇ ನಿಯಮವು, ಶಾಖವು ನೇರವಾಗಿ ಸೌರ ದ್ಯುತಿಗೊಳಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೫೮೦೦ Kಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕರೋನದ ಸುಮಾರು ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು MKಯಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಶಾಖವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.(ಕರೋನದ ಭಾಗಗಳು ೧೦ MKವರೆಗೂ ಸಹ ತಲುಪಬಹುದು). ಸೌರ ಕರೋನವನ್ನು ಶಾಖಗೊಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲ್ಮೈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಮೀಟರ್ ಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ ಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ ೧/೪೦೦೦೦ಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳಕಿನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. {{unsolved|physics|Why is the Sun's Corona so much hotter than the Sun's surface?}} ತಾಪಮಾನವು ವರ್ಣಗೋಳದಿಂದ ಕರೋನವರೆಗೂ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುವ ಈ ತೆಳು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಕ್ರಮಣ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಹತ್ತರಿಂದ ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದಪ್ಪನಾಗಿರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿರುವ ಒಂದು ಉಪಮಾನವೆಂದರೆ ತನ್ನ ಗಾಜಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಂತ ತನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಶಾಖಗೊಳಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪ. ಇಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣ ಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಎರಡನೇ ನಿಯಮವು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಬಹುದು. ಹಲವು ಪರಿವೇಷಕ ತಾಪಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಎರಡು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು'' ಬಹುತೇಕವಾಗಿ'' ಉಳಿದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಾಗಿವೆ, ''ತರಂಗದ ತಾಪನ'' ಹಾಗು ಸಣ್ಣ ಕಣಾಂಶದ ''ಕಾಂತದ ಪುನಸ್ಸಂಪರ್ಕ'' (ಅಥವಾ ''ನ್ಯಾನೋಫ್ಲೇರ್'' ಗಳು). ಕಳೆದ ೫೦ ವರ್ಷಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ತೀವ್ರತರವಾದ ಪರಿವೇಷಕ ತಾಪಮಾನಗಳಿಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಖಗೋಳ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಹೇಳುವಂತೆ ಎರಡು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಕೆಲವು ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಬಹುಶಃ ಪರಿವೇಷಕ ತಾಪನವನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. [[ನಾಸಾ|NASA]]ದ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶವಾದ ಸೋಲಾರ್ ಪ್ರೋಬ್ +, ಪರಿವೇಷಕ ತಾಪನ ಹಾಗು ಸೌರ ವಾತದ ಮೂಲವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲು, ಸರಿಸುಮಾರು ಸೂರ್ಯನ ೯.೫ ಸೌರ ರೇಡಿಯೊ ತರಂಗಗಳ ತ್ರಿಜ್ಯೀಯ, ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. {| class="wikitable sortable " style="margin: 1em auto 1em auto" |+'''ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ತಾಪಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು''' |- ! colspan="3" |ತಾಪನಗೊಳಿಸುವ ಮಾದರಿಗಳು |- ! ದ್ರವ ಬಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ! colspan="2" |ಕಾಂತೀಯ |- | rowspan="2" | * ಯಾವುದೇ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಲ್ಲ * ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ! DC (''ಪುನಸ್ಸಂಪರ್ಕ'' ) ! AC (''ತರಂಗಗಳು'' ) |- | * ದ್ಯುತಿಗೋಳದ ಕೆಳಗಿನ ಮಟ್ಟ''ಸ್ಥಾನಾಂತರತೆ'' * MHD ತರಂಗ ಪ್ರಸರಣ * ಅಧಿಕ ಅಲ್ಫ್ವೆನ್ ತರಂಗ ಪ್ರಸರ * ''ಅಸಮವಾದ ತಾಪನ ಪ್ರಮಾಣಗಳು '' | * ದ್ಯುತಿಗೋಳದ ಕೆಳಗಿನ ಮಟ್ಟ''ಸ್ಥಾನಾಂತರತೆ'' * MHD ತರಂಗ ಪ್ರಸರಣ * ಅಧಿಕ ಅಲ್ಫ್ವೆನ್ ತರಂಗ ಪ್ರಸರ * ''ಅಸಮವಾದ ತಾಪನ ಪ್ರಮಾಣಗಳು '' |- ! ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲ! ! colspan="2" |ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು |} ===ವೇವ್ ಹೀಟಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ === ''ವೇವ್ ಹೀಟಿಂಗ್'' ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಎವ್ರಿ ಸ್ಚತ್ಜ್ಮನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು, ಇದರಂತೆ ತರಂಗಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಸೌರ ವರ್ಣಗೋಳ ಹಾಗು ಕರೋನಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಇತರ ಸಾಧಾರಣ ಅನಿಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂರ್ಯನು [[ಪ್ಲಾಸ್ಮ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ)|ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ]]ದಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಬ್ದ ತರಂಗಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಮಾದರಿಯ ಶಬ್ದ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ತರಂಗಗಳ ಮಾದರಿಗಳೆಂದರೆ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋ-ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ತರಂಗಗಳು ಹಾಗು ಅಲ್ಫ್ವೆನ್ ತರಂಗಗಳು.<ref>{{cite journal | last = Alfvén | first = Hannes | title = Magneto hydrodynamic waves, and the heating of the solar corona | journal = MNRAS | volume = 107 | pages = 211–219 | year = 1947 }}</ref> ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋ-ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ತರಂಗಗಳು ಶಬ್ದ ತರಂಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಫ್ವೆನ್ ತರಂಗಗಳು ULF ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮದಲ್ಲಿರುವ [[ದ್ರವ್ಯ|ಪದಾರ್ಥ]]ದೊಂದಿಗೆ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಮಾದರಿಯ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಸೌರ ದ್ಯುತಿಗೋಳದಲ್ಲಿ ತರಕಲಾಗಿ ಹಾಗು ಅಧಿಕವಾಗಿ ತರಕಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದ ಪ್ರವಾಹದ ಮೂಲಕ ಉಪಕ್ರಮಿಸಬಹುದು, ಜೊತೆಗೆ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ತರಂಗಗಳು, ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯು ಶಾಖವಾಗಿ ಚೆದುರಿಸುವ ಆಘಾತ ತರಂಗಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಸೌರ ವಾತಾವರಣದ ಮೂಲಕ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದವರೆಗೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದು. ವೇವ್ ಹೀಟಿಂಗ್ ನ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಶಾಖವನ್ನು ಯುಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವುದು. ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋ-ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ತರಂಗಗಳು, ವರ್ಣಗೋಳದ ಮೂಲಕ ಕರೋನಗೆ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ವರ್ಣಗೋಳದಲ್ಲಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ ಹಾಗು ಇವುಗಳು ದ್ಯುತಿಗೋಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರವಣತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಫ್ವೆನ್ ತರಂಗಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಕರೋನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮಗಳಲ್ಲಿರುವ ತರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ಬಾಗ್ಡನ್ ಹಾಗು ಅವರ ಸಹಚರರು ನಡೆಸಿದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನುಕರಣಗಳು, ಅಲ್ಫ್ವೆನ್ ತರಂಗಗಳು ಇತರ ತರಂಗ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕರೋನದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದೆಂದು ತೋರಿಸಿತು, ಇದರಂತೆ ಇದು ದ್ಯುತಿಗೋಳದಿಂದ ಕರೋನಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಶಾಖವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವೇವ್ ಹೀಟಿಂಗ್ ನ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯು ೧೯೯೦ರವರೆಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದರಂತೆ ಸೌರ ಕರೋನದ ಮೂಲಕ ತರಂಗಗಳ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನೆರವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೌರ ಕರೋನದ ಒಳಗಡೆ ಹಾಗು ಅದರ ಮೂಲಕ ತರಂಗಗಳ ಮೊದಲ ನೇರ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ SOHO ಸ್ಪೇಸ್-ಬೋರ್ನ್ ಸೌರ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಿರವಾದ ದ್ಯುತಿಮಾಪನದೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ನೆರಳಾತೀತ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಸೂರ್ಯನು ಸಮಥವಾಗಿ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇವುಗಳು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲ್ಲಿಹರ್ಟ್ಜ್ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋ-ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ತರಂಗಗಳಾಗಿದ್ದವು (mHz, ೧,೦೦೦ ಸೆಕೆಂಡ್ ತರಂಗಾವಧಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ), ಇದು ಕರೋನಗೆ ಶಾಖನೀಡಲು ಬೇಕಾದ ಕೇವಲ ೧೦% ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಕರಿಸಲಾದ ತರಂಗ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೌರ ವಿಕಿರಣಸ್ಫೋಟಗಳು ಉಪಕ್ರಮಿಸುವ ಅಲ್ಫ್ವೆನ್ ತರಂಗಗಳು, ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಗಳು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು ಸಮಾನವಾದ ಪರಿವೇಷಕ ಶಾಖವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕರೋನವನ್ನು ಶಾಖಗೊಳಿಸಲು ತರಂಗದ ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. TRACE ಗಗನನೌಕೆಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಸೌರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ೧೦೦ mHzನಷ್ಟು (೧೦ ಸೆಕೆಂಡ್ ಅವಧಿ) ಅಧಿಕ ಆವರ್ತನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತರಂಗಗಳಿವೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. SOHOನ ಮೇಲೆ UVCS ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೌರ ವಾತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಅಯಾನುಗಳ ತಾಪಾಮಾನಗಳ ಮಾಪನಗಳು, ಪರೋಕ್ಷವಾದ ನೇರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಇದರಂತೆ ೨೦೦ Hzಗಳಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಆವರ್ತನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತರಂಗಗಳಿವೆ, ಇದನ್ನು ಮಾನವನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ತರಂಗಗಳು ಸಾಧಾರಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸೌರ ಗ್ರಹಣಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಕಾಲೇಜ್ ಹಾಗು ಅವರ ತಂಡಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಇಂತಹ ತರಂಗಗಳು ೧–೧೦ Hz ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ===ಕಾಂತೀಯ ಪುನಸ್ಸಂಪರ್ಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ === ಕಾಂತೀಯ ಪುನಸ್ಸಂಪರ್ಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ಸೌರ ಕರೋನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಚೋದಿಸಲು ಸೌರ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಹಗಳು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಖವಾಗಿ ಹಾಗು ತರಂಗವನ್ನು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕರೋನದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು "ಪುನಸ್ಸಂಪರ್ಕ"ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ (ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಂತೆ ವಾಹಕವಾದ ದ್ರಾವಣಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪಾದರಸ]] ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದನೀರು). ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮದಲ್ಲಿ, ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ರೇಖೆಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪದಾರ್ಥದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚೂರುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಟೋಪಾಲಜಿಯು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಂತೀಯ ಧ್ರುವಗಳು ಏಕೈಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ರೇಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ ಸಹ ಕದಲುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಚಲಿಸಿದಾಗ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರ ರೇಖೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧ್ರುವಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮದಲ್ಲಿ ಚೋದಿತವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಗಳು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಕುಸಿಯಬಹುದು, ಇದು ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಇತರ ಕಾಂತೀಯ ಧ್ರುವಗಳೊಂದಿಗೆ "ಪುನಸ್ಸಂಪರ್ಕ" ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹಾಗು ತರಂಗ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕಾಂತೀಯ ಪುನಸ್ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು, ಸೌರ ವಿಕಿರಣಸ್ಫೋಟಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಎಂದು ಆಧಾರ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ನಮ್ಮ ಸೌರ ಮಂಡಲದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಫೋಟವಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲ್ಮೈಯು ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಸಣ್ಣ ಕಾಂತೀಕರಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ೫೦–೧,೦೦೦ km ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕಾತೀಯ ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಸತತವಾದ ಕಣಗಳು ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸೌರ ಕರೋನದ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರವು, ಸುಮಾರಾಗಿ ಸತತವಾದ ಪುನಸ್ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಈ "ಕಾಂತೀಯ ಹಾಸಿನ" ಚಲನೆಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಬೇಕು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪುನಸ್ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಪರಿವೇಷಕ ತಾಪನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿದೆ, ಬಹುಶಃ "ಮೈಕ್ರೋಫ್ಲೇರ್ ಗಳ" ಸರಣಿಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಮೈಕ್ರೋಫ್ಲೇರ್ ಗಳು ಕರೋನವನ್ನು ಶಾಖಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಯುಜಿನಿ ಪಾರ್ಕರ್ ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, [[ಅತಿನೇರಳೆ ವಿಕಿರಣ|ನೆರಳಾತೀತ]] ದೂರದರ್ಶಕಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ TRACE ಹಾಗು SOHO/EITಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೈಕ್ರೋ-ಫ್ಲೇರ್ ಗಳನ್ನು, ತೀವ್ರವಾದ ನೆರಳಾತೀತ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಕಾಶಗಳಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಕರೋನದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಪರಿಗಣಿತವಾಗದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತರಂಗ ಶಕ್ತಿಯು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಮೈಕ್ರೋಫ್ಲೇರ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೆದುವಾಗಿ ಕಾಂತೀಯ ಪುನಸ್ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ TRACE ದತ್ತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೈಕ್ರೋಫ್ಲೇರ್ ನ ಆಧಾರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಭಿನ್ನತೆಗಳು, ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲು ಇತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ==ಪರಿವೇಷಕ ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರ == {{main|Coronal seismology}} '''ಪರಿವೇಷಕ ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರ''' ವೆಂದರೆ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋಹೈಡ್ರೋಡೈನಾಮಿಕ್ (MHD) ತರಂಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸೌರ ಕರೋನದಲ್ಲಿರುವ [[ಪ್ಲಾಸ್ಮ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ)|ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧಾನ. ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋಹೈಡ್ರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್, ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕವಾದ ದ್ರಾವಣಗಳ ಬಲವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನ-ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಣವೆಂದರೆ ಪರಿವೇಷಕ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ. ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ, ಪರಿವೇಷಕ ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರವು ಭೂಮಿಯ ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂರ್ಯನ ಹೆಲಿಯೋಸೆಸಿಮಾಲಜಿ, ಹಾಗು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ ಉಪಕರಣಗಳ MHD ರೋಹಿತದರ್ಶನ. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿವೇಷಕ ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿವೇಷಕ ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು, ಸಾಂದ್ರ ಸಾಧನದ ಎತ್ತರ, ಉತ್ತಮವಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗು ತಾಪನವನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಂಪುಗಳು ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿವೆ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * ಪರಿವೇಷಕ ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * ತೋರ್ಸ್ಟನ್ ಡಾಮ್ಬೆಕ್ಕ್ :''[http://www.mpg.de/english/illustrationsDocumentation/multimedia/mpResearch/2008/heft02/011/pdf13.pdf ಸೀದಿಂಗ್ ಕೌಲ್ಡ್ರನ್ ಇನ್ ದಿ ಸನ್ಸ್'ಸ್ ಫರ್ನೆಸ್ ]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ರಿಸರ್ಚ್, ೨/೨೦೦೮, ಪುಟ. ೨೮ - ೩೩ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Corona}} {{commonscat|Corona}} * [http://solarscience.msfc.nasa.gov/corona.shtml ಸೌರ ಕರೋನದ ಬಗ್ಗೆ NASAದ ವಿವರಣೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223073835/http://solarscience.msfc.nasa.gov/corona.shtml |date=2010-02-23 }} * [http://www.innovations-report.com/html/reports/physics_astronomy/report-33153.html ಪರಿವೇಷಕ ತಾಪಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಗಳು ] * [http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/mysteries_l1/corona.html ಪರಿವೇಷಕ ತಾಪಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ NASA/GSFC ವಿವರಣೆ ] * [http://solar-center.stanford.edu/FAQ/Qcorona.html ಪರಿವೇಷಕ ತಾಪನದ ಬಗ್ಗೆ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100301054309/http://solar-center.stanford.edu/FAQ/Qcorona.html |date=2010-03-01 }} * [http://sohowww.nascom.nasa.gov ಸೌರ ಹಾಗು ಹೆಲಿಯೋಸ್ಪೆರಿಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸೌರ ಕರೋನದ ಸಮೀಪದ ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಸೇರಿವೆ ] * [http://xrt.cfa.harvard.edu/ ಹಿನೋಡ್ XRTಯಿಂದ ಪರಿವೇಷಕ ಎಕ್ಸ್ ರೆ ಚಿತ್ರಣಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100311012022/http://xrt.cfa.harvard.edu/ |date=2010-03-11 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ap090726.html ದಿನಾಂಕ ಜುಲೈ 26, 2009ರ nasa.govನ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಚಿತ್ರಣ] - ಸೌರ ಕರೋನದ ಮೂವತ್ತ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪೂರ್ಣ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ *[http://alienworlds.glam.ac.uk/sunStructure.html#/corona ಸೂರ್ಯನ ದಿಂಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ವಿವರಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810133537/http://alienworlds.glam.ac.uk/sunStructure.html#/corona |date=2011-08-10 }} (ಗ್ಲಮೊರ್ಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) *[http://alienworlds.glam.ac.uk/sunStructure.html#/coronatemp ಕರೋನದ ತಾಪಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ವಿವರಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810133537/http://alienworlds.glam.ac.uk/sunStructure.html#/coronatemp |date=2011-08-10 }}(ಗ್ಲಮಾರ್ಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) * [http://www.ingenieria.cl/revista/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b6726.pdf ಆಕಾಶ,ಸಮಯ,ಪದಾರ್ಥ ಹಾಗು ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶ: ಸೌರ ಕರೋನ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.ingenieria.cl/revista/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b6726.pdf ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗ್ರ್ಯಾವಿಟಿಯ ಒಂದು ಸಂಕೇತ?(]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.ingenieria.cl/revista/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b6726.pdf ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{The Sun}} {{Star}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಆಕಾಶ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೂರ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಗಳು]] cbygij8yz2qwt1u2rp1ihqn3exn6914 0 27453 1383199 1371925 2026-08-18T03:17:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383199 wikitext text/x-wiki {{Infobox building| |building_name=Bahá'í House of Worship |image=LotusDelhi.jpg |caption=Lotus Temple, Delhi |building_type=House of Worship |architectural_style=Expressionist |structural_system=Concrete frame & precast concrete ribbed roof |location=[[ನವ ದೆಹಲಿ]], India |completion_date=1986 |opened = [[December]], [[1986]] |main_contractors= |architect=[[Fariborz Sahba]] |structural_engineer=Flint & Neill }} [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]], [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] '''ಆರಾಧನೆಯ [[ಬಹಾ'ಇ ಧರ್ಮ|ಬಹಾಯಿ]] ಮನೆ ''' ತನ್ನ ಹೂವಿನಂತಹ ಆಕಾರದ ಕಾರಣ '''ಕಮಲ ದೇವಾಲಯ''' ವೆಂದು ಜನಪ್ರಯವಾಗಿ ಹೆಸರಾದ, ಮನೆ ''' ತನ್ನ ಹೂವಿನಂತಹ ಆಕಾರದ ಕಾರಣ '''ಕಮಲ ದೇವಾಲಯ''' ವೆಂದು ಜನಪ್ರಯವಾಗಿ ಹೆಸರಾದ, [[ಬಹಾ'ಇ ಧರ್ಮ|ಉಪಾಸನೆಯ ಒಂದು ಮನೆ]] ಹಾಗೂ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ.. ಈ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಪೂರ್ವವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಮುಗಿಸಲಾಯತು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ ಮದರ್ ಟೆಂಪಲ್ ನಂತೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಲವು ಅನೇಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂದಿವೆ. ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ದೈನಿಕ ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕಾ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. == '''ಪೂಜೆ''' == ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಹಾಯಿಗಳ ಪೂಜೆಯ ಆರಾಧನೆಯ ಕಟ್ಟಡದಂತೆ, ಬಹಾಯಿ ಧೆರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಯಾವುದೇ ಬೇರೆ [[ಧರ್ಮ]] ಅಥವ ಇತರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಕಮಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ಸಹ ಎಲ್ಲಾರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಜನತೆಯು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಹೆಸರು, ಜಾತಿ, ಮತ, ಪಂಗಡ, ಬಿರುದು ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪೂಜಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಆರಾಧನಾ ಕಟ್ಟಡದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೆಂದು ಬಹಾಯಿ ಕಾನೂನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಬಹಾಯಿ ಧರ್ಮದ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ದೇವರ ಬೇರೆ ದರ್ಮಗಳ ಪವಿತ್ರ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗಡೆ ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬಹುದು.<ref name="iranica">{{cite encyclopedia |encyclopedia= Encyclopædia Iranica |year= 1989 |article=Bahai temples | first = V. | last = Rafati | coauthors=Sahba, F.}}</ref> ಅಲ್ಲಿ [[ಬಹಾ'ಇ ಧರ್ಮ|ಬಹಾಯಿ ಧರ್ಮದ ನಂಬಿಕೆ]] ವಾಚನಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ವೃಂದ ಗಾಯನದವರಿಂದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗಡೆ ಬಾರಿಸುವುದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನುಡಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮ ಪ್ರವವಚನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮತ್ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಆಚಾರ ವಿಧಿ - ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲವೆಂದು ಬಹಾಯಿ ಕಾನೂನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿದಿಶಮಾಡಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವವಚನಗಳನ್ನು ವಾಚನಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಕಟ್ಟಲೆಗಳನ್ನು ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="iranica"/> == '''ರಚನೆ''' == [[ಚಿತ್ರ:Bahai-house-of-worship-delhi2.jpg|thumb|250px|ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ಥಳ]] [[ಚಿತ್ರ:Lotus-Temple-Sunset-02.JPG|thumb|250px|right|ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುವಾಗ ಕಮಲದ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಕಮಲ ದೇವಾಲಯವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಬಹಾಯಿ ಪೂಜೆಯ ಮನೆಗಳೂ, ಕೆಲವು ವಾಸ್ತಶಿಲ್ಪದ ಮೂಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಹಾಯಿಗಳಿಗೆಂದೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬರೆದಿಟ್ಟ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಹಾಯಿ ಧರ್ಮ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅದು ಒಂಭತ್ತು ಭಾಗಗಳುಳ್ಳ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅವಶ್ಯವೆಂದು, ಅದು ಆರಾಧನೆಯ ಮನೆಯ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು, ಆ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಮಗ ಅಬ್ದುಲ್-ಬಹಾಯಿ ಗೊತ್ತು ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book |author = `Abdu'l-Bahá |authorlink = `Abdu'l-Bahá |origyear = 1912 |year = 1982 |title = The Promulgation of Universal Peace |edition = Hardcover |publisher = Bahá'í Publishing Trust |location = Wilmette, Illinois, USA |isbn = 0877431728 |url = http://reference.bahai.org/en/t/ab/PUP/pup-30.html#pg71 |page = 71 }}</ref> ಕಮಲ ಪುಷ್ಪದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡು, ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಒಂಭತ್ತು ಭಾಗಗಳುಳ್ಳ ಮೂರರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿರುವ ೨೭ - ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ - ನಿಂತಿರುವ ಅಮೃತಶಿಲೆ ಆಚ್ಛಾದಿತ 'ದಳಗಳು' ರಚಿತವಾಗಿವೆ<ref>[http://www.bahaihouseofworship.in/architecture ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ಥಳದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ]</ref> ಪ್ರಚಲಿತ ಎಲ್ಲಾ ಬಹಾಯಿ ಆರ್ಚನೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಒಂದು ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅವು ಅವರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಒಂದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref>ಶೋನಘಿ ಎಫೆಂಡಿ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತನ್ನ ನಂಬುಗೆ, ''ದೀಪಗಳ ಒಂದು ದೈವತ್ವದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ (ಸಂಪುಟ ೧)'', [http://reference.bahai.org/en/t/se/LDG1/ldg1-156.html#pg229 ಪುಟ 311]</ref> ಉಪಾಸನೆಯ ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಅಥವ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸ ಬಾರದೆಂದು ಸಹ ಬಹಾಯಿ ಧರ್ಮ ಗ್ರಂಥಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವವಚನ ಪೀಠ ಅಥವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಬಾರದು (ವಾಚಕರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಯ್ಯುಬಹುದಾದ ಭಾಷಣದ ಸ್ಟಾಂಡುಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಬಹುದು).<ref name="iranica"/> ಸುಮಾರು ೨,೫೦೦ ರರಷ್ಟು ಜನಗಳನ್ನು ತನ್ನಲಿ ಹೊಂದುವ ಸಾರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಹಜಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಳಗಳಂತಹ ಕಮಲದ ದಳಗಳಂತಹವು ಕಮಲ ದೇವಾಲಯದ ಒಂಭತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆ ಕಮಲದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಗಡೆ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಹಜಾರವು ೪೦ ಮೀಟರುಗಳಿಗಿಂತ<ref>{{cite web | title = Bahá'í Houses of Worship | publisher = Bahá'í International Community | date = 2006 | url = http://info.bahai.org/article-1-6-0-7.html | accessdate = 2008-03-09}}</ref> ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರುವ ಬಿಳಿಯ ಅಮೃತಶಿಲೆಗಳು ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಪೆಂಟಲಿ ಪರ್ವತದಿಂದ ತರಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅದೇ ಶಿಲೆಯ ಸ್ಥಳದಿಂದಲೇ ವಿವಿಧ ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಬಹಾಯಿ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಸಹ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite web | title = Penteli marbles for Bahai temples | publisher = Dionyssos Marbles | date = 2010 | url = http://www.dionyssomarble.gr/Projects.aspx | accessdate = }}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಆರಾಧನೆಯ ಕಟ್ಟಡ, ಜೊತೆಗೆ ಒಂಭತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಕೊಳಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ೨೬ ಎಕರೆ ತೋಟಗಳು ಇವೆ (೧೦೫,೦೦೦ ಚದುರ ಮೀಟರ್, ೧೦.೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ಸ್) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ, ಬಹಾಪುರ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಮಲದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ತಾಣವಿದೆ. ಈಗ [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ, ಫರಿಬೊರ್ಜ್ ಸಹ್ಜ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಹಿಂದೆ [[ಇರಾನ್|ಇರಾನಿಯನ್]] ಸಂಜಾತ ಈ ಕಟ್ಟಡದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಯಾಗಿದ್ದನು. ಅದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಗೊಳಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮುಂದೆ ಅದರ ರಚನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಅವರಾ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಯಾವ ಸ್ವದೇಶೀಯ ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ತಾಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದುದೆಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಹಸಿರು ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ರಚನೆಯ ಬಡ್ಜೆಟ್ಟಿನಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಅದಕ್ಕಿ ಉಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite episode | title = "Gardens of Worship" | episodelink = http://www.recreatingeden.com/index.php?pid=8&season=03&episode=30 | series = "Recreating Eden" | serieslink = http://www.recreatingeden.com/ | airdate = 2006 | season = 03 | number = 30 }}</ref> ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ,ಹೆಚ್ಚಿನಭಾಗ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಖರೀದಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಬಂಡವಾಳದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ನಲ್ಲಿನ ಅರ್ದಶೀರ್ ರುಸ್ತುಂಪುರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ದಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರು.<ref>{{cite book |last = Faizi |first = Gloria |year = 1993 |title = Stories about Bahá'í Funds |publisher = Bahá'í Publishing Trust |location = New Delhi, India |isbn = 8185091765}}</ref> == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ, ಅದರ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪೂಜೆಗೆ, ದೆಹಲಿಯ ಬಹಾಯಿ ಉಪಾಸನೆಯ ಕಟ್ಟಡವು, ೨೦೦೨ ನೇ ಇಸವಿಯ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪರ್ಯಟಕರು ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿ, ೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ca.bahai.org/main.cfm?sid=79 |title=ಕೆನಡಾದ ಬಹಾಯಿಯ ಸಮುದಾಯ |access-date=2011-01-27 |archive-date=2004-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041027083902/http://www.ca.bahai.org/main.cfm?SID=79 |url-status=dead }}</ref> ಆ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟ ಪರ್ಯಟಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಐಫೆಲ್ ಗೋಪುರ|ಐಫೆಲ್ ಟವರ್]] ಹಾಗೂ [[ತಾಜ್ ಮಹಲ್|ತಾಜ್ ಮಹಲ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ]] ಮೇರೆ ಮೀರಿಸಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಅದು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಪವಿತ್ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ೧೫೦,೦೦೦ ರಷ್ಟು ಜನಗಳನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಶಿಸಿದೆ; ಅದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಸುಮಾರು ೧೩,೦೦೦ ಅಥವ ಪ್ರತಿ ನಿಮಷವೂ ೯ ಜನಗಳು). ಈ ಉಪಾಸನೆಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಕಮಲದ ದೇವಸ್ಥಾನ" ಎಂದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದು]] ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಮಲ ದೇವಾಲಯದ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟುಗಳ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕೃತಿಯು ಒಂದು ಚಪ್ಪರದಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ದುರ್ಗಾ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಚನೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web| title = Newsline 28 September 2006: Here's Delhi's Lotus Temple for you at Singhi Park!| last = Chakraborty| first = Debarati| accessdate = 2007-05-29| url = http://bahaisonline.net/index.php?option=com_content&task=view&id=637&Itemid=8| archive-date = 2007-10-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20071008235117/http://bahaisonline.net/index.php?option=com_content&task=view&id=637&Itemid=8| url-status = dead}}</ref> [[ಸಿಕ್ಕಿಂ|ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿ]] [[ಶಿವ|ಶಿವನಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಹಿಂದು ಸಮಾರೋಹೋತ್ಸದ ಪೆಂಡಾಲ್ ಮಂದಿರವು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://wikimapia.org/461540/ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ] ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾ.</ref> == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Lotustemple.jpg|thumb|ಆರಾಧನೆಯ ರಾತ್ರಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಾಯಿ ಕಟ್ಟಡದ ಒಂದು ದೃಷ್ಯಾವಳಿ]] ದೇವಾಲಯವು ವೃತ್ತಿಪರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕಲೆ, ಕುಶಲ ಕಲೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನದ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಮಗಾರಿ ಜನರ ಅದ್ಭುತ ಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.. === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === *೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ, ಇರಾನಿ ಸಂಜಾತ ಮಿ. ಫರಿಬೊರ್ಜ್ ಸಹ್ಬ ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಮಂದಿರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗೆ ಒಂದು ಪುಷ್ಪದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಹಾಗೂ ಅದರ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾದ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಯು ಕೆ - ಆಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಇಂಜಿನೀರ್ ಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ "ಅ ಕಟ್ಟಡವು ಒಂದು ಪುಷ್ಪದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಲುಪುವಂತಹ ಸೊಬಗನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ" ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಠತೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.bahai.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=80&amp;Itemid=56 ಒಂದು ಅತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯಕರ ವಾಸುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ದಿ ತ್ಟಿಬ್ಯೂನ್, ಚಂಡೀಘಡ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಇವರಿಂದ ಅನಿಲ್ ಸರ್ವಾಲ್.</ref> *೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ, ನವ ದೆಹಲಿ ಬಳಿಯ ಬಹಾಯಿಗಳ ಪೂಜೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಮಿ. ಎಫ್. ಸಹ್ಬ ರವರಿಗೆ ೧೯೮೭ ರ "ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಇನ್ ರಿಲಿಜಿಯಿಸ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್" ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ ಯ ಧರ್ಮ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಯ ಇಂಟರ್ಫೇಯ್ತ್ ಫೂರಂ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಗಾರರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗೌರವದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು.<ref name="bahap"/> [[ಚಿತ್ರ:TheLotusAndThePond.JPG|thumb|left|ಕಮಲದ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒಂದು ಕೆರೆಯು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ]] *೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಹ್ಯ ಲೈಟಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯ - ಪಾಲ್ ವಾಟರ್ಬರಿ ಹೊರಾಂಗಣ ಲೈಟಿಂಗ್ ಡಿಸೈನ್ ಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನುಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ದೀಪಾಲಂಕಾರದ ಎಂಜಿನೀರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿಯು ಉತ್ಕೃಷ್ಠತೆಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿತು.<ref name="bahap"/> *೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ, "ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ" ಗಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಮಹರಾಷ್ಟ್ರ, ಭಾರತ ದಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಂದಿರವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.<ref name="bahap"/> *ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ೧೯೯೪ ರ ಆವೃತ್ತಿಯು, ತನ್ನ "ಶಿಲ್ಪಕಲೆ" ವಿಭಾಗದಲ್ಲೆ ತನ್ನ ಸಮಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ ಎಂದು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="bahap"/> *೨೦೦೦ ರದಲ್ಲಿ, "ವಿಶ್ವ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ೧೯೦೦ - ೨೦೦೦: ಒಂದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೋಸಾಯಿಕ್, ಸಂಪುಟ ಎಂಟು, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ' ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ೧೦೦ ಅತ್ಭುತ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಚೈನಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸೊಸೈಟಿಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref name="bwns2000">[http://news.bahai.org/story/89 ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಹಾಯಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪಡೆಯುತ್ತಿವದೆ] ನವ ದೆಹಲಿ, ೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ (BWNS)</ref> *೨೦೦೦, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಯಾವುದೇ ಇತರೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕದಿಂದ ಮೀರಲಾಗದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ, ಧರ್ಮಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಂತದ ಜನತೆಯ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಐಕ್ಯಮತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ೨೦ ನೆ ಶತಮಾನದ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ (ಈ) ನ ಸೇವೆಯ ಪರಿಮಾಣಕ್ಕೆ "ಕಮಲ ದೇವಾಲಯದ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಫರಿಬೊರ್ಜ್ ಸಹ್ಜ ರಿಗೆ "ಗ್ಲೋಬ್ ಆರ್ಟ ಅಕೆಡಮಿ ೨೦೦೦" ವಿಯುನ್ನಾದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೋಬ್ ಆರ್ಟ್ ಅಕೆಡಮಿ ಯು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿತು.<ref name="bwns2000"/> === ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು === ==== ಲೇಖನಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:LotusTemple at night 2009.jpg|thumb|ಡೆಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆ ಆದಾಗ]] ೨೦೦೩ ರ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಭಾರತ, ರಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಚೈನಾದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬಹಾಯಿ ವಿಶ್ವ ಕೇಂದ್ರ ವಾಚನಾಲಯವು ೫೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಗಳಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತಶಿಲ್ಪಿಯ ಜೊತೆ ಸಂದರ್ಶನಗಳೂ, ಚಿಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಮಲ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="bahap"/> * ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ "ಆಕ್ಚುಲೈಟ್ ಡೆಸ್ ರಿಲಿಜೆನ್ಸ್" ಎಂಬ ಸಂಚಿಕೆಯು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ "ಲೆಸ್ ರೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಎಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಚೆಫ್-ಡಿ'ಒಲಿವೆರ್ಸ್" (ಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳು) ೨೦೦೦ ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಿಮಲ ಮಂದಿರದ ಬಗ್ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪುಟಗೋ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.sahbaarchitect.com/ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ದ ಜಾಲತಾಣ ](ಇದನ್ನು ಕೀ ಮಾಡಿ->ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್)ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್)</ref><ref name="bahap"/> * [[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು]] ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆ. * {{0}ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆ) ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1987. * ಬೆಳಕಿನ ದೀಪದ ವಿನ್ಯಾಸ + ಅನ್ವಯಿಕೆ ಸಂಪುಟ 19, ನಂ:6, ವಿದ್ಯುದಲಂಕಾರ ಎಂಜಿನೀರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ,ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಿಂದ, "ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ತಾಜ್ ಮಹಲ್". * ವಾಲ್ ಪೇಪರ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2002 * ''ಪ್ರಗತಿಪರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ'', ಫೆಬ್ರುವರಿ ಹಾಗೂ ಪುನಃ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987<ref name="bahap"/> * ವಿಶ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ: ಒಂದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೋಸಾಯುಕ್ 1900-2000, ಸಂಪುಟ 8, ಕೆನ್ನೆಥ್ ಫ್ರಂಪ್ಟನ್ ರವರಿಂದ, ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್ - ವೆರ್ಲೋ ವೈನ್ ಪ್ರಕಾಶಕರು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ - "ಮಹಾನ್ ಸೌದರ್ಯದ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ... ನಗರದ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿಸುವ ಚಿನ್ಹೆ". * ''ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯ '' - ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ IFRAA ಸಂಚಿಕೆ, ಸಂಪುಟ XXI "ಭಾವನೆಗಳ ಸೂಕ್ತತೆ ಹಾಗೂ ರಚನೆ, ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯ". * ರಚನಾ ಎಂಜಿನೀರ್, ಯು ಕೆ (ವಾರ್ಷಿಕ) ಡಿಸೆಂಬರ್, 1987 *ಇರಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ 1989 ==== ಪುಸ್ತಕಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Lotus-Temple-Garden.JPG|left|thumb|ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] * ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಲಾವಣ್ಯದಲ್ಲಿ: ಬಹಾಪುರ್ ನ ಕಮಲದ ಮಹಲ್, ರಘು ರೈ ರವರಿಂದ ಛಾಯಚಿತ್ರಗಳು, ರೋಜರ್ ವ್ಹೈಟ್ ರವರಿಂದ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥ, ಟೈಮ್ ಬುಕ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್, 1992 * ದೇವರನ್ನು ನೆನಪಿನ ಆಕರ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳ, ಥಾಂಮ್ಸನ್ ಪ್ರಸ್, 2002 ==== ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳು ==== * ನವ ದೆಹಲಿ, ಭಾರತ, ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸುವ 6.50 [[ರೂಪಾಯಿ|ರೂಪಾಯಿಗಳ]] ಅಂಚೆಚೀಟಿ.<ref>[http://bahai-library.com/stamps/BahaiStamps.htm ಬಹಾಯಿ ಗಳ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳು]</ref> ==== ಸಂಗೀತ ==== * ದೇವಾಲಯ ಸಮರ್ಪಣಾ ಸೇವೆ (1986)<ref>[https://archive.org/details/BahaiPrayersAndSongs ಬಹಾಯಿ ಗಳ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು]</ref> * ಸೀಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೊಪ್ಟ್, ಲೆಲಿ ಎರಿಕ್ಸ್, ಹಾಗೂ ಇತರರು ರವರಿಂದ ಧ್ವನಿಗಳು ಅಥವ ಹಾಡುಗಳ ಸಹಿತ ಕೆನಡಾ ಆಂಟೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಡೋಂಟ್ ಬ್ಲಿಂಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್, ಇಂಕ್ ಗಾಗಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ನುಡಿಸುವವ ಜಾಕ್ ಲೇಂಜ್ ರಿಂದ 1987 ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಆಭರಣ (ಆಲ್ಬಮ್)<ref>{{Cite web |url=http://www.sealsandcrofts.com/lyricsj.html |title=ಕಮಲದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಜ್ರ ನೋಡಿರಿ |access-date=2011-01-27 |archive-date=2009-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428205540/http://www.sealsandcrofts.com/lyricsj.html |url-status=dead }}</ref> === ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಶಕರು: === *"ಸಿ ಎನ್ ಎನ್ ವರದಿಯಂತೆ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಗಳಿಂದ ಸಂದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಡ"<ref>{{Cite web |url=http://www.ca.bahai.org/main.cfm?sid=79 |title=ವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಬಹಾಯಿಗಳು - ಫರಿಬೊರ್ಜ್ ಸಹ್ಜ |access-date=2011-01-27 |archive-date=2004-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041027083902/http://www.ca.bahai.org/main.cfm?SID=79 |url-status=dead }}</ref> *"ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 4.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂದರ್ಶಕರ ಸಹಿತ [[ತಾಜ್ ಮಹಲ್|ತಾಜ್ ಮಹಲನ್ನು]] ಸಹ ಮೀರಿಸಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಡ".<ref>[http://www.onecountry.org/e151/e15104as_Temple_50th_story.htm ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಮರೋತ್ಸವಗಳು ಆರಾಧನೆಯ ಮನೆಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ] ಒಂದು ದೇಶ, ಸಂಪುಟ 15, ಸಂಚಿಕೆ 1 / ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ 2003</ref> === ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂದರ್ಶಕರು === [[ಚಿತ್ರ:Lotus-Temple-Information-Centre.JPG|thumb|ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಹತ್ತಿರ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ]] [[ಚಿತ್ರ:Lotus Temple, New Delhi.jpg|thumb|ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನಾ ಕಟ್ಟಡವು]] * **(ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂದರ್ಶಕರ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ 1998 ರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಲೇಖನ )<ref>[http://www.bahai.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=80&amp;Itemid=56 ಒಂದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಇವರಿಂದ ಪ್ರೊ. ಅನಿಲ್ ಸರ್ವಾಲ್ ಚಂಡೀಘರ್ ನಲ್ಲಿನ ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು</ref> **(ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂದರ್ಶಕರ 2003 ರ ಪಟ್ಟಿ)<ref name="bahap"/> **(2004 ರಲ್ಲಿನ ಸೇರಿಸಿರುವ ಪಟ್ಟಿ)<ref>[http://www.uga.edu/bahai/2005/050112.html ಹೆಸರಾಂತ ಸಂದರ್ಶಕರು ಬಹಾಯಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು ]</ref> *{{0}ಪಂಡಿತ್ ರವಿ ಶಂಕರ್ ಸಿತಾರ್ ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರು *ಟಾನ್ಜಾನಿಯಾ, ಹಂಗರಿ, ಹಾಗೂ ಪನಾಮ ಗಳ ರಾಯಭಾರಿಗಳು *ಬೆರ್ಮುಡಾ, ಹಂಗರಿ, ಭಾರತ, ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್, ನೇಪಾಲ್, USSR/ರುಷಿಯಾ, ರೊಮಾನಿಯಾ, ಸಿಂಗಪೂರ್, ಟಜಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಯೆಮೆನ್, ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯಾ ಮತ್ತು ಝಾಂಬಿಯಾ ದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು) *ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು *ಪ್ರಿನ್ಸ್ ನಿರಂಜನ್ ಶಾಹ್, ನೇಪಾಳದ *ಡಾ. ಯುಟೊನ್ ಮುಚಟಾರ್ ರಾಫೈ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು, [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] *ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು,<ref name="bahai-library.com">[http://bahai-library.com/newspapers/2000/111400-2.html ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿನ ಬಹಾಯಿ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು] ನವ ದೆಹಲಿ, ಭಾರತ, 14 ನವೆಂಬರ್ 2000 (BWNS)</ref> ಒಲ್ಯಾಪುರ್ ರಂಗ್ನಾರ್ ಗ್ರಿಮ್ಸಸನ್ ರವರು ಮೊದಲ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿದವರು ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="bahai-library.com"/> *ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು/ರಚನಾಕಾರರು ಆದ [[ಅಮ್ಜದ್ ಅಲಿ ಖಾನ್|ಆಂಜದ್ ಆಲಿ ಖಾನ್]]<ref>[http://www.news.bahai.org/story/81 ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ದಿಗ್ಗಜ, ಅಂಜ್ಜದ್ ಅಲಿಖಾನ್ ರವರು, ನವ ದೆಹಲಿಯ ಬಹಾಯಿ ಕಮಲದ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು] ನವ ದೆಹಲಿ, 22 ನವೆಂಬರ್ 2000 (BWNS)</ref> ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟವರು *ರೊಮೇನಿಯಾ ದ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆದ ಮಾರ್ಗರಿತಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಪತಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ರಾಡಿ ವೊನ್ ಹೊಹೆನ್ಜೊಲೆನ್-ವೆರಿನ್ಜೆನ್ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು *ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಗ್ಯಾಸ್ಪರೊಕೊವಾ, ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದ ಸ್ಲೊವಾಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಗೆ *{ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 ರಲ್ಲಿ, {0}ಸತ್ಯ ಸಾಯಿ ಬಾಬ<ref>[http://www.saibabaofindia.com/day-4-12-april-2010-sri_sathya_sai_babas_trip_to_new_delhi.htm ದೆಹಲೊಇ ಹಾಗೂ ಸಿಮ್ಲಾಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯ ಸಾಯಿಬಾಬಾ ರವರ ಪ್ರವಾಸ 2010]</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹಾಯಿ ನಂಬಿಕೆ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat}} * [http://www.bahaihouseofworship.in/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.p4panorama.com/panos/lotustemple/index.html ಹೊಸ ದಿಲ್ಲಿಯ, ಕಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ, ಬಹಾಯಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಸ್ಥಳದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಪ್ರವಾಸ ](ಹೊರಗಿನ, ಒಳಗಿನ, ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ಅವಲೋಕನ ಸಂವಹನದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟದ ದೃಷ್ಯಗಳು) {{Delhi landmarks}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಹಾಯಿ ಸಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಹಾಯ್ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೆಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿನ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] 0uxxk2qm7lc7urdmlp884e3jz5bjuto 0 49221 1383259 1374790 2026-08-18T07:43:47Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Calophyllum-inophyllum06.jpg]] → [[File:Starr 040711-0233 Calophyllum inophyllum.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 040711-0233 Calophyllum inophyllum.jpg]] 1383259 wikitext text/x-wiki [[File:Calophyllum-inophyllum01.jpg |thumb|right|ಸುರಹೊನ್ನೆ ಮರ]] [[File:Calophyllum-inophyllum03.jpg|thumb|right|ಪುಷ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸ]] [[File:Starr 010309-0546 Calophyllum inophyllum.jpg|thumb|right|ಅರಳಿದ ಹೂವು]] [[File:Starr 040711-0233 Calophyllum inophyllum.jpg|thumb|right|ಕಾಯಿ]] '''ಪುನ್ನಾಗ/ಹೊನ್ನೆ''' ಮರ ಬೀಜದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪುನ್ನಾಗ ಮರ ''ಗಟ್ಟಿಫೆರೆ'' ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮರ. ಈ ಮರದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಸರು'' ಕ್ಯಾಲೋಫೈಲಮ್ ಇನೊಫೈಲಮ್ (Calophyllum inophyllum Linn). ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಾಧಾರಣ ಹೆಸರು ಅಲೆಕ್ಸಾಡ್ರಿಯನ್ ಲಾರಾ (Alexandrian laura). ಇದರ ಹುಟ್ಟು ಸ್ಥಾನ ಉಷ್ಣವಲಯ [[ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ತೀರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ<ref>http://www.ntbg.org/plants/plant_details.php?plantid= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120727184316/http://www.ntbg.org/plants/plant_details.php?plantid= |date=2012-07-27 }} 2196</ref>. [[ಮಲೇಷಿಯಾ ]](malaysia), ಪೊಲಿನೆಷಿಯ (polynesia) ಪ್ರಾಂತ್ಯ ದಲ್ಲಿಯು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಪುನ್ನಾಗ ಮರ [[ಆಫ್ರಿಕ]],[[ಭಾರತ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷೀಯಾ ದೇಶಗಳಿಂದ ಇತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ.<ref>http: //www. jeannerose. net/articles/calophyllum.html/by Jeanne Rose</ref> ಸಮುದ್ರ ತೀರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ==ಭಾರತ ದೇಶ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಾಧಾರಣ ಹೆಸರು<ref name="flowersofindia.net">http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Sultan%20Champa.html</ref><ref name="punnaga">SEA.2009.By The Solvent Extractors Association Of India</ref>== *[[ಹಿಂದಿ]]=ಸುಲ್ತಾನ ಚಂಪ (सुलतान चम्पा) (Sultan Champa) *[[ಮರಾಠಿ]]=ಸುರಂಗಿ (सुरंगी) (Surangi) *[[ಸಂಸ್ಕೃತ]]=ನಾಗಚಂಪ (नाग चम्पा|Nag champa) ಪುನ್ನಾಗ (पुन्नाग|Punnaga) *[[ತಮಿಳು]]=ಪುನ್ನೈ (புன்னை|punnai) *[[ತೆಲುಗು]]=ಪುನ್ನಾಗ, ಪೊನ್ನ *[[ಮಲಯಾಳಂ]]=ಪುಮ್ಮ (pumma) *[[ಬಂಗಾಳಿ]]=ಸುಲ್ತಾನ್ ಚಂಪ (सुलतान चम्पा|Sultan Champa) *[[ಒರಿಯ]]=ಪುನಾಗ್ (poonag) ==ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನ== '''ಭಾರತದೇಶದಲ್ಲಿ''' :ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕೇರಳ]]ರಾಜ್ಯ, ಸಾಗರ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಒಡಿಶಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], ಮತ್ತು [[ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. '''ಪ್ರಪಂಚದ ದೇಶಗಳಾದ''':ಪೂರ್ವ [[ಆಫ್ರಿಕ]], [[ಇಂಡಿಯಾ]], [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ]], ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ಕಡಲ ತೀರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ <ref>http://agroforestry.net/tti/Calophyllum-kamani.pdf</ref> '''ಮರ''': ಇದು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಮರ. ೪೦ ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮರದ ಶಿಖರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ, ಗುಂಪಾಗಿ ಎಲೆಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮರ ಬಲಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಕಾಂಡ ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ. ಮರ ಜೀವಮಾನ ಒಂದು ನೂರು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ೨೦-೪೦ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮರ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಥಳಕು -ಪಳಕಾಗಿ ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ಸುವಾಸನೆ ಭರಿತವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಗಿರುತ್ತವೆ. ೪-೧೫ ಹೂಗಳು ಗುಂಪಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. [[ಪುಷ್ಪಪತ್ರ]] ಬೆಳ್ಳಗ್ಗೆ ಇದ್ದು, ಹೂವು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇಸರಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.<ref name="flowersofindia.net"/>. ನಾವೆ, ದೋಣಿಗಳನ್ನು ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಲೀಪರುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸುರಹೊನ್ನ ಮರದ ದಾರುವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮರ ಎಲೆಗಳನ್ನು, ತೊಗಟೆಗಳನ್ನು ಔಷದಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹೂವು]]ಗಳು ಮಾರ್ಚಿ-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಯೂ ಹೂವು ಬಿಡುತ್ತವೆ. '''ಕಾಯಿ-ಹಣ್ಣು''': ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮೇ-ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಯಿ ಹಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮೇ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಸಲ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿ/ಹಣ್ಣು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ೨.೫ ಸೆಂ.ಮೀ.ಅಡ್ಡಳತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹಣ್ಣಾದ ಮೇಲೆ ಅರಿಶಿನ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ್ಣು ೬.೦ಗ್ರಾಂ ಗಳಷ್ಟು,ದೊಡ್ಡ ಹಣ್ಣು ೧೬ ಗ್ರಾಂ ಗಳಷ್ಟು ತೂಕ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮರದಿಂದ ೫೦ ಕಿಲೋ ಒಣಗಿಸಿದ ಹಣ್ಣು ಇಳುವರಿ ಬರುತ್ತದೆ<ref name="punnaga"/>. ===ಹಣ್ಣು-ವಿತ್ತನ ಶೇಖರಣೆ=== ಹಣ್ಣು/ವಿತ್ತನ ಶೇಖರಣೆ ಎರಡು ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣಾಗಿ, ಮಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡುವುದು. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿ ಮರದಲ್ಲಿರುವ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಉದ್ದ ವಾದ ಕೋಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದು ಹಣ್ಣು ಕೆಳಗೆ ಬಿಳುವಾಗ ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡುವುದು. ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಿದ ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ತೇವ ೬೦% ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹಣ್ಣನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಒಣಗಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಹಣ್ಣನ್ನು ತೇವ ೧೦% ಹಿಂಗುವವರೆಗೆ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೂಕ ಪ್ರಕಾರ ಖರೀದಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಎಣಿಕೆ/ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಂಡು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಣ್ಣು ಶೇಖರಣೆಗೆ ೩-೬ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. '''ವಿತ್ತನ/ಬೀಜ(sees/kernel''': ಒಣಗಿದ ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳ ಪರಿಮಾಣ ೧.೫ ಸೆಂ.ಮೀ.ಇರುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳು ಗೋಲಾಕಾದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಬೀಜದಲ್ಲಿ ೫೫-೭೩೩% ವರೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>http://agroforestry.net/scps/Tamanu_specialty_crop.pdf</ref> ಬೀಜಗಳ ಮೇಲೆ ತೆಳುವಾದ ತೊಗಲು ಇರುತ್ತದೆ. ===ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ=== ಒಣಗಿಸಿದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮರ ಸುತ್ತಿಗೆಗಳಿಂದ ಒಡೆದು, ಇಲ್ಲವೆ ಡಿಕಾರ್ಡಿಕೇಟರು ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಗಾಣದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಅಥವಾ ಗಾಣದಿಂದ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ೫-೧೦% ವರೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಎಣ್ಣೆ - ಲಕ್ಷಣಗಳು=== ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪುನ್ನಾಗ ಎಣ್ಣೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಹೊನ್ನೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ದೊಂಬ (Domba), ಲಾರೆಲ್ ನಟ್ (laurel nut), ದಿಲ್ಲೊ (dillo), ಪಿನ್ನೆ (pinney) ಮತ್ತು ಪೂನ್ ಸೀಡ್ (poon seed)ಎಣ್ಣೆ ಎಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರ ಹೊನ್ನೆ ಎಣ್ಣೆಗೆ ಘಾಟಾದ ವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಒಗರಾದ ರುಚಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆ ರಂಗು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಅರಿಶಿನ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸುರಹೊನ್ನೆ ಎಣ್ಣೆ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಎಣ್ಣೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದ್ದರೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಬಣ್ಣ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತದೆ. '''ಎಣ್ಣೆ ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ''' {| class="wikitable" |-style="background:green; color:yellow" align="center" |ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣ||ಮಿತಿ |- |ವಕ್ರಿಭವಸೂಚಿಕೆ 30<sup>0</sup>Cవద్ద||1.460-1.470 |- |ಅಯೋಡಿನ್ ಮೌಲ್ಯ||79-98 |- |ಸಫೊನಿಫಿಕೇಶನ್ ಸಂಖ್ಯೆ/ಮೌಲ್ಯ||190-205 |- |ಅನ್ ಸಫೋನಿಫಿಯ ಬುಲ್ ಪದಾರ್ಥ||1.5% ಗರಿಷ್ಟ |- |ಆಮ್ಲ ವಿಲುವೆ ||20-40 |- |ತೇವೆ||0.5% ಗರಿಷ್ಟ |} ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಮಿಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಯರಿಕ್ ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು ೨೫-೩೫% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳಾದ ಒಲಿಕ್, ಲಿನೊಲಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು ೬೫-೭೫% ವರೆಗೆ ಇವೆ. ಒಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ೩೬% ರಿಂದ ೫೩.% ವರೆಗೆ, ಲಿನೊಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ೧೫% ರಿಂದ ೨೮.೦% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ೨೨ ಕಾರ್ಬನ್ ಗಳಿರುವ, ಏಕ ದ್ವಿಬಂಧಯುತ ಅಸಂತೃಪ್ತ ಯುರಿಸಿಕ್ ಆಮ್ಲ ೩% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ದ್ವಿಬಂಧ ೧೩ನೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಜೊತೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು''' {| class="wikitable" |-style="background:green; color:yellow" align="center" |ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ || ಶೇಕಡ |- |ಪಾಮಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ(C16:0)||14.8-18.5 |- |ಸ್ಟಿಯರಿಕ್ ಆಮ್ಲ(C18:0)||6.0-9.0 |- |ಒಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ(C18:1)||36-53 |- |ಲಿನೊಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ(C18:2)||16-29 |- |ಯುರಿಸಿಕ್ ಆಮ್ಲ||2.5-3.5 |} ===ಎಣ್ಣೆ ಉಪಯೋಗಗಳು <ref>http://www.dweckdata.com/Published_papers/Tamanu.pdf</ref><ref>http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3249923/</ref> === *ಪುನ್ನಾಗ ಎಣ್ಣೆ ಆಹಾರ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. *ಸಾಬೂನ್ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. *ನಾವೆ, ದೋಣಿಗಳ ದಾರು ಭಾಗಗಳ ರಕ್ಷಣ ಸಲುವಾಗಿ ದಾರು ಮೇಲೆ ಲೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ. *ದೀಪದ ಎಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. *ಕ್ಷಯ, ಕುಷ್ಠರೋಗ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಚರ್ಮವ್ಯಾಧಿ, ಮಂಡಿ-ಕೀಲು ನೋವಿನ ನಿವಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. {{Authority control}} rkrzp6e1s91glbjir40flf4kfpe9kpa 0 61011 1383141 1333825 2026-08-17T12:01:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383141 wikitext text/x-wiki :'''''ಅಂಚೆ''' ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. '''ಹಂಸ ಪಕ್ಷಿ''' ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ [[ಹಂಸ|ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]]'' [[File:Pillarboxes.jpg|thumb|right|[[Pillar boxes]] on the island of [[Madeira]], [[Portugal]]. (1st class mail in blue and 2nd class in red)]] ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಜನರೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಸರ್ಕಾರಗಳೂ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗಿರುವ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ '''ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ''' (ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. '''ಅಂಚೆ''' [[ಪತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಪೊಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರಿ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಗುವಣೆಗೆ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಿರುವ ಗುರುತಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ]]ಗಳನ್ನು ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಚೆ ಇತಿಹಾಸ ಬಹಳ ಪುರಾತನ ವಾದದ್ದು. ಬಹು ಹಿಂದೆ ಪೂರ್ವದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಬಹು ಪುರಾತನವಾದ [[ಪರ್ಷಿಯ]] ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿತ್ತೆಂಬುದಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಅನಂತರ ಬಂದ [[ಮೆಸಿಡೋನಿಯ]]ನ್ನರೂ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. [[ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಂತೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಅನಾಗರಿಕತೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಾಗ ಅಂಚೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಅಳಿಸಿಹೋಯಿತು. ==ಇತಿವೃತ್ತ== *ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಎಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ಗಳೂ ವರ್ತಕಶ್ರೇಣಿಗಳೂ ಈ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕ್ರಮೇಣ ಯುರೋಪಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಇದರ ಆವಶ್ಯಕತೆಯ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರು ಇನ್ನೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿ ದೇಶದ ಹಿತಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿರದಂತೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. *ಅಲ್ಲದೆ ಖಾಸಗಿಯವರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವರಮಾನವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೆಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು. 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. [[ಥಾಮಸ್ ವಿದರಿಂಗ್ಸ್]] ಎಂಬುವನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ. ಹೊರನಾಡಿನಲ್ಲೂ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲೂ ಅಂಚೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ; ಅಂಚೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ; ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಬೇಕಾದ ದೂರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಿದ; ದಿನಕ್ಕೆ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮೈಲಿಗಳಂತೆ ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿಯೂ ಇವು ಸಾಗುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ. *ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರಮಾನವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾಸಗಿಯವರಿಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕೊಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟೆಂದು ವರಮಾನ ದೊರಕುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಸರ್ಕಾರ ಖಾಸಗಿಯವರಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪರಿಹಾರಕೊಟ್ಟು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಅಂತೂ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುಗಾಲದವರೆಗೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಈ ಹಕ್ಕು ಇತ್ತು. ==ಪೆನ್ನಿ ಪೋಸ್ಟ್== [[File:Microcosm of London Plate 063 - The Post Office.jpg|thumb|The [[Lombard Street, London|Lombard Street]] General Post Office in London, 1809.]] [[File:Metz - Ancien hôpital militaire -930.jpg|thumb|Plate commemorating the launching site of the first airmail carrier (1870) in [[Metz]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]].]] *1680 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವೆತ್ತಿದ ಪೆನ್ನಿ ಅಂಚೆ ಎಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಂಚೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ತಂದಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿನ]] 14ನೆಯ ಲೂಯಿ ದೊರೆ ಮಿತಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದ. ಲಂಡನ್ನಿನ ವಿಲಿಯಂ ಡಾಕ್ರಾ ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದು ಈ ಪೆನ್ನಿ ಅಂಚೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ.[[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ಎಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಎಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪೌಂಡ್ ತೂಕದವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಲಕೋಟೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಒಂದು ಪೆನ್ನಿಯ ದರದ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಿದ. *ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹತ್ತು ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದವರೆಗೆ ಲಕೋಟೆಗಳನ್ನು ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಲಂಡನ್ನಿನ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ನೂರಾರು ಕೇಂದ್ರಗಳು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ತಾರೀಖಿನ ಮುದ್ರೆ ಒತ್ತುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆರು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುವು. ಲಂಡನ್ ನಗರದೊಳಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 4-12ರವರೆಗೆ ಬಟವಾಡೆಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಲಂಡನ್ನಿನಿಂದ ಆಚೆಗೂ ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ಮೈಲಿಗಳ ಫಾಸಲೆಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾರಿ ಬಟವಾಡೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. *ಮೊದ ಮೊದಲು ಡಾಕ್ರಾ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಷ್ಟವನ್ನನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತಾದರೂ ಕ್ರಮೇಣ ಅವನಿಗೆ ಲಾಭ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಹಕ್ಕು ತನ್ನದೆಂದು ತಕರಾರು ಹೂಡಿದಾಗ ಡಾಕ್ರಾ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಡಾಕ್ರಾನ ನಿರ್ಗಮನವಾದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಪೆನ್ನಿ ಅಂಚೆ ಪದ್ಧತಿ ಬಹುಕಾಲ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ಇದು ಅಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು. ==ಮಜಲುಗಾಡಿ, ರೈಲು ಅಂಚೆ== *18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿತು. ರಸ್ತೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು. ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಮಜಲುಗಾಡಿ (ಸ್ಟೇಜ್ಕೋಚ್) ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಮೊದಮೊದಲು ಅಂಚೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಅಂಚೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಜಲು ಗಾಡಿಗಳ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಕಳ್ಳತನದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಗಳು ಸಾಗಲಾರಂಭವಾಗಿ, ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯ ವರಮಾನ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ತಗ್ಗಿತು. ಆಗ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯೂ ಕೂಡ ಮಜಲುಗಾಡಿಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. *18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಮಜಲುಗಾಡಿಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ತುಂಬ ಮನದಟ್ಟಾಯಿತಲ್ಲದೆ, ಅದು ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದೊಡ್ಡ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯೆಂದರೆ ರೈಲ್ವೆ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. 1830ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ರೈಲು ಓಡಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಅಂಚೆಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. 1830ರಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಶಾಸನ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಅಂಚೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಅಂಚೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಎಲ್ಲ ರೈಲುಗಾಡಿಗಳಲ್ಲೂ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನೊದಗಿಸಿ ಕೊಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಅಗತ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಇಡಿಯ ಗಾಡಿಯನ್ನೇ ಮೀಸಲಾಗಿಡಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿಯೂ ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. *ಇದಕ್ಕಾಗಿ ರೈಲ್ವೆ ಕಂಪನಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾದ ಸಂಭಾವನೆ ನೀಡಬಹುದೆಂಬುದಾಗಿಯೂ ನಿಗದಿಯಾಯಿತು. ರೈಲು ಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಚೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಚಲಿಸುವ ರೈಲು ಬಂಡಿಯಲ್ಲೇ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಮಯ ವ್ಯಯವಾಗುವುದು ತಪ್ಪಿತು. ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದ ಊರುಗಳ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಚಲಿಸುವ ರೈಲಿನ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳಿಂದಲೇ ಪತ್ರಗಳ ಚೀಲವನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಆ ಕಚೇರಿಗಳಿಂದ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಮಾಡಿದ ಏರ್ಪಾಡಿನಿಂದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಹಳ ಸಹಾಯವಾಯಿತು. ==ವಿಮಾನ ಸೌಲಭ್ಯ== *19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಳೆದ ಉಗಿ ಜಹಜುಗಳೂ 20 ಶತಮಾನದ ಎರಡನೆಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ವಿಮಾನ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಅಂಚೆಯ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನೆರವಾದುವು. ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರಗಳು ಮೊದಮೊದಲು ಅಷ್ಟೇನೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತುಂಬ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಅಂಚೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಯುರೋಪ್ ಏಷ್ಯ ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. *ಖಂಡಾಂತರ ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರದಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಈಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಂದ ಇಂದು ವಿಮಾನ ಅಂಚೆ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಹಗುರವಾದ ಪತ್ರಗಳನ್ನೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಲಕೋಟೆಗಳನ್ನೂ ಭಾಂಗಿಗಳನ್ನೂ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರಸೇವೆಯೇ ಮುಖ್ಯವೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಿಮಾನದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಅಮೆರಿಕ, ಫ್ರಾನ್ಸಗಳಲ್ಲಿ== [[File:Postal sorting office at Sion.JPG|300px|thumb|Postal wagons at the postal sorting facility in [[Sion, Switzerland]]. Mail between regional cities is transported by rail, to be delivered by postal bus, vans and cycles at a local level.]] *ಬ್ರಿಟನ್ನೇ ಅಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವದ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂಚೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳಲ್ಲಿ 1639ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಆ ವಸಾಹತಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಎಡೆಗೆ ಅಂಚೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು 1692ರಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ನೀಲ್ ಎಂಬುವನು ಪಡೆದ. 1707ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು. [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್|ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್]] 1752ರಲ್ಲಿ ಅಂಚೆಯಮಹಾಪಾಲ (ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಜನರಲ್) ಆದ. *ಅಂಚೆಯ ವರಮಾನ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೂ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿಗೂ]] ನಡುವೆ ನೇರವಾದ ಲಕೋಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇತರ ಕಡೆಗಳಿಗೂ ಇದು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟನ್ನಿಗೂ ಈ ವಸಾಹತಿಗೂ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿದರ ಫಲವಾಗಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ 1774ರಲ್ಲಿ ವಜಾ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ. ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇನೂ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯುಗದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಅದು ಶೀಘ್ರಗತಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಯಿತು. *ಕೆನಡ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ, ಭಾರತ - ಮುಂತಾದ ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್ನು ತನ್ನ ಅಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ 1464ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ 1627ರಲ್ಲಿ ರಿಚಲೂ, 1643ರಲ್ಲಿ ಮಾಜಾ಼ರ ಎಂಬುವರು ಇದನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಧಾರಿಸಿದರು. *ಅಂಚೆಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕೊಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮಾತ್ರವೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತಾದರೂ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ತೊಡೆದು ಹೋಯಿತು. ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಒಂದು ಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಯಾಯಿತು. 1804ರಲ್ಲಿ [[ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಾಪಾರ್ತ್|ನೆಪೋಲಿಯನ್ನನು]] ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿ, ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್) ನನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿದ. ಆಗ ರಚಿಸಿದ ಆಡಳಿತದ ಚೌಕಟ್ಟು ಈಗಲೂ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಚೆಗಾಗಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮಂತ್ರಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಣಕಾಸು, ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆ - ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಈ ಖಾತೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== [[File:Stamp China 1949 4c on 100 silver ovpt.jpg|thumb|[[China]] 4-cent on 100-dollar silver overprint of 1949]] *ಇದರ ಆವಶ್ಯಕತೆಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವೂ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವೇದ್ಯವಾಗಿರುವ ವಿಚಾರ. ಆದರೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾರೋದ್ಧಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬರಲಿಲ್ಲ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿಗೂ ಕೆಲೇ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೂ ಓಲೆಕಾರರ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಪತ್ರಗಳು ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡು ತ್ತಿದ್ದವು. ಆಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಪಂಚದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಿಂದ ಕೆಲೇ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಪತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಈ ಓಲೆಕಾರರು ತಮ್ಮ ಈ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಇದೇ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. *ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮಾರುವುದೇ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಸುಬಾಗಿತ್ತು. 1670ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸಿಗೂ ನಡುವೆ ಆದ ಅಂಚೆಯ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಲಂಡನ್-[[ಪ್ಯಾರಿಸ್‍]]ಗಳ ನಡುವೆ ವಾರಕ್ಕೆರಡು ಸಾರಿ ಅಂಚೆಯ ಸಾಗಾಟವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಅಂಚೆಯ ಕಚೇರಿಗಳೂ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅನಂತರ ಈ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧಗಳು ಸಂಭವಿಸಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮುರಿದುಬಿತ್ತು. ಪ್ರ.ಶ.1713ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಕೊಡಲಾಯಿತು. *ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ದೂರ ಹಾಗೂ ತೂಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಂಚೆ ದರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಬಗೆಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ರಮೇಣ ಬೆಳೆಯಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಕಾಲದ ವೇಳೆಗೆ ವಿದೇಶೀಯ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಜಟಿಲವಾಯಿತು. ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಅಂಚೆ ದರವೇನೆಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಬಹು ಕಠಿಣವಾಯಿತು. ಒಂದು ಕಚೇರಿಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕಚೇರಿಗೂ ದರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದವು. *ಆಯಾ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ದೇಶೀಯ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶೀಯ ಅಂಚೆಯ ದರಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಚೆಯ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮುಂದಾಗಿಯೇ ಕೊಡುವುದು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದಾಗಿಯೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾಗಲೂ ಇದು ಒಂದು ಕ್ಲುಪ್ತವಾದ ದೂರದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಿನ ದೂರಕ್ಕೆ ವಿಳಾಸದಾರನು ಶುಲ್ಕ ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. *ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಫಲವಾಗಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ತುಂಬ ಹೆಚ್ಚಿತು. ವಿದೇಶೀಯ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಸುಧಾರಣೆ ಬಹಳ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದನ್ನು ಕರೆಯಬೇಕೆಂದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ 1862ರಲ್ಲಿ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿತು. ಮರುವರ್ಷ ಈ ಸಮ್ಮೇಳನ ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಆಧಾರವಾದ ಹಲವು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ರಚಿತವಾದುವು. *ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಗತಿಯಾಗುವ ವೇಳೆಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು ಬಂದೊದಗಿದುವು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸಿಗೂ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಗೂ ಯುದ್ಧವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ವಾನ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಎಂಬುವನು ಪ್ರಪಂಚದ ಅಂಚೆ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ. ಜರ್ಮನಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತಣ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟ. ಜರ್ಮನಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಸ್ವಿಟ್ಜóರ್ಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ ಬರ್ಕೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1874ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಕರೆಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಅಮೆರಿಕವೂ ಈಜಿಪ್ಟು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದುವು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಬಿದ್ದಿತು (1875). ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. *ಕ್ರಮೇಣ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಅಂಚೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟುವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಬಂದ ಅಂಚೆಯನ್ನು ಆದಷ್ಟು ತ್ವರಿತವಾದ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಾಗಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇಡಿಯ ಪ್ರಪಂಚದ ರೈಲು, ಜಹಜು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಯಾವ ನಿರ್ಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಬಳಸಬಹುದೆಂದೂ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಾಯಿತು. ==ಅಂಚೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರಳ ವಿಧಾನ== *ಅಂಚೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂವಿಧಾನ ತುಂಬ ಸರಳವಾದದ್ದು. ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಆಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟುವು. ಇಡೀ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಬರ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕಚೇರಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಾಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರಿಗೆ ಸಾಧನಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಕಚೇರಿಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. *ಅಂಚೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯೂ ಇತರ ಉಪವಿಧಿಗಳೂ ಪ್ರತಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಸೇರುವ ಸರ್ವಸದಸ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವಿರ್ಮಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಂಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಅಂಚೆ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಗಳ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂಚೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪತ್ರ, ಅಂಚೆಯ ಕಾರ್ಡು, ಹಾಗೂ ಅಚ್ಚಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇವಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದರಗಳು ಗೊತ್ತುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. *ಒಂದು ದೇಶ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶದ ರೈಲು ಅಥವಾ ಜಹಜುಗಳನ್ನು ಅಂಚೆಯ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ಹಣವೂ ನಿಗದಿಯಾಯಿತು. ಪತ್ರಗಳ ನೋಂದಣಿಯ (ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್) ಬಗ್ಗೆಯೂ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮುಂದೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನಿಯಾರ್ಡರ್ ಅಥವಾ ‘ಧನ ಆದೇಶ’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಭಾಂಗಿ ಅಂಚೆಯೂ ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇವುಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟವು. *ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ವಿದೇಶೀಯ ಅಂಚೆ ದರಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾದುವು. ಆದರೂ ದೂರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಗುವ ಅಂಚೆಯ ದರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದುವು. ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರಬೇಕಾದರೆ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳೇ ಬೇಕಾದುವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ತನ್ನ ಅಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಣ ಅಂಚೆಯ ದರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿ ದರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಇಂಥ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರಕಿತು. *ಮುಂದೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನವೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸು ತನ್ನ ಅಧೀನದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯ ಮಟ್ಟದ ದರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ]] ರಾಜ್ಯಗಳೂ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡವು. ಒಂದು ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ಅಂಚೆಯ ದರಗಳು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಂತರಿಕ ದರಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿರಬಾರದೆಂದು ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಾಯಿತು. ಒಂದು ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಂಚೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರ ಮುಫತ್ತಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಒಪ್ಪಂದವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಚೆ ದರಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ==ಅಂಚೆ-ತಂತಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ== [[File:Watermark elephant head.jpg|left|framed|Early stamps of India were [[watermark]]ed with an elephant's head.]] *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂಚೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು. ಹಿಂದಿನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ದೂರ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದ್ದ ನಾನಾ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಆ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೂ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ಕಾಲೂರಿ ನಿಂತ ಬ್ರಿಟಿಷರಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿದ್ದು ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ [[ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ಲೈವ್|ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ಲೈವನೇ]] ಜನಕ. *1766ರಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಡಳಿತದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆದದ್ದು 1837ರಲ್ಲಿ. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಶಾಸನವಾಯಿತು. 1854ರಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕನ (ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್) ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ಇಡೀ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ಅಂಚೆಯ ದರಗಳ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಯಾಯಿತು. *ಅಂಚೆಯ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದು [[ಕರಾಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ (1825). ಆಗ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿತ್ತು. 1830ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೂ ಭಾರತಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಸೂಯೆಜ್ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಅಂಚೆಯ ಸಾಗಾಟದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1839ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಂತಿಯ ಉದಯವಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ಷಾಂಘ್ನೆಸ್ಸಿ ಎಂಬುವನು ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಿಂದ ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತಂತಿ ಮಾರ್ಗವೇ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಯತ್ನ. ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. *ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇದೇ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ತಂತಿಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಉದ್ದ ಸು.33ಕಿಮೀ. ಇದು 2200ಮೀ. ದೂರ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಇದರ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಸರ್ಕಾರದವರು ತಂತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದು 1851ರಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಿಂದ ಡೈಮಂಡ್ ಹಾರ್ಬರಿಗೆ. ದೂರದ ತಂತಿಮಾರ್ಗದ ಕೆಲಸ 1853ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಯವಾದದ್ದು ಈ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. *ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಿಂದ ಆಗ್ರಕ್ಕೆ ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದು 1854ರ ಮಾರ್ಚ್ 24ರಂದು. ಮುಂದೆ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿವರೆಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ [[ಪೇಶಾವರ]]ದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. 1865ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಭಾರತಗಳ ನಡುವೆ ತಂತಿಮಾರ್ಗವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. 1867ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ 14,900 ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ತಂತಿಮಾರ್ಗಗಳಿದ್ದುವು. ಅಖಿಲ ಭಾರತದ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ [[ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು 1854ರ ಅಕ್ಟೋಬರಿನಲ್ಲಿ. *ವಿ.ಪಿ. ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯ ದೇಯ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 1877ರಲ್ಲೂ ಮನಿ ಆರ್ಡರ್ ಅಥವಾ ಧನ ಆದೇಶದ ಸೌಲಭ್ಯ 1880ರಲ್ಲೂ ಅಂಚೆಯ ಸಂಚಿತ ಠೇವಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 1885ರಲ್ಲೂ ಆರಂಭವಾದುವು. ವಿಮಾನ ಅಂಚೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಆರಂಭವಾದದ್ದು 1911ರಲ್ಲಿ. ಭಾರತ ಬ್ರಿಟನ್ನುಗಳ ನಡುವೆ ವಿಮಾನ ಅಂಚೆಯ ಸೇವೆಯನ್ನು 1929ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತ: ಭಾರತದ ಅಂಚೆ-ತಂತಿ ಇಲಾಖೆಯು ಭಾರತಸರ್ಕಾರದ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. *ಅಂಚೆ-ತಂತಿಯ ಮಹಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಈ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು. ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಅಂಚೆ-ತಂತಿ ಮಂಡಳಿ 1959ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಈ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಲ್ಲದೆ ಆರು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಹಣಕಾಸು, ಅಂಚೆ, ಆಡಳಿತ, ತಂತಿ, ಸಂಪರ್ಕವ್ಯವಹಾರ, ತಂತಿ ಸಂಪರ್ಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಮೆ-ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಂತೆ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. *ಆಡಳಿತ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ದೇಶವನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಈಗ ಇಂಥ ಹದಿನೈದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಂಚೆ-ತಂತಿ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಆಂಧ್ರ, [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಗುಜರಾತ್]], ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ, [[ಕೇರಳ]], ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಒರಿಸ್ಸ, ಪಂಜಾಬ್, [[ರಾಜಸ್ತಾನ]], ತಮಿಳುನಾಡು, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾಲ ಇವುಗಳು ಆ ವಿಭಾಗಗಳು. ಆಡಳಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೆಹಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದೂರವಾಣಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ದೇಶವನ್ನು [[ಮುಂಬಯಿ]], ಕಲ್ಕತ್ತ, [[ದೆಹಲಿ]], ಮದರಾಸು, [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಎಂದು ಆರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. *ಅಂಚೆ-ತಂತಿ ಸೇವಾನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ದೇಶದ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಿ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳು ಬಹಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಯ ವಿಮಾನ ಅಂಚೆವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೆ ವಿಮಾನ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಗೆಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತರ್ದೇಶೀಯ ಪತ್ರಗಳೂ ಕಾರ್ಡುಗಳೂ ಮನಿಯಾರ್ಡರುಗಳೂ ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕವೇ ಸಾಗುತ್ತವೆ. *ಹೊರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಂಗಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಸಂಚಿತ ಠೇವಣಿ ಸೌಕರ್ಯವಿದೆ. ರಾತ್ರಿಯ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳೂ ಇವೆ. ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ತನ್ನ ದಿನ ನಿತ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಧನಾದೇಶ, ನೋಂದಣಿ (ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್), ಸ್ಪೀಡ್ಪೋಸ್ಂ ಭಾಂಗಿಗಳ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಮತ್ತಿತರ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ, ಗಣಕ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ, ಸೇವಾ ಸೌಲಭ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ===ಸ್ಪೀಡ್ ಪೋಸ್ಟ್=== ಪತ್ರಗಳು, ಲಕೋಟೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಳಾಸದಾರರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಸೇವೆ. ===ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಪೋಸ್ಟ್=== ಭಾಂಗಿಗಳನ್ನು ವಿಳಾಸದಾರರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಖಾತರಿಯಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವ ಸೇವೆ. 50,000ರೂ ವರೆಗೆ ಮೌಲ್ಯದೇಯ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ವಿ.ಪಿ.ಸೌಲಭ್ಯ). ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಸೇವೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ===ಶುಭಾಶಯ ಪತ್ರ=== ಸುಂದರ ಶುಭಾಶಯ ಪತ್ರ. ಲಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಶುಭಾಶಯ ಪತ್ರದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಇರುವ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ ಮುದ್ರಿತ ಪತ್ರ. ಆಕರ್ಷಕ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸ. ===ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್=== ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಅರ್ಜಿ ಮಾರಾಟ, ತುಂಬಿದ ಅರ್ಜಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು, ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕಛೇರಿಗೆ ಕಳಿಸಿ, ಸಿದ್ಧವಾದ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಸೇವೆ. ಈ ಸೇವೆಗೆ ದುಬಾರಿಯಲ್ಲದ ಶುಲ್ಕ. ದೂರವಾಣಿ ಬಿಲ್ಲಿನ ಸ್ವಿಕೃತಿ, ಬಸ್ಪಾಸ್ ನೀಡಿಕೆ ಸರಕಾರದ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅರ್ಜಿಫಾರಂಗಳ ಮಾರಾಟದ ಸೇವೆಯೂ ಲಭ್ಯ. ===ಉಳಿತಾಯ ಯೋಜನೆ=== ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಸೇವೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ, 1,55,000 ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ 14 ಕೋಟಿ ಖಾತೆದಾರರು. ಸಂಚಿತ ಠೇವಣಿ ಮೊತ್ತ ರೂ. 80,000. ಸಂಚಿತ ಠೇವಣಿಯಲ್ಲದೆ, ಆವರ್ತಠೇವಣಿ ಮಾಸಿಕ ವರಮಾನ ಠೇವಣಿ, ನಿಶ್ಚಿತ ಅವಧಿ ಠೇವಣಿ, ಮೊದಲಾದ ಯೋಜನೆಗಳು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ. ಕಿಸಾನ್ ವಿಕಾಸ ಪತ್ರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಳಿತಾಯ ಪತ್ರ, ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಳಿತಾಯ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿರುವ ಮೊತ್ತ ರೂ. 13,600 ಕೋಟಿ (31, ಮಾರ್ಚ್2003). ===ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧನಾದೇಶ=== ಅಂತರಜಾಲ ಸೌಲಭ್ಯ ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧನಾದೇಶ ಸ್ವೀಕೃತಿ, ಪಾವತಿ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೂ ಉಪಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಧನಾದೇಶ ಪಾವತಿ ಸೌಲಭ್ಯ. ===ಲಾಭಾಂಶ ವಿತರಣೆ=== ಯುಟಿಐ ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೊದಲಾದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಲಾಭಾಂಶ ಪತ್ರಗಳು (ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ವಾರಂಟ್) ವಿತರಣೆ ಹಾಗೂ ನಗದು ಪಾವತಿ. ==ಜೀವ ವಿಮೆ== ಪ್ರ.ಶ 1884ರಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯ ನೌಕರರಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ಸೌಲಭ್ಯ ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೂ ಲಭ್ಯ 5 ಬಗೆಯ ವಿಮೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡಜನರಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಇರುವ ಆಕರ್ಷಕ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಗಳು. ಮಾರ್ಚ್ 31, 2003ರವರೆಗೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 17,95,000 ಈ ಯೋಜನೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. 2003-04ರಲ್ಲಿ 2,64,396 ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮೊತ್ತ 2,926 ಕೋಟಿ. ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಪಾಲಿಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 11,25,099, ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ 6520.68 ಕೋಟಿ. [[File:Mailboxes.jpg|thumb|right|In the United States, private companies such as [[FedEx Corporation|FedEx]] and [[United Parcel Service|UPS]] compete with the federal government's [[United States Postal Service]], particularly in [[package delivery]]. Different mailboxes are also provided for local and express service. (The USPS has a [[legal monopoly]] on [[Mail#First-class|First Class]] and Standard Mail delivery.)]] ===ತಂತಿ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ=== *ಭಾರತದ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ 1953ರ ನವೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಶತಮಾನೊತ್ಸವವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯಮ. ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ) ತಂತಿಯನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು 1949ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ಈಗ ಭಾರತದ 2,543 ತಂತಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಸಂದೇಶದ ತಂತಿ ಹಾಗೂ ಮುದ್ರಿತ ತಂತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿವಾಹ, ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಯ, ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು, ಹಬ್ಬ, ಉತ್ಸವ-ಮುಂತಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟೆಲಿಪ್ರಿಂಟರ್ ಅಥವಾ ದೂರಮುದ್ರಕದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಬಂಗಿಸುವ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ತಂತಿ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಅವರು ಬಂಗಿಸುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ ಸುದ್ದಿ ಅಚ್ಚಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. *ಅಪಘಾತ, ಕಾಯಿಲೆ, ಮರಣ ಮುಂತಾದ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಥಮಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಟ್ಟು ಅವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಟೆಲಿಫೋನ್ ಅಥವಾ ದೂರವಾಣಿಯ ಮೂಲಕ ತಂತಿ ಕಳಿಸುವುದು ಕೂಡ ಈಗ ಸಾಧ್ಯ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಲೆಕ್್ಸ ಅಥವಾ ದೂರ ಮುದ್ರಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ತಂತಿ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತಂತಿ ಕಚೇರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಅಚ್ಚಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ.ಈಗ ಈ ತಂತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ===ಟೆಲಿಫೋನ್ ಅಥವಾ ದೂರವಾಣಿ=== *1876ರಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಅಥವಾ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಐದೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ, ಐವತ್ತು ಪಥಗಳ (ಲೈನುಗಳು) ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಒಂದು. (ಕಲ್ಕತ್ತೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ಗೌರವ). 1913ರಲ್ಲಿ ಸಿಮ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ದೂರವಾಣಿಯ ಸ್ವಯಂ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವೈರ್ಲೆಸ್ ಅಥವಾ ತಂತಿರಹಿತ ಸಂಪರ್ಕಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ದೇಶದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೂ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ರೇಡಿಯೊ-ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ರೇಡಿಯೊ-ಟೆಲಿಫೋನ್, ರೇಡಿಯೊ-ಫೋಟೊ ಮತ್ತು ದೂರ ಮುದ್ರಕ (ಟೆಲೆಕ್್ಸ) ಸಂಪರ್ಕಗಳಿವೆ. *ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಮೂಲಕವಾಗಿ ದೇಶಾಂತರಕ್ಕೆ ಸುದ್ದಿ ಕಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕೂಡ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. 1948ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು 321 ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಮೇ 2004ರ ವೇಳೆಗೆ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 3,73,172 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿನಿಮಯ ==ಜೀವ ವಿಮೆ== ಪ್ರ.ಶ 1884ರಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯ ನೌಕರರಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ಸೌಲಭ್ಯ ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೂ ಲಭ್ಯ 5 ಬಗೆಯ ವಿಮೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡಜನರಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಇರುವ ಆಕರ್ಷಕ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಗಳು. ಮಾರ್ಚ್ 31, 2003ರವರೆಗೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 17,95,000 ಈ ಯೋಜನೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. 2003-04ರಲ್ಲಿ 2,64,396 ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮೊತ್ತ 2,926 ಕೋಟಿ. ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಪಾಲಿಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 11,25,099, ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ 6520.68 ಕೋಟಿ. [[File:Mailboxes.jpg|thumb|right|In the United States, private companies such as [[FedEx Corporation|FedEx]] and [[United Parcel Service|UPS]] compete with the federal government's [[United States Postal Service]], particularly in [[package delivery]]. Different mailboxes are also provided for local and express service. (The USPS has a [[legal monopoly]] on [[Mail#First-class|First Class]] and Standard Mail delivery.)]] ===ತಂತಿ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ=== *ಭಾರತದ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ 1953ರ ನವೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಶತಮಾನೊತ್ಸವವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯಮ. ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ (ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ) ತಂತಿಯನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು 1949ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ಈಗ ಭಾರತದ 2,543 ತಂತಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಸಂದೇಶದ ತಂತಿ ಹಾಗೂ ಮುದ್ರಿತ ತಂತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿವಾಹ, ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಯ, ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು, ಹಬ್ಬ, ಉತ್ಸವ-ಮುಂತಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟೆಲಿಪ್ರಿಂಟರ್ ಅಥವಾ ದೂರಮುದ್ರಕದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಬಂಗಿಸುವ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ತಂತಿ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಅವರು ಬಂಗಿಸುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ ಸುದ್ದಿ ಅಚ್ಚಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. *ಅಪಘಾತ, ಕಾಯಿಲೆ, ಮರಣ ಮುಂತಾದ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಥಮಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಟ್ಟು ಅವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಟೆಲಿಫೋನ್ ಅಥವಾ ದೂರವಾಣಿಯ ಮೂಲಕ ತಂತಿ ಕಳಿಸುವುದು ಕೂಡ ಈಗ ಸಾಧ್ಯ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಲೆಕ್್ಸ ಅಥವಾ ದೂರ ಮುದ್ರಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ತಂತಿ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತಂತಿ ಕಚೇರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಅಚ್ಚಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ.ಈಗ ಈ ತಂತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ===ಟೆಲಿಫೋನ್ ಅಥವಾ ದೂರವಾಣಿ=== *1876ರಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಅಥವಾ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಐದೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ, ಐವತ್ತು ಪಥಗಳ (ಲೈನುಗಳು) ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಒಂದು. (ಕಲ್ಕತ್ತೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ಗೌರವ). 1913ರಲ್ಲಿ ಸಿಮ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ದೂರವಾಣಿಯ ಸ್ವಯಂ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ತಂತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವೈರ್ಲೆಸ್ ಅಥವಾ ತಂತಿರಹಿತ ಸಂಪರ್ಕಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ದೇಶದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೂ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ರೇಡಿಯೊ-ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ರೇಡಿಯೊ-ಟೆಲಿಫೋನ್, ರೇಡಿಯೊ-ಫೋಟೊ ಮತ್ತು ದೂರ ಮುದ್ರಕ (ಟೆಲೆಕ್್ಸ) ಸಂಪರ್ಕಗಳಿವೆ. *ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಮೂಲಕವಾಗಿ ದೇಶಾಂತರಕ್ಕೆ ಸುದ್ದಿ ಕಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕೂಡ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. 1948ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು 321 ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಮೇ 2004ರ ವೇಳೆಗೆ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 3,73,172 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು.. ==ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ== *ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ತಂತಿ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ-ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇವಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸರಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2001ರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತ ಸಂಚಾರ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] (ಬಿಎಸ್ಎನ್ಎಲ್) ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರಗಳಿರುವ ಕಡೆ [[ಮಹಾನಗರ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] (ಎಂ.ಟಿ.ಎನ್.ಎಲ್) ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆ (ಮೊಬೈಲ್) ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೇವೆ. *ದೇಶವನ್ನು 19 ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಲಯದಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ಸೇವಾ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಂಸ್ಥೆ ಭಾರತ ಸಂಚಾರ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್. ಉಳಿದ ಮೂರು ಖಾಸಗಿ ಸೇವಾ ಪ್ರಯೋಜಕರು ‘ದೂರಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ದ ಸಮಗ್ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ. ಅದರ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಬದ್ಧವಾಗಿರತಕ್ಕದ್ದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 27 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಮೊಬೈಲ್ ಗ್ರಾಹಕರಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಹಕರ ಸೇರ್ಪಡೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ. *ಅಂತರಜಾಲ (ಇಂಟರ್ನೆಟ್) ಈಗ ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿದೆ. ಸೇವಾ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕರವಾದ ವಾತಾವರಣವಿದೆ. ಈಗ (2004)ರಲ್ಲಿ 42 ಲಕ್ಷ ಚಂದಾದಾರರಿದ್ದಾರೆ. ನೋಯ್ಡಾ, [[ಚೆನ್ನೈ]],[[ಕಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತ]] ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿವೆ. ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್, ಟೆಲಿ ದೂರಶಿಕ್ಷಣ, ಟೆಲಿಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಕರೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು (ಕಾಲ್ಸೆಂಟರ್ಸ್) ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕರೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. * ಕರೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ 1999-2000ರಲ್ಲಿ ರೂ 2,400 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವರಮಾನ ಬಂದಿದ್ದು, ಅದು 2002-03ರಲ್ಲಿ 11,700 ಕೋಟಿ ರೂಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದೆ. ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡೆವಲೆಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಲಿಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.gutenberg.org/etext/27688 ''A Hundred Years by Post''] by J. Wilson Hyde * Potts, Albert, "''{{US patent|19578|US19,578}} (First U.S. street mailbox patent)''". [[US patent office]]. 1858 * [http://www.grcdi.nl/linkspo.htm GRC Database Information: links to worldwide postal services websites] * [http://www.postalheritage.org.uk The British Postal Museum & Archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120423114854/http://www.postalheritage.org.uk/ |date=2012-04-23 }} * [http://www.remuseum.org.uk/rem_his_special.htm#pcs Royal Engineers Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061218200955/http://www.remuseum.org.uk/rem_his_special.htm#pcs |date=2006-12-18 }} British Army Postal Services History * James Meek, ''[[London Review of Books]]'', 28 April 2011, [http://www.lrb.co.uk/v33/n09/james-meek/in-the-sorting-office In the Sorting Office], 33(9) * [http://www.postalmuseum.si.edu/ US National Postal Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070210052615/http://www.postalmuseum.si.edu/ |date=2007-02-10 }}, a part of the [[Smithsonian Institution]] * [http://www.upu.int Universal Postal Union], a part of the United Nations {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಂಚೆ ಇತಿಹಾಸ|ಅಂಚೆ ಇತಿಹಾಸ}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಪರ್ಕ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] ol8m06p66bw1j8o4k6bj0kkfqcs6nwt 0 62534 1383176 1336904 2026-08-17T18:29:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383176 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | name = ಆರಿಸ್ಟಿಪಸ್ | image = Aristippus.jpg | region = ಪಾಶ್ವಾತ್ಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನ | era = [[ಪ್ರಾಚೀನ ತತ್ವಜ್ಞಾನ]] | birth_date = c. 435 BCE | birth_place = [[Cyrene, Libya|ಸಿರೀನ್]] | death_date = c. 356 BCE | death_place = ಸಿರೀನ್e | school_tradition = [[ಸಿರನೇಯಿಕ್ ದರ್ಶನ]] | main_interests = [[Hedonism]] | notable_ideas = | influences = [[ಸಾಕ್ರೆಟೀಸ್]] | influenced = [[Arete of Cyrene]], [[Aristippus the Younger]], [[Anniceris]], [[Hegesias of Cyrene|Hegesias]], [[Theodorus the Atheist|Theodorus]], [[Epicurus]], [[Michel Onfray]] }} '''ಆರಿಸ್ಟಿಪಸ್'''.ಶ.ಪು. ೪೩೦-೩೦೦. ಸಿರೀನಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ದಾರ್ಶನಿಕ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇವನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಿರಿನೇಯಿಕ್ ದರ್ಶನ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಸಾಕ್ರಟೀಸ]]ನ ಶಿಷ್ಯ. [[ಸಿಸಿಲಿ]]ಯ ದೊರೆ ಡಯೋನಿಸಿಯಸ್ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಇದ್ದು, ತನ್ನ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿರೀನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. ಸಾಕ್ರಟೀಸನ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾದಾನಮಾಡಿ ಸಂಭಾವನೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಇವನೇ ಮೊದಲನೆಯವ. ಸಾಕ್ರಟೀಸನ ಸಂತುಷ್ಟಿವಾದವನ್ನು ವಿಷಯಸುಖವಾದವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ. ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಸುಖವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದೇ ಜೀವನದ ಗುರಿ. ಕ್ಷಣಿಕವಾದರೂ ಸುಖವೇ ನಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರಗಳೆಲ್ಲದರ ಉದ್ದೇಶ. ಇಷ್ಟಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಅನಿಷ್ಟ ನಿವೃತ್ತಿ-ಇವೇ ಜೀವನವೆಲ್ಲದರ ವ್ಯಾಪಕಧರ್ಮ. ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವೆಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಜನ್ಯ. ಸತ್ಯವೆಂಬುದೆಲ್ಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ, ನಿರಪೇಕ್ಷ. ಸತ್ಯ ಅಸಾಧ್ಯ- ಇದು ಅವನ ತತ್ತ್ವ. [[ಪ್ಲೇಟೊ]] ಮತ್ತು ಸೆನಫನ್ ಇವನನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{ws|[[Diogenes Laërtius]], [[s:Lives of the Eminent Philosophers/Book II#Aristippus|''Life of Aristippus'']], translated by [[Robert Drew Hicks]] (1925)}} *[http://lucianofsamosata.info/wiki/doku.php?id=cyrenaics:cyrenaics Cyrenaics Resource] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230329105850/http://lucianofsamosata.info/wiki/doku.php?id=cyrenaics:cyrenaics |date=2023-03-29 }} Handbook of Cyrenaic resources, primary and secondary, includes Aristippus *[http://www.ancient.eu/Aristippus_of_Cyrene/ Aristippus of Cyrene] on Ancient History Encyclopedia {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಇತಿಹಾಸ]] r8jbkpert1p5szqklejpiujow0dkmz1 0 72625 1383265 1343723 2026-08-18T08:38:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383265 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Koteshwar | native_name Sumangala = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = Town | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 13.607 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 74.75 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = ಉಡುಪಿ | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 36.447 | population_total = 14697 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್]] | postal_code = 576222 | area_code_type = Telephone code | area_code = 08254 | registration_plate = KA-20 | website = | footnotes = }} [[File:Koteshwara.jpg|thumb|ಕೋಟೇಶ್ವರ]] '''ಕೋಟೇಶ್ವರ''' ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯ [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಕುಂದಾಪುರ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ವಿಸ್ತಾರವು ಸುಮಾರು ೩೬.೪೪೭ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ಇದೆ. ಕೇವಲ ಒಂದೂವರೆ ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]], ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲು, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ, ಕೋಟೇಶ್ವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹತ್ತಾರು ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಯಿದೆ. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಭುತ್ವವಿದ್ದರೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜನರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕನ್ನಡವಾದ 'ಕುಂದಗನ್ನಡ'ದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ೨೦೦೭ರ ಜನ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೧೧೦೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ.<ref>http://www.karnatakaholidays.com/koteshwara.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151216232512/http://www.karnatakaholidays.com/koteshwara.php |date=2015-12-16 }} www.karnatakaholidays.com/koteshwara.php</ref> ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಕುಂದಾಪುರದಿಂದ ೪ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರಕ್ಕಿರುವ ಪಟ್ಟಣವೇ ಇಂದು ಕೋಟೇಶ್ವರವೆಂಬ ಗ್ರಾಮ. ಕೋಟೇಶ್ವರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗ್ರಾಮದ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಕ್ಕಟ್ಟೆ, ಕೊಮೆ, ಕೊರೋಡಿ, ಕುಂಭಾಶಿ, ಗೋಪಾಡಿ, ಮೂಡಗೋಪಾಡಿ, ಬೀಜಾಡಿ, ಹೊದ್ರಾಳಿ, ಕುಂಬ್ರಿ, ಬಡಾಕೆರೆ, ಮೂಡಹಂಗಳೂರು, ಹಂಗಳೂರು, ಕೋಣಿ, ಕಟ್ಗೆರೆಗಳೆಂಬ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಗ್ರಾಮಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಕೋಟೇಶ್ವರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಟೇಶ್ವರವನ್ನು ಧ್ವಜಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಏಳು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಪಾವಟಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಾಲ್ಕುವರೆ ಎಕರೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿರುವ ಕೋಟಿತೀರ್ಥ (ಇದು [[ಕರಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಪುಷ್ಖರಣಿಯೆಂಬ ಅಭಿದಾನ ಪಡೆದಿದೆ), ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಬೃಹತ್ ಬ್ರಹ್ಮರಥ, ನೇರವಾದ ಅಗಲವಾದ ರಥಬೀದಿಯಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯತಿಗಳಾದ ಸೋದೆ ಮಠದ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾದ ಹೂವಿನಕೆರೆ ಕೋಟೇಶ್ವರದಿಂದ ಕೇವಲ ಐದು ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ಮಹಾಗಣಪತಿಯ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇರುವುದು ಕೋಟೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆರಗು ನೀಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಸಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದ ಕೋಟೇಶ್ವರ (ಧ್ವಜಪುರ) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಪರಶುರಾಮ]] ಸೃಷ್ಠಿಯ ಪುರಾಣ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪುರಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಪುರವೆಂದೂ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಟೇಶ್ವರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಟೇಶ್ವರದ ಪರಿಸರವು ಬಹಳ ಬರಗಾಲದಿಂದ ನಡುಗಿಹೋಗಿತ್ತು. ಆಗ ವಿಭಾಂಡ ಋಷಿಯ ಮುಖಂಡತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಮುನಿಗಳು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿ ಶಿವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪರಮೇಶ್ವರ ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಂತು ಬರಗಾಲ ದೂರ ಮಾಡಿ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ಕೋಟಿಲಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಶಿವನನ್ನು ಶ್ರೀ ಕೋಟಿಲಿಂಗೇಶ್ವರನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕೋಟೇಶ್ವರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಸ್ರೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ವಸು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕೊರಗು ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಶ್ರೀ ಕೋಟೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಮಕ್ಕಳಾದರೆ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಹರಕೆ ಹೊರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಹರಕೆ ಫಲಿಸಿ ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೃಹತ್ ಕೆರೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದನಂತೆ. ಆತನಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೋಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ರಥೋತ್ಸವ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಮನಸ್ಸುಂಟಾಗಿ ಅದರ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮರಥ ತಯಾರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಕಲ್ಪದಂತೆ ರಥೋತ್ಸವ ಮಾಡಲೇಬೇಕೆಂಬ ಬಲವಾದ ಇಚ್ಛೆಯಿತ್ತು. ಆಗ ಬಿದಿರು(ಕೊಡಿ) ಕಬ್ಬಿನ ಜಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ರಥ ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಕೊಡಿ ಕಬ್ಬಿನ ಜಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ರಥವಾದ್ದರಿಂದ ಆ ರಥೋತ್ಸವಕ್ಕೆ 'ಕೊಡಿ ಹಬ್ಬ' ಹೆಸರು ಬಂತೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಬೃಹತ್ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವವಾಗಿ ಜನಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕೊಡಿ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಇಂದು ಬಹಳ ವೈಭವದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು== ===ಕೋಟಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ=== [[File:Kotilingeshwara temple.JPG|thumb|ಕೋಟಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಠಾನ]] ಏಳು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಕೋಟೆಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ರಥಬೀದಿಯಿಂದ ಬರುವ ಹೊರಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ (ಚಿಕ್ಕರಥ ತಿರುಗುವ ದಾರಿ) ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲ ಮೂಲಕ ಬೃಹತ್ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬಹುದು. ಏಕಮರದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ತುದಿಗೆ ಉತ್ಸವದ ಗರ್ನಪಟ ಕಟ್ಟುವುದಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಲಿಕಲ್ಲು (ತಂತ್ರಪಾರಾಗಮ)ದಂತೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಲಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಆದಿಗಣಪನ ಗುಡಿ ಅದರ ಎದುರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವರ ಗುಡಿ - ಆ ಸುತ್ತಿನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಜನೇಯನ ಗುಡಿ ಈ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕರಿಕಲ್ಲಿನ ಮುಖಮಂಟಪ ಅದ್ಭುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬಸವನ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಮೂಲೆ ಗಣಪತಿಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ತಾಮ್ರದ ಹೊದಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯದ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರ ಇಪ್ಪತ್ತು ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ಏಳು ಶಿಲಾ ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಣೇಶ, ವೀರಭದ್ರ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ದಿನಂಪ್ರತಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ಬಲಿಕಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಐದಡಿ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಶೂಲಪಾಣಿ ಪರರು ಪಾಣಿ-ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಮೂರ್ತಿ ಕಂಚಿನದ್ದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಮೂರು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಗಳಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕರಿಶಿಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಲಾನಿರ್ಮಿತ ಚಿಕ್ಕಬಾವಿಯಾಕಾರದ ಶಿಲಾ ನಿರ್ಮಾಣವಿದ್ದು ಅದರೊಳಗೆ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಯಂತಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಶಿವಲಿಂಗಗಳಿವೆ. ಇದು ಕೋಟಿಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಮೂಲಸ್ಥಾನ. ಅಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಂಗೆ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುವ ಹಾಗೂ ಬಾವಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಡಲಾದ ಅಪ್ಪಟ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮೂವತ್ತು ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ತೂಕವಿರುವ ಗೋಳೇ ದೇವರು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite web |url=http://mythrisamuha.com/combined_login.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-11-04 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305025411/http://mythrisamuha.com/combined_login.php |url-status=dead }}</ref> ಆರನೇ ಸುತ್ತಿನ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಕೋಟೆತೀರ್ಥವೆಂಬ ಪುಷ್ಕರಣಿಯಿದ್ದು ಎಂತಹ ಬರಗಾಲದಲ್ಲೂ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪುಷ್ಕರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಷ್ಕರಣಿ ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ಪುಣ್ಯ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮವಿದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಪುರಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆರೆಯನ್ನು 'ಬ್ರಹ್ಮತೀರ್ಥ'ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಈ ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ವ ರೋಗಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬೃಹತ್ತಾದ ದೇವಸ್ಥಾನವಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು 'ಮಹತೋಬಾರ್ ಕೋಟಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ==ವಿಶೇಷತೆ== *ಕೊಡಿಹಬ್ಬ - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಕಾರ್ತಿಕ ಶುದ್ಧ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಅದ್ಭುತವೆನಿಸುವಂತೆ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಎಂಟು ದಿವಸ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಏಕಮರ ಧ್ವಜಸ್ಥಂಭಕ್ಕೆ ಗರ್ವಪಟಾರೋಹಣ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವದ ಮುನ್ನಾದಿನದ ಉತ್ಸವ ಹೆರ್ರಂಗ್ ಪೂಜೆಯೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಯಂಕಾಲದ ಉತ್ಸವವು ಮೂಡುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ಸವ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ಭಗವಾನ್ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅನ್ನದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ವಾಡಿಕೆಯಿದೆ. ದೇವರ ರಂಗಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಳೆಲೆ ಹಾಸಿ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದಂತೆ ಅನ್ನದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬ್ರಹ್ಮರಥ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಕಾಷ್ಠ ಶಿಲ್ಪ ವೈಭವ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೇ ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ಬ್ರಹ್ಮರಥ ಇದೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ರಥದ ಆರು ಗಾಲಿಗಳೇ ಆರು ಋತುಗಳು. ಮೇಲಿನ ಹನ್ನೆರಡು ತೊಲೆಗಳೇ ಹನ್ನೆರಡು ಮಾಸಗಳು. ಇದಿರಿನ ಬಾಗಿಲೇ ಹಗಲು, ಹಿಂದಿನ ಬಾಗಿಲೇ ರಾತ್ರಿ. ಪಾರ್ಶ್ವದ ಬಾಗಿಲುಗಳೇ ಎರಡು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳು, ಪತಾಕೆಗಳೇ ಯಮಗಳು, ಮುಹೂರ್ತಗಳು, ಗಳಿಗೆಗಳೂ ಹಾಗೂ ಲಿಪ್ತಿಗಳು, ಶಿಖರ ಅಂದಿನ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರ, ಹೀಗೆ ಸೂರ್ಯಾತ್ಮಕನಾದ ಶ್ರೀ ಕೋಟಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ವರ್ಷಕೊಮ್ಮೆ ವರ್ಷರೂಪವಾದ ರಥವನ್ನೇರಿ, ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವುದೇ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವ. ಈ ದಿನದಂದು ಭಗವಾನ್ ಈಶ್ವರನು ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಿಂದ ತರುವಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ವಾದ್ಯಗಳ ಸಮೂಹ, ಬ್ಯಾಂಡ್ ವಾದ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಯೊಡನೆ ವಿಜಯಂಗೈದ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯು ನಾಲ್ಕನೇ ಹಾಗೂ ಐದನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವೈವಿದ್ಯಮಯ ನಡಿಗೆ ಹಾಗೂ ನರ್ತನದೊಡನೆ ಸಾಗುವುದನ್ನು ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಭಕ್ತಸಮೂಹ ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ನೂತನ ವಧು-ವರರು ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯ ಜೀವನ ಸುಖಮಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸಂತಾನ ಪಡೆದು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬದುಕನ್ನು ಸಾಗಿಸುವರೆಂಬ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಐದನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ ಮುಂದೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಂದಾಜು ಮೂವತ್ತು ಕೆಜಿ ತೂಕವಿರುವ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಗೋಳೇ ದೇವರೊಡನೆ ರಥಾರೋಹಿಯಾಗಲು ಬರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಂದರ್ಭ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಥಬೀದಿ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ರಥದ ಸುತ್ತ ಬಲಿಹರಣ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ರಥಕ್ಕೆ ನಿಗಧಿತ ಸುತ್ತು ಬರುವ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 'ಹರಹರ ಮಹಾದೇವ' ಉದ್ಘೋಷದೊಡನೆ ರಥವೇರುವ ಸಂದರ್ಭ ಭಾವುಕ ಭಕ್ತರು ಉದ್ಘೋಷ ಮಾಡುತ್ತಾ ರಥವನ್ನೆಳೆಯಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ರಥವೇರಿದ ದೇವಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮರಥದ ಏಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಭಕ್ತರ ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಮೇರೆಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ "ಹೌದ್ರಯ್ಯೊ" ಎಂಬ ಉತ್ಸಾಹಪೂರಿತ ಶಬ್ದದೊಡನೆ ಬೃಹತ್ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ನೋಡುಗರು ಕುತೂಹಲ, ಭಯ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಥವು ಓಲಾಡುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಜಯಘೋಷ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ದಪ್ಪದ ಎರಡು ಹಗ್ಗವನ್ನು ಭಕ್ತರು ಎಳೆದರೆ ರಥದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವವರು ರಥದ ಹಿಂದೆ ತೂರಿಸಲಾದ ಮರದ ಮೀಟುಗಂಭವನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಡುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕದಲಿದ ಬ್ರಹ್ಮರಥ ಐದು ಅಂತಸ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯಾಕಾರದ ಗೂಡನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿರುವುದೂ, ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಗೂಡನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಳಶವನ್ನಿಟ್ಟಾಗ ಸರ್ವ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಬ್ರಹ್ಮರಥ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಓಲಾಡುತ್ತಾ ತೊರೆದಾಡುತ್ತಾ ಮಂದಗತಿಯಿಂದ ಸಾಗುವ ಬ್ರಹ್ಮರಥ ಪೇಟೆ ಬೀದಿಯ ರಸ್ತೆಯವರೆಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಸಾಯಂಕಾಲ ಐದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಂದ ಹಣ್ಣು-ಕಾಯಿ ಆರತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಯಂಕಾಲ ವಾದ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮಚಂದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೋಟೇಶ್ವರದ ಸಮಸ್ತ ಗಣ್ಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ರಥಯಾನ ಆರು ಗಂಟೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸ್ವಾಸ್ಥಾನ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕೋಟೇಶ್ವರದ ವೈಭವೋಪೇತ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂದು ದೇವರು ಶಯನೋತ್ಸವ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮರು ರಥೋತ್ಸವದ ಮೊದಲೇ ಓಕುಳಿ ಸ್ನಾನ ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ದೇವಳದ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಂಗೈದು ದೇವಾಲಯದ ಎದುರಿನ ರಥಬೀದಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾದ ನಂತರ ಬಿರುದಾವಳಿ ಹಾಗು ಬ್ಯಾಂಡ್ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಸವನಗುಡಿಯೆಡೆಗೆ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗ್ರಾಮವೊಂದರ ಭಕ್ತರು ಓಕುಳಿಯಾಟ ಆಡಳಿಕ್ಕೆ ಬಾಜಾ ಭಜತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಅತಿಶಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಕೈ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು 'ಹೌದ್ರಯ್ಯ' ಎಂದು ಘೋಷ ಮಾಡುತ್ತಾ ವಾಲಮಂಟಪದ ಎದುರಿಗಿರುವ ಓಕುಳಿ ಹೊಂಡದೆಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೊಂಡದ ಮೇಲೆ ಬಾಲೆ ದೊಣೆಯೊಂದನ್ನು ರಾಟೆ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಿಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅನುಭವಿಯೋರ್ವ ಅದನ್ನು ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಓಕುಳಿ ಹಾಕುವವರನ್ನು ಆಟ ಆಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೂರದಿಂದ 'ಹೌದ್ರಯ್ಯ' ಎಂದೆನ್ನುತ ನೀರು ತುಂಬಿದ ಓಕುಳಿ ಹೊಂಡದ ಮೇಲಿನ ಬಾಲೆ ಗೊಣೆ ಪಡೆಯಲು ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುತಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಧಾರಣ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಈ ಓಕುಳಿಯಾಟಕ್ಕೆ ವೀರನೋರ್ವ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊಂಡಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಓಕುಳಿಯಾಟ ಮುಕ್ತಾಯ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟ ಪಾಲಕ್ಕಿ ದೇವರು ದೂರದ ಅಂಕದ ಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೆ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ವಾಪಸ್ಸು ದೇವಳಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ರಥಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬರದಿರುವಂತೆ ಪಾರ್ವತಿಯು ತಡೆಯುವ ಸಂವಾದವಿರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ತನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಮಡದಿ ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿಯಾಗಿ ದೇವಳ ಪ್ರವೇಶದೊಡನೆ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದರೆ ಬೇರೆ ಕೂಂಡಿಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸಹಕರಿಸಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬]] [[ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]] q11acrj2caxx0xmgstehjcpqpw41vet 0 79366 1383181 1337197 2026-08-17T19:20:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383181 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} {{Infobox person | name = ಆಲಿವರ್ ಜೋಸೆಫ್ ಲಾಡ್ಜ್ | image = Oliver Joseph Lodge3.jpg | caption =ಆಲಿವರ್ ಜೋಸೆಫ್ ಲಾಡ್ಜ್ | birth_name = ಆಲಿವರ್ ಜೋಸೆಫ್ ಲಾಡ್ಜ್ | birth_date = ೧೮೫೧ ಜೂನ್ ೧೨ | birth_place = ಬ್ರಿಟನ್ | nationality = ಬ್ರಿಟನ್ | occupation = | networth = | spouse = | children = | residence = | alma_mater = | website = | signature = | parents = }} ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಲಿವರ್ ಜೋಸೆಫ್ ಲಾಡ್ಜ್‌ರವರು ೧೮೫೧ರ ಜೂನ್ ೧೨ರಂದು ಸ್ಟೆಫರ್ಡ್‌ಷೈರಿನ ಪೆಂಕ್‌ಹಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಡೇನಿಯಲ್‌ರವರು (೧೭೯೦-೧೮೪೫) ೧೮೩೬ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದ ‘ಡೇನಿಯಲ್ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ’ದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ಚಾಲಕ ಬಲದ (electromotive force) ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನಕವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂದು ಲಾಡ್ಜ್‌ರವರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.<ref>http://ethw.org/Oliver_Lodge</ref> ಲಾಡ್ಜ್‌ರವರು ವಿದ್ಯುದಯಸ್ಕಾಂತ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ನಂತರ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೇಷಕದಿಂದ (transmitter) ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ‘ಕೊಹೆರರ್’ (coherer) ಉಪಕರಣವನ್ನು ಸುಮಾರು ೧೮೮೮ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.brainyquote.com/quotes/authors/o/oliver_joseph_lodge.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-04-23 |archive-date=2016-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160422215131/http://www.brainyquote.com/quotes/authors/o/oliver_joseph_lodge.html |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜಗದೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸರು (೧೮೫೮-೧೯೩೭) ೧೮೯೮ರಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ‘ಕೊಹೆರರ್’ನಂತಹ ಸಾಧನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಂii ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗದಿದ್ದದು ವಿಪರ್ಯಾಸದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಬ್ರಾನ್ಲಿಯವರು (೧೮೪೪-೧೯೪೦) ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ‘ಕೊಹೆರರ್’ ಉಪಕರಣ ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು! ಈಥರ್ ವಿದ್ಯುದಯಸ್ಕಾಂತ ತರಂಗಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಿಂದಿನ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ|ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು. ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಲಾಡ್ಜ್‌ರವರು ಈಥರ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ರುಜುವಾತು ಮಾಡಿದರು. ಲಾಡ್ಜ್‌ರವರು ೧೯೪೦ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೨ರಂದು ಸಾಲಿಸ್‌ಬರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] c1m95kisje2vww2bb5bnvgd3ba8wxyo 0 79568 1383291 1360659 2026-08-18T11:33:47Z ~2026-45258-32 101206 /* ದೇವಾಲಯಗಳು */ ವಿಶೇಷ ದೇವಸ್ತಾನ 1383291 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name= ಯಾದವಾಡ |other_name= |taluk_names=[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |nearest_city=[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |parliament_const=[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |assembly_const=[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |latd = 16.1833 |longd = 75.7000 |state_name=ಕರ್ನಾಟಕ |district=[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |leader_title= |leader_name= |altitude=770 |population_as_of=೨೦೧೧ | population_total=೧೫೦೦೦ | population_density=೫೦ |area_magnitude=9 |area_total=೧೨೦೦ |area_telephone= |postal_code= |vehicle_code_range=ಕೆಎ - }} '''ಯಾದವಾಡ''' ಒಂದು ಗ್ರಾಮ ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಯಾದವಾಡ ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಬೆಳಗಾವಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಗೋಕಾಕ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಯಾದವಾಡ ಗ್ರಾಮವು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಬೆಳಗಾವಿ]]ದಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೦ ಕಿ.ಮಿ. ಇದೆ. =='''ಚರಿತ್ರೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ, ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ, ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ, ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ, ನೆಮ್ಮದಿ ಕೇಂದ್ರ, ಉಪ ತಹಶಿಲ್ದಾರರ ಕಚೇರಿ, ಬಿ.ಎಸ್.ಎನ್.ಎಲ್ ಕಚೇರಿ, ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ, ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಕಚೇರಿಗಳಿವೆ. =='''ದೇವಾಲಯಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ''', ಪಾಂಡುರಂಗ - ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಘಟ್ಟಗಿ ಬಸವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ತಾಯಿ ಹೊನ್ನಮ್ಮ ದೇವಾಯಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.ಶ್ರೀಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ {ಕುರುಬಟ್ಟಿ } =='''ಮಸೀದಿಗಳು'''== ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ನೀರಾವರಿ'''== ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ ೭೫ ಭಾಗ ಭೂಮಿ ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು , ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. =='''ಹಬ್ಬಗಳು'''== ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ಸಪ್ತಾಹ(ದಿಂಡಿ), ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಹನುಮ ಜಯಂತಿಯ ದಿನದಂದು ಘಟ್ಟಗಿ ಬಸವೇಶನ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ೨೦೨೩ರ ವಿಜಯದಶಮಿ ದಿನದಿಂದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಹೊನ್ನಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ರಥೋತ್ಸವ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿದೆ, ಈ ರತೋತ್ಸವವು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿನದಂದುಆಚರಿಸಲಾಗುವುದು.ಹುನಸಿಕಟ್ಟಿ ಕಾರಾಜಾ(ಕುರುಬಟ್ಟಿ)ಉಸ್ತವ್ =='''ಶಿಕ್ಷಣ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ''', ಹಾಗೂ '''ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಉರ್ದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ''' ಇವೆ.ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಹಾಗೂ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಶಾಲೆ.ಕುರುಬಟ್ಟಿ. =='''ಆರೋಗ್ಯ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ'''ವಿದೆ. =='''ಉದ್ಯೋಗ'''== ಯಾದವಾಡ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಖಾಸಗಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾರಖಾನೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಬರುತ್ತಾರೆ. ದಾಲ್ಮಿಯಾ ಸಿಮೆಂಟ್, ರತ್ನ ಸಿಮೆಂಟ್, ಕಟ್ವಾ ಸಿಮೆಂಟ್ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿವೆ =='''ಆರಕ್ಷಕ (ಪೋಲಿಸ್) ಠಾಣೆ'''== ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಕೂಲಗೊಡನಲ್ಲಿ ಇದೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} cid5xv3tmn9bugkxd9u6okouw6x1slq 1383293 1383291 2026-08-18T11:43:20Z ~2026-45258-32 101206 /* ಶಿಕ್ಷಣ */ ಉತ್ತಮ 1383293 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name= ಯಾದವಾಡ |other_name= |taluk_names=[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |nearest_city=[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |parliament_const=[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |assembly_const=[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |latd = 16.1833 |longd = 75.7000 |state_name=ಕರ್ನಾಟಕ |district=[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |leader_title= |leader_name= |altitude=770 |population_as_of=೨೦೧೧ | population_total=೧೫೦೦೦ | population_density=೫೦ |area_magnitude=9 |area_total=೧೨೦೦ |area_telephone= |postal_code= |vehicle_code_range=ಕೆಎ - }} '''ಯಾದವಾಡ''' ಒಂದು ಗ್ರಾಮ ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಯಾದವಾಡ ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಬೆಳಗಾವಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಗೋಕಾಕ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಯಾದವಾಡ ಗ್ರಾಮವು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಬೆಳಗಾವಿ]]ದಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೦ ಕಿ.ಮಿ. ಇದೆ. =='''ಚರಿತ್ರೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ, ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ, ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ, ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ, ನೆಮ್ಮದಿ ಕೇಂದ್ರ, ಉಪ ತಹಶಿಲ್ದಾರರ ಕಚೇರಿ, ಬಿ.ಎಸ್.ಎನ್.ಎಲ್ ಕಚೇರಿ, ರೈತ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ, ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಕಚೇರಿಗಳಿವೆ. =='''ದೇವಾಲಯಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ''', ಪಾಂಡುರಂಗ - ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಘಟ್ಟಗಿ ಬಸವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ತಾಯಿ ಹೊನ್ನಮ್ಮ ದೇವಾಯಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.ಶ್ರೀಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ {ಕುರುಬಟ್ಟಿ } =='''ಮಸೀದಿಗಳು'''== ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ನೀರಾವರಿ'''== ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ ೭೫ ಭಾಗ ಭೂಮಿ ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು , ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು , ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ , ದ್ರಾಕ್ಷಿ , ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. =='''ಹಬ್ಬಗಳು'''== ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ಸಪ್ತಾಹ(ದಿಂಡಿ), ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಹನುಮ ಜಯಂತಿಯ ದಿನದಂದು ಘಟ್ಟಗಿ ಬಸವೇಶನ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ೨೦೨೩ರ ವಿಜಯದಶಮಿ ದಿನದಿಂದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಹೊನ್ನಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ರಥೋತ್ಸವ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿದೆ, ಈ ರತೋತ್ಸವವು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿನದಂದುಆಚರಿಸಲಾಗುವುದು.ಹುನಸಿಕಟ್ಟಿ ಕಾರಾಜಾ(ಕುರುಬಟ್ಟಿ)ಉಸ್ತವ್ =='''ಶಿಕ್ಷಣ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ''', ಹಾಗೂ '''ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಉರ್ದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ''' ಇವೆ.ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಹಾಗೂ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಶಾಲೆ.ಕುರುಬಟ್ಟಿ. =='''ಆರೋಗ್ಯ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ'''ವಿದೆ. =='''ಉದ್ಯೋಗ'''== ಯಾದವಾಡ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಖಾಸಗಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾರಖಾನೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಬರುತ್ತಾರೆ. ದಾಲ್ಮಿಯಾ ಸಿಮೆಂಟ್, ರತ್ನ ಸಿಮೆಂಟ್, ಕಟ್ವಾ ಸಿಮೆಂಟ್ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿವೆ =='''ಆರಕ್ಷಕ (ಪೋಲಿಸ್) ಠಾಣೆ'''== ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಕೂಲಗೊಡನಲ್ಲಿ ಇದೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} c2d4lultce6cuky7736pyp0ppcfjam5 0 89006 1383257 1374990 2026-08-18T07:32:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383257 wikitext text/x-wiki ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದರೆ ಅದು '''ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'''. ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತದ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಷೆಗಳ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ '''ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋ''' ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ '''ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ''', ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ '''ಬಾಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ''', ಅನುವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಾಧನೆಗೆ '''ಅನುವಾದ ಬಹುಮಾನ'''ಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ದಿಗ್ಗಜರ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ. ==[[ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋ ಗೌರವ]]== ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗೌರವವಿದು. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಹಿರಿಯ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಫೆಲೋ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮೊದಲ ಫೆಲೋ ಗೌರವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಾಗಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ [[ಸರ್ವೇಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] ಅವರಿಗೆ 1968ರಲ್ಲಿ ಸಂದಿತು. ಇದರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀ ಲೇಖಕರಿಗೆ '''ಗೌರವ ಫೆಲೋಶಿಪ್''', ಏಷ್ಯಾದ ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ '''ಆನಂದ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್''' (ಈಗ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ), ಸಾರ್ಕ್ ದೇಶಗಳ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ '''ಪ್ರೇಮ್‌ಚಂದ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್'''ಗಳನ್ನೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. {| class="wikitable sortable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಚಿತ್ರ ! scope="col" | ಪುರಸ್ಕೃತರು ! scope="col" | ಉಲ್ಲೇಖ |- | 1969 | [[File:ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ - 2.jpg|60px]] ! [[ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ]] | |- | 1973 | [[File:Masthi Venkatesha.jpg|60px]] ! [[ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] | |- | 1979 | [[File:Kuvempu 2017 stamp of India.jpg|60px]] ! [[ಕುವೆಂಪು|ಕೆ. ವಿ. ಪುಟ್ಟಪ್ಪ]] | |- | 1985 | [[File:K. Shivaram Karanth 2003 stamp of India.jpg|60px]] ! [[ಕೆ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] | |- | 1989 | [[File:Gokak.jpg|60px]] ! [[ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕ]] | |- | 1994 | [[File:Putina.jpg|60px]] ! [[ಪು.ತಿ.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್|ಪು. ತಿ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್]] | |- | 1999 | [[File:K S Narasimha Swamy photo of portrait from his home.jpeg|60px]] ! [[ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ|ಕೆ. ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ]] | |- | 2004 | [[File:യു.ആർ. അനന്തമൂർത്തി.jpg|60px]] ! [[ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]] | |- | 2014 | [[File:S.L.Bhyrappa.jpg|60px]] ! [[ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ]] | |- |} ==ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ== 1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ 24 ಭಾಷೆಗಳ ಒಂದೊಂದು ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ₹5000/- ಇದ್ದ ಹಣದ ಮೊತ್ತ, 1983ರಲ್ಲಿ ₹10,000/-ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಆ ಬಳಿಕ, 1988ರಿಂದ ₹25,000/-, 2001ರಿಂದ ₹40,000/-, 2003ರಿಂದ ₹50,000/-ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಹುಮಾನದ ಮೊತ್ತ ₹1,00,000/-. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಮೊತ್ತದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಾಮ್ರಪತ್ರ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಲಕ ಮತ್ತು ಶಾಲನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {| class="wikitable sortable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಚಿತ್ರ ! scope="col" | ಪುರಸ್ಕೃತರು ! scope="col" | ಕೃತಿ(ಗಳು) ! scope="col" | ಕೃತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ! scope="col" | ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು) |- | 1955 | [[File:Kuvempu 2017 stamp of India.jpg|60px]] ! [[ಕುವೆಂಪು|ಕೆ. ವಿ. ಪುಟ್ಟಪ್ಪ]] | ''ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ'' | ಮಹಾಕಾವ್ಯ | |- | 1956 | {{dash}} ! [[ರಂ. ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿ]] | ''ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ'' | ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತಿಹಾಸ | |- | 1958 | [[File:ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ - 2.jpg|60px]] ! [[ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ]] | ''ಅರಳು ಮರಳು'' | ಕಾವ್ಯ | |- | 1959 | [[File:K. Shivaram Karanth 2003 stamp of India.jpg|60px]] ! [[ಕೆ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] | ''ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟ'' | ಪರಿಚಯ ಗ್ರಂಥ | |- | 1960 | [[File:Gokak.jpg|60px]] ! [[ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕ]] | ''ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ'' | ಕಾವ್ಯ | |- | 1961 | {{dash}} ! [[ಎ.ಆರ್.ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿ|ಎ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿ]] | ''ಬೆಂಗಾಲಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ'' | ವಿಮರ್ಶಾ ಬರಹ | |- | 1962 | {{dash}} ! [[ದೇವುಡು ನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] (ಮರಣೋತ್ತರ) | ''ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 1964 | {{dash}} ! [[ಬಿ. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ]] | ''ಕ್ರಾಂತಿ ಕಲ್ಯಾಣ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 1965 | {{dash}} ! [[ಎಸ್. ವಿ. ರಂಗಣ್ಣ]] | ''ರಂಗ ಬಿನ್ನಪ'' | ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಳನೋಟಗಳು | |- | 1966 | [[File:Putina.jpg|60px]] ! [[ಪು.ತಿ.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್|ಪು. ತಿ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್]] | ''ಹಂಸ ದಮಯಂತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರೂಪಕಗಳು'' | ಗೀತ ನಾಟಕ | |- | 1967 | [[File:DV Gundappa 1988 stamp of India.jpg|60px]] ! [[ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ]] | ''ಶ್ರೀಮದ್ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಅಥವಾ ಜೀವನಧರ್ಮಯೋಗ'' | ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಳನೋಟಗಳು | |- | 1968 | [[File:Masthi Venkatesha.jpg|60px]] ! [[ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] | ''ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು (ಸಂಪುಟ 12-13)'' | ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು | |- | 1969 | [[File:H Thpperudraswamy.jpg|60px]] ! [[ಎಚ್. ತಿಪ್ಪೇರುದ್ರಸ್ವಾಮಿ]] | ''ಕರ್ಣಾಟಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ'' | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ | |- | 1970 | [[File:Shamba.PNG|60px]] ! [[ಶಂ.ಬಾ. ಜೋಷಿ|ಶಂ. ಬಾ. ಜೋಶಿ]] | ''ಕರ್ಣಾಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪೂರ್ವ ಪೀಠಿಕೆ'' | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ | |- | 1971 | {{dash}} ! [[ಆದ್ಯ ರಂಗಾಚಾರ್ಯ]] | ''ಕಾಳಿದಾಸ'' | ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ | |- | 1972 | {{dash}} ! [[ಸಂ.ಶಿ. ಭೂಸನೂರಮಠ|ಸಂ. ಶಿ. ಭೂಸನೂರಮಠ]] | ''ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆಯ ಪರಾಮರ್ಶೆ'' | ವಿಮರ್ಶೆ | |- | 1973 | [[File:Portrait Photograph of V. Seetharamaiah (1978).jpg|60px]] ! [[ವಿ.ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ|ವಿ. ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ]] | ''ಅರಲು ಬರಲು'' | ಕಾವ್ಯ | |- | 1974 | ! [[ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ|ಎಂ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ]] | ''ವರ್ಧಮಾನ'' | ಕಾವ್ಯ | |- | 1975 | [[File:S.L.Bhyrappa.jpg|60px]] ! [[ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ]] | ''ದಾಟು'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 1976 | [[File:Raashi.jpg|60px]] ! [[ರಾ.ಶಿವರಾಂ|ಎಂ. ಶಿವರಾಂ]] | ''ಮನಮಂಥನ'' | ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ | |- | 1977 |{{dash}} ! [[ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ|ಕೆ. ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ]] | ''ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲು'' | ಕಾವ್ಯ | |- | 1978 | [[File:BGL Swamy.jpg|60px]] ! [[ಬಿ. ಜಿ. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ]] | ''ಹಸುರು ಹೊನ್ನು'' | ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ | |- | 1979 | {{dash}} ! [[ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾವ್]] | ''ಚಿತ್ರಗಳು ಪತ್ರಗಳು'' | ನೆನಪುಗಳು | |- | 1980 | [[File:Goruru.jpg|60px]] ! [[ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] | ''ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗೊರೂರು'' | ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ | |- | 1981 | {{dash}} ! [[ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿ]] | ''ಜೀವಧ್ವನಿ'' | ಕಾವ್ಯ | |- | 1982 | [[File:Chaduranga.jpg|60px]] ! [[ಚದುರಂಗ (ಲೇಖಕ)|ಚದುರಂಗ]] | ''ವೈಶಾಖ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 1983 | [[File:Yashwantchittal.jpg|60px]] ! [[ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ]] | ''ಕಥೆಯಾದಳು ಹುಡುಗಿ'' | ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು | |- | 1984 | [[File:GSShivarudrappa.jpg|60px]] ! [[ಜಿ. ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ]] | ''ಕಾವ್ಯಾರ್ಥ ಚಿಂತನ'' | ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ | |- | 1985 | {{dash}} ! [[ತ.ರಾ.ಸುಬ್ಬರಾಯ|ತ. ರಾ. ಸುಬ್ಬರಾವ್]] (ಮರಣೋತ್ತರ) | ''ದುರ್ಗಾಸ್ತಮಾನ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 1986 | {{dash}} ! [[ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳ]] | ''ಬಂಡಾಯ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 1987 | ! [[ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ|ಕೆ. ಪಿ. ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ]] | ''ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 1988 | {{dash}} ! [[ಶಂಕರ ಮೊಕಾಶಿ ಪುಣೇಕರ]] | ''ಅವಧೇಶ್ವರಿ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 1989 | {{dash}} ! [[ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ|ಹಾ. ಮಾ. ನಾಯಕ]] | ''ಸಂಪ್ರತಿ'' | ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳು | |- | 1990 | [[File:Devanooru gg0001.jpg|60px]] ! [[ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ]] | ''ಕುಸುಮಬಾಲೆ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 1991 | [[File:CHANDRASEKHAR-B KAMBARA.jpg|60px]] ! [[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ]] | ''ಸಿರಿಸಂಪಿಗೆ'' | ನಾಟಕ | |- | 1992 | {{dash}} ! [[ಸು. ರಂ. ಎಕ್ಕುಂಡಿ]] | ''ಬಕುಲದ ಹೂವುಗಳು'' | ಕಾವ್ಯ | |- | 1993 | {{dash}} ! [[ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್|ಪಿ. ಲಂಕೇಶ್]] | ''ಕಲ್ಲು ಕರಗುವ ಸಮಯ'' | ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು | |- | 1994 | [[File:Girish-Karnad.jpg|60px]] ! [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್]] |''ತಲೆದಂಡ'' | ನಾಟಕ | |- | 1995 | [[File:Kkurtakoti.jpg|60px]] ! [[ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿ]] | ''ಉರಿಯ ನಾಲಗೆ'' | ವಿಮರ್ಶೆ | |- | 1996 | {{dash}} ! [[ಜಿ.ಎಸ್.ಆಮೂರ|ಜಿ. ಎಸ್. ಆಮೂರ]] | ''ಭುವನದ ಭಾಗ್ಯ'' | ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ | |- | 1997 | {{dash}} ! [[ಎಂ. ಚಿದಾನಂದ ಮೂರ್ತಿ]] | ''ಹೊಸತು ಹೊಸತು'' | ವಿಮರ್ಶೆ | |- | 1998 | {{dash}} ! [[ಬಿ.ಸಿ.ರಾಮಚಂದ್ರ ಶರ್ಮ|ಬಿ. ಸಿ. ರಾಮಚಂದ್ರ ಶರ್ಮ]] | ''ಸಪ್ತಪದಿ'' | ಕಾವ್ಯ | |- | 1999 | {{dash}} ! [[ಡಿ.ಆರ್. ನಾಗರಾಜ್|ಡಿ. ಆರ್. ನಾಗರಾಜ್]] (ಮರಣೋತ್ತರ) | ''ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಥನ'' | Samsodhana ಪ್ರಬಂಧಗಳು | |- | 2000 | [[File:Shantinath.jpg|60px]] ! [[ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ]] | ''ಓಂ ಣಮೋ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2001 | {{dash}} ! [[ಎಲ್. ಎಸ್. ಶೇಷಗಿರಿ ರಾವ್]] | ''ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ'' | ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತಿಹಾಸ | |- | 2002 | {{dash}} ! [[ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ]] | ''ಯುಗಸಂಧ್ಯಾ'' | ಮಹಾಕಾವ್ಯ | |- | 2003 | [[File:Kvsubbanna.jpg|60px]] ! [[ಕೆ.ವಿ.ಸುಬ್ಬಣ್ಣ]] | ''ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಜಗತ್ತು'' |ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳು | |- | 2004 | [[File:Kss3.jpg|60px]] ! [[ಗೀತಾ ನಾಗಭೂಷಣ]] | ''ಬದುಕು'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2005 | {{dash}} ! [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ್]] | ''ತೇರು'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2006 | {{dash}} ! [[ಎಂ. ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ]] | ''ಮಾರ್ಗ 4'' |ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳು | |- | 2007 | [[File:KumVeerabhadrappa.jpg|60px]] ! [[ಕುಂ.ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ|ಕುಂ. ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ]] | ''ಅರಮನೆ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2008 | [[File:Srinivas Vaidya.jpg|60px]] ! [[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯ|ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಬಿ. ವೈದ್ಯ]] | ''ಹಳ್ಳ ಬಂತು ಹಳ್ಳ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2009 | [[File:Vaidehi.jpg|60px]] ! [[ವೈದೇಹಿ]] | ''ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳು'' | ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು | |- | 2010 | [[File:Rahamath Tarikere.jpg|60px]] ! [[ರಹಮತ್ ತರೀಕೆರೆ]] | ''ಕತ್ತಿಯಂಚಿನ ದಾರಿ'' | ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ | |- | 2011 | {{dash}} ! [[ಪೆರ್ಲ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈ|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈ]] | ''ಸ್ವಪ್ನ ಸಾರಸ್ವತ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2012 | [[File:Prof Shivaprakash.JPG|60px]] ! [[ಎಚ್ ಎಸ್ ಶಿವಪ್ರಕಾಶ್|ಎಚ್. ಎಸ್. ಶಿವಪ್ರಕಾಶ್]] | ''ಮಬ್ಬಿನ ಹಾಗೆ ಕಣಿವೆಯಾಸಿ'' | ಕಾವ್ಯ | <ref>[http://www.sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sa-award2012.pdf "Poets dominate Sahitya Akademi Awards 2012"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928231833/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sa-award2012.pdf|date=28 September 2013}}. [[Sahitya Akademi]]. 20 December 2012. Retrieved 18 December 2013.</ref> |- | 2013 | [[File:C.N.Ramachandran.JPG|60px]] ! ಸಿ. ಎನ್. ರಾಮಚಂದ್ರನ್ | ''ಆಖ್ಯಾನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ'' | ಪ್ರಬಂಧಗಳು | <ref>[http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/award2013-e.pdf "Poets dominate Sahitya Akademi Awards 2013"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219002741/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/award2013-e.pdf|date=19 December 2013}}. [[Sahitya Akademi]]. 18 December 2013. Retrieved 18 December 2013.</ref> |- | 2014 | [[File:G. H. Nayak.jpg|60px]] ! [[ಜಿ.ಎಚ್.ನಾಯಕ|ಜಿ. ಎಚ್. ನಾಯಕ]] | ''ಉತ್ತರಾರ್ಧ'' | ಪ್ರಬಂಧಗಳು | <ref name="Sahitya Akademi Awards 2014">{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sahityaakademiawards2014-e.pdf | title=Sahitya Akademi Awards 2014 | accessdate=27 December 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054113/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sahityaakademiawards2014-e.pdf | archive-date=4 March 2016 | url-status=dead }}</ref> |- | 2015 | [[File:ತಿರುಮಲೇಶ್ ಕೆ ವಿ.jpg|60px]] ! [[ಕೆ.ವಿ.ತಿರುಮಲೇಶ|ಕೆ. ವಿ. ತಿರುಮಲೇಶ್]] | ''ಅಕ್ಷಯ ಕಾವ್ಯ'' | ಕಾವ್ಯ | <ref name="Sahitya Akademi awards 2015">{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sahityaakademiawards2015-e.pdf | title=Sahitya Akademi Awards 2015 | accessdate=27 December 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151222130920/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sahityaakademiawards2015-e.pdf | archive-date=22 December 2015 | url-status=dead }}</ref> |- | 2016 | [[File:Bolwar Mahammad Kunhi.JPG|60px]] ! [[ಬೊಳುವಾರು ಮಹಮದ್ ಕುಂಞಿ]] | ''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಓಟ'' | ಕಾದಂಬರಿ | <ref name="Sahitya Akademi awards 2016">{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sahityaakademiawards2016.pdf | title=Sahitya Akademi Awards 2016 | accessdate=21 December 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170908094404/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sahityaakademiawards2016.pdf | archive-date=8 September 2017 | url-status=dead }}</ref> |- | 2017 | [[File:TPAshoka01.jpg|60px]] ! [[ಟಿ.ಪಿ.ಅಶೋಕ|ಟಿ. ಪಿ. ಅಶೋಕ]] | ''ಕಥನ ಭಾರತಿ'' | ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ | <ref name="Sahitya Akademi awards 2017">{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sahityaakademiawards2017.pdf | title=Sahitya Akademi Awards 2017 | accessdate=23 December 2017 | archive-date=24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180224121958/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sahityaakademiawards2017.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | 2018 | {{dash}} ! ಕೆ. ಜಿ. ನಾಗರಾಜಪ್ಪ | ''ಅನುಶ್ರೇಣಿ-ಯಜಮಾನಿಕೆ'' | ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ | <ref name="Sahitya Akademi awards 2018">{{cite web | url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/sahitya-akademi-awards-2018-announced-in-24-languages-1544091726-1 | title=Sahitya Akademi Awards 2018 | accessdate=21 Feb 2019 | archive-date=19 ಜೂನ್ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210619121613/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/sahitya-akademi-awards-2018-announced-in-24-languages-1544091726-1 | url-status=dead }}</ref> |- | 2019 | [[File:Dr vijaya.jpg|60px]] ! [[ವಿಜಯಾ]] | ''ಕುದಿ ಎಸರು'' | ಆತ್ಮಕಥನ | <ref name="Sahitya Akademi awards 2019">{{cite web | url=https://www.deccanherald.com/state/kannada-writers-autobiography-wins-akademi-award-786825.html| title=Kannada writer's autobiography wins Akademi Award| accessdate=19 Dec 2019}}</ref> |- | 2020 | [[File:M Veerappa Moily.jpg|60px]] ! [[ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿ|ಎಂ. ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿ]] | ''ಶ್ರೀ ಬಾಹುಬಲಿ ಅಹಿಂಸಾ ದಿಗ್ವಿಜಯಂ'' | ಮಹಾಕಾವ್ಯ | <ref>{{cite news|url=https://www.prajavani.net/news/karnataka-news/veerappa-moily-and-arundhathi-subramania-among-others-to-receive-sahitya-akademi-award-2020-812698.html|title=ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|trans-title=Sahitya akademi award for Veerappa Moily|language=Kannada|work=Prajavani|date=12 March 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indianexpress.com/article/books-and-literature/veerappa-moily-arundhathi-subramania-among-others-to-receive-sahitya-akademi-award-2020-7225734/lite/|title=Veerappa Moily, Arundhathi Subramania among others to receive Sahitya Akademi Award-2020|work=Indian Express|date=12 March 2021}}</ref> |- | 2021 | {{dash}} ! [[ಡಿ.ಎಸ್.ನಾಗಭೂಷಣ|ಡಿ. ಎಸ್. ನಾಗಭೂಷಣ]] | ''ಗಾಂಧಿ ಕಥನ'' | | <ref>{{cite news|url=https://www.prajavani.net/india-news/sahitya-akademi-award-check-list-of-winners-in-kannada-category-897532.html|title=ಡಿ. ಎಸ್. ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರ ಗಾಂಧಿ ಕಥನ ಕೃತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|language=Kannada|work=[[ಪ್ರಜಾವಾಣಿ]]|date=30 December 2021}}</ref> |- |2022 |[[File:Mudnakudu Chinnaswamy.jpg|60px]] ![[ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ]] |'' ಬಹುತ್ವದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ತಾತ್ವಿಕತೆ'' |ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ |- |2023 |{{dash}} |ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ ತೋಳ್ಪಾಡಿ |''ಮಹಾಭಾರತ ಅನುಸಂಧಾನದ ಭಾರತಯಾತ್ರೆ'' |ಪ್ರಬಂಧಗಳು |- |2024 | [[File:K V Narayana.jpg|60px]] ! [[ಕೆ ವಿ ನಾರಾಯಣ]] |''ನುಡಿಗಳ ಅಳಿವು'' |ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ |<ref>{{Cite web |date=18 December 2024 |title=Sahitya Akademi Award 2024 |url=https://sahitya-akademi.gov.in/pdf/sahityaakademiawards-2024.pdf|access-date=9 February 2025 |website=Sahitya Akademi}}</ref> |- |2025 | {{dash}} ! [[ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿ]] |''ದಡ ಸೇರಿಸು ತಂದೆ'' | ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು |<ref>{{cite news|date=16 March 2026|title=Amaresha Nugadoni wins Sahitya akademi award|url=https://www.prajavani.net/news/karnataka-news/sahitya-akademi-award-amaresh-nugadoni-kannada-literature-3838108|work=Kannada|language=Kannada}}</ref> |} ==ಭಾಷಾ ಸಮ್ಮಾನ್ ಗೌರವ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ== {| class="wikitable sortable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಚಿತ್ರ ! scope="col" | ಪುರಸ್ಕೃತರು ! scope="col" | ಕ್ಷೇತ್ರ ! scope="col" | ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು) |- | rowspan="2" | 1996 | rowspan="2" | {{dash}} ! scope="row" | [[ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್]] | rowspan="2" | ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ | rowspan="2" | |- ! scope="row" | [[ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ]] |- | 2001 | [[File:Venkatachala Shasthri T V.jpg|60px]] ! [[ಟಿ. ವಿ. ವೆಂಕಟಾಚಲ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] | ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ | |- | 2005 | {{dash}} ! [[ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು]] | ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ | |- | 2006 | [[ಚಿತ್ರ:Hampana -.JPG|60px]] ! [[ಹಂಪ ನಾಗರಾಜಯ್ಯ|ಹಂ. ಪ. ನಾಗರಾಜಯ್ಯ]] | ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ | |- | 2007 | {{dash}} ! [[ಷ.ಶೆಟ್ಟರ್|ಷ. ಶೆಟ್ಟರ್]] | ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ | |- | rowspan="2" | 2010 | rowspan="2" | {{dash}} ! scope="row" | ಅಡ್ಡಂಡ ಸಿ. ಕಾರ್ಯಪ್ಪ | rowspan="2" | ಕೊಡವ ಸಾಹಿತ್ಯ | rowspan="2" | |- ! scope="row" | ಮಂಡೀರ ಜಯಾ ಅಪ್ಪಣ್ಣ |- | 2015 | [[File:Amrutha Someshwara.JPG|60px]] ! [[ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] | ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ | |- | 2017 | [[File:G. Venkatasubbaiah.jpg|60px]] ! [[ಜಿ.ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ|ಜಿ. ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ]] | ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ | |- |} ==ಅನುವಾದ ಪುರಸ್ಕಾರ== {| class="wikitable sortable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಚಿತ್ರ ! scope="col" | ಪುರಸ್ಕೃತರು ! scope="col" | ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿ(ಗಳು) ! scope="col" | ಪ್ರಕಾರ ! scope="col" | ಮೂಲ ಕೃತಿ<br>{{small|(ಭಾಷೆ)}} ! scope="col" | ಮೂಲ ಲೇಖಕರು ! scope="col" | ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು) |- | 1990 | {{dash}} ! [[ಎಸ್. ವಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟ]] | ''ಕನ್ನಡ ಕಾಳಿದಾಸ ಮಹಾಸಂಪುಟ'' | ಕಾವ್ಯ ನಾಟಕ | ಕಾಳಿದಾಸನ ಸಮಗ್ರ ಕೃತಿಗಳು<br>{{small|(ಸಂಸ್ಕೃತ)}} | [[ಕಾಳಿದಾಸ]] | |- | 1991 | {{dash}} ! [[ಎಚ್.ಎಸ್.ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ|ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ]] | ''ಋತು ವಿಲಾಸ'' | ಕಾವ್ಯ | ಋತು ಸಂಹಾರಂ<br>{{small|(ಸಂಸ್ಕೃತ)}} | [[ಕಾಳಿದಾಸ]] | |- | 1992 | {{dash}} ! ಸರಸ್ವತಿ ಗಜಾನನ ರಿಸಬೂಡ | ''ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ ಶಾಪ ಮತ್ತು ವರ'' | ಮಹಾಕಾವ್ಯ | ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ: ಶಾಪ್ ಅಣಿ ವರ್<br>{{small|(ಮರಾಠಿ)}} | ಶ್ರೀಪಾದ ರಘುನಾಥ ಭಿಡೆ | |- | 1993 | ! [[ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿ]] | ''ಮರಾಠಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು'' | ವಿಮರ್ಶೆ | ಮರಾಠಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ<br>{{small|(ಮರಾಠಿ)}} | [[ಶಂ.ಬಾ. ಜೋಷಿ|ಶಂ. ಬಾ. ಜೋಶಿ]] | |- | 1994 | {{dash}} ! [[ಪ್ರಧಾನ್ ಗುರುದತ್ತ]] | ''ಜಯ ಯೌಧೇಯ'' | ಕಾದಂಬರಿ | ಜಯ ಯೌಧೇಯ<br>{{small|(ಹಿಂದಿ)}} | ರಾಹುಲ್ ಸಾಂಕೃತ್ಯಾಯನ | |- | 1995 | {{dash}} ! ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ | ''ನಿರ್ಮಲಾ'' | ಕಾದಂಬರಿ | ನಿರ್ಮಲಾ<br>{{small|(ಹಿಂದಿ)}} | [[ಮುನ್ಶಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ರ|ಪ್ರೇಮಚಂದ್]] | |- | 1996 | {{dash}} ! ಶೇಷನಾರಾಯಣ | ''ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಅಕ್ಷರೇಖೆ'' | ಕಾದಂಬರಿ | ಪದಿನೆಟ್ಟವಾಡು ಅಕ್ಷಕ್ಕೋಡು<br>{{small|(ತಮಿಳು)}} | ಅಶೋಕಮಿತ್ರನ್ | |- | 1997 | {{dash}} ! [[ನೀರ್ಪಾಜೆ ಭೀಮಭಟ್ಟ]] | ''ಕಲ್ಹಣನ ರಾಜತರಂಗಿಣಿ ಸಂಪುಟ I ಮತ್ತು II'' | ಕಾವ್ಯ | |- | 1998 | {{dash}} ! ಸಿ. ರಾಘವನ್ | ''ಇಂದುಲೇಖಾ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 1999 | {{dash}} ! [[ವಾಮನ ಬೇಂದ್ರೆ]] | ''ಕೋಸಲ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2000 | {{dash}} ! [[ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು]] | ''ಬುದ್ಧ ಚರಿತೆ'' | ಮಹಾಕಾವ್ಯ | |- | 2001 | [[File:Bannanje.JPG|60px]] ! [[ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯ]] | ''ಆವೆಯ ಮಣ್ಣಿನ ಆಟದ ಬಂಡಿ'' | ನಾಟಕ | |- | 2002 | ! [[ವೀಣಾ ಶಾಂತೇಶ್ವರ]] | ''ನದಿ ದ್ವೀಪಗಳು'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2003 | ! ಸ್ನೇಹಲತಾ ರೋಹಿಡೇಕರ್ | ''ವಿಚಿತ್ರ ವರ್ಣ'' | | |- | 2004 | ! [[ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಪೋಕಳೆ]] | ''ಮಹಾನಾಯಕ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2005 | {{dash}} ! [[ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಹಿರೇಮಠ]] | ''ಹೇಮಂತ ಋತುವಿನ ಸ್ವರಗಳು'' | ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು | |- | 2006 | {{dash}} ! [[ರಂ. ಶಾ. ಲೋಕಾಪುರ]] | ''ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರಿ'' | ಕಾವ್ಯ | |- | 2007 | {{dash}} ! ಆರ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ | ''ಕನ್ನಡ ವಕ್ರೋಕ್ತಿ'' | Poetics | |- | 2008 | {{dash}} ! ಹಸನ್ ನಯೀಂ ಸುರಕೋಡ | ''ರಸೀದಿ ಟಿಕೇಟು'' | ಆತ್ಮಕಥೆ | |- | 2009 | {{dash}} ! ಡಿ. ಎನ್. ಶ್ರೀನಾಥ್ | ''ಭೀಷ್ಮ ಸಹಾನಿಯವರ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕಥೆಗಳು'' | ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು | |- | 2010 | {{dash}} ! ಎ. ಜಾನಕಿ | ''ಗೋದಾನ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2011 | {{dash}} ! ತಮಿಳ್ ಸೆಲ್ವಿ | ''ನಾನು ಅವನಲ್ಲ...ಅವಳು...!'' | ಆತ್ಮಕಥೆ |<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/honour-for-two-writertranslators/article2900979.ece|title=Honour for two writer-translators|work=The Hindu|date=17 February 2012|access-date=14 March 2021}}</ref> |- | 2012 | ! ಕೆ. ಕೆ. ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್ | ''ಹಗ್ಗ (ಭಾಗ 1, 2, 3)'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2013 | ! ಜೆ. ಪಿ. ದೊಡ್ಡಮನಿ | ''ಮಹಾತ್ಮಾ ಜ್ಯೋತಿರಾವ್ ಫುಲೆ'' | ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ |<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/sahitya-akademi-award-for-kannada-translation/article5774375.ece|title=Sahitya Akademi Award for Kannada translation|work=The Hindu|date=14 March 2014|access-date=14 March 2021}}</ref> |- | 2014 | ! ಜಿ. ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ರಾವ್ | ''ಮೋಹನದಾಸ್: ಒಂದು ಸತ್ಯಕಥೆ'' | ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ | |- | 2015 | ! [[ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ ನಾ.|ನಾ. ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ]] | ''ಕೊಚ್ಚರೇತ್ತಿ'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | 2016 | ! [[ಓ.ಎಲ್.ನಾಗಭೂಷಣಸ್ವಾಮಿ|ಓ. ಎಲ್. ನಾಗಭೂಷಣ ಸ್ವಾಮಿ]] | ''ಎ. ಕೆ. ರಾಮಾನುಜನ್: ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು'' | ಪ್ರಬಂಧಗಳು | |- | 2017 | ! [[ಎಚ್.ಎಸ್.ಶ್ರೀಮತಿ|ಎಚ್. ಎಸ್. ಶ್ರೀಮತಿ]] | ''ಮಹಾಶ್ವೇತಾ ದೇವಿ ಅವರ ಕಥಾ ಸಾಹಿತ್ಯ-1 ಮತ್ತು 2'' | ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು | |- | 2018 | {{dash}} ! [[ಗಿರಡ್ಡಿ ಗೋವಿಂದರಾಜ]] | ''ಜಯ: ಮಹಾಭಾರತ ಸಚಿತ್ರ ಮರುಕಥನ'' | ಮಹಾಕಾವ್ಯ | |- | 2019 | {{dash}} ! ವಿಠಲರಾವ್ ಟಿ. ಗಾಯಕವಾಡ | ''ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ'' | ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ | |- |} == ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders sortable" ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಚಿತ್ರ ! scope="col" | ವಿಜೇತರು ! scope="col" | ಕೃತಿ ! scope="col" | ಪ್ರಕಾರ ! scope="col" | ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨೦೨೩ | - ! ಮಂಜು ನಾಯ್ಕ ಚೆಳ್ಳೂರು | ''ಫೂ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು'' | ಕಥಾ ಸಂಕಲನ |- | ೨೦೨೨ | - ! ದಾದಾಪೀರ್‌ ಜೈಮನ್ | ''ನೀಲಕುರಿಂಜಿ'' | ಕಥಾ ಸಂಕಲನ | |- | ೨೦೨೧ | - ! ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ | ''ತೊಗಲ ಚೀಲದ ಕರ್ಣ'' | ನೀಳ್ಗಾವ್ಯ | |- | ೨೦೨೦ | [[File:Swamy Ponnachi.jpg|100px]] ! [[ಸ್ವಾಮಿ ಪೊನ್ನಾಚಿ]] | ''ಧೂಪದ ಮಕ್ಕಳು'' | ಕಥಾಸಂಕಲನ | |- | ೨೦೧೯ |– ! (ಫಕೀರ್)ಶ್ರೀಧರ್ ಬನವಾಸಿ ಜಿ. ಸಿ. | ''ಬೇರು'' | ಕಾದಂಬರಿ | |- | ೨೦೧೮ |– ! ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ | ''ಕೇಪಿನ ಡಬ್ಬಿ'' | ಕಥಾಸಂಕಲನ | |- | ೨೦೧೭ |– ! ಶಾಂತಿ ಕೆ. ಅಪ್ಪಣ್ಣ | ''ಮನಸು ಅಭಿಸಾರಿಕೆ'' | ಕಥಾಸಂಕಲನ | |- | ೨೦೧೬ |– ! ವಿಕ್ರಮ ಹತ್ವಾರ | ''ಜೀರೋ ಮತ್ತು ಒಂದು'' | ಕಥಾಸಂಕಲನ | |- | ೨೦೧೫ |– ! ಮೌನೇಶ್ ಬಡಿಗೇರ್ | ''ಮಾಯಾಕೋಲಾಹಲ'' | ಕಥಾಸಂಕಲನ | |- | ೨೦೧೪ |– ! ಕಾವ್ಯಾ ಕಡಮೆ | ''ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ತಾರೀಖಿನ ಹಂಗಿಲ್ಲ'' | ಕವನಸಂಕಲನ | |- | ೨೦೧೩ |– ! ಲಕ್ಕೂರು ಆನಂದ | ''ಬಟವಾಡೆಯ ರಸೀತಿ'' | ಕವನಸಂಕಲನ | |- | ೨೦೧೨ |– ! [[ಆರಿಫ಼್ ರಾಜ]] | ''ಜಂಗಮ ಫಕೀರನ ಜೋಳಿಗೆ'' | ಕವನಸಂಕಲನ | |- | ೨೦೧೧ |– ! ವೀರಣ್ಣ ಮಡಿವಾಳರ | ''ನೆಲದ ಕರುಣೆಯ ದನಿ'' | ಕವನಸಂಕಲನ | |- |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] 7wjt5eev27o8e2cq2oxbeln2ln2lv5n 4 90682 1383183 1379978 2026-08-17T21:02:49Z MediaWiki message delivery 17558 /* Tech News: 2026-34 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1383183 wikitext text/x-wiki {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{Tech_header}} <br clear="all" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೧:೧೫, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೧೮, ೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೧೫, ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೩೨, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> 7e2losfgw0eg82iefrar6pktt88c3n1 0 103724 1383184 1338047 2026-08-17T21:13:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383184 wikitext text/x-wiki {{Infobox cave | name = ಉಂಡವಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳು | photo = | photo_caption = The largest of the Undavalli Caves | location = [[Tadepalle, ಗುಂಟೂರು|Tadepalle]] Mandal in [[ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], {{flag|ಭಾರತ}} | depth = | length = | map = India#India Andhra Pradesh |relief=yes | map_width = | map_caption = | coords = | survey = | survey_format = | discovery = 420 - 620 AD | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = Telugu | pronunciation = }} [[File:Section of Undavalli Caves.png|thumb|ಉಂಡವಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳ ವಿಭಾಗ]] '''ಉಂಡವಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳು''' [[ಭಾರತ]]ದ ವಾಸ್ತು, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಏಕಶಿಲೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ವೀಕ್ಷಣಾ ವರ್ಗದ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ, ಪ್ರಶಂಸಾಪಾತ್ರವಾದ ಉಂಡವಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಗುಂಟೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಂಡವಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ೨೨ ಕಿ.ಮೀ, ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವದ [[ವಿಜಯವಾಡ]]ದಿಂದ ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ.ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಈ [[ಗುಹೆ]]ಗಳನ್ನು ೭ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇವುಗಳು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೪೨೦-೬೨೦ ನ ವಿಷ್ಣುಕುಂಡಿ ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು,ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ಮತ್ತು ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.ಬೌದ್ಧ‍ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದನ್ನು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ecoindia.com/caves/undavalli.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-03-17 |archive-date=2019-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630041109/http://www.ecoindia.com/caves/undavalli.html |url-status=dead }}</ref> ==ಕಾಲಗಣನೆ== [[File:Padmanabaswami inside Undavalli Caves.jpg|thumb|ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿಂದೂ ದೇವರು]] ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ೪ ರಿಂದ ೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಘನ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರನೈಟ್ ನಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಒರಗಿದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಂದು ನಾಲ್ಕು ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೌದ್ಧ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತೂಪಗಳನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಉಂಡವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಮೂಲತಃ [[ಉದಯಗಿರಿ]] ಮತ್ತು ಖಾಂಡ್ಗಿರಿಯ ವಾಸ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಜೈನ ಗುಹೆಗಳು.ಮುಖ‍್ಯ ಗುಹೆಯು ಗುಪ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಜೈನ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಆಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮಹಡಿ ಸ್ಥ‍ಳವು ಜೈನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ;ವಿಹಾರವು ಜೈನ ಮೊನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ತೀರ್ಥಂಕರ]] ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಗುಹೆಯ ಈ ಮೊದಲ ಹಂತವು ಕೆತ್ತಿದ ವಿಹಾರ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ‍ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಗುಹೆಗಳ ಗೋಡೆಗಳು ನುರಿತ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.ಗುಹೆಗಳು ಹಸಿರು ಗ್ರಾಮಾಂತರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ.ಕೃಷ್ಣ‍ ನದಿಯ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ರಾಕ್ ಕಟ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹಲವು ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref>https://www.revolvy.com/page/Undavalli-Caves</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Carvings at Undavalli caves 2.jpg|thumb|ಉಂಡವಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ೨]] ಇದು ೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ,೧೬ ಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ಪೂರ್ವ ಮುಖದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಕರ್ಷಕ ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಲ್ಲಿನ [[ದೇವಾಲಯ]]ವಾಗಿದೆ.ಪ್ರತಿ ಮಹಡಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.ನೆಲ ಅಂತಸ್ತು ಒಂದು ಅಪೂರ್ಣ ವಾದ ಕಡಿಮೆ ಕಂಬದ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು,೮ ಸ್ತಂಭಗಳು ಮತ್ತು ೭ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯು ಟ್ರಿಪಲ್ (ಶಿವ, ವಿ‍ಷ್ಣು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ) ಗೆ ಮೂಲತಃ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಬದ ಹಾಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ವೈಷ್ಣವ [[ದೇವತೆ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಪದ ಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಯತಾಕಾರದ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಶಿವ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಅಲ್ವಾರ್ಗಳಂತಹ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿ ಟ್ರಿಪಲ್ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಅಪೂರ್ಣ‍ಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.amaravativoice.com/Travel/undavalli-caves-explore-the-indian-rock-cut-architecture |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-03-17 |archive-date=2018-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625220245/http://www.amaravativoice.com/Travel/undavalli-caves-explore-the-indian-rock-cut-architecture |url-status=dead }}</ref> ==ಸಾರಿಗೆ== ಗುಹೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕದ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಅದು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ.ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ [[ವಿಜಯವಾಡ]],ಅಮರಾವತಿ,ಗುಂಟೂರಿನಿಂದ ಎಪಿಎಸ್ ಆರ್ಟಿಸಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಪಿಸಿಆರ್ಡಿಎ ಪ್ರಕಾಶಂ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ನಿಂದ [[ಕೃಷ್ಣ]] ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಸ್-ಕಮ್-ಬೋಟ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>https://www.trawell.in/andhra/vijayawada/undavalli-caves</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] fj8l7j7nznmix4x95yjmmqjztzcv90n 0 114738 1383174 1336694 2026-08-17T18:05:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383174 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್ | image = AnandKumarJI1.jpg | image_size = | caption = | birth_name = ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್ | birth_date = ೧ ಜನವರಿ ೧೯೭೩ | birth_place = ಪಾಟ್ನಾ, ಬಿಹಾರ್, ಭಾರತ | nationality = {{flagicon|IND}} ಭಾರತೀಯ | other_names = | occupation = ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಙ, ಗಣಿತಜ್ಞ | years_active = ೨೦೦೨ - ಪ್ರಸ್ತುತ | known_for = ಸೂಪರ್ ೩೦ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ | notable_works = ಭಾರತದ ಜೆಇಇ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು | spouse = ರಿತು ರಶ್ಮಿ | parents = ಜಯಂತಿ ದೇವಿ (ತಾಯಿ) | children = ಜಗತ್ ಕುಮಾರ್ (ಮಗ) | awards = ಎಸ್.ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವಾರ್ಡ್ (೨೦೧೦) | website = {{URL|http://www.super30.org/|Super 30}} }} '''ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್''' (ಜನನ ೧ ಜನವರಿ ೧೯೭೩) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಙ ಮತ್ತು [[ಗಣಿತಜ್ಞ]].<ref>{{cite news |title=The Sunday Tribune - Spectrum |url=https://www.tribuneindia.com/2009/20090614/spectrum/main2.htm |accessdate=29 December 2019 |work=www.tribuneindia.com}}</ref> ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಪಾಟ್ನಾ, ಬಿಹಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ [[:en:Super 30|ಸೂಪರ್ ೩೦]] ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ [[:en:Indian Institutes of Technology|ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಐಐಟಿ)]] ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲು ಅಗತ್ಯವಾದ [[:en:Joint Entrance Examination – Advanced|ಐಐಟಿ - ಜೆಇಇ]] ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title=He trains India's poorest students for the IIT |url=http://getahead.rediff.com/report/2009/dec/15/meet-anand-kumar-of-super-30.htm |accessdate=29 December 2019 |work=Rediff |}}</ref> ಕುಮಾರ್ ರವರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಕೆಲಸವನ್ನು ೨೦೧೯ರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಸೂಪರ್ ೩೦ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ್ ರವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಹೃತಿಕ್ ರೋಶನ್]] ರವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |last1=DelhiJune 4 |first1=India Today Web Desk New |last2=June 4 |first2=India Today Web Desk New |last3=Ist |first3=India Today Web Desk New |title=Super 30 trailer out. Hrithik Roshan stuns as math wizard Anand Kumar in new film |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/super-30-trailer-out-hrithik-roshan-stuns-as-math-wizard-anand-kumar-in-new-film-1542286-2019-06-04 |accessdate=29 December 2019 |work=India Today |}}</ref> ಕುಮಾರ್ ರವರು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸೂಪರ್ ೩೦ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Super 30 founder Anand Kumar invited to speak at MIT and Harvard |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/super-30-founder-anand-kumar-invited-to-speak-at-mit-and-harvard/articleshow/43795140.cms |accessdate=29 December 2019 |work=The Economic Times |date=29 September 2014}}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಕುಮಾರ್ ರವರು [[ಪಾಟ್ನಾ]], [[ಬಿಹಾರ್]] ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಿಂದಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದರು. ಪದವಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ್ ರವರು ಸಂಖ್ಯೆ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಮೇಲೆ ಪೇಪರ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕುಮಾರ್ ರವರು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು, ಆದರೆ ತಂದೆಯ ಮರಣ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news |title=Living the vilayat dream at home - Teacher who failed to study abroad coaches students to do so |url=https://www.telegraphindia.com/india/living-the-vilayat-dream-at-home-teacher-who-failed-to-study-abroad-coaches-students-to-do-so/cid/675903 |accessdate=29 December 2019 |work=www.telegraphindia.com |}}</ref> ಕುಮಾರ್, ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಾಪಡ್ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪಾಟ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಜರ್ನಲ್ ಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಕಾರಣ ವಾರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ವಾರಣಾಸಿ]]ಗೆ ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ==ಬೋಧನಾ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ 30== ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ್ ರವರು [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |last1=Pisharoty |first1=Sangeeta Barooah |title=Mr. Cent Per Cent |url=https://www.thehindu.com/arts/Mr.-Cent-Per-Cent/article16892121.ece |accessdate=29 December 2019 |work=The Hindu |date=14 November 2009 |}}</ref> ೫೦೦ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಒಂದು ತರಗತಿಯನ್ನು [[ಬಾಡಿಗೆ]]ಗೆ ಪಡೆದು ರಾಮಾನುಜನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ (ಆರ್ ಎಸ್ ಎಮ್) ಎಂಬ ಸ್ವಂತ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಎರಡು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಿಂದ ಮೂವತ್ತಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವರೆಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಮೂರು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ೫೦೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ೨೦೦೦ರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಐಐಟಿ - ಜೆಇಇ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಂದ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಸಾ‍ಧ್ಯವಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ್ ರವರು ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಗೊಂಡು ಸೂಪರ್ ೩೦ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=Helping poor Indians crack toughest test |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5345100.stm |accessdate=29 December 2019 |date=21 September 2006}}</ref> ೨೦೦೨ ರಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷವು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿ ೩೦ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೂಪರ್ ೩೦ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title=JEE (Advanced) result 2017: It is 30/30 for Anand Kumar’s Super 30 |url=https://www.hindustantimes.com/education/jee-advanced-result-2017-it-is-30-30-for-anand-kumar-s-super-30/story-ZcXXIfQfg20qqHtyXgwERN.html |accessdate=29 December 2019 |work=Hindustan Times |date=11 June 2017 |}}</ref><ref>{{cite news |title=Anand focus on teachers for excellence |url=https://www.telegraphindia.com/states/bihar/anand-focus-on-teachers-for-excellence/cid/1313150#.VD3V8-nCWcw |accessdate=29 December 2019 |work=www.telegraphindia.com |}}</ref> 2003-2017ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 450 ರಲ್ಲಿ 391 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಐಐಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. 2010ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಐಐಟಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ== ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆಂಡ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಶನ್ ಇನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಅವರಿಂದ [[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಮಾನುಜನ್|ಎಸ್. ರಾಮನುಜನ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Anand Kumar, the founder of Super30 got Ramanujan Mathematics award |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/anand-kumar-the-founder-of-super30-got-ramanujan-mathematics-award-1391057355-1 |accessdate=29 December 2019 |work=Jagranjosh.com |date=30 January 2014 |archive-date=9 ಜೂನ್ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190609102224/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/anand-kumar-the-founder-of-super30-got-ramanujan-mathematics-award-1391057355-1 |url-status=dead }}</ref><br /> ನವಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ್ ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ 'ಮೌಲಾನಾ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಆಜಾದ್ ಶಿಕ್ಷಾ ಪುರಸ್ಕಾರ'ವನ್ನು ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Bihar honours Super 30 founder with top award {{!}} Bihar Foundation |url=http://www.biharfoundation.in/bihar-honours-super-30-founder-with-top-award/2010/ |accessdate=29 December 2019 |work=web.archive.org |date=18 May 2013 |archive-date=18 ಮೇ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130518231054/http://www.biharfoundation.in/bihar-honours-super-30-founder-with-top-award/2010/ |url-status=bot: unknown }}</ref><br /> ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ 'ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್' ಪ್ರೊ. ಯಶವಂತ್ರಾವ್ ಕೇಲ್ಕರ್ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite news |title=Akhil Bharatiya Vidyarthi Parishad (ABVP) has decided to award `Yashwantrao Kelkar Yuva Puraskar' to mathematician Anand Kumar of Super 30 fame for his outstanding work in empowering underprivileged section of the society. - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/Akhil-Bharatiya-Vidyarthi-Parishad-ABVP-has-decided-to-award-Yashwantrao-Kelkar-Yuva-Puraskar-to-mathematician-Anand-Kumar-of-Super-30-fame-for-his-outstanding-work-in-empowering-underprivileged-section-of-the-society-/articleshow/7112335.cms |accessdate=29 December 2019 |work=The Times of India}}</ref><br /> ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್ ರವರು ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್|ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ]]ರಿಂದ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಕಲ್ಯಾಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |last1=Tewary |first1=Amarnath |title=Rashtriya Bal Kalyan Award presented to Super-30 founder |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/rashtriya-bal-kalyan-award-presented-to-super-30-founder/article20447452.ece |accessdate=29 December 2019 |work=The Hindu |date=15 November 2017 |}}</ref><br /> ೮ ನವಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಂದು ದುಬೈನಲ್ಲಿ [[:en:Malabar Gold and Diamonds|ಮಲಬಾರ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಡೈಮಂಡ್ಸ್]] ನವರು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Super 30 founder Anand Kumar to be honoured with Global Education Award in Dubai |url=https://indianexpress.com/article/education/super-30-founder-anand-kumar-to-be-honoured-with-global-education-award-in-dubai/ |accessdate=29 December 2019 |work=The Indian Express |date=5 November 2018}}</ref> =ಸೂಪರ್ ೩೦ ಚಲನಚಿತ್ರ= ಬಾಲಿವುಡ್ ನಿರ್ದೇಶಕ [[:en:Vikas Bahl|ವಿಕಾಸ್ ಬಹ್ಲ್]] ರವರು ಆನಂದ್ ಕುಮಾರ್ ರವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ೨೦೧೯ರ ಸೂಪರ್ ೩೦ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Super 30: Latest News, Videos and Photos of Super 30 {{!}} Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Super-30 |accessdate=29 December 2019 |work=The Times of India}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] fp8afbrg1bmw7ko5co1gpdmz53d1jdf 0 117863 1383179 1336957 2026-08-17T18:45:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383179 wikitext text/x-wiki ಕನ್ನಡದ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಾರರು, ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಚಲಪತಿಯವರು <ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/author/r-chalapati |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-08-18 |archive-date=2019-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814183711/https://www.bookbrahma.com/author/r-chalapati |url-status=dead }}</ref> ಸೀನಿಯರ್ ಫೆಲೊ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕನ್ನಡ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಮೈಸೂರು ==ವೃತ್ತಿ== ಈಗ ಮೈಸೂರಿನ [[ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ `[[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕನ್ನಡ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ]]’ದಲ್ಲಿ ಸೀನಿಯರ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಕೆಲಸ. ಈ ಮೊದಲು ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪದವಿ ತರಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ತರಗತಿಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದಂತೆ 22 ವರುಷಗಳ ಕಾಲ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಹೇಳಿದ ಅನುಭವ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 1965ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಲಹಂಕದ ಬಳಿಯ ಹಾರೋಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ. ಅಮ್ಮ-ಪಾರ್ವತಮ್ಮ. ಅಪ್ಪ-ರಾಮಯ್ಯ. ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪಿಯುಸಿವರೆಗಿನ ಕಲಿಕೆ. [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ. [[ಹಂಪಿ]]ಯ [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ. ==ಕೃತಿಗಳು== ಕನ್ನಡ ನುಡಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಂಟಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ [[ಓದು]]-ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ` *[[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಾಚೆಗೆ-ಅಧಿಕಾರ ಚಲನೆಯ ಅನಧಿಕೃತ ವರಸೆಗಳು *ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಕಾರಣ *ತಂತಿ ಮೇಲಿನ ನಡಿಗೆ-ಕಲಿಕೆಯ ಕನ್ನಡದ ಬಗೆಗೆ ಬಲ್ಲವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ * ನುಡಿಯೊಡನೆ *ನಮ್ಮದೇ ತಿಳಿವಿನ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ-ಕನ್ನಡ [[ಬರವಣಿಗೆ]]ಯ ಚಹರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಓದು *ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಕಾರಣ ` *[[ಕುವೆಂಪು]] ಬರಹಗಳ ಓದಿನ ರಾಜಕಾರಣ ` *ಕನ್ನಡ ನುಡಿಯ ಆಕರಕೋಶ<ref>{{Cite web |url=http://www.kuvempubhashabharathi.org/book_detail.php?bookID=297 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-08-18 |archive-date=2017-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327074026/http://kuvempubhashabharathi.org/book_detail.php?bookID=297 |url-status=dead }}</ref> *[[ರೈತ]]-[[ಕಾರ್ಮಿಕ]] ಓದು *ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಗ್ರ ಸೂಚಿ-1 *ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ತೋರುದಾರಿ *ಕನ್ನಡ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಓದಿನ ಬಗೆಗಳು *[[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಚರಿತ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] c8tl2nqi72xcqk60mubsd771gn6guf8 0 119692 1383186 1338810 2026-08-17T22:22:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383186 wikitext text/x-wiki '''ಡಾ. ಎಂ.ಜಿ. ಮಂಜುನಾಥ''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಸರಾಂತ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಶಾಸನ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು. ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ವಿಕಾಸ ಕೃತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ, ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥ, ೨೦೧೫ರಿಂದ [[ಮೈಸೂರು_ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕಲಾ ನಿಕಾಯದ ಡೀನ್‌ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://citytoday.news/teaching-is-a-noble-profession-uom-prasaranga-director-dr-m-g-manjunath/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-09-28 |archive-date=2019-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928094742/https://citytoday.news/teaching-is-a-noble-profession-uom-prasaranga-director-dr-m-g-manjunath/ |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಡಾ. ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರೀಕ್ಷಾಂಗ ಕುಲಸಚಿವರಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.uni-mysore.ac.in/sites/default/files/content/public_information_officersrti2018.pdf</ref> ==ಓದು-ವೃತ್ತಿ== ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥರವರು ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಾಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಸೋಲೂರು ಹೋಬಳಿಯ ಮರಿಕುಪ್ಪೆ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ನಂಜಮ್ಮ ಶ್ರೀ ಎಂ.ಟಿ. ಗಂಗಪ್ಪ ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರನಾಗಿ 24.01.1969 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ರ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಡಾ. ಹಂಪನಾ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ʻನಿಷಧಿ ಶಾಸನಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ' ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ನಡೆಸುವ ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ರ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದರು. ಕೋಲಾರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕನಾಗಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕೋಲಾರದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ, ಜ್ಞಾನಭಾರತಿಯ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 2005ರಲ್ಲಿ ರೀಡರ್ ಆಗಿ ಪದನ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ನಂತರ 2007ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಾಸನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. 2015 ರಿಂದ 2020ರ ವರೆಗೆ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, 2020 ರಿಂದ 2022ರ ವರೆಗೆ ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ನಂತರ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕಲಾ ನಿಕಾಯದ ಡೀನ್ ಆಗಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಡಾ. ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರೀಕ್ಷಾಂಗ ಕುಲಸಚಿವರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 24 ಮಂದಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ .,ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ 8 ಮಂದಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಿಎಚ್.ಡಿ ., ಪದವಿಗಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದು, 42 ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗೂ 160 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ, ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಗ್ಯಾಸೆಟಿಯರ್ ಹಾಗೂ ಶಾಸನ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ನೂರಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಶಿಲಾ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. .<ref>http://uni-mysore.ac.in/sites/default/files/content/Manjunath.pdf</ref> ===ಆಸಕ್ತಿ=== * ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಸನಗಳು * ಸ್ಮಾರಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು * ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಣ್ಯ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ * ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ===ಅಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ=== * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ್ಯ ಪರಿಷತ್ * ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿ * ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ * ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಇತಿಹಾಸ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ * ಪ್ಲೇಸ್‍ನೇಮ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ * ನುಮಿಸ್ಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಪುರಾತನ ನಾಣ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರ ಸೊಸೈಟಿ) * ಭಾರತೀಯ ಎಪಿಗ್ರಾಫಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಶಿಲಾಶಾಸನ ಕಲ್ಲುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ) * ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಚರಿತ್ರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ==ಪ್ರಕಟಣೆ== ===ಸಂಪಾದನೆ=== * ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ವಿಕಾಸ <ref>{{Cite web |url=https://www.srsmatha.org/publications.php#menu1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-09-28 |archive-date=2020-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105143249/http://srsmatha.org/publications.php#menu1 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://computers.stmjournals.com/index.php?journal=JoAIRA&page=article&op=view&path%5B%5D=1532 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-09-28 |archive-date=2019-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928102251/http://computers.stmjournals.com/index.php?journal=JoAIRA&page=article&op=view&path%5B%5D=1532 |url-status=dead }}</ref> ಭಾಷೆಯ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟ ರೂಢಿಗತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ ಹಿರಿಮೆ ಈ ಪುಸ್ತಕದ್ದು.<ref>{{Cite web |url=https://www.ijarcs.info/index.php/Ijarcs/article/view/5437 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-09-28 |archive-date=2019-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928102237/https://www.ijarcs.info/index.php/Ijarcs/article/view/5437 |url-status=dead }}</ref> ಕೇವಲ ಪಂಡಿತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ, ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದದ್ದು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ವಿಶೇಷ.<ref>https://www.deccanherald.com/content/644981/bibliophiles-throng-litfest-sheer-love.html</ref> ಅಂಕಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಎರಡನ್ನೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಲು<ref>https://pdfs.semanticscholar.org/cddb/7aad4c458ed92badfd0b30ccb8cd7a9b62b7.pdf</ref><br> ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಲಿಪಿತಿಳುವಳಿ <ref>https://www.ijcaonline.org/proceedings/ncesco2015/number3/22310-5327</ref>ಗಾಗಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. * ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರ.<ref>https://mythicsociety.org/search-books/?book_name=lipi&book_author=manjunath&book_subject=&book_keywords={{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲು, ವೀರಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ನಿಸಿದಿ ಶಾಸನಗಳು * ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳು * ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಂಡಾರ * ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಖೈರುಗಳು * ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭುಗಳ ಶಾಸನ ಸಂಪುಟ * ಮಾಧ್ವ ಮಠಗಳ ಶಾಸನಗಳು - ಸಂಪುಟ 1 ಮತ್ತು 2 * ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳು * ನಿಸಿದಿ ಶಾಸನಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ * ಹೊನ್ನಕವಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ * ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಣಿಯರು ಹಾಗೂ ವೀರ ಮಹಿಳೆಯರು * ಕೆಂಗೇರಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ * ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚರಿತ್ರೆ * ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕಥನ * ಶಾಸನ ಪರಿಶೋಧನೆ * ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಶೋಧನೆ * ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಿಶೋಧನೆ * ಕೆಂಪೇಗೌಡರನ್ನು ಕುರಿತ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು * ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ * ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೌರಭ * ರಂಗಾಂತರಂಗ * ಕೆಂಪೇಗೌಡರನ್ನು ಕುರಿತ ಕೀರ್ತನೆಗಳು * ಹುಚ್ಚ ಕವಿಯ ಐರಾವತ ಯಕ್ಷಗಾನ * ಹುಚ್ಚ ಕವಿಯ ಕುಶಲವರ ಕಾಳಗ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮುಂತಾದ 45 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು ಸುಮಾರು 200 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://shodhganga.inflibnet.ac.in/browse?type=author&value=Manjunatha%2C+M.+G.&value_lang=</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== * ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ಮಠ ಕೊಡಮಾಡುವ ʻಸುಜಯಶ್ರೀʼ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ವಿಕಾಸ ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>https://www.indiadivine.org/content/topic/1366407-re-itpb_mf-maha-samaradhana-of-sri-sujayeendra-teertharu-madhvanavami/</ref> * ಡಾ. ಮಂಜುನಾಥರ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ʻಗೌತಮಬುದ್ಧʼ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ʻಶಾಸನತಜ್ಞ ಡಾ. ಬಾ.ರಾ. ಗೋಪಾಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿʼ, * ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನ. * ʻಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಕಿಟೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿʼ. * 2017ರಲ್ಲಿ ʻಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿʼ, * ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' * ʻಸೀತಾಸುತ ಪ್ರಶಸ್ತಿʼ, ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವರನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] tu1echnzo6799sr4gw4f8hm8am3it6s 0 121489 1383268 1344082 2026-08-18T09:37:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383268 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ರೌರ್ಯ'''ವು ವೇದನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಂತೋಷ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವು ಸರಾಗವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ [[ವೇದನೆ]]ಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿರುವುದು.<ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/cruel|title=Definition of CRUEL|website=www.merriam-webster.com|language=en|access-date=2019-03-17}}</ref> ಹಿಂಸಾನಂದವನ್ನು ಕೂಡ ಈ ಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಬಹುದು. ವೇದನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕ್ರೂರ ರೀತಿಗಳು [[ಹಿಂಸಾಚಾರ|ಹಿಂಸೆಯನ್ನು]] ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯು ಕ್ರೂರವಾಗಿರಲು ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಹಿಂಸೆಯು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸಹಾಯ ಬೇಡುತ್ತಿರಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದೇ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯಶಃ ಚೇಷ್ಟೆಸಹಿತ ಮೋಜಿನಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕದ ಬದಲು ಕ್ರೂರವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. "ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇತರ [[ದುರ್ಗುಣ]]ದಂತೆ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಅದರ ಸ್ವಂತದಾಚೆಗಿನ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಅವಕಾಶದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು [[ಜಾರ್ಜ್ ಈಲಿಯಟ್]] ಹೇಳಿದನು.<ref name="brainyquote1">{{Cite web|url=http://www.brainyquote.com/quotes/keywords/cruelty.html#z9RzI1eSJFMuWO4h.99|title=Cruelty Quotes|date=|publisher=BrainyQuote|access-date=2013-08-18|archive-date=2017-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010055548/https://www.brainyquote.com/quotes/keywords/cruelty.html#z9RzI1eSJFMuWO4h.99|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ]] 585xcb0bnwiow36mbebccriu73b070o 0 124050 1383241 1342579 2026-08-18T06:24:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383241 wikitext text/x-wiki '''ಕುಡುಬಿ'''ಯರು ಗೋವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳು. ಸುಮಾರು ೧೫, ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೋರ್ಚ್ಗೀಸರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ಬಡತನದಿಂದ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು.<ref name="bookbrahma.com">{{Cite web|url=https://www.bookbrahma.com/news/kudubi-janangada-holi-sambhrama|title=ಕುಡುಬಿ ಜನಾಂಗದ ಹೋಳಿ ಸಂಭ್ರಮ...|website=www.bookbrahma.com|access-date=2024-06-27|archive-date=2024-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627071653/https://www.bookbrahma.com/news/kudubi-janangada-holi-sambhrama|url-status=dead}}</ref><ref name="wikiwand.com">https://www.wikiwand.com/kn/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%97</ref> ಕೆಲವು ಕುಡುಬಿ ಪಂಗಡಗಳು ಕೇರಳ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಕುಡುಬಿ ಜನಾಂಗವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಭಾಷಾ ಪ್ರೌಡಿಮೆಯಿಂದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಛಾಪನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಿದೆ. ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಇವರು ಜಾನಪದ ಸೊಗಡಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಕುಡುಬಿ ಸಮುದಾಯವೂ ಅವರದ್ದೇ ಆದ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ==ಕುಡುಬಿ ಪದದ ಉಗಮ== {{Ref improve}} ಕುಡುಬಿ ಪದವು ಕುಡುಬಿಯರ ಮೂಲ ಜನಾಂಗದ ಪದವಲ್ಲ. ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಕುಲುಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಪಂಗಡವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ನಂತರ ಇತರರು, ಬರಹಗಾರರು, ಆಡಳಿತಗಾರರು, ಸರ್ಕಾರ ಬಳಸಿದ ಪದ ಕುಡುಬಿ. ಕುಡುಬಿ ಮೂಲ ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಪದ. ಗೋವಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುವಾಗ ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬಂದ ಕುಡುಬಿಗಳು ಈಗಲೂ ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಅವಲಂಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bookbrahma.com"/><ref name="wikiwand.com"/> ==ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚಾರ ವಿಚಾರಗಳ ಇತಿಹಾಸ== ಕುಡುಬಿ ಸಮಾಜದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಹಬ್ಬ ಹೋಳಿ. ಕುಡುಬಿಗಳು ಶಿವನ ಆರಾಧಕರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೂ ಕೂಡ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ. ಈಶ್ವರನು ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತನಾಗಿರುವಾಗ ಕಾಮದೇವರು ಅಥವಾ ಮನ್ಮಥನು ಅವರ ವೃತವನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡಲು ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಬಾಣ ತಾಗಿದ ಈಶ್ವರನು ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ಯಾರಿಂದಲೂ ತಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಕುಡುಬಿ ಸಮುದಾಯದವರು ತಮ್ಮದೇ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗುಮ್ಮಟೇ, ಕೋಲಾಟ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಹಾಡಿ, ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಬೆವರನ್ನು ಸುರಿಸಿ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಶಿವನು ತನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ತಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ತರುವಾಯ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಈಶ್ವರನ ಕೋಪವನ್ನು ತಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಮನೆದೇವರು ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ.<ref name="bookbrahma.com"/> ==ಜೀವನ ಶೈಲಿ== [[File:Kunbi.PNG|thumb|ಗೋವಾದ ಕುನುಬಿಗಳು ಅಥವಾ ಕುಡುಬಿಗಳು, ಡೆಥ್ಲಿಸೀರೆ ಧರಿಸಿದ ಹೆಂಗಸರು (Kunbi)]] ಸಾಮಾನ್ಯರ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಇವರ ಉಡುಗೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮಹಿಳೆಯರು ಇನ್ನೂ ಕೂಡ ಅವರ ಪ್ರಾಚೀನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸೀರೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವರ ಸೀರೆ ತೊಡುವ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಗೇಂಟೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಭಾರತೀಯ ಇತರ ಮಹಿಳೆಯೆರಂತೆ ತಮ್ಮ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ತೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಇವರ ಊಟೋಪಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಸಾಕಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಡಿನಿಂದ ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸುವುದು ಇವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೆಲವರು ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷಿಯೇ ಇವರ ಮೂಲ ಕಸುಬು ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ತಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="bookbrahma.com"/><ref name="wikiwand.com"/> ==ಕುಡುಬಿ ಸಮುದಾಯದ ಮದುವೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಕುಡುಬಿ ಜನಾಂಗವು ಮದುವೆ ಇನ್ನಿತರ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕುಡುಬಿ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದು, ಸ್ತಿ ವಧುವಿನ ಸೋದರ ಮಾವನಿಗೆ ವಿವಾಹ ಸಂದರ್ಭಧಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮದುವೆ ಪೂರ್ವ ವಧುವಿನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಕರ‍್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು ಸಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ ಬೊಮ್ಮರಸು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರ ವಿಭಾಗಗಳ ಸಮ್ಮುಖ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊಮ್ಮರಸು ಎಂದರೆ ವಾಳ್ಯದ ಗುರಿಕಾರ. ಗುರಿಕಾರ ಆದವನು ವಾಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ವಾಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಾರಂಭಗಳು ನಡೆದರು ಅಲ್ಲಿ ವಾಳ್ಯದ ಗುರಿಕಾರನಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ವಧುವಿನ ಕಡೆಯಲಿ ವಧುವಿನ ಮಾವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾವನ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ನಂತರ ಬೊಮ್ಮರಸುನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಶಿತಾರ್ಥವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಡುಬಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತಾಥವನ್ನು ಸಕ್ಶಿಡೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರನ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಗನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಕ್ಶಿಡೊ ಮುಂಚೆ ಸಜ್ಜರಿ ಅಥವಾ ಚೌ-ಗುಲೆ ಎಂಬ ಕರ‍್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಐದು ಪುರುಷರು ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಆದ ನಂತರ ಮದುವೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದರ್ಥ. ಮದುವೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರಳಿ ಮರದ ತಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಎರಡು ಕಪ್ಪು ಮಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಾಲಕ್ಷಿ ದೇವಿಯ ಭಾವಚಿತ್ರವಿರುವ ತಾಳಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಸಪ್ತಪದಿ ತುಳಿದು ಹತ್ತಿರದ ದೇವಾಸ್ಥನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತಿಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳಿ ಮರದ ತಾಳಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಚಿನ್ನದ ಮಹಾಲಕ್ಷಿ ದೇವಿಯ ಭಾವಚಿತ್ರವಿರುವ ತಾಳಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="wikiwand.com"/> ==ಕುಡುಬಿಗಳ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಆಚರಣೆ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬವು ಕುಡುಬಿಗಳ ಆಕರ್ಷಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಅವರ ಬಹುನಂಬಿಕೆಯ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.<ref name="bookbrahma.com"/> ==ಸಂಭ್ರಮದ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ== ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಇರುವಂತೆಯೇ ಕುಡುಬಿಗಳ ತಯಾರಿ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಗುರಿಕಾರ ಅಥವಾ ಮಂಡಕಾರಿ ನಾಯ್ಕ ಅಂದರೆ ಪಂಗಡದ ಯಜಮಾನನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗುವ ಸಮುದಾಯದ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಬ್ಬದ ಕುರಿತು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹಗಲಿಡಿ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಬಸಿದು ಬದುಕಿನ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿ ಮನೆ ಸೇರುವ ಕುಡುಬಿಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂಗಡದ ಯಜಮಾನನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಹೋಳಿ ಆಚರಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ‘ಗುಮ್ಟೆ ಕುಣಿತ’ (ಗುಮಟೆ) ಕೋಲಾಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ತಯಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಂತೆಯೇ ಕುಡುಬಿ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಖುಷಿಯ ಗೌಜು-ಗದ್ದಲಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಚಂದ. ಸಂಜೆಯ ಸೂರ್ಯ ಪಡುವಣದಲ್ಲಿ ಕಂತುವಾಗಲೇ ಕುಡುಬಿಗಳ ಕೇರಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಢಂ.. ಢಂ.. ಗುಮ್ಟೆಯ ಸದ್ದು ಊರಿಡೀ ಮೊಳಗುತ್ತದೆ. ‘ಕುಡುಬಿಗಳಿಗೆ ಚೆಂಗು ಬಂದಿದೆ ಹೋಳಿ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ’ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಹೋಳಿ ಆಚರಣೆಯ ಕುರಿತು== ಹೋಳಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ವಾರಗಳು ಇರುವಂತೆಯೇ ಹಿರಿಯರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಶುಭ ಮೂಹೂರ್ತವೊಂದರಲ್ಲಿ ಗೋವಿ ಕುಡುಬಿಗಳ ಕೂಡುಕಟ್ಟಿನ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರು ಮಂಡಕಾರಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲೆದ್ದು ಎಣ್ಣೆ ಅಭ್ಯಂಜನ ಸ್ನಾನಗೈದಯ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಹೋಳಿ ವೇಷ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ತೊಡಗಿದರೆ ಮುರ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆ ಇವರು ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೇ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೋಳಿ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಶೃಂಗರಿಸಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಮಂಡಕಾರಿ ನಾಯ್ಕ ತಾನು ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಣಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ವೇಷ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕುಡುಬಿಗಳ ಕೂಡುಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ವಾತವರಣ ಕಳೆಗಟ್ಟುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ==ವೇಷ ಭೂಷಣ== ಹೋಳಿ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ನೆರಿಗೆ ತೆಗೆದ ಸೀರೆಯನ್ನುಟ್ಟು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ತುಂಬು ತೋಳಿನ ಅಂಗಿ ಧರಿಸಿ ತಲೆಗೆ ಬಿಗಿಯಾದ ಮುಂಡಾಸನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕಾಗದದ ಹೂಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ಹಿಂದೆ ಹಬ್ಬಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಸುರಿಗೆ ಹೂಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳತ್ತಿದ್ದರು. ಭೀಮರಾಜ ಹಕ್ಕಿಯ ಗರಿಯನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊದ್ದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗುಮ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಅಣಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕುಡುಬಿಗಳ ಸೊಗಸಾದ ಹೋಳಿ ವೇಷ-ಭೂಷಣ.https://www.wikiwand.com/kn/%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%AC%E0%B2%BF_%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%97 ‘ಕೃಷ್ಣ ದೇವತೊಕ ಕೇಳು ಕೇಳಾಯ್ತಾ.. ನಾಗದೇವತೂಕ ಕೇಳು ಕೇಳಾಯ್ತಾ ಗಂಗಾದೇವಿ ತೊಕ ಕೇಳು ಕೇಳಾಯ್ತಾ’ ಇಂತಹ ನೂರಾರು ಅವರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಕೊಂಕಣಿಯ ಸಾಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ದೇವರ ಹೊಗಳುವಿಕೆಯಂದಿಗೆ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳತ್ತದೆ. ಆರತಿ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಕುಲದೇವರು ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ನೆನೆವ ಮಂಡಕಾರಿ ನಾಯ್ಕ ಹೋಳಿ ವೇಷ ತೊಟ್ಟ ಗುಂಪಿನ ಸರ್ವಸದಸ್ಯರ ಹಣೆಗೆ [[ಕುಂಕುಮ]] ಹಚ್ಚಿ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಹೋಳಿ ನಡೆವಂತೆ ಕೋರಿಕೊಳ್ಳತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಕುಡುಬಿಗಳ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ನಿಜವಾದ ಗೌಜು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳತ್ತದೆ. ಮಂಡಕಾರಿ ನಾಯ್ಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆದ ನಂತರ ಊರ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯ ಗುಡಿ, ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಊರಿನ ಪರಂಪರೆಯ ಮನೆತನದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿ ಬರುವ ಹೋಳಿ ಹಿಂಡು ಕುಣಿತದ ಪ್ರದರ್ಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೆಲ್ಲ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಡುಬಿಗಳ ತಂಡವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಅವರ ಆಕರ್ಷಕ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತ ಕೋಲಾಟದ ಸೊಬಗನ್ನು ಸವಿದು ಅವರಿಗೆ ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ವೀಳ್ಯದೆಲೆ, ಅಡಿಕೆ, ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವದಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಐದಾರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಕುಡುಬಿಗಳ ಹೋಳಿ ಆಚರಣೆ ಮೊದಲೆರಡು ದಿನ ಪಕ್ಕದೂರುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ವಜಾತಿ ಬಾಂದವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇಡೀ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೊಗಸಾದ ಭೋಜನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಗೌರವಾಧರಗಳಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆರಡು ದಿನ ಇರುವಂತೆಯೇ ತಮ್ಮೂರಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಹೋಳಿ ತಂಡ ಆತ್ಮೀಯರೆನಿಸಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಗಳಿಗೂ ಸಾಗಿ ಬಂದು ತಮ್ಮ ಗುಮ್ಟೆಯನ್ನು ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಆಕರ್ಷಕ ಎನಿಸಿರುವ ಹೋಳಿ ನೃತ್ಯ, ಕೋಲಾಟಗೈದು ಎಲ್ಲರ ಮನವನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಷ್ಟೊ ಅನ್ಯಜಾತಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಕುಡುಬಿಗಳ ಹೋಳಿ ಕುಣಿತದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವಂತೆ ಸ್ವತಃ ಹರಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದುಂಟ್ಟು. ಇದು ಊರಿನ ನಡುವಿನ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತ. ಹೋಳಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ಮತ್ತೆ ಮಂಡಕಾರಿ ನಾಯ್ಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡುವ ತಂಡ ಪ್ರದರ್ಶನ ಗೈದು ಕಾಮದಹನ ನಡೆಸಿ ಸಿಹಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಉಂಡು ವೇಷ ಕಳಚಿ ಒಗೆದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಮಾಳಿಗೇಗೆರಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷವೇ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕುಡುಬಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗೋವಿ ಕುಡುಬಿಗಳು ಗೋವಾದಿಂದ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದು ಒಂದುವರೆ ಶತಮಾನ ಸಂದಿದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಚಾಚು ತಪ್ಪದೇ ಭಯ ಭಕ್ತಿ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಇವತ್ತಿಗೂ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.kamat.com/kalranga/people/kudubis/index.htm The Kudubi Community;by K. L.] Kamat</ref> ==ಎನಿದು ಗುಮ್ಟೆ== ಗುಮ್ಟೆ ಎಂಬುದು ಆವೆ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಡಿಕೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬಾಯಿಯಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಸಣ್ಣ ತೂತಿರುತ್ತದೆ. [[ಉಡ]] ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹದ ಬರುವವರೆಗೆ ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ಮಡಕೆಯ ಅಗಲದ ಬಾಯಿ ಇರುವ ಕಡೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಎಳೆದು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನುಡಿಸಿದರೆ ಅದ್ಬುತವಾದ ಶಬ್ದ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೋಳಿಯ ವಿಶೇಷ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಗುಮ್ಟೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref><ref>[ಎಂ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡ ಮಿಜಾರು, ಸಂಶೋಧನಾ ಸ್ವ ಪ್ರಬಂಧ ಕುಡುಬಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ, ಕುಡುಬಿ ವಾಹಿನಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಬಳಗ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ೨೦೧೬.]</ref> ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ== *ಕುಡುಬಿ ನೃತ್ಯ:[https://www.deccanherald.com/content/394085/pomp-gaiety-marks-holi-festivities.html Pomp, gaiety marks Holi festivities of Kudubis Mangalore, March 23, 2014, DHNS:, MAR 23 2014,] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರೈತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪಂಗಡಗಳು]] afy4r61uktyq5mn0uvb47q6c2bsj82w 0 125206 1383249 1342720 2026-08-18T06:37:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383249 wikitext text/x-wiki ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕುರುಬರು ಎಂದರೆ ಕುರಿಕಾಯುವವರು. ಕುರುಬ ಎಂಬ ಹೆಸರು 'ಕುರು' ಎಂಬ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರ ಅರ್ಥ 'ಸತ್ಯ ಅನ್ವೇಷಕ'.<ref>Ramchandra Chintaman Dhere, Translated by Anne Feldhaus (2011). Rise of a Folk God: Vitthal of Pandharpur, https://books.google.co.in/books?id=jUeeAgAAQBAJ&pg=PA256#v=onepage&q&f=false.Oxford University Press. pp. 240–241. ISBN 9780199777648.</ref> ಕುರುಬರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೧೨ ಶೇಖಡದಷ್ಟು ಕುರುಬರಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕುರುಬರದು ಮೂರನೇ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಎಂಬ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಗೊಂಡರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಹಳಷ್ಟಿದೆ.<ref>ಕುರುಬ ಮಹಿಳೆ, ಡಾ. ಚನ್ನಪ್ಪ ಕಟ್ಟಿ,ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ೨೦೧೭, ಪು.೨೯</ref> ==ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ== ಕುರುಬ [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ]] [[ಕೃಷಿ]] ಕುಟುಂಬದ, ಕೃಷಿಕೂಲಿಯ ಹಾಗು ಕುರಿಗಾರ ಮಹಿಳೆಯರು ಉಡುಗೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಸಮಾಜದ ಮಹಿಳೆಯರಂತೆ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ [[ನಿಪ್ಪಾಣಿ]] ಕುರಿಗಾರ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಚ್ಚೆ ಹಾಕಿ [[ಸೀರೆ]] ಉಡುತ್ತಾರೆ. ಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರು ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಮೊಣಕಾಲಿನವರೆಗೆ ಮೇಲೇರಿಸಿ ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದ್ದು ವಯಸ್ಕರಷ್ಟೇ ಹಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಡುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದ ವಯಸ್ಸಿನ ಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೀರೆ ಕುಪ್ಪಸ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಕರಕುಶಲತೆ== ಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರು ದಿನನಿತ್ಯ ಬಳಕೆಯಾಗುವ [[ಬಿದಿರು|ಬಿದಿರಿನಿಂದ]] ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು, ಗುರುಬುಗಳನ್ನು, ಹುಲ್ಲು ಅಥವಾ ತೆಂಗಿನ ಗರಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಚಾಪೆ ಹಾಗು ಬೀಸಣಿಗೆ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಿ ಮಿಕ್ಕಿದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ==ಮನೆಮದ್ದು== ಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ [https://en.wikipedia.org/wiki/Herbal ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು] ಬಳಸಿ ಸಣ್ಣ-ಪುಟ್ಟ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ತಾವೇ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮನುಷ್ಯರಿಗಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಔಷಧವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/book/kurub-mahile |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-02-18 |archive-date=2020-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216043823/https://www.bookbrahma.com/book/kurub-mahile |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪಂಗಡಗಳು]] 5r2ccbj024bwv6ooubeu92wfkf69yni 0 127764 1383173 1336675 2026-08-17T18:02:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383173 wikitext text/x-wiki {{infobox book |<!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --> |caption= ಆನಂದ ಮಠ (ಬಂಗಾಳಿ ಕಾದಂಬರಿ) |preceded_by= |oclc= |pages= ೩೩೬ |media_type=Print (Paperback) |english_release_date=೨೦೦೫,೧೯೪೧, ೧೯೦೬ |release_date=೧೮೮೨ |series= |cover_artist= |illustrator= |alt=Title page of the second edition of the books |name= |image_size= 150px |image= Ananda-Matha-bn.jpg |translator= |title_orig=আনন্দ মঠ |isbn= |publisher=ರಾಮಾನುಜನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ |genre= |country=[[ಭಾರತ]] |language=[[ಬೆಂಗಾಲಿ]] |author=[[ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ]] |followed_by=}} '''ಆನಂದ ಮಠ''' (ಬಂಗಾಳಿ : আনন্দমঠ), [[ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ|ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರು]] ರಚಿಸಿದ [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] ಭಾಷೆಯ ಕಾದಂಬರಿ. ''ಬಂಗದರ್ಶನ್‌‌'' ಎಂಬ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ [[ಧಾರಾವಾಹಿ]] ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ [[ಕಾದಂಬರಿ|ಕಾದಂಬರಿಯು]] [[ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ|ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ]] ೧೮೮೨ರಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref>https://www.goodreads.com/book/show/1791895.Anandamath</ref> == ವಿಶಿಷ್ಟತೆ == ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಯನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಹೋರಾಟದದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಯು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ಬಾರತದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ]] ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವ [[ವಂದೇ ಮಾತರಮ್|"ವಂದೇಮಾತರಂ"]] ಗೀತೆಯು ಇದೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>[https://indianexpress.com/article/research/a-history-of-the-origins-of-the-vande-mataram-and-its-journey-thereafter/ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ]</ref> ಈ ಗೀತೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್‌‌‌]]ರವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ್ದ ನೀಷೇಧವನ್ನು, ಭಾರತವು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಗಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹಿಂತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Ananda-Matha.png|thumb|ಆನಂದ ಮಠ (ಕನ್ನಡಾನುವಾದ)]] == ಕಥಾವಸ್ತು == ''ಆನಂದಮಠ'' ಎಂಬುದು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿದೆ. ೧೭೭೦ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯವು ಎದುರಿಸಿದ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದ ಹಿನ್ನಲೆಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಹೇಂದ್ರ, ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಸತ್ಯಾನಂದ, ಜೀವಾನಂದ, ಭವಾನಂದ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುವ ಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಮಹೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಜಮೀನ್ದಾರರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕ ಸೇರಿದ ದಂಪತಿ, ಬರಗಾಲದ ಪರಿಣಾಮ, ತಮ್ಮ ಊರಾದ ಪದಚಿನ್ಹವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾದ ಸನ್ನೀವೇಶ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಊರು ತೊರೆದವರು ಪುಟ್ಟ ಮಗು ಸುಕುಮಾರಿಯ ಜೊತೆ ಕಾಡು ಪಾಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲರ [[ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯ ವಿರುದ್ದ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ತಂಡವು ಸಿಗುವುದು. ಮಹೇಂದ್ರನೂ ಕೂಡ ಆ ತಂಡದೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಆನಂದ ಮಠ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಸತ್ಯಾನಂದರ ಶ್ರೀರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಸನ್ಯಾಸಿ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ದುರ್ಗೆ,ಕಾಳಿ ಹಾಗೂ ಜಗದ್ದಾತ್ರಿಯ ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳ ಭಾರತ ಮಾತೆಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. == ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರ == ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಅನುವಾದಿಸಿದವರು [[ಬಿ.ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯ|ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯ ಬಿ]].<ref>{{Cite web |url=http://kuvempubhashabharathi.org/book_detail.php?bookID=139 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-05-12 |archive-date=2020-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812235231/http://kuvempubhashabharathi.org/book_detail.php?bookID=139 |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಲೇಖಕರು ಮಾಡಿದ ಆನುವಾದಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿರುವವು. ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಎಸ್. ಆರ್. ರಾಮಸ್ವಾಮಿಯವರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆನಂದ ಮಠ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರವು ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ [[:en:Anand Math|ಆನಂದ ಮಠ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌]], ಪ್ರದೀಪ್ ಕುಮಾರ್, ಗೀತಾ ಬಾಲಿ ನಟಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕ್ಕೆ ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದರು. [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] ದನಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ [[ವಂದೇ ಮಾತರಮ್|ವಂದೇ ಮಾತರಂ]] ಹಾಡು ಬಲು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] 2jfexlnb1ya0rt4l7trv61gicsmm2wl 0 129600 1383178 1336929 2026-08-17T18:36:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383178 wikitext text/x-wiki {{Infobox project|country=India|logo=|ministry=[[Ministry of Health and Family Welfare]]|key_people=[[U. T. Khader]]<ref name="auto">{{Cite web|url=https://enarada.com/helpline-104-launched-for-medical-consultation/|title=Helpline '104' launched for medical consultation|date=20 June 2013|accessdate=18 March 2019|website=enarada.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/339893/helpline-104-launched-medical-consultation.html|title=Helpline '104' launched for medical consultation|date=20 June 2013|website=Deccan Herald|accessdate=18 March 2019}}</ref>|launched={{Start date and age|2013|6|30|df=y}}<ref>{{Cite web|url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/karnataka-launched-health-information-help-line-service-arogya-vani-1372663914-1|title=Karnataka launched Health information Help Line Service Arogya Vani|date=1 July 2013|website=Jagranjosh.com|accessdate=18 March 2019|archive-date=14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014172340/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/karnataka-launched-health-information-help-line-service-arogya-vani-1372663914-1|url-status=dead}}</ref>|launch_place=IT Park, [[Hubli]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]].<ref name="auto"/>|website=|current_status=Active}} '''ಆರೋಗ್ಯವಾಣಿ''' ಎಂಬುದು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು]] ಮೊದಲು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಿ ಜಾರಿಗೆ '''ತಂದ''' ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮ. ಇದು ಉಚಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ ( '''104 ಕ್ಕೆ ಕರೆಮಾಡಿ''' ) ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ 24/7 ಗಂಟೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/glitches-disrupt-104-arogyavani-services/article19898351.ece|title=Glitches disrupt 104 Arogyavani services|last=Yasmeen|first=Afshan|date=21 October 2017|website=The Hindu|access-date=18 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Health-helpline-receives-over-80000-calls/articleshow/21917030.cms|title=Health helpline receives over 80,000 calls|website=The Times of India|access-date=18 March 2019}}</ref> ಆರೋಗ್ಯವಾಣಿಯು ಆರೋಗ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಸಹಾಯವಾಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಸಲಹೆ, ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾದ ವೈದ್ಯರು, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಲಯದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ದೂರುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>https://www.indiainfoline.com/article-print/news-business/phone-doctor-104-arogyavani-crosses-1-million-customer-calls-in-karnataka-114121700035_1.html</ref> [[ಚಿತ್ರ:Launch_of_104_Health_Helpline_Number.jpg|right|thumb|300x300px| [[ಒಡಿಶಾ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 104 ಆರೋಗ್ಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಸ್ಟಿಲ್. ]] == ಭಾರತದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿ == [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರವು ಜೂನ್ 2014 ರಿಂದ ಜಿಕಿಟ್ಜಾ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ 104 ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆರೋಗ್ಯವಾಣಿ ಉಪಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗಳು ಪಂಜಾಬಿ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://pbhealth.gov.in/Note%20104.pdf|title=Medical Helpline:104|website=Department of Health and Family Welfare, Government of Punjab|access-date=22 January 2020|archive-date=14 ಜನವರಿ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114031907/http://www.pbhealth.gov.in/Note%20104.pdf|url-status=dead}}</ref> ತನ್ನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, 104 ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ 47,476 ಜನರಿಗೆ ವರದಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailypioneer.com/2015/state-editions/104-medical-helpline-served-47476-people-in-its-first-year.html|title=104 medical helpline served 47,476 people in its first year|date=11 July 2015|website=The Pioneer|access-date=22 January 2020|archive-date=14 ಜುಲೈ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714095834/https://www.dailypioneer.com/2015/state-editions/104-medical-helpline-served-47476-people-in-its-first-year.html|url-status=dead}}</ref> ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, 104 ಆರೋಗ್ಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ 20 ಆಸನಗಳ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್ (ಎನ್ಎಚ್ಎಂ) ಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.zhl.org.in/services/helplines|title=Dial 104 Health Helpline|website=www.zhl.org.in|access-date=23 January 2020|archive-date=9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191209092926/https://www.zhl.org.in/services/helplines/|url-status=dead}}</ref> 104 ತುರ್ತುರಹಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ]], [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]].<ref>{{Cite web|url=http://aasra.info/helpline.html|title=HELPLINE NUMBERS|website=www.aasra.info|access-date=22 January 2020}}</ref> == ಉದ್ದೇಶ == 104 ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಬಯಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು: * ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರು / ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಸೇವೆಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮಾಹಿತಿ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ. * ಸರ್ಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ / ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೋಂದಣಿ. * ಮಧುಮೇಹ, ಹೃದಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಂತಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ. * ಆರೋಗ್ಯ ಭೀತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. * ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಸಲಹೆ (ಒತ್ತಡ, ಖಿನ್ನತೆ, ಆತಂಕ, ನಂತರದ ಆಘಾತ ಚೇತರಿಕೆ, ಎಚ್‌ಐವಿ, ಏಡ್ಸ್, ಆರ್‌ಟಿಐ, ಎಸ್‌ಟಿಐ ಇತ್ಯಾದಿ. ) * ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಪರೀಕ್ಷಕ (ಆರಂಭಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಜ್ವರ ಸಲಹೆ, ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿ ಇತ್ಯಾದಿ) * ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಲಹೆ. * ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಸೇವೆಗಳು / ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.<ref>{{Cite web|url=http://pbhealth.gov.in/Note%20104.pdf|title=Medical Helpline:104|website=Department of Health and Family Welfare, Government of Punjab|access-date=22 January 2020|archive-date=14 ಜನವರಿ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114031907/http://www.pbhealth.gov.in/Note%20104.pdf|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] kkolre7mxmmfaqgg1itfj6olsh5vudu 0 135425 1383198 1340243 2026-08-18T02:20:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383198 wikitext text/x-wiki :ಕ.ವೆಂ.ರಾಘವಾಚಾರ್ (೧೯೦೪-೭೭). ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ಆ ಭಾಷೆಯ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಕಡಬದವರು. ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ತಾಯಿಯ ತವರಾದ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ. ಇವರದು ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಮನೆತನ. ಇವರ ತಾತ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಭಟ್ಟರು ಆಚಾರನಿಷ್ಠರೂ ಶಾಸ್ತ್ರವೇತ್ತರೂ ಘನಪಂಡಿತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ತಂದೆ ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರು, ತಾಯಿ ತಿರುಮಲಮ್ಮ, ಅಣ್ಣ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ, ಜೊತೆಗೆ ಒಬ್ಬ ತಂಗಿ. ತಂದೆ ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯರು ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಅಣ್ಣನನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಶ್ರೀನಿವಾಸಯ್ಯಂಗಾರರ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಂದರು. == ಶಿಕ್ಷಣ == *ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗ ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಎ.ವಿ. ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವ್ಯಾಸಂಗ ಕೊಲೊಜೆಯೇಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ ಮೊದಲಾದವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದ ಪ್ಲೇಗಿನಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೋಟೆ ಎ.ವಿ. ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದ ವಿದ್ವಾನ್ ಬಾಲಸರಸ್ವತಿಯವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗುವ ಯೋಗ ಒದಗಿತು; ಅವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೂ ಒಳಗಾದರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ತಮ್ಮ 16ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನವರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿದ್ದ ಎಸ್. ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಮುಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಸೇರಿ (1925-28) ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೆಟ್ಕಾಫ್, ವೆಂಕಟರಾವ್ ತೆಲಂಗ್,ಬಿ.ಎಸ್. ಮಾಧವರಾವ್, ಸಿ.ಎನ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸಯ್ಯಂಗಾರ್, ವೆಂಕಟೇಶಾಚಾರ್ಯ, ಟಿ. ಎಸ್. ವೆಂಕಣ್ಣಯ್ಯ, ಎ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರೀ ಮುಂತಾದವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅನಂತರ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದು ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ. ತರಗತಿಗೆ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದರು (1928). ಅಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ಕನ್ನಡದ ಗೌರವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ಆಗಿದ್ದ ಬಿ.ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಜೊತೆಗೆ ಟಿ.ಎನ್. ಸುಬ್ಬರಾಯಶಾಸ್ತ್ರೀ ಡಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಚಾರ್ಯ, ಸಿ. ಆರ್. ನರಸಿಂಹಶಾಸ್ತ್ರಿ, ರಾಳ್ಳಪಲ್ಲಿ ಅನಂತಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಗುರುವರ್ಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೂ ಇವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. 1931 ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ತೀ. ನಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ ಮತ್ತು ಜಿ.ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ ಇವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಎಂ. ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದ ಕೂಡಲೇ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕದಿದ್ದುದರಿಂದ ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರು ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿ 1932ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಟಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆಗಲೂ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕದೇ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪಂಡಿತ ಪಿ.ಎಂ. ಸೋಮಸುಂದರಂ ಅವರಿಂದ ತಮಿಳನ್ನೂ ಕಂಟೋನ್‍ಮೆಂಟಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಥಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದ ಎಚ್. ಕೆ. ಮೌಲ್ಟನ್ ಅವರಿಂದ ಗ್ರೀಕನ್ನೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಇವರು, ಅನಂತರ ಆ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡರು. == ಉದ್ಯೋಗ == *ಬೆಂಗಳೂರು ಇಂಟರ್‍ಮೀಡಿಯೆಟ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ನಾರ್ಮಲ್ ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರು ಅನಂತರ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟಿನಸಾಹಿತ್ಯ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ನಿಘಂಟಿನ ಪ್ರಧಾನಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಬೆಳ್ಳಾವೆ ವೆಂಕಟನಾರಣಪ್ಪನವರು ಆಚಾರ್ಯರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದರು. ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರು ವೆಂಕಟನಾರಣಪ್ಪನವರಿಗೆ ಬಲಗೈಯಂತಿದ್ದು ನಿಘಂಟಿನ ಕಾರ್ಯಭಾರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 9 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿಘಂಟಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ 1943ರಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟನಾರಣಪ್ಪನವರು ತೀರಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಎಂ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ ಅವರು ನಿಘಂಟಿನ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರಾದರು. ಆಗ ಮತ್ತೆ ನಿಘಂಟು ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋದ ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರು ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ 1946 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸಹಸ್ರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಚಾರ್ಯರು ಆ ವಿಭಾಗದ ಉಪಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿ 1959ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಅನಂತರ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಆಚಾರ್ಯರು ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. (1969). == ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟುಗಳ ಕೆಲಸ == *ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟುಗಳಿಗೆ ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಸೇವೆ ಸ್ಮರಣೀಯವಾದುದು. ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಆಚಾರ್ಯರಿಂದ ನಿಘಂಟಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನವಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟಿಗೆ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಕಡೆಯ ತನಕ ನಿರಂತರವಾಗಿ ದುಡಿದು, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಾರವತ್ತಾದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟಿಗೆ ಅದರ ಪ್ರಾರಂಭಾವಸ್ಥೆಯಿಂದ ದುಡಿದವರಲ್ಲಿ ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರೂ ಒಬ್ಬರು. ಇವರು 1943 ರಿಂದ 1969 ರ ವರೆಗೆ ಸಂಪಾದಕ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಆಮೇಲೆ 1969 ರಿಂದ 1971 ರ ವರೆಗೆ ಸಂಪಾದಕ ಸಮಿತಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ತರುವಾಯ ಆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವರಿಗಿದ್ದ ಆಳವಾದ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಪ್ರಯೋಜನವಾಯಿತು. == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ - ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ನಾಯಕರೊಡನೆ == *ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಸೇವಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮಿತವಾದ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆ. 1920ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಖಾದಿಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇವರ ಬಾಳಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಖಾದಿಯೇ ಇವರ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಉಡುಪಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇವರು ಕೋಹಿನೂರು ಸಂಘ ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳು ಅದರ ಕಾರ್ಯ ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸೇವಾದಳದ ಬೆಂಗಳೂರು ಶಾಖೆಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ 1924 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾಂವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ 1927 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮದರಾಸಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲೂ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಇದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರು ನಂದಿಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಪಡೆದು ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ರಾಜಾಜಿ, ಮಹದೇವ ದೇಸಾಯಿ, ಮದನಮೋಹನ ಮಾಲವೀಯ, ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಕಸ್ತೂರಬಾ ಮೊದಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರನಾಯಕರ ಪರಿಚಯ ಸಾಹಚರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದರು. == ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ == *ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಆಚಾರ್ಯರು ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಾಗಿ (1942-43; 1944-45; 1946-47), ಕನ್ನಡ ನುಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಇವರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡ ಬಾವುಟ, ಬಿ.ಎಂ. ಶ್ರೀ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ `ಸಂಭಾವನೆ' ಈ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲೂ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಘವಾಚಾರ್ಯರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಬಹುಮುಖವಾದುದು. ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲದಿಂದಲೇ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟದ್ದು ಇವರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕೊಡುಗೆ. ಇವರು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ ಸಾಫೊಕ್ಲಿಸ್‍ನ ಅಂತಿಗೊನೆ 1956 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಇವರು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ ಅಗಮೆಮ್ನನ್, ಒಯ್ದಿಪೌಸ್ ದೊರೆ, ಕಪ್ಪೆಗಳು (ಫ್ರಾಗ್ಸ್) - ಇವು ಮೂರು ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಜನ್ನನ ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆಯ ಒಂದು ಹೊಸ ಪರಿಷ್ಕರಣವನ್ನು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮೂಲಕ 1941 ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಇವರು ಹೊರತಂದರು. ಇವರು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‍ನ ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನೂ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಲೇಖನಗಳೆಲ್ಲ 'ನಂದಾನೆನಪು (1973)' ಎಂಬ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ.<ref>[https://kn.wikisource.org/s/6vy ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ರಾಘವಾಚಾರ್, ಕ ವೆಂ]</ref><ref>{{Cite web |url=http://kuvempubhashabharathi.org/book_detail.php?bookID=168 |title=ನಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳು |access-date=2021-02-21 |archive-date=2020-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807002041/http://kuvempubhashabharathi.org/book_detail.php?bookID=168 |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] ex6ftnwsf4eti6h4m1z3lry1dy5j086 0 140406 1383263 1382555 2026-08-18T08:26:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383263 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox settlement | name = ಕೊಲ್ಲಂ | native_name = | native_name_lang = | other_name = ಕ್ವಿಲಾನ್ | settlement_type = [[ಮಹಾನಗರ]] | image_skyline = Kollam_Collage.png | imagesize = 255px | image_caption = ಮೇಲಿನಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ: [[ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ]] & [[ದ ರವಿಜ್]] ನ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ, [[ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ ಲೈಟ್ಹೌಸ್]], [[ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೋಟೆ]]ಯ ಅವಶೇಷಗಳು, [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ]] & [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕೆಎಸ್ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಡಿ ಫೆರಿ ಟರ್ಮಿನಲ್|ಕೆಎಸ್ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಡಿ ದೋಣಿ ಘಟ್ಟ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]], [[ಡೌನ್ಟೌನ್ ಕೊಲ್ಲಂ]] ಪ್ರದೇಶ ([[ಆರ್ಪಿ ಮಾಲ್, ಕೊಲ್ಲಂ|ಆರ್ಪಿ ಮಾಲ್]] ಸೇರಿದಂತೆ), [[ಮನ್ರೋ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, [[ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕೊಲ್ಲಂ|ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ]], [[ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ ಬ್ರೇಕ್ ವಾಟರ್ ಟೂರಿಸಂ ಪಾರ್ಕ್|ಬ್ರೇಕ್ ವಾಟರ್ ಟೂರಿಸಂ]] & [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು]], [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬೀಚ್]] ಮತ್ತು [[ಚಿನ್ನಕಡ ಘಂಟಾಗೋಪುರ]] | etymology = [[ಕರಿಮೆಣಸು]]: ''ಕೊಲ'' ("ಕರಿಮೆಣಸು") | nicknames = "ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ರಾಜಕುಮಾರ"<br />"ವಿಶ್ವದ ಗೋಡಂಬಿ ರಾಜಧಾನಿ"<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kollams-cashew-crunch/article23701507.ece |title=Kollam's cashew crunch |work=The Hindu|date=28 April 2018 |access-date=10 August 2018}}</ref> <br /> "ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ" <br /> "[[ಯೌವನದ ಚಿಲುಮೆ]]"<ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/kollam-quilon/154 | title=Kollam, Quilon, Land of cashew, coir, backwaters, Kerala Tourism }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.grunge.com/236799/the-tragic-history-of-the-search-for-the-fountain-of-youth/ | title=The Tragic History of the Search for the Fountain of Youth | newspaper=Grunge | date=14 August 2020 }}</ref> | image_map = Location map India Kollam EN.svg | mapsize = 250x200px | map_alt = | map_caption = [[ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ]]ದೊಳಗಿನ ನಗರದ ಸ್ಥಾನ | pushpin_map = India#India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕೊಲ್ಲಂ ([[ಭಾರತ]]) | coordinates = {{coord|8|53|35.5|N|76|36|50.8|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[ದೇಶ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_name1 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]] | subdivision_type2 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name2 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type3 = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name3 = [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ]] | established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ | established_date = 823 | founder = [[ಮಾರ್ ಸಬೊರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ ಪ್ರೋತ್|ಮರುವಾನ್ ಸಪಿರ್ ಐಸೊ]]<ref>Kollam Tarisappalli Copper plates</ref><ref>{{cite work |last=Perczel |first=István |title= The Syriac World|publisher=Routledge |year=2018 |isbn=9781317482116 |editor-last=King |editor-first=Daniel |page=665-671|chapter=Syriac Christianity in India }}</ref><ref>{{Cite book|title=Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy|last=Narayanan|first=M. G. S.|publisher=CosmoBooks.|year=2013|isbn=9788188765072|location=Thrissur (Kerala)|pages=277, 278, 295, 435–37|orig-year=1972}}</ref> (ಬಂದರು ನಗರವಾಗಿ) <br /> [[ರಾಮ ವರ್ಮ ಕುಲಶೇಖರ]]<ref>{{Cite web |first=M. S. | last = Dhiraj |title=Kollam Pillar Inscription of Rama Kulasekhara: The Last Chera Record of a Jain Perumal of Makothai |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume6/19.pdf |website=Department of History, Pondicherry Central University | location = Pondicherry, India}}</ref> (ಆಡಳಿತ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ) | leader_party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|INC]] | government_type = [[ನಗರ ನಿಗಮ (ಭಾರತ)|ನಗರ ನಿಗಮ]] | governing_body = [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] | leader_title = [[ಮೇಯರ್#ಭಾರತ|ಮೇಯರ್]] | leader_name = ಎ.ಕೆ ಹಫೀಜ್ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = 4 | area_total_km2 = 73.03 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 38.32 | population_total = 397,419 | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map}}</ref> | population_as_of = 2011 | population_rank = [[ಕೇರಳದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|5]] ([[ಭಾರತದ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಸಮೂಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ|41ನೇ IN]]) | population_density_km2 = auto | population_metro = 1,871,086 | population_metro_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf| title=Demographia World Urban Areas |publisher=Demographia |access-date=23 April 2016}}</ref> | population_demonym = ಕೊಲ್ಲಮೈಟ್, ಕೊಲ್ಲത്തುಕಾರನ್/ಕಾರಿ, ಕೊಲ್ಲಂಕರನ್/ಕಾರಿ | demographics_type1 = [[ಭಾಷೆ]]ಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = {{hlist|[[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]|[[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]]}} | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಮಯ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] | postal_code = 691 XXX | area_code_type = [[ದೂರವಾಣಿ]] ಕೋಡ್ | area_code = +91474xxxxxxx | registration_plate = ಕೊಲ್ಲಂ- [[ಭಾರತದ RTO ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ#KL—ಕೇರಳ|KL]] 02, [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]]- KL 23, [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ]]- KL 24, [[ಪುನಲೂರು]]- KL 25, [[ಕುನ್ನತೂರು, ಕೇರಳ|ಕುನ್ನತೂರು]]- KL 61, [[ಪಥನಾಪುರಂ]]- KL 80, [[ಚಡಯಮಂಗಳಂ]]- KL 82 | blank2_name_sec2 = ಸಾಕ್ಷರತೆ | blank2_info_sec2 = 91.18%<ref name=Cities1Lakhandabove>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf| title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above | publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> | website = {{URL|www.kollam.nic.in}} | blank_name_sec2 = [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] | blank_info_sec2 = <span style="color:#090">ಹೆಚ್ಚು</span> | blank3_name_sec2 = [[UN/LOCODE]] | blank3_info_sec2 = '''IN QUI<br />IN KUK''' | footnotes = | official_name = }} '''ಕೊಲ್ಲಂ''' ({{IPA|ml|kolːɐm|lang|Kollam-pronunciation.ogg}};{{efn|({{IPAc-en|'|k|w|aɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KWAI|lon}}; ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ {{IPAc-en|k|ɔɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KOY|lon}} {{audio|Pronunciation of the alternate name "Quilon" of the city Kollam.ogg|ಉಚ್ಚಾರಣೆ}})}}) ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ [[ಕೇರಳದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ]]. ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರವು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ತಿರುವನಂತಪುರ]]ದಿಂದ 71 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (44 ಮೈಲಿ) ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೆ.<ref>{{cite web |title=Kollam - Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Kollam |access-date=7 February 2020 |publisher=Britannica}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web |date=16 June 2016 |title=12 Oldest Living and Continuously Inhabited Cities of India |url=http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |access-date=11 June 2023 |archive-date=11 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611144213/http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |url-status=dead }}</ref><ref name="auto">{{cite web |title=History &#124; District Kollam, Government of Kerala &#124; India |url=https://kollam.nic.in/en/history/}}</ref> ಮೆಗಾಲಿಥಿಕ್ ಅವಧಿಯವರೆಗಿನ ವಾಸದ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಈ ನಗರವು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರ [[ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದೆ, ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಫೀನಿಷಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರ ಕಾಲದವು.<ref>{{Cite journal |last1=A. |first1=Shaji |last2=H. |first2=Adabiya |date=March 11, 2020 |title=The Early Maritime Trade Relations of Kollam: A Historical Introspection |url=http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.2/23.pdf |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8 |issue=2 |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2026 |archive-date=ಜೂನ್ 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601225244/http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.2/23.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇದು [[ಕೇರಳದ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳು|ಕೇರಳದ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳ]] ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Ashtamudi Lake, the gateway to the backwaters of Kerala |url=https://www.keralatourism.org/destination/ashtamudi-backwaters/426 |website=Kerala Tourism}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಗೋಡಂಬಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, [[ಕೊಯಿರ್]] ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=In 2 years, 80% cashew producing units closed in Kollam |url=https://www.downtoearth.org.in/news/agriculture/in-2-years-80-cashew-producing-units-closed-in-kollam-61749 |website=www.downtoearth.org.in|date=28 September 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Coir products of Kerala, Kollam, Kerala, India |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/coir-products/161 |website=Kerala Tourism}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅರಬ್ಬರು, [[ಫೀನಿಷಿಯನ್ನರು]], ಚೀನಿಯರು, ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ನರು, ಸಿರಿಯನ್ನರು, ಯಹೂದಿಗಳು, [[ಕಲ್ಡಿಯನ್ನರು]], ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book |first=K. A. Nilakanta |last=Sasthri |title=History of South India |url=https://archive.org/details/historyofsouthin0000kall |edition=2nd| publisher=Oxford University Press |year=1958 |orig-year=1935}}</ref> ಚೀನಾದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, [[ಇಬ್ನ್ ಬತೂತ]] 14 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಐದು ಭಾರತೀಯ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.thebetterindia.com/152778/news-kerala-china-iit-prof-gulis-children/ |title=Kozhikode to China: IIT Prof Unearths 700-YO Link That'll Will Blow Your Mind! |publisher=The Better India |date=26 July 2018 |access-date=7 December 2015}}</ref><ref name="www.mathrubhumi.com">{{Cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009210850/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|url-status=dead|title=Kollam - Mathrubhumi|archivedate=9 October 2014}}</ref> ದೇಸಿಂಗನಾಡಿನ ರಾಜರು ಚೀನೀ ಆಡಳಿತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಚೀನೀ ವಸಾಹತು ಇತ್ತು. 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದ [[ಗುವಾಂಗ್ಝೌ|ಕ್ಯಾಂಟನ್]]ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ [[ಸುಲೈಮಾನ್ ಅಲ್-ತಾಜಿರ್]] ಕೊಲ್ಲಂ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಚೀನೀ ಜಂಕ್ಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೊಲೊ]], ವೆನಿಸ್ನ ಪ್ರವಾಸಿಗ, 1275 ರಲ್ಲಿ [[ಕುಬ್ಲೈ ಖಾನ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದನು, ಅವನು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ, ಚೀನೀ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಆಗಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದನು.<ref>{{Cite web|url=http://kollam.nic.in/history.html|title=Short History of Kollam}}</ref> [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ]] [[ಥಾಮಸ್ ಅಪೊಸ್ತಲ|ಸಂತ ಥಾಮಸ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಏഴರಪ್ಳ್ಳಿಕಳ್|ಏಳು ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್]] [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ|10 ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಕ್ವಿಲಾನ್ನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Diocese of Quilon |url=https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |access-date=2023-09-07 |website=www.quilondiocese.com |archive-date=7 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907162517/https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |url-status=dead }}</ref> [[ವಿ. ನಾಗಮ್ ಅಯ್ಯ]] ತಮ್ಳ ''ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್'' ನಲ್ಲಿ 822 AD ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು [[ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ|ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾಕ್]] ಬಿಷಪ್ಗಳು, [[ಮಾರ್ ಸಬೊರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ ಪ್ರೋತ್]], ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ವಿಲಾನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಮಲಬಾರ್ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು (824 AD), ಮತ್ತು ಕ್ವಿಲಾನ್ ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಗಿಂತ ಮುನ್ನ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಯಿತು.<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244"/> [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು]] ಅನ್ನು ಮಾರ್ ಸಬೊರ್ 825 ರಲ್ಲಿ [[ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಬ್ಯಾಕರೆ (ತೆವಲಕರ) ಬಳಿಯ ಕೊರೆ-ಕೆ-ನಿ ಕೊಲ್ಲಂನ ಒಳನಾಡಿನ ಬಂದರನ್ನು ಪುನಃ ತೆರೆಯಲು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ರೋಮನ್ನರು ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ನೆಲ್ಸಿಂಡಾ ಮತ್ತು ಟಿಂಡಿಸ್ ಎಂದು ಮತ್ತು ತಮಿಳರಿಗೆ ತೊಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244">Aiyya, V.V Nagom, State Manual p. 244</ref> [[ತಂಬಿರಾನ್ ವನಕ್ಕಂ]], 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1578 ರಂದು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾದ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=2010-06-20 |title=Tamil saw its first book in 1578 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Tamil-saw-its-first-book-in-1578/article15685475.ece |access-date=2023-09-07 |issn=0971-751X}}</ref> [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] ನಗರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ [[ISO 9000#ISO 9001:2015 ವಿಷಯಗಳು|ISO 9001:2015]] ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://lsgkerala.gov.in/index.php/en/news-district-news/kollam-corporation-achieved-iso-certification-1636 |title=Kollam Corporation achieved ISO Certification |date=17 May 2019 |access-date=18 June 2019}}</ref> [[ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಯುನಿಟ್|ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಯುನಿಟ್ (EIU)]] ಜನವರಿ 2020 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ|ಕೊಲ್ಲಂ]] 2015 ಮತ್ತು 2020 ರ ನಡುವೆ 31.1% ನಗರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಹತ್ತನೇ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/ |title=3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking |date=8 January 2020 |access-date=8 January 2020}}</ref> ಇದು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಾವಳಿ ನಗರವಾಗಿದೆ. ನಗರವು [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಅನುಪಾತವು ಭಾರತದ 500 ಅತಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php |title=census2011.co.in - Indian Cities |access-date=7 December 2015}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/lifestyle/the-4-least-polluted-cities-in-india-757032/ |title=The 4 Least Polluted Cities in India - India.com |date=7 December 2015 |access-date=7 December 2015}}</ref> [[ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಚೇರ]] ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಕೊಲ್ಲಂ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಕೊಲ್ಲಂ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ಸುತ್ತಲೂ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ]], [[ಪುನಲೂರು]], [[ಪರವೂರು, ಕೊಲ್ಲಂ|ಪರವೂರು]], ಮತ್ತು [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿವೆ. ಕೊಲ್ಲಂ [[ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಂಡೆವಿಲ್|ಮ್ಯಾಂಡೆವಿಲ್]] ಅವರ ''[[ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಂಡೆವಿಲ್|ಪ್ರಯಾಣಗಳು]]'' ನಲ್ಲಿ '''ಪಲೋಂಬೆ''' ಎಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಅದು [[ಯೌವನದ ಚಿಲುಮೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>Mandeville, John. ''[http://www.gutenberg.org/cache/epub/782/pg782.txt The Travels of Sir John Mandeville]''. Accessed 24 September 2011.</ref><ref>Kohanski, Tamarah & Benson, C. David (Eds.) ''The Book of John Mandeville''. Medieval Institute Publications (Kalamazoo), 2007. Op. cit. "[http://www.lib.rochester.edu/camelot/teams/tkap2.htm Indexed Glossary of Proper Names]". Accessed 24 September 2011.</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== {{main|ಕೊಲ್ಲಂಗೆ ಹೆಸರುಗಳು}} ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೊಲ್ಲಂ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ''ಕೊಯಿಲ್ಲಂ'' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದು ''[[ಕೊವಿಲಕಂ]]'' ("ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆ" ಎಂದರ್ಥ) ಮತ್ತು ''[[ಇಲ್ಲಂ]]'' ([[ಇಲ್ಲತು ನಾಯರ್|ನಾಯರ್ ಶ್ರೀಮಂತರು]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೆ) ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=One%20theory%20has%20it%20that,and%20illam%20(brahmin%20house). |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಈ ಹೆಸರು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದ ''ಕೊಲ್ಲಂ'' ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರರ್ಥ "ಮೆಣಸು," ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮೆಣಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ರಫ್ತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=The%20name%20Kollam%20has%20a,and%20exporting%20centre%20for%20pepper. |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> 825 AD ರಲ್ಲಿ, [[ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]], ಅಥವಾ ''ಕೊಲ್ಲವರ್ಷಂ'', ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>ending with the Royal sanction of Tarissapalli copper plates to Assyrian Monks by Vaishnaite Chera King Rajashekara Varma, against the backdrop of a Shivite revival led by Adi Shankara among the Nampoothiri communities [http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm Kerala government website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071121073245/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm |date=21 November 2007 }}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನಾಶವಾದ ನಂತರ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರವನ್ನು ಅರೇಬಿಕ್ನಲ್ಲಿ ''ಕೂಲಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,<ref name="Koolam">{{cite book |author=S. Muhammad Hussain Nainar |url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage |title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language |publisher=University of Madras |year=1942}}</ref> ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ನಲ್ಲಿ ''ಕೌಲಾಂ'', ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ''ದೇಸಿಂಗನಾಡು''.<ref name="auto" /> ==ಇತಿಹಾಸ== {{main|ಕೊಲ್ಲಂ ಇತಿಹಾಸ}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದ ಎರಿಥ್ರಿಯನ್ ಸೀ]]'' (1ನೇ ಶತಮಾನ CE) ನ ಹೆಸರುಗಳು, ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳು]] ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವಾದ ಕ್ವಿಲಾನ್ ಆಗಿ, ಕೊಲ್ಲಂ [[ಪಾಂಡ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (ಸುಮಾರು 3ನೇ ಶತಮಾನ BC–12ನೇ ಶತಮಾನ) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಸುಮಾರು 825 ರಲ್ಲಿ ಮರುವಾನ್ ಸಪಿರ್ ಐಸೊ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ [[ವೆನಾಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವೆನಾಡು]] ಅಥವಾ ಕ್ವಿಲಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಆರಂಭಿಕ [[ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈಜಿಪ್ಟ್ನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈರೋ, ಚೀನಾ ದೇಶದ [[ಕ್ವಾನ್ಝೌ]] ನಗರ, ಮತ್ತು ಮಲೇಷಿಯನ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದ [[ಮಲಕ್ಕಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ.<ref name=Tignor>{{cite book|last=tignor|first=Robert|title=Worlds together, worlds apart: a history of the world from the beginnings of humankind to the present|year=2010|publisher=W.W. Norton & Co.|location=New York|isbn=978-0-393-93492-2|page=365|url=http://books.wwnorton.com/books/detail.aspx?ID=17166|edition=3rd}}</ref> 1280 ರಲ್ಲಿ, [[ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶ|ಯುವಾನ್]] ಚೀನಾದ ರಾಯಭಾರಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಂಗೆ ಬಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Al-Hind, The making of the Indo-Islamic World|publisher=Brill|chapter-url=https://archive.org/details/AndreWinkAlHindTheMakingOfTheIndoIslamKhaledWahsh2FFacebook2FkWahshyahoo.com/page/n24/mode/1up?view=theater&q=Embassy|year=2002|chapter='Trade embassy to Kollam'}}</ref> ===ಪಾಂಡ್ಯ ಆಳ್ವಿಕೆ=== ಕೊಲ್ಲಂನ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಕೇರಳದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. [[ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ನಡುವಿನ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿತು. ಇದು [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ]], [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]], [[ಸೇಲಂ, ತಮಿಳುನಾಡು|ಸೇಲಂ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಳ್ಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು]] ಸೇರಿದಂತೆ. [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು [[ಸಂಗಮ್ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1ನೇ ಮತ್ತು 4ನೇ ಶತಮಾನ CE ನಡುವೆ ಚೇರರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಾದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶವು (ತಿರುವನಂತಪುರ ಮತ್ತು ಆಲಪ್ಪುಳ ನಡುವಿನ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿ) [[ಆಯ್ ರಾಜವಂಶ]]ದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು ಚೇರರಿಗಿಂತ [[ಮಧುರೈ]]ನ [[ಪಾಂಡ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>KA Nilakanta Sastri</ref> [[ಕಾಸ್ಮಾಸ್ ಇಂಡಿಕೋಪ್ಲ್ಯೂಸ್ಟಸ್]], ಗ್ರೀಕ್ [[ನೆಸ್ಟೋರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್|ನೆಸ್ಟೋರಿಯನ್]] ನಾವಿಕ,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_00_0_eintro.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography. Preface to the online edition |publisher=Ccel.org |date=5 July 2003 |access-date=20 April 2013}}</ref> ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಟೋಪೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_11_book11.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography (1897) pp. 358–373. Book 11 |publisher=Ccel.org |access-date=20 April 2013}}</ref> 550 ರಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಅವರು, ''ಮೇಲ್'' (ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ) ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತು ಇರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ತಬ್ರೋಪೇನ್ (ಸಿಲೋನ್) ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಚರ್ಚ್, ಪಾದ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ ಮೇಲ್ನಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮೆಣಸು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿಯಾನ (ನಿಲ್ಲಕಲ್ನ ಕಲ್ಲಿಯಾನ್ಕಲ್) ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯಾದಲ್ಲಿ 325 AD ನ ನೈಸಿಯಾ ಸುನ್ನಹಾಡೋಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಿಷಪ್ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ."<ref>Travancore Manual</ref> ಮರುವಾನ್ ಸಪಿರ್ ಐಸೊ ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರಿನ ಬಳಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದಕ್ಕೆ ವೆನಾಡ್ ರಾಜ ಅಯ್ಯನಾಟಿಕಲ್ ದಾನ ನೀಡಿದರು. [[ತರಿಸಾಪ್ಳ್ಳಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚರ್ಚ್, ರಾಜನು ನೀಡಿದ [[ಕೊಲ್ಲಂ ತಾಮ್ರ ಫಲಕಗಳು|ಕೊಲ್ಲಂ ತಾಮ್ರ ಫಲಕ]] ಅನುದಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕೊಲ್ಲಂ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |author=Jonathan Goldstein |title=The Jews of China |publisher=M. E. Sharpe |year=1999|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=123}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=Edward Simpson|author2=Kai Kresse|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=24 July 2012 |year=2008|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-70024-5|pages=333}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=Uri M. Kupferschmidt|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=25 July 2012|year=1987|publisher=Brill|isbn=978-90-04-07929-8|pages=458–459}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=Husain Raṇṭattāṇi|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=25 July 2012|year=2007|publisher=Other Books|isbn=978-81-903887-8-8|pages=179–}}</ref> ''[[ಕ್ವಿಸ್ಸತ್ ಶಕರ್ವತಿ ಫರ್ಮದ್]]'' ಪ್ರಕಾರ, [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು]], ಕೊಲ್ಲಂ, [[ಮದಾಯಿ]], [[ಬಾರ್ಕೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಧರ್ಮದಂ]], [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ|ಪಂಥಲಯಿನಿ]], ಮತ್ತು [[ಚಾಲಿಯಂ]] ಗಳಲ್ಲಿನ [[ಮಸೀದಿ|''ಮಸ್ಜಿದ್'']]ಗಳು [[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್]] ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅವು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ''ಮಸ್ಜಿದ್''ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್ [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಪಟ್ಟಣದ [[ತಲಾಂಗರ]]ದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of Kerala: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> ===ವೆನಾಡಿನ ರಾಜಧಾನಿ (9 ನೇ ನಿಂದ 12 ನೇ ಶತಮಾನಗಳು)=== {{see also|ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು}} [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|300px|1320 CE ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು, ನಂತರ ಕ್ವಿಲಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದನ್ನು 825 ರಲ್ಲಿ ನೆಸ್ಟೋರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, [[ಮಾರ್ ಸಬೊರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ ಪ್ರೋತ್]], ಅಯ್ಯನಾಡಿಕಲ್ ತಿರುವಡಿಕಲ್, ಸ್ವತಂತ್ರ ವೆನಾಡು ಅಥವಾ ಕ್ವಿಲಾನ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ, [[ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಚೇರ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಂತ, ಇವರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>Kerala Charithram P.59 Sridhara Menon</ref><ref name="Travancore Manual page 244">V. Nagam Aiya (1906), [[Travancore State Manual]], page 244</ref>{{sfnp|Malekandathil|2010}} ಮಾರ್ ಸಪೊರ್ ಐಸೊ ಅವರು ಬ್ಯಾಕರೆ (ತೆವಲಕರ) ಬಳಿಯ ಕೊಲ್ಲಂ (ಕೊರೆ-ಕೆ-ನಿ) ನ ಬಹುತೇಕ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಒಳನಾಡಿನ ಬಂದರನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಕೋರಿಕೆಯ ಬದಲಿಗೆ, ಅವರು ಕೊಲ್ಲಂ ಬಳಿ ಹೊಸ ಬಂದರನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆ ಚೇರ ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದು ರೋಮನ್ನರು ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ನೆಲ್ಸಿಂಡಾ ಮತ್ತು ಟಿಂಡಿಸ್ ಎಂದು ಮತ್ತು ತಮಿಳರಿಗೆ ತೊಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ 6 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪಲ್ಲವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಪಲ್ಲವರು]] ಚೇರರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು ನೆಸ್ಟೋರಿಯನ್ನರಿಗೆ ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯಲು ಮತ್ತು ಸಿರಿಯನ್ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ನಾಂಪೂತಿರಿ ವೈಷ್ಣವರು ಮತ್ತು ನಾಯರ್ ಉಪಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ವೇದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೆ, ತ್ರಿತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>History of Kollam city and Kollam Port [http://www.quilon.com/history.htm Quilon.com]</ref> ಅಯ್ಯನಾಡಿಕಲ್ ತಿರುವಡಿಕಲ್ ಅವರು ಮರುವಾನ್ ಸಪೊರ್ ಐಸೊಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ [[ಥರಿಸಾಪ್ಳ್ಳಿ ಫಲಕಗಳು]] ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಸವಲತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ವಿಲಾನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. [[ಹರ್ಮನ್ ಗುಂಡರ್ಟ್]] ಮರುವಾನ್ ಸಪಿರ್ ಐಸೊ ಅವರು ಥರಿಸ್ಸಪ್ಳ್ಳಿ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ [[ಮಣಿಗ್ರಾಮಂ]] ವ್ಯಾಪಾರ ಗಿಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual |publisher=Asian Educational Services |year=2000 |isbn=978-8120604469 |volume=2 |pages=cxxv–cxxvi, cxxxviii |chapter=Appendix XII (Collection of Deeds)}}</ref> {{sfnp|Malekandathil|2010}}<ref name="Sharma2010">{{cite book|author=Yogesh Sharma|title=Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India|url=https://books.google.com/books?id=FTTGWSme30YC|year=2010|publisher=Primus Books|page=78|isbn=978-93-80607-00-9}}</ref> [[File:Quilon Syrian copper plates (849 AD) PLATE 3.jpg|thumb|'''ಕ್ವಿಲಾನ್ ಸಿರಿಯನ್ ತಾಮ್ರ ಫಲಕಗಳು (849 AD) PLATE 3''']] ಹೀಗೆ ಮಲಯಾಳಂ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ನಗರದ ನಂತರ ಕೊಲ್ಲ ವರ್ಷಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.{{sfnp|Malekandathil|2010}} ಸಿರಾಫ್ನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸೊಲೇಮಾನ್ 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದನು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಿಂದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಚೀನೀ ಹಡಗುಗಳು ಬಳಸುವ ಏಕೈಕ ಬಂದರಾಗಿ ಕ್ವಿಲಾನ್ ಅನ್ನು ಕಂಡನು. ಕೊಲ್ಲಂನ ಆಡಳಿತಗಾರರು (ಹಿಂದೆ 'ದೇಸಿಂಗನಾಡು' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು) ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. [[ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (618–913) ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Travancore Manual, page 244</ref> 7 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಕ್ವಿಲಾನ್ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಚೀನೀ ವ್ಯಾಪಾರವು ಸುಮಾರು 600 ರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡಿತು. ಬಿಷಪ್ ಕ್ಯಾಟಲಾನಿ ಅವರ ''ಮಿರಾಬಿಲಿಯಾ ಡೆಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಾ'' ಕೊಲ್ಲಂನ ಜೀವನದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವರು ಅದನ್ನು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ ಕೊಲ್ಲಂಗೆ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿ ನೋಡಿದರು. [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೊಲೊ]] ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಅವರು 'ಇಂಡಿಯಾ ದಿ ಮೇಜರ್' ನಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ನಿಜ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>Mirabilia Descripta by Jordanus Catalani circa 1320–1336 (trans Hiracut Society, London)</ref> ಸುಲೈಮಾನ್ ಅಲ್-ತಾಜಿರ್, [[ಸ್ಥಾನು ರವಿ ವರ್ಮ]] (9 ನೇ ಶತಮಾನ CE) ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವೆ ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯಾಪಾರವಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book|title=India Charitram|last=Menon|first=A. Shreedhara|publisher=DC Books|year=2016|isbn=9788126419395|location=Kottayam|pages=219}}</ref> === ಕ್ಯಾಟಲನ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ (1375) ನಲ್ಲಿ "ಕೊಲಂಬೊ" ಆಗಿ ಕೊಲ್ಲಂ === [[File:Sultan of Delhi (top) and King of Vijayanagar (bottom) in the Catalan Atlas of 1375.jpg|thumb|[[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನ]] (ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಧ್ವಜ: [[File:Sultan of Delhi Flag according to the Catalan Atlas (1375).png|15px]]) ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಕೊಲಂಬೊದ ರಾಜ" (ಕೊಲ್ಲಂ) (ಧ್ವಜ: [[File:Flag_of_the_Kigdom_of_Colombo,_Catalan_Atlas_1375.png|15px]], ಅಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ [[ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು|ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಮತ್ತು 1329 ರಿಂದ [[ಜೋರ್ಡಾನ್ ಕ್ಯಾಟಲಾ|ಜೋರ್ಡಾನಸ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮಿಷನ್ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ)<ref name="VL4">{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |pages=4–5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref> ಸಮಕಾಲೀನ [[ಕ್ಯಾಟಲನ್ ಅಟ್ಲಾಸ್]] 1375 ರಲ್ಲಿ.<ref>{{cite book |last1=Massing |first1=Jean Michel |last2=Albuquerque |first2=Luís de |last3=Brown |first3=Jonathan |last4=González |first4=J. J. Martín |title=Circa 1492: Art in the Age of Exploration |date=1 January 1991 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-05167-4 |url=https://books.google.com/books?id=wMK-Ba0-RG4C&pg=PA30 |language=en}}</ref> ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಿಖರವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite book |title=Cartography between Christian Europe and the Arabic-Islamic World, 1100-1500: Divergent Traditions |date=17 June 2021 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-44603-8 |page=176 |url=https://books.google.com/books?id=eq0zEAAAQBAJ&pg=PA176 |language=en}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: "ಇಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬೊದ ರಾಜ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ."<ref>{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |page=5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref>]] 13 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯಲ್ಲಿ, [[ಮರವರ್ಮನ್ ಕುಲಶೇಖರ ಪಾಂಡ್ಯನ್ I]], [[ಪಾಂಡ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಪಾಂಡ್ಯ]] ಆಡಳಿತಗಾರ, ವೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref>KA Nilakanta Sastri, p197</ref> ಈ ನಗರವು 1375 CE ನ ಕ್ಯಾಟಲನ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬೊ ಮತ್ತು ಕೊಲೊಬೊ ಎಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಕ್ಷೆಯು ಈ ನಗರವನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಗರವೆಂದು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಡಳಿತಗಾರನಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="VL4"/> ರಾಜನ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಪಠ್ಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ: {{blockquote|''ಆಸಿ ಸೆನ್ಯೊರೆಜ ಲೊ ರೇ ಕೊಲೊಬೊ, ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾ. ಪ್ರುವಿನ್ಸಿಯ ಡಿ ಕೊಲಂಬೊ''<br />(ಇಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಕಿಂಗ್ ಕೊಲೊಬೊ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಕೊಲಂಬೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ).<ref name="VL4"/>}} ಈ ನಗರವನ್ನು 825 ರಲ್ಲಿ ಮರುವಾನ್ ಸಪಿರ್ ಐಸೊ, ಪರ್ಷಿಯನ್ [[ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]] ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. 1329 CE ಯಲ್ಲಿ, [[ಪೋಪ್ ಜಾನ್ XXII]] ಕೊಲ್ಲಂ / ಕೊಲಂಬೊವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು [[ಜೋರ್ಡಾನ್ ಕ್ಯಾಟಲಾ|ಕ್ಯಾಟಲೋನಿಯಾದ ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಅನ್ನು, [[ಡೊಮಿನಿಕನ್ ಸನ್ಯಾಸಿ]], ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪಂಥದ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೊದಲ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.<ref name="VL4" /> ===ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಡಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳು (16 ನೇ ನಿಂದ 18 ನೇ ಶತಮಾನಗಳು)=== [[File:Thambiran Vanakkam 1578.JPG|thumbnail|''[[ತಂಬಿರಾನ್ ವನಕ್ಕಂ]]'']] [[File:Retrato de Afonso de Albuquerque (após 1545) - Autor desconhecido-cortado.png|thumb|ವೈಸ್ರಾಯ್ [[ಅಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕ್ವೆರ್ಕ್]]]] ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು [[ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗ]]ದಲ್ಲಿ 1498 ರಲ್ಲಿ [[ಕಪ್ಪಾಡ್]] [[ಕೋಳಿಕೋಡ್]] ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು, ಹೀಗಾಗಿ ಯುರೋಪ್ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೇರ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ಅವರು 1502 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂನ ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು, ಇದು ಅವರ ಮೆಣಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/thangasseri-kollam/296|title=Thangasseri, Kollam, Dutch Quilon, Kerala|website=Kerala Tourism}}</ref> ನಂತರ ಮೂರ್ಸ್/ಅರಬ್ಬರೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ತೆವಲಕರದ ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಚರ್ಚ್ (ದೇವಾಲಯ) ನಾಶವಾಯಿತು. 1517 ರಲ್ಲಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಅದು ನಂತರ ಡಚ್ಚರೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. 1661 ರಲ್ಲಿ, [[ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಳೆಯ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ನಂತರ ಡಚ್ಚರಿಂದ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ನಂತರ 1795 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web|url=https://kollamcity.in/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|title=Kollam City|archivedate=2 June 2015|website=Bebas88}}</ref> ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ ಇಂದಿಗೂ ಆಂಗ್ಲೋ-ಭಾರತೀಯ ವಸಾಹತಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಭಾರತೀಯರು ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಚರ್ಚ್, ಹಳೆಯ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್-ನಿರ್ಮಿತ ಚರ್ಚ್,<ref>[http://www.ucanindia.in/news/new-proof-for-preportuguese-mission-in-kollam/23928/daily New proof for Pre-Portuguese mission in Kollam]</ref> ಪ್ರದೇಶದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://tourmet.com/thangassery-fort/ |title=Tourmet - Thangassery, Kollam |date=21 May 2013 |access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |title=History of Kollam |access-date=15 January 2014 |archive-date=2 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602133158/http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |url-status=dead }}</ref><ref>'Jornada' of Portuguese Bishop Dom Alexis Menezes 1599–1600AD</ref> <gallery> File:Quilon 1505 verbessert.jpg|1500 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ File:Quilon 1670 verbessert.jpg|1661 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ File:A view of Coylang Wellcome L0038178.jpg|1700 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ </gallery> ===ಕ್ವಿಲಾನ್ ಕದನ=== {{main|ಕ್ವಿಲಾನ್ ಕದನ}} [[File:1756 Bellin Map of Kollam Fort, Kerala, India - Geographicus - Coylan-bellin-1756.jpg|thumb|1756 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಕೋಟೆಯು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಡಚ್ಚರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರ]] [[ಕ್ವಿಲಾನ್ ಕದನ]]ವು 1809 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ನ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸೈನ್ಯದ ನಡುವೆ, ಆಗಿನ ದಳವ (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ) [[ವೇಲು ಥಂಪಿ ದಳವ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕ್ವಿಲಾನ್ನ [[ಕ್ಯಾಂಟನ್ಮೆಂಟ್ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]]ಯ ನಡುವೆ ಹೋರಾಡಲಾಯಿತು. ಕದನವು ಕೇವಲ ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YYlC_qF_eB0C&q=History+of+Travancore+by+P.+Shangoony+Menon&pg=PA6 |title=E-book:History of Travancore by P. Shangoony Menon |isbn=9788184650013 |access-date=2014-11-05|last1=David |first1=Maria A. |year=2009 |publisher=ISPCK }}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಕ್ಯಾಂಟನ್ಮೆಂಟ್ ಮೈದಾನದ ಬಳಿ ಇರುವ ಅವರ ಸೈನ್ಯದ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಆಕ್ರಮಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಕಂಪನಿ ಪಡೆಗಳು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆದ್ದವು, ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಬಂಡುಕೋರರಿಗೆ ಕೋರ್ಟ್-ಮಾರ್ಷಲ್ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="History of Travancore">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/a-place-in-history/article3218611.ece|title=A place in history|newspaper=The Hindu |date=29 June 2006|via=www.thehindu.com}}</ref> ===ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ಆಳ್ವಿಕೆ=== 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ CE, [[ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ವು [[ಕಣ್ಣೂರು]] ಮೂಲದ [[ಕೊಲತುನಾಡು]] ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಪರಪ್ಪನಾಡ್]] ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>Travancore State Manual</ref> 1755 ರಲ್ಲಿ [[ಪುರಕ್ಕಡ್]] ಕದನದಲ್ಲಿ [[ಕೋಳಿಕೋಡ್ ಇತಿಹಾಸ|ಕೋಳಿಕೋಡ್]] ನ ಪ್ರಬಲ [[ಜಾಮೋರಿನ್]] ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="AHoT 162">{{cite book|last1=Shungoony Menon|first1=P.|title=A History of Travancore from the Earliest Times|date=1878|publisher=Higgin Botham & Co.|location=Madras|pages=[https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog/page/n212 162]–164|url=https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog|access-date=5 May 2016|language=en|format=pdf}}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕಚೇರಿಯು 1830 ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು [[ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ|ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುವನಂತಪುರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/short-history-kerala-secretariat-building-celebrates-150-years-111767 |title=A short history of the Kerala Secretariat as building celebrates 150 years |publisher=The NEWS Minute |date=5 November 2019 |access-date=6 November 2019}}</ref> ===ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು ಸಮುದ್ರ ತಳದಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ=== [[File:Plan of Kollam 1850.jpg|thumb|1850 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂನ ಯೋಜನೆ]] [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು]] ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರಿಂದ ಉತ್ಖನನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ತಂಡವು ಚೀನೀ ಪಿಂಗಾಣಿ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/emergence-of-antiques-triggers-treasure-hunt-in-kollam/article5711850.ece |title=Emergence of antiques triggers treasure hunt in Kollam |work=The Hindu|date=21 February 2014 |access-date=11 January 2017}}</ref> ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನೊಂದಿಗಿನ ಚೀನೀ ತಂಡ, ಕೇರಳ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ (KCHR) ನೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ತಂಡ, ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚೀನೀ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/from-china-on-a-coin-trail/article7192254.ece|date=2015-05-11|title=From China on a coin trail|access-date=2020-11-04|last=Pereira|first=Ignatius|work=The Hindu}}</ref> ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== {{Main|ಕೊಲ್ಲಂನ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ}} [[File:Kollam Canal, Jan 2016.jpg|thumb|[[ಕೊಲ್ಲಂ ಕಾಲುವೆ]] ಪರವೂರ್ ಬಳಿ|left]] ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ನೀಂದಕರ]] ಮತ್ತು [[ತ್ರಿಕ್ಕರುವ]] [[ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಭಾರತ|ಪಂಚಾಯತ್]]ಗಳು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಮಯ್ಯನಾಡ್]], ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ತ್ರಿಕ್ಕೋವಿಲ್ವಟ್ಟಂ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಟ್ಟಂಕರ]], ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರವು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ನಗರವು ತಿರುವನಂತಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು {{cvt|71|km}}, ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ {{cvt|140|km}}, ಮತ್ತು [[ಕೋಳಿಕೋಡ್]] ನಿಂದ {{cvt|350|km}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3]] ಮತ್ತು [[ಇತ್ತಿಕ್ಕರ ನದಿ]] ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ. {{cvt|7.7|km|adj=on}} ಉದ್ದದ [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕಾಲುವೆ]] ಪರವೂರ್ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಉಪನಗರಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಮತ್ತೊಂದು ನದಿಯಾದ ಕಲ್ಲಡ ನದಿಯು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತ್ತಿಕ್ಕರ ನದಿಯು [[ಪರವೂರ್ ಕಾಯಲ್]] ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಕಾಯಲ್, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ, ವಟ್ಟಕ್ಕಾಯಲ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |archive-url=https://archive.today/20140901102439/http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |url-status=dead |archive-date=1 September 2014 |title=A stream fading into historyg |date=20 September 2004 |work=[[The Hindu]] |access-date=23 January 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maruthadi.elisting.in/ |title=Maruthadi - Maruthadi.Elisting.in |access-date=23 January 2020 |archive-date=3 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103234102/http://www.maruthadi.elisting.in/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |title=Water Resources - Government of Kerala |date=7 March 2015 |access-date=23 January 2020 |archive-date=3 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103235948/http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |url-status=dead }}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2016 ರಲ್ಲಿ, ''ಇಂಡಿಯಾಟೈಮ್ಸ್'' ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಒಂಬತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.indiatimes.com/culture/travel/9-of-the-least-polluted-cities-on-earth-you-could-consider-moving-to-251818.html |title=9 of the Least Polluted Cities on Earth You Could Consider Moving To |date=13 March 2016 |publisher=Indiatimes |access-date=21 March 2016}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ [[ಬುಕಿಂಗ್.ಕಾಮ್]] ನ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ವಿಮರ್ಶಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2020 ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/travel-tourism/for-2nd-year-in-row-kerala-tops-list-of-most-welcoming-places-report/1832102/ |title=For 2nd year in row, Kerala tops list of most welcoming places: Report |publisher=Financial Express |date=22 January 2020 |access-date=23 January 2020}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ – ರೋಮನ್ನರು, ಚೀನಿಯರು, ಅರಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪೂರ್ವ ದೇಶದವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬೈಬಲ್ನ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸೊಲೊಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯವರೆಗಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ (ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ಪತ್ತೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ).<ref>{{cite web|title=The legendary beauty of Kollam|date=28 June 2023 |url=http://www.financialexpress.com/story-print/1159603}}</ref><ref>{{cite web|title=History of Kollam|url=http://paru.in/history-of-kollam|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602135640/http://paru.in/history-of-kollam|archive-date=2 June 2015}}</ref> [[ಅರ್ಯಂಕಾವು|ಅರ್ಯಂಕಾವು ಕಣಿವೆ]] ಮೂಲಕ [[ಸೆಂಗೊಟ್ಟೈ|ಶೆಂಕೊಟ್ಟಾ ಅಂತರ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ಇತ್ತು. ಎತ್ತಿನಗಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ಮೆಣಸಿನ ಒಳನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು [[ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರವು ಇದು ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ನಂತರ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಬಲವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ಸಮುದ್ರ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡಂಬಿ ಬೀಜಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Kollam Tourism - Official Website|url=http://www.kollamtourism.com/history.html/|access-date=6 January 2014|archive-date=27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227075259/http://www.kollamtourism.com/history.html|url-status=dead}}</ref> {{Weather box |location= ಕೊಲ್ಲಂ |metric first= yes |single line= yes |width = auto |temperature colour = pastel |Jan high C= 31 |Feb high C= 31 |Mar high C= 32 |Apr high C= 32 |May high C= 31 |Jun high C= 29 |Jul high C= 29 |Aug high C= 29 |Sep high C= 29 |Oct high C= 30 |Nov high C= 29 |Dec high C= 30 |Jan low C= 23 |Feb low C= 23 |Mar low C= 25 |Apr low C= 26 |May low C= 25 |Jun low C= 24 |Jul low C= 24 |Aug low C= 24 |Sep low C= 24 |Oct low C= 24 |Nov low C= 24 |Dec low C= 23 |Jan rain mm= 18 |Feb rain mm= 26 |Mar rain mm= 53 |Apr rain mm= 147 |May rain mm= 268 |Jun rain mm= 518 |Jul rain mm= 381 |Aug rain mm= 248 |Sep rain mm= 209 |Oct rain mm= 300 |Nov rain mm= 208 |Dec rain mm= 51 |rain colour = green |Jan rain days= 1 |Feb rain days= 2 |Mar rain days= 4 |Apr rain days= 8 |May rain days= 11 |Jun rain days= 21 |Jul rain days= 19 |Aug rain days= 16 |Sep rain days= 12 |Oct rain days= 12 |Nov rain days= 8 |Dec rain days= 3 |unit rain days= 0.1 mm |source= [http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/kollam.php Weather2Travel] |date= May 2012 }} ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಗಳು== === ಜನಸಂಖ್ಯೆ === {{As of|2011|alt=2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ,}}<ref name=census>{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF|title=Kerala: Population, Population in the age group 0-6 and literates by sex – Urban Agglomeration /Town : 2001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004314/http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF |archive-date=27 September 2007 }}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವು 349,033 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗೆ 5,400 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ (ಪ್ರತಿ 1,000 ಪುರುಷರಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ) 1,112 ಆಗಿತ್ತು, ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. {{As of|2010}}, ಕೊಲ್ಲಂ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 93.77% ಆಗಿತ್ತು,<ref>{{cite web|url=http://kollam.nic.in/edu.html |title=Kollam District |publisher=kollam.nic.in |access-date=24 June 2010}}</ref> ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 74.04% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 95.83% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರದು 91.95%. ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ, 11% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಆರು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು. ಮೇ 2015 ರಲ್ಲಿ, [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ತ್ರಿಕ್ಕಡವೂರು ಪಂಚಾಯತ್ ಅನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ|ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]]ಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ವಿಲೀನದೊಂದಿಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು {{cvt|73.03|km2}} ಆಗಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 384,892 ಆಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/thrikadavur-becomes-part-of-kollam-city/article7300668.ece |title=Thrikadavur becomes part of Kollam city |work=The Hindu|date=9 June 2015 |access-date=11 June 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |title=Thrikadavur Panchayath |publisher=Thrikadavur Panchayath |access-date=11 June 2015 |archive-date=12 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |url-status=dead }}</ref> ಮಲಯಾಳಂ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] ನಗರದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಭಾರತೀಯ]]ರ, [[ಕೊಂಕಣಿ ಜನರು|ಕೊಂಕಣಿ]] ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ, [[ತೆಲುಗು ಜನರು|ತೆಲುಗು]] ಚೆಟ್ಟಿ, ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಾಲಿಗಳು|ಬೆಂಗಾಲಿ]] ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳೂ ಇವೆ. ಆಡಳಿತದ ಸುಲಭತೆಗಾಗಿ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಸ್ಥಳೀಯ ವಲಯ ಕಚೇರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |title=Building Permit Management System -Kollam Corporation |access-date=16 December 2014 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |url-status=dead }}</ref> * ಕೇಂದ್ರ ವಲಯ (''[[ಕೊಲ್ಲಂ ಕ್ಯಾಂಟನ್ಮೆಂಟ್|ಕ್ಯಾಂಟನ್ಮೆಂಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ''), [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] * [[ಶಕ್ತಿಕುಲಂಗರ]] ವಲಯ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] * [[ವಡಕ್ಕೇವಿಲ]] ವಲಯ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] * [[ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು]] ವಲಯ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] * [[ಇರವಿಪುರಂ]] ವಲಯ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] * ತ್ರಿಕ್ಕಡವೂರು ವಲಯ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] 2014 ರಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಮೇಯರ್, ಪ್ರಸನ್ನ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್, ಟ್ರಿವಾಂಡ್ರಮ್ ರಾಯಲ್ ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ನಿಂದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-kollam-mayor/article5865568.ece |title=Award for Kollam Mayor |work=[[The Hindu]] |date=2014-04-03 |access-date=2014-06-06}}</ref> === ಧರ್ಮ === {{See also|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ}} {{bar box |title=ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ (2011)<ref name="census2001">{{cite web | title = Kollam City Census 2011 data | publisher = Census2011 | url = http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html | access-date =27 January 2016}} </ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ಧರ್ಮ |right1=ಶೇಕಡಾವಾರು |float=right |bars= {{bar percent|[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]|darkorange|56}} {{bar percent|[[ಇಸ್ಲಾಂ]]|green|22}} {{bar percent|[[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]|blue|21}} {{bar percent|ಇತರೆ|black|1}} |caption=ಧರ್ಮಗಳ ವಿತರಣೆ<br /> †<small>ಹೇಳದಿರುವುದು, [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]] (<0.01%), [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]] (<0.01%) ಸೇರಿದೆ.</small> }} [[File:Front Wide Anthonys Church Kollam Kerala Mar22 A7C 01676.jpg|thumb|ಸೇಂಟ್ ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್, ವಡ್ಡಿ, 1910 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು]] ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಪಂಚವಾಗಿದೆ, ಇದರ ನಿವಾಸಿಗಳು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="A Survey of Kerala History">Menon, A Sreedhara; "A Survey of Kerala History"; DC Books, 1 January 2007 – History – pp 54–56 [https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C&q=A+Survey+Of+Kerala+History]</ref> ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಶತಮಾನಗಳ-ಹಳೆಯ ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 56.35% [[ಹಿಂದೂ]] ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಸೌರ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್|ಸೌರ]] ಮತ್ತು [[ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮಯ|ನಕ್ಷತ್ರ]] [[ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ಆದ [[ಕೊಲ್ಲಂ ಯುಗ]] (''ಮಲಯಾಳಂ ಯುಗ'' ಅಥವಾ ''ಕೊಲ್ಲವರ್ಷಂ'' ಅಥವಾ ''ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್'' ಅಥವಾ ''ಮಲಬಾರ್ ಯುಗ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) 825 CE (ಪೊತು ವರ್ಷಂ) ನಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Kollam Era|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|archive-date=27 May 2015|access-date=30 December 2014|publisher=Indian Journal History of Science}}</ref><ref>{{Citation|author=Broughton Richmond|title=Time measurement and calendar construction|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ|page=218|year=1956}}</ref><ref>{{Cite book|author=R. Leela Devi|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ|title=History of Kerala|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|page=408}}</ref> [[ಮುಸ್ಲಿಂ]]ಗಳು ಕೊಲ್ಲಂನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 22.05% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 80,935 ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Population of Kollam City - Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗಿಂತ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯವಾಗಿರುವ ಏಕೈಕ ಜಿಲ್ಲೆ ಇದಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/283-kollam.html|website=census2011.co.in |date=1 January 2011|title=Kollam District Religion Data - Hindu/Muslim|access-date=18 May 2026}}</ref>. ಕರ್ಬಲಾ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಮಕಾನಿ ಮಸೀದಿಯು ನಗರದ ಈದ್ಗಾಹ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕರುವಾದ 300 ವರ್ಷಗಳ-ಹಳೆಯ ಜುಮಾ-'ಅತ್ ಪಲ್ಲಿಯು ಸೂಫಿ ಸಂತ, ಸಯ್ಯದ್ ಅಬ್ದುರ್ ರಹಮಾನ್ ಜಿಫ್ರಿ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Important religious centres in Kollam|url=http://kollam.nic.in/reli.html|access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Mosque|url=http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608035033/http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|url-status=usurped|archive-date=8 June 2013|access-date=29 July 2014}}</ref> ಕ್ರೈಸ್ತರು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 21.17% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Kollam City Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> [[ಕ್ವಿಲಾನ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ]] (ಕೊಲ್ಲಂ) ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು [[ಪೋಪ್ ಜಾನ್ XXII]] 9 ಆಗಸ್ಟ್ 1329 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1886 ರಂದು ಮರು-ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವು {{cvt|1,950|sqkm}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು 4,879,553 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ 235,922 (4.8%). ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್]], 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯದು, ಇದು [[ಕ್ವಿಲಾನ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ ಸಹ-ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Roman Catholic Diocese of Quilon|url=http://www.quilondiocese.com/index.php|access-date=25 March 2013|publisher=Kollam Diocese|archive-date=18 ಜನವರಿ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130118222513/http://www.quilondiocese.com/index.php|url-status=dead}}</ref> [[ಕೊಲ್ಲಂ-ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್|CSI ಕೊಲ್ಲಂ-ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್ನ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=CSI Redraws Borders of Dioceses|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|access-date=19 January 2016|publisher=The New Indian Express|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193822/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|url-status=dead}}</ref> ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರಕ್ಕಾಗಿ [[ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್ ಮಿಷನ್]]ನ ಕೇರಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿದೆ. ==ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ== {{Main|ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ}} {{See also|ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಪೊಲೀಸ್}}[[File:Location map India Kollam EN.svg|left|thumb|ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ನಕ್ಷೆ]] ಕೊಲ್ಲಂ ನಿಗಮದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇಯರ್ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ)|CPI(M)]] ನ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ [[ವಿ. ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126072923/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |url-status=dead |archive-date=26 November 2015 |title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala |work=The Economic Times|date=18 November 2015 |access-date=25 November 2015}}</ref> ===ನಗರ ರಚನೆ=== {{Main|ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ}} ಒಟ್ಟು 1,187,158<ref name="Panchayath Level Statistics - Kollam(2011)">{{cite web | url = http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | title = Kollam District Level Statistics 2011 | access-date = 2014-01-01 | year = 2012 | publisher = ecostat.kerala.gov.in | archive-date = 2 January 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140102192758/http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | url-status = dead }}</ref> ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು 349,033 ನಗರ ನಿಗಮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೊಲ್ಲಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಸಮೂಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಸಮೂಹಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] 49 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. {{As of|2011}}, ನಗರದ 154.59% ನಗರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="Census India-2011 - Kollam">{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Analysis_Census_Data.pdf | title = Analysis of Census Date |website=censusindia.gov.in}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವು ಉಳಿಯಾಕೋವಿಲ್, [[ಅಡಿಚನಲ್ಲೂರು]], [[ಅಡಿನಾಡ್]], [[ಅಯನಿವೇಲಿಕುಲಂಗರ]], ಚವರ, [[ಚವರ ಥೆಕ್ಕುಂಭಾಗೊಮ್|ಚವರ ದಕ್ಷಿಣ]], [[ಎಲಂಪಲ್ಲೂರು]], [[ಇರವಿಪುರಂ]] (ಭಾಗ), [[ಕಲ್ಲೇಲಿಭಾಗೊಮ್]], [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]], ಕೊಲ್ಲಂ, ಕೊಟ್ಟಂಕರ, [[ಕುಲಶೇಖರಪುರಂ]], ಮಯ್ಯನಾಡ್, [[ಮೀನಾಡ್]], [[ನೆಡುಂಪನ]], [[ನೀಂದಕರ]], [[ಓಚಿರ]], [[ಪನಾಯಂ]], [[ಪನ್ಮನ]], ಪರವೂರ್, [[ಪೆರಿನಾಡ್]], [[ಪೂತಕ್ಕುಳಂ]], [[ತಾಳುತಲ]], [[ತೊಡಿಯೂರು]], ತ್ರಿಕ್ಕಡವೂರು, ತ್ರಿಕ್ಕರುವ, [[ತ್ರಿಕ್ಕೋವಿಲ್ವಟ್ಟಂ]], ಮತ್ತು [[ವಡಕ್ಕುಂತಲ]] ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html| title=Kollam city population Census |publisher=census2011.co.in |access-date=16 December 2013}}</ref>[[File:British Residency in Asramam, Kollam.jpg|right|thumb|[[ಅಸ್ರಾಮಂ]] ನಲ್ಲಿನ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಕೊಲ್ಲಂ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]], ಕೊಲ್ಲಂ.]] ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವನ್ನು "ಕೇರಳದ ಬಂದರು ನಗರ"ವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. [[ಮಾರುತಡಿ]]-[[ಇರವಿಪುರಂ]] ಪ್ರದೇಶದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="Kollam - Port City Project - News published in Mathrubhumi Daily">{{cite web | url = http://i1324.photobucket.com/albums/u606/quilonsky/Mathrubhumi_zps52ba640e.png | title = Kollam - Port City Project | year = 2013}}</ref> ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== {{main|ಕೊಲ್ಲಂನ ಆರ್ಥಿಕತೆ}} [[File:RP Mall, Kollam.jpg|thumb|[[ಆರ್ಪಿ ಮಾಲ್, ಕೊಲ್ಲಂ]]]] [[File:Dreams Mall(Lulu Market), Kottiyam.jpg|thumb|ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಮಾಲ್ ([[ಲುಲು ಗ್ರೂಪ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್|ಲುಲು ಹೈಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್]]), [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೊಟ್ಟಿಯಂ]] [[File:Chinese Fishing Net Raising Birds Sunrise Ashtamudi Kollam Mar22 A7C 01784.jpg|right|thumb|ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ [[ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆ|ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆ]]]] ಕೊಲ್ಲಂನ ನಗರ ಜೀವನವು ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು [[ತಲಾ ಆದಾಯ]]ದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ]].<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |title=Delhi ranked 23rd in mega survey of 53 Indian cities |work=Hindustan Times |date=14 June 2015 |access-date=26 June 2015 |archive-date=26 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626182426/http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |url-status=dead }}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಫ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ನಗರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |title=Appendices and Aayat Niryat Forms |publisher=Government of India |access-date=1 July 2015 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701150541/http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಇದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬಂದರು ನಗರವಾಗಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ನಗರದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ನೀಂದಕರ ಮತ್ತು [[ಶಕ್ತಿಕುಲಂಗರ]] ಗ್ರಾಮಗಳು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಅಂದಾಜು 134,973 ಜನರು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಚೆರಿಯಾಜೀಕ್ಕಲ್, ಆಲಪ್ಪಾಡ್, ಪಾಂಡರತುರುತು, ಪುತ್ತೆಂತುರ, [[ನೀಂದಕರ]], ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ, [[ಇರವಿಪುರಂ]] ಮತ್ತು ಪರವೂರು 26 ಪ್ರಮುಖ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು. 24 ಒಳನಾಡಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ. ಸರ್ಕಾರವು ನೀಂದಕರದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಂದರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಮೀನು ಸಂಪನ್ಮೂಲವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 85,275 ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮೀನು ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೊಲ್ಲಂನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 3000 ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ದೋಣಿಗಳು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಂದರಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. FFDA ಮತ್ತು VFFDA ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನು ಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇರವಿಪುರಂನಲ್ಲಿ 100 ಮನೆಗಳ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಅಯಿರಂತೆಂಗು]]ನಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆದಾರರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಏಕೈಕ ಟರ್ಕಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರವು [[ಕುರೀಪುಳ (ಪೆರಿನಾಡ್)|ಕುರೀಪುಳ]]ದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |title=Department of Animal Husbandry - Kerala |access-date=13 January 2014 |archive-date=29 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029102340/http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |url-status=dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿವೆ, ಇಂಡಿಯನ್ ರೇರ್ ಅರ್ಥ್ಸ್, ಚವರ ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ ಮಿಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಪಾರ್ವತಿ ಮಿಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]], ಕೊಲ್ಲಂ. [[ಕುಂದರ]]ದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸೆರಾಮಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, [[ಕುಂದರ]]ದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಅಲೈಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, ಚವರದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಪ್ರೇಮೋ ಪೈಪ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಚವರದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಮಿನರಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೆಟಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ. ಖಾಸಗಿ/ಸಹಕಾರಿ ವಲಯದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಕುಂದರ]]ದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟೀಫನ್ & ಕಂ, ಪರವೂರ್ನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರ್ಕೋ ಮತ್ತು ಚಥನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ನೂಲುವ ಮಿಲ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |title=Kollam - Trade & Commerce |access-date=10 January 2014 |archive-date=22 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122192403/http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |url-status=dead }}</ref> [[File:Kollam technopark, Kundara.jpg|thumb|ಟೆಕ್ನೋಪಾರ್ಕ್ ಕೊಲ್ಲಂ]] ಕುಂದರ, ಮುಲವನ, ಮತ್ತು ಚಥನ್ನೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಕ್ಲೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದ ಚಿಪ್ಪುಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಿಚನಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.kollam.gov.in/reso.html|title=resources - Kollam|access-date=10 January 2014|archive-date=18 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118081338/http://kollam.gov.in/reso.html|url-status=dead}}</ref> "ವಿಶ್ವದ ಗೋಡಂಬಿ ರಾಜಧಾನಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೊಲ್ಲಂ ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೋಡಂಬಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಡಂಬಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | last = Pereira | first = Ignatius | title = Kerala's cashew processing industry in crisis | newspaper = [[The Hindu]] | date = 20 November 2016 | url = https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala%E2%80%99s-cashew-processing-industry-in-crisis/article16664972.ece | access-date = 2026-08-04 }}</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಸುಮಾರು 800,000 ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ಗೋಡಂಬಿಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web|url=http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |language=ml |script-title=ml:കൊല്ലം തുറമുഖത്തെ കസ്റ്റംസ് ക്ളിയറന്‍സുകള്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ സംവിധാനത്തിലേക്ക് |access-date=2014-11-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022170950/http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |archive-date=22 October 2014 }} Online Customs Clearance Facility for Kollam Port to be ready in a month</ref> ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 130,000 ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಗೋಡಂಬಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rise-in-earnings-from-cashew-kernel-exports/article3893095.ece] Rise in earnings from cashew kernel exports - The Hindu</ref> [[ಭಾರತದ ಗೋಡಂಬಿ ರಫ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಮಂಡಳಿ]] (CEPCI) 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ ರಫ್ತುಗಳು 275,000 ಟನ್ಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಕಿ ಅಂಶಕ್ಕಿಂತ 120 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.business-standard.com/article/markets/cashew-body-sets-target-to-double-exports-by-2020-108122901044_1.html] CEPCI - Kollam</ref> [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಗೋಡಂಬಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] (KSCDC) ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ [[ಮುಂಡಕ್ಕಲ್]] ನಲ್ಲಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ 30 ಗೋಡಂಬಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, 24 ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cashewcorporation.com/Organization.php |title=:: KSCDC :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=26 August 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215062231/http://cashewcorporation.com/Organization.php |archive-date=15 February 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |archive-url=https://archive.today/20140806070550/http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |url-status=usurped |archive-date=6 August 2014 |title=:: The Kerala State Cashew Development Corporation Limited :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=29 July 2014}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ನಗರದ [[ಮಾರುತಡಿ]], [[ಶಕ್ತಿಕುಲಂಗರ]], [[ಕವನಾಡ್]], [[ನೀಂದಕರ]], [[ಅಸ್ರಾಮಂ]], [[ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು]], [[ತಿರುಮುಲ್ಲವಾರುಂ|ತಿರುಮುಲ್ಲವಾರಂ]] ಮತ್ತು [[ಉಳಿಯಾಕೋವಿಲ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.keralaexporters.com/categories/food/] Kerala Exporters</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |title=Other Items |access-date=2014-11-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043858/http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |archive-date=4 March 2016}} Kollam - Marine Food Exporters</ref> ಕ್ಯಾಪಿಥಾನ್ಸ್, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮರೀನ್ ಎಕ್ಸ್ಪೋರ್ಟರ್ಸ್, ಇಂಡಿಯಾ ಫುಡ್ ಎಕ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಓಷಿಯಾನಿಕ್ ಫಿಶರೀಸ್ ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>[http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209205334/http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish|date=9 December 2014}} Registered Kerala Exporters</ref> ಕೊಲ್ಲಂನ [[ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ]]ದ ಚಿಪ್ಪು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಸಮುದ್ರ ಸ್ಟೀವರ್ಡ್ಶಿಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] (MSC) ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.icar.org.in/en/node/8346|title=Ashtamudi short-neck clam fisheries becomes India's first MSC certified fisheries|date=2014-11-05|publisher=[[Indian Council of Agricultural Research]]|access-date=2015-05-16}}</ref> ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಕೊಲ್ಲಂ ಫೆಸ್ಟ್ ಕೊಲ್ಲಂನ ಸ್ವಂತ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇರಳೀಯರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನೂರಾರು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಂಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ಫೆಸ್ಟ್ನ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಅಶ್ರಮಂ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ಫೆಸ್ಟ್ ಕೊಲ್ಲಂನ ಸಹಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೊಲ್ಲಂನ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Kollam Fest 10 November 2011|url=http://thiraseela.com/static/festivals/Kollam-Fest-2011.php|access-date=3 March 2016|publisher=Thiraseela.com}}</ref> [[ಕೊಲ್ಲಂ ಪೂರಂ]], [[ಅಸ್ರಾಮಂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]] ಹಬ್ಬದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 15 ಏಪ್ರಿಲ್ ರಂದು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ 16 ಏಪ್ರಿಲ್ ರಂದು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರಂ ಅನ್ನು ಅಶ್ರಮಂ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಟ್ರೋಫಿ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ]] (PTBR) ಕೊಲ್ಲಂನ ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ರೆಗಟ್ಟಾ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=presidents trophy boat race|url=http://presidentstrophy.gov.in/|access-date=20 April 2013|publisher=Presidentstrophy.gov.in}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|date=24 October 2016|title=President's Trophy boat race on November 1|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/presidents-trophy-boat-race-on-nov-1/article9260279.ece|access-date=20 April 2013|work=The Hindu}}</ref> ==ಸಾರಿಗೆ== {{Main|ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ}} ===ರಸ್ತೆ=== ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ (KSRTC)]] ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 3 ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ - [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ]], [[ಅಂಡಮುಕ್ಕಂ ನಗರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ|ಅಂಡಮುಕ್ಕಂ ನಗರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಮತ್ತು [[ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]].<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram-ksrtc-executive-directors-in-charge-of-zones/articleshow/56403671.cms| title=Thiruvananthapuram: KSRTC executive directors in-charge of zones |work=The Times of India|date=8 January 2017 |access-date=9 January 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|title=National Highways in Kerala|publisher=Kerala PWD|access-date=9 August 2016|archive-date=16 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816023351/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|url-status=dead}}</ref> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | image1 = Dalavapuram bridgea.jpg | caption1 = ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಬಳಿಯ [[ಚವರ ಥೆಕ್ಕುಂಭಾಗೊಮ್]] ಸೇತುವೆ - ಈ ಸೇತುವೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಥೆಕ್ಕುಂಭಾಗೊಮ್ ಜನರಿಗೆ ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. | image2 = Kollam Bypass, Feb 2020.jpg | caption2 = [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬೈಪಾಸ್]] - {{cvt|13.141|km|adj=on}} ಉದ್ದದ ಕೊಲ್ಲಂ ಬೈಪಾಸ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 1975 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. | image3 = KSRTC Bus Station, Kollam.jpg | caption3 = [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇನ್ನೂ ನವೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. | image4 = Traffic Thevally Bridge Kollam Kerala Mar22 A7C 01797.jpg | caption4 = ಥೇವಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಯತುಕಡವಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಥೇವಳ್ಳಿ ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಚಾರ, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3]], ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ | total_width = | alt1 = }} ===ರೈಲು=== {{see also|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ}} [[File:Main terminal of Kollam Junction railway station, Jan 2017.jpg|right|thumb|[[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಟರ್ಮಿನಲ್]] [[File:Kollam Railway.jpg|thumb|ಕೊಲ್ಲಂ ರೈಲ್ವೇ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ]] {{rws|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್}} ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 6 ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು 17 ರೈಲು ಹಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಇತರ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ [[ಇರವಿಪುರಂ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ|ಇರವಿಪುರಂ]] ಮತ್ತು [[ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ|ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು]]. ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ 1180.5 ಮೀಟರ್ (3873 ಅಡಿ) ಅಳತೆಯ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ರೈಲ್ವೇ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/travel/asia/west-bengal-tea-plantations-and-other-rajera-relics-9835426.html |title=West Bengal: tea plantations and other Raj-era relics|access-date=3 April 2019}}</ref> {|class="wikitable" |+ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು !ಕ್ರ.ಸಂ. !ನಿಲ್ದಾಣದ ಹೆಸರು !ವೇದಿಕೆಗಳು !ಪ್ರದೇಶ |- |1 |[[ಇರವಿಪುರಂ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ|ಇರವಿಪುರಂ]] |2 |ದಕ್ಷಿಣ ಕೊಲ್ಲಂ |- |2 |[[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್]] |6 |ಮಧ್ಯ ಕೊಲ್ಲಂ |- |3 |[[ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ|ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು]] |2 ||ಪೂರ್ವ ಕೊಲ್ಲಂ |} ಮುಖ್ಯ ರೈಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಹು ಘಟಕ ([[MEMU]]) ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ನಲ್ಲಿ ವಾಹನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಶೆಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. MEMU ರೈಲು ಸೇವೆಯು ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ಎರ್ನಾಕುಲಂ (ಆಲಪ್ಪುಳ ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಮೂಲಕ), ಪುನಲೂರು (ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಮೂಲಕ), ಮತ್ತು ಕನ್ನಿಯಾಕುಮಾರಿ (ತಿರುವನಂತಪುರ ಮೂಲಕ) ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|title=Timings of MEMUs included|publisher=The New Indian Express|date=2 July 2010|access-date=9 August 2016|archive-date=13 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813013003/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|url-status=dead}}</ref> ===ಜಲ=== [[File:Houseboat Thevally Bridge Ashtamudi Kollam Mar22 R16 05860.jpg|thumb|ಥೇವಳ್ಳಿ ಸೇತುವೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೌಸ್ಬೋಟ್ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದೆ]] [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ|ರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ]] [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕೆಎಸ್ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಡಿ ಫೆರಿ ಟರ್ಮಿನಲ್]] ನಿಂದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಕಲ್ಲಡ]], ಮನ್ರೋ ದ್ವೀಪ, ಗುಹಾನಂದಪುರಂ, ಚವರ ಥೆಕ್ಕುಂಭಾಗೊಮ್, ದಲವಾಪುರಂ, ಮತ್ತು ಆಲಪ್ಪುಳಕ್ಕೆ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ]]ದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜೌಗು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಜಲ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ನಗರವನ್ನು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3 ರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ತೋಡು 7.7 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಧಮನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರವನ್ನು ಇತರ ಜಲಾಶಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಒಳನಾಡು ಜಲಮಾರ್ಗ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (IWAI) ಒಳನಾಡು ಟರ್ಮಿನಲ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ನವೀಕರಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ, ಕಾಲುವೆಯು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಎರಡನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದ [[ಅಸ್ರಾಮಂ ಲಿಂಕ್ ರಸ್ತೆ]] ಫೆರಿ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Introduction-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |title=Kerala State Water Transport Department - Introduction |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=26 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226161243/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |url-status=dead }}</ref> ಕೊಲ್ಲಂನಿಂದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳು, ಕಡಿಮೆ-ದೂರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೋಣಿಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪ್ರವಾಸಿ ಕ್ರೂಸ್ಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಕೊಲ್ಲಂ-ಆಲಪ್ಪುಳ (ಅಲೆಪ್ಪಿ) ಕ್ರೂಸ್: ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 55 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಸಂಪರ್ಕಿತ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ 8-ಗಂಟೆಗಳ ಸುಂದರ ಕ್ರೂಸ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last1=E |first1=Krishna Kumar K. |title=SWTD unable to resume long-haul boat service on Alappuzha-Kollam waterway |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2025/Jul/14/swtd-unable-to-resume-long-haul-boat-service-on-alappuzha-kollam-waterway |website=The New Indian Express |language=en |date=14 July 2025}}</ref> * ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ-ದೂರ ಸೇವೆಗಳು: ನಿಯಮಿತ, ಕಡಿಮೆ-ದರದ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳು ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆಯೊಳಗಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳುಂಕಡವು, ಗುಹಾನಂದಪುರಂ, ಮತ್ತು ಕಣ್ಣನಲ್ಲೂರು ಮಾರ್ಗಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |title=Important places enroute |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref> * ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಗಳು: "ಸೀ ಅಷ್ಟಮುಡಿ" ಪ್ರವಾಸಿ ಸೇವೆ: ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ 5-ಗಂಟೆಗಳ ವಿಹಾರ ಪ್ರಯಾಣ, ಸಾಂಬ್ರನಿಕ್ಕೋಡಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ. ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 11:30 ಗಂಟೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಡೆಕ್ಗೆ ₹400 ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಡೆಕ್ಗೆ ₹500 ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title="SEE ASHTAMUDI" PASSENGER-CUM-TOURIST SERVICE |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title='See Ashtamudi' boat service set to complete 2 years; New Solar Boat to join fleet |url=https://english.mathrubhumi.com/lifestyle/travel/see-ashtamudi-travel-in-kollam-solar-boat-soon-backwater-cruise-e5920409 |website=@mathrubhumi |language=en |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title='See Ashtamudi' tourist boat service in Kollam to be launched on Friday |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/see-ashtamudi-tourist-boat-service-in-kollam-to-be-launched-on-friday/article66599527.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=9 March 2023}}</ref> ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ರೆಸಾರ್ಟ್ಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ದಿನದ ಕ್ರೂಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಹೌಸ್ಬೋಟ್ಗಳು, ಮೋಟಾರು ದೋಣಿಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನೋಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last1=Balan |first1=Saritha S. |title=Deserted homestays, jobless boatmen: Tourism in Kerala's Munroe Island hit hard |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/deserted-homestays-jobless-boatmen-tourism-kerala-s-munroe-island-hit-hard-137420 |website=The News Minute |language=en |date=11 November 2020}}</ref> ದ್ವಿಮಹಡಿಯ ಆಡಂಬರದ ದೋಣಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಅಲೆಪ್ಪೆಯ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಓಡುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಮಾಲೀಕರು ನಡೆಸುವ ಆಡಂಬರದ ದೋಣಿಗಳು ಪ್ರವಾಸಿ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದೋಣಿ ಘಟ್ಟದಿಂದ ಓಡುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ತಿರುವನಂತಪುರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಹೊಸ್ಡುರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಪರವೂರು, ಕೊಲ್ಲಂ|ಪರವೂರು]], ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ, ಮತ್ತು ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Corporation of Kollam">{{cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |title=Transport - Kollam Corporation |publisher=Kollam Municipal Corporation |access-date=2015-01-04 |archive-date=20 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020124744/http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |url-status=dead }}</ref><ref name="Routes-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |title=Important places enroute - KSWTD |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061357/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |url-status=dead }}</ref> [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು]] ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸರಕು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 2013 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref>''[http://www.hindu.com/2009/06/18/stories/2009061855000700.htm Kollam port starts cargo handling]{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}''. Accessed 29 July 2014.</ref> ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಂದರಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ, ಆಂಟಿಗುವಾದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ {{convert|145|m|adj=on}} ಹಡಗು MV ಅಲಿನಾ 4 {{nbsp}}ಏಪ್ರಿಲ್ 2014 ರಂದು ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408225152/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |url-status=dead |archive-date=8 April 2014 |title=Foreign Ship Reaches Kollam Port|publisher=The New Indian Express |date=5 April 2014 |access-date=7 April 2014}}</ref> ಒಮ್ಮೆ ಬಂದರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ಅದು ಕೊಲ್ಲಂ ಮೂಲದ ಗೋಡಂಬಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಾರಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>''[http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ Kollam cashew importers suffering due to port congestion at tuticorin terminal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814143721/http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ |date=14 August 2014 }}''. Accessed 29 July 2014.</ref> ಶ್ರೇಯಸ್ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯು ಈಗ [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು]] ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು|ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು]] ನಡುವೆ ನಿಯಮಿತ ಕಂಟೇನರ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.<ref>''[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece Shreyas Shipping starts Kochi-Kollam container service]''. Accessed 29 July 2014. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140420153237/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece |date=20 ಏಪ್ರಿಲ್ 2014 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Exim India::The first & the only national daily on Export, Import, Shipping. |url=https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117200427/https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-date=2022-01-17 |access-date=2026-01-18 |website=www.eximin.net |language=en}}</ref> [[File:Old Airport, Kollam.jpg|thumb|right|ಹಳೆಯ [[ಕೊಲ್ಲಂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಪ್ರದೇಶ, [[ಅಸ್ರಾಮಂ]]]] ಕೊಲ್ಲಂ ಕಾಲುವೆ (ಅಥವಾ ಕ್ವಿಲಾನ್ ಕಾಲುವೆ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲಂ ತೋಡು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ), ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 1880 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಥಾನ ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಾಯಿತು, ಸರಕು ಹಡಗುಗಳು ನಗರದ ಮೂಲಕ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |title=Renovated Kollam canal now a cesspool |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/renovated-kollam-canal-now-a-cesspool/article7013897.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=19 March 2015}}</ref> ====ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳು==== ಅದರ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಕೊಲ್ಲಂ ಹಲವಾರು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ;ಕೊಲ್ಲಂ ವಾಟರ್ ಮೆಟ್ರೋ: ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ವಾಟರ್ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ, ಇದು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಅಂತರ-ನಗರ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title=Traffic study on anvil to assess feasibility of launching Water Metro in Kollam and 17 other cities |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/traffic-study-on-anvil-to-assess-feasibility-of-launching-water-metro-in-kollam-and-17-other-cities/article69471421.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=20 April 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Hallikeri |first1=G.D. |title=IWAI Board commissions feasibility study for Urban Water Transport System in 17 cities |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2105345 |publisher=Ministry of Ports, Shipping and Waterways |access-date=7 March 2026}}</ref> ;ಜಲಮಾರ್ಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3 ಅನ್ನು 24-ಗಂಟೆಗಳ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಚಾನಲ್ಗಳನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಟರ್ಮಿನಲ್ಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಸೇರಿದೆ. ===ವಾಯು=== {{See also|ಕೊಲ್ಲಂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ}} ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ನಿಗಮವು [[ತಿರುವನಂತಪುರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು NH66 ಮೂಲಕ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 56 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ತಿರುವನಂತಪುರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಅಲ್ಲದ ನಗರದ ಮೊದಲ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|title=TRV Airport|publisher=AAI|access-date=23 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160902180351/http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|archive-date=2 September 2016}}</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ== {{Main|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ}} [[File:Thangal Kunju Musaliar College of Engineering, Kollam, Kerala.jpg|200px|thumb|[[ಕರಿಕೋಡ್]] ನಲ್ಲಿನ [[ಟಿ.ಕೆ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|TKM ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್]]|alt=ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಗುಲಾಬಿ-ಬಿಳಿ ಕಟ್ಟಡ|left]] ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. [[ಟಿ.ಕೆ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಥಂಗಲ್ ಕುಂಜು ಮುಸಲಿಯಾರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]], ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು {{cvt|7|km}} ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು]] ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕೊಲ್ಲಂವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಫಾತಿಮಾ ಮಾತಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲೇಜ್]] ಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref name="Autonomy: 13 colleges in the list">{{cite web | url = http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108131951/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | url-status = dead | archive-date = 8 January 2014 | title = Autonomy: 13 colleges in the list | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = The New Indian Express}}</ref> [[File:SN Law College, Kollam.jpg|thumb|right|[[ಕರ್ಬಲ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಕಾಲೇಜು]]]] [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆ]] (KSID), [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೊಲ್ಲಂನ ಚಂದನತೋಪೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. KSID ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಅಹಮದಾಬಾದ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url = http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|archive-url = https://web.archive.org/web/20150516123319/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|url-status = dead|archive-date = 16 May 2015|title = Admission Process Starts at KSID for New Diploma Courses}}</ref><ref>{{Cite news|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/institute-of-design-inaugurated/article1277100.ece|title = Institute of design inaugurated}}</ref> [[ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ (IIIC-ಕೊಲ್ಲಂ)]] ನಿರ್ಮಾಣ-ಸಂಬಂಧಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ [[ಚವರ]]ದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development & Entrepreneurship |publisher=Government of India |access-date=27 November 2019}}</ref> [[ಕೇರಳ ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕೊಲ್ಲಂ]], ಕೇರಳವು ವೆಲ್ಲಿಮೋನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು IMK (ಕೇರಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಂಸ್ಥೆ) ವಿಸ್ತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="IMK Extension Centres">{{cite web | url = http://www.imk.ac.in/extension.htm | title = IMK Extension Centres - Kerala | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = imk.ac.in | archive-date = 23 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130723113518/http://imk.ac.in/extension.htm | url-status = dead }}</ref> [[ಕೇರಳ ಸಮುದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ [[ನೀಂದಕರ]]ದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೇರಳದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/maritime-institute-to-come-up-at-neendakara/article289620.ece |title=Maritime institute to come up at Neendakara |work=The Hindu|date=23 May 2009 |access-date=27 November 2019}}</ref> 5,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೋಟ್ ಕ್ರೂ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಂದಕರ ಸಮುದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2013/may/08/steps-begun-to-set-up-maritime-university-475431.html | title=Steps begun to set up Maritime university | date=8 May 2013 |newspaper=The New Indian Express |access-date=27 November 2019}}</ref> ಕಾಲೇಜುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ.<ref name="Bank test coaching Centres - Kollam">{{cite web | url = http://careeradda.co.in/index.php?topic=3021.0 | title = Which is the best banking coaching centre in India - Kollam | access-date = 2014-08-09}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ಅಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ.<ref name="Kollam - The bank test coaching hub of India">{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Engineering-graduates-opt-for-banking-sector/articleshow/16597692.cms | title = Engineering graduates opt for banking sector | access-date = 2014-08-09 |work = Times of India| date = 29 September 2012 }}</ref> ==ಕ್ರೀಡೆ== ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಾಕಿ. ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲಾ, ರಾಜ್ಯ, ಮತ್ತು ವಲಯ-ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್, ಹಾಕಿ, ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಕೊಲ್ಲಂ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ವು ನಗರದ [[ಅಸ್ರಾಮಂ]]ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಟರ್ಫ್ ಸೌಲಭ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ರೂ. 13 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905021813/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |url-status=dead |archive-date=5 September 2014 |title=Astro-turf hockey stadium |publisher=The New Indian Express |access-date=22 February 2018}}</ref> ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಸ್ರಾಮಂ, ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನಗರವು [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ (ಕೊಲ್ಲಂ)|ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಕೊಲ್ಲಂ]] ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಬಹುಪಯೋಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿ, ಸಂತೋಷ್ ಟ್ರೋಫಿ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಂತಹ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |title=KCA-Cricket Archive |publisher=Cricket Archive |access-date=22 February 2018 |archive-date=7 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170507020928/http://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |url-status=dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ತೆರೆದ ಮೈದಾನಗಳು, [[ಅಸ್ರಾಮಂ ಮೈದಾನ]] ಮತ್ತು [[ಪೀರಂಕಿ ಮೈದಾನ]] ಕೂಡ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾರ್ಮ್-ಅಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. == ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು == {{Expand section|date=October 2025}} ===ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು=== [[File:Kottarakkara Temple(HighResoluion).jpg|thumb|right|ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಂ]] *[[ಆನಂದವಲ್ಲೀಶ್ವರಂ ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವರ ದೇವಾಲಯ]] ನಗರದ 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ 400-ವರ್ಷಗಳ-ಹಳೆಯ [[ಗರ್ಭಗುಡಿ]]ಯನ್ನು ತೇಗದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|title=400-year-old sreekovil to be replaced|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/400yearold-sreekovil-to-be-replaced/article7468835.ece|access-date=13 October 2015|work=The Hindu|date=26 July 2015 }}</ref> *[[ಅಮ್ಮಚೀವೀಡು ಮೂರ್ತಿ ದೇವಾಲಯ]] ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 600 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೊಲ್ಲಂನ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಅಮ್ಮಚಿ ವೀಡು ಕುಟುಂಬವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="kollamcity1">{{Cite web |title= Ammachiveedu Muhurthi Temple |url=http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-url=https://web.archive.org/web/20101115114800/http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-date=2010-11-15 | website=Kollam City }}</ref><ref name="thekeralatemples1">{{Cite web |title=Ammachi Veedu Muhurthi |url=https://www.thekeralatemples.com/templeinfo/others/ammachiveedu_muhurthi.htm |access-date=2026-01-18 |website=The Kerala Temples }}</ref> *ಕೊಲ್ಲಂನ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾದ [[ಕೊಲ್ಲಂ ಪೂರಂ]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ [[ಅಸ್ರಾಮಂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]]ದ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬದ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Hindu">{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|title=The Hindu : Kerala / Kollam News : Kollam Pooram on April 15|date=9 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409111532/http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm |archive-date=9 April 2008 }}</ref> *[[ಕೊಟ್ಟಂಕುಲಂಗರ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ]] ಕೇರಳದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ''ಚಮಯವಿಲಕ್ಕು'' ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ವೇಷಧಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಬ್ಬದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೊಡ್ಡ ದೀಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊರುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ದಿನಗಳ ವೇಷಧಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೊದಲನೆಯದು ಸೋಮವಾರದಂದು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Kerala temple: Where the lady with the lamp is a man|url=http://www.ndtv.com/south/kerala-temple-where-the-lady-with-the-lamp-is-a-man-517252|access-date=25 March 2013|publisher=NDTV}}</ref> *ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂ ಪೂಜಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ, ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರದಲ್ಲಿನ [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಂ]],<ref>{{cite web|title=Of small appam and Kottarakkara|url=http://mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|access-date=25 March 2013|publisher=Mathrubhumi|archive-date=28 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828170452/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatemples.net/klm_subra.html|title=Welcome to the Temples of God's Own Country|website=www.keralatemples.net}}</ref> [[ಪರವೂರು, ಕೊಲ್ಲಂ|ಪರವೂರು]]ನಲ್ಲಿನ [[ಪುಟ್ಟಿಂಗಲ್ ದೇವಾಲಯ|ಪುಟ್ಟಿಂಗಲ್ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ]],<ref>{{cite web|title=Puttingal Devi Temple, aravur|url=http://www.puttingaltemple.org/|access-date=25 March 2013|publisher=Puttingal Devi Temple}}</ref> ಸೂರನಾಡ್ ಉತ್ತರ ಅನಾಯಡಿ ಪಝಯಿದಂ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ದೇವಾಲಯ, [[ಪೊರುವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಪೊರುವಳಿ ಪೆರುವಿರುತಿ ಮಲನಾಡ ದೇವಾಲಯ]],<ref>{{cite news|title=Malanada temple fete draws big crowds|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/malanada-temple-fete-draws-big-crowds/article3205866.ece|access-date=25 March 2013|work=The Hindu|date=24 March 2012 }}</ref> [[ಶಾಸ್ತಂಕೋಟ್ಟ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಶಾಸ್ತಂಕೋಟ್ಟ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ ದೇವಾಲಯ]],<ref>{{cite web|title=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|url=http://www.sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|access-date=25 March 2013|publisher=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|archive-date=6 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206180354/http://sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|url-status=dead}}</ref> ಶಕ್ತಿಕುಲಂಗರ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ ದೇವಾಲಯ,<ref>/Sakthikulangara-sreesharmasastha-karadevasom.com/</ref> ಕಡವೂರಿನ ತ್ರಿಕ್ಕಡವೂರು ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಪೊನ್ಮನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಲ್ ಮೆಕ್ಕತಿಲ್ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ,<ref>{{cite web|title=Here, bells on tree answer your prayers|url=https://www.deccanchronicle.com/141127/nation-current-affairs/article/here-bells-tree-answer-your-prayers|access-date=25 March 2013|work=Deccan Chronicle}},</ref> ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ ಪಡನಾಯರ್ಕುಲಂಗರ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ.<ref>{{cite web|title=No permission for RSS to conduct 'shakha' in temple: Kerala HC told|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/No-permission-for-RSS-to-conduct-shakha-in-temple-Kerala-HC-told/articleshow/47558696.cms|access-date=25 March 2013|work=The Times of India}}</ref> === ಚರ್ಚುಗಳು === [[File:Kollam neue Kathedrale.JPG|thumb|right|ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್, ಕೊಲ್ಲಂ]] ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿನ [[ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್]] ಅನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು 1614 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಈಗ [[ಕ್ವಿಲಾನ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ ಪ್ರೊ-ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಆಗಿದೆ – ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ [[ಕ್ವಿಲಾನ್]] ನಗರದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಚರ್ಚ್ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="Church_Kollam">{{cite news|title=About Kollam City|location=Kollam, India|url=http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|access-date=19 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|archive-date=2 June 2015|quote=About the city of Quilon}}</ref> [[ನೀಂದಕರ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಸೇಂಟ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ನೀಂದಕರ|ಸೇಂಟ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಚರ್ಚ್]] ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚ್. [[ಮನ್ರೋ ದ್ವೀಪ|ಮನ್ರೋ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಡಚ್ ಚರ್ಚ್, ಮನ್ರೋ ದ್ವೀಪ|ಡಚ್ ಚರ್ಚ್]] ಅನ್ನು 1878 ರಲ್ಲಿ [[ಡಚ್ ಜನರು|ಡಚ್ಚರು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=The emerald isle|work=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/the-emerald-isle/article4316024.ece|access-date=19 January 2016}}</ref> [[ಕಚೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ವೆಲಂಕಣ್ಣಿ ದೇಗುಲವು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. [[ತ್ರಿಕ್ಕಡವೂರು|ಕಡವೂರು]]ನಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್ ಕಾಸಿಮಿರ್ ಚರ್ಚ್,<ref>{{cite web|title=Church festival from Saturday|url=http://www.thehindu.com/2005/04/22/stories/2005042205760300.htm|work=[[The Hindu]]|date=2005-04-22|access-date=19 January 2016}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[ಕವನಾಡ್]]ನಲ್ಲಿನ ಹೋಲಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಚರ್ಚ್, ತೋಪ್ಪಿನಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಚರ್ಚ್,<ref>{{cite web|title=St.Stephen's Church|url=http://ststephenschurchkollam.weebly.com/|access-date=19 January 2016|publisher=Kollam St.Stephen's Church}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕಡಪ್ಪಕಡ]]ದಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಚರ್ಚ್ ಕೊಲ್ಲಂನ ಕೆಲವು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news|title=St.Thomas Church|work=The Hindu|url=http://catholicchurches.in/directory/changanacherry-churches/st-thomas-church-kollam.htm|access-date=19 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Piety marks Good Friday observance|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/piety-marks-good-friday-observance/article5927794.ece|access-date=19 January 2016|work=The Hindu|date=18 April 2014 }}</ref> === ಮಸೀದಿಗಳು === [[File:കരുനാഗപ്പള്ളി‍മുസ്ലീം‍പള്ളി.jpg|right|thumb|ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ]] ಚವರದಲ್ಲಿನ ಕೊಟ್ಟುಕಾಡು ಜುಮಾ ಮಸ್ಜಿದ್, ಎಲಂಪಲ್ಲೂರು ಜುಮಾ-ಎ-ಮಸ್ಜಿದ್, ಜೋನಕ್ಕಪುರಂನಲ್ಲಿನ ವಲಿಯಪ್ಳ್ಳಿ, [[ಚಿನ್ನಕಡ]] ಜುಮಾ ಮಸ್ಜಿದ್, ಕೊಲ್ಲೂರುವಿಲದಲ್ಲಿನ ಜುಮಾ-'ಅತ್ ಪಲ್ಲಿ, [[ತಟ್ಟಮಲ]]ದಲ್ಲಿನ ಜುಮಾ-'ಅತ್ ಪಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚವರದಲ್ಲಿನ ಕೊಯಿವಿಲ ಜುಮಾ ಮಸ್ಜಿದ್ ಕೊಲ್ಲಂನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಸೀದಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Palli|url=http://www.webindia123.com/city/kerala/kollam/destinations/mosque/jumaathpalli.htm|access-date=29 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Elampalloor Juma-A-Masjid|url=http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|access-date=29 July 2014|archive-date=9 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809144815/http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|url-status=dead}}</ref> ==ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== *[[ಕೊಲ್ಲಂನ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] <!---♦♦♦ ದಯವಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ - ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಲೇಖನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನು [[ಕೊಲ್ಲಂನ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] ಗೆ ಸೇರಿಸಿ ♦♦♦---> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಡೌನ್ಟೌನ್ ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]] * [[ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಗೋಡಂಬಿ ವ್ಯಾಪಾರ]] * [[GDP ಪ್ರಕಾರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳು]] ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|liststyle=decimal}} ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== * {{cite book | last=Ring | first=Trudy | title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania, Volume 5 | year=1994 | publisher=Taylor & Francis | location=United Kingdom | isbn=978-1-884964-05-3}} * {{cite book | last=Chan | first=Hok-lam | title=The Cambridge History of China, Volume 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1 | year=1998 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=978-0-521-24332-2 | chapter=The Chien-wen, Yung-lo, Hung-hsi, and Hsüan-te reigns, 1399–1435}} * {{cite book | last=Lin | title=Zheng He's Voyages Down the Western Seas | year=2007 | publisher=China Intercontinental Press | location=Fujian Province | isbn=978-7-5085-0707-1}} * [[ಎಳಂಕುಲಂ ಕುಂಜನ್ ಪಿಳ್ಳೈ]], ಕೇರಳಥಿಂಡೆ ಎರುಳದನ್ಜ ಎಡುಗಳ್, p.&nbsp;64,112,117 * Travancore Archaeological Series (T.A.S.) Vol. 6 p.&nbsp;15 * Diaries and writings of Mathai Kathanar, the 24th generation priest of Thulaserry Manapurathu, based on the ancestral documents and Thaliyolagrandha handed down through generations * Z.M. Paret, Malankara Nazranikal, vol. 1 * [[ಎಲ್. ಕೆ. ಅನಂತಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್]], State Manual, p50,52 * Bernard Thoma Kathanar, Marthoma Christyanikal, lines 23,24 * {{cite book|first=Pius |last=Malekandathil|author-link= Pius Malekandathil|title=Maritime India: Trade, Religion and Polity in the Indian Ocean|url=https://books.google.com/books?id=rN69iFj1PJoC|year=2010|publisher=Primus Books|page=43|isbn=978-93-80607-01-6}} * Narayan, M.G.S, Chera-Pandya conflict in the 8th–9th centuries which led to the birth of Venadu: Pandyan History seminar, Madurai University, 1971 * The Viswavijnanakosam (Malayalam) Vol. 3, p.&nbsp;523,534 * Narayan M.G.S., Cultural Symbiosis p33 * The handwritten diaries of Pulikottil Mar Dionyius (former supreme head of the [[Malankara Orthodox Syrian Church]] and Chitramezhuthu KM Varghese ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL GeoHack - ಕೊಲ್ಲಂ] * {{Official website|http://kollam.nic.in/Default.htm}} {{Navboxes|list= {{Kerala}} {{Kerala topics}} }} {{Authority control}} [[ವರ್ಗ: ಕೊಲ್ಲಂ| ]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತದ ಮಹಾನಗರ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಕೊಲ್ಲಂನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ: ಹಿಂದಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತದ ಜನನಿಬಿಡ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತದ ಬಂದರು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] cb92yof9w5qtij0oceljxkjxexpc233 0 141607 1383185 1378203 2026-08-17T22:02:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383185 wikitext text/x-wiki {{Translate|en|Uthiyur}}{{Infobox settlement | name = ಊತಿಯೂರು | demographics2_info1 = [[Hindi]], [[Malayalam]] | population_demonym = Uthiyurian | government_type = [[Town panchayat]] | pushpin_map = India | elevation_m = 305 | map_caption = [[ತಿರುಪ್ಪೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ತಮಿಳುನಾಡು | postal_code_type = [[Postal Index Number|Postal Code]] | demographics2_title1 = Minority | coordinates = {{coord|10|53|55|N|77|31|41|E}} | demographics1_info1 = [[Tamil language|Tamil]], [[Indian English|English]] | nickname = ಪೊನ್ನೂತಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು | demographics1_title1 = Official | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | named_for = ಪೊನ್ನುತಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ವೇಲಾಯುತ ಸಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೊಂಗುಣ ಸಿದ್ಧರ ಗುಹೆಗಳು | other_name = Ūthiyūr | area_code = 04257, 04258 | timezone1 = [[Indian Standard Time]] | postal_code = 638703 | official_name = Uthiyur | subdivision_type = ದೇಶ | settlement_type = Historical Town | image_seal = | image_skyline = | image_alt = ಊತಿಯೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳು | image_caption = | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | population_total = 3500 | subdivision_name1 = [[File:Seal of Tamil Nadu.svg|22px]] [[ತಮಿಳುನಾಡು]] | subdivision_type2 = [[ತಮಿಳುನಾಡು|ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_name2 = [[ಕೊಂಗು ನಾಡು]] | subdivision_type3 = [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name3 = [[ತಿರುಪ್ಪೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುಪ್ಪೂರ್]] | subdivision_type4 = [[ತಿರುಪ್ಪೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ತಾಲೂಕು]] | subdivision_name4 = ಕಾಂಗೆಯಂ ತಾಲ್ಲೂಕು | utc_offset = +5.30 }} '''ಊತಿಯೂರು''' ({{Lang-ta|ஊதியூர்|translit=Ūthiyūr}},''ūthiyūr'') ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ತಿರುಪ್ಪೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಊತಿಯೂರು ಕಾಂಗೇಯಂ-[[ಧಾರಾಪುರಂ]] ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪೊನ್ನುಧಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣವು 9 ನೇ ಶತಮಾನದ ಶ್ರೀ ವೇಲಾಯುತಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೊಂಗುನ ಸಿದ್ಧರ ಜೀವ ಸಮಾಧಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://villageinfo.in/tamil-nadu/tiruppur/kangeyam/uthiyur.html|title=Uthiyur Village in Kangeyam (Tiruppur) Tamil Nadu {{!}} villageinfo.in|website=villageinfo.in|access-date=2021-07-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.maalaimalar.com/devotional/devotionaltopnews/2020/06/16074052/1617898/othimalai-velayutha-swamy-temple.vpf|title=ஊதிமலை உத்தண்ட வேலாயுதசுவாமி திருத்தலம் {{!}}{{!}} othimalai velayutha swamy temple|last=100010509524078|date=2020-06-16|website=Maalaimalar|language=English|access-date=2021-10-29|archive-date=2021-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017120150/https://www.maalaimalar.com/devotional/devotionaltopnews/2020/06/16074052/1617898/othimalai-velayutha-swamy-temple.vpf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Kongu Nadu History|url=https://books.google.co.in/books?id=So2pSQQ3JGYC&q=%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%82%E0%AE%A4%E0%AE%BF+%E0%AE%AE%E0%AE%B2%E0%AF%88&dq=%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%82%E0%AE%A4%E0%AE%BF+%E0%AE%AE%E0%AE%B2%E0%AF%88&hl=en&newbks=1&newbks_redir=1&printsec=frontcover&sa=X&ved=2ahUKEwiK8MH0_u_zAhVFxTgGHdmoCb0Q6AF6BAgEEAI|journal=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tamilminutes.com/kongu-mandalam-murugan-temples/|title=கொங்கு மண்டலத்தில் மட்டும் இருக்கும் அதிக முருகன் கோவில்கள் {{!}} Tamil Minutes|last=A|first=Abiram|language=en-US|access-date=2022-01-03}}</ref> ಈ ನಗರ ಈರೋಡು ಮತ್ತು ಪಳನಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 83A (ತಮಿಳುನಾಡು)-ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕಾಂಗೆಯಲ್ಲಿ 14 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ತಾರಾಪುರದಿಂದ 18 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರವಿಲ್, ವೆಲ್ಲಕ್ಕೊಯಿಲಿನಲ್ಲಿ 24 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಆ ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ತಿರುಪುರದಿಂದ 38 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಇರೋಟ್‌ನಿಂದ 60 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿನ ಕಾರಣ == ಈ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಕೊಂಕಣರು ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಜನರ ಬಡತನವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. [[ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ|ಜನರ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುರುಗನ್]] ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಅಪರೂಪದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಾನು ಉದಯಿಸಿದ ಪರ್ವತವನ್ನು ಚಿನ್ನಾಭರಣ ಮಾಡಿ ಹೊಗೆಯ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಊಟೂರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಪೊನ್ನುತಿ’ ಎಂಬ ಪುರಾತನ ಬೆಟ್ಟವಿದೆ. [[ಬೋಗಾರ|ಇದು ಇದೆ]] ಬೆಟ್ಟದ ಕಾರಣ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಹೆಸರು 'Ponnuthi ಹಿಲ್' ಕೊಂಡಿರುವ ಹೇಳಿದರು Konkanar Siddhar, ಒಂದು ಮಾಡಿದ ಚಿನ್ನದ Pokhara ಅನುಯಾಯಿಯನ್ನು.<ref>{{Cite web|url=https://temple.dinamalar.com/en/new_en.php?id=1547|title=Uthanda Velayutha Swami Temple : Uthanda Velayutha Swami Temple Details {{!}} Uthanda Velayutha Swami- Uthiyur {{!}} Tamilnadu Temple {{!}} உத்தண்ட வேலாயுத சுவாமி|website=temple.dinamalar.com|access-date=2021-05-14}}</ref> ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಬೇರೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. 'ಉದಿ' ಎಂಬ ಮರವು [[ಕೊಂಗು ರಾಜ್ಯ|ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ ಉಡಿಯರ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು.]] ಮರವನ್ನು ಓಧಿ ಮತ್ತು ಓಧಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಉಧಿ ಮರದಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಹೂವುಗಳು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮರಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದವು. ಆದುದರಿಂದ ಆ ಊರನ್ನು ‘ಪೊನ್ ಓಧಿ ಮಲೈ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಮರುವಿ ‘ಪೊನ್ನುತಿ ಬೆಟ್ಟ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸಂಶೋಧಕರು.<ref name=":0"/> == ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖ == ಅಗಾಧವಾದ ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಜೀವಿ ಬೆಟ್ಟದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಂಜೀವಿ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಅರುಣಗಿರಿನಾಥ|Arunagirinathar]] patiya Tiruppukal (106) punniya ತಾಣ ಸಂಗ್ ಮುರುಗನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇಲ್ಲಿದೆ. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹಿಂದೂಗಳು]] ಮತ್ತು ತಮಿಳರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳ ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಲೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿವಿಧ ಪುರಾತತ್ವ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://travel.bhushavali.com/2010/05/uthiyur-hills-aka-pon-uthiyur-konganar.html|title=Pon Uthiyur Hills & Konganar Siddhar Samadhi (Karur - Tamil Nadu)|access-date=2021-07-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://travel.bhushavali.com/2010/05/uthiyur-hills-aka-pon-uthiyur-konganar.html|title=Pon Uthiyur Hills & Konganar Siddhar Samadhi (Karur - Tamil Nadu)|access-date=2021-04-24}}</ref> * ತಮಿಳು ಸಮುದಾಯದ ಜೀವನ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ವಿವಿಧ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳು ಈಗ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. * ಚೋಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 12 ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ನಂದಿ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗ ಶಿಲ್ಪಗಳು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಲಿನ ವಿವಿಧ ಪುರಾತತ್ವ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://travel.bhushavali.com/2010/05/uthiyur-hills-aka-pon-uthiyur-konganar.html|title=Pon Uthiyur Hills & Konganar Siddhar Samadhi (Karur - Tamil Nadu)|access-date=2021-04-30}}</ref> ಕೊಂಕಣ ಸಿದ್ಧರನ್ನು ಚಿನ್ನ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಮಣ್ಣಿನ ಪೈಪುಗಳು ಈಗಲೂ ಇವೆ ಎಂಬುದು ಈ ತಾಣದ ವಿಶೇಷ.<ref>{{Cite web|url=https://www.vikatan.com/spiritual/temples/145043-pon-uthiyur-konganar-cave-siddhars|title=சித்தர்கள் உலாவும் பொன்னூதி மாமலை...|last=காமராஜ்|first=மு ஹரி|website=www.vikatan.com/|language=ta|access-date=2021-05-14}}</ref><ref>{{Citation|title=Moondravathu Kan {{!}} [Epi - 252]|url=https://www.youtube.com/watch?v=s0eYRTTGibw|language=en|access-date=2021-05-14}}</ref><ref>{{Citation|title=Kongana Siddhar Mystery - சித்தர்களைத் தேடி ஒரு பயணம் {{!}} Karna {{!}} Tamilnavigation|url=https://www.youtube.com/watch?v=teu_MZ_7QmA|language=en|access-date=2021-05-15}}</ref><ref name="epuja.co.in">{{Cite web|url=https://epuja.co.in/product-details.php?puja_id=726&page=Uthiyur-Velayudhaswamy-Murugan-Temple|title=Uthiyur Velayudhaswamy Murugan Temple|website=ePuja|language=en|access-date=2021-07-24}}</ref><ref>{{Cite book}}</ref> == ಪುರಾಣ == ಮಹಾನ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯ [[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ]] ರಾಮ ಮತ್ತು [[ರಾವಣ|ರಾವಣರ]] ನಡುವಿನ [[ರಾಮಾಯಣ]] ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಮನ ಸಹೋದರ [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ|ಲಕ್ಷ್ಮಣನು]] ರಾವಣನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಇಂದ್ರಜಿತ್ನ ಬಾಣದಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು, ಜಾಂಬವಾನ್ ವೃಷಭ ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರಗಳ ನಡುವಿನ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಸಂಜೀವನಿ ಮೂಲಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕೇಳಿದನು. [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಂತನು]] ಅವನ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸಂಜೀವಿನಿ ಮೂಲಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೊರಟನು. ಆದರೆ ಆ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಪರ್ವತದ ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಉಳಿಸುವ ಮೂಲಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ತುಂಬಾ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಅವರು ಪರ್ವತವನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುವಂತೆ ಭಾವಿಸಿದರು. ಆದರೆ ದಿಢೀರನೆ ಇಡೀ ಬೆಟ್ಟವನ್ನೇ ಎತ್ತಿ ಜಾಂಬವನಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಯೋಚನೆ ಬಂದಾಗ ಅವನು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದ. ಅವನು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಶ್ರೀಲಂಕಾಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದಾಗ,]] ಪರ್ವತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಂಕಣ ಸಿದ್ಧರ ಋಷಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದ ಊಟೂರ್ ಬೆಟ್ಟ. ಹನುಮಂತನು ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಜಾಂಬವನನು ಪರ್ವತದಿಂದ ಸಂಜೀವಿನಿ ಮೂಲಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರ ರಸವನ್ನು ಅಮಲೇರಿದ ಇಲಶ್ಮಣನಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವನ ವಾನರ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರಿಗೆ ನೀಡಿ ಅದರ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web|url=https://tamilandvedas.com/tag/%e0%ae%95%e0%af%8a%e0%ae%99%e0%af%8d%e0%ae%95%e0%ae%a3-%e0%ae%9a%e0%ae%bf%e0%ae%a4%e0%af%8d%e0%ae%a4%e0%ae%b0%e0%af%8d/|title=கொங்கண சித்தர்|website=Tamil and Vedas|language=en|access-date=2021-08-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.co.in/books?id=KzTwCgAAQBAJ&pg=PT135&dq=ramayana+Uthiyur&hl=en&newbks=1&newbks_redir=1&sa=X&ved=2ahUKEwjKkLqX0ZnyAhWM63MBHfs7Dv4Q6AEwAHoECAcQAg|title=Professor's Dairy - Ramayana and Pon uthi hills}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಇಂದಿಗೂ ಸಂಜೀವಿನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://travel.bhushavali.com/2010/05/uthiyur-hills-aka-pon-uthiyur-konganar.html|title=Pon Uthiyur Hills & Konganar Siddhar Samadhi (Karur - Tamil Nadu)|access-date=2021-08-05}}</ref> ಹಲವಾರು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದನ್ನು '''ದಕ್ಷಿಣದ ಸಂಜೀವಿ ಬೆಟ್ಟ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ '''.''' <ref>{{Cite web|url=https://travel.bhushavali.com/2010/05/uthiyur-hills-aka-pon-uthiyur-konganar.html|title=Pon Uthiyur Hills & Konganar Siddhar Samadhi (Karur - Tamil Nadu)|access-date=2021-08-01}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಊಟಿಯು [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ|ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ]] ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾರಾಪುರಂ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p7oQAAAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=Uthiyur&q=Uthiyur&hl=en|title=Minutes of Several Conversations at the... Yearly Conference of the People Called Methodists...|date=1897|language=en}}</ref> == ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == [https://www.google.com/maps/search/10%C2%B053%E2%80%B255%E2%80%B3N+77%C2%B031%E2%80%B241%E2%80%B3E ಊಟಿಯು 10 ° 53′55 "N 77 ° 31′41" E ನಲ್ಲಿದ್ದು] ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 305 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಉಡಿಯೂರು ಬೆಟ್ಟವು 7 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://wikimapia.org/444712/Uthiyur-Hills|title=Uthiyur Hills|website=wikimapia.org|language=en|access-date=2021-07-19}}</ref> ಊಟಿಯು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ, ತಾಪಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 70 F ನಿಂದ 98 F ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪವಾಗಿ 65 F ಅಥವಾ 103 F ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.accuweather.com/en/in/uthiyur/2808548/weather-forecast/2808548|title=Weather in Uthiyur, Tamil Nadu - Accuweather}}</ref> === ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು === ಪರ್ವತಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆ, ಮಂಗಗಳು, ನರಿಗಳು, ಹಂದಿಗಳು, ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು, ಕಾಡು ನಾಯಿಗಳು, ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪರ್ವತವು [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ವನ್ಯ ಮೃಗ ಧಾಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಅನಮಲೈ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ.]] ಹಲವಾರು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ '''ಸಂಜೀವಿ ಬೆಟ್ಟ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.maalaimalar.com/news/district/2021/07/07123213/2803845/Wildlife-suffering-due-to-lack-of-water-tank-in-the.vpf|title=வனப்பகுதியில் தண்ணீர்த் தொட்டி இல்லாததால் தவிக்கும் வனவிலங்குகள் {{!}}{{!}} Wildlife suffering due to lack of water tank in the forest|last=100010509524078|date=2021-07-07|website=Maalaimalar|language=English|access-date=2021-08-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/tamilnadu/2019/jan/07/கூண்டில்-சிக்கிய-அரிய-வகை-மர-நாய்-3072038.html|title=கூண்டில் சிக்கிய அரிய வகை மர நாய்|website=Dinamani|language=ta|access-date=2021-08-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dinamalar.com/news_detail.asp?id=2257441|title=அரிய வகை தேவாங்கு வனத்துறையிடம் ஒப்படைப்பு|date=2019-04-16|website=Dinamalar|access-date=2021-08-23}}</ref><ref name="dinamani.com">{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/tamilnadu/2021/mar/19/kangayam-firefighters-caught-a-snake-inside-the-apartment-3585422.html|title=காங்கயம்: குடியிருப்பில் புகுந்த பாம்பைப் பிடித்த தீயணைப்பு வீரர்கள்|website=Dinamani|language=ta|access-date=2021-08-23}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರಗಳೂ ಇವೆ.<ref name="dinamani.com"/><ref>{{Cite web|url=https://www.tamilhindu.com/2019/02/கோயில்-நிலத்தைக்-காக்க/|title=கோயில் நிலத்தைக் காக்கப் போராடும் தனியொருவர்!|last=குழு|first=ஆசிரியர்|date=2019-02-07|website=தமிழ்ஹிந்து|language=en-US|access-date=2021-10-18}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣ == {{bar box|title=மதவாரியான கணக்கீடு|titlebar=#ddd|left1=மதம்|right1=சதவீதம்(%)|float=right|bars={{bar percent|[[இந்து|இந்துக்கள்(அனைத்து சமயங்கள்)]]|Orange|97.60}}{{bar percent|[[கிறிஸ்தவம்|கிறிஸ்தவர்கள்]]|blue|2.33}}{{bar percent|[[முஸ்லிம்|முஸ்லிம்கள்]]|Green|0.02}}{{bar percent|மற்றவை|violet|0.05}}}}{{bar box|title=மதவாரியான கணக்கீடு|titlebar=#ddd|left1=மதம்|right1=சதவீதம்(%)|float=right|bars={{bar percent|[[இந்து|இந்துக்கள்(அனைத்து சமயங்கள்)]]|Orange|97.60}}{{bar percent|[[கிறிஸ்தவம்|கிறிஸ்தவர்கள்]]|blue|2.33}}{{bar percent|[[முஸ்லிம்|முஸ்லிம்கள்]]|Green|0.02}}{{bar percent|மற்றவை|violet|0.05}}}}2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶವು 3500 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 10000 ರ ನಗರ ಸಮಗ್ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, ಉಡಿಯೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವು 68.63% ಆಗಿತ್ತು. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶೇ.80.09ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಊಟಿಯಲ್ಲಿ, ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 78.20% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಇದು 59.15% ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://geoiq.io/places/Uthiyur/WtaQZ1Hw2q|title=Uthiyur, Tiruppur {{!}} Village {{!}} GeoIQ|website=geoiq.io|access-date=2021-10-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.censusindia2011.com/tamil-nadu/tiruppur/kangeyam/uthiyur-population.html|title=Uthiyur Village Population - Kangeyam, Tiruppur, Tamil Nadu|website=Censusindia2011.com|language=en-US|access-date=2021-10-17|archive-date=2021-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017100835/https://www.censusindia2011.com/tamil-nadu/tiruppur/kangeyam/uthiyur-population.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3332_PART_B_DCHB_TIRUPPUR.pdf|title=Census 2011 - Tiruppur district}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tnrd.gov.in/databases/census_of_india_2011TN/pdf/12-Tiruppur.pdf|title=TN census 2011 Tiruppur district}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tiruppur.nic.in/document/census/|title=District Census Handbook 2011 {{!}} Tiruppur District, Government of Tamil Nadu {{!}} Textile City {{!}} India|language=en-US|access-date=2021-10-17}}</ref> ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉಡಿಯೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸರಾಸರಿ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು 1006 ಆಗಿದೆ, ಇದು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 996 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು 969 ಆಗಿದೆ, ಇದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸರಾಸರಿ 943 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/village/644631-uthiyur-tamil-nadu.html#:~:text=Average%20Sex%20Ratio%20of%20Uthiyur,rate%20compared%20to%20Tamil%20Nadu.|title=Uthiyur Village Population - Kangeyam - Tiruppur, Tamil Nadu|website=www.census2011.co.in|access-date=2021-10-17}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನವರ ಇಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿ [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಧರ್ಮ.]] [[ತಮಿಳು]] ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುರಸಭೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ತಮಿಳಿನ ಉಪಭಾಷೆ [[ಕೊಂಗು ರಾಜ್ಯ|ಕೊಂಗು ತಮಿಳು]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nammacoimbatore.com/kongu-tamil/|title=Kongu Tamil|website=Namma Coimbatore|language=en|access-date=2021-10-17|archive-date=2021-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017102338/https://www.nammacoimbatore.com/kongu-tamil/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.valaitamil.com/%E0%AE%95%E0%AF%8A%E0%AE%99%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AF%81--tamil-dictionary84847.html|title=Kongu, கொங்கு Tamil Agaraathi, tamil-english dictionary, english words, tamil words|last=ValaiTamil|website=ValaiTamil|access-date=2021-10-17}}</ref> ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.]] == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಕೃಷಿ]] ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಇಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇತರ ಅನೇಕ ಆರ್ಥಿಕ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಜವಳಿ, ತೆಂಗು, ಸೆಣಬು, ಡೈರಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಹಡ್ಸನ್ ಆಗ್ರೋ ಸ್ಥಾವರವು ನಗರದ ಕುಂಡಡಂ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://geoiq.io/places/Uthiyur/Village|title=Uthiyur {{!}} Village {{!}} GeoIQ|website=geoiq.io|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424122259/https://geoiq.io/places/Uthiyur/Village|archive-date=2021-04-24|dead-url=dead|access-date=2021-04-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/hatsun-agro-product-commences-commercial-production-of-milk-at-uthiyur-plant-in-tamil-nadu-7158371.html|title=Hatsun Agro Product Commences Commercial Production Of Milk At Uthiyur Plant, In Tamil Nadu|website=Moneycontrol|language=en|access-date=2021-07-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/hatsun-agro-product-commences-commercial-production-of-milk-at-uthiyur-plant-in-tamil-nadu/2119000|title=Hatsun Agro Product commences commercial production of milk at Uthiyur plant, in Tamil Nadu|website=www.outlookindia.com/|access-date=2021-07-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/photos/business/stocks/gainers-losers-10-stocks-that-moved-most-on-july-12-7160311.html|title=Gainers & Losers: 10 Stocks That Moved Most On July 12|website=Moneycontrol|language=en|access-date=2021-07-19}}</ref><ref>{{Cite news}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiamart.com/proddetail/electric-tumble-dryer-5744929433.html|title=Electric Tumble Dryer|website=indiamart.com|language=en|access-date=2021-08-01|archive-date=2021-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210801070904/https://www.indiamart.com/proddetail/electric-tumble-dryer-5744929433.html|url-status=dead}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ == ಈ ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಣವು ಕುಂಡಡಂ ಪಂಚಾಯತ್ ಯೂನಿಯನ್, ಕಂಗಯಂ ಸರ್ಕಲ್, ತಾರಾಪುರಂ ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ತಿರುಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://tiruppur.nic.in/department/block-development-office/|title=Block Development Office {{!}} Tiruppur District, Government of Tamil Nadu {{!}} Textile City {{!}} India|language=en-US|access-date=2021-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/5901-kangeyam-tiruppur-tamil-nadu.html|title=Villages & Towns in Kangeyam Taluka of Tiruppur, Tamil Nadu|website=www.census2011.co.in|access-date=2021-10-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tiruppur.nic.in/administrative-setup/revvilllage/|title=REVENUE VILLAGES {{!}} Tiruppur District, Government of Tamil Nadu {{!}} Textile City {{!}} India|language=en-US|access-date=2021-10-21}}</ref> ನಗರವು ಕಂಗಯಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಈರೋಡ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.vikatan.com/government-and-politics/politics/mlas-activities-of-5-years-minister-vellamandi-natarajan|title=என்ன செய்தார் எம்.எல்.ஏ ? - அமைச்சர் வெல்லமண்டி நடராஜன்|last=டீம்|first=ஜூனியர் விகடன்|website=www.vikatan.com/|language=ta|access-date=2021-08-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/tamil-nadu-polls-2021-rahul-gandhi-holds-roadshow-in-uthiyur/videoshow/80436434.cms|title=Tamil Nadu polls 2021: Rahul Gandhi holds roadshow in Uthiyur|last=Jan 2021|first=ANI {{!}} 24|last2=Ist|first2=09:00 Pm|website=The Economic Times|access-date=2021-07-19}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ, ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/city/chennai/rahul-gandhi-holds-roadshow-in-tns-uthiyur/videoshow/80437678.cms|title=Rahul Gandhi holds roadshow in TN's Uthiyur {{!}} City - Times of India Videos|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-07-19}}</ref><ref name="timesofindia.indiatimes.com"/><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/tamil-nadu-polls-2021-rahul-gandhi-holds-roadshow-in-uthiyur/videoshow/80436434.cms|title=Tamil Nadu polls 2021: Rahul Gandhi holds roadshow in Uthiyur|last=Jan 2021|first=ANI {{!}} 24|last2=Ist|first2=09:00 Pm|website=The Economic Times|access-date=2021-07-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vikatan.com/government-and-politics/politics/mlas-activities-of-5-years-minister-vellamandi-natarajan|title=என்ன செய்தார் எம்.எல்.ஏ? - அமைச்சர் வெல்லமண்டி நடராஜன்|last=டீம்|first=ஜூனியர் விகடன்|website=www.vikatan.com/|language=ta|access-date=2021-08-23}}</ref><ref name="dinamalar.com">{{Cite web|url=https://www.dinamalar.com/home.html|title=Dinamalar world no.1 Tamil website {{!}} Tamil News {{!}} Tamil Nadu {{!}} Breaking News {{!}} Political {{!}} Business {{!}} Cinema {{!}} Sports {{!}}|website=www.dinamalar.com|access-date=2021-08-23}}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.<ref name="dinamalar.com"/> == ದೇವಾಲಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:PonnuuthiMalai.jpg|thumb|ಅರುಲ್ಮಿಗು ಉತ್ತಂಡ ವೇಲಾಯುತ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಊಟೂರ್ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಉತ್ತಂಡ ವೇಲಾಯುತ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಚೆಟ್ಟಿ ತಂಬಿರಾನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಿ ಪಿಳ್ಳೈಯಾರ್ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಊಟೂರು ಶ್ರೇಣಿಯು ಅಂದಾಜು 7 ಕಿ.ಮೀ. ನಾನು. ಅಗಲದೊಂದಿಗೆ.<ref>{{Cite web|url=http://hindumunnani.org.in/news/%e0%ae%aa%e0%af%86%e0%ae%b0%e0%af%81%e0%ae%ae%e0%af%88%e0%ae%ae%e0%ae%bf%e0%ae%95%e0%af%81-%e0%ae%8a%e0%ae%a4%e0%ae%bf%e0%ae%af%e0%af%82%e0%ae%b0%e0%af%8d-%e0%ae%95%e0%af%8a%e0%ae%99%e0%af%8d%e0%ae%95/|title=பெருமைமிகு ஊதியூர் கொங்கணச் சித்தர் கோவிலில் இந்து முன்னணி மாநில தலைவர் காடேஸ்வரா சி.சுப்பிரமணியம் வழிபாடு..|last=Admin|date=2019-02-04|website=இந்துமுன்னணி|language=en-US|access-date=2021-10-17}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ರಸ್ತೆಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಸುಂದರ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಮುರುಗನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. ಇದು ಸುಮಾರು 300 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 150 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಳದಲ್ಲಿ ಪಾದ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಅನುಮಂತರಾಯರ ಗುಡಿಗಳಿವೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತನವಾದ ಗಣೇಶನ ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇಡುಂಬನ ಸನ್ನಿಧಿ ಇದೆ. ಮುರುಗನ್ ದೇವಾಲಯವು ಪೊನ್ನುತಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name=":0"/><ref name="travel.bhushavali.com">{{Cite web|url=https://travel.bhushavali.com/2010/05/uthiyur-hills-aka-pon-uthiyur-konganar.html|title=Pon Uthiyur Hills & Konganar Siddhar Samadhi (Karur - Tamil Nadu)|access-date=2021-10-17}}</ref> ದಾಟಿ ಮೇಲೆ ಹೋದರೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಿರುವ ಸಭಾಂಗಣವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ನ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಿರಿ.<ref name="koyil.siththan.org">{{Cite web|url=http://koyil.siththan.org/archives/2628|title=அருள்மிகு உத்தண்ட வேலாயுத சுவாமி திருக்கோயில், ஊதியூர் – Aalayangal.com|website=koyil.siththan.org|access-date=2021-10-17|archive-date=2021-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019121350/http://koyil.siththan.org/archives/2628|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vikatan.com/spiritual/temples/145043-pon-uthiyur-konganar-cave-siddhars|title=சித்தர்கள் உலாவும் பொன்னூதி மாமலை...|last=காமராஜ்|first=மு ஹரி|website=https://www.vikatan.com/|language=ta|access-date=2021-10-17}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=zxpHAQAAIAAJ&q=%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%82%E0%AE%A4%E0%AE%BF+%E0%AE%AE%E0%AE%B2%E0%AF%88&dq=%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%82%E0%AE%A4%E0%AE%BF+%E0%AE%AE%E0%AE%B2%E0%AF%88&hl=en&newbks=1&newbks_redir=1&printsec=frontcover&sa=X&ved=2ahUKEwiK8MH0_u_zAhVFxTgGHdmoCb0Q6AF6BAgCEAI/}}</ref> === ಉತ್ತಂಡ ವೇಲಾಯುತ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಉತ್ತಂಡ ವೇಲಾಯುತಸಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದ್ರಾವಿಡ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪಟ್ಟಣದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುರುಗನ್ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ., ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ 9ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ಇದು ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲದಿಂದ 100 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಪಳನಿಯ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web|url=https://temple.dinamalar.com/New.php?id=1547|title=Uthanda Velayutha Swami Temple : Uthanda Velayutha Swami Uthanda Velayutha Swami Temple Details {{!}} Uthanda Velayutha Swami- Uthiyur {{!}} Tamilnadu Temple {{!}} உத்தண்ட வேலாயுத சுவாமி|website=temple.dinamalar.com|access-date=2021-10-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.maalaimalar.com/devotional/devotionaltopnews/2020/06/16074052/1617898/othimalai-velayutha-swamy-temple.vpf|title=ஊதிமலை உத்தண்ட வேலாயுதசுவாமி திருத்தலம் {{!}}{{!}} othimalai velayutha swamy temple|last=100010509524078|date=2020-06-16|website=Maalaimalar|language=English|access-date=2021-10-17|archive-date=2021-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017120150/https://www.maalaimalar.com/devotional/devotionaltopnews/2020/06/16074052/1617898/othimalai-velayutha-swamy-temple.vpf|url-status=dead}}</ref> ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜಗೋಪುರವು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಂಡ ವೇಲಾಯುತ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೋಲಮ್ ಪಳನಿ ದೇವರಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಮೂಲವನ್ನು ಕೊಂಕಣ ಸಿದ್ಧರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಭೈರವನ ಗುಡಿಗಳಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪಾವುರ್ಣಮಿ, ಷಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಪಂಗುನಿ ಉತ್ತರ ಹಬ್ಬಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಾವುರ್ಣಮಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name=":0"/><ref name="travel.bhushavali.com"/> === ಕೊಂಕಣ ಸಿದ್ಧರ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಪೋಖರನ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಋಷಿ ಕೊಂಕಣಾಚ ಸಿದ್ಧರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಈ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಂಡರು. ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನಿಗೆ ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ ಆಕರ್ಷಣೆಯುಂಟಾಯಿತು. ಅವರು ಈ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪಂಚಪುತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಕಂಡರು. ಹೀಗೆ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಶಿಲಾಸ್ತಂಭದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Citation|title=Kongana Siddhar Mystery - சித்தர்களைத் தேடி ஒரு பயணம் {{!}} Karna {{!}} Tamilnavigation|url=https://www.youtube.com/watch?v=teu_MZ_7QmA|language=en|access-date=2021-08-01}}</ref> ಅವರ ಜೀವ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಕಾಂತ್ ಧ್ಯಾನ ಶಿಲೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/all-editions/edition-coimbatore/tiruppur/2019/jul/30/ஊதியூர்-கொங்கண-சித்தர்-கோயிலில்-நாளை-பஞ்சகலச-யாக-பூஜை-3203118.html|title=ஊதியூர் கொங்கண சித்தர் கோயிலில் நாளை பஞ்சகலச யாக பூஜை|website=Dinamani|language=ta|access-date=2021-08-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.maalaimalar.com/devotional/devotionaltopnews/2020/06/16074052/1617898/othimalai-velayutha-swamy-temple.vpf|title=ஊதிமலை உத்தண்ட வேலாயுதசுவாமி திருத்தலம் {{!}}{{!}} othimalai velayutha swamy temple|last=100010509524078|date=2020-06-16|website=Maalaimalar|language=English|access-date=2021-08-23|archive-date=2021-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017120150/https://www.maalaimalar.com/devotional/devotionaltopnews/2020/06/16074052/1617898/othimalai-velayutha-swamy-temple.vpf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vikatan.com/arts/literature/136224-samiyargal-bits|title=சாமியார்கள் - துணுக்குகள்|last=ராமகிருஷ்ணன்,எம்.புண்ணியமூர்த்தி|first=ஜி பழனிச்சாமி,கு|website=www.vikatan.com/|language=ta|access-date=2021-08-23}}</ref> ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಾವಿಯಂತಹ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.toptamilnews.com/காரிய-சித்திக்கும்-பகைய/|title=காரிய சித்திக்கும், பகையை வெல்லவும், வாழ்வில் வளம் பெறவும் கொங்கணர் சித்தரை வழிபடும் முறைகள்|date=2019-01-24|website=TopTamilNews|language=en-US|access-date=2021-08-23}}</ref> ಕೊಂಕಣರ ದೇವಾಲಯವು ಪೊನ್ನುತಿ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತಂಡ ವೇಲಾಯುತ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಚೆಟ್ಟಿತಾಂಬ್ರನ್ ಸಿದ್ಧರ್ ಜೀವಸಮತಿ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಿಪಿಳ್ಳೈಯಾರ್ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಾದು ಕೊಂಕಣಾರ್ ಸಿದ್ಧರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಸರಳ ಮಾರ್ಗವಿದೆ. ಈ ಪರ್ವತದ ಬುಡದಿಂದ ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಕೇವಲ ಅರ್ಧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ. ದಾರಿಹೋಕರು ಚಂದ್ರಕಾಂತಕಲ್, ಅಕ್ಯುಪಂಕ್ಚರ್ ರಾಕ್ ಮತ್ತು ವಿಷದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.<ref name="threadreaderapp.com">{{Cite web|url=https://threadreaderapp.com/thread/1440575067381846023|title=Thread by @kannanthvan on Thread Reader App|website=threadreaderapp.com|access-date=2021-10-17}}</ref> ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸರಳ ಕೊಂಕಣರ ದೇವಾಲಯ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕೊಂಕಣ ಸಿದ್ಧರು ಚಂದ್ರಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. 200 ಅಡಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಗುಹೆಯಿದೆ. [[ಪಳನಿ ಮುರುಗನ್ ದೇವಾಲಯ|ಇಲ್ಲಿಂದ ಪಳನಿ ಮುರುಗನ್ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ]] ಸುರಂಗವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇರುವವರು ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವಾಗ ದೈವಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.<ref name="threadreaderapp.com"/> ಪಾವುರ್ಣಮಿಯ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಷ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/tamil/swasthiktv-epaper-swasthik/oothimalai+uthanda+velayuthasuvami+tiruthalam-newsid-n191838402|title=ஊதிமலை உத்தண்ட வேலாயுதசுவாமி திருத்தலம் - Swasthiktv|website=Dailyhunt|language=en|access-date=2021-10-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.drstaranandram.com/%E0%AE%95%E0%AF%8A%E0%AE%99%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%A3%E0%AE%B0%E0%AF%8D-%E0%AE%9A%E0%AE%BF%E0%AE%A4%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%B0%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%8D-%E0%AE%9A%E0%AF%82%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%9A/|title=கொங்கணர் சித்தரின் சூட்சுமங்கள்|last=Staranandram|date=2020-09-11|website=Dr.Star Anand Ram|language=en-US|access-date=2021-10-29|archive-date=2021-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029161329/https://www.drstaranandram.com/%E0%AE%95%E0%AF%8A%E0%AE%99%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%A3%E0%AE%B0%E0%AF%8D-%E0%AE%9A%E0%AE%BF%E0%AE%A4%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%B0%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%8D-%E0%AE%9A%E0%AF%82%E0%AE%9F%E0%AF%8D%E0%AE%9A/|url-status=dead}}</ref> === ತಂಪುರನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ತಂಪುರನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ, ಅವನ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಅವನ ತಪಸ್ಸು ಗುಹೆ ಇದೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ, ರಾಹು ಮತ್ತು ಕೇತುಗಳ ಗುಡಿಗಳಿವೆ. ಅರುಲ್ಪಲಿಕ್ಕಿರರ್ '''''ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗಣಪತಿಯ''''' ಜೊತೆಗೆ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ|ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯಲ್ಲಿ]] ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಗಣೇಶ. ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂಪತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನವರು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬೇಕೆಂದರೆ ಆತನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂಬಿರಾನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ಹೋದರೆ ಉಚ್ಚಿಪಿಳ್ಳೈಯಾರ್ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web|url=http://famous-astrologer-in-madurai.blogspot.com/2015/10/blog-post.html|title=Famous Astrologer in Tamil Nadu: முருகன் கோயில்கள் ஊர் வாரியாக!|last=Unknown|website=Famous Astrologer in Tamil Nadu|access-date=2021-10-17}}</ref> === ಉಚ್ಚಿ ಪಿಳ್ಳೈಯಾರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಉಚ್ಚಿ ಪಿಳ್ಳೈಯಾರ್ ದೇವಾಲಯವು ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1080 ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/all-editions/edition-coimbatore/tiruppur/2017/nov/25/ஊதியூர்-மலைக்-கோயில்களுக்குப்-படிக்கட்டுகள்-வேண்டும்-பக்தர்கள்-கோரிக்கை-2814453.html|title=ஊதியூர் மலைக் கோயில்களுக்குப் படிக்கட்டுகள் வேண்டும்: பக்தர்கள் கோரிக்கை|website=Dinamani|language=ta|access-date=2021-09-17}}</ref> === ಸೋರ್ಣ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಸೋರ್ಣ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಇದನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಏರಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ. ವೆಲ್ಲಿಯಂಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದಂತೆ ಈ ಬೆಟ್ಟವೂ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೆಲ್ಲಿಯಂಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಶಿವನನ್ನು ಕಾಣುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಶಿವನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು '''ಚಿನ್ನ ವೆಲ್ಲಿಯಂಗಿರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.''' ವೆಲ್ಲಿಯಂಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಏರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದವರು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಈ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಚಂದ್ರಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಮೂಲಕ ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ತಂದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಕಷಾಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪರ್ವತವು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.tamilkovil.in/2016/10/Uthanda.html|title=அருள்மிகு உத்தண்ட வேலாயுத சுவாமி திருக்கோவில்,கோயம்புத்தூர்|language=english|access-date=2021-10-17}}</ref> === ಮಹಾಮಂಡಪಂ === [[ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ|ಮಹಾಮಂಡಪದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಯಿಲ್ವಾಕನ ಮುರುಗನ್]], ಕಾಮದೇನು, ಆದಿಯವರ್, ಇಡುಂಬನ್, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರ್, ತಿರುಮಾಲ್, ಅಯ್ಯನಾರ್, ಸೂರ್ಯ, ವೇಲಾಯುಧರ್, ಪೂತಮ್, ಗಣೇಶ ಮತ್ತು [[ರಾಮ]] [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ|ಲಕ್ಷ್ಮಣನ]] ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ಮಂಟಪಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರರ್ ಮೊಸಳೆಯಿಂದ ಮಗುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೀವರ್‌ಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯ ಸ್ಥಳವಿದೆ.<ref name="koyil.siththan.org"/> === ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು === ದೇವಾಲಯದ Krittikai, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ತಾರಾ ದಿನಗಳು, ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ [[ಥೈಪುಸಮ್]], ಚಿತ್ರ ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು, Amavasai, ಥಲಾ ಆಡಿ, Vaikasi ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಮ್, Vaikasi Visakam, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಶುಕ್ರವಾರ. [[ದೀಪಾವಳಿ]], ನವರಾತ್ರಿ, ಪಂಗುನಿ ಉತ್ತರಂ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕ ದೀಪಂ ಇವು ಊಟೂರ್ ವೇಲಾಯುತಸ್ವಾಮಿ ಮುರುಗನ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="epuja.co.in"/> ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/all-editions/edition-coimbatore/tiruppur/2017/nov/25/ஊதியூர்-மலைக்-கோயில்களுக்கு-படிக்கட்டுகள்-வேண்டும்-பக்தர்கள்-கோரிக்கை-2814453.html|title=ஊதியூர் மலைக் கோயில்களுக்குப் படிக்கட்டுகள் வேண்டும்: பக்தர்கள் கோரிக்கை|website=Dinamani|language=ta|access-date=2021-08-23}}</ref> == ಸಾರಿಗೆ ಲಿಂಕ್ == ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಕಾಂಗೇಯಂ ಮತ್ತು ತಾರಾಪುರಂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಡಿಯೂರಿನಿಂದ 14 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು 18 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/dir/Uthiyur,+Tamil+Nadu/Kangeyam,+Tamil+Nadu+638701/@10.9473087,77.4695795,12z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x3ba9bd2551770233:0xdf079bcf77b8df87!2m2!1d77.5278741!2d10.8927873!1m5!1m1!1s0x3ba99f585df32af3:0x890a9d4c243ef9e8!2m2!1d77.5626379!2d11.0016341!3e0|title=Uthiyur to Kangeyam|website=Uthiyur to Kangeyam|language=en|access-date=2021-05-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/dir/Uthiyur,+Tamil+Nadu/Dharapuram,+Tamil+Nadu/@10.814855,77.4580031,12z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x3ba9bd2551770233:0xdf079bcf77b8df87!2m2!1d77.5278741!2d10.8927873!1m5!1m1!1s0x3ba9bf8dce0d08cb:0x2a6c8d1c21a80cad!2m2!1d77.5253827!2d10.737009!3e0|title=Uthiyur to Dharapuram|website=Uthiyur to Dharapuram|language=en|access-date=2021-05-26}}</ref> ತಿರುಪುರ್ 38 ಕಿ.ಮೀ. ಈರೋಡ್ ನಿಂದ 60 ಕಿ.ಮೀ. ಕೊಯಮತ್ತೂರು 71 ಕಿ.ಮೀ. ನಾನು. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/dir/Uthiyur,+Tamil+Nadu/Tiruppur,+Tamil+Nadu/@11.0019074,77.2880232,11z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x3ba9bd2551770233:0xdf079bcf77b8df87!2m2!1d77.5278741!2d10.8927873!1m5!1m1!1s0x3ba907b0424d75b9:0x4750551698a91687!2m2!1d77.3410656!2d11.1085242!3e0|title=Uthiyur to Tiruppur|website=Uthiyur to Tiruppur|language=en|access-date=2021-05-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/dir/Uthiyur,+Tamil+Nadu/Erode,+Tamil+Nadu/@11.1183148,77.3487132,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x3ba9bd2551770233:0xdf079bcf77b8df87!2m2!1d77.5278741!2d10.8927873!1m5!1m1!1s0x3ba96f46762f4671:0xd97da6e3d9c7f75e!2m2!1d77.7171642!2d11.3410364!3e0|title=Uthiyur to Erode|website=Uthiyur to Erode|language=en|access-date=2021-05-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/dir/Uthiyur,+Tamil+Nadu/Coimbatore,+Tamil+Nadu/@10.9292956,76.9618859,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x3ba9bd2551770233:0xdf079bcf77b8df87!2m2!1d77.5278741!2d10.8927873!1m5!1m1!1s0x3ba859af2f971cb5:0x2fc1c81e183ed282!2m2!1d76.9558321!2d11.0168445!3e0|title=Uthiyur to Coimbatore|website=Uthiyur to Coimbatore|language=en|access-date=2021-05-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/dir/Uthiyur,+Tamil+Nadu/Vellakoil,+Tamil+Nadu/@10.9376435,77.5501463,12z/data=!4m15!4m14!1m5!1m1!1s0x3ba9bd2551770233:0xdf079bcf77b8df87!2m2!1d77.5278741!2d10.8927873!1m5!1m1!1s0x3ba99aeeee830ff3:0x6322e0170be32a96!2m2!1d77.7131261!2d10.9459068!3e0!5i1|title=Uthiyur to Vellakoil|website=Uthiyur to Vellakoil|language=en|access-date=2021-05-26}}</ref> ಊಟಿಯು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 83A (ತಮಿಳುನಾಡು) ದಲ್ಲಿದೆ. ಇಫ್ಯು ಈರೋಡ್, [[ಸೇಲಂ‌, ತಮಿಳುನಾಡು|ಸೇಲಂ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಡುವಿನ ಪಳನಿ ಮತ್ತು ತಾರಾಪುರಂನಂತಹ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಚತುಷ್ಪಥ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸುಗಳು 24/7 ಓಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.bustimes.in/search.php?frmstop=Erode&tostop=Palani|title=Erode to Palani bus timetable - Bustimes.in|website=www.bustimes.in|access-date=2021-05-26|archive-date=2021-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526133840/https://www.bustimes.in/search.php?frmstop=Erode&tostop=Palani|url-status=dead}}</ref> ನಗರವು ಕುಂಡಡಮ್ ಮತ್ತು ವೈಟ್ ಟೆಂಪಲ್ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಧಾರಾಪುರಂ|ತಾರಾಪುರಂ]], ಪಳನಿ, ಇರೋಟು ಮತ್ತು [[ಸೇಲಂ‌, ತಮಿಳುನಾಡು|ಸೇಲಂ]] ಪ್ರತಿ 5 ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸುಗಳು ಓಡುತ್ತವೆ. ಸಿಟಿ ಬಸ್ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ ಕಂಗಾಯಂ, [[ಧಾರಾಪುರಂ|Tarapuram]], Kundadam, ವೈಟ್ ದೇವಾಲಯ, [[ತಿರುಪ್ಪೂರು|ತಿರುಪ್ಪೂರ್]] ಮತ್ತು Palladam. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ತಿರುಪುರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 40 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ಪಳನಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ 50 ಕಿ.ಮೀ. ನಾನು. ಇದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಸೇಲಂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/dir/Uthiyur,+Tamil+Nadu+638703/Coimbatore+International+Airport+-+CJB,+Airport+Rd,+Peelamedu,+Coimbatore,+Tamil+Nadu+641014/data=!4m8!4m7!1m2!1m1!1s0x3ba9bd2551770233:0xdf079bcf77b8df87!1m2!1m1!1s0x3ba857bc9b5ea9af:0x317ea10df48c4678!3e0?sa=X&ved=2ahUKEwioi6nt6tHzAhWqILcAHfpRDG4Qox16BAgBEAM|title=ஊதியூர் to கோயம்புத்தூர் பன்னாட்டு வானூர்தி நிலையம்|website=ஊதியூர் to கோயம்புத்தூர் பன்னாட்டு வானூர்தி நிலையம்|language=ta-US|access-date=2021-10-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/dir/Uthiyur,+Tamil+Nadu+638703/Salem+Airport,+Airport,+Airport+Road,+Kamalapuram,+Tamil+Nadu/@11.3382485,77.2671219,9z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x3ba9bd2551770233:0xdf079bcf77b8df87!2m2!1d77.5278741!2d10.8927873!1m5!1m1!1s0x3babf8f87b1279e3:0xbe8dbb2438f66f95!2m2!1d78.0618676!2d11.7826426!3e0|title=ஊதியூர் to Salem Airport|website=ஊதியூர் to Salem Airport|language=ta-US|access-date=2021-10-17}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == ಊಟಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನಿತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. * ಶಾಂತಿ ನಿಕೇತನ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ಕೆಕೆಎಸ್ ನಗರ, ಕುಲ್ಲಪಾಳ್ಯಂ, ಊಟಿ 638703 <ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/place/Shanthinikethan+Higher+Secondary+School/@10.9294411,77.5294822,17z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x3ba9a2e9a22b476f:0x48126410302095d6!8m2!3d10.9294411!4d77.5316709?shorturl=1|title=Shanthinikethan Higher Secondary School|website=Shanthinikethan Higher Secondary School|language=en|access-date=2021-03-30}}</ref> * VMCDV ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನಿತ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ತಾಯಂಬಲಯಂ, ಊಟಿ.<ref>{{Cite web|url=https://schools.thelearningpoint.net/districts/district-listing-ERODE.html|title=Schools in the district of ERODE : DISE information - Classes, Infrastructure, Facilities|website=schools.thelearningpoint.net|access-date=2021-04-30|archive-date=2021-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829145634/https://schools.thelearningpoint.net/districts/district-listing-ERODE.html|url-status=dead}}</ref> * ಸರ್ಕಾರಿ ಮಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ, ಮುದಲಿಪಾಳ್ಯಂ, ಊಟೂರು 638703 * ಶ್ರೀ ನಂದನ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಶಾಲೆ, ಊಟಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿವೆ. * ಕುಲ್ಲಪಾಳ್ಯಂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಊಟೂರು 638703 <ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/place/Kullampalayam+primary+health+centre/@10.9294411,77.5294822,17z/data=!4m5!3m4!1s0x3ba9a2e96be468bb:0xca523a1a1be650eb!8m2!3d10.9309205!4d77.5321779?shorturl=1|title=Kullampalayam primary health centre|website=Kullampalayam primary health centre|language=en|access-date=2021-03-30}}</ref> * ತಾಯಂಪಲಯಂ ಸುಧಾರಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಊಟೂರ್ 638703 <ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/maps/place/Thayam+Palayam+Government+Hospital/@10.8714714,77.4910862,14.59z/data=!4m5!3m4!1s0x3ba9bc96084e9def:0xb406aa88e005645e!8m2!3d10.8800578!4d77.4872857?shorturl=1|title=Thayam Palayam Government Hospital|website=Thayam Palayam Government Hospital|language=en|access-date=2021-03-30}}</ref> * ಪ್ರಭಾದೇವಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಊಟೂರ್ ಟೌನ್ 638703 ಊಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯು ಅದರ ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://tiruppur.nic.in/public-utility-category/police-stations/|title=Police Stations {{!}} Tiruppur District, Government of Tamil Nadu {{!}} Textile City {{!}} India|language=en-US|access-date=2021-05-26}}</ref> ಊಟಿ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ತಿರುಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಂಗೇಯಂ ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಊಟಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://tiruppur.nic.in/administrative-setup/revvilllage/|title=REVENUE VILLAGES {{!}} Tiruppur District, Government of Tamil Nadu {{!}} Textile City {{!}} India|language=en-US|access-date=2021-05-26}}</ref> ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಟಿಎಂ ಮತ್ತು [[ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://cleartax.in/|title=Canara Bank Erode Uthiyur Tamil Nadu (IFSC Code) IFSC Code - Bank branch MIRC Code, Address details|website=cleartax.in|language=en|access-date=2021-07-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.getpincodes.com/locality/uthiyur-kangeyam-tiruppur-tamil-nadu-638703|title=Pin code 638703, Udhiyur S.O Post Office in Erode, Tamil Nadu|last=GetPincodes|website=GetPincodes|language=en-US|access-date=2021-05-27|archive-date=2021-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728002549/http://www.getpincodes.com/locality/uthiyur-kangeyam-tiruppur-tamil-nadu-638703|url-status=dead}}</ref> == ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದು == * ಶಿವನ್ಮಲೈ ತಿರುಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗ್ರಾಮ * ಕಂಗಯಂ ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ತಿರುಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ * [[ಧಾರಾಪುರಂ|ತಾರಾಪುರಂ]] ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವಾಗಿದೆ * [[ತಿರುಪ್ಪೂರು|ತಿರುಪುರ್]] ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಒಂದು ನಗರ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.kulaluravuthiagi.org/karma.htm ಕೊಂಕಣರ ಸಿದ್ಧರ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳು]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.vikatan.com/spiritual/temples/145043-pon-uthiyur-konganar-cave-siddhars ಸಿದ್ಧರು ಸಂಚರಿಸುವ ಪೊನ್ನುತಿ ಮಾಮಲೈ - ವಿಕಟನ್] * [https://www.maalaimalar.com/devotional/devotionaltopnews/2020/06/16074052/1617898/othimalai-velayutha-swamy-temple.vpf ಉತ್ತಿಮಲೈ ಉತ್ತಂಡ ವೇಲಾಯುತಸ್ವಾಮಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ - ಸಂಜೆ ಪುಷ್ಪ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211017120150/https://www.maalaimalar.com/devotional/devotionaltopnews/2020/06/16074052/1617898/othimalai-velayutha-swamy-temple.vpf |date=2021-10-17 }} * [https://m.dailyhunt.in/news/india/tamil/swasthiktv-epaper-swasthik/oothimalai+uthanda+velayuthasuvami+tiruthalam-newsid-n191838402 ಉತ್ತಿಮಲೈ ಉತ್ತಂಡ ವೇಲಾಯುತಸ್ವಾಮಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ] * [https://temple.dinamalar.com/New.php?id=2021 ಉತ್ತಂಡ ವೇಲಾಯುತಸ್ವಾಮಿ] * [https://books.google.co.in/books?id=mZJGAQAAIAAJ&q=%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%82%E0%AE%A4%E0%AE%BF+%E0%AE%AE%E0%AE%B2%E0%AF%88&dq=%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%82%E0%AE%A4%E0%AE%BF+%E0%AE%AE%E0%AE%B2%E0%AF%88&hl=en&newbks=1&newbks_redir=1&printsec=frontcover&sa=X&ved=2ahUKEwiK8MH0_u_zAhVFxTgGHdmoCb0Q6AF6BAgFEAI ತಿರುಪ್ಪುಗಲ್ ತಿರುತಲಂಗಲ್ - ಇಬುಕ್] * [https://books.google.co.in/books?id=VCUrAAAAMAAJ&q=%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%82%E0%AE%A4%E0%AE%BF+%E0%AE%AE%E0%AE%B2%E0%AF%88&dq=%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%82%E0%AE%A4%E0%AE%BF+%E0%AE%AE%E0%AE%B2%E0%AF%88&hl=en&newbks=1&newbks_redir=1&printsec=frontcover&sa=X&ved=2ahUKEwiK8MH0_u_zAhVFxTgGHdmoCb0Q6AF6BAgIEAI ಅಕಾರವಾರಿಕಲ್ ಇರಾಂ ತೋಕುಟಿ] * [https://books.google.co.in/books?id=qkQ_AAAAIAAJ&q=%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%82%E0%AE%A4%E0%AE%BF+%E0%AE%AE%E0%AE%B2%E0%AF%88&dq=%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%82%E0%AE%A4%E0%AE%BF+%E0%AE%AE%E0%AE%B2%E0%AF%88&hl=en&newbks=1&newbks_redir=1&printsec=frontcover&sa=X&ved=2ahUKEwiK8MH0_u_zAhVFxTgGHdmoCb0Q6AF6BAgKEAI ಕೊಂಗು ನಾಡು] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ]] p41v04vmnqveugoi28hqnyad9ve8ffd 0 142129 1383175 1336711 2026-08-17T18:09:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383175 wikitext text/x-wiki '''''ಆನೆ ಪಟಾಕಿ''''' ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಬಂಡಿಯಪ್ಪ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2013 ರ [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ]] [[ವೈನೋದಿಕ|ಹಾಸ್ಯ]] ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೃಜನ್ ಲೋಕೇಶ್ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.chitratara.com/show-content.php?id=4069&ptype=News&title=%60AANE%20PATAKI%60%20SRUJAN%20RETURNS%20AS%20HERO|title=Aane Pataki Srujan returns as hero|date=2012-09-06|publisher=Chitratara|access-date=2022-02-15|archive-date=2022-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215101239/http://www.chitratara.com/show-content.php?id=4069&ptype=News&title=%60AANE%20PATAKI%60%20SRUJAN%20RETURNS%20AS%20HERO|url-status=dead}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರವು 1968 ರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ದಿ ಪಾರ್ಟಿಯ ಅನಧಿಕೃತ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/aane-pataki-the-party-pauper/articleshow/21192465.cms|title=Aane Pataki: The party pauper|date=17 May 2013|access-date=27 December 2020|publisher=Bangalore Mirror}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಹೀರೋ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಬರುವ ನಟನೊಬ್ಬನ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರ.ಇದು. ಅವನ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಪಟತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೀಟಲೆ ಮತ್ತು ತಮಾಷೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕಣ್ತಪ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು "ಸ್ಟಾರ್ ಅತಿಥಿ" ಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=http://kannada.webdunia.com/entertainment/regionalcinema/newsgossips/1208/28/1120828011_1.htm|title=Controversial roumors|publisher=Web Dunia}}</ref> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ಭೈರೇಗೌಡನಾಗಿ [[ಸೃಜನ್ ಲೋಕೇಶ್]] * ರಕ್ಷಿತಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿ ನಿರ್ಬನ್ * ಆದಿಯಾಗಿ ಭಾಸ್ಕರ್ * ಗೋವಿಂದಣ್ಣನಾಗಿ [[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]] * ಚಿನ್ನದಪ್ಪನಾಗಿ [[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ|ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ]] * ಜಗದೀಶ್ ಆಗಿ [[ಜೈಜಗದೀಶ್|ಜೈ]] ಜಗದೀಶ್ * ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯಾಗಿ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಿಂಗ್ * ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ಸುಧಾಕರ್ * ಸೋಮಣ್ಣ ಜಾಡರ್ * ಕೇಬಲ್ ಆನಂದ್ * ಅಕುಲ್ == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧರ್ಮ ವಿಶ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕಳೆದ 15 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 300 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅರೇಂಜರ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಇದು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರ.. ಸಂ ! ಹಾಡು ! ಕಲಾವಿದರು ! ಗೀತರಚನೆಕಾರರು |- | 1 | "ಆನೆ ಪಟಾಕಿ" | ಧರ್ಮ ವಿಶ್ | ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ |- | 2 | "ಇತ್ತ ಇತ್ತ ಬಾ" | [[ವಿಜಯ್ ಪ್ರಕಾಶ್]], ಸುನಿತಾ | ಸೋಮಣ್ಣ ಜಾಡರ್ |- | 3 | "8ನೇ ತಾರಾಗತಿ" | [[ಸಂಗೀತಾ ರಾಜೀವ್]] | ಅರಸು ಅಂತಾರೆ |- | 4 | "ಒನ್ ಒನ್ ಝಾ" | ಕ್ವೀನಿ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ | ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|4609986}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 05pvle9yo3q4zb9v2b4kxqaxs8je4my 0 142382 1383142 1333898 2026-08-17T12:19:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383142 wikitext text/x-wiki ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ '''ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ''' '''[[ಸಂತೋಷ]]ದ ದಿನವನ್ನು''' ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/development/desa/dspd/international-days/international-day-of-happiness.html|title=International Day of Happiness, 20 March|date=31 July 2015|website=United Nations: Department of Economic and Social Affairs Social Inclusion|publisher=United Nations|access-date=16 July 2021}}</ref> ಇದನ್ನು 28 ಜೂನ್ 2012 <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/international-day-of-happiness-2021-theme-history-of-the-day-101616203554706.html|title=International Day of Happiness 2021: Theme, history of the day|date=2021-03-16|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2021-07-16}}</ref> ರಂದು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ದಿನವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಜನರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/en/observances/happiness-day|title=International Day of Happiness|last=Nations|first=United|website=United Nations|language=en|access-date=2021-04-29}}</ref> 2015 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಜನರ ಜೀವನವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಾಡಲು 17 ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು ಬಡತನವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು, ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಗ್ರಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು.<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/zh/observances/happiness-day|title=国际幸福日 {{!}} 联合国|last=Nations|first=United|website=United Nations|language=zh-hans|access-date=2021-04-27}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರನ್ನು ಸಂತೋಷದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಸೇರಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯ A/RES/66/281 ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು, ಸಂತೋಷದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಮೂಲಭೂತ ಮಾನವ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತಿದ್ದು, ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜನರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ, ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 20 ಅನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂತೋಷದ ದಿನ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂತೋಷದ ದಿನವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. [...] —ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯಸಭೆ, 28 ಜೂನ್ 2012 ರಂದು ಸಾಮಾನ್ಯಸಭೆಯು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಿರ್ಣಯ == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Jayme_Illien,_Founder,_International_Day_of_Happiness.jpg|thumb|240x240px| ಜೇಮ್ ಇಲಿಯನ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂತೋಷದ ದಿನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೊದಲು, ವರ್ಲ್ಡ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲೂಯಿಸ್ ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ ಜೊತೆಗೆ, ಜೇಮ್ ಇಲಿಯನ್ "ಹ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ" ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸಂತೋಷ, ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಇಲಿಯನ್ 2006 ರಿಂದ 2012 ರವರೆಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.dayofhappiness.net/about|title=About The Day|website=International Day of Happiness - 20 March|language=en-US|access-date=2021-04-29}}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ ಇಲಿಯನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂತೋಷದ ದಿನದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು.  ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. 19 ಜುಲೈ 2011 ರಂದು, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು ಎನ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ 65/309 ""ಸಂತೋಷ- ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನ""ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು,,ಅದು 1970 ರಿಂದ ""ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದ. "" ಭೂತಾನ್‌ನ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜಿಗ್ಮೆ ಥಿನ್ಲೆ ಅವರ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.happiness.com/magazine/inspiration-spirituality/international-day-of-happiness/|title=When is the International Day of Happiness 2021 and what is it?|website=happiness.com|language=en|access-date=2021-04-29}}</ref> ಜೇಮ್ ಇಲಿಯನ್ ಅವರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಜನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ವಿಶ್ವ ಸಂತೋಷ ದಿನದಂದು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.<ref name="International Day of Happiness">{{Cite web|url=https://www.daysoftheyear.com/days/international-day-of-happiness/|title=International Day of Happiness|website=Days of the Year|language=en|access-date=2021-04-29}}</ref> == ಆಚರಣೆ == ವಿಶ್ವ ಸಂತೋಷ ದಿನದಂದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ನಿರಂತರ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/development/desa/dspd/international-days/international-day-of-happiness.html/|title=International Day of Happiness, 20 March {{!}} DISD|date=2015-07-31|website=www.un.org|language=en-US|access-date=2021-04-29}}</ref> ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂತೋಷದ ದಿನದಂದು ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಹ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಜನರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ದಿನಚರಿಯನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ದೈನಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ. ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಜೊತೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯಿರಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗುವಂತಹ ಹಂತ-ಹಂತದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀವು ದಾನ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ನಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಅವು ತರುವ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="International Day of Happiness"/> === ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ಡೇ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ === ==== 2021 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಸಂತೋಷದ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಹತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು:<ref name="The International Day of Happiness">{{Cite web|url=https://happinessday.org/|title=The International Day of Happiness|website=International Day of Happiness|language=en-US|access-date=2021-04-29|archive-date=2018-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180413165908/https://happinessday.org/|url-status=dead}}</ref> ==== # ನಿಮಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ # ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಸಿ # ಜಾಗತಿಕ ಸಂತೋಷ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಮತ್ತು ಆಚರಿಸಿ # ಇತರರಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡಿ ಮತ್ತು ಹರಡಿ # ಆಚರಿಸಿ # ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ # ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ # ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತೇವೆ # ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಆನಂದಿಸಿ # ಭೋಗವಾದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ==== 2021 ರಲ್ಲಿ ಏಳು ಮುಖ್ಯ ಧ್ಯೇಯಗಳು:<ref name="The International Day of Happiness"/> ==== # ಸಂತೋಷವು ಮೂಲಭೂತ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ # ಎಲ್ಲರ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆಶಯವಾಗಿದೆ # ಜೀವನ, ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಂತೋಷ # ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸಮುದಾಯಗಳು, ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿ ಸಂತೋಷ. # ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಸಂತೋಷದ ಮಾರ್ಗ # ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ "ಹೊಸ ಮಾದರಿ"ಯಾಗಿ ಸಂತೋಷ # ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ, ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂಥ ಸಂತೋಷದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನದ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಆಚರಣೆ == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಸುಖ|ಸಂತೋಷ]] * ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂತೋಷ * ಸಂತೋಷದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ * ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಾಚೀನ ನೌರುಜ್ ಆಚರಣೆಗಳು, ಮಾರ್ಚ್ 20 ಅಥವಾ 21 ರಂದು ವಸಂತಕಾಲದ ಆರಂಭ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|https://www.un.org/en/observances/happiness-day}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Infobox holiday with missing field]] [[ವರ್ಗ:Infobox holiday fixed day (2)]] s1l9lp5jnzcwrdd1kwipwaccdv13zgo 0 147455 1383188 1380789 2026-08-17T23:11:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383188 wikitext text/x-wiki {{Use Indian English|date=August 2017}} {{Infobox company | name = ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ಟೆಕ್ | logo = HCLTech-new-logo.svg | image = HCL_Tech_Noida_SEZ_Campus.png | image_caption = ನೋಯ್ಡಾ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ | former_name = ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | type = ಪಬ್ಲಿಕ್ | traded_as = {{Unbulleted list|{{BSE|532281}}|{{NSE|HCLTECH}}|[[BSE SENSEX|BSE SENSEX Constituent]]|[[NIFTY 50|NSE NIFTY 50 Constituent]]}} | ISIN = INE860A01027 | industry = ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ<br>ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್<br>ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ | foundation = {{Start date and age|df=yes|1976|08|11}}<ref name="HCL CIOL">{{cite web |url=http://www.ciol.com/shiv-nadar-tells-hcls-success-story/ |title=Company History – HCL Technologies Ltd. |publisher=CIOL |access-date=23 May 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160805085452/http://www.ciol.com/shiv-nadar-tells-hcls-success-story/ |archive-date=5 August 2016 }}</ref> | founder = ಶಿವ ನಾಡರ್ | location_city = ನೋಯ್ಡಾ, [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] | location_country = ಭಾರತ | area_served = ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ | key_people = {{plainlist| * ರೋಶ್ನಿ ನಾಡರ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು) * ಶಿವ ನಾಡರ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಮೆರಿಟಸ್ & ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಅಧಿಕಾರಿ)<ref name=FastFacts.2014>{{cite web|url=https://www.hcltech.com/investors/fast-facts|title=Fast Facts |publisher=HCL Technologies |date=1 February 2014 |access-date=1 February 2014 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214142103/https://www.hcltech.com/investors/fast-facts|archive-date=14 February 2014 }}</ref> * ಸಿ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ (ಸಿ‌ಇಒ)<ref>{{cite news|title=HCL Tech CEO Anant Gupta quits, C Vijayakumar to succeed – The Economic Times|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/hcl-tech-ceo-anant-gupta-quits-c-vijayakumar-to-succeed/articleshow/54969299.cms|newspaper=The Economic Times|date=21 October 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161023010322/http://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/hcl-tech-ceo-anant-gupta-quits-c-vijayakumar-to-succeed/articleshow/54969299.cms|archive-date=23 October 2016}}</ref>}} | services = ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್<ref name="Software development">{{cite web |last1=YK |first1=R |title=HCL Technologies announces close of acquisition of select IBM products |url=https://www.livemint.com/technology/tech-news/hcl-technologies-announces-close-of-acquisition-of-select-ibm-products-1561991281777.html|website=livemint.com|publisher=Livemint|access-date=1 April 2019}}</ref> | revenue = {{Increase}} {{INRConvert|85665|c}}<ref name="pl3">{{Cite web|title=Profit comes in at Rs 3,442 crore, revenue grows to Rs 22,331 crore; meets expectations|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/earnings/hcl-tech-q3-result-profit-rises-to-rs-3442-crore-revenue-grows-to-rs-22331-crore-7936771.html|access-date=14 Jan 2022|website=moneycontrol.com|language=en}}</ref> | revenue_year = ೨೦೨೨ | operating_income = {{Increase}} {{INRConvert|22331|c}} | income_year = ೨೦೨೧ | net_income = {{Increase}} {{INRConvert|11169|c}} | net_income_year = ೨೦೨೧ | assets = {{Increase}} {{INRConvert|86194|c}} | assets_year = ೨೦೨೧ | equity = {{Increase}} {{INRConvert|59370|c}} | equity_year = ೨೦೨೧ | num_employees = ೨೧೦,೯೬೬ (೨೦೨೨) | owner = ಶಿವ ನಾಡರ್ (೬೦.೭೭%) | parent = ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ ಗ್ರೂಪ್ | homepage = {{URL|https://www.hcltech.com/}} | footnotes = <ref name="HCL Financials">{{cite web |url= https://www.hcltech.com/investors#financial_filings |title= HCL Technologies Q4 results for 2019 |publisher= HCL Technologies |date= 17 April 2019 |access-date=3 September 2018}}</ref> }} '''ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಟೆಕ್''' <ref>{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/press-releases/hcl-technologies-launches-new-brand-positioning-supercharging-progress|title=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/information-tech/hcl-technologies-rebrands-itself-to-hcltech/articleshow/94458604.cms|title=}}</ref> (ಹಿಂದೆ '''ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್''') ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲ್ಟಿನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್|ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] (ಐಟಿ) ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್ ನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref name="economictimes.indiatimes.com">{{Cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/hcl-technologies-ltd/infocompanyhistory/companyid-4291.cms|title=Company History – HCL Technologies Ltd.|website=The Economic Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906000750/http://economictimes.indiatimes.com/hcl-technologies-ltd/infocompanyhistory/companyid-4291.cms|archive-date=6 September 2015|access-date=28 August 2015}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ೫೨ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ೨೧೦,೯೬೬ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://profit.ndtv.com/stock/hcl-technologies-ltd_hcltech/reports|title=HCL Technologies Ltd.|website=NDTV Profit|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017082344/http://profit.ndtv.com/stock/hcl-technologies-ltd_hcltech/reports|archive-date=17 October 2015|access-date=28 August 2015}}</ref> ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೨೦೦೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/global2000/list/.html|title=The World's Biggest Public Companies|date=May 2013|work=[[Forbes]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811185141/https://www.forbes.com/global2000/list/.html|archive-date=11 August 2017}}</ref> ಇದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ $೫೦ ಶತಕೋಟಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಟಾಪ್ ೨೦ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/companies/hcl-technologies/|title=HCL Technologies on the Forbes Global 2000 List|work=Forbes|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170606043357/https://www.forbes.com/companies/hcl-technologies|archive-date=6 June 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bseindia.com/markets/equity/EQReports/TopMarketCapitalization.aspx?expandable=3|title=Top 100 Companies by Market Capitalization BSE|publisher=BSE|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216113732/http://www.bseindia.com/markets/equity/EQReports/TopMarketCapitalization.aspx?expandable=3|archive-date=16 February 2015|access-date=15 February 2015}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ|₹ ೨೩,೪೬೪]] ಕೋಟಿ (ಯುಎಸ್$ ೧೧.೭೯ ಶತಕೋಟಿ) ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/financials/hcltechnologies/consolidated-profit-lossVI/hcl02|title=HCL Technologies Consolidated Profit & Loss account, HCL Technologies Financial Statement & Accounts|website=moneycontrol.com|language=en|access-date=14 July 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.cision.com/hcl/r/hcl-technologies-reports-quarterly-results-for-the-fy-quarter-ending-on-september-30--2020,c2939629|title=About HCL Technologies|website=news.cision.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811182135/https://www.hcltech.com/investors/fast-facts|archive-date=11 August 2017|access-date=23 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/markets/quarterly-results/hcl-tech-q1-net-profit-up-2-4-at-rs-3283-crore-revenue-rises-17/articleshow/92835439.cms?|title=|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/investors/results-reports|title=}}</ref><ref name="hcltech.com">{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/investors/fast-facts|title=}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್ === ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಅನ್ನು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?isbn=1625277822|title=Be a Great Boss: The Hill Collection|last=Linda A. Hill|last2=Kent Lineback|year=2014|isbn=978-1625277824|quote=A classic startup founded in1976 in an Indian garage by Shiv Nadar, HCL Enterprise flourished in the 1980s – "a golden period" for the company.}}</ref><ref name="denodo.com">{{Cite web|url=https://www.denodo.com/en/partner/hcl|title=HCL|date=31 August 2015|quote=Founded in 1976 as one of India's original IT garage startups...|access-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-date=13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230913194547/https://www.denodo.com/en/partner/hcl|url-status=dead}}</ref> ಪೋಷಕ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಮೂರು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು: * ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ – ಮೂಲತಃ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ನ ಆರ್&ಡಿ ವಿಭಾಗ. ಇದು ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://powerbi.microsoft.com/en-us/partners/hcl|title=HCL Technologies|website=microsoft.com|quote=HCL Technologies Limited is an Indian multinational IT services company, headquartered in Noida, Uttar Pradesh, India.... subsidiary of HCL Enterprise. Originally a research and development division of HCL,.. independent.. 1991.}}</ref> * ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ * ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ಕಂಪನಿಯು ಮೂಲತಃ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?isbn=1422187594|title=Collective Genius: The Art and Practice of Leading Innovation|last=Linda A. Hill|last2=Greg Brandeau|last3=Emily Truelove|year=2014|isbn=978-1422187593|quote=In spite of these changes, HCL Enterprise entered the 1990s determined to retain its focus on hardware.}}</ref> ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ ಮೂಲಕ, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.<ref name="Simon Sharwood">{{Cite web|url=https://www.theregister.co.uk/2017/10/30/ibm_hcl_notes_domino_partnership|title=IBM offloads Notes and Domino to India's HCL Technologies|last=Simon Sharwood|date=30 October 2017|website=The Register}}</ref> ೨೦೦೭ ರ ಆದಾಯ ಯುಎಸ್$೪.೯ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.insidearm.com/news/00007857-hcl-technologies-to-acquire-leading-manag|title=HCL Technologies to Acquire Leading Manager of Voice, Data|date=26 August 2008}}</ref> ೨೦೧೭ ರ ಆದಾಯ ಯುಎಸ್$೬.೫ ಶತಕೋಟಿ, ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ೩೧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೫,೦೦೦ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="denodo.com"/> ೨೦೧೮ ರ ಆದಾಯವು ಯುಎಸ್$೯ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ೩೧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೧೦,೦೦೦ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ (ಇಂಡಿಯಾ) ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಹೆಸರಿನ ಘಟಕವನ್ನು ಜುಲೈ ೨೦೦೧ <ref>{{Cite web|url=https://www.zaubacorp.com/company/HCL-ENTERPRISE-SOLUTIONS-INDIA-LIMITED/U72400DL2001PLC111796|title=HCL Enterprise Solutions (India) Limited|quote=HCL Enterprise Solutions (india) Limited is a Public incorporated on 24 July 2001. It is classified as Non-govt company and is registered at...}}</ref> ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ೧ ಜುಲೈ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ ಐಬಿಎಮ್ ನ ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಾರಾಟ, [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]], ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಆಪ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್, ಬಿಗ್‌ಫಿಕ್ಸ್, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಅನುಭವ ( ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ), ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಡೊಮಿನೊ, ಮತ್ತು ಯುನಿಕಾ ಬೆಂಬಲದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/press-releases/press-releases-business/hcl-technologies-announces-close-acquisition-select-ibm|title=HCL Technologies Announces close of Acquisition of select IBM products {{!}} HCL Technologies|website=www.hcltech.com|language=en|access-date=17 July 2019|archive-date=9 ಜೂನ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609034144/https://www.hcltech.com/press-releases/press-releases-business/hcl-technologies-announces-close-acquisition-select-ibm|url-status=dead}}</ref> === ರಚನೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು === ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಆರು ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಗುಂಪು, [[ದೆಹಲಿ]] ಕ್ಲಾತ್ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಶಿವ ನಾಡಾರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ''ಮೈಕ್ರೊಕಾಂಪ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್'' ಆಗಿ ತೇಲಿತು, ನಾಡರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡ ( ಅರ್ಜುನ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ, ಅಜಯ್ ಚೌಧರಿ, ಡಿಎಸ್ ಪುರಿ, ಯೋಗೇಶ್ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಭಾಷ್ ಅರೋರಾ ಅವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು) ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಟೆಲಿಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೬ ರಂದು, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/money/2007/jun/09bspec1.htm|title=The amazing story of the birth of HCL|archive-url=https://web.archive.org/web/20080327031922/http://www.rediff.com/money/2007/jun/09bspec1.htm|archive-date=27 March 2008}}</ref> ೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೧ ರಂದು, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಓವರ್‌ಸೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇವೆಗಳ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೨ ರಂದು ವ್ಯವಹಾರದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ನಂತರ ಅದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಜುಲೈ ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌‌ಟೆಕ್ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಕಂಪನಿ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/HCL-enters-healthcare-business-with-Rs-1000-crore/articleshow/29965199.cms|title=HCL enters healthcare business with Rs 1,000 crore|date=7 February 2014|work=The Times of India|access-date=28 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707095322/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/HCL-enters-healthcare-business-with-Rs-1000-crore/articleshow/29965199.cms|archive-date=7 July 2015}}</ref> ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್‌ಕೇರ್ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/jobs/hcl-launches-talentcare-to-bridge-supply-gap-in-it-healthcare-banking/articleshow/47290416.cms|title=HCL launches TalentCare to bridge supply gap in IT, Healthcare, Banking|date=15 May 2015|work=The Economic Times|access-date=22 January 2019}}</ref> ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಕಂಪನಿಯಾದ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ <ref>{{Cite web|url=http://www.hcl.com/heritage-list|title=Heritage & Legacy|website=HCL|archive-url=https://web.archive.org/web/20150820074935/http://www.hcl.com/heritage-list|archive-date=20 August 2015|access-date=28 August 2015}}</ref> ನ ಆರ್&ಡಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೈಕ್ರೋಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.hcltech.com/about-us/about-hcl-enterprise|title=About HCL Enterprise|website=HCL Technologies|archive-url=https://web.archive.org/web/20150821161508/http://www.hcltech.com/about-us/about-hcl-enterprise|archive-date=21 August 2015|access-date=28 August 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hcl.com/heritage-list|title=Milestones|website=HCL|archive-url=https://web.archive.org/web/20150820074935/http://www.hcl.com/heritage-list|archive-date=20 August 2015|access-date=28 August 2015}}</ref> ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಒಎಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಂಟ್-ಸರ್ವರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೧ ರಂದು, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಅನ್ನು ಮೂಲತಃ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಓವರ್ಸೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="economictimes.indiatimes.com"/> ಹೆಸರನ್ನು ೧೪ ಜುಲೈ ೧೯೯೪ <ref>{{Cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/hcla-technologies-ltd/infocompanyhistory/companyid-4291.cms|title=Company History – HCL Technologies Ltd.|website=The Economic Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20160414061212/http://economictimes.indiatimes.com/hcla-technologies-ltd/infocompanyhistory/companyid-4291.cms|archive-date=14 April 2016|access-date=28 August 2015}}</ref> ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೯ ರಂದು, ಕಂಪನಿಯು "ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ್ಕಾಗಿ" 'ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೯೧ ಮತ್ತು ೧೯೯೯ ರ ನಡುವೆ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಎ‌ಪಿ‌ಎಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. === ಐಪಿಒ ಮತ್ತು ನಂತರದ ವಿಸ್ತರಣೆ === ಕಂಪನಿಯು ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೯ ರಂದು ೧೪೨ ಕೋಟಿ (೧೪.೨) ವಿತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಯಿತು. (ಮಿಲಿಯನ್) ಷೇರುಗಳು, ಪ್ರತಿ ₹೪ ಮೌಲ್ಯದ.<ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/hcl-technologies-ltd/infocompanyhistory/companyid-4291.cms|title=Company History – HCL Technologies Ltd.|work=The Economic Times|access-date=28 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906000750/http://economictimes.indiatimes.com/hcl-technologies-ltd/infocompanyhistory/companyid-4291.cms|archive-date=6 September 2015}}</ref> ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಕೆಎಲ್‌ಎ-ಟೆನ್‌ಕೋರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗಾಗಿ ಭಾರತದ [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ]] ಕಡಲಾಚೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಗಲ್ಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಇಂಕ್.<ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/hcl-technologies-ltd/infocompanyhistory/companyid-4291.cms|title=Company History – HCL Technologies Ltd.|work=The Economic Times|access-date=28 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906000750/http://economictimes.indiatimes.com/hcl-technologies-ltd/infocompanyhistory/companyid-4291.cms|archive-date=6 September 2015}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://economictimes.indiatimes.com/hcl-technologies-ltd/infocompanyhistory/companyid-4291.cms "Company History – HCL Technologies Ltd"]. </cite></ref> ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅನುಭವ (ಡಿಎಕ್ಸ್) ಮತ್ತು ಯುನಿಕಾ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಕ್ಲೌಡ್-ನೇಟಿವ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಕ್ಲೌಡ್‌ಗೆ ತರಲು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ಲೌಡ್ <ref>{{Cite press release|date=2021-03-02|title=HCL Technologies expands partnership with Google Cloud|url=https://www.business-standard.com/article/news-cm/hcl-technologies-expands-partnership-with-google-cloud-121030201206_1.html|accessdate=2021-03-12}}</ref> ನೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. === ಸ್ವಾಧೀನಗಳು === {| class="wikitable sortable sortable" ! scope="col" style="width:30px;" |ಸಂಖ್ಯೆ ! scope="col" style="width:100px;" | ಸ್ವಾಧೀನ ದಿನಾಂಕ ! scope="col" | ಕಂಪನಿ ! scope="col" | ವ್ಯಾಪಾರ ! scope="col" style="width:50px;" | ದೇಶ ! class="sortable" scope="col" | ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- | ೧ | ೨೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೮ | ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಇಂಕ್. | ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ | ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/software/HCL-acquires-Capital-Stream-for-40-million/articleshow/2800004.cms|title=HCL acquires Capital Stream for $40&nbsp;million|date=21 February 2008|work=The Economic Times|access-date=22 January 2019}}</ref> |- | ೨ | ೧೬ ಜುಲೈ ೨೦೦೮ | ಲಿಬರಾಟಾ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆ | ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ | ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/companies/hcl-tech-to-acquire-liberata-financial-services-108071600073_1.html|title=HCL Tech to acquire Liberata Financial Services|date=16 July 2008|work=Business Standard|access-date=28 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230642/http://www.business-standard.com/article/companies/hcl-tech-to-acquire-liberata-financial-services-108071600073_1.html|archive-date=23 September 2015}}</ref> |- | ೩ | ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೮ | ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್, ಇಂಕ್. | ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆ | [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/tech-news/HCL-Tech-buys-US-based-Control-Point/articleshow/3404058.cms|title=HCL Tech buys US based Control Point|date=25 August 2015|work=The Times of India|access-date=28 August 2015}}</ref> |- | ೪ | ೧೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ | ಆಕ್ಸನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಐಸಿ. | [[ಎಸ್ ಎ ಪಿ|ಎಸ್‍ಎ‌ಪಿ]] ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ | [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=ao7qHROBT6Sg|title=HCL Technologies Completes Acquisition of AXON Group plc|date=15 December 2008|access-date=28 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924183226/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=ao7qHROBT6Sg|archive-date=24 September 2015|publisher=Bloomberg L.P.}}</ref> |- | ೫ | ೧೬ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ | ಯುಸಿಎಸ್ ಸಮೂಹದ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಪರಿಹಾರಗಳು ಎಸ್‌ಎ‌ಪಿ ಅಭ್ಯಾಸ | [[ಎಸ್ ಎ ಪಿ|ಎಸ್‌ಎ‌ಪಿ]] | [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB124782314239557135|title=HCL Tech Division Buys UCS Group's SAP Operations|date=17 July 2009|work=The Wall Street Journal|access-date=28 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222075537/http://www.wsj.com/articles/SB124782314239557135|archive-date=22 February 2016}}</ref> |- | ೬ | ೧ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ | ವೋಲ್ವೋ ಐಟಿಯ ಭಾಗ | [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] | [[ಸ್ವೀಡನ್]] | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/info-tech/hcl-tech-to-buy-volvos-it-business/article7783843.ece|title=HCL Tech to buy Volvo's IT business|date=20 October 2015|work=Business Line|access-date=20 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151022171443/http://www.thehindubusinessline.com/info-tech/hcl-tech-to-buy-volvos-it-business/article7783843.ece|archive-date=22 October 2015}}</ref> |- | ೭ | ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೫ | ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (ಸಿ೨ಎಸ್‌ಐ‌ಎಸ್) | [[ಅರೆವಾಹಕ|ಅರೆ-ವಾಹಕಗಳು]] | [[ಭಾರತ]] | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-acquires-privately-held-engineering-services-firm-concept-to-silicon-systems/articleshow/49449515.cms|title=HCL acquires privately held Engineering services firm Concept to Silicon|date=19 October 2015|work=The Economic Times|access-date=19 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151020211904/http://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-acquires-privately-held-engineering-services-firm-concept-to-silicon-systems/articleshow/49449515.cms|archive-date=20 October 2015}}</ref> |- | ೮ | ೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೫ | ಪವರ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್ | [[ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಸಿ‌ಆರ್‌ಎಮ್]] ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ | ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=http://www.hcltech.com/press-releases/hcl-technologies-acquires-crm-services-provider-powerobjects|title=HCL Technologies Acquires CRM Services Provider PowerObjects {{!}} HCL Technologies|website=www.hcltech.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160711023701/http://www.hcltech.com/press-releases/hcl-technologies-acquires-crm-services-provider-powerobjects|archive-date=11 July 2016|access-date=22 July 2016}}</ref> |- | ೯ | ೨೦೧೬ | ಜಿಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಲಿ | ಪಿಎಲ್‌ಎಮ್ & ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು | ಭಾರತ | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=http://www.hcltech.com/press-releases/engineering-and-rd-services/hcl-technologies-signs-definitive-agreement-acquire|title=HCL Technologies Signs Definitive Agreement to Acquire the Business of Geometric Limited {{!}} HCL Technologies|website=www.hcltech.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010214307/http://www.hcltech.com/press-releases/engineering-and-rd-services/hcl-technologies-signs-definitive-agreement-acquire|archive-date=10 October 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/companies/hcl-technologies-to-acquire-geometric-116040101311_1.html|title=HCL Technologies to acquire Geometric|date=2 April 2016|work=Business Standard India|access-date=25 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170120235658/http://www.business-standard.com/article/companies/hcl-technologies-to-acquire-geometric-116040101311_1.html|archive-date=20 January 2017}}</ref> |- | ೧೦ | ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೭ | ಬಟ್ಲರ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ | ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ | ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ | <ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/hcl-to-acquire-butler-america-aerospace-for-85-million/articleshow/54970372.cms|title=HCL to acquire Butler America Aerospace for $85 million – The Economic Times|work=The Economic Times|access-date=25 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170201205354/http://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/hcl-to-acquire-butler-america-aerospace-for-85-million/articleshow/54970372.cms|archive-date=1 February 2017}}</ref> |- | ೧೧ | ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೭ | ನಗರ ಪೂರೈಸುವಿಕೆ ಸೇವೆಗಳು, ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ | ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ | ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ | <ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-acquires-urban-fulfillment-services-for-30-million/articleshow/58345394.cms|title=HCL acquires Urban Fulfillment Services for $30 million|last=Agarwal|first=Surabhi|date=25 April 2017|work=The Economic Times|access-date=15 September 2017}}</ref> |- | ೧೨ | ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ | ಇಟಿಎಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಡೇಟಾವೇವ್) | ಆಟೋಮೇಷನ್ | ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ | <ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-acquires-uk-based-data-management-platform-datawave/articleshow/60381911.cms|title=HCL acquires UK-based data management platform Datawave|last=Agarwal|first=Surabhi|date=6 September 2017|work=The Economic Times|access-date=15 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918025459/http://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-acquires-uk-based-data-management-platform-datawave/articleshow/60381911.cms|archive-date=18 September 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/companies/hcl-acquires-etl-factory-to-help-clients-accelerate-data-integration-117090600462_1.html|title=HCL acquires ETL Factory to help clients accelerate data integration|last=ANI|date=6 September 2017|work=Business Standard India|access-date=15 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915114415/http://www.business-standard.com/article/companies/hcl-acquires-etl-factory-to-help-clients-accelerate-data-integration-117090600462_1.html|archive-date=15 September 2017}}</ref> |- | ೧೩ | ೨೭ ಜೂನ್ ೨೦೧೮ | ಎಚ್&ಡಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ರೂಪ್ | ಐಟಿ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವವರು | [[ಜರ್ಮನಿ]] | <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/hcl-acquires-german-it-firm-h-d-118062700318_1.html|title=HCL signs pact to acquire IT firm H&D Group to expand presence in Germany|date=27 June 2018|work=Business Standard India|access-date=27 June 2018|agency=Press Trust of India}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-acquires-german-it-firm-hd/articleshow/64760547.cms|title=HCL Tech acquires H&D International for 30 mn euros|date=27 June 2018|work=The Economic Times|access-date=27 June 2018}}</ref> |- | ೧೪ | ೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ | ಸಂಕಲ್ಪ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ | ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ | ಭಾರತ | <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-tech-acquires-sankalp-semiconductor-for-rs-180-crore/articleshow/71054118.cms?from=mdr|title=HCL Tech acquires Sankalp Semiconductor for Rs 180 crore|last=Agarwal|first=Surabhi|date=9 September 2019|work=The Economic Times|access-date=19 March 2020}}</ref> |- | ೧೫ | ೧೪ ಜನವರಿ ೨೦೨೨ | ಸ್ಟಾರ್ಸ್ಕೀಮಾ | ಡೇಟಾ ಸೇವೆಗಳ ಕಂಪನಿ | ಹಂಗೇರಿ/ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ | <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/information-tech/hcl-technologies-acquires-hungarys-starschema-for-42-5-million/articleshow/88899726.cms|title=HCL Technologies acquires Hungary's Starschema for $42.5 million|work=The Economic Times|access-date=2022-02-01}}</ref> |- | ೧೬ | ೯ ಮೇ ೨೦೨೨ | ಕಾನ್ಫಿನೇಲ್ ಎಜಿ | ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಲಹಾ ತಜ್ಞ | ಜುಗ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ | <ref>{{Cite journal|date=9 May 2022|url=https://www.channele2e.com/investors/mergers-acquisitions/hcl-buys-confinale-ag/|title=HCL Technologies Acquires FinTch Consultanct Confinale AG|journal=Channel E2E|accessdate=19 May 2022|archive-date=9 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220509140740/https://www.channele2e.com/investors/mergers-acquisitions/hcl-buys-confinale-ag/|url-status=dead}}</ref> |} ==== ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ==== ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್-ಆಧಾರಿತ ಆಕ್ಟಿಯನ್ ಅನ್ನು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಸುಮೇರು ಈಕ್ವಿಟಿ ಪಾಲುದಾರರು $೩೩೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-actian-m-a-hcl-techno/hcl-tech-pe-firm-to-buy-u-s-data-management-firm-actian-idUSKBN1HJ2LD|title=HCL Tech, PE firm to buy U.S. data management firm Actian|date=12 April 2018|website=Reuters}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/hcl-tech-sumeru-equity-partners-aquire-330-mn-acquisition-of-actian-corp-118071800691_1.html|title=HCL Tech, Sumeru Equity Partners acquire $330 mn acquisition of Actian corp|date=18 July 2018|work=Business Standard India|access-date=19 August 2020|agency=Press Trust of India}}</ref> === ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ === ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೧೫ ರಂದು, ಸಿಎಸ್‌ಸಿ (ಎನ್‌ವೈ‌ಎಸ್‌ಇ: ಸಿಎಸ್‌ಸಿ) ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ (ಬಿಎಸ್‌ಇ: ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್) ಸೆಲೆರಿಟಿ ಫಿನ್‌ಟೆಕ್ ಎಂಬ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.businesswire.com/news/home/20150723006389/en/CSC-HCL-Form-Joint-Venture-Deliver-Digital|title=CSC and HCL Form Joint Venture to Deliver Digital Software and Services to Global Banking Clients|date=23 July 2015|website=BusinessWire|archive-url=https://web.archive.org/web/20150727000158/http://www.businesswire.com/news/home/20150723006389/en/CSC-HCL-Form-Joint-Venture-Deliver-Digital|archive-date=27 July 2015|access-date=23 July 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hcltech.com/about-us/hcl-csc-partnership|title=CeleritiFinTech|website=HCLTECH|archive-url=https://web.archive.org/web/20150709112048/http://www.hcltech.com/about-us/hcl-csc-partnership|archive-date=9 July 2015}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಐಬಿಎಮ್ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ನೊಂದಿಗೆ "ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ" ಯನ್ನು ಹೊಡೆದಿದೆ. ಅದು ನಂತರದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಐಬಿಎಮ್ ಲೋಟಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಡೊಮಿನೊ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಟೈಮ್ ಮತ್ತು ವರ್ಸ್ ಸಹಯೋಗ ಸಾಧನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Simon Sharwood"/> === ಪಾಲುದಾರಿಕೆ === ೯ ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಂದು ಪಿಸಿ ತಯಾರಕ [[ಡೆಲ್]] ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವಿತರಣಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/business/hcl-infosystem-dell-sign-strategic-partnership/article7321773.ece|title=HCL Infosystem, Dell sign strategic partnership|last=Pradeesh Chandran|date=16 June 2015|work=The Hindu|quote=PC maker Dell and IT services and distribution company HCL Infosystems on Tuesday announced a strategic distribution partnership.}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಗ್ರಿಡ್ ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ೫ ವರ್ಷಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೇವೆಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ತಂಡಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.arnnet.com.au/article/647721/hcl-technologies-lands-five-year-deal-transgrid/|title=HCL Technologies lands five-year deal with TransGrid|website=ARN|access-date=19 February 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-tech-bags-deal-from-australian-energy-major-transgrid/articleshow/66053618.cms|title=HCL Tech bags deal from Australian energy major TransGrid|date=3 October 2018|work=The Economic Times|access-date=19 February 2019}}</ref> ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಟೆಮೆನೋಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ವಿಶೇಷ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ - ವಿಶೇಷವಾದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಒಪ್ಪಂದವು ಹಣಕಾಸು-ಅಲ್ಲದ ಸೇವಾ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಗೆ ಟೆಮೆನೋಸ್ ಬಹು-ಅನುಭವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೇದಿಕೆ (ಎಮ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಡಿಪಿ) ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ನ ಹಣಕಾಸು-ಅಲ್ಲದ ಸೇವೆಗಳ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-tech-signs-seven-year-exclusive-partnership-with-temenos/articleshow/76156977.cms|title=HCL Tech signs seven-year exclusive partnership with Temenos|last=Agarwal|first=Surabhi|date=2 June 2020|work=The Economic Times}}</ref> == ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:HCLTech_Areas_Served.png|right|thumb| ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಿಶ್ವ-ನಕ್ಷೆ.]] ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್‌ಟೆಕ್ ೫೨ <ref name="hcltech.com"/> ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.cso.com.au/mediareleases/25393/hcl-technologies-wins-five-year-it-managed/|title=HCL Technologies Wins Five-Year IT Managed Services Contract With SAI Global|website=CSO|archive-url=https://web.archive.org/web/20150815065235/http://www.cso.com.au/mediareleases/25393/hcl-technologies-wins-five-year-it-managed/|archive-date=15 August 2015|access-date=28 August 2015}}</ref> ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಭಾರತದ, ನೋಯ್ಡಾ. ಇದು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಚೀನಾ]], [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]], [[ಭಾರತ]], [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]], [[ಜಪಾನ್]], [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ್]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಕತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಇದು [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]], ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್, [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ರೊಮೇನಿಯಾ]],<ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-opens-centre-in-estonia/articleshow/50032194.cms|title=HCL Opens Centre in Estonia|date=3 December 2015|work=The Economic Times|access-date=4 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20161102064211/http://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/hcl-opens-centre-in-estonia/articleshow/50032194.cms|archive-date=2 November 2016}}</ref> [[ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಲಿಥುವೇನಿಯಾ]], [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ನಾರ್ವೆ]], [[ಪೋಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ವೀಡನ್]], [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ಕೆನಡಾ]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]], ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ, [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]] ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ಯಾರಿ, ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ ಅಮೆರಿಕದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಡೆಲಿವರಿ ಸೆಂಟರ್‌ಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/careers/jobs-in-united-states/cary|title=The City of Cary {{!}} HCL Technologies|website=www.hcltech.com|language=en|access-date=2022-03-02|archive-date=2022-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302013650/https://www.hcltech.com/careers/jobs-in-united-states/cary|url-status=dead}}</ref> === ವ್ಯಾಪಾರ ಸಾಲುಗಳು === # ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/info-tech/hcl-tech-bets-big-on-apps-business-for-growth/article6753973.ece|title=HCL Tech bets big on apps business for growth|date=4 January 2015|work=Business Line|access-date=28 August 2015}}</ref> # ಬಿಪಿಒ/ವ್ಯಾಪಾರ ಸೇವೆಗಳು: ಈ ವಿಭಾಗವು [[ಭಾರತ]], ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾ, ಯುಎಸ್‌ಎ, ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/earnings/hcl-technologies-q3-profit-jumps-73-pc-beats-estimates/articleshow/19590532.cms|title=HCL Technologies Q3 profit jumps 73 pc, beats estimates|date=17 April 2013|work=The Economic Times|access-date=22 January 2019}}</ref> ಬಿಪಿಒ ಉತ್ತರ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ " ''ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು'' " ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="HCL Armagh">{{Citation|title=Foster meets HCL President in Delhi|date=21 September 2009|url=http://www.investni.com/news/foster-meets-hcl-president-in-delhi.html|access-date=9 June 2016|journal=[[Invest Northern Ireland]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807132735/http://www.investni.com/news/foster-meets-hcl-president-in-delhi.html|archivedate=7 August 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/we-continue-to-strive-for-a-margin-range-of-21-22-per-cent-anil-chanana-cfo-hcl-technologies/articleshow/48327606.cms|title=We continue to strive for a margin range of 21–22 per cent: Anil Chanana, CFO, HCL Technologies|date=3 August 2015|work=The Economic Times|access-date=22 January 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/hcl-tech-a-firm-whose-business-fundamentals-are-still-strong/article6777991.ece|title=HCL Tech: a firm whose business fundamentals are still strong|date=11 January 2015|work=Business Line|access-date=28 August 2015}}</ref> # ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಆರ್&ಡಿ ಸೇವೆಗಳು (ಇಆರ್‌ಎಸ್) <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/info-tech/hcl-tech-extends-lead-over-its-peers-in-engg-rd-services/article3017268.ece|title=HCL Tech extends lead over its peers in engg, R&D services|date=20 March 2012|work=Business Line|access-date=28 August 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/tech-news/HCL-partners-Tele2-to-tap-IoT-opportunities/articleshow/46467642.cms|title=HCL partners Tele2 to tap IoT opportunities|date=28 August 2015|work=The Times of India|access-date=28 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150308203619/http://timesofindia.indiatimes.com/tech/tech-news/HCL-partners-Tele2-to-tap-IoT-opportunities/articleshow/46467642.cms|archive-date=8 March 2015}}</ref> # ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೇವೆಗಳು (ಐಎಮ್‌ಎಸ್) # ಐಒಟಿ ವರ್ಕ್ಸ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/Internet-of-Things-IoT/|title=HCL Technologies – IoT WoRKS|website=HCL Technologies – IoT WoRKS|archive-url=https://web.archive.org/web/20170413235442/https://www.hcltech.com/Internet-of-Things-IoT/|archive-date=13 April 2017|access-date=13 April 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/sites/default/files/hcl_mit_ese_iot_paper.pdf|title=HCL Technologie – IoT MIT Report|website=HCL Technologies – IoT WoRKS|archive-url=https://web.archive.org/web/20170413235604/https://www.hcltech.com/sites/default/files/hcl_mit_ese_iot_paper.pdf|archive-date=13 April 2017|access-date=13 April 2017}}</ref> # ಡಿಆರ್‌ವೈ‌ಐಸಿ‌ಇ <ref>{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/autonomics-and-orchestration|title=Autonomics And Orchestration {{!}} HCL Technologies|website=www.hcltech.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170826071342/https://www.hcltech.com/autonomics-and-orchestration|archive-date=26 August 2017|access-date=28 June 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/announcements/others/hcl-technologies-wins-best-ai-innovator-aiconics-award-for-dryice/article9180160.ece|title=HCL Technologies Wins Best AI Innovator AIconics Award for DRYiCE|date=3 October 2016|work=Business Line|access-date=28 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502174431/https://www.thehindubusinessline.com/companies/announcements/others/hcl-technologies-wins-best-ai-innovator-aiconics-award-for-dryice/article9180160.ece|archive-date=2 May 2018|language=en}}</ref> # ಡಿಜಿಟಲ್ & ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇ-ಪ್ರಕಾಶನ <ref>{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/digital-analytics-services|title=Digital & Analytics Services {{!}} HCL Technologies|website=www.hcltech.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602215500/https://www.hcltech.com/digital-analytics-services|archive-date=2 June 2017|access-date=28 June 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/digital-process-operations/hcl-media-publishing-and-entertainment-services|title=MEDIA, PUBLISHING AND ENTERTAINMENT SERVICES {{!}} HCL Technologies|website=www.hcltech.com|language=en|access-date=15 April 2021|archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415095703/https://www.hcltech.com/digital-process-operations/hcl-media-publishing-and-entertainment-services|url-status=dead}}</ref> # ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಜಿಆರ್‌ಸಿ ಸೇವೆಗಳು <ref>{{Cite web|url=https://www.hcltech.com/it-infrastructure-management/it-and-cyber-security-grc-solutions|title=Cyber Security & GRC Services {{!}} HCL Technologies|website=www.hcltech.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170607105848/https://www.hcltech.com/it-infrastructure-management/it-and-cyber-security-grc-solutions|archive-date=7 June 2017|access-date=28 June 2017}}</ref> # ಹಣಕಾಸಿನ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆ ಪರಿಹಾರಗಳು === ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವಿಭಾಗ === ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ಟೆಕ್ ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ, ಎಚ್‌ಸಿ‌ಎಲ್ '''ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವಿಭಾಗ''' ( ಐಎಸ್‌ಡಿ ) ಒಂದು ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ದೆಹಲಿ]], ಎನ್‌ಸಿಆರ್, ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಐಎಸ್‌ಡಿ ಅನ್ನು ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಚದುರಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ '''ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಕಾಮ್ನೆಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸರ್ವಿಸಸ್''' ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ ಐಎಸ್‌ಡಿ, ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಐಟಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಫ್ಲೋರ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೊದಲ ಆದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://hindi.economictimes.indiatimes.com/cmpnewsdisp.cms?companyID=4291&newsid=40719|title=Economic Times Hindi|date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322070640/http://hindi.economictimes.indiatimes.com/cmpnewsdisp.cms?companyID=4291&newsid=40719|archive-date=2012-03-22|access-date=2021-12-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://dqindia.ciol.com/content/industrymarket/focus/2009/109030601.asp|title=Dataquest : Focus : Infrastructure Management : Opportunity during Tough Times|date=2010-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726134341/http://dqindia.ciol.com/content/industrymarket/focus/2009/109030601.asp|archive-date=2010-07-26|access-date=2021-12-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_pwwi/is_200710/ai_n21032005/|title=CBSi|access-date=22 February 2017|archive-date=19 ಜುಲೈ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080719133256/http://findarticles.com/p/articles/mi_pwwi/is_200710/ai_n21032005|url-status=dead}}</ref> === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ === ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಂದು, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೌಂಟಿ ಅರ್ಮಾಗ್ ಮತ್ತು [[ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌|ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ಟೆಕ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೦೬ ರ ಯುಕೆ ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಯುಕೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐಟಿ ಮತ್ತು ಬಿಪಿಒ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ ೨೦೦೫ <ref>{{Cite web|url=http://www.investni.com/news/prime-minister-announces-600-new-jobs-for-armagh-and-belfast.html|title=Prime Minister Announces 600 New Jobs for Armagh and Belfast|date=8 September 2005|publisher=Invest NI|archive-url=https://web.archive.org/web/20160815032711/http://www.investni.com/news/prime-minister-announces-600-new-jobs-for-armagh-and-belfast.html|archive-date=15 August 2016|access-date=29 June 2016}}</ref> ಅರ್ಮಾಗ್-ಆಧಾರಿತ ಉತ್ತರ ಕರೆ ನೇರ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್‌ ಬಿಪಿಒ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಮಾಗ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.computerworld.com/article/2557035/it-outsourcing/india-s-hcl-to-add-600-staff-in-northern-ireland.html|title=India's HCL to add 600 staff in Northern Ireland|last=Ribeiro|first=John|date=8 September 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20160817160234/http://www.computerworld.com/article/2557035/it-outsourcing/india-s-hcl-to-add-600-staff-in-northern-ireland.html|archive-date=17 August 2016}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೌಂಟಿ ಕಿಲ್ಕೆನಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ (ಬಿಪಿಒ) ವಿಭಾಗವು ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಬ್ಯಾಕ್-ಆಫೀಸ್ ಸೇವೆಗಳ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Citation|url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-17064273|last=Fitzpatrick|first=Jim|date=16 February 2012|publisher=[[BBC]]|access-date=10 June 2016|title=HCL won £18m contract from Department of Health|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160729084732/http://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-17064273|archivedate=29 July 2016}}</ref> === [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] === ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://indiaeducationdiary.in/hcl-technologies-marks-500-workforce-milestones-during-six-months-of-operations-in-sri-lanka/|title=HCL Technologies marks 500 workforce milestones during six months of operations in Sri Lanka|date=24 March 2021|work=India Education,Education News India,Education News {{!}} India Education Diary|access-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217091113/https://indiaeducationdiary.in/hcl-technologies-marks-500-workforce-milestones-during-six-months-of-operations-in-sri-lanka/|url-status=dead}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೊದಲ ೧೮ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ೨,೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://telecom.economictimes.indiatimes.com/news/hcl-technologies-starts-operations-in-sri-lanka-to-create-over-1500-employment-opportunities/76408968|title=HCL Technologies starts operations in Sri Lanka, to create over 1,500 employment opportunities – ET Telecom|website=ETTelecom.com|language=en|access-date=11 July 2020}}</ref> == ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ == ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ನ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ,<ref>sometimes referred to by the name HCL Infosystem</ref> ೨೦೧೫ ರಂತೆ, ಇನ್ನೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/business/hcl-infosystem-dell-sign-strategic-partnership/article7321773.ece|title=HCL Infosystem, Dell sign strategic partnership|last=Pradeesh Chandran|date=16 June 2015|work=The Hindu|quote=PC maker Dell and IT services and distribution company HCL Infosystems on Tuesday announced a strategic distribution partnership.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFPradeesh_Chandran2015">Pradeesh Chandran (16 June 2015). </cite></ref> ಎಚ್‌ಸಿಎಲ್ ನ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.cio.in/ceo-interviews/hcls-ajai-chowdhry-envisions-it-every-home|title=Envisioning IT in Every Home|work=CIO India|language=en|access-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-date=15 ಆಗಸ್ಟ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815055236/http://www.cio.in/ceo-interviews/hcls-ajai-chowdhry-envisions-it-every-home|url-status=dead}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಐಟಿ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯಮ * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಐಟಿ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಭಾರತೀಯ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} * {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 72lz89mtxw217da7u572jg921ipv26g 0 148808 1383204 1341517 2026-08-18T04:28:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383204 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಕಲ್ಕಿ ಕನ್ನಡ|logo=Kalki-channel-logo.png|logo_size=200px|logo_alt=|image=|launch_date=1 November 2015|closed_date=|picture_format=[[1080 ಪಿ]] ([[ಎಚ್ಡಿಟಿವಿ]])|network=|owner=ವೈಟ್ ಹಾರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ |country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]]|area=ಭಾರತ|affiliates=|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಭಾರತ]]|former_names=|replaced=|replaced_by=|sister_channels=|timeshift_service=|website={{url|www.kalkitv.in|''ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ''}}|sat_radio_chan_1=|adsl serv 1=|adsl chan 1=|3gmobile serv 1=}} '''ಕಲ್ಕಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ''' [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] 24/7 ಜನರಲ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಾನೆಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ವೈಟ್ ಹಾರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ. ಚಾನೆಲ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ದಿನದಂದು ನವೆಂಬರ್ 1 ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಚಾನೆಲ್ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಎಚ್.ಡಿ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಶೋಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ರಿಮೇಕ್‌ಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೂಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://tvnews4u.com/kalki-kannada-positions-itself-as-the-100-original-kannada-channel-2/|title=Kalki Kannada positions itself as the 100% Original Kannada Channel|publisher=tvnews4u.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/regional/white-horse-s-soft-launch-of-kannada-gec-kalki-kannada-p-kailasam-white-horse-network-services-private-limited-atria|title=BARC’s rural data may prove to be a shot in the arm for the channel|publisher=indiantelevision.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.infofreedish.com/2016/08/03/kannada-entertainment-channel-kalki-kannada-available-fta-on-abs-free-dish-on-abs-2-at-75-0-east/|title=Kannada Entertainment channel "Kalki Kannada" available FTA on ABS Platform Free Channels on ABS 2 at 75.0° East|publisher=infofreedish.com|access-date=2023-02-22|archive-date=2018-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630105141/http://www.infofreedish.com/2016/08/03/kannada-entertainment-channel-kalki-kannada-available-fta-on-abs-free-dish-on-abs-2-at-75-0-east/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://chitratara.com/show-content.php?id=7411&ptype=News&title=%60KALKI%60%20CHANNEL%202%20NEW%20OFFERS|title=`KALKI` CHANNEL 2 NEW OFFERS|publisher=chitratara.com|access-date=2023-02-22|archive-date=2023-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230222081042/http://chitratara.com/show-content.php?id=7411&ptype=News&title=%60KALKI%60%20CHANNEL%202%20NEW%20OFFERS|url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು == === ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ === * ಅಭಿಷೇಕ, ''(ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ)'' * ವಿಶ್ವರೂಪ, ''(ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷಿ, ಸಾವಿತ್ರು ಶರ್ಮಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ)'' * ಪದ್ದುಸ್ ಕಿಚನ್, ''(ನಟಿ ಪದ್ಮಜಾ ರಾವ್ ಅವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಾಕಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ)'' * ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮಾಲ್, ''(ವೀಕ್ಷಕರು ಕರೆ ಮಾಡುವ ನೇರ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ಸಂಬಂಧಿತ ರಸಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದು)'' * ಸುರಭಿ, ''(ಮಹಿಳೆಯರ ಆರೋಗ್ಯ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಫಿಟ್‌ನೆಸ್, ಪೋಷಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ)'' === ಕಾದಂಬರಿ === * ಅನುಬಂಧ * ಅಮ್ನೋರು * ಸೇವಂತಿ ಸೇವಂತಿ * ಪುಟ್ಟಮಲ್ಲಿಗೆ * ನೀ ಇರಲು ಜೊತೆಯಲಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] builyy4il6ai7wn88dir7u3ib3s2swf 0 149554 1383191 1382841 2026-08-18T00:00:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383191 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ | other_name = എറണാകുളം ജില്ല | type = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | image = {{Photomontage | photo1a = Kochi Skyline.jpg | photo2a = Kochi Metro train at Palarivattom, Aug 2017.jpg | photo2b = Jewaharlal Nehru Stadium Kochi ISL.jpg | photo3a = Cochin International Airport Limited.jpg | photo3b = Container terminal.JPG | photo4a = Kochi International Marina, Bolgatty Island, Kerala, India.jpg | photo4b = Lulumall atrium.JPG | photo5a = Cochin Ship Yard Cranes.JPG | spacing = 1 | color_border = blue | color = white | size = 290 | foot_montage = '''ಎಡದಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ:'''<br />[[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಕ್ಷಿತಿಜ ರೇಖೆ, [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ (ಕೊಚ್ಚಿ)|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]], [[ಲುಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಲುಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಮರೀನಾ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಮೆಟ್ರೋ]] }} | map_alt = | image_map = India Kerala Ernakulam district.svg | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = 1998 ರಿಂದ 2023 ರವರೆಗಿನ ಹಳೆಯ ನಕ್ಷೆ | coordinates = {{coord|10.00|N|76.33|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = {{seal|Kerala}} | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1958 | founder = | named_for = | seat_type = ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ | seat = [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]], ಕೊಚ್ಚಿ | parts_type = ಉಪವಿಭಾಗಗಳು | parts_style = para | parts = | p1 = {{Collapsible list | title = ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳು: 2 | 1 = ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ | 2 = ಮುವಟ್ಟುಪುಳ }} {{Collapsible list | title = ತಾಲೂಕುಗಳು: 7 | 1 = ಕನಯನ್ನೂರು | 2 = ಕೊಚ್ಚಿ | 3 = ಅಳುವಾ | 4 = ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್ | 5 = ಮುವಟ್ಟುಪುಳ | 6 = ಕೋತಮಂಗಲಂ | 7 = ಪರವೂರು }} | government_type = | leader_title = [[ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್|ಕಲೆಕ್ಟರ್]] | leader_name = ಜಿ. ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ, IAS | leader_title1 = ಕಮಿಷನರ್ & DIG (ಕೊಚ್ಚಿ) | leader_name1 = ಪುತ್ತ ವಿಮಲಾದಿತ್ಯ, IPS | leader_title2 = S.P (ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಗ್ರಾಮೀಣ) | leader_name2 = ಕೆ.ಕಾರ್ತಿಕ್, IPS | leader_title3 = DFO | leader_name3 = ಎ. ರೆಂಜನ್, IFS | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="censusindia">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_B_ERNAKULAM.pdf|title=Demography -Ernakulam |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|access-date=4 July 2020}}</ref> | area_rank = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|8ನೇ]] | area_total_km2 = 2408 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 3,427,659<ref name="ekmdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report – 2018|publisher=Department of Economics and Statistics, Government of Kerala|year=2020|location=Thiruvananthapuram|page=55|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=30 October 2020|archive-date=2 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_as_of = 2018 | population_rank = | population_density_km2 = 1119 | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ]] | time_zone1 = [[ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] --> | postal_code = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL-KO]], IN-KL | registration_plate = {{bulleted_list|'''KL-07''' [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ]]|'''KL-17''' [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]]|'''KL-39''' [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]]|'''KL-40''' [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]]|'''KL-41''' [[ಅಲುವಾ]]|'''KL-42''' [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]]|'''KL-43''' [[ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ]]|'''KL-44''' [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]]|'''KL-63''' [[ಅಂಗಮಾಲಿ]]}} | website = {{URL|https://ernakulam.nic.in}} | footnotes = | official_name = | custom_label1_sec2 = [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] (2025) | custom_data1_sec2 = {{increase}}0.827<ref name="unhdi-gdl">{{cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &#124; UNDP in India|website=UNDP|access-date=2023-03-27|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}</ref><br />{{color|green|ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು}} | custom_label_sec1 = [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] {{nobold|(2005)}} }} '''ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ''' ({{IPA|ml|erɐɳɐːguɭɐm|IPA|LL-Q36236 (mal)-Vis M-എറണാകുളം.wav}}; [[ISO]]: ''Eṟaṇākuḷaṁ'') [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/districts/ernakulam/ |title=Ernakulam - the Commercial Capital of Kerala |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ernakulam.nic.in/en/about-district/ |title=ABOUT DISTRICT {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |language=en-US |access-date=2026-08-07}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ನಗರ ವಿಭಾಗ]]ದಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಸುಮಾರು {{convert|2408|sqkm|sqmi|abbr=on}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೊಚ್ಚಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಕೇರಳದ ಚರ್ಚುಗಳು|ಚರ್ಚುಗಳು]], [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ]]ಗಳು, [[ಕೇರಳದ ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮಸೀದಿ]]ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: [[ಗ್ರೇಟರ್ ಕೊಚ್ಚಿ]]. ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="pilgrimagebook">{{cite book | title = Pilgrimate to Temple Heritage 2019: Ernakulam district temples | access-date = 2 October 2020 | publisher = Info Kerala Communications Pvt Ltd, 2019 |year = 2019 | isbn = 9788193456781 | url=https://books.google.com/books?id=HL-tDwAAQBAJ&q=ernakulam+state+revenue+60%25}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ([[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ]] ಪೈಕಿ) [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ]] ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="districtcensus">{{cite web |title=District Census Hand Book: Ernakulam |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/644/download/2224/DH_2011_3208_PART_A_DCHB_ERNAKULAM.pdf |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ [[ಮಲಯಾಳಂ]]. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ. 2012 ರಲ್ಲಿ ಎರ್ನಾಕುಳಂ 100 ಪ್ರತಿಶತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ "ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ" ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Ernakulam to be declared first district with 100% banking |url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/banking/ernakulam-to-be-declared-first-district-with-100-banking/article4098347.ece |access-date=27 February 2013 |newspaper=Business Line|location=Chennai |date=15 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130201202306/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/banking/ernakulam-to-be-declared-first-district-with-100-banking/article4098347.ece |archive-date=1 February 2013 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book|last=Soundarapandian|first=Mookkiah|title=Literacy Campaign in India|year=2000|publisher=Discovery Publishing House|location=New Delhi|page=21|isbn=9788171415533|url=https://books.google.com/books?id=KVhHEC449yoC&q=ernakulam+district+first+fully+literate+district&pg=PA21}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ 0.801 ರ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] (UNDP ವರದಿ 2005) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ 14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala|website=UNDP in India|access-date=2019-10-10|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪದವು ವಿವಿಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪುರಾಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರವು ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ''ಕೊಮತ್ತಿಲ್ ಅಚುತ ಮೆನನ್'' ಪ್ರಕಾರ, ''ಎರಂಗಿಯಲ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಿಂದೆ, ಲಾರ್ಡ್ ಶಿವನನ್ನು [[ಚೆನ್ನೈ]]ನಲ್ಲಿ ''ಇರಯಾನರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಅದು ಎರನಾಕುಳಂ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಇತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೂ ಇವೆ, ರಿಷಿನಗಕುಳಂ ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಎರನಾಕುಳಂ ಆಯಿತು, ಆದರೆ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಎಂಬ ಪದವು ಎರನಾಕುಳತ್ತಪ್ಪನ್ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಬಹಳ ಕಾಲ ನೀರಿನ ದೇಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರಿಂದ ಕುಳಂ (ಕೊಳ) ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=History {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/history/ |access-date=2023-11-18 |language=en-US}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:H H Raja of Cochin.jpg|thumb|right|[[1903ರ ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್|1903ರ ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್]]ನಲ್ಲಿ ರಾಮ ವರ್ಮ XV.]] [[File:Marine Drive View.JPG|thumbnail|[[ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆಗಳು]], [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]]]] ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯಹೂದಿಗಳು|ಯಹೂದಿಗಳು]], [[ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಸಿರಿಯನ್ನರು]], [[ಅರಬ್ ಜನರು|ಅರಬ್ಬರು]], ಚೀನೀಯರು, ಡಚ್ಚರು, ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ನಾವಿಕರು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್]]ನ ಬಂದರು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕೇರಳ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಕೊಲ್ಲಂ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ದ್ವಿತೀಯ ಬಂದರುಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Malekandathil">''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: Pius Malekandathil and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)</ref> 1664 ರಲ್ಲಿ, [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು [[ಡಚ್ ಮಲಬಾರ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇದು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಮೊದಲ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಅಧಿಕಾರವು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಾಗ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news|title=50 years on, Kochi still has a long way to go|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/50-years-on-kochi-still-has-a-long-way-to-go/articleshow/60835311.cms|last=M K Sunil Kumar|date=26 September 2017|access-date=1 June 2021|work=The Times of India}}</ref> 1896 ರಲ್ಲಿ, ಕೊಚ್ಚಿನ ಮಹಾರಾಜರು ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ನಗರ ಸಭೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಗರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿತು; ನಂತರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ, [[ಕುಟ್ಟಂಪುಳ]] ಗ್ರಾಮವನ್ನು [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ನೆರೆಯ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಗಡಿಯ ಮೂಲಕ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅಂತರ್ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಲ್ಲ. ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ {{cvt|2408|km2}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]ದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಎತ್ತರವು ಸುಮಾರು {{cvt|300|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯಾದ [[ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿ]]ಯು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ನದಿ]]ಯ ಒಂದು ಶಾಖೆಯೂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು {{cvt|3,432|mm|inch}} ಆಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ ತೇವಾಂಶ ಕಾಡುಗಳು]] ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ತೇವಾಂಶ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳು]] ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಡಮಲಯಾರ್ ಮೀಸಲು ಕಾಡು ಮತ್ತು ಮಂಕುಳಂ ವನ ವಿಭಾಗದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು [[ಶೋಲಾ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಆದರೆ ಈ ಭಾಗಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಡಮಲಯಾರ್ ಮೀಸಲು ಕಾಡು, ಮತ್ತು [[ಎಡಮಲಕ್ಕುಡಿ, ಇಡುಕ್ಕಿ|ಎಡಮಲಕ್ಕುಡಿ]]. ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಮರಳು, ಮಣ್ಣು, ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ನೆಡುಂಬಸ್ಸೇರಿ]], ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು ನಗರ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]]. ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 843 km2 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು 2.12 ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ=== ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ತಗ್ಗುನೆಲ, ಮಧ್ಯನೆಲ, ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮುದ್ರತೀರ, ಬಯಲು, ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 20 ಪ್ರತಿಶತ ತಗ್ಗುನೆಲಗಳಾಗಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೂರಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು, [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ]]ಗಳ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯನೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಯಲು ನೆಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ]] ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] ತಾಲೂಕುಗಳು, ಇವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳಯಾರ್|ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ಪೆರಿಯಾರ್ (ನದಿ)|ಪೆರಿಯಾರ್]] ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಂತರದದು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ಅಳುವಾ]], [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ಪರವೂರು ತಾಲೂಕು|ಪರೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗಳು ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಪ್ರವಾಹಗಳು ದಂಡೆಯಲ್ಲಿನ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಬೇಸಿಗೆ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಣಗಿ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾಗುತ್ತವೆ. ಪೆರಿಯಾರ್ {{cvt|244|km}} ಉದ್ದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Wilson |first=James |date=13 August 2018 |title=Understanding the 42-year-old Idukki dam which is now saving Kerala |url=https://theprint.in/opinion/in-monsoon-battered-kerala-idukki-dam-has-stood-tall-to-prevent-floods/97579/ |url-status=live}}</ref> ===ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ=== [[File:Ocyceros griseus -India-8a.jpg|thumb|right|ಬೂದು ಟೊಂಕ]] ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಉಷ್ಣವಲಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇದು ತಗ್ಗುನೆಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯನೆಲ ಪ್ರದೇಶವು ತೆಂಗಿನ ತೋಪುಗಳು, ಭತ್ತ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಅನಾನಸ್ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ತೇಕು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ==== ಮಂಗಳವನಂ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ==== [[File:Mangalavanam.JPG|thumb|ಮಂಗಳವನಂ]] [[ಮಂಗಳವನಂ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]]ವು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು {{Convert|2.74|ha|acres|abbr=on}} ಆವರಿಸಿದೆ,<ref>{{cite web|publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]]|url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/mangalavanam-bird-sanctuary/181/|title=Mangalavanam Bird Sanctuary|access-date=21 January 2018}}</ref> ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ [[ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್]]ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ [[ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳಿಗೆ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಮಂಗಳವನಂ ಅನ್ನು ನಗರದ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ "ಕೊಚ್ಚಿಯ ಹಸಿರು ಶ್ವಾಸಕೋಶ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Green Lung of Kochi|url=http://www.cochin.org.uk/excursions/mangalavanam.html| publisher= cochin.org| access-date=3 April 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Mangalavanam Bird Sanctuary|url=http://kochiservnet.com/hangouts/hangouts_action.php/45/Mangalavanam-Bird-sanctuary/|publisher=Kochi Servnet|access-date=12 November 2015|archive-date=23 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923065856/http://kochiservnet.com/hangouts/hangouts_action.php/45/Mangalavanam-Bird-sanctuary/|url-status=usurped}}</ref> ====ಥಟ್ಟೇಕಾಡ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ==== [[ಥಟ್ಟೇಕಾಡ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]]ವು [[ಪೆರಿಯಾರ್ (ನದಿ)|ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿ]]ಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು {{convert|25|km2|sqmi|0|abbr=on}} ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಕ್ಷಿವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಸಲೀಂ ಅಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ {{Convert|80|km|miles|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಕನ್ಗಳು, ಕಾಡುಕೋಳಿಗಳು, ನೀರಿನ ಕೋಳಿಗಳು, ಮತ್ತು [[ಟೊಂಕ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ತೇಕು]], [[ರೋಸ್ವುಡ್]], ಮತ್ತು ಮಹೋಗನಿ ತೋಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಮುಂದೆ, [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ]]ಗಳ [[ಪೂಯಂಕುಟ್ಟಿ]] ಕಾಡನ್ನು ತಲುಪಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಹವಾಮಾನ=== {{Weather box |location = ಕೊಚ್ಚಿ |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 35 |Feb record high C = 37 |Mar record high C = 37 |Apr record high C = 34 |May record high C = 35 |Jun record high C = 33 |Jul record high C = 35 |Aug record high C = 35 |Sep record high C = 38 |Oct record high C = 35 |Nov record high C = 34 |Dec record high C = 33 |year record high C = 38 |Jan high C = 30 |Feb high C = 31 |Mar high C = 31 |Apr high C = 31 |May high C = 31 |Jun high C = 28 |Jul high C = 28 |Aug high C = 28 |Sep high C = 28 |Oct high C = 29 |Nov high C = 30 |Dec high C = 30 |year high C = 30 |Jan low C = 23 |Feb low C = 25 |Mar low C = 26 |Apr low C = 26 |May low C = 26 |Jun low C = 25 |Jul low C = 24 |Aug low C = 24 |Sep low C = 25 |Oct low C = 25 |Nov low C = 25 |Dec low C = 23 |year low C = 25 |Jan record low C = 17 |Feb record low C = 18 |Mar record low C = 20 |Apr record low C = 21 |May record low C = 22 |Jun record low C = 21 |Jul record low C = 21 |Aug record low C = 20 |Sep record low C = 22 |Oct record low C = 20 |Nov record low C = 20 |Dec record low C = 19 |year record low C = 17 |Jan precipitation mm = 21.9 |Feb precipitation mm = 22.9 |Mar precipitation mm = 35.3 |Apr precipitation mm = 124.0 |May precipitation mm = 395.7 |Jun precipitation mm = 720.7 |Jul precipitation mm = 697.2 |Aug precipitation mm = 367.8 |Sep precipitation mm = 289.4 |Oct precipitation mm = 302.3 |Nov precipitation mm = 175.1 |Dec precipitation mm = 48.3 |year precipitation mm = 3228.3 |source 1 =<ref name=Wht>{{cite web |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=35334&refer=&units=metric |title=Kochi, India |publisher=Whetherbase |access-date=1 July 2010 |date=August 2011 |archive-date=5 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305204638/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=35334&refer=&units=metric |url-status=dead }}</ref> |source 2 =<ref name=MSN>{{cite web |url=http://weather.uk.msn.com/monthly_averages.aspx?wealocations=wc:INXX0032&q=Cochin,+IND+forecast:averagesm |title=Kochi, India |publisher=MSN India |access-date=3 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714123820/http://weather.uk.msn.com/monthly_averages.aspx?wealocations=wc:INXX0032&q=Cochin,+IND+forecast:averagesm |archive-date=14 July 2011 |url-status=dead }}</ref> |date=September 2010 }} ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== [[File:Carnival Info Park Phase - 4.jpg|thumbnail|[[ಇನ್ಫೋಪಾರ್ಕ್, ಕೊಚ್ಚಿ]]]] ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |last=Vidyanandan |first=M. S. |date=2025-12-06 |title=Ernakulam tops state in per capita GDDP |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Dec/06/ernakulam-tops-state-in-per-capita-gddp-3 |access-date=2026-01-06 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Ernakulam {{!}} Commercial Capital of Kerala {{!}} Districts of Kerala {{!}} Kerala {{!}} Kerala |url=https://kerala.me/districts/ernakulam |access-date=2026-01-06 |language=en-US}}</ref> ಇದು GSVA ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾನೆಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |last=Reporter |first=Staff |date=2017-04-24 |title=Ernakulam contributes nearly ₹19,000 crore to State exchequer |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/ernakulam-contributes-nearly-19000-crore-to-state-exchequer/article18198443.ece |access-date=2026-01-06 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 95.89% ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |last=Admin |title=Ernakulam District Population 2011–2025: Religion {{!}} Literacy {{!}} Density {{!}} Sex Ratio |url=https://www.censusdata.in/2025/11/ernakulam.html |access-date=2026-01-06 |website=Census Data |language=en-GB}}</ref> ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಲಾ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Which is most richest district in Kerala? |url=https://www.studycountry.com/wiki/which-is-most-richest-district-in-kerala |access-date=2026-01-06 |website=www.studycountry.com}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು & MSME ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಎಂ.ಜಿ. ರಸ್ತೆಯು [[ಕೇರಳ]]ದ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕೊಚ್ಚಿ [[ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಜಿಯೋಜಿತ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್|ಜಿಯೋಜಿತ್]], [[ವಿ-ಗಾರ್ಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್|ವಿ-ಗಾರ್ಡ್]], ಮತ್ತು [[ಮುತ್ತೂಟ್]] ನಂತಹ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=LuLu Group India {{!}} LinkedIn |url=https://in.linkedin.com/company/lulu-group-india |access-date=2026-01-06 |website=in.linkedin.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Geojit {{!}} Contact |url=https://geojitwealth.com/contact_us.html |access-date=2026-01-06 |website=geojitwealth.com |archive-date=2025-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215023332/https://geojitwealth.com/contact_us.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Jose |first=Jovial |date=2024-03-29 |title=Top 10 Listed Companies in Kerala |url=https://decodetoday.com/top-10-listed-companies-in-kerala/ |access-date=2026-01-06 |language=en-GB}}</ref> ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುರಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮೀನುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಒಳನಾಡು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎರಡನ್ನೂ ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. [[File:Kochi Marine Drive Day View BNC.jpg|center|thumb|ಕೊಚ್ಚಿ ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್ ದೃಶ್ಯ]] [[File:Marine Drive Kochi Night View DSW.jpg|center|thumb|ರಾತ್ರಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ, [[ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್, ಕೊಚ್ಚಿ]]]] ===ಕೃಷಿ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. [[ಭತ್ತ]]ವು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜಾಯಿಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಅನಾನಸ್]] ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅನಾನಸ್ನ 55% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರಬ್ಬರ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯುವ ತೋಟದ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ನಂತರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳೆಂದರೆ [[ಮರಗೆಣಸು]], [[ಕರಿಮೆಣಸು]], [[ಅಡಕೆ]], [[ತೆಂಗು]], [[ಅರಿಶಿನ]], [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]], ಮತ್ತು [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]]. ==ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|[[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡ]] 1990 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 100 ಪ್ರತಿಶತ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಆಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿ 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ 100 ಪ್ರತಿಶತ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಮ [[ಪೊತನಿಕ್ಕಾಡ್]] ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=January 2021}} ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ: [[ಕಾಲಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ 476 ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೈಟೆಕ್ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/now-ernakulam-has-476-fully-high-tech-schools/article30226214.ece|title=Now, Ernakulam has 476 fully high-tech schools|newspaper=The Hindu |date=7 December 2019}}</ref> 2017 ರಲ್ಲಿ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವು ರೋಶ್ನಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ವಲಸೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಲಯಾಳಂ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕದಿಂದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯವರೆಗೆ 1,265 ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=https://scroll.in/article/934120/in-keralas-ernakulam-district-a-programme-is-helping-migrant-children-stay-in-school|title=In Kerala's Ernakulam district, a programme is helping migrant children stay in school|first=IndiaSpend com|last=Shreehari Paliath|website=Scroll.in}}</ref> * [[ಸಿಎಸ್ಯುಎಸ್ಎಟಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ]] * [[ಸೇಂಟ್ ಟೆರೆಸಾ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು, ಥೇವರ]] *[[ಸೇಂಟ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] *[[ರಾಜಗಿರಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] * [[ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು|ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಕೋತಮಂಗಲಂ]] * [[ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು|ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, ಕೋತಮಂಗಲಂ]] *[[ರಾಜಗಿರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ & ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] * ಎಸ್ಸಿಎಮ್ಎಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ *[[ಅಮೃತಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] *[[ಅಮೃತ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಪೀಠಂ|ಅಮೃತ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್]] *[[ಎಸ್ಸಿಎಮ್ಎಸ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್|ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್]] * [[ಮಾಡೆಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು]] *[[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಿಶರೀಸ್ ನಾಟಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್]] *[[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮರೀನ್ ಫಿಶರೀಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] *[[ಆರ್ಎಲ್ವಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್|ಆರ್ಎಲ್ವಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]] * ಕೊಚ್ಚಿ ಕಾಲೇಜು * [[ಝೇವಿಯರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನ್ಯೂರ್ಶಿಪ್]] * [[ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ವೆಸ್ಟ್ಫೋರ್ಡ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] == ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ == ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾದರಿಯು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ, ಇವು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]]ಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಸಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಒಡೆತನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಲೆಗಳು [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ|ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಗೆ]] (ಸಿಬಿಎಸ್ಇ) ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ]] (ಐಸಿಎಸ್ಇ) ಸಹ ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯು ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಮಂಡಳಿಗಳು ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಐಬಿ ಮತ್ತು ಐಜಿಸಿಎಸ್ಇಯಂತಹ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Maharajas_College,_Ernakulam.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = 1875 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು]] ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ | image2 = Mec_aryabhatta.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = [[ಮಾಡೆಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು|ಮಾಡೆಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡವು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹವಾದ [[ಆರ್ಯಭಟ (ಉಪಗ್ರಹ)|ಆರ್ಯಭಟ್ಟ]]ದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ | image3 = Rajagiri college of social science.jpg | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ರಾಜಗಿರಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] | total_width = }} ನಗರ ಮತ್ತು ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾದ 34 ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು, 67 ಖಾಸಗಿ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 31 ಅನುದಾನರಹಿತ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.<ref name="List of Schools">{{cite web |publisher=Government of Kerala, Education Department |url=http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |title=List of Schools in Ernakulam District |accessdate=24 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archivedate=27 June 2011 }}</ref> 62 ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ಶಾಲೆಗಳು, 2 ಐಜಿಸಿಎಸ್ಇ ಮತ್ತು 9 ಐಸಿಎಸ್ಇ ಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ.<ref name="CBSE Schools">{{cite web|publisher=Central Board of Secondary Education|url=http://cbse.nic.in/|title=Central Board of Secondary Education|accessdate=24 November 2010}}</ref><ref name="ICSE Schools">{{cite web |publisher=Council for the Indian School Certificate Examinations |url=http://www.cisce.org/LocateSchool.jsp |title=Locate Affiliated Schools |accessdate=23 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110417190534/http://cisce.org/LocateSchool.jsp |archivedate=17 April 2011 }}</ref> ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಆದರೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮಟ್ಟದ ನಂತರ, ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಉದಾರ ಕಲೆಗಳು|ಕಲೆಗಳು]], ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಸರಿಸಿದ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ವರ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್-ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಪಾಡಿಯಲ್ಲಿನ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆ. ನಗರ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚಿನ್ಮಯ ಮಿಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ್]] ಹಲವಾರು ಅರೆ-ಖಾಸಗಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅಸೋಕ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್, ದ ಡೆಲ್ಟಾ ಸ್ಟಡಿ, [[ರಾಜಗಿರಿ|ರಾಜಗಿರಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್, [[ಅಸ್ಸಿಸಿ ವಿದ್ಯಾನಿಕೇತನ್]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ರಿಫೈನರೀಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಗ್ರೀಟ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಟೋಕ್-ಎಚ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, [[ಚಾಯ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ವಿದ್ಯೋದಯ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಮಾರ್ ಥೋಮ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ನವ ನಿರ್ಮಾಣ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ, ದಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾತ್ಯತೀತ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳು ಒಡೆತನದ ಹಲವಾರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ==ಆಡಳಿತ == ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವು [[ಜಿಲ್ಲಾ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ|ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂ ಆದಾಯ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ [[ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ|ಉಪ ಕಲೆಕ್ಟರ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಂದೆ ತಹಸೀಲ್ದಾರರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕುಗಳಾಗಿ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು [[ಕೇರಳದ ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ—ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಮುವಟ್ಟುಪುಳ—ಜೊತೆಗೆ 7 [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳು ಮತ್ತು 124 [[ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮ|ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ===ತಾಲೂಕುಗಳು=== ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಒಟ್ಟು ಏಳು, ಎರಡು ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ — [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]]. ಪ್ರತಿ ಆದಾಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು [[ಉಪ-ವಿಭಾಗೀಯ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್|ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ]] (RDO) ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ತಾಲೂಕನ್ನು [[ತಹಸೀಲ್ದಾರ]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. {{Div col|colwidth=25em}} * [[ಪರವೂರು ತಾಲೂಕು|ಪರವೂರು]] * [[ಅಳುವಾ]] * [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್]] * [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕನಯನ್ನೂರು]] * [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] {{Div col end}} ಈ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಭೂ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಆಡಳಿತ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ 124 [[ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮ|ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ]] ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Subdivision (2) {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/en/subdivision/ |access-date=2025-08-08 |language=en-US}}</ref> ==ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು== ===ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ನಿಗಮ=== [[ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ನಿಗಮ]]ವು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಉಪ ಮೇಯರ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಪುರಸಭೆಗಳು=== ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Div col|colwidth=25em}} * [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]] * [[ಪಿರಾವೋಂ]] * [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] * [[ಕೂತ್ತಟ್ಟುಕುಳಂ]] * [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] * [[ಅಳುವಾ]] * [[ಅಂಗಮಾಲಿ]] * [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] * [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]] * [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] * [[ಎಳೂರು]] * [[ಮರಾಡು]] * [[ತೃಕ್ಕಾಕರ]] {{Div col end}} ಈ ಸತ್ಯದ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಟೀಕೆಯೆಂದರೆ, ಅಳುವಾ, ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ, ತೃಕ್ಕಾಕರ, ಮರಾಡು, ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ ಮತ್ತು ಎಳೂರು ಪುರಸಭೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇನ್ನೂ [[ಕೊಚ್ಚಿ ನಿಗಮ]]ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುರಸಭೆಗಳಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ನಿಗಮವು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ, ನಿಖರವಾಗಿ 1967 ರಿಂದ ತನ್ನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ನಿಗಮವು ರಚನೆಯಾದಾಗ ಅದು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಂಚಾಯತ್ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುರಸಭೆಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ನಿಗಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ಇಡೀ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಏಕೀಕೃತ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಹಳೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕರೆಯು ಬಲವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url = https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2021/Jan/12/chamber-calls-for-expansion-of-kochi-corp-2248723| title = Chamber calls for expansion of Kochi Corp – The New Indian Express}}</ref> ===ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಭಾಗಗಳು=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ-ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು [[ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ (ಭಾರತ)|ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್]], 14 [[ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ|ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು]], ಮತ್ತು 82 [[ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂರು-ಶ್ರೇಣಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಕೇರಳ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1994 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು, ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Blocks (14) {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/en/blocks/ |access-date=2025-08-08 |language=en-US}}</ref> ==ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು== {{Div col|colwidth=25em}} * [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] * [[ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] (ಭಾಗಶಃ) * [[ಇಡುಕ್ಕಿ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಇಡುಕ್ಕಿ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] (ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ತಾಲೂಕಿನ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೋತಮಂಗಲಂ ತಾಲೂಕು) * [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] (ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ತಾಲೂಕಿನ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕನಯನ್ನೂರು ತಾಲೂಕು) {{Div col end}} ===ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು=== {| class="wikitable sortable" |+ ಮೂಲ:<ref>{{Cite web |date=4 May 2026 |title=Kerala Election Results Winners List 2026: Congress Wins 63 Seats as CPI(M) Shrinks to 26. Full Constituency-Wise Data Here |url=https://indianexpress.com/article/india/kerala-election-results-2026-winners-constituency-wise-full-list-party-wise-seat-tally-10665881/ |access-date=14 May 2026 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kerala Assembly Election Results 2026: Get Constituency-wise, Party-wise Results of Kerala Polls |url=https://indianexpress.com/elections/kerala-assembly-election/result/ |access-date=14 May 2026 |website=The Indian Express |language=en }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |date=4 May 2026 |title=Kerala Election Results 2026: Full list of winners and losers; Congress-led UDF breaks LDF's decade-long dominance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/kerala-election-results-2026-full-list-of-winners-and-losers-congress-led-udf-set-for-historic-comeback-ldf-pinarayi-vijayan/articleshow/130780992.cms |access-date=14 May 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> !ಜಿಲ್ಲೆ !ಸಂ. !ಕ್ಷೇತ್ರ !ಹೆಸರು !colspan=2|ಪಕ್ಷ !colspan=2|ಮೈತ್ರಿ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | rowspan="14" | [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] ! 74 | [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] | [[ಮನೋಜ್ ಮೂತೇದನ್]] | {{party name with color|Indian National Congress|rowspan=3}} | {{party name with color|United Democratic Front (Kerala)|rowspan=14}} | |- ! 75 | [[ಅಂಗಮಾಲಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅಂಗಮಾಲಿ]] | [[ರೋಜಿ ಎಂ. ಜಾನ್]] |ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರು |- ! 76 | [[ಅಳುವಾ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅಳುವಾ]] | [[ಅನ್ವರ್ ಸದಾತ್]] | |- ! 77 | [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]] |[[ವಿ. ಇ. ಅಬ್ದುಲ್ ಗಫೂರ್]] | {{party name with color|Indian Union Muslim League}} |ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಬಂದರು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಚಿವರು |- ! 78 | [[ಪರವೂರು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಪರವೂರು]] | [[ವಿ. ಡಿ. ಸತೀಶನ್]] | {{party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} | [[ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]] |- ! 79 | [[ವೈಪಿನ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ವೈಪಿನ್]] | [[ಟೋನಿ ಚಮ್ಮಣಿ]] | |- ! 80 | [[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕೊಚ್ಚಿ]] | [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಿಯಾಸ್]] | |- ! 81 | [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] | [[ದೀಪಕ್ ಜಾಯ್]] | |- ! 82 | [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] | [[ಟಿ. ಜೆ. ವಿನೋದ್]] | |- ! 83 | [[ತೃಕ್ಕಾಕರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ತೃಕ್ಕಾಕರ]] | [[ಉಮಾ ಥಾಮಸ್]] | |- ! 84 | [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್]] (ಎಸ್ಸಿ) |[[ವಿ. ಪಿ. ಸಜೀಂದ್ರನ್]] | |- ! 85 | [[ಪಿರಾವೋಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಪಿರಾವೋಂ]] | [[ಅನೂಪ್ ಜಾಕಬ್]] | {{party name with color|Kerala Congress (Jacob)}} |ಆಹಾರ, ನಾಗರಿಕ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು |- ! 86 | [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] | [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಕುಝಲ್ನಾಡನ್]] | {{party name with color|Indian National Congress}} | |- ! 87 | [[ಕೋತಮಂಗಲಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕೋತಮಂಗಲಂ]] | [[ಶಿಬು ತೆಕ್ಕುಂಪುರಂ]] | {{party name with color|Kerala Congress}} | |} ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== {{historical populations|11=1901|12=6,46,235|13=1911|14=7,35,267|15=1921|16=7,89,311|17=1931|18=9,82,731|19=1941|20=11,72,292|21=1951|22=13,93,679|23=1961|24=17,02,740|25=1971|26=21,70,820|27=1981|28=25,49,255|29=1991|30=28,40,279|31=2001|32=31,05,798|33=2011|34=32,82,388|35=2018|36=34,27,659|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}</ref>|align=center}} [[Vital statistics (government records)|2018 ರ ಅಂಕಿಅಂಶ ವರದಿ]] ಪ್ರಕಾರ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ 3,427,659 [[ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="ekmdemo_2018"/> [[2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]]ಯು ಜಿಲ್ಲೆಯು 640 ರ ಪೈಕಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 104 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="districtcensus" /> ಜಿಲ್ಲೆಯು {{convert| 1,072 |PD/sqkm|PD/sqmi}} ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="districtcensus" /> 2001–2011 ರಲ್ಲಿ ಇದರ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆ|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ]] 5.69% ಆಗಿತ್ತು.<ref name="districtcensus" /> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪ್ರತಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 1027 [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು|ಮಹಿಳೆಯರ]] [[ಮಾನವ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ|ಲಿಂಗಾನುಪಾತವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ,<ref name="districtcensus" /> ಮತ್ತು 95.89% [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ|ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. 68.07% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 8.18% ಮತ್ತು 0.50% ರಷ್ಟಿವೆ.<ref name="districtcensus" /> {{Pie chart |caption = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಷೆಗಳು (2011)<ref name="languages"/> |label1 = [[ಮಲಯಾಳಂ]] |value1 = 96.70 |color1 = cornflowerblue |label2 = [[ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ|ಕೊಂಕಣಿ]] |value2 = 0.97 |color2 = salmon |label3 = [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] |value3 = 0.94 |color3 = royalblue |label4 = ಇತರೆ |value4 = 1.39 |color4 = grey }} [[2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ, 96.70% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಲಯಾಳಂ, 0.97% ಕೊಂಕಣಿ ಮತ್ತು 0.94% ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="languages">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10209/download/13321/DDW-C16-STMT-MDDS-3200.XLSX |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಕೇರಳದ "ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ" ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು 2001 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 3,105,798 ನಿವಾಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.<ref>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/kerala/press%20note_kerala.pdf|title=censusindia.gov.in}}</ref> 2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವನ್ನು (ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ) ಹೊಂದಿದೆ – [[ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ಸಮೂಹ]]. ಕೊಚ್ಚಿ UA 843km2 ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು 2,119,724 (2.12 ದಶಲಕ್ಷ) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{cite web|url=http://mohua.gov.in/cms/number-of-cities--towns-by-city-size-class.php |title=आवासन और शहरी कार्य मंत्रालय, भारत सरकार |publisher=Mohua.gov.in |access-date=2022-05-07}}</ref> ಹೀಗಾಗಿ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಕೊಚ್ಚಿ UA ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ "ಮೊದಲ ಕ್ರಮಾಂಕದ UA" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ, ಇದು ಇತರ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹರಡಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಸಣ್ಣ ನಗರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ – [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]], ಇದು 81.42 km² ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 1,14,639 ಜನರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] ಮತ್ತು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಪಟ್ಟಣಗಳು ಕೋತಮಂಗಲಂ UA ಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ===ಧರ್ಮ=== {{bar box |title = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು (2011)<ref name="religion"/> |titlebar=#Fcd116 |left1=ಧರ್ಮ |right1=ಶೇಕಡಾವಾರು |float=left |bars= {{bar percent|[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]|darkorange|45.99}} {{bar percent|[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]|dodgerblue|38.03}} {{bar percent|[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಂ]]|green|15.67}} {{bar percent|ಇತರೆ ಅಥವಾ ಹೇಳಿಲ್ಲ|black|0.31}} }} {| class="wikitable sortable" |+ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು !ತಾಲೂಕುಗಳು !style="background-color: darkorange;" |ಹಿಂದೂಗಳು !style="background-color: dodgerblue;" |ಕ್ರೈಸ್ತರು !style="background-color: green;" |ಮುಸ್ಲಿಮರು !ಇತರೆ |- |ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್ |style="background:darkorange" |45.32 |35.39 |19.16 |0.13 |- |ಅಳುವಾ |37.78 |style="background:dodgerblue;color:white" |44.64 |17.29 |0.29 |- |[[ಪರವೂರು ತಾಲೂಕು|ಪರವೂರು]] |style="background:darkorange" |56.69 |28.93 |14.13 |0.25 |- |ಕೊಚ್ಚಿ |style="background:darkorange" |41.74 |41.15 |16.67 |0.44 |- |[[ಕನಯನ್ನೂರು]] |style="background:darkorange" |53.16 |34.49 |11.91 |0.44 |- |[[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ತಾಲೂಕು|ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] |40.53 |style="background:dodgerblue;color:white" |45.14 |14.12 |0.21 |- |ಕೋತಮಂಗಲಂ |36.16 |style="background:dodgerblue;color:white" |41.82 |21.77 |0.25 |} [[ಹಿಂದೂಗಳು]] (46%) ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ, ನಂತರ [[ಕ್ರೈಸ್ತರು]] (38%) ([[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]], [[ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್]], [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್|ಜಾಕೋಬೈಟ್ಸ್]], [[ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮಲಂಕರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್]]) ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಮರು]] (15.7%).<ref name="religion">{{Cite web |year=2011 |title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> [[ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಚರ್ಚ್]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಂತರ [[ಮಲಬಾರ್ನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು]], ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್|ಜಾಕೋಬೈಟ್]] ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನರು]], [[ಯಹೂದಿ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಸಿಖ್ಖರು]] ಸಣ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.ernakulam.nic.in/district_profile.htm Official Ernakulam District Profile] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721165413/http://www.ernakulam.nic.in/district_profile.htm |date=21 July 2011 }}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಒಮ್ಮೆ [[ಕೇರಳದ ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಹಲವಾರು ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುವ [[ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯಹೂದಿಗಳು|ಮಲಬಾರ್ ಯಹೂದಿಗಳು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರೋಮಾಂಚಕ ಯಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇವರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1945 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಜ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡ ನಂತರ, ಇಡೀ ಸಮುದಾಯವು 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ಗೆ [[ಅಲಿಯಾ]] ಮಾಡಿತು. ಇಂದು ಅವರು ಇಸ್ರೇಲ್ನಲ್ಲಿ 8000 ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಯಹೂದಿಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಟೆಲ್ ಅವಿವ್]] ನಡುವೆ ನೇರ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ವಾರ್ಷಿಕ ಭೇಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಎರ್ನಾಕುಳಂ [[ಗೋವಾ ಇನ್ಕ್ವಿಸಿಷನ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ [[ಕೊಂಕಣಿ ಜನರು|ಕೊಂಕಣಿ ಹಿಂದೂ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/18/exploring-kochi-through-a-goan-lens-1677623.html|title=Exploring Kochi through a Goan lens|website=The New Indian Express}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ [[ಜೈನ]] ಸಮುದಾಯವಿದೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/jain-festival-celebrated-in-city/articleshow/54386779.cms|title=Jain festival celebrated in city |website=The Times of India}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿನ [[ಕೊಚ್ಚಿ ಸಿಖ್ಖರು|ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯ]]ವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ 25 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಖ್ ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಗುರುದ್ವಾರ]]ವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/the-sikhs-here-love-kochi/articleshow/16961391.cms|title=Sikh families: The Sikhs here love Kochi |website=The Times of India}}</ref> [[File:Thrikkakara Temple DSC09337.JPG|thumb|[[ತೃಕ್ಕಾಕರ ದೇವಾಲಯ]]-ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ವಾಮನ|ವಾಮನ ದೇವರಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಕೇರಳದ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯ]] [[File:Chottanikkara Temple.jpg|thumb|[[ಚೋಟ್ಟಾನಿಕ್ಕರ ದೇವಾಲಯ]]]] ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ===ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು=== ಅಳುವಾದಲ್ಲಿನ [[ಅಳುವಾ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ (ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ) [[ಅಳುವಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬ]]ವು ದೇಶದಾದ್ಯಂತದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಪಿರಾವೋಂ]] 405 A.D. ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ [[ಆರ್ಚ್ಡೀಕನ್]] ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರು [[ಕಾಲಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ [[ಹಿಂದೂಗಳು]] ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಕಲ್ಲಿಲ್ ದೇವಾಲಯ|ಕಲ್ಲಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರಂ]] [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] ಬಳಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. [[ಪುತೆಂಕ್ರುಜ್]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಸಿರಿಯಾಕ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]]ನ [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಸನ]]ವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು]] ಇದೆ. [[ಥಾಮರಾಚಲ್ ವಲಿಯಪಲ್ಲಿ|ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ವಲಿಯಪಲ್ಲಿ, ಥಾಮರಾಚಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸ (ಎಟ್ಟುನೊಂಬು) ಹಬ್ಬವು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಬಳಿಯ ಕದಮಟ್ಟಂನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 5 ನೇ ಶತಮಾನ A.D. ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ ಅಬೊ ಸಿರಿಯನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಶಿಲುಬೆಯನ್ನು ತಂದರು, ಅದನ್ನು ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24 ರಂದು ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡಂನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಬ್ಬವು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿರುವ [[ವರ್ಜಿನ್ ಮೇರಿ]]ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಅನೇಕ ಪವಾಡಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. [[ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಫೊರೇನ್ ಚರ್ಚ್, ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]] 593 A.D. ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ ಕೂನನ್ ಕುರಿಶ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮ್ ಚರ್ಚ್, [[ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ]]; ವಡಕ್ಕನ್ ಪರವೂರು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು ಪಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ಮೋರ್ ಥೋಮನ್ [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಚರ್ಚ್]], [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]]; ಮತ್ತು [[ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೆಮಿನರಿ|ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಸೆಮಿನರಿ ಚರ್ಚ್, ಅಳುವಾ]]. [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಜಲೀಲ್]]ರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]]ನ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಾರು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂತನ ಧುಕ್ರೊನೊಗಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 27 ರಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. [[ಎಲ್ದೋ ಮೋರ್ ಬಾಸೆಲಿಯೋಸ್]]ರ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ಮತ್ತು 3 ರಂದು ಕೋತಮಂಗಲಂನ ಮೋರ್ ಥೋಮನ್ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ 26 ರಂದು [[ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೆಮಿನರಿ|ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಸೆಮಿನರಿ ಚರ್ಚ್, ಅಳುವಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪೌಲೋಸ್ ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್]]ರ ಹಬ್ಬವು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪರುಮಲದ ಗೀವರ್ಘೀಸ್ ಮಾರ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್]], [[ಪರುಮಲ ತಿರುಮೇನಿ]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಭಾರತದಿಂದ [[ಮಲಂಕರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್]]ನ ಮೊದಲ ಸಂತರು [[ಮುಳಂತುರುತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬೆಳೆದರು. ===ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು=== {{Div col|colwidth=30em}} *[[ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್, ಕೊಚ್ಚಿ]] *[[ಕಡವುಂಭಗಂ ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ ಸಿನಾಗಾಗ್]] *[[ಕಡವುಂಭಗಂ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಸಿನಾಗಾಗ್]] *[[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗಾಗ್]]: 1567 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಸಕ್ರಿಯ [[ಸಿನಾಗಾಗ್]]. *[[ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆಗಳು]] (ಚೀನಾ ವಲ) *[[ಹಿಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್, ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] *[[ಬೋಲ್ಗಟ್ಟಿ ದ್ವೀಪ]] *[[ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ದ್ವೀಪ]] *[[ಡಚ್ ಅರಮನೆ]]: 1568 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಡಚ್ಚರಿಂದ ಮರುರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. *[[ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ]]: ಮೂಲತಃ 1503 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ *[[ಕೊಡನಾಡ್]]: ಆನೆ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಇಲ್ಲಿದೆ. *[[ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ತಂಪುರಾನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] *[[ಕೇರಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]: [[ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]]ಯಲ್ಲಿದೆ *[[ಚೆಂಡಮಂಗಲಂ]], ಒಂದು ಗ್ರಾಮ * [[ಪಾಳಿಯಂ|ಪಾಳಿಯಂ ಅರಮನೆ]] *[[ವೈಪೀನಕೋಟ್ಟ ಸೆಮಿನರಿ]] *[[ಭೂತಥಂಕೆಟ್ಟು]], ನೋಟದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸ್ಥಳ *[[ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಚರ್ಚ್|ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು]]: ಏಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೇವಾಲಯ. ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್, ಅಪೊಸ್ತಲರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. *[[ವಂಡರ್ಲಾ|ವಂಡರ್ಲಾ]], ಕಕ್ಕನಾಡ್: ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಾನವನ *[[ಚೇರೈ ಬೀಚ್]]. *[[ಕುಳಿಪ್ಪಿಳ್ಳಿ ಬೀಚ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.kuzhupillybeach.com/|title=Kuzhupilly Beach|website=kuzhupillybeach.com}}</ref> *[[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಬೀಚ್]] *[[voy:Paniyeli Poru|ಪಣಿಯೇಲಿ ಪೊರು]] *[[ಎಳತ್ತುಮುಘಂ]] {{Div col end}} ==ಸಾರಿಗೆ== '''ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ''' ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ===ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗಗಳು=== 9 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕಛೇರಿಗಳಿವೆ. * ಎರ್ನಾಕುಳಂ – KL 07 * ಮುವಟ್ಟುಪುಳ – KL 17 * ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ – KL 39 * ಪೆರುಂಬಾವೂರು – KL 40 * ಅಳುವಾ – KL 41 * ಉತ್ತರ ಪರವೂರು – KL 42 * ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ – KL 43 * ಕೋತಮಂಗಲಂ – KL 44 * ಅಂಗಮಾಲಿ – KL 63 ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{clarify|This makes no sense.|date=September 2021}} ===ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳೆಂದರೆ ಕೊಚ್ಚಿ-ಮುಂಬೈ ಹೆದ್ದಾರಿ ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|NH 66]]), ಸೇಲಂ-ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47 (ಭಾರತ)|NH 47]] [[ಉತ್ತರ–ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್|NSEW ಕಾರಿಡಾರ್]]ನ ಭಾಗ) ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ-ಧನುಷ್ಕೋಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 49 (ಭಾರತ)|NH 49]]).<ref>{{Cite web|url=http://www.ernakulamonline.in/city-guide/transport-in-ernakulam|title=Transportation in Ernakulam, Roadways and Railways in Ernakulam}}</ref> ===ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾರಿಡಾರ್=== [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]]ಯಿಂದ NH47 ರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾರಿಡಾರ್ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಗರಗಳನ್ನು [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್]], [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]], [[ಕೊಯಮತ್ತೂರು]], [[ಸೇಲಂ, ತಮಿಳುನಾಡು|ಸೇಲಂ]] ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಉಳಿದ ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 [[ನಾಗರ್ಕೋಯಿಲ್]], ತಿರುವನಂತಪುರಂ, [[ಕೊಲ್ಲಂ]], ಆಲಪುಳ ಮತ್ತು ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ ಕಡೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು [[ಗುರುವಾಯೂರು]], [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್|ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್]], [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಗೋವಾ]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧುರೈ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 49 ಕೊಚ್ಚಿ ಬಳಿಯ ಕುಂದನ್ನೂರ್ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]], [[ಮುನ್ನಾರ್]], [[ತೇನಿ]], [[ಮಧುರೈ]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಧನುಷ್ಕೋಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47A (ಭಾರತ)|NH 47A]] (ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ) ಕುಂದನ್ನೂರ್ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು|ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು]] ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47C (ಭಾರತ)|NH 47C]] [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]] ಸಂಪರ್ಕದ ಭಾಗವಾಗಿ [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ===ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು=== ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಸಹ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. SH 1 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯು [[ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ರಸ್ತೆ]] ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ [[ಅಂಗಮಾಲಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]], [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ಕೂತ್ತಟ್ಟುಕುಳಂ]] ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. * ಸೀಪೋರ್ಟ್ – ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರಸ್ತೆ [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]] ಮೂಲಕ * [[ಪಳರಿವಟ್ಟಂ]] – [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] – [[ಪುನಲೂರು]] SH:- [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]], [[ಪಳ್ಳಿಕ್ಕರ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಪಳ್ಳಿಕ್ಕರ]], [[ಕಿಝಕ್ಕಾಂಬಳಂ]], [[ಪಟ್ಟಿಮಟ್ಟೋಂ]], [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ವಾ಴ಕುಳಂ]], [[ತೊಡುಪುಳ]], [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ * [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]] – [[ಅಳುವಾ]] – [[ಮುನ್ನಾರ್]] SH:- [[ಆಲಂಗಾಡ್]], ಪೆರುಂಬಾವೂರು, [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] *[[ವೈಪಿನ್]]- [[ಮುನಂಬಂ]] SH:- [[ವೈಪಿನ್]], [[ಞಾರಾಕ್ಕಲ್]], [[ಚೇರೈ]], [[ಮುನಂಬಂ]] *[[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] – ಸಬರಿಮಲೈ:- [[ಮುಳಂತುರುತಿ]], [[ಪಿರಾವೋಂ]], [[ಪಾಲ|ಪಾಲಾ]], ಎರುಮೇಲಿ *[[ವೈಟಿಲ]]- [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ರಸ್ತೆ:- ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ, ನಡಕ್ಕಾವು, ಪೂತ್ತೋಟ್ಟ, [[ವೈಕಂ]], ಕುಮಾರಕೋಂ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ *[[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]] – [[ಆಲಪ್ಪುಳ]] ರಸ್ತೆ * ಅಂಗಮಾಲಿ – ಅತಿರಪ್ಪಿಳ್ಳಿ ರಸ್ತೆ ಮೂಕ್ಕನ್ನೂರು ಮೂಲಕ * ಪೆರುಂಬಾವೂರು – ಪುತೆಂಕ್ರುಜ್ ರಸ್ತೆ ===ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು 17 ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಂಕ್ಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಟೌನ್]] ಮತ್ತು [[ಅಳುವಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಅಳುವಾ]] ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ [[ಅಂಗಮಾಲಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಅಂಗಮಾಲಿ]], [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]], [[ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ (ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ)|ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]], [[ಮುಳಂತುರುತಿ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು ಟರ್ಮಿನಸ್]], ಕರಾಕುಟ್ಟಿ, [[ಚೋವಾರ]], [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]], [[ನೆಟ್ಟೂರು]], [[ಕುಂಬಳಂ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಕುಂಬಳಂ]], [[ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ|ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ H.]], ಚೋಟ್ಟಾನಿಕ್ಕರ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು [[ಪಿರಾವೋಂ]] ರಸ್ತೆ. ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್]], [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು ಟರ್ಮಿನಸ್]], [[ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡಂ]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ [[ಸಬರಿಮಲೈ ರೈಲ್ವೆ|ಅಂಗಮಾಲಿ-ಎರುಮೇಲಿ ಸಬರಿಮಲೈ]] ಮಾರ್ಗವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ ಮೆಟ್ರೋ]] 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ===ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, W. ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (ಹಳೆಯ ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ) ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (CIAL). CIAL ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಾರದ ಮೂಲಕ [[ಮುಂಬೈ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಂಗಳೂರು]] ಮತ್ತು [[ಚೆನ್ನೈ]] ನಂತರ ದೇಶದ ಐದನೇ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Bengaluru becomes India’s third busiest airport by international traffic, surpasses Chennai and Kochi in October |url=https://www.moneycontrol.com/news/india/bengaluru-becomes-indias-third-busiest-airport-by-international-traffic-surpasses-chennai-and-kochi-in-october-12877062.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127092256/https://www.moneycontrol.com/news/india/bengaluru-becomes-indias-third-busiest-airport-by-international-traffic-surpasses-chennai-and-kochi-in-october-12877062.html |archive-date=2024-11-27 |access-date=2025-03-18 |website=Moneycontrol |language=en-US}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ [[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್]] ಪ್ರದೇಶ, [[ಮಲೇಶಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ್]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ===ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪೆರಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ನದಿಗಳ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಡೆಲ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳ ಮೂಲಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳು ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[ಕೊಚ್ಚಿ|ಕೊಚ್ಚಿ]] ಬಂದರು, ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡಂ|ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡೋಂ]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ ಜಲ ಮೆಟ್ರೋ]] 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ===ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ=== ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|ಪನ್ವೆಲ್ - ಕೊಚ್ಚಿ - ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 ಅಥವಾ ಕೊಚ್ಚಿ - ಸೇಲಂ ಹೆದ್ದಾರಿ]] ([[ಉತ್ತರ–ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್|NSEW ಕಾರಿಡಾರ್]]ನ ಭಾಗ), ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 85 (ಭಾರತ)|ಕೊಚ್ಚಿ - ಮಧುರೈ - ತೊಂಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 85]]. ==ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== {{div col}} *[[ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]] (ಸಂತ ಅದ್ವೈತ) *[[ಅಬ್ರಹಾಂ ಬರಾಕ್ ಸೇಲಂ]] (ಯಹೂದಿ ಗಾಂಧಿ) *[[ಅಜಯ್ ಕುಡುವ]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಸ್ವಾಮಿ ಚಿನ್ಮಯಾನಂದ]] (ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಗೀತಾಚಾರ್ಯ) *[[ಪರುಮಲದ ಗೀವರ್ಘೀಸ್ ಮಾರ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್]] (ಸಿರಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಂತ) *[[ಪೌಲೋಸ್ ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್]] (ಸಿರಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಂತ) *[[ಷಡ್ಕಲ ಗೋವಿಂದ ಮಾರಾರ್]] (ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಗಾರ) *[[ಸಹೋದರನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್]] (ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರು) *[[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]] (ಗಾಯಕ) *[[ಚಂಗಂಪುಳ]] (ಕವಿ) *[[ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್]] (ಕಾದಂಬರಿಕಾರ) *[[ಎನ್.ಎಸ್. ಮಾಧವನ್]] (ಬರಹಗಾರ) *[[ಎನ್. ಎ. ನಸೀರ್]] (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ) *[[ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಪಾಲ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಸೈಮನ್ ಬ್ರಿಟೊ ರೊಡ್ರಿಗಸ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಫೆರೋಜ್ ವಿ ರಶೀದ್]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಕೆ ಜಯರಾಮನ್]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್]] (ಕವಿ) *[[ಪಿ ಕೆ ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್]] (ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ) *[[ಬಾಲಚಂದ್ರನ್ ಚುಳ್ಳಿಕ್ಕಾಡು]] (ಕವಿ ಮತ್ತು ನಟ) *[[ಶ್ರೀಶಾಂತ್]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಕೆ. ವಿ. ಥಾಮಸ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಅಸಿನ್ ತೊಟ್ಟುಂಕಲ್]] (ನಟಿ) *[[ಜಯಸೂರ್ಯ]] (ನಟ) *[[ಕೊಚ್ಚಿ ಹನೀಫ]] (ನಟ) *[[ಪಿ. ಆರ್. ಶ್ರೀಜೇಶ್|ಶ್ರೀಜೇಶ್ ರವೀಂದ್ರನ್]] (ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ) *[[ಶಂಕರಾಡಿ]] (ನಟ) *[[ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್]] (ನಟ) *[[ಟಿ. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ ಪಿಳ್ಳೈ]] (ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ) *[[ಜಯರಾಮ್]] (ನಟ) *[[ಲಾಲು ಅಲೆಕ್ಸ್]] (ನಟ) *[[ಹಿಬಿ ಈಡನ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಕೆ. ಎಂ. ಜಾರ್ಜ್ (ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಕೆ. ಎಂ. ಜಾರ್ಜ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜಾರ್ಜ್ (ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜಾರ್ಜ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಜಾನಿ ನೆಲ್ಲೂರು]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಟಿ. ಎಂ. ಜಾಕಬ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಅನೂಪ್ ಜಾಕಬ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಜೋಸ್ ಥೆಟ್ಟಯಿಲ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ರೇವತಿ]] (ನಟಿ) *[[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] (ನಟ) *[[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] (ನಟ) *[[ಲಾಲ್ (ನಟ)|ಲಾಲ್]] (ನಟ) *[[ರಾಜೀವ್ ರವಿ]] (ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ) * [[ಸುಬಿ ಸುರೇಶ್]] (ನಟಿ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯನಟಿ) {{div col end}} {{clear}} ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Kochi Jewish Synagogue C.jpg|ಪರದೇಶಿ [[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗಾಗ್|ಕೊಚ್ಚಿ ಯಹೂದಿ ಸಿನಾಗಾಗ್]] File:St. Francis CSI Church, in Fort Kochi DSW.jpg|[[ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್]] File:Marine Drive Kochi.jpg|ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್ ವಾಕ್ವೇನಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಬಲೆ ಸೇತುವೆ File:Kochi, Dutch Cemetery, Kerala, India.jpg|ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿನ [[ಕೊಚ್ಚಿ ಡಚ್ ಸ್ಮಶಾನ]] File:Kochi, Old Kochi, Kerala, India.jpg|ಹಳೆಯ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ File:Kochi, Fishing nets, Sunset, Kerala, India.jpg|ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆಗಳು File:Hill palace horse cart room back of palace.jpg|[[ಹಿಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್, ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] File:High Court of Kerala Building.jpg|[[ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ]]ನಲ್ಲಿ File:Heritage Building of Ernakulam District Court by Augustus Binu.jpg|ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಟ್ಟಡ </gallery> {{clear}} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[ಅರಯಾಂಕಾವು]] *[[ಎದತ್ತಲ]] *[[ಕಿಝಕ್ಕಾಂಬಳಂ]] *[[ಕಿಝಕ್ಕುಂಭಾಗೋಂ]] *[[ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು]] *[[ಪಯ್ಯಾಲ್]] *[[ಪೆರುಂಪಳ್ಳೂರು]] *[[ತುತಿಯೂರು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ== * {{Citation | author = ಯು. ಶಿವರಾಮನ್ ನಾಯರ್ | year=1952 | title= 1951 ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ- ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ | publisher=ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯ | location = ತಿರುವನಂತಪುರಂ | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5611/1/23588_1951_TRI.pdf }} * {{Citation | author = ಎಂ. ಕೆ. ದೇವಸ್ಸಿ | year=1965 | title= 1961 ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ- ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ | publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ, ಮಿನಿಕಾಯ್, ಮತ್ತು ಅಮಿಂಡಿವಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5661/1/22067_1961_ERN.pdf }} * {{Citation | author = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ | year=2014–15 | title= ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ – ಎರ್ನಾಕುಳಂ (ಭಾಗ-A) 2011 | publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_A_ERNAKULAM.pdf }} * {{Citation | author = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ | year=2014–15 | title= ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ – ಎರ್ನಾಕುಳಂ (ಭಾಗ-B) 2011 | publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_B_ERNAKULAM.pdf }} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Ernakulam district}} *{{Official website|http://ernakulam.nic.in}} *{{Official website|https://www.indiastatpublications.com/assembly_factbook/kerala/ernakulam/thrikkakara}} {{Geographic Location |Centre = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ |North = [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Northeast = [[ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]] |East = [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |South = [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Southwest = ''[[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]'', [[ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Southeast = [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |West = ''[[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]'' |Northwest = ''[[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]'' }} {{Navboxes | title = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು | list = {{ಕೇರಳ}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ}} [[Category:ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ| ]] [[Category:1958 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[Category:ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] 5hfdrgyu4r9g8bk63c91dk3u7y1rhtz 0 149584 1383264 1382556 2026-08-18T08:26:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383264 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox settlement | name = ಕೊಲ್ಲಂ | native_name = | native_name_lang = | other_name = ಕ್ವಿಲಾನ್ | settlement_type = [[ಮಹಾನಗರ]] | image_skyline = Kollam_Collage.png | imagesize = 255px | image_caption = ಮೇಲಿನಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ: [[ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ]] & [[ದ ರವಿಜ್]] ನ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ, [[ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ ಲೈಟ್ಹೌಸ್]], [[ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೋಟೆ]]ಯ ಅವಶೇಷಗಳು, [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ]] & [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕೆಎಸ್ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಡಿ ಫೆರಿ ಟರ್ಮಿನಲ್|ಕೆಎಸ್ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಡಿ ದೋಣಿ ಘಟ್ಟ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]], [[ಡೌನ್ಟೌನ್ ಕೊಲ್ಲಂ]] ಪ್ರದೇಶ ([[ಆರ್ಪಿ ಮಾಲ್, ಕೊಲ್ಲಂ|ಆರ್ಪಿ ಮಾಲ್]] ಸೇರಿದಂತೆ), [[ಮನ್ರೋ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, [[ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕೊಲ್ಲಂ|ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ]], [[ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ ಬ್ರೇಕ್ ವಾಟರ್ ಟೂರಿಸಂ ಪಾರ್ಕ್|ಬ್ರೇಕ್ ವಾಟರ್ ಟೂರಿಸಂ]] & [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು]], [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬೀಚ್]] ಮತ್ತು [[ಚಿನ್ನಕಡ ಘಂಟಾಗೋಪುರ]] | etymology = [[ಕರಿಮೆಣಸು]]: ''ಕೊಲ'' ("ಕರಿಮೆಣಸು") | nicknames = "ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ರಾಜಕುಮಾರ"<br />"ವಿಶ್ವದ ಗೋಡಂಬಿ ರಾಜಧಾನಿ"<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kollams-cashew-crunch/article23701507.ece |title=Kollam's cashew crunch |work=The Hindu|date=28 April 2018 |access-date=10 August 2018}}</ref> <br /> "ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ" <br /> "[[ಯೌವನದ ಚಿಲುಮೆ]]"<ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/kollam-quilon/154 | title=Kollam, Quilon, Land of cashew, coir, backwaters, Kerala Tourism }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.grunge.com/236799/the-tragic-history-of-the-search-for-the-fountain-of-youth/ | title=The Tragic History of the Search for the Fountain of Youth | newspaper=Grunge | date=14 August 2020 }}</ref> | image_map = Location map India Kollam EN.svg | mapsize = 250x200px | map_alt = | map_caption = [[ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ]]ದೊಳಗಿನ ನಗರದ ಸ್ಥಾನ | pushpin_map = India#India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕೊಲ್ಲಂ ([[ಭಾರತ]]) | coordinates = {{coord|8|53|35.5|N|76|36|50.8|E|display=inline,title}}[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL] | subdivision_type = [[ದೇಶ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_name1 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]] | subdivision_type2 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name2 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type3 = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name3 = [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ]] | established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ | established_date = 823 | founder = [[ಮಾರ್ ಸಬೊರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ ಪ್ರೋತ್|ಮರುವಾನ್ ಸಪಿರ್ ಐಸೊ]]<ref>Kollam Tarisappalli Copper plates</ref><ref>{{cite work |last=Perczel |first=István |title= The Syriac World|publisher=Routledge |year=2018 |isbn=9781317482116 |editor-last=King |editor-first=Daniel |page=665-671|chapter=Syriac Christianity in India }}</ref><ref>{{Cite book|title=Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy|last=Narayanan|first=M. G. S.|publisher=CosmoBooks.|year=2013|isbn=9788188765072|location=Thrissur (Kerala)|pages=277, 278, 295, 435–37|orig-year=1972}}</ref> (ಬಂದರು ನಗರವಾಗಿ) <br /> [[ರಾಮ ವರ್ಮ ಕುಲಶೇಖರ]]<ref>{{Cite web |first=M. S. | last = Dhiraj |title=Kollam Pillar Inscription of Rama Kulasekhara: The Last Chera Record of a Jain Perumal of Makothai |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume6/19.pdf |website=Department of History, Pondicherry Central University | location = Pondicherry, India}}</ref> (ಆಡಳಿತ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ) | leader_party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|INC]] | government_type = [[ನಗರ ನಿಗಮ (ಭಾರತ)|ನಗರ ನಿಗಮ]] | governing_body = [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] | leader_title = [[ಮೇಯರ್#ಭಾರತ|ಮೇಯರ್]] | leader_name = ಎ.ಕೆ ಹಫೀಜ್ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = 4 | area_total_km2 = 73.03 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 38.32 | population_total = 397,419 | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map}}</ref> | population_as_of = 2011 | population_rank = [[ಕೇರಳದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|5]] ([[ಭಾರತದ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಸಮೂಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ|41ನೇ IN]]) | population_density_km2 = auto | population_metro = 1,871,086 | population_metro_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf| title=Demographia World Urban Areas |publisher=Demographia |access-date=23 April 2016}}</ref> | population_demonym = ಕೊಲ್ಲಮೈಟ್, ಕೊಲ್ಲത്തುಕಾರನ್/ಕಾರಿ, ಕೊಲ್ಲಂಕರನ್/ಕಾರಿ | demographics_type1 = [[ಭಾಷೆ]]ಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = {{hlist|[[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]|[[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]]}} | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಮಯ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] | postal_code = 691 XXX | area_code_type = [[ದೂರವಾಣಿ]] ಕೋಡ್ | area_code = +91474xxxxxxx | registration_plate = ಕೊಲ್ಲಂ- [[ಭಾರತದ RTO ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ#KL—ಕೇರಳ|KL]] 02, [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]]- KL 23, [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ]]- KL 24, [[ಪುನಲೂರು]]- KL 25, [[ಕುನ್ನತೂರು, ಕೇರಳ|ಕುನ್ನತೂರು]]- KL 61, [[ಪಥನಾಪುರಂ]]- KL 80, [[ಚಡಯಮಂಗಳಂ]]- KL 82 | blank2_name_sec2 = ಸಾಕ್ಷರತೆ | blank2_info_sec2 = 91.18%<ref name=Cities1Lakhandabove>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf| title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above | publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> | website = {{URL|www.kollam.nic.in}} | blank_name_sec2 = [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] | blank_info_sec2 = <span style="color:#090">ಹೆಚ್ಚು</span> | blank3_name_sec2 = [[UN/LOCODE]] | blank3_info_sec2 = '''IN QUI<br />IN KUK''' | footnotes = | official_name = }} '''ಕೊಲ್ಲಂ''' ({{IPA|ml|kolːɐm|lang|Kollam-pronunciation.ogg}};{{efn|({{IPAc-en|'|k|w|aɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KWAI|lon}}; ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ {{IPAc-en|k|ɔɪ|.|l|ɒ|n}} {{Respell|KOY|lon}} {{audio|Pronunciation of the alternate name "Quilon" of the city Kollam.ogg|ಉಚ್ಚಾರಣೆ}})}}) ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ [[ಕೇರಳದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ]]. ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರವು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ತಿರುವನಂತಪುರ]]ದಿಂದ 71 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (44 ಮೈಲಿ) ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೆ.<ref>{{cite web |title=Kollam - Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Kollam |access-date=7 February 2020 |publisher=Britannica}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web |date=16 June 2016 |title=12 Oldest Living and Continuously Inhabited Cities of India |url=http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |access-date=11 June 2023 |archive-date=11 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611144213/http://www.walkthroughindia.com/cities/12-oldest-living-continuously-inhabited-cities-india/ |url-status=dead }}</ref><ref name="auto">{{cite web |title=History &#124; District Kollam, Government of Kerala &#124; India |url=https://kollam.nic.in/en/history/}}</ref> ಮೆಗಾಲಿಥಿಕ್ ಅವಧಿಯವರೆಗಿನ ವಾಸದ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಈ ನಗರವು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರ [[ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದೆ, ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಫೀನಿಷಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರ ಕಾಲದವು.<ref>{{Cite journal |last1=A. |first1=Shaji |last2=H. |first2=Adabiya |date=March 11, 2020 |title=The Early Maritime Trade Relations of Kollam: A Historical Introspection |url=http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.2/23.pdf |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology |volume=8 |issue=2 |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2026 |archive-date=ಜೂನ್ 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601225244/http://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.2/23.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇದು [[ಕೇರಳದ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳು|ಕೇರಳದ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಗಳ]] ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Ashtamudi Lake, the gateway to the backwaters of Kerala |url=https://www.keralatourism.org/destination/ashtamudi-backwaters/426 |website=Kerala Tourism}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಗೋಡಂಬಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, [[ಕೊಯಿರ್]] ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=In 2 years, 80% cashew producing units closed in Kollam |url=https://www.downtoearth.org.in/news/agriculture/in-2-years-80-cashew-producing-units-closed-in-kollam-61749 |website=www.downtoearth.org.in|date=28 September 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Coir products of Kerala, Kollam, Kerala, India |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2012/coir-products/161 |website=Kerala Tourism}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅರಬ್ಬರು, [[ಫೀನಿಷಿಯನ್ನರು]], ಚೀನಿಯರು, ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ನರು, ಸಿರಿಯನ್ನರು, ಯಹೂದಿಗಳು, [[ಕಲ್ಡಿಯನ್ನರು]], ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book |first=K. A. Nilakanta |last=Sasthri |title=History of South India |url=https://archive.org/details/historyofsouthin0000kall |edition=2nd| publisher=Oxford University Press |year=1958 |orig-year=1935}}</ref> ಚೀನಾದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, [[ಇಬ್ನ್ ಬತೂತ]] 14 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಐದು ಭಾರತೀಯ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.thebetterindia.com/152778/news-kerala-china-iit-prof-gulis-children/ |title=Kozhikode to China: IIT Prof Unearths 700-YO Link That'll Will Blow Your Mind! |publisher=The Better India |date=26 July 2018 |access-date=7 December 2015}}</ref><ref name="www.mathrubhumi.com">{{Cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009210850/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/destination/kollam/1095/|url-status=dead|title=Kollam - Mathrubhumi|archivedate=9 October 2014}}</ref> ದೇಸಿಂಗನಾಡಿನ ರಾಜರು ಚೀನೀ ಆಡಳಿತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಚೀನೀ ವಸಾಹತು ಇತ್ತು. 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದ [[ಗುವಾಂಗ್ಝೌ|ಕ್ಯಾಂಟನ್]]ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ [[ಸುಲೈಮಾನ್ ಅಲ್-ತಾಜಿರ್]] ಕೊಲ್ಲಂ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಚೀನೀ ಜಂಕ್ಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೊಲೊ]], ವೆನಿಸ್ನ ಪ್ರವಾಸಿಗ, 1275 ರಲ್ಲಿ [[ಕುಬ್ಲೈ ಖಾನ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದನು, ಅವನು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ, ಚೀನೀ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಆಗಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದನು.<ref>{{Cite web|url=http://kollam.nic.in/history.html|title=Short History of Kollam}}</ref> [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ]] [[ಥಾಮಸ್ ಅಪೊಸ್ತಲ|ಸಂತ ಥಾಮಸ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಏഴರಪ್ಳ್ಳಿಕಳ್|ಏಳು ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್]] [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ|10 ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಕ್ವಿಲಾನ್ನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Diocese of Quilon |url=https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |access-date=2023-09-07 |website=www.quilondiocese.com |archive-date=7 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907162517/https://www.quilondiocese.com/quilon.php?Pid=16&Mid=89 |url-status=dead }}</ref> [[ವಿ. ನಾಗಮ್ ಅಯ್ಯ]] ತಮ್ಳ ''ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್'' ನಲ್ಲಿ 822 AD ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು [[ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ|ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾಕ್]] ಬಿಷಪ್ಗಳು, [[ಮಾರ್ ಸಬೊರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ ಪ್ರೋತ್]], ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ವಿಲಾನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಮಲಬಾರ್ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು (824 AD), ಮತ್ತು ಕ್ವಿಲಾನ್ ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಗಿಂತ ಮುನ್ನ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಯಿತು.<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244"/> [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು]] ಅನ್ನು ಮಾರ್ ಸಬೊರ್ 825 ರಲ್ಲಿ [[ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಬ್ಯಾಕರೆ (ತೆವಲಕರ) ಬಳಿಯ ಕೊರೆ-ಕೆ-ನಿ ಕೊಲ್ಲಂನ ಒಳನಾಡಿನ ಬಂದರನ್ನು ಪುನಃ ತೆರೆಯಲು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ರೋಮನ್ನರು ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ನೆಲ್ಸಿಂಡಾ ಮತ್ತು ಟಿಂಡಿಸ್ ಎಂದು ಮತ್ತು ತಮಿಳರಿಗೆ ತೊಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Aiyya, V.V Nagom p. 244">Aiyya, V.V Nagom, State Manual p. 244</ref> [[ತಂಬಿರಾನ್ ವನಕ್ಕಂ]], 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1578 ರಂದು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾದ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=2010-06-20 |title=Tamil saw its first book in 1578 |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/Tamil-saw-its-first-book-in-1578/article15685475.ece |access-date=2023-09-07 |issn=0971-751X}}</ref> [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] ನಗರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ [[ISO 9000#ISO 9001:2015 ವಿಷಯಗಳು|ISO 9001:2015]] ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://lsgkerala.gov.in/index.php/en/news-district-news/kollam-corporation-achieved-iso-certification-1636 |title=Kollam Corporation achieved ISO Certification |date=17 May 2019 |access-date=18 June 2019}}</ref> [[ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಯುನಿಟ್|ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಯುನಿಟ್ (EIU)]] ಜನವರಿ 2020 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ|ಕೊಲ್ಲಂ]] 2015 ಮತ್ತು 2020 ರ ನಡುವೆ 31.1% ನಗರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಹತ್ತನೇ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/ |title=3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking |date=8 January 2020 |access-date=8 January 2020}}</ref> ಇದು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಾವಳಿ ನಗರವಾಗಿದೆ. ನಗರವು [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಅನುಪಾತವು ಭಾರತದ 500 ಅತಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php |title=census2011.co.in - Indian Cities |access-date=7 December 2015}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/lifestyle/the-4-least-polluted-cities-in-india-757032/ |title=The 4 Least Polluted Cities in India - India.com |date=7 December 2015 |access-date=7 December 2015}}</ref> [[ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಚೇರ]] ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಕೊಲ್ಲಂ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಕೊಲ್ಲಂ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ಸುತ್ತಲೂ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ]], [[ಪುನಲೂರು]], [[ಪರವೂರು, ಕೊಲ್ಲಂ|ಪರವೂರು]], ಮತ್ತು [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿವೆ. ಕೊಲ್ಲಂ [[ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಂಡೆವಿಲ್|ಮ್ಯಾಂಡೆವಿಲ್]] ಅವರ ''[[ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಂಡೆವಿಲ್|ಪ್ರಯಾಣಗಳು]]'' ನಲ್ಲಿ '''ಪಲೋಂಬೆ''' ಎಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಅದು [[ಯೌವನದ ಚಿಲುಮೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>Mandeville, John. ''[http://www.gutenberg.org/cache/epub/782/pg782.txt The Travels of Sir John Mandeville]''. Accessed 24 September 2011.</ref><ref>Kohanski, Tamarah & Benson, C. David (Eds.) ''The Book of John Mandeville''. Medieval Institute Publications (Kalamazoo), 2007. Op. cit. "[http://www.lib.rochester.edu/camelot/teams/tkap2.htm Indexed Glossary of Proper Names]". Accessed 24 September 2011.</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== {{main|ಕೊಲ್ಲಂಗೆ ಹೆಸರುಗಳು}} ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೊಲ್ಲಂ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ''ಕೊಯಿಲ್ಲಂ'' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದು ''[[ಕೊವಿಲಕಂ]]'' ("ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆ" ಎಂದರ್ಥ) ಮತ್ತು ''[[ಇಲ್ಲಂ]]'' ([[ಇಲ್ಲತು ನಾಯರ್|ನಾಯರ್ ಶ್ರೀಮಂತರು]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೆ) ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=One%20theory%20has%20it%20that,and%20illam%20(brahmin%20house). |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಈ ಹೆಸರು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದ ''ಕೊಲ್ಲಂ'' ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರರ್ಥ "ಮೆಣಸು," ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮೆಣಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ರಫ್ತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=History {{!}} District Kollam, Government of Kerala {{!}} India |url=https://kollam.nic.in/en/history/#:~:text=The%20name%20Kollam%20has%20a,and%20exporting%20centre%20for%20pepper. |access-date=2025-05-02 |language=en-US}}</ref> 825 AD ರಲ್ಲಿ, [[ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]], ಅಥವಾ ''ಕೊಲ್ಲವರ್ಷಂ'', ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>ending with the Royal sanction of Tarissapalli copper plates to Assyrian Monks by Vaishnaite Chera King Rajashekara Varma, against the backdrop of a Shivite revival led by Adi Shankara among the Nampoothiri communities [http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm Kerala government website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071121073245/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_shis.htm |date=21 November 2007 }}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನಾಶವಾದ ನಂತರ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರವನ್ನು ಅರೇಬಿಕ್ನಲ್ಲಿ ''ಕೂಲಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,<ref name="Koolam">{{cite book |author=S. Muhammad Hussain Nainar |url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage |title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language |publisher=University of Madras |year=1942}}</ref> ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ನಲ್ಲಿ ''ಕೌಲಾಂ'', ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ''ದೇಸಿಂಗನಾಡು''.<ref name="auto" /> ==ಇತಿಹಾಸ== {{main|ಕೊಲ್ಲಂ ಇತಿಹಾಸ}} [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|''[[ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದ ಎರಿಥ್ರಿಯನ್ ಸೀ]]'' (1ನೇ ಶತಮಾನ CE) ನ ಹೆಸರುಗಳು, ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳು]] ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವಾದ ಕ್ವಿಲಾನ್ ಆಗಿ, ಕೊಲ್ಲಂ [[ಪಾಂಡ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (ಸುಮಾರು 3ನೇ ಶತಮಾನ BC–12ನೇ ಶತಮಾನ) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಸುಮಾರು 825 ರಲ್ಲಿ ಮರುವಾನ್ ಸಪಿರ್ ಐಸೊ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ [[ವೆನಾಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವೆನಾಡು]] ಅಥವಾ ಕ್ವಿಲಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಆರಂಭಿಕ [[ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈಜಿಪ್ಟ್ನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈರೋ, ಚೀನಾ ದೇಶದ [[ಕ್ವಾನ್ಝೌ]] ನಗರ, ಮತ್ತು ಮಲೇಷಿಯನ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದ [[ಮಲಕ್ಕಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ.<ref name=Tignor>{{cite book|last=tignor|first=Robert|title=Worlds together, worlds apart: a history of the world from the beginnings of humankind to the present|year=2010|publisher=W.W. Norton & Co.|location=New York|isbn=978-0-393-93492-2|page=365|url=http://books.wwnorton.com/books/detail.aspx?ID=17166|edition=3rd}}</ref> 1280 ರಲ್ಲಿ, [[ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶ|ಯುವಾನ್]] ಚೀನಾದ ರಾಯಭಾರಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಂಗೆ ಬಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Al-Hind, The making of the Indo-Islamic World|publisher=Brill|chapter-url=https://archive.org/details/AndreWinkAlHindTheMakingOfTheIndoIslamKhaledWahsh2FFacebook2FkWahshyahoo.com/page/n24/mode/1up?view=theater&q=Embassy|year=2002|chapter='Trade embassy to Kollam'}}</ref> ===ಪಾಂಡ್ಯ ಆಳ್ವಿಕೆ=== ಕೊಲ್ಲಂನ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಕೇರಳದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. [[ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ನಡುವಿನ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿತು. ಇದು [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ]], [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]], [[ಸೇಲಂ, ತಮಿಳುನಾಡು|ಸೇಲಂ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಳ್ಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು]] ಸೇರಿದಂತೆ. [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು [[ಸಂಗಮ್ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1ನೇ ಮತ್ತು 4ನೇ ಶತಮಾನ CE ನಡುವೆ ಚೇರರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಾದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name="Trade">{{cite news|last=Subramanian|first=T. S|title=Roman connection in Tamil Nadu|url=http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007/01/28/&prd=th|access-date=28 October 2011|newspaper=[[The Hindu]]|date=28 January 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th|archive-date=19 September 2013}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶವು (ತಿರುವನಂತಪುರ ಮತ್ತು ಆಲಪ್ಪುಳ ನಡುವಿನ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿ) [[ಆಯ್ ರಾಜವಂಶ]]ದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು ಚೇರರಿಗಿಂತ [[ಮಧುರೈ]]ನ [[ಪಾಂಡ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>KA Nilakanta Sastri</ref> [[ಕಾಸ್ಮಾಸ್ ಇಂಡಿಕೋಪ್ಲ್ಯೂಸ್ಟಸ್]], ಗ್ರೀಕ್ [[ನೆಸ್ಟೋರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್|ನೆಸ್ಟೋರಿಯನ್]] ನಾವಿಕ,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_00_0_eintro.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography. Preface to the online edition |publisher=Ccel.org |date=5 July 2003 |access-date=20 April 2013}}</ref> ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಟೋಪೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web|author=Roger Pearse |url=http://www.ccel.org/ccel/pearse/morefathers/files/cosmas_11_book11.htm |title=Cosmas Indicopleustes, Christian Topography (1897) pp. 358–373. Book 11 |publisher=Ccel.org |access-date=20 April 2013}}</ref> 550 ರಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಅವರು, ''ಮೇಲ್'' (ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ) ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತು ಇರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ತಬ್ರೋಪೇನ್ (ಸಿಲೋನ್) ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಚರ್ಚ್, ಪಾದ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ ಮೇಲ್ನಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮೆಣಸು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿಯಾನ (ನಿಲ್ಲಕಲ್ನ ಕಲ್ಲಿಯಾನ್ಕಲ್) ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಷಿಯಾದಲ್ಲಿ 325 AD ನ ನೈಸಿಯಾ ಸುನ್ನಹಾಡೋಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಿಷಪ್ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ."<ref>Travancore Manual</ref> ಮರುವಾನ್ ಸಪಿರ್ ಐಸೊ ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರಿನ ಬಳಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದಕ್ಕೆ ವೆನಾಡ್ ರಾಜ ಅಯ್ಯನಾಟಿಕಲ್ ದಾನ ನೀಡಿದರು. [[ತರಿಸಾಪ್ಳ್ಳಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚರ್ಚ್, ರಾಜನು ನೀಡಿದ [[ಕೊಲ್ಲಂ ತಾಮ್ರ ಫಲಕಗಳು|ಕೊಲ್ಲಂ ತಾಮ್ರ ಫಲಕ]] ಅನುದಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕೊಲ್ಲಂ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |author=Jonathan Goldstein |title=The Jews of China |publisher=M. E. Sharpe |year=1999|isbn=9780765601049 |url=https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC |page=123}}</ref><ref name="SimpsonKresse2008">{{cite book |author1=Edward Simpson|author2=Kai Kresse|title=Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean|url=https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333|access-date=24 July 2012 |year=2008|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-70024-5|pages=333}}</ref><ref name="Kupferschmidt1987">{{cite book|author=Uri M. Kupferschmidt|title=The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine|url=https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458|access-date=25 July 2012|year=1987|publisher=Brill|isbn=978-90-04-07929-8|pages=458–459}}</ref><ref name="Raṇṭattāṇi2007">{{cite book|author=Husain Raṇṭattāṇi|title=Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles |url=https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179|access-date=25 July 2012|year=2007|publisher=Other Books|isbn=978-81-903887-8-8|pages=179–}}</ref> ''[[ಕ್ವಿಸ್ಸತ್ ಶಕರ್ವತಿ ಫರ್ಮದ್]]'' ಪ್ರಕಾರ, [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು]], ಕೊಲ್ಲಂ, [[ಮದಾಯಿ]], [[ಬಾರ್ಕೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಧರ್ಮದಂ]], [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ|ಪಂಥಲಯಿನಿ]], ಮತ್ತು [[ಚಾಲಿಯಂ]] ಗಳಲ್ಲಿನ [[ಮಸೀದಿ|''ಮಸ್ಜಿದ್'']]ಗಳು [[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್]] ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅವು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ''ಮಸ್ಜಿದ್''ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್ [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಪಟ್ಟಣದ [[ತಲಾಂಗರ]]ದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of Kerala: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> ===ವೆನಾಡಿನ ರಾಜಧಾನಿ (9 ನೇ ನಿಂದ 12 ನೇ ಶತಮಾನಗಳು)=== {{see also|ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು}} [[File:Map of Kampili kingdom.png|thumb|300px|1320 CE ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು, ನಂತರ ಕ್ವಿಲಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದನ್ನು 825 ರಲ್ಲಿ ನೆಸ್ಟೋರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, [[ಮಾರ್ ಸಬೊರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ ಪ್ರೋತ್]], ಅಯ್ಯನಾಡಿಕಲ್ ತಿರುವಡಿಕಲ್, ಸ್ವತಂತ್ರ ವೆನಾಡು ಅಥವಾ ಕ್ವಿಲಾನ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ, [[ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಚೇರ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಂತ, ಇವರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>Kerala Charithram P.59 Sridhara Menon</ref><ref name="Travancore Manual page 244">V. Nagam Aiya (1906), [[Travancore State Manual]], page 244</ref>{{sfnp|Malekandathil|2010}} ಮಾರ್ ಸಪೊರ್ ಐಸೊ ಅವರು ಬ್ಯಾಕರೆ (ತೆವಲಕರ) ಬಳಿಯ ಕೊಲ್ಲಂ (ಕೊರೆ-ಕೆ-ನಿ) ನ ಬಹುತೇಕ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಒಳನಾಡಿನ ಬಂದರನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಕೋರಿಕೆಯ ಬದಲಿಗೆ, ಅವರು ಕೊಲ್ಲಂ ಬಳಿ ಹೊಸ ಬಂದರನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆ ಚೇರ ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದು ರೋಮನ್ನರು ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ನೆಲ್ಸಿಂಡಾ ಮತ್ತು ಟಿಂಡಿಸ್ ಎಂದು ಮತ್ತು ತಮಿಳರಿಗೆ ತೊಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ 6 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪಲ್ಲವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಪಲ್ಲವರು]] ಚೇರರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು ನೆಸ್ಟೋರಿಯನ್ನರಿಗೆ ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯಲು ಮತ್ತು ಸಿರಿಯನ್ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ನಾಂಪೂತಿರಿ ವೈಷ್ಣವರು ಮತ್ತು ನಾಯರ್ ಉಪಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ವೇದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೆ, ತ್ರಿತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>History of Kollam city and Kollam Port [http://www.quilon.com/history.htm Quilon.com]</ref> ಅಯ್ಯನಾಡಿಕಲ್ ತಿರುವಡಿಕಲ್ ಅವರು ಮರುವಾನ್ ಸಪೊರ್ ಐಸೊಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ [[ಥರಿಸಾಪ್ಳ್ಳಿ ಫಲಕಗಳು]] ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಸವಲತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ವಿಲಾನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. [[ಹರ್ಮನ್ ಗುಂಡರ್ಟ್]] ಮರುವಾನ್ ಸಪಿರ್ ಐಸೊ ಅವರು ಥರಿಸ್ಸಪ್ಳ್ಳಿ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ [[ಮಣಿಗ್ರಾಮಂ]] ವ್ಯಾಪಾರ ಗಿಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite book |last=Logan |first=William |title=Malabar Manual |publisher=Asian Educational Services |year=2000 |isbn=978-8120604469 |volume=2 |pages=cxxv–cxxvi, cxxxviii |chapter=Appendix XII (Collection of Deeds)}}</ref> {{sfnp|Malekandathil|2010}}<ref name="Sharma2010">{{cite book|author=Yogesh Sharma|title=Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India|url=https://books.google.com/books?id=FTTGWSme30YC|year=2010|publisher=Primus Books|page=78|isbn=978-93-80607-00-9}}</ref> [[File:Quilon Syrian copper plates (849 AD) PLATE 3.jpg|thumb|'''ಕ್ವಿಲಾನ್ ಸಿರಿಯನ್ ತಾಮ್ರ ಫಲಕಗಳು (849 AD) PLATE 3''']] ಹೀಗೆ ಮಲಯಾಳಂ ಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ನಗರದ ನಂತರ ಕೊಲ್ಲ ವರ್ಷಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.{{sfnp|Malekandathil|2010}} ಸಿರಾಫ್ನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸೊಲೇಮಾನ್ 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದನು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಿಂದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಚೀನೀ ಹಡಗುಗಳು ಬಳಸುವ ಏಕೈಕ ಬಂದರಾಗಿ ಕ್ವಿಲಾನ್ ಅನ್ನು ಕಂಡನು. ಕೊಲ್ಲಂನ ಆಡಳಿತಗಾರರು (ಹಿಂದೆ 'ದೇಸಿಂಗನಾಡು' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು) ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. [[ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (618–913) ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Travancore Manual, page 244</ref> 7 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಕ್ವಿಲಾನ್ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಚೀನೀ ವ್ಯಾಪಾರವು ಸುಮಾರು 600 ರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡಿತು. ಬಿಷಪ್ ಕ್ಯಾಟಲಾನಿ ಅವರ ''ಮಿರಾಬಿಲಿಯಾ ಡೆಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಾ'' ಕೊಲ್ಲಂನ ಜೀವನದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವರು ಅದನ್ನು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ ಕೊಲ್ಲಂಗೆ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿ ನೋಡಿದರು. [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೊಲೊ]] ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಅವರು 'ಇಂಡಿಯಾ ದಿ ಮೇಜರ್' ನಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ನಿಜ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>Mirabilia Descripta by Jordanus Catalani circa 1320–1336 (trans Hiracut Society, London)</ref> ಸುಲೈಮಾನ್ ಅಲ್-ತಾಜಿರ್, [[ಸ್ಥಾನು ರವಿ ವರ್ಮ]] (9 ನೇ ಶತಮಾನ CE) ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವೆ ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯಾಪಾರವಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book|title=India Charitram|last=Menon|first=A. Shreedhara|publisher=DC Books|year=2016|isbn=9788126419395|location=Kottayam|pages=219}}</ref> === ಕ್ಯಾಟಲನ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ (1375) ನಲ್ಲಿ "ಕೊಲಂಬೊ" ಆಗಿ ಕೊಲ್ಲಂ === [[File:Sultan of Delhi (top) and King of Vijayanagar (bottom) in the Catalan Atlas of 1375.jpg|thumb|[[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನ]] (ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಧ್ವಜ: [[File:Sultan of Delhi Flag according to the Catalan Atlas (1375).png|15px]]) ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಕೊಲಂಬೊದ ರಾಜ" (ಕೊಲ್ಲಂ) (ಧ್ವಜ: [[File:Flag_of_the_Kigdom_of_Colombo,_Catalan_Atlas_1375.png|15px]], ಅಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ [[ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು|ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಮತ್ತು 1329 ರಿಂದ [[ಜೋರ್ಡಾನ್ ಕ್ಯಾಟಲಾ|ಜೋರ್ಡಾನಸ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮಿಷನ್ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ)<ref name="VL4">{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |pages=4–5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref> ಸಮಕಾಲೀನ [[ಕ್ಯಾಟಲನ್ ಅಟ್ಲಾಸ್]] 1375 ರಲ್ಲಿ.<ref>{{cite book |last1=Massing |first1=Jean Michel |last2=Albuquerque |first2=Luís de |last3=Brown |first3=Jonathan |last4=González |first4=J. J. Martín |title=Circa 1492: Art in the Age of Exploration |date=1 January 1991 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-05167-4 |url=https://books.google.com/books?id=wMK-Ba0-RG4C&pg=PA30 |language=en}}</ref> ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಿಖರವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite book |title=Cartography between Christian Europe and the Arabic-Islamic World, 1100-1500: Divergent Traditions |date=17 June 2021 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-44603-8 |page=176 |url=https://books.google.com/books?id=eq0zEAAAQBAJ&pg=PA176 |language=en}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: "ಇಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬೊದ ರಾಜ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ."<ref>{{cite journal |last1=Liščák |first1=Vladimír |title=Mapa mondi (Catalan Atlas of 1375), Majorcan cartographic school, and 14th century Asia |journal=International Cartographic Association |date=2017 |volume=1 |page=5 |doi=10.5194/ica-proc-1-69-2018 |bibcode=2018PrICA...1...69L |url=https://www.proc-int-cartogr-assoc.net/1/69/2018/ica-proc-1-69-2018.pdf |doi-access=free }}</ref>]] 13 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯಲ್ಲಿ, [[ಮರವರ್ಮನ್ ಕುಲಶೇಖರ ಪಾಂಡ್ಯನ್ I]], [[ಪಾಂಡ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಪಾಂಡ್ಯ]] ಆಡಳಿತಗಾರ, ವೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref>KA Nilakanta Sastri, p197</ref> ಈ ನಗರವು 1375 CE ನ ಕ್ಯಾಟಲನ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬೊ ಮತ್ತು ಕೊಲೊಬೊ ಎಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಕ್ಷೆಯು ಈ ನಗರವನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಗರವೆಂದು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಡಳಿತಗಾರನಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="VL4"/> ರಾಜನ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಪಠ್ಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ: {{blockquote|''ಆಸಿ ಸೆನ್ಯೊರೆಜ ಲೊ ರೇ ಕೊಲೊಬೊ, ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾ. ಪ್ರುವಿನ್ಸಿಯ ಡಿ ಕೊಲಂಬೊ''<br />(ಇಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಕಿಂಗ್ ಕೊಲೊಬೊ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಕೊಲಂಬೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ).<ref name="VL4"/>}} ಈ ನಗರವನ್ನು 825 ರಲ್ಲಿ ಮರುವಾನ್ ಸಪಿರ್ ಐಸೊ, ಪರ್ಷಿಯನ್ [[ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]] ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. 1329 CE ಯಲ್ಲಿ, [[ಪೋಪ್ ಜಾನ್ XXII]] ಕೊಲ್ಲಂ / ಕೊಲಂಬೊವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು [[ಜೋರ್ಡಾನ್ ಕ್ಯಾಟಲಾ|ಕ್ಯಾಟಲೋನಿಯಾದ ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಅನ್ನು, [[ಡೊಮಿನಿಕನ್ ಸನ್ಯಾಸಿ]], ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪಂಥದ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೊದಲ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.<ref name="VL4" /> ===ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಡಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳು (16 ನೇ ನಿಂದ 18 ನೇ ಶತಮಾನಗಳು)=== [[File:Thambiran Vanakkam 1578.JPG|thumbnail|''[[ತಂಬಿರಾನ್ ವನಕ್ಕಂ]]'']] [[File:Retrato de Afonso de Albuquerque (após 1545) - Autor desconhecido-cortado.png|thumb|ವೈಸ್ರಾಯ್ [[ಅಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕ್ವೆರ್ಕ್]]]] ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು [[ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗ]]ದಲ್ಲಿ 1498 ರಲ್ಲಿ [[ಕಪ್ಪಾಡ್]] [[ಕೋಳಿಕೋಡ್]] ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು, ಹೀಗಾಗಿ ಯುರೋಪ್ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೇರ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref>DC Books, Kottayam (2007), A. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History</ref> ಅವರು 1502 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂನ ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು, ಇದು ಅವರ ಮೆಣಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/thangasseri-kollam/296|title=Thangasseri, Kollam, Dutch Quilon, Kerala|website=Kerala Tourism}}</ref> ನಂತರ ಮೂರ್ಸ್/ಅರಬ್ಬರೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ತೆವಲಕರದ ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಚರ್ಚ್ (ದೇವಾಲಯ) ನಾಶವಾಯಿತು. 1517 ರಲ್ಲಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಅದು ನಂತರ ಡಚ್ಚರೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. 1661 ರಲ್ಲಿ, [[ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಳೆಯ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ನಂತರ ಡಚ್ಚರಿಂದ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ನಂತರ 1795 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web|url=https://kollamcity.in/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|title=Kollam City|archivedate=2 June 2015|website=Bebas88}}</ref> ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ ಇಂದಿಗೂ ಆಂಗ್ಲೋ-ಭಾರತೀಯ ವಸಾಹತಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಭಾರತೀಯರು ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಚರ್ಚ್, ಹಳೆಯ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್-ನಿರ್ಮಿತ ಚರ್ಚ್,<ref>[http://www.ucanindia.in/news/new-proof-for-preportuguese-mission-in-kollam/23928/daily New proof for Pre-Portuguese mission in Kollam]</ref> ಪ್ರದೇಶದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://tourmet.com/thangassery-fort/ |title=Tourmet - Thangassery, Kollam |date=21 May 2013 |access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |title=History of Kollam |access-date=15 January 2014 |archive-date=2 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602133158/http://indica.co.in/history-of-kollam#.UtZLhNKVO-0 |url-status=dead }}</ref><ref>'Jornada' of Portuguese Bishop Dom Alexis Menezes 1599–1600AD</ref> <gallery> File:Quilon 1505 verbessert.jpg|1500 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ File:Quilon 1670 verbessert.jpg|1661 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ File:A view of Coylang Wellcome L0038178.jpg|1700 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ </gallery> ===ಕ್ವಿಲಾನ್ ಕದನ=== {{main|ಕ್ವಿಲಾನ್ ಕದನ}} [[File:1756 Bellin Map of Kollam Fort, Kerala, India - Geographicus - Coylan-bellin-1756.jpg|thumb|1756 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಕೋಟೆಯು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಡಚ್ಚರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರ]] [[ಕ್ವಿಲಾನ್ ಕದನ]]ವು 1809 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ನ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸೈನ್ಯದ ನಡುವೆ, ಆಗಿನ ದಳವ (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ) [[ವೇಲು ಥಂಪಿ ದಳವ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕ್ವಿಲಾನ್ನ [[ಕ್ಯಾಂಟನ್ಮೆಂಟ್ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]]ಯ ನಡುವೆ ಹೋರಾಡಲಾಯಿತು. ಕದನವು ಕೇವಲ ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YYlC_qF_eB0C&q=History+of+Travancore+by+P.+Shangoony+Menon&pg=PA6 |title=E-book:History of Travancore by P. Shangoony Menon |isbn=9788184650013 |access-date=2014-11-05|last1=David |first1=Maria A. |year=2009 |publisher=ISPCK }}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಕ್ಯಾಂಟನ್ಮೆಂಟ್ ಮೈದಾನದ ಬಳಿ ಇರುವ ಅವರ ಸೈನ್ಯದ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಆಕ್ರಮಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಕಂಪನಿ ಪಡೆಗಳು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆದ್ದವು, ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಬಂಡುಕೋರರಿಗೆ ಕೋರ್ಟ್-ಮಾರ್ಷಲ್ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="History of Travancore">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/a-place-in-history/article3218611.ece|title=A place in history|newspaper=The Hindu |date=29 June 2006|via=www.thehindu.com}}</ref> ===ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ಆಳ್ವಿಕೆ=== 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ CE, [[ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ವು [[ಕಣ್ಣೂರು]] ಮೂಲದ [[ಕೊಲತುನಾಡು]] ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಪರಪ್ಪನಾಡ್]] ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>Travancore State Manual</ref> 1755 ರಲ್ಲಿ [[ಪುರಕ್ಕಡ್]] ಕದನದಲ್ಲಿ [[ಕೋಳಿಕೋಡ್ ಇತಿಹಾಸ|ಕೋಳಿಕೋಡ್]] ನ ಪ್ರಬಲ [[ಜಾಮೋರಿನ್]] ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="AHoT 162">{{cite book|last1=Shungoony Menon|first1=P.|title=A History of Travancore from the Earliest Times|date=1878|publisher=Higgin Botham & Co.|location=Madras|pages=[https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog/page/n212 162]–164|url=https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog|access-date=5 May 2016|language=en|format=pdf}}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕಚೇರಿಯು 1830 ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು [[ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ|ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುವನಂತಪುರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/short-history-kerala-secretariat-building-celebrates-150-years-111767 |title=A short history of the Kerala Secretariat as building celebrates 150 years |publisher=The NEWS Minute |date=5 November 2019 |access-date=6 November 2019}}</ref> ===ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು ಸಮುದ್ರ ತಳದಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ=== [[File:Plan of Kollam 1850.jpg|thumb|1850 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂನ ಯೋಜನೆ]] [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು]] ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರಿಂದ ಉತ್ಖನನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ತಂಡವು ಚೀನೀ ಪಿಂಗಾಣಿ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/emergence-of-antiques-triggers-treasure-hunt-in-kollam/article5711850.ece |title=Emergence of antiques triggers treasure hunt in Kollam |work=The Hindu|date=21 February 2014 |access-date=11 January 2017}}</ref> ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನೊಂದಿಗಿನ ಚೀನೀ ತಂಡ, ಕೇರಳ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ (KCHR) ನೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ತಂಡ, ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚೀನೀ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/from-china-on-a-coin-trail/article7192254.ece|date=2015-05-11|title=From China on a coin trail|access-date=2020-11-04|last=Pereira|first=Ignatius|work=The Hindu}}</ref> ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== {{Main|ಕೊಲ್ಲಂನ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ}} [[File:Kollam Canal, Jan 2016.jpg|thumb|[[ಕೊಲ್ಲಂ ಕಾಲುವೆ]] ಪರವೂರ್ ಬಳಿ|left]] ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ನೀಂದಕರ]] ಮತ್ತು [[ತ್ರಿಕ್ಕರುವ]] [[ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಭಾರತ|ಪಂಚಾಯತ್]]ಗಳು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಮಯ್ಯನಾಡ್]], ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ತ್ರಿಕ್ಕೋವಿಲ್ವಟ್ಟಂ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಟ್ಟಂಕರ]], ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರವು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ನಗರವು ತಿರುವನಂತಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು {{cvt|71|km}}, ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ {{cvt|140|km}}, ಮತ್ತು [[ಕೋಳಿಕೋಡ್]] ನಿಂದ {{cvt|350|km}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3]] ಮತ್ತು [[ಇತ್ತಿಕ್ಕರ ನದಿ]] ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ. {{cvt|7.7|km|adj=on}} ಉದ್ದದ [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕಾಲುವೆ]] ಪರವೂರ್ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಉಪನಗರಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಮತ್ತೊಂದು ನದಿಯಾದ ಕಲ್ಲಡ ನದಿಯು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತ್ತಿಕ್ಕರ ನದಿಯು [[ಪರವೂರ್ ಕಾಯಲ್]] ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಕಾಯಲ್, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರ, ವಟ್ಟಕ್ಕಾಯಲ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |archive-url=https://archive.today/20140901102439/http://www.thehindu.com/2004/09/20/stories/2004092005720300.htm |url-status=dead |archive-date=1 September 2014 |title=A stream fading into historyg |date=20 September 2004 |work=[[The Hindu]] |access-date=23 January 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maruthadi.elisting.in/ |title=Maruthadi - Maruthadi.Elisting.in |access-date=23 January 2020 |archive-date=3 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103234102/http://www.maruthadi.elisting.in/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |title=Water Resources - Government of Kerala |date=7 March 2015 |access-date=23 January 2020 |archive-date=3 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161103235948/http://www.docs.kerala.gov.in/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=467&Itemid=2707&limitstart=100 |url-status=dead }}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2016 ರಲ್ಲಿ, ''ಇಂಡಿಯಾಟೈಮ್ಸ್'' ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಒಂಬತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.indiatimes.com/culture/travel/9-of-the-least-polluted-cities-on-earth-you-could-consider-moving-to-251818.html |title=9 of the Least Polluted Cities on Earth You Could Consider Moving To |date=13 March 2016 |publisher=Indiatimes |access-date=21 March 2016}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ [[ಬುಕಿಂಗ್.ಕಾಮ್]] ನ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ವಿಮರ್ಶಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2020 ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/travel-tourism/for-2nd-year-in-row-kerala-tops-list-of-most-welcoming-places-report/1832102/ |title=For 2nd year in row, Kerala tops list of most welcoming places: Report |publisher=Financial Express |date=22 January 2020 |access-date=23 January 2020}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ – ರೋಮನ್ನರು, ಚೀನಿಯರು, ಅರಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪೂರ್ವ ದೇಶದವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬೈಬಲ್ನ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸೊಲೊಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯವರೆಗಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ (ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ಪತ್ತೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ).<ref>{{cite web|title=The legendary beauty of Kollam|date=28 June 2023 |url=http://www.financialexpress.com/story-print/1159603}}</ref><ref>{{cite web|title=History of Kollam|url=http://paru.in/history-of-kollam|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602135640/http://paru.in/history-of-kollam|archive-date=2 June 2015}}</ref> [[ಅರ್ಯಂಕಾವು|ಅರ್ಯಂಕಾವು ಕಣಿವೆ]] ಮೂಲಕ [[ಸೆಂಗೊಟ್ಟೈ|ಶೆಂಕೊಟ್ಟಾ ಅಂತರ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ಇತ್ತು. ಎತ್ತಿನಗಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ಮೆಣಸಿನ ಒಳನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು [[ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರವು ಇದು ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ನಂತರ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಬಲವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ಸಮುದ್ರ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡಂಬಿ ಬೀಜಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Kollam Tourism - Official Website|url=http://www.kollamtourism.com/history.html/|access-date=6 January 2014|archive-date=27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227075259/http://www.kollamtourism.com/history.html|url-status=dead}}</ref> {{Weather box |location= ಕೊಲ್ಲಂ |metric first= yes |single line= yes |width = auto |temperature colour = pastel |Jan high C= 31 |Feb high C= 31 |Mar high C= 32 |Apr high C= 32 |May high C= 31 |Jun high C= 29 |Jul high C= 29 |Aug high C= 29 |Sep high C= 29 |Oct high C= 30 |Nov high C= 29 |Dec high C= 30 |Jan low C= 23 |Feb low C= 23 |Mar low C= 25 |Apr low C= 26 |May low C= 25 |Jun low C= 24 |Jul low C= 24 |Aug low C= 24 |Sep low C= 24 |Oct low C= 24 |Nov low C= 24 |Dec low C= 23 |Jan rain mm= 18 |Feb rain mm= 26 |Mar rain mm= 53 |Apr rain mm= 147 |May rain mm= 268 |Jun rain mm= 518 |Jul rain mm= 381 |Aug rain mm= 248 |Sep rain mm= 209 |Oct rain mm= 300 |Nov rain mm= 208 |Dec rain mm= 51 |rain colour = green |Jan rain days= 1 |Feb rain days= 2 |Mar rain days= 4 |Apr rain days= 8 |May rain days= 11 |Jun rain days= 21 |Jul rain days= 19 |Aug rain days= 16 |Sep rain days= 12 |Oct rain days= 12 |Nov rain days= 8 |Dec rain days= 3 |unit rain days= 0.1 mm |source= [http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/kollam.php Weather2Travel] |date= May 2012 }} ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಗಳು== === ಜನಸಂಖ್ಯೆ === {{As of|2011|alt=2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ,}}<ref name=census>{{Cite web|url=http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF|title=Kerala: Population, Population in the age group 0-6 and literates by sex – Urban Agglomeration /Town : 2001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004314/http://www.censusindia.net/results/data/ker_uatowns.PDF |archive-date=27 September 2007 }}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವು 349,033 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗೆ 5,400 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ (ಪ್ರತಿ 1,000 ಪುರುಷರಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ) 1,112 ಆಗಿತ್ತು, ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. {{As of|2010}}, ಕೊಲ್ಲಂ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 93.77% ಆಗಿತ್ತು,<ref>{{cite web|url=http://kollam.nic.in/edu.html |title=Kollam District |publisher=kollam.nic.in |access-date=24 June 2010}}</ref> ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 74.04% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 95.83% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರದು 91.95%. ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ, 11% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಆರು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು. ಮೇ 2015 ರಲ್ಲಿ, [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ತ್ರಿಕ್ಕಡವೂರು ಪಂಚಾಯತ್ ಅನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ|ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]]ಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ವಿಲೀನದೊಂದಿಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು {{cvt|73.03|km2}} ಆಗಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 384,892 ಆಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/thrikadavur-becomes-part-of-kollam-city/article7300668.ece |title=Thrikadavur becomes part of Kollam city |work=The Hindu|date=9 June 2015 |access-date=11 June 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |title=Thrikadavur Panchayath |publisher=Thrikadavur Panchayath |access-date=11 June 2015 |archive-date=12 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612055856/http://lsgkerala.in/thrikkadavoorpanchayat/general-information/ |url-status=dead }}</ref> ಮಲಯಾಳಂ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] ನಗರದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಭಾರತೀಯ]]ರ, [[ಕೊಂಕಣಿ ಜನರು|ಕೊಂಕಣಿ]] ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ, [[ತೆಲುಗು ಜನರು|ತೆಲುಗು]] ಚೆಟ್ಟಿ, ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಾಲಿಗಳು|ಬೆಂಗಾಲಿ]] ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳೂ ಇವೆ. ಆಡಳಿತದ ಸುಲಭತೆಗಾಗಿ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಸ್ಥಳೀಯ ವಲಯ ಕಚೇರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |title=Building Permit Management System -Kollam Corporation |access-date=16 December 2014 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220101846/http://ksudp.org/index.php?option=com_content&view=article&id=268&Itemid=70 |url-status=dead }}</ref> * ಕೇಂದ್ರ ವಲಯ (''[[ಕೊಲ್ಲಂ ಕ್ಯಾಂಟನ್ಮೆಂಟ್|ಕ್ಯಾಂಟನ್ಮೆಂಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ''), [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] * [[ಶಕ್ತಿಕುಲಂಗರ]] ವಲಯ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] * [[ವಡಕ್ಕೇವಿಲ]] ವಲಯ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] * [[ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು]] ವಲಯ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] * [[ಇರವಿಪುರಂ]] ವಲಯ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] * ತ್ರಿಕ್ಕಡವೂರು ವಲಯ, [[ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ]] 2014 ರಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಮೇಯರ್, ಪ್ರಸನ್ನ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್, ಟ್ರಿವಾಂಡ್ರಮ್ ರಾಯಲ್ ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ನಿಂದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-kollam-mayor/article5865568.ece |title=Award for Kollam Mayor |work=[[The Hindu]] |date=2014-04-03 |access-date=2014-06-06}}</ref> === ಧರ್ಮ === {{See also|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ}} {{bar box |title=ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ (2011)<ref name="census2001">{{cite web | title = Kollam City Census 2011 data | publisher = Census2011 | url = http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html | access-date =27 January 2016}} </ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ಧರ್ಮ |right1=ಶೇಕಡಾವಾರು |float=right |bars= {{bar percent|[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]|darkorange|56}} {{bar percent|[[ಇಸ್ಲಾಂ]]|green|22}} {{bar percent|[[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]|blue|21}} {{bar percent|ಇತರೆ|black|1}} |caption=ಧರ್ಮಗಳ ವಿತರಣೆ<br /> †<small>ಹೇಳದಿರುವುದು, [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]] (<0.01%), [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]] (<0.01%) ಸೇರಿದೆ.</small> }} [[File:Front Wide Anthonys Church Kollam Kerala Mar22 A7C 01676.jpg|thumb|ಸೇಂಟ್ ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್, ವಡ್ಡಿ, 1910 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು]] ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಪಂಚವಾಗಿದೆ, ಇದರ ನಿವಾಸಿಗಳು ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="A Survey of Kerala History">Menon, A Sreedhara; "A Survey of Kerala History"; DC Books, 1 January 2007 – History – pp 54–56 [https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C&q=A+Survey+Of+Kerala+History]</ref> ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಶತಮಾನಗಳ-ಹಳೆಯ ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 56.35% [[ಹಿಂದೂ]] ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಸೌರ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್|ಸೌರ]] ಮತ್ತು [[ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮಯ|ನಕ್ಷತ್ರ]] [[ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ಆದ [[ಕೊಲ್ಲಂ ಯುಗ]] (''ಮಲಯಾಳಂ ಯುಗ'' ಅಥವಾ ''ಕೊಲ್ಲವರ್ಷಂ'' ಅಥವಾ ''ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್'' ಅಥವಾ ''ಮಲಬಾರ್ ಯುಗ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) 825 CE (ಪೊತು ವರ್ಷಂ) ನಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Kollam Era|url=http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527163650/http://www.new1.dli.ernet.in/data1/upload/insa/INSA_1/20005b5f_93.pdf|archive-date=27 May 2015|access-date=30 December 2014|publisher=Indian Journal History of Science}}</ref><ref>{{Citation|author=Broughton Richmond|title=Time measurement and calendar construction|url=https://books.google.com/books?id=gUlmAAAAMAAJ|page=218|year=1956}}</ref><ref>{{Cite book|author=R. Leela Devi|url=https://books.google.com/books?id=pXpuAAAAMAAJ|title=History of Kerala|publisher=Vidyarthi Mithram Press & Book Depot|year=1986|page=408}}</ref> [[ಮುಸ್ಲಿಂ]]ಗಳು ಕೊಲ್ಲಂನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 22.05% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 80,935 ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Population of Kollam City - Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗಿಂತ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯವಾಗಿರುವ ಏಕೈಕ ಜಿಲ್ಲೆ ಇದಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/283-kollam.html|website=census2011.co.in |date=1 January 2011|title=Kollam District Religion Data - Hindu/Muslim|access-date=18 May 2026}}</ref>. ಕರ್ಬಲಾ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಮಕಾನಿ ಮಸೀದಿಯು ನಗರದ ಈದ್ಗಾಹ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕರುವಾದ 300 ವರ್ಷಗಳ-ಹಳೆಯ ಜುಮಾ-'ಅತ್ ಪಲ್ಲಿಯು ಸೂಫಿ ಸಂತ, ಸಯ್ಯದ್ ಅಬ್ದುರ್ ರಹಮಾನ್ ಜಿಫ್ರಿ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Important religious centres in Kollam|url=http://kollam.nic.in/reli.html|access-date=6 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Mosque|url=http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608035033/http://keralapilgrimcenters.com/muslim-juma-ath-palli-kollam-mosques/|url-status=usurped|archive-date=8 June 2013|access-date=29 July 2014}}</ref> ಕ್ರೈಸ್ತರು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 21.17% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Kollam City Census 2011 data|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html|access-date=25 March 2013|publisher=Census2011}}</ref> [[ಕ್ವಿಲಾನ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ]] (ಕೊಲ್ಲಂ) ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು [[ಪೋಪ್ ಜಾನ್ XXII]] 9 ಆಗಸ್ಟ್ 1329 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1886 ರಂದು ಮರು-ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವು {{cvt|1,950|sqkm}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು 4,879,553 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ 235,922 (4.8%). ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್]], 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯದು, ಇದು [[ಕ್ವಿಲಾನ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ ಸಹ-ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Roman Catholic Diocese of Quilon|url=http://www.quilondiocese.com/index.php|access-date=25 March 2013|publisher=Kollam Diocese|archive-date=18 ಜನವರಿ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130118222513/http://www.quilondiocese.com/index.php|url-status=dead}}</ref> [[ಕೊಲ್ಲಂ-ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್|CSI ಕೊಲ್ಲಂ-ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್ನ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=CSI Redraws Borders of Dioceses|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|access-date=19 January 2016|publisher=The New Indian Express|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193822/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/CSI-Redraws-Borders-of-Dioceses/2015/04/10/article2756962.ece|url-status=dead}}</ref> ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರಕ್ಕಾಗಿ [[ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್ ಮಿಷನ್]]ನ ಕೇರಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿದೆ. ==ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ== {{Main|ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಸಭೆ}} {{See also|ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ಪೊಲೀಸ್}}[[File:Location map India Kollam EN.svg|left|thumb|ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ನಕ್ಷೆ]] ಕೊಲ್ಲಂ ನಿಗಮದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇಯರ್ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ)|CPI(M)]] ನ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ [[ವಿ. ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126072923/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-11-18/news/68382329_1_cpi-ldf-udf |url-status=dead |archive-date=26 November 2015 |title=CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala |work=The Economic Times|date=18 November 2015 |access-date=25 November 2015}}</ref> ===ನಗರ ರಚನೆ=== {{Main|ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ}} ಒಟ್ಟು 1,187,158<ref name="Panchayath Level Statistics - Kollam(2011)">{{cite web | url = http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | title = Kollam District Level Statistics 2011 | access-date = 2014-01-01 | year = 2012 | publisher = ecostat.kerala.gov.in | archive-date = 2 January 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140102192758/http://www.ecostat.kerala.gov.in/docs/pdf/reports/ps/pskollam2011.pdf | url-status = dead }}</ref> ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು 349,033 ನಗರ ನಿಗಮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೊಲ್ಲಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಸಮೂಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಸಮೂಹಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] 49 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. {{As of|2011}}, ನಗರದ 154.59% ನಗರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="Census India-2011 - Kollam">{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Analysis_Census_Data.pdf | title = Analysis of Census Date |website=censusindia.gov.in}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವು ಉಳಿಯಾಕೋವಿಲ್, [[ಅಡಿಚನಲ್ಲೂರು]], [[ಅಡಿನಾಡ್]], [[ಅಯನಿವೇಲಿಕುಲಂಗರ]], ಚವರ, [[ಚವರ ಥೆಕ್ಕುಂಭಾಗೊಮ್|ಚವರ ದಕ್ಷಿಣ]], [[ಎಲಂಪಲ್ಲೂರು]], [[ಇರವಿಪುರಂ]] (ಭಾಗ), [[ಕಲ್ಲೇಲಿಭಾಗೊಮ್]], [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]], ಕೊಲ್ಲಂ, ಕೊಟ್ಟಂಕರ, [[ಕುಲಶೇಖರಪುರಂ]], ಮಯ್ಯನಾಡ್, [[ಮೀನಾಡ್]], [[ನೆಡುಂಪನ]], [[ನೀಂದಕರ]], [[ಓಚಿರ]], [[ಪನಾಯಂ]], [[ಪನ್ಮನ]], ಪರವೂರ್, [[ಪೆರಿನಾಡ್]], [[ಪೂತಕ್ಕುಳಂ]], [[ತಾಳುತಲ]], [[ತೊಡಿಯೂರು]], ತ್ರಿಕ್ಕಡವೂರು, ತ್ರಿಕ್ಕರುವ, [[ತ್ರಿಕ್ಕೋವಿಲ್ವಟ್ಟಂ]], ಮತ್ತು [[ವಡಕ್ಕುಂತಲ]] ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/461-kollam.html| title=Kollam city population Census |publisher=census2011.co.in |access-date=16 December 2013}}</ref>[[File:British Residency in Asramam, Kollam.jpg|right|thumb|[[ಅಸ್ರಾಮಂ]] ನಲ್ಲಿನ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಕೊಲ್ಲಂ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]], ಕೊಲ್ಲಂ.]] ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವನ್ನು "ಕೇರಳದ ಬಂದರು ನಗರ"ವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. [[ಮಾರುತಡಿ]]-[[ಇರವಿಪುರಂ]] ಪ್ರದೇಶದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="Kollam - Port City Project - News published in Mathrubhumi Daily">{{cite web | url = http://i1324.photobucket.com/albums/u606/quilonsky/Mathrubhumi_zps52ba640e.png | title = Kollam - Port City Project | year = 2013}}</ref> ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== {{main|ಕೊಲ್ಲಂನ ಆರ್ಥಿಕತೆ}} [[File:RP Mall, Kollam.jpg|thumb|[[ಆರ್ಪಿ ಮಾಲ್, ಕೊಲ್ಲಂ]]]] [[File:Dreams Mall(Lulu Market), Kottiyam.jpg|thumb|ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಮಾಲ್ ([[ಲುಲು ಗ್ರೂಪ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್|ಲುಲು ಹೈಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್]]), [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕೊಟ್ಟಿಯಂ]] [[File:Chinese Fishing Net Raising Birds Sunrise Ashtamudi Kollam Mar22 A7C 01784.jpg|right|thumb|ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ [[ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆ|ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆ]]]] ಕೊಲ್ಲಂನ ನಗರ ಜೀವನವು ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು [[ತಲಾ ಆದಾಯ]]ದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ]].<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |title=Delhi ranked 23rd in mega survey of 53 Indian cities |work=Hindustan Times |date=14 June 2015 |access-date=26 June 2015 |archive-date=26 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626182426/http://www.hindustantimes.com/newdelhi/delhi-ranked-23rd-in-mega-survey-of-53-indian-cities/article1-1358453.aspx |url-status=dead }}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಫ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ನಗರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |title=Appendices and Aayat Niryat Forms |publisher=Government of India |access-date=1 July 2015 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701150541/http://dgft.gov.in/exim/2000/AppANFS2015.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಇದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬಂದರು ನಗರವಾಗಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ನಗರದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ನೀಂದಕರ ಮತ್ತು [[ಶಕ್ತಿಕುಲಂಗರ]] ಗ್ರಾಮಗಳು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಅಂದಾಜು 134,973 ಜನರು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಚೆರಿಯಾಜೀಕ್ಕಲ್, ಆಲಪ್ಪಾಡ್, ಪಾಂಡರತುರುತು, ಪುತ್ತೆಂತುರ, [[ನೀಂದಕರ]], ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ, [[ಇರವಿಪುರಂ]] ಮತ್ತು ಪರವೂರು 26 ಪ್ರಮುಖ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು. 24 ಒಳನಾಡಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ. ಸರ್ಕಾರವು ನೀಂದಕರದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಂದರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಮೀನು ಸಂಪನ್ಮೂಲವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 85,275 ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮೀನು ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೊಲ್ಲಂನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 3000 ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ದೋಣಿಗಳು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಂದರಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. FFDA ಮತ್ತು VFFDA ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನು ಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇರವಿಪುರಂನಲ್ಲಿ 100 ಮನೆಗಳ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಅಯಿರಂತೆಂಗು]]ನಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆದಾರರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಏಕೈಕ ಟರ್ಕಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರವು [[ಕುರೀಪುಳ (ಪೆರಿನಾಡ್)|ಕುರೀಪುಳ]]ದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |title=Department of Animal Husbandry - Kerala |access-date=13 January 2014 |archive-date=29 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029102340/http://www.old.kerala.gov.in/dept_anihusbandry/modifi.htm |url-status=dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿವೆ, ಇಂಡಿಯನ್ ರೇರ್ ಅರ್ಥ್ಸ್, ಚವರ ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ ಮಿಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಪಾರ್ವತಿ ಮಿಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]], ಕೊಲ್ಲಂ. [[ಕುಂದರ]]ದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸೆರಾಮಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, [[ಕುಂದರ]]ದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಅಲೈಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, ಚವರದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಪ್ರೇಮೋ ಪೈಪ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಚವರದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಮಿನರಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೆಟಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ. ಖಾಸಗಿ/ಸಹಕಾರಿ ವಲಯದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಕುಂದರ]]ದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟೀಫನ್ & ಕಂ, ಪರವೂರ್ನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರ್ಕೋ ಮತ್ತು ಚಥನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ನೂಲುವ ಮಿಲ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |title=Kollam - Trade & Commerce |access-date=10 January 2014 |archive-date=22 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122192403/http://www.kollamcorporation.gov.in/trade-commerce |url-status=dead }}</ref> [[File:Kollam technopark, Kundara.jpg|thumb|ಟೆಕ್ನೋಪಾರ್ಕ್ ಕೊಲ್ಲಂ]] ಕುಂದರ, ಮುಲವನ, ಮತ್ತು ಚಥನ್ನೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಕ್ಲೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದ ಚಿಪ್ಪುಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಿಚನಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.kollam.gov.in/reso.html|title=resources - Kollam|access-date=10 January 2014|archive-date=18 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118081338/http://kollam.gov.in/reso.html|url-status=dead}}</ref> "ವಿಶ್ವದ ಗೋಡಂಬಿ ರಾಜಧಾನಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೊಲ್ಲಂ ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೋಡಂಬಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಡಂಬಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | last = Pereira | first = Ignatius | title = Kerala's cashew processing industry in crisis | newspaper = [[The Hindu]] | date = 20 November 2016 | url = https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala%E2%80%99s-cashew-processing-industry-in-crisis/article16664972.ece | access-date = 2026-08-04 }}</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಸುಮಾರು 800,000 ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ಗೋಡಂಬಿಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web|url=http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |language=ml |script-title=ml:കൊല്ലം തുറമുഖത്തെ കസ്റ്റംസ് ക്ളിയറന്‍സുകള്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ സംവിധാനത്തിലേക്ക് |access-date=2014-11-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022170950/http://www.madhyamam.com/news/313464/141013 |archive-date=22 October 2014 }} Online Customs Clearance Facility for Kollam Port to be ready in a month</ref> ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 130,000 ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಗೋಡಂಬಿಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/rise-in-earnings-from-cashew-kernel-exports/article3893095.ece] Rise in earnings from cashew kernel exports - The Hindu</ref> [[ಭಾರತದ ಗೋಡಂಬಿ ರಫ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಮಂಡಳಿ]] (CEPCI) 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ ರಫ್ತುಗಳು 275,000 ಟನ್ಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಕಿ ಅಂಶಕ್ಕಿಂತ 120 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.business-standard.com/article/markets/cashew-body-sets-target-to-double-exports-by-2020-108122901044_1.html] CEPCI - Kollam</ref> [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಗೋಡಂಬಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] (KSCDC) ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ [[ಮುಂಡಕ್ಕಲ್]] ನಲ್ಲಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ 30 ಗೋಡಂಬಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, 24 ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cashewcorporation.com/Organization.php |title=:: KSCDC :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=26 August 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215062231/http://cashewcorporation.com/Organization.php |archive-date=15 February 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |archive-url=https://archive.today/20140806070550/http://kollamcity.in/kerala-state-cashew-development-corporation |url-status=usurped |archive-date=6 August 2014 |title=:: The Kerala State Cashew Development Corporation Limited :: |publisher=Cashewcorporation.com |access-date=29 July 2014}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ನಗರದ [[ಮಾರುತಡಿ]], [[ಶಕ್ತಿಕುಲಂಗರ]], [[ಕವನಾಡ್]], [[ನೀಂದಕರ]], [[ಅಸ್ರಾಮಂ]], [[ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು]], [[ತಿರುಮುಲ್ಲವಾರುಂ|ತಿರುಮುಲ್ಲವಾರಂ]] ಮತ್ತು [[ಉಳಿಯಾಕೋವಿಲ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.keralaexporters.com/categories/food/] Kerala Exporters</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |title=Other Items |access-date=2014-11-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043858/http://www.mpeda.com/exporters/IQF/ExportersOtherMarineProducts.htm |archive-date=4 March 2016}} Kollam - Marine Food Exporters</ref> ಕ್ಯಾಪಿಥಾನ್ಸ್, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮರೀನ್ ಎಕ್ಸ್ಪೋರ್ಟರ್ಸ್, ಇಂಡಿಯಾ ಫುಡ್ ಎಕ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಓಷಿಯಾನಿಕ್ ಫಿಶರೀಸ್ ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>[http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209205334/http://e-mpeda.nic.in/registration/Exporter_Item.aspx?pcode=05&product=Live%20other%20than%20ornamental%20fish|date=9 December 2014}} Registered Kerala Exporters</ref> ಕೊಲ್ಲಂನ [[ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ]]ದ ಚಿಪ್ಪು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಸಮುದ್ರ ಸ್ಟೀವರ್ಡ್ಶಿಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] (MSC) ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.icar.org.in/en/node/8346|title=Ashtamudi short-neck clam fisheries becomes India's first MSC certified fisheries|date=2014-11-05|publisher=[[Indian Council of Agricultural Research]]|access-date=2015-05-16}}</ref> ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಕೊಲ್ಲಂ ಫೆಸ್ಟ್ ಕೊಲ್ಲಂನ ಸ್ವಂತ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇರಳೀಯರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನೂರಾರು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಂಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ಫೆಸ್ಟ್ನ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಅಶ್ರಮಂ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ಫೆಸ್ಟ್ ಕೊಲ್ಲಂನ ಸಹಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೊಲ್ಲಂನ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Kollam Fest 10 November 2011|url=http://thiraseela.com/static/festivals/Kollam-Fest-2011.php|access-date=3 March 2016|publisher=Thiraseela.com}}</ref> [[ಕೊಲ್ಲಂ ಪೂರಂ]], [[ಅಸ್ರಾಮಂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]] ಹಬ್ಬದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 15 ಏಪ್ರಿಲ್ ರಂದು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ 16 ಏಪ್ರಿಲ್ ರಂದು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರಂ ಅನ್ನು ಅಶ್ರಮಂ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಟ್ರೋಫಿ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ]] (PTBR) ಕೊಲ್ಲಂನ ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ರೆಗಟ್ಟಾ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=presidents trophy boat race|url=http://presidentstrophy.gov.in/|access-date=20 April 2013|publisher=Presidentstrophy.gov.in}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|date=24 October 2016|title=President's Trophy boat race on November 1|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/presidents-trophy-boat-race-on-nov-1/article9260279.ece|access-date=20 April 2013|work=The Hindu}}</ref> ==ಸಾರಿಗೆ== {{Main|ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ}} ===ರಸ್ತೆ=== ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ (KSRTC)]] ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 3 ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ - [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ]], [[ಅಂಡಮುಕ್ಕಂ ನಗರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ|ಅಂಡಮುಕ್ಕಂ ನಗರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಮತ್ತು [[ಥಂಗಸ್ಸೇರಿ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]].<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram-ksrtc-executive-directors-in-charge-of-zones/articleshow/56403671.cms| title=Thiruvananthapuram: KSRTC executive directors in-charge of zones |work=The Times of India|date=8 January 2017 |access-date=9 January 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|title=National Highways in Kerala|publisher=Kerala PWD|access-date=9 August 2016|archive-date=16 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816023351/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301|url-status=dead}}</ref> {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | image1 = Dalavapuram bridgea.jpg | caption1 = ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಬಳಿಯ [[ಚವರ ಥೆಕ್ಕುಂಭಾಗೊಮ್]] ಸೇತುವೆ - ಈ ಸೇತುವೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಥೆಕ್ಕುಂಭಾಗೊಮ್ ಜನರಿಗೆ ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. | image2 = Kollam Bypass, Feb 2020.jpg | caption2 = [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬೈಪಾಸ್]] - {{cvt|13.141|km|adj=on}} ಉದ್ದದ ಕೊಲ್ಲಂ ಬೈಪಾಸ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 1975 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. | image3 = KSRTC Bus Station, Kollam.jpg | caption3 = [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇನ್ನೂ ನವೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. | image4 = Traffic Thevally Bridge Kollam Kerala Mar22 A7C 01797.jpg | caption4 = ಥೇವಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಯತುಕಡವಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಥೇವಳ್ಳಿ ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಚಾರ, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3]], ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ | total_width = | alt1 = }} ===ರೈಲು=== {{see also|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ}} [[File:Main terminal of Kollam Junction railway station, Jan 2017.jpg|right|thumb|[[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಟರ್ಮಿನಲ್]] [[File:Kollam Railway.jpg|thumb|ಕೊಲ್ಲಂ ರೈಲ್ವೇ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ]] {{rws|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್}} ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 6 ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು 17 ರೈಲು ಹಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಇತರ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ [[ಇರವಿಪುರಂ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ|ಇರವಿಪುರಂ]] ಮತ್ತು [[ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ|ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು]]. ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ 1180.5 ಮೀಟರ್ (3873 ಅಡಿ) ಅಳತೆಯ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ರೈಲ್ವೇ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/travel/asia/west-bengal-tea-plantations-and-other-rajera-relics-9835426.html |title=West Bengal: tea plantations and other Raj-era relics|access-date=3 April 2019}}</ref> {|class="wikitable" |+ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು !ಕ್ರ.ಸಂ. !ನಿಲ್ದಾಣದ ಹೆಸರು !ವೇದಿಕೆಗಳು !ಪ್ರದೇಶ |- |1 |[[ಇರವಿಪುರಂ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ|ಇರವಿಪುರಂ]] |2 |ದಕ್ಷಿಣ ಕೊಲ್ಲಂ |- |2 |[[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್]] |6 |ಮಧ್ಯ ಕೊಲ್ಲಂ |- |3 |[[ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ|ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು]] |2 ||ಪೂರ್ವ ಕೊಲ್ಲಂ |} ಮುಖ್ಯ ರೈಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಹು ಘಟಕ ([[MEMU]]) ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ನಲ್ಲಿ ವಾಹನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಶೆಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. MEMU ರೈಲು ಸೇವೆಯು ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ಎರ್ನಾಕುಲಂ (ಆಲಪ್ಪುಳ ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಮೂಲಕ), ಪುನಲೂರು (ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಮೂಲಕ), ಮತ್ತು ಕನ್ನಿಯಾಕುಮಾರಿ (ತಿರುವನಂತಪುರ ಮೂಲಕ) ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|title=Timings of MEMUs included|publisher=The New Indian Express|date=2 July 2010|access-date=9 August 2016|archive-date=13 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813013003/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article163030.ece|url-status=dead}}</ref> ===ಜಲ=== [[File:Houseboat Thevally Bridge Ashtamudi Kollam Mar22 R16 05860.jpg|thumb|ಥೇವಳ್ಳಿ ಸೇತುವೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೌಸ್ಬೋಟ್ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದೆ]] [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ|ರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ]] [[ಕೊಲ್ಲಂ ಕೆಎಸ್ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಡಿ ಫೆರಿ ಟರ್ಮಿನಲ್]] ನಿಂದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಕಲ್ಲಡ]], ಮನ್ರೋ ದ್ವೀಪ, ಗುಹಾನಂದಪುರಂ, ಚವರ ಥೆಕ್ಕುಂಭಾಗೊಮ್, ದಲವಾಪುರಂ, ಮತ್ತು ಆಲಪ್ಪುಳಕ್ಕೆ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ]]ದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜೌಗು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಜಲ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ನಗರವನ್ನು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3 ರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ತೋಡು 7.7 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಧಮನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರವನ್ನು ಇತರ ಜಲಾಶಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಒಳನಾಡು ಜಲಮಾರ್ಗ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (IWAI) ಒಳನಾಡು ಟರ್ಮಿನಲ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ನವೀಕರಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ, ಕಾಲುವೆಯು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಎರಡನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದ [[ಅಸ್ರಾಮಂ ಲಿಂಕ್ ರಸ್ತೆ]] ಫೆರಿ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Introduction-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |title=Kerala State Water Transport Department - Introduction |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=26 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226161243/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=aboutdept |url-status=dead }}</ref> ಕೊಲ್ಲಂನಿಂದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳು, ಕಡಿಮೆ-ದೂರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೋಣಿಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪ್ರವಾಸಿ ಕ್ರೂಸ್ಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಕೊಲ್ಲಂ-ಆಲಪ್ಪುಳ (ಅಲೆಪ್ಪಿ) ಕ್ರೂಸ್: ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 55 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಸಂಪರ್ಕಿತ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ 8-ಗಂಟೆಗಳ ಸುಂದರ ಕ್ರೂಸ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last1=E |first1=Krishna Kumar K. |title=SWTD unable to resume long-haul boat service on Alappuzha-Kollam waterway |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2025/Jul/14/swtd-unable-to-resume-long-haul-boat-service-on-alappuzha-kollam-waterway |website=The New Indian Express |language=en |date=14 July 2025}}</ref> * ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ-ದೂರ ಸೇವೆಗಳು: ನಿಯಮಿತ, ಕಡಿಮೆ-ದರದ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳು ಕೊಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆಯೊಳಗಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳುಂಕಡವು, ಗುಹಾನಂದಪುರಂ, ಮತ್ತು ಕಣ್ಣನಲ್ಲೂರು ಮಾರ್ಗಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |title=Important places enroute |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref> * ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಗಳು: "ಸೀ ಅಷ್ಟಮುಡಿ" ಪ್ರವಾಸಿ ಸೇವೆ: ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ 5-ಗಂಟೆಗಳ ವಿಹಾರ ಪ್ರಯಾಣ, ಸಾಂಬ್ರನಿಕ್ಕೋಡಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ. ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 11:30 ಗಂಟೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಡೆಕ್ಗೆ ₹400 ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಡೆಕ್ಗೆ ₹500 ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title="SEE ASHTAMUDI" PASSENGER-CUM-TOURIST SERVICE |url=https://swtd.kerala.gov.in/pages-en-IN/placesenroute |publisher=State Water Transport Department |access-date=7 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title='See Ashtamudi' boat service set to complete 2 years; New Solar Boat to join fleet |url=https://english.mathrubhumi.com/lifestyle/travel/see-ashtamudi-travel-in-kollam-solar-boat-soon-backwater-cruise-e5920409 |website=@mathrubhumi |language=en |date=8 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title='See Ashtamudi' tourist boat service in Kollam to be launched on Friday |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/see-ashtamudi-tourist-boat-service-in-kollam-to-be-launched-on-friday/article66599527.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=9 March 2023}}</ref> ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ರೆಸಾರ್ಟ್ಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ದಿನದ ಕ್ರೂಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಹೌಸ್ಬೋಟ್ಗಳು, ಮೋಟಾರು ದೋಣಿಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನೋಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last1=Balan |first1=Saritha S. |title=Deserted homestays, jobless boatmen: Tourism in Kerala's Munroe Island hit hard |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/deserted-homestays-jobless-boatmen-tourism-kerala-s-munroe-island-hit-hard-137420 |website=The News Minute |language=en |date=11 November 2020}}</ref> ದ್ವಿಮಹಡಿಯ ಆಡಂಬರದ ದೋಣಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಅಲೆಪ್ಪೆಯ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಓಡುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಮಾಲೀಕರು ನಡೆಸುವ ಆಡಂಬರದ ದೋಣಿಗಳು ಪ್ರವಾಸಿ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದೋಣಿ ಘಟ್ಟದಿಂದ ಓಡುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ತಿರುವನಂತಪುರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಹೊಸ್ಡುರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಪರವೂರು, ಕೊಲ್ಲಂ|ಪರವೂರು]], ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ, ಮತ್ತು ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Corporation of Kollam">{{cite web |url=http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |title=Transport - Kollam Corporation |publisher=Kollam Municipal Corporation |access-date=2015-01-04 |archive-date=20 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020124744/http://www.kollamcorporation.gov.in/transport |url-status=dead }}</ref><ref name="Routes-KSWTD">{{cite web |url=http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |title=Important places enroute - KSWTD |publisher=KSWTD |access-date=2015-01-04 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061357/http://swtd.gov.in/index.php?langCode=en&compName=general&compView=placesnroute |url-status=dead }}</ref> [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು]] ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸರಕು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 2013 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref>''[http://www.hindu.com/2009/06/18/stories/2009061855000700.htm Kollam port starts cargo handling]{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}''. Accessed 29 July 2014.</ref> ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಂದರಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ, ಆಂಟಿಗುವಾದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ {{convert|145|m|adj=on}} ಹಡಗು MV ಅಲಿನಾ 4 {{nbsp}}ಏಪ್ರಿಲ್ 2014 ರಂದು ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408225152/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Foreign-Ship-Reaches-Kollam-Port/2014/04/05/article2150731.ece#.U0I8V9LHm-0 |url-status=dead |archive-date=8 April 2014 |title=Foreign Ship Reaches Kollam Port|publisher=The New Indian Express |date=5 April 2014 |access-date=7 April 2014}}</ref> ಒಮ್ಮೆ ಬಂದರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ಅದು ಕೊಲ್ಲಂ ಮೂಲದ ಗೋಡಂಬಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಾರಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>''[http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ Kollam cashew importers suffering due to port congestion at tuticorin terminal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814143721/http://www.shippingtribune.com/kollam-cashew-importers-suffering-due-port-congestion-tuticorin-terminal/ |date=14 August 2014 }}''. Accessed 29 July 2014.</ref> ಶ್ರೇಯಸ್ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯು ಈಗ [[ಕೊಲ್ಲಂ ಬಂದರು]] ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು|ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು]] ನಡುವೆ ನಿಯಮಿತ ಕಂಟೇನರ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.<ref>''[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece Shreyas Shipping starts Kochi-Kollam container service]''. Accessed 29 July 2014. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140420153237/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/shreyas-shipping-starts-kochikollam-container-service/article5339784.ece |date=20 ಏಪ್ರಿಲ್ 2014 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Exim India::The first & the only national daily on Export, Import, Shipping. |url=https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117200427/https://www.eximin.net/NewsDetails.aspx?name=73939 |archive-date=2022-01-17 |access-date=2026-01-18 |website=www.eximin.net |language=en}}</ref> [[File:Old Airport, Kollam.jpg|thumb|right|ಹಳೆಯ [[ಕೊಲ್ಲಂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಪ್ರದೇಶ, [[ಅಸ್ರಾಮಂ]]]] ಕೊಲ್ಲಂ ಕಾಲುವೆ (ಅಥವಾ ಕ್ವಿಲಾನ್ ಕಾಲುವೆ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲಂ ತೋಡು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ), ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 1880 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಥಾನ ಟ್ರಾವಂಕೋರ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಾಯಿತು, ಸರಕು ಹಡಗುಗಳು ನಗರದ ಮೂಲಕ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |title=Renovated Kollam canal now a cesspool |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/renovated-kollam-canal-now-a-cesspool/article7013897.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=19 March 2015}}</ref> ====ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳು==== ಅದರ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಕೊಲ್ಲಂ ಹಲವಾರು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ;ಕೊಲ್ಲಂ ವಾಟರ್ ಮೆಟ್ರೋ: ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ವಾಟರ್ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ, ಇದು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಅಂತರ-ನಗರ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |author1=The Hindu Bureau|title=Traffic study on anvil to assess feasibility of launching Water Metro in Kollam and 17 other cities |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/traffic-study-on-anvil-to-assess-feasibility-of-launching-water-metro-in-kollam-and-17-other-cities/article69471421.ece |website=The Hindu |language=en-IN |date=20 April 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Hallikeri |first1=G.D. |title=IWAI Board commissions feasibility study for Urban Water Transport System in 17 cities |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2105345 |publisher=Ministry of Ports, Shipping and Waterways |access-date=7 March 2026}}</ref> ;ಜಲಮಾರ್ಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3 ಅನ್ನು 24-ಗಂಟೆಗಳ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಚಾನಲ್ಗಳನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಟರ್ಮಿನಲ್ಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಸೇರಿದೆ. ===ವಾಯು=== {{See also|ಕೊಲ್ಲಂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ}} ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರ ನಿಗಮವು [[ತಿರುವನಂತಪುರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು NH66 ಮೂಲಕ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 56 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ತಿರುವನಂತಪುರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಅಲ್ಲದ ನಗರದ ಮೊದಲ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|title=TRV Airport|publisher=AAI|access-date=23 August 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160902180351/http://www.aai.aero/allAirports/thiru_general.jsp|archive-date=2 September 2016}}</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ== {{Main|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ}} [[File:Thangal Kunju Musaliar College of Engineering, Kollam, Kerala.jpg|200px|thumb|[[ಕರಿಕೋಡ್]] ನಲ್ಲಿನ [[ಟಿ.ಕೆ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|TKM ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್]]|alt=ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಗುಲಾಬಿ-ಬಿಳಿ ಕಟ್ಟಡ|left]] ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. [[ಟಿ.ಕೆ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಥಂಗಲ್ ಕುಂಜು ಮುಸಲಿಯಾರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]], ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು {{cvt|7|km}} ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಕಿಳಿಕೊಲ್ಲೂರು]] ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕೊಲ್ಲಂವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಫಾತಿಮಾ ಮಾತಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲೇಜ್]] ಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref name="Autonomy: 13 colleges in the list">{{cite web | url = http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | archive-url = https://web.archive.org/web/20140108131951/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Autonomy-13-colleges-in-the-final-list/2013/12/24/article1962583.ece | url-status = dead | archive-date = 8 January 2014 | title = Autonomy: 13 colleges in the list | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = The New Indian Express}}</ref> [[File:SN Law College, Kollam.jpg|thumb|right|[[ಕರ್ಬಲ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಕಾಲೇಜು]]]] [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆ]] (KSID), [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೊಲ್ಲಂನ ಚಂದನತೋಪೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. KSID ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಅಹಮದಾಬಾದ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url = http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|archive-url = https://web.archive.org/web/20150516123319/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Admission-Process-Starts-at-KSID-for-New-Diploma-Courses/2015/05/14/article2812971.ece|url-status = dead|archive-date = 16 May 2015|title = Admission Process Starts at KSID for New Diploma Courses}}</ref><ref>{{Cite news|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/institute-of-design-inaugurated/article1277100.ece|title = Institute of design inaugurated}}</ref> [[ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ (IIIC-ಕೊಲ್ಲಂ)]] ನಿರ್ಮಾಣ-ಸಂಬಂಧಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ [[ಚವರ]]ದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.skilldevelopment.gov.in/states.html |title=States-Ministry of Skill Development & Entrepreneurship |publisher=Government of India |access-date=27 November 2019}}</ref> [[ಕೇರಳ ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕೊಲ್ಲಂ]], ಕೇರಳವು ವೆಲ್ಲಿಮೋನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು IMK (ಕೇರಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಂಸ್ಥೆ) ವಿಸ್ತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="IMK Extension Centres">{{cite web | url = http://www.imk.ac.in/extension.htm | title = IMK Extension Centres - Kerala | access-date = 2014-01-08 | year = 2012 | publisher = imk.ac.in | archive-date = 23 July 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130723113518/http://imk.ac.in/extension.htm | url-status = dead }}</ref> [[ಕೇರಳ ಸಮುದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ [[ನೀಂದಕರ]]ದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೇರಳದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/maritime-institute-to-come-up-at-neendakara/article289620.ece |title=Maritime institute to come up at Neendakara |work=The Hindu|date=23 May 2009 |access-date=27 November 2019}}</ref> 5,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೋಟ್ ಕ್ರೂ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಂದಕರ ಸಮುದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2013/may/08/steps-begun-to-set-up-maritime-university-475431.html | title=Steps begun to set up Maritime university | date=8 May 2013 |newspaper=The New Indian Express |access-date=27 November 2019}}</ref> ಕಾಲೇಜುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ.<ref name="Bank test coaching Centres - Kollam">{{cite web | url = http://careeradda.co.in/index.php?topic=3021.0 | title = Which is the best banking coaching centre in India - Kollam | access-date = 2014-08-09}}</ref> ಕೊಲ್ಲಂ ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ಅಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ.<ref name="Kollam - The bank test coaching hub of India">{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Engineering-graduates-opt-for-banking-sector/articleshow/16597692.cms | title = Engineering graduates opt for banking sector | access-date = 2014-08-09 |work = Times of India| date = 29 September 2012 }}</ref> ==ಕ್ರೀಡೆ== ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಾಕಿ. ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲಾ, ರಾಜ್ಯ, ಮತ್ತು ವಲಯ-ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್, ಹಾಕಿ, ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಕೊಲ್ಲಂ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ವು ನಗರದ [[ಅಸ್ರಾಮಂ]]ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಟರ್ಫ್ ಸೌಲಭ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ರೂ. 13 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20140905021813/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article86081.ece |url-status=dead |archive-date=5 September 2014 |title=Astro-turf hockey stadium |publisher=The New Indian Express |access-date=22 February 2018}}</ref> ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಸ್ರಾಮಂ, ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನಗರವು [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ (ಕೊಲ್ಲಂ)|ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಕೊಲ್ಲಂ]] ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಬಹುಪಯೋಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿ, ಸಂತೋಷ್ ಟ್ರೋಫಿ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಂತಹ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |title=KCA-Cricket Archive |publisher=Cricket Archive |access-date=22 February 2018 |archive-date=7 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170507020928/http://cricketarchive.com/Kerala/Grounds/1095_f.html |url-status=dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ತೆರೆದ ಮೈದಾನಗಳು, [[ಅಸ್ರಾಮಂ ಮೈದಾನ]] ಮತ್ತು [[ಪೀರಂಕಿ ಮೈದಾನ]] ಕೂಡ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾರ್ಮ್-ಅಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. == ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು == {{Expand section|date=October 2025}} ===ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು=== [[File:Kottarakkara Temple(HighResoluion).jpg|thumb|right|ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಂ]] *[[ಆನಂದವಲ್ಲೀಶ್ವರಂ ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವರ ದೇವಾಲಯ]] ನಗರದ 400 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ 400-ವರ್ಷಗಳ-ಹಳೆಯ [[ಗರ್ಭಗುಡಿ]]ಯನ್ನು ತೇಗದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|title=400-year-old sreekovil to be replaced|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/400yearold-sreekovil-to-be-replaced/article7468835.ece|access-date=13 October 2015|work=The Hindu|date=26 July 2015 }}</ref> *[[ಅಮ್ಮಚೀವೀಡು ಮೂರ್ತಿ ದೇವಾಲಯ]] ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 600 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೊಲ್ಲಂನ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಅಮ್ಮಚಿ ವೀಡು ಕುಟುಂಬವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="kollamcity1">{{Cite web |title= Ammachiveedu Muhurthi Temple |url=http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-url=https://web.archive.org/web/20101115114800/http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |archive-date=2010-11-15 | website=Kollam City }}</ref><ref name="thekeralatemples1">{{Cite web |title=Ammachi Veedu Muhurthi |url=https://www.thekeralatemples.com/templeinfo/others/ammachiveedu_muhurthi.htm |access-date=2026-01-18 |website=The Kerala Temples }}</ref> *ಕೊಲ್ಲಂನ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾದ [[ಕೊಲ್ಲಂ ಪೂರಂ]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ [[ಅಸ್ರಾಮಂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]]ದ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬದ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Hindu">{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm|title=The Hindu : Kerala / Kollam News : Kollam Pooram on April 15|date=9 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409111532/http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm |archive-date=9 April 2008 }}</ref> *[[ಕೊಟ್ಟಂಕುಲಂಗರ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ]] ಕೇರಳದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ''ಚಮಯವಿಲಕ್ಕು'' ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ವೇಷಧಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಬ್ಬದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೊಡ್ಡ ದೀಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊರುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ದಿನಗಳ ವೇಷಧಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೊದಲನೆಯದು ಸೋಮವಾರದಂದು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Kerala temple: Where the lady with the lamp is a man|url=http://www.ndtv.com/south/kerala-temple-where-the-lady-with-the-lamp-is-a-man-517252|access-date=25 March 2013|publisher=NDTV}}</ref> *ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂ ಪೂಜಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ, ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರದಲ್ಲಿನ [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಂ]],<ref>{{cite web|title=Of small appam and Kottarakkara|url=http://mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|access-date=25 March 2013|publisher=Mathrubhumi|archive-date=28 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828170452/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.keralatemples.net/klm_subra.html|title=Welcome to the Temples of God's Own Country|website=www.keralatemples.net}}</ref> [[ಪರವೂರು, ಕೊಲ್ಲಂ|ಪರವೂರು]]ನಲ್ಲಿನ [[ಪುಟ್ಟಿಂಗಲ್ ದೇವಾಲಯ|ಪುಟ್ಟಿಂಗಲ್ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ]],<ref>{{cite web|title=Puttingal Devi Temple, aravur|url=http://www.puttingaltemple.org/|access-date=25 March 2013|publisher=Puttingal Devi Temple}}</ref> ಸೂರನಾಡ್ ಉತ್ತರ ಅನಾಯಡಿ ಪಝಯಿದಂ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ದೇವಾಲಯ, [[ಪೊರುವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಪೊರುವಳಿ ಪೆರುವಿರುತಿ ಮಲನಾಡ ದೇವಾಲಯ]],<ref>{{cite news|title=Malanada temple fete draws big crowds|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/malanada-temple-fete-draws-big-crowds/article3205866.ece|access-date=25 March 2013|work=The Hindu|date=24 March 2012 }}</ref> [[ಶಾಸ್ತಂಕೋಟ್ಟ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಶಾಸ್ತಂಕೋಟ್ಟ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ ದೇವಾಲಯ]],<ref>{{cite web|title=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|url=http://www.sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|access-date=25 March 2013|publisher=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|archive-date=6 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206180354/http://sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|url-status=dead}}</ref> ಶಕ್ತಿಕುಲಂಗರ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ ದೇವಾಲಯ,<ref>/Sakthikulangara-sreesharmasastha-karadevasom.com/</ref> ಕಡವೂರಿನ ತ್ರಿಕ್ಕಡವೂರು ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಪೊನ್ಮನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಲ್ ಮೆಕ್ಕತಿಲ್ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ,<ref>{{cite web|title=Here, bells on tree answer your prayers|url=https://www.deccanchronicle.com/141127/nation-current-affairs/article/here-bells-tree-answer-your-prayers|access-date=25 March 2013|work=Deccan Chronicle}},</ref> ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ ಪಡನಾಯರ್ಕುಲಂಗರ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ.<ref>{{cite web|title=No permission for RSS to conduct 'shakha' in temple: Kerala HC told|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/No-permission-for-RSS-to-conduct-shakha-in-temple-Kerala-HC-told/articleshow/47558696.cms|access-date=25 March 2013|work=The Times of India}}</ref> === ಚರ್ಚುಗಳು === [[File:Kollam neue Kathedrale.JPG|thumb|right|ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್, ಕೊಲ್ಲಂ]] ಥಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿನ [[ಇನ್ಫ್ಯಾಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್]] ಅನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು 1614 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಈಗ [[ಕ್ವಿಲಾನ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ ಪ್ರೊ-ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಆಗಿದೆ – ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ [[ಕ್ವಿಲಾನ್]] ನಗರದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಚರ್ಚ್ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="Church_Kollam">{{cite news|title=About Kollam City|location=Kollam, India|url=http://kollamcity.in/about-kollam-city|url-status=usurped|access-date=19 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602132809/http://kollamcity.in/about-kollam-city|archive-date=2 June 2015|quote=About the city of Quilon}}</ref> [[ನೀಂದಕರ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಸೇಂಟ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ನೀಂದಕರ|ಸೇಂಟ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಚರ್ಚ್]] ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚ್. [[ಮನ್ರೋ ದ್ವೀಪ|ಮನ್ರೋ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಡಚ್ ಚರ್ಚ್, ಮನ್ರೋ ದ್ವೀಪ|ಡಚ್ ಚರ್ಚ್]] ಅನ್ನು 1878 ರಲ್ಲಿ [[ಡಚ್ ಜನರು|ಡಚ್ಚರು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=The emerald isle|work=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/the-emerald-isle/article4316024.ece|access-date=19 January 2016}}</ref> [[ಕಚೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ವೆಲಂಕಣ್ಣಿ ದೇಗುಲವು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. [[ತ್ರಿಕ್ಕಡವೂರು|ಕಡವೂರು]]ನಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್ ಕಾಸಿಮಿರ್ ಚರ್ಚ್,<ref>{{cite web|title=Church festival from Saturday|url=http://www.thehindu.com/2005/04/22/stories/2005042205760300.htm|work=[[The Hindu]]|date=2005-04-22|access-date=19 January 2016}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[ಕವನಾಡ್]]ನಲ್ಲಿನ ಹೋಲಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಚರ್ಚ್, ತೋಪ್ಪಿನಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಚರ್ಚ್,<ref>{{cite web|title=St.Stephen's Church|url=http://ststephenschurchkollam.weebly.com/|access-date=19 January 2016|publisher=Kollam St.Stephen's Church}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕಡಪ್ಪಕಡ]]ದಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಚರ್ಚ್ ಕೊಲ್ಲಂನ ಕೆಲವು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news|title=St.Thomas Church|work=The Hindu|url=http://catholicchurches.in/directory/changanacherry-churches/st-thomas-church-kollam.htm|access-date=19 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Piety marks Good Friday observance|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/piety-marks-good-friday-observance/article5927794.ece|access-date=19 January 2016|work=The Hindu|date=18 April 2014 }}</ref> === ಮಸೀದಿಗಳು === [[File:കരുനാഗപ്പള്ളി‍മുസ്ലീം‍പള്ളി.jpg|right|thumb|ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ]] ಚವರದಲ್ಲಿನ ಕೊಟ್ಟುಕಾಡು ಜುಮಾ ಮಸ್ಜಿದ್, ಎಲಂಪಲ್ಲೂರು ಜುಮಾ-ಎ-ಮಸ್ಜಿದ್, ಜೋನಕ್ಕಪುರಂನಲ್ಲಿನ ವಲಿಯಪ್ಳ್ಳಿ, [[ಚಿನ್ನಕಡ]] ಜುಮಾ ಮಸ್ಜಿದ್, ಕೊಲ್ಲೂರುವಿಲದಲ್ಲಿನ ಜುಮಾ-'ಅತ್ ಪಲ್ಲಿ, [[ತಟ್ಟಮಲ]]ದಲ್ಲಿನ ಜುಮಾ-'ಅತ್ ಪಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚವರದಲ್ಲಿನ ಕೊಯಿವಿಲ ಜುಮಾ ಮಸ್ಜಿದ್ ಕೊಲ್ಲಂನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಸೀದಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|title=Juma-Ath-Palli|url=http://www.webindia123.com/city/kerala/kollam/destinations/mosque/jumaathpalli.htm|access-date=29 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Elampalloor Juma-A-Masjid|url=http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|access-date=29 July 2014|archive-date=9 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809144815/http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|url-status=dead}}</ref> ==ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== *[[ಕೊಲ್ಲಂನ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] <!---♦♦♦ ದಯವಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ - ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಲೇಖನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನು [[ಕೊಲ್ಲಂನ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] ಗೆ ಸೇರಿಸಿ ♦♦♦---> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಡೌನ್ಟೌನ್ ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]] * [[ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಗೋಡಂಬಿ ವ್ಯಾಪಾರ]] * [[GDP ಪ್ರಕಾರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳು]] ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|liststyle=decimal}} ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== * {{cite book | last=Ring | first=Trudy | title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania, Volume 5 | year=1994 | publisher=Taylor & Francis | location=United Kingdom | isbn=978-1-884964-05-3}} * {{cite book | last=Chan | first=Hok-lam | title=The Cambridge History of China, Volume 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1 | year=1998 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=978-0-521-24332-2 | chapter=The Chien-wen, Yung-lo, Hung-hsi, and Hsüan-te reigns, 1399–1435}} * {{cite book | last=Lin | title=Zheng He's Voyages Down the Western Seas | year=2007 | publisher=China Intercontinental Press | location=Fujian Province | isbn=978-7-5085-0707-1}} * [[ಎಳಂಕುಲಂ ಕುಂಜನ್ ಪಿಳ್ಳೈ]], ಕೇರಳಥಿಂಡೆ ಎರುಳದನ್ಜ ಎಡುಗಳ್, p.&nbsp;64,112,117 * Travancore Archaeological Series (T.A.S.) Vol. 6 p.&nbsp;15 * Diaries and writings of Mathai Kathanar, the 24th generation priest of Thulaserry Manapurathu, based on the ancestral documents and Thaliyolagrandha handed down through generations * Z.M. Paret, Malankara Nazranikal, vol. 1 * [[ಎಲ್. ಕೆ. ಅನಂತಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್]], State Manual, p50,52 * Bernard Thoma Kathanar, Marthoma Christyanikal, lines 23,24 * {{cite book|first=Pius |last=Malekandathil|author-link= Pius Malekandathil|title=Maritime India: Trade, Religion and Polity in the Indian Ocean|url=https://books.google.com/books?id=rN69iFj1PJoC|year=2010|publisher=Primus Books|page=43|isbn=978-93-80607-01-6}} * Narayan, M.G.S, Chera-Pandya conflict in the 8th–9th centuries which led to the birth of Venadu: Pandyan History seminar, Madurai University, 1971 * The Viswavijnanakosam (Malayalam) Vol. 3, p.&nbsp;523,534 * Narayan M.G.S., Cultural Symbiosis p33 * The handwritten diaries of Pulikottil Mar Dionyius (former supreme head of the [[Malankara Orthodox Syrian Church]] and Chitramezhuthu KM Varghese ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kollam&params=8_53_35.5_N_76_36_50.8_E_type:city(1342509)_region:IN-KL GeoHack - ಕೊಲ್ಲಂ] * {{Official website|http://kollam.nic.in/Default.htm}} {{Kollam}} {{Navboxes|list= {{Kerala}} {{Kollam district}} {{Kerala topics}} {{Million-plus cities in India}} }} {{Subject bar|auto=1|voy=Kollam|India|History}} {{Authority control}} [[ವರ್ಗ: ಕೊಲ್ಲಂ| ]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತದ ಮಹಾನಗರ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಕೊಲ್ಲಂನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ: ಹಿಂದಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತದ ಜನನಿಬಿಡ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತದ ಬಂದರು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] kgq9e2xhdhzrxz8tenbtwgwzbnvrnmj 0 149632 1383209 1382548 2026-08-18T04:36:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383209 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox settlement | name = ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ | other_name = | type = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | caption = | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = '''[[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ''' | pushpin_map = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|11.25|N|75.77|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}} | image = {{Photomontage | photo2a = View point of Thamarassery Churam.jpg | photo2b = | photo3a = Calicut mini bypass.jpg | photo3b = HiLITE City - Mixed Use Development Project in Calicut.jpg | photo4a = IIM Kozhikode Aerial View s.jpg | photo4b = Chaliyam Harbour, Calicut.jpg | photo5a = NITC AB.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 225 | foot_montage = '''ಮೇಲಿನಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ:'''<br/>, [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|KSRTC]] ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಸಂಕೀರ್ಣ, [[ಹಿಲೈಟ್ ಮಾಲ್ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ|ಹಿಲೈಟ್ ಮಾಲ್]],<br/> [[ಚಾಲಿಯಂ]] ಬಂದರು, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ|NIT ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ]]ಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಟ್ಟಡ, [[IIM ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]], ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಮಿನಿ ಬೈಪಾಸ್, ಮತ್ತು [[ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ ಚುರಂ]]. }} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | seat_type = ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ | seat = [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] | parts_type = ಉಪವಿಭಾಗಗಳು | parts_style = para | p1 = {{Collapsible list | title = ರಾಜಸ್ವ ವಿಭಾಗಗಳು: 2 | 1 = [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] | 2 = [[ವಟಕರ]] }} {{Collapsible list | title = ತಾಲೂಕುಗಳು: 4 | 1 = [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] | 2 = [[ವಟಕರ]] | 3 = [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] | 4 = [[ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ]] }} | leader_title1 = ಕಲೆಕ್ಟರ್ | leader_name1 = ಸ್ನೇಹಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್<ref>{{cite web |title=Who's Who|url=https://kozhikode.nic.in/about-district/whos-who/|website=District Kozhikode |access-date=5 June 2023}}</ref> | leader_title2 = ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | leader_name2 = ಶೀಜಾ ಶಶಿ [[CPI (M)]]<ref>{{Cite web|url=http://kozhikodejillapanchayath.in/index.html|title=District Panchayath Kozhikode|website=kozhikodejillapanchayath.in|access-date=15 February 2020|archive-date=19 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219021157/http://kozhikodejillapanchayath.in/index.html|url-status=dead}}</ref> | leader_title3 = ಸಂಸದರು | leader_name3 = * [[ಎಂ. ಕೆ. ರಾಘವನ್]] * [[ಶಫಿ ಪರಂಬಿಲ್]] * [[ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿ]] | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_total_km2 = 2,344 | area_rank = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|9ನೇ]] | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 2339 | elevation_max_point = <!-- for denoting the measurement point --> [[ವಾವುಲ್ ಮಲ]] | population_total = 3,249,761 | population_as_of = 2018 | population_footnotes = <ref name="kkddemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report – 2018|publisher=Department of Economics and Statistics, Government of Kerala|year=2020|location=Thiruvananthapuram|pages=55|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=29 October 2020|archive-date=2 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = 1386 | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | time_zone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಮಯ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 673--- | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | registration_plate = '''KL-11''' [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್|ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ನಗರ]],<br /> '''KL-18''' [[ವಟಕರ]],<br /> '''KL-56''' [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]],<br /> '''KL-57''' [[ಕೊಡುವಳ್ಳಿ]],<br /> '''KL-76''' [[ನನ್ಮಂಡ]],<br /> '''KL-77''' [[ಪೆರಾಂಬ್ರ]],<br /> '''KL-85''' [[ರಾಮನಟ್ಟುಕರ]] ([[ಫೆರೋಕೆ]]) | unemployment_rate = | website = {{URL|kozhikode.nic.in}} | custom_label_sec1 = {{nowrap|{{increase}} 0.781<ref name="unhdi-gdl">{{Cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &#124; UNDP in India|website=UNDP|access-date=2026-08-05|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}</ref> ({{color|Green| ಹೆಚ್ಚು}})}} | custom_label_sec1 = [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] {{nobold|(2005)}} | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | official_name = | custom_data_sec2 = {{unbulleted list| [[ಹೋಪಿಯಾ ಎರೋಸಾ|ಥೆಯ್ಯಕಂ]]| [[ಮೆಲಸ್ಟೋಮ ಮಲಬಾತ್ರಿಕಮ್|ಅತಿರಾಣಿ]]| [[ಮ್ಯಾನಿಸ್ ಕ್ರಾಸಿಕೌಡಾಟಾ|ಭಾರತೀಯ ಪ್ಯಾಂಗೊಲಿನ್]]| [[ಸೆಯಾಕ್ಸ್ ಎರಿಥಾಕಾ|ಮೇನಿಪೋನ್ಮನ್]]| [[ಪ್ಯಾಚ್ಲಿಯೋಪ್ಟಾ ಪಾಂಡಿಯಾನಾ|ಮಲಬಾರ್ ಗುಲಾಬಿ]]| [[ಸೈಕಾಸ್ ಸರ್ಸಿನಾಲಿಸ್|ಈಂತು]]| [[ಲುಟ್ರೋಗೇಲ್ ಪರ್ಸ್ಪಿಸಿಲ್ಲಾಟಾ|ನೀರುನಾಯಿ]]| [[ಪಾಂಗಿಯೋ ಭುಜಿಯಾ|ಪಾತಾಳ ಪೂಂತರಕನ್]] }} | custom_label_sec2 = {{unbulleted list| ಅಧಿಕೃತ ಮರ<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kozhikode-gets-official-flower-bird-animal-and-tree/article69614425.ece|title=Kozhikode gets official flower, bird, animal and tree|access-date=25 May 2025}}</ref>| ಅಧಿಕೃತ ಹೂವು| ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಾಣಿ| ಅಧಿಕೃತ ಪಕ್ಷಿ| ಅಧಿಕೃತ ಚಿಟ್ಟೆ| ಅಧಿಕೃತ ಪರಂಪರೆ ಮರ| ಅಧಿಕೃತ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿ| ಅಧಿಕೃತ ಮೀನು }} }} '''ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ''' ({{IPA|ml|koːɻikːoːɖɨ̆|pron|Kozhikode_mal.ogg}}), [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಅದರ ನೈಋತ್ಯ [[ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ನಗರವನ್ನು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="up">{{cite news |last=Govind |first=Biju |date=18 April 2018 |title=Kozhikode emerges fastest growing urban district |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/kozhikode-emerges-fastest-growing-urban-district/article23581284.ece/ |work=The Hindu |location=Kozhikode |access-date=22 June 2022}}</ref> [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ನಗರಸಭಾ ನಿಗಮ]]ವು 609,224<ref name="Census2011cities"/> ರಷ್ಟು ನಿಗಮದ ಮಿತಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 2 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹಾನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ವನ್ನು [[ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರ ಸಮೂಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ 19ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ]] ನಗರ ಸಮೂಹವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="ma">{{cite web|title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 million and above|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111215163132/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf|archive-date=15 December 2011}}</ref> ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಟಿಯರ್ 2 ನಗರವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.mapsofindia.com/maps/india/tier-1-and-2-cities.html|title=Tier I and Tier II Cities of India, Classification of Indian Cities|website=Mapsofindia.com|access-date=1 March 2022}}</ref> [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ|NIT ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ & ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|NIEIT]] ಮತ್ತು [[IIM ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ಹಿಂದಿನ [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name="feudal states in early 18th century Kerala"/> ಪ್ರಾಚೀನತೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ, [[ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ|ಭಾರತೀಯ ಮಸಾಲೆಗಳ]] ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು ''ಮಸಾಲೆಗಳ ನಗರ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="purdue1">{{cite web|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/history/lecture26/lec26.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090716191222/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/history/lecture26/lec26.html|url-status=dead|archive-date=16 July 2009|title=Lectures 26–27|date=16 July 2009|access-date=22 June 2019}}</ref> ಇದು [[ಸಾಮೂತಿರಿ]]ಗಳು (ಜಾಮೋರಿನ್ಗಳು) ಆಳಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು 18ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="feudal states in early 18th century Kerala">{{cite book|last1=Sreedhara Menon|first1=A.|url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82|title=''Kerala Charitram''|date=January 2007|publisher=DC Books|isbn=9788126415885|edition=2007|location=Kottayam|access-date=22 June 2022|language=ml}}</ref> ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ಬಂದರು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಕರಾವಳಿಗೆ ಚೀನೀಯರು, [[ಅರಬ್ಬರು]], ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು, [[ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ|ಡಚ್]] ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ|ಬ್ರಿಟಿಷರು]] ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name="feudal states in early 18th century Kerala"/> ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಕಣ್ಣೂರು]] ಮತ್ತು [[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಾಹೆ]] ([[ಪುದುಚೇರಿ (ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ)|ಪುದುಚೇರಿ]]) ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ವಯನಾಡ್]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ವು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ]] ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. [[ವಾವುಲ್ ಮಲ]], ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ, [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ]], ಮತ್ತು [[ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ವಯನಾಡ್]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತ್ರಿಸಂಧಿಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ 2,339 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಎತ್ತರದ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಇದು 11° 08'N ಮತ್ತು 11° 50'N ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು 75° 30'E ಮತ್ತು 76° 8'E ರೇಖಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. [[ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ ಚುರಂ]] [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ನಗರವನ್ನು [[ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ವಯನಾಡ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="feudal states in early 18th century Kerala"/> ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, [[ವಟಕರ]], [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] ಮತ್ತು [[ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ]]. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 12 ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳಿವೆ: ಬಾಲುಸ್ಸೇರಿ, ಚೆಳನ್ನೂರು, ಕೊಡುವಳ್ಳಿ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, ಕುನ್ನಮಂಗಲಂ, ಕುನ್ನುಮ್ಮಲ್, ಮೇಲಾಡಿ, ಪಂತಲಾಯನಿ, ಪೆರಾಂಬ್ರ, ತೊಡನ್ನೂರು, ತುನೇರಿ ಮತ್ತು ವಟಕರ.<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: Block Panchayats of Kozhikode, Kerala|publisher=Ministry of Panchayati Raj, Government of India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewpansumSQL.asp?selstate=561&parenttype=D&ptype=B|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113204450/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewpansumSQL.asp?selstate=561&parenttype=D&ptype=B|archive-date=13 November 2011|url-status=dead|access-date=22 April 2013}}</ref> [[NITI Aayog]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2015–16 ಆಧಾರಿತ [[ಬಹುಆಯಾಮದ ಬಡತನ ಸೂಚ್ಯಂಕ]] ವರದಿಯು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ-ಕಡಿಮೆ ಬಡ [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ, ಇದು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬಹುಆಯಾಮದ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 0.26% ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="mpi">{{cite news |last=News Bureau |first=ABP |date=27 November 2021 |title=Kottayam Only District With Zero Poverty: NITI Aayog's Poverty Index Report |url=https://news.abplive.com/states/kottayam-only-district-with-zero-poverty-niti-aayog-s-poverty-index-report-1496078/amp |work=ABP News |location=Chennai |access-date=22 June 2022}}</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಹೆಸರಿನ ನಿಖರವಾದ ಮೂಲವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಹೆಸರು ''ಕೊಯಿಲ್-ಕೋಟ'' (ಕೋಟೆ) ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರರ್ಥ ''ಕೋಟೆಯ ಅರಮನೆ''.<ref>{{Cite book|title=Kerala District Gazetteers: Kozhikode – Gazetteer of India, ''Volume 5 of Kerala District Gazetteers, Kerala (India)'' |first= A. Sreedhara |last= Menon| publisher= Superintendent of Govt. Presses| year= 1965|url=https://books.google.com/books?id=BsO1AAAAIAAJ}}</ref> ''ಕೊಯಿಲ್'' ಅಥವಾ ''ಕೊಯಿಲ್'' ಅಥವಾ ''ಕೋವಿಲ್'' ಎಂಬುದು [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ [[ಮಲಯಾಳಂ]]/[[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ತಾಳಿ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ]]ವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="a-s-menon-1">{{cite book |last1=Menon |first1=A. Sreedhara |title=Kerala History and Its Makers |date=2011 |publisher=DC Books |isbn=9788126437825 |pages=252}}</ref> ''ಕೋಯಿಲ್'' ಮತ್ತು ''ಕೋವಿಲ್'' ಎರಡೂ ಪದಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರು ''ಕೋಲಿಕೋಡ್'' ಎಂದು ಭ್ರಷ್ಟಗೊಂಡಿದೆ, ಅಥವಾ ಅದರ ಅರೇಬಿಕ್ ಆವೃತ್ತಿ ''ಕಾಲಿಕೂಟ್'' ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದರ ಆಂಗ್ಲೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ.<ref name="Krishna-iyer">{{Cite book|title=The Zamorins of Calicut: From the Earliest Times Down to A.D. 1806 |first=K. V. Krishna| last=Ayyar|publisher=Publication Division, University of Calicut; University of Michigan| year=1938|url=https://books.google.com/books?id=BsO1AAAAIAAJ}}</ref> [[ಅರಬ್ ಜನರು|ಅರಬ್]] ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ''ಕಾಲಿಕೂಟ್'' ಎಂದು ಕರೆದರು ([[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವನ್ಯಾತ್ಮಕ ವರ್ಣಮಾಲೆ|IPA]]: qˠaːliqˠːuːtˤ).<ref name=Battuta1>{{Cite book |title=A History of India |author=Hermann Kulke, Dietmar Rothermund |chapter=18. Ibn Battuta: International Trade at the Malabar Coast |publisher=Routledge |isbn=9780415485432 |chapter-url=http://cw.routledge.com/textbooks/9780415485432/18.asp |quote=Thence we travelled to the town of Qāliqūṭ. [Calicut], which is one of the chief ports in Mulaibār. |year=2010 |access-date=4 September 2015 |archive-date=27 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151027035017/http://cw.routledge.com/textbooks/9780415485432/18.asp |url-status=dead }}</ref> ಚೀನೀ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ''ಕೂಲಿಫೋ'' ಎಂದು ಕರೆದರು. ತಮಿಳರು ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೈ ಎಂದು ಕರೆದರು.{{sfn|Chandran|2018|p=366}} ಈ ನಗರವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಇದು ಅದರ ಆಂಗ್ಲೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ''ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ'' ಯಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Narayanan.M.G.S. 2006">M.G.S. Narayanan, ''Calicut: The City of Truth'' (2006) Calicut University Press, Kozhikode.</ref> ''[[ಕ್ಯಾಲಿಕೋ (ಜವಳಿ)|ಕ್ಯಾಲಿಕೋ]]'' ಎಂಬ ಪದವು, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ಬಂದರಿನಿಂದ ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೈ-ನೇಯ್ದ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ''ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ'' ಎಂಬುದರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=eb-calico>Encyclopædia Britannica (2008). ''calico''</ref> ಕ್ಯಾಲಿಕೋ ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೂರು ಬಣ್ಣದ ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಪದವೂ ಸಹ ಬಟ್ಟೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name=dreamstress>{{Cite web|url=http://thedreamstress.com/search/calico%2C+Muslin%2C+gauze/|title=You searched for calico, Muslin, gauze|access-date=11 June 2023|archive-date=10 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410075034/https://thedreamstress.com/search/calico,+Muslin,+gauze/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/calico|title=Calico definition and meaning|work=Collins English Dictionary|access-date=10 February 2023|archive-date=1 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501193908/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/calico|url-status=live}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Uru.jpg|thumbnail|left|''[[ಉರು (ದೋಣಿ)|ಉರು]]'', [[ಬೇಪೂರು]], [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ|ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹಡಗು]] 1956 ರಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳ]] ರಚನೆಯ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನ [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು: [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]], ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮತ್ತು [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ]].<ref name="1961_kkd">{{Cite book|title=District Census Handbook (2) – Kozhikode (1961)|last=Devassy|first=M. K.|publisher=Government of Kerala|year=1965|location=Ernakulam|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು [[ಕೇರಳದ ರಾಜಸ್ವ ವಿಭಾಗಗಳು|ರಾಜಸ್ವ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿತ್ತು: ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ರಾಜಸ್ವ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ಪುರಂ ರಾಜಸ್ವ ವಿಭಾಗ.<ref name="1961_kkd"/> ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ರಾಜಸ್ವ ವಿಭಾಗವು ನಾಲ್ಕು ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: ವಟಕರ, ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ವಯನಾಡ್.<ref name="1961_kkd"/> ಮಲಪ್ಪುರಂ ವಿಭಾಗವು ಎರಡು ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: [[ಎರನಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ಎರನಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ತಿರೂರು ತಾಲೂಕು|ತಿರೂರು]].<ref name="1961_kkd"/> [[File:Caminho maritimo para a India.png|thumb|1498 ರಲ್ಲಿ [[ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮಾ]] ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮಾರ್ಗ (ಕಪ್ಪು ರೇಖೆ), ಇದು ಯುರೋಪ್ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ [[ಭೌಗೋಳಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗ|ಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ]], ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ [[ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಭಾರತ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗೆ]] ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.]] 16 ಜೂನ್ 1969 ರಂದು, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲಪ್ಪುರಂ ರಾಜಸ್ವ ವಿಭಾಗವು, ಮೂರು ರಾಜಸ್ವ ಗ್ರಾಮಗಳಾದ [[ಫೆರೋಕೆ]], [[ರಾಮನಟ್ಟುಕರ]], ಮತ್ತು [[ಕಡಲುಂಡಿ]]ಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="c1971">{{Cite book|title=District Census Handbook – Malappuram (Part-C) – 1971|last=K. Narayanan|publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|year=1972|location=Thiruvananthapuram|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref> ಮತ್ತೆ 1 ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಂದು, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ವಯನಾಡ್ ತಾಲೂಕನ್ನು [[ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಯಿತು. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== {{historical populations|11=1901|12=6,10,058|13=1911|14=6,54,846|15=1921|16=6,78,122|17=1931|18=7,96,881|19=1941|20=8,92,078|21=1951|22=11,16,391|23=1961|24=14,03,413|25=1971|26=18,21,734|27=1981|28=22,45,265|29=1991|30=26,19,941|31=2001|32=28,79,131|33=2011|34=30,86,293|35=2018|36=32,49,761|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html|title=Decadal Variation In Population Since 1901|access-date=15 February 2020}}</ref>|align=left}} ('ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಅರ್ಬನ್' ಗಾಗಿ ವಿವರಗಳು ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindiamaps.net/page/Religion_WhizMap1/housemap.htm |title=Census GIS HouseHold |access-date=23 May 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090103061419/http://www.censusindiamaps.net/page/Religion_WhizMap1/housemap.htm |archive-date=3 January 2009 }}</ref>) [[ಜನನ ಮರಣ ವರ್ಗೀಕರಣ (ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು)|2018 ರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ವರದಿ]] ಪ್ರಕಾರ, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯು 3,249,761 [[ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ,<ref name="kkddemo_2018"/> ಇದು [[ಮಂಗೋಲಿಯಾ]]<ref name="cia">{{cite web | author = US Directorate of Intelligence | title = Country Comparison:Population | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20070613004507/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | url-status = dead | archive-date = 13 June 2007 | access-date = 1 October 2011 | quote =Mongolia 3,133,318 July 2011 est. }}</ref> ಅಥವಾ US ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಅಯೋವಾ]]ಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php |title=2010 Resident Population Data |publisher=U. S. Census Bureau |access-date=30 September 2011 |quote=Iowa 3,046,355 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019160532/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php |archive-date=19 October 2013 }}</ref> [[2011 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 115 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (ಒಟ್ಟು [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|640]] ರಲ್ಲಿ).<ref name=districtcensus>{{cite web |title=District Census Hand Book: Kozhikode |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/656/download/2272/DH_2011_3204_PART_A_DCHB_KOZHIKODE.pdf |website=[[Census of India]] |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> 2001–2011 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದರ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆ|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ]]ವು 7.31% ಆಗಿತ್ತು.<ref name=districtcensus/> ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯು ಪ್ರತಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 1097 [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು|ಮಹಿಳೆಯರ]] [[ಲಿಂಗಾನುಪಾತ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref name=districtcensus/> ಮತ್ತು 95.24% [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ|ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. 67.15% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 6.45% ಮತ್ತು 0.49% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name=districtcensus/> [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ವು 2 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು [[ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರ ಸಮೂಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ 19ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ]] ನಗರ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ.<ref name="ma"/> [[2011 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 67.15% ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಇದು ನಗರಸಭಾ ನಿಗಮಗಳು, ನಗರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="up"/> [[NITI Aayog]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2015–16 ಆಧಾರಿತ [[ಬಹುಆಯಾಮದ ಬಡತನ ಸೂಚ್ಯಂಕ]] ವರದಿಯು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ-ಕಡಿಮೆ ಬಡ [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ, ಇದು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಬಹುಆಯಾಮದ ಬಡತನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 0.26% ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="mpi"/> [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಪ್ರಬಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, 99.05% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="languages">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10209/download/13321/DDW-C16-STMT-MDDS-3200.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ===ಧರ್ಮ=== {{Pie chart | thumb = | radius = 101 | caption= ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು (2011)<ref name="religion"/> | footer = | label1 = [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] | value1 = 56.21 | color1 = orange | label2 = [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ]] | value2 = 39.24 | color2 = green | label3 =[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] | color3 = dodgerblue | value3 = 4.26 | label4 = ಇತರೆ ಅಥವಾ ಹೇಳದಿರುವುದು | color4 = silver | value4 = 0.29% }} 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ಹಿಂದೂ]]ಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ನಂತರ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರು. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮಾಣವು 56.21% ಹಿಂದೂಗಳು; 39.24% ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು 4.26% ಕ್ರೈಸ್ತರು.<ref name="religion">{{Cite web|date=2011|title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |website=[[Census of India]] |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ಜೈನರು (601), ಸಿಖ್ಖರು (297), ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧರು (235) ರ ಸಣ್ಣ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ.<ref name=census2011>{{cite web |title=Religion – Kerala, Districts and Sub-districts |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW32C-01%20MDDS.XLS |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General}}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಜಿಲ್ಲೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ದ್ರ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಬಹಳ ಬಿಸಿಯಾದ ಋತುವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲವು ನೈಋತ್ಯ [[ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜೂನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ನ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು {{convert|3266|mm|inch|0|disp=or}} ಆಗಿದೆ. ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಹವಾಮಾನವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ – ಆಕಾಶವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನವು ಮಾರ್ಚ್ 1975 ರಲ್ಲಿ {{convert|39.4|°C|°F|1|disp=or}} ಆಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ {{convert|14|°C|°F|1|disp=or}} ಅನ್ನು 26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1975 ರಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Weather box|width = auto | location = ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ | metric first = Yes | single line = Yes | temperature colour = pastel | Jan high C = 31.6 | Feb high C = 32.0 | Mar high C = 32.7 | Apr high C = 33.1 | May high C = 32.4 | Jun high C = 29.4 | Jul high C = 28.4 | Aug high C = 28.3 | Sep high C = 29.5 | Oct high C = 30.6 | Nov high C = 31.3 | Dec high C = 31.6 | year high C = 30.9 | Jan low C = 22 | Feb low C = 23.4 | Mar low C = 25 | Apr low C = 26.1 | May low C = 25.8 | Jun low C = 24 | Jul low C = 23.5 | Aug low C = 23.5 | Sep low C = 24 | Oct low C = 24 | Nov low C = 23.6 | Dec low C = 22.7 | year low C = 23.8 | Jan rain mm = 2.7 | Feb rain mm = 3.4 | Mar rain mm = 21.4 | Apr rain mm = 90.2 | May rain mm = 310.9 | Jun rain mm = 818.2 | Jul rain mm = 902.5 | Aug rain mm = 447.3 | Sep rain mm = 233.4 | Oct rain mm = 263.5 | Nov rain mm = 136.6 | Dec rain mm = 35 | rain colour = green | source 1 =<ref>{{cite web|url=http://www.imd.gov.in/section/climate/kozhikode2.htm|title=Kozhikode weather|publisher=India Meteorological Department|access-date=14 November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100505121941/http://www.imd.gov.in/section/climate/kozhikode2.htm|archive-date=5 May 2010}}</ref> | date = March 2011}} ==ಆಡಳಿತ== ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ವೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್ನಲ್ಲಿರುವ [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವು [[ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್]]ರವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ, ರಾಜಸ್ವ ವಸೂಲಿ, ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಉಪ ಕಲೆಕ್ಟರ್ಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.kerala.gov.in/knowkerala/tvm.htm Administration] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090207004457/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/tvm.htm |date=7 February 2009 }}</ref> ###ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು=== {{Main|List of cities and towns in Kerala}} ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ನಗರಸಭಾ ನಿಗಮ]]ದ ಜೊತೆಗೆ ಏಳು ನಗರಸಭಾ ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ, ಇದನ್ನು 1962 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವನಂತಪುರದ ನಂತರ ಕೇರಳದ ಎರಡನೇ ನಗರಸಭಾ ನಿಗಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20080209134539/http://www.hindu.com/2008/02/05/stories/2008020561140500.htm Kozhikode Lok Sabha constituency redrawn Delimitation impact], ''The Hindu'' 5 February 2008</ref> ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಸಭಾ ಪಟ್ಟಣಗಳು:<ref name="Census2011cities">{{cite web|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|url=http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|work=Population of the urban local bodies in Kerala (2011)|publisher=Government of Kerala|access-date=4 December 2020|archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು !ನಗರಸಭೆ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2011) !ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಕಿಮೀ²) !ಜನಸಾಂದ್ರತೆ (/ಕಿಮೀ²) ! ತಾಲೂಕು |- ! span="row" | [[ವಟಕರ]] | 75,295 || 21.32 || 3,532 || ವಟಕರ |- ! span="row" | [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] | 71,873 || 29.05 || 2,474 || ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ |- ! span="row" | [[ಫೆರೋಕೆ]] | 54,074 || 15.54 || 3,480 || [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] |- ! span="row" | [[ಪಾಯ್ಯೋಳಿ]] | 49,470 || 22.34 || 2,214 || [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] |- ! span="row" | [[ಕೊಡುವಳ್ಳಿ ನಗರಸಭೆ|ಕೊಡುವಳ್ಳಿ]] | 48,687 || 23.85 || 2,041 || [[ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ]] |- ! span="row" | [[ಮುಕ್ಕಂ]] | 40,670 || 31.20 || 1,304 || [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] |- ! span="row" | [[ರಾಮನಟ್ಟುಕರ]] | 35,937 || 11.70 || 3,072 || [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] |} ===ಶಾಸಕಾಂಗ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ=== {{See also|Kerala Legislative Assembly|Lok Sabha}} [[File:Kozhikode-district-map-en.svg|thumbnail|ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ 13 [[ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಕ್ಷೆ ಅವುಗಳ ಮಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಲೋಕಸಭಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ: [[ವಟಕರ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ವಟಕರ]], [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]], ಮತ್ತು [[ವಯನಾಡ್ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ವಯನಾಡ್]]. ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 13 [[ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ.<ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/members.htm Niyamsabha official site]</ref> {| class="sortable wikitable" |+ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ [[ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ! ಕ್ಷೇತ್ರ ! ಸದಸ್ಯ !ಪಕ್ಷ !ಮೈತ್ರಿ |- |[[ವಟಕರ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ವಟಕರ]] ||[[ಕೆ. ಕೆ. ರೇಮಾ]] ||style="background:{{party color|Revolutionary Marxist Party of India}}; color:white;"|RMPI||{{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|UDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ]] ||ಕೆ. ಪಿ. ಕುಂಹಾಹಮ್ಮದ್ ಕುಟ್ಟಿ||style="background-color:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; color:white;"|CPI(M)||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ನಡಪುರಂ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ನಡಪುರಂ]] ||[[ಇ. ಕೆ. ವಿಜಯನ್]]||style="background:{{party color|Communist Party of India}}; color:white;"|CPI||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] ||[[ಕನಾಥಿಲ್ ಜಮೀಲಾ]] ||style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; color:white;"|CPI(M)||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ಪೆರಾಂಬ್ರ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಪೆರಾಂಬ್ರ]] ||[[ಟಿ. ಪಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್]] ||style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; color:white;"|CPI(M)||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ಬಾಲುಸ್ಸೇರಿ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬಾಲುಸ್ಸೇರಿ]] ||[[ಕೆ. ಎಂ. ಸಚಿನ್ ದೇವ್]] ||style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; color:white;"|CPI(M)||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ಎಳತ್ತೂರು (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಎಳತ್ತೂರು]] ||[[ಎ. ಕೆ. ಶಶೀಂದ್ರನ್]] ||style="background:{{party color|Nationalist Congress Party}}; color:white;"|NCP||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಉತ್ತರ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಉತ್ತರ]]||[[ತೊಟ್ಟತ್ತಿಲ್ ರವೀಂದ್ರನ್]]||style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; color:white;"|CPI(M)||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ದಕ್ಷಿಣ]] ||[[ಅಹಮದ್ ದೇವರ್ಕೋವಿಲ್]]||style="background-color:{{party color|Indian National League}}; color:white;"|INL||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ಬೇಪೂರು (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೇಪೂರು]] ||[[ಪಿ. ಎ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಿಯಾಸ್]] ||style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; color:white;"|CPI(M)||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ಕುನ್ನಮಂಗಲಂ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಕುನ್ನಮಂಗಲಂ]] ||[[ಪಿ. ಟಿ. ಎ. ರಹೀಮ್]] ||style="background:{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}; color:white;"|LDF Ind.||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ಕೊಡುವಳ್ಳಿ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಕೊಡುವಳ್ಳಿ]] ||[[ಎಂ. ಕೆ. ಮುನೀರ್]]||style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}}; color:white;"|IUML||{{legend2|{{party color|United Democratic Front (Kerala)}}|[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|UDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |- |[[ತಿರುವಂಬಾಡಿ (ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ತಿರುವಂಬಾಡಿ]] ||[[ಲಿಂಟೋ ಜೋಸೆಫ್]]||style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; color:white;"|CPI(M)||{{legend2|{{party color|Left Democratic Front (Kerala)}}|[[ಎಡ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|LDF]]|border=solid 1px #AAAAAA}} |} ===ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು=== {{See also|List of taluks of Kerala}} {| align="left" class="wikitable" |- !ರಾಜಸ್ವ ವಿಭಾಗ<ref name="kkdrvn">{{cite web |url=https://kozhikode.nic.in/revenue-divisions/ |title=Revenue divisions in Kozhikode district |last=District Administration, Kozhikode |website= |publisher=National Informatics Centre, Ministry of Electronics and Information Technology, Government of India |access-date=22 June 2022}}</ref> !ತಾಲೂಕು !ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಕಿಮೀ²) !ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2011)<ref name="democalicut">{{cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3204_PART_B_KOZHIKODE.pdf |website=censusindia.gov.in |title= Taluk-wise demography of Kozhikode |access-date= 19 April 2020 |publisher= Directorate of Census Operations, Kerala |pages=161–193}}</ref> !ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ<ref name ="kkdvlg">{{cite web |title = Revenue Villages in Kozhikode |url = https://kozhikode.nic.in/villages/ |website = kozhikode.nic.in |last=District Administration, Kozhikode |publisher=National Informatics Centre, Ministry of Electronics and Information Technology, Government of India |access-date = 17 August 2020 }}</ref> !ಪಟ್ಟಣಗಳು !ರಾಜಸ್ವ ಗ್ರಾಮಗಳು<ref name ="kkdvlg"/> |- ! rowspan="2" scope="row" | ವಟಕರ | [[ವಟಕರ]] || 576 || 687,726 || 28 | {{startflatlist}} *[[ವಡಕರ]] *[[ನಡಪುರಂ]] *[[ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ]] *[[ಚೋರೋಡೆ]] *[[ಎರಮಾಲ]] *[[ವನಿಮಲ್]] *[[ಅಳಿಯೂರು]] {{endflatlist}} |{{startflatlist}} * [[ಆಯಂಚೇರಿ|ಆಯಂಚೇರಿ]]<ref name ="kkdvlg"/> * [[ಅಳಿಯೂರು]] * [[ಚೆಕ್ಕಿಯಾಡ್]] * [[ಚೋರೋಡೆ]] * [[ಎಡಚೇರಿ|ಎಡಚೇರಿ]] * [[ಎರಮಾಲ]] * [[ಕವಿಲುಂಪರ]] * [[ಕಾಯಕ್ಕೋಡಿ|ಕಾಯಕೋಡಿ]] * [[ಕೊಟ್ಟಪ್ಪಳ್ಳಿ]] * [[ಕುನ್ನುಮ್ಮಲ್]] * [[ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ]] * [[ಮಣಿಯೂರು]] * [[ಮರುತೋಂಕರ]] * ನಡಕ್ಕುತಾಳ * [[ನಡಪುರಂ]] * [[ನರಿಪ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್|ನರಿಪ್ಪಟ್ಟ]] * [[ಒಂಚಿಯಂ]] * ಪಾಲಾಯಡ್ * [[ಪುರಮೇರಿ]] * [[ತಿನೂರು]] * ತಿರುವಳ್ಳೂರು * [[ತುನೇರಿ]] * [[ವಟಕರ]] * [[ವಳಾಯಂ]] * [[ವನಿಮಲ್|ವನಿಮೇಲ್]] * [[ವೇಲೋಂ]] * [[ವಿಳಂಗಾಡ್]] * [[ವಿಳ್ಳಿಯಪ್ಪಳ್ಳಿ]] {{endflatlist}} |- | [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] || 642 || 645,879 || 31 | {{startflatlist}} *[[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] *[[ಚೆಮಂಚೇರಿ]] *[[ಉಳ್ಳಿಯೇರಿ]] *[[ಬಾಲುಸ್ಸೇರಿ]] *[[ಪೆರಾಂಬ್ರ]] {{endflatlist}} |{{startflatlist}} * [[ಅರಿಕ್ಕುಳಂ]]<ref name ="kkdvlg"/> * [[ಅತೋಳಿ, ಕೇರಳ|ಅತೋಳಿ]] * [[ಅವಿಟನಲ್ಲೂರು]] * [[ಬಾಲುಸ್ಸೇರಿ]] * [[ಚಕ್ಕಿಟ್ಟಪರ]] * [[ಚಂಗರೋತ್]] * [[ಚೆಮಂಚೇರಿ]] * [[ಚೆಂಪನೋಡ]] * [[ಚೆಂಗೊಟ್ಟುಕಾವು]] * [[ಚೆರುವನ್ನೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್|ಚೆರುವನ್ನೂರು]] * [[ಎರವಟ್ಟೂರು]] * [[ಇರಿಂಗಾಲ್]] * [[ಕಾಯನ್ನ]] * [[ಕೀಳರಿಯೂರು]] * [[ಕೂರಚುಂಡು]] * [[ಕೂತಾಳಿ]] * [[ಕೊಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಕೊಟ್ಟೂರು]] * [[ಕೋಳುಕ್ಕಲ್ಲೂರು]] * ಮೆನ್ನಹನ್ನ್ಯಂ * [[ಮೆಪ್ಪಾಯೂರು]] * [[ಮೂಡಾಡಿ]] * [[ನಡುವನ್ನೂರು]] * [[ನೋಚಾಡ್]] * [[ಪಾಲೇರಿ]] * ಪಂತಲಾಯನಿ * [[ಪಾಯ್ಯೋಳಿ]] * [[ಪೆರಾಂಬ್ರ]] * [[ತಿಕ್ಕೋಡಿ]] * [[ತುರಾಯೂರು]] * [[ಉಳ್ಳಿಯೇರಿ]] * [[ವಿಯ್ಯೂರು (ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ ತಾಲೂಕು)|ವಿಯ್ಯೂರು]] {{endflatlist}} |- ! rowspan="2" scope="row" | ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ | [[ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ]] || 574 || 401,831 || 20 | {{startflatlist}} *[[ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ]] *[[ತಿರುವಂಬಾಡಿ]] *[[ಕೂಡರಂಜಿ]] *[[ಕೊಡುವಳ್ಳಿ]] *[[ಕೊಡೆಂಚೇರಿ]] *[[ಒಮಸ್ಸೇರಿ]] *[[ಪೂನೂರು]] {{endflatlist}} |{{startflatlist}} * [[ಎಂಗಪುಳ]] * [[ಕಂಥಲಾಡ್]] * [[ಕಟ್ಟಿಪ್ಪರ]] * [[ಕಿನಾಲೂರು]] * [[ಕಿ಴ಕ್ಕೋತ್]] * [[ಕೊಡೆಂಚೇರಿ]] * [[ಕೊಡುವಳ್ಳಿ ನಗರಸಭೆ|ಕೊಡುವಳ್ಳಿ]] * [[ಕೇಡವೂರು]] * [[ಕೂಡರಂಜಿ]] * [[ಕೂಡತಾಯಿ]] * [[ನರಿಕ್ಕುಣಿ]] * [[ನೆಲ್ಲಿಪೊಯಿಲ್]] * [[ಪನಂಗಾಡ್, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್|ಪನಂಗಾಡ್]] * [[ಪುತ್ತುಪ್ಪಾಡಿ]] * ಪುತ್ತೂರು * [[ರಾರೋತ್]] * ಶಿವಪುರಂ * [[ತಿರುವಂಬಾಡಿ]] * [[ಉಣ್ಣಿಕುಳಂ]] * [[ವಾವಾಡ್, ಭಾರತ|ವಾವಾಡ್]] {{endflatlist}} |- | [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] || 547 || 1,354,107 || 39 | {{startflatlist}} *[[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] *[[ಕಡಲುಂಡಿ]] *[[ಫೆರೋಕೆ]] *[[ರಾಮನಟ್ಟುಕರ]] *[[ಮುಕ್ಕಂ]] *[[ಕುನ್ನಮಂಗಲಂ]] *[[ಬೇಪೂರು]] {{endflatlist}} |{{startflatlist}} * [[ಬೇಪೂರು]] * [[ಚತ್ತಮಂಗಲಂ]] * [[ಚೆಳನ್ನೂರು]] * ಸೆಲಾವೂರು * [[ಚೆರುವನ್ನೂರು ನಲ್ಲಾಳಂ|ಚೆರುವನ್ನೂರು]] * ಚೆವಾಯೂರು * [[ಎಳತ್ತೂರು, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್|ಎಳತ್ತೂರು]] * [[ಫೆರೋಕೆ]] * ಕಚೇರಿ * [[ಕಡಲುಂಡಿ]] * [[ಎನ್. ಎನ್. ಕಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಕಕ್ಕೋಡಿ]] * [[ಕಕ್ಕೂರು]] * [[ಕರುವಂತುರುತಿ]] * ಕಸಬ * [[ಕೊಡಿಯತ್ತೂರು]] * [[ಕೊಟ್ಟೂಳಿ ಮತ್ತು ಪೊತ್ತಮ್ಮಲ್|ಕೊಟ್ಟೂಳಿ]] * ಕುಮಾರನಲ್ಲೂರು * [[ಕುನ್ನಮಂಗಲಂ]] * [[ಪರಂಬಿಲ್ ಬಜಾರ್]] * [[ಕುಟ್ಟಿಕ್ಕಟ್ಟೂರು ಮತ್ತು ವೆಳ್ಳಿಪರಂಬ]] * [[ಮಡವೂರು, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್|ಮಡವೂರು]] * [[ಮಾವೂರು]] * ನಗರಂ * [[ನನ್ಮಂಡ]] * ನೀಲೇಶ್ವರಂ * [[ನೆಲ್ಲಿಕೋಡ್ ಭಾಸ್ಕರನ್]] * [[ಒಳವನ್ನ]] * [[ಪನ್ನಿಯಂಕರ]] * [[ಪಂತೀರಂಕಾವು]] * [[ಪೆರುಮನ್ನ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್|ಪೆರುಮನ್ನ]] * [[ಪೆರುವಾಯಲ್]] * [[ಪೂಲಕೋಡ್]] * [[ಪುತಿಯಂಗಾಡಿ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್|ಪುತಿಯಂಗಾಡಿ]] * [[ರಾಮನಟ್ಟುಕರ]] * [[ತಾಳಕ್ಕುಳತ್ತೂರು]] * [[ತಾಳೆಕೋಡ್, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಾಳೆಕೋಡ್]] * [[ವಳಯನಾಡ್]] * ವೆಂಗೇರಿ {{endflatlist}} |} {{clear}} == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Kozhikode district}} [[File:Malabar District (1951 Census).svg|thumbnail|[[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ಹಿಂದಿನ [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾಗಿತ್ತು]] [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 8% ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯಕ್ಕೆ 12% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದ ನೆಡುಂಗಡಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು 1899 ರಲ್ಲಿ [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಅಪ್ಪು ನೆಡುಂಗಡಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.{{sfn|Chandran|2018|p=386}} [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ನಲ್ಲಿನ ಸೈಬರ್ಪಾರ್ಕ್ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|IT]] ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]]ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅದರ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== [[File:Wellington, soldier and statesman, and the revival of the military power of England (1904) (14593177119).jpg|left|thumbnail|1804 ರ ಭಾರತದ ಹಳೆಯ ನಕ್ಷೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ [[ತಲಶ್ಶೇರಿ]], [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮಾತ್ರ ನಗರಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ]] ===ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ=== [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ]] ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅನೇಕ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಹಿಸ್ ಹೈನೆಸ್ ಶ್ರೀ ಸಾಮೂತಿರಿ ಮನವೇದನ್ ಮಹಾರಾಜರು ಎಂಟು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ''ಕೃಷ್ಣಾಟ್ಟಂ'' ಎಂಬ [[ಮಣಿಪ್ರವಾಳಂ]] ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ''[[ವಡಕ್ಕನ್ ಪಟ್ಟುಕಳ್]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಅಥವಾ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳು ಥಾಚೋಳಿ ಒತೇನನ್ ಮತ್ತು [[ಉಣ್ಣಿಯಾರ್ಚ]]ರ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತವೆ. ವೇದ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಚರ್ಚೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರು ''ಪತ್ತನಂ'' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು [[ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್|ತುಲಾಂ]] ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ [[ಘಝಲ್]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]]ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯ=== [[File:Pottekkatt 1 choosetocount.JPG|thumbnail|150px|right|ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ S.M. ರಸ್ತೆಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ S. K. ಪೊಟ್ಟೆಕ್ಕಾಟ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ]] ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರಲ್ಲಿ [[ಎಸ್. ಕೆ. ಪೊಟ್ಟೆಕ್ಕಾಟ್]], [[ಥಿಕ್ಕೋಡಿಯನ್]], [[ಪುನತ್ತಿಲ್ ಕುಂಜಬ್ದುಲ್ಲಾ]], [[ಯು. ಎ. ಖಾದರ್]], [[ಅಕ್ಬರ್ ಕಕ್ಕಟ್ಟಿಲ್]], [[ಎನ್. ಎನ್. ಕಕ್ಕಾಡ್]], [[ಪಿ. ವಲ್ಸಲ]] ಮತ್ತು ಎಂ. ಎನ್. ಕರಸ್ಸೇರಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಎಸ್. ಕೆ. ಪೊಟ್ಟೆಕ್ಕಾಟ್ ಬಹುಶಃ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕೃತಿ ''[[ಒರು ತೆರುವಿಂತೆ ಕಥ]]'' [[ಎಸ್. ಎಂ. ರಸ್ತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸೆಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ, [[ಮಾತೃಭೂಮಿ]], [[ಮಲ್ಬೆರಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್|ಮಲ್ಬೆರಿ]], ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಆಲಿವ್ ಸೇರಿವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವಾರು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿವೆ. [[ಮಾನಂಚಿರ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Krishnadas Rajagopal (10 December 2013). [http://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/a-library-in-its-last-chapter/article5443268.ece "A library in its last chapter"]. ''The Hindu''. Retrieved 4 September 2015.</ref> 2023 ರಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಭಾರತದ ಮೊದಲ UNESCO ಸಾಹಿತ್ಯ ನಗರವಾಯಿತು.<ref>[https://indianexpress.com/article/india/gwalior-kozhikode-unesco-creative-cities-network-9009592/ "Gwalior, Kozhikode join UNESCO Creative Cities Network"]. 1 November 2023. ''Indian Express''. Retrieved 13 March 2024.</ref> ===ಸಂಗೀತ=== ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವವಾದ ಮಲಬಾರ್ ಮಹೋತ್ಸವದ ಜೊತೆಗೆ,<ref>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/malabar-mahotsavam-set-for-a-comeback/article674648.ece "Malabar Mahotsavam set for a comeback"]. ''The Hindu''. 1 January 2010. Retrieved 4 September 2015.</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 1981 ರಿಂದ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಆರಾಧನಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ [[ತ್ಯಾಗರಾಜ]]ರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ಸವವು ಉಂಚ್ಛವೃತ್ತಿ, ದಿವ್ಯನಾಮ ಕೃತಿಗಳ ಪಠಣ, [[ಪಂಚರತ್ನ ಕೃತಿ]]ಗಳು, ವೃತ್ತಿಪರ ಕಲಾವಿದರ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಸಂಜೆಯವರೆಗಿನ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://tyagaraja-aradhana-calicut.org/ "Paying tribute to Sathguru Sri Tyagaraja"]. Tyagaraja Aradhana Trust. Retrieved 4 September 2015.</ref> ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯು [[ಘಝಲ್]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ]] ಸಂಗೀತದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಮಲಯಾಳಂ ಘಝಲ್ಗಳಿವೆ. ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ನಿವಾಸಿಯಾದ ದಿವಂಗತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಗಾಯಕ [[ಎಂ. ಎಸ್. ಬಾಬುರಾಜ್]] ಘಝಲ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Ramin Raveendran (20 October 2013). [https://web.archive.org/web/20151222130004/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Keeping-the-harmonium-close-to-his-heart/2013/10/20/article1844055.ece "Keeping the harmonium close to his heart"]. ''The New Indian Express''. Retrieved 4 September 2015.</ref> ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ಹೋಟೆಲ್ಗಳು, ಮಾಲ್ಗಳು, ಪಬ್ಗಳು ಮತ್ತು IT ಪಾರ್ಕ್ಗಳಲ್ಲಿ DJ ಪಾರ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. NITC ನಲ್ಲಿ ರಾಗಂ ಮತ್ತು ಧಾತ್ವಾ ಫೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು IIM ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಉತ್ಸವಗಳು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web | url=https://unstop.com/festival/ragam-22-national-institute-of-technology-nit-calicut-23169 | title=Unstop – Competitions, Quizzes, Hackathons, Scholarships and Internships for Students and Corporates }}</ref><ref>{{cite web | url=https://unstop.com/festival/echoes21-indian-institute-of-management-iim-kozhikode-10112 | title=Unstop – Competitions, Quizzes, Hackathons, Scholarships and Internships for Students and Corporates }}</ref> ===ಪಾಕಪದ್ಧತಿ=== {{See also|S. M. Street}} ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ]], [[ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ]], [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ಯುರೋಪಿಯನ್]], [[ಚೀನೀ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ಚೀನೀ]], [[ಅರಬ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ಅರಬ್]], ಗುಜರಾತಿ ಮತ್ತು ಜೈನ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಪಾಕಶಾಲೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಡಚ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಅರಬ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ಗಳು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯು ಚೀನೀ, ಅರಬ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಹೊಸ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಗರವು [[ಹಲ್ವಾ#ಭಾರತ|ಹಲುವಾ]]ಗೆ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸಿಹಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ''ಸ್ವೀಟ್ ಮೀಟ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ [[ಎಸ್. ಎಂ. ರಸ್ತೆ]] (''ಮಿಟ್ಟಾಯಿ ತೆರುವು'') ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದ ಹಲವಾರು ''ಹಲ್ವಾ'' ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ರಸ್ತೆಯ ಇತಿಹಾಸವು [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ಜಾಮೋರಿನ್]]ರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಆಗ ಆಡಳಿತಗಾರನು [[ಗುಜರಾತಿ ಜನರು|ಗುಜರಾತಿ]] ಸಿಹಿ ತಯಾರಕರನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಅರಮನೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಹೊರಗೆ ಇರಿಸಿದನು.<ref>{{cite news |title=Story of the streets|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/kozhikode-street-names/article6621905.ece|work=The Hindu}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಚಿಪ್ಸ್#ಭಾರತ|ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಚಿಪ್ಸ್]], ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ತಯಾರಿಕೆಗಳು (ಸೀಗಡಿ, ಮಸ್ಸೆಲ್ಸ್, ಕೊಳೆಚೆ) ಸೇರಿವೆ. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಾಧ್ಯ]] ಸೇರಿದೆ. ===ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು=== ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸವು 1950 ರ ದಶಕದ ಹಿಂದಿನದು. ಗೃಹಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್, ಕಲ್ಪಕ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗಚಿತ್ರದಂತಹ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಗಳು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. [[ಐ. ವಿ. ಶಶಿ]] ಮತ್ತು [[ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್]] ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೂ ಈ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯು [[ಕೆ. ಪಿ. ಉಮ್ಮರ್]], [[ಮಮ್ಮುಕೊಯ]], [[ಬಾಲನ್ ಕೆ. ನಾಯರ್]], [[ಶಾಂತಾ ದೇವಿ]] ಮತ್ತು [[ಕುತಿರವಟ್ಟಂ ಪಪ್ಪು]] ನಂತಹ ಗಮನಾರ್ಹ ನಟರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಶಾಶ್ವತ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಬಾಬುರಾಜ್]], ಗೀತರಚನೆಕಾರ [[ಗಿರೀಶ್ ಪುತೆಂಚೇರಿ]], ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು [[ರಂಜಿತ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ರಂಜಿತ್]], [[ವಿ. ಎಂ. ವಿನು]], [[ಎ. ವಿನ್ಸೆಂಟ್]], [[ಶಜೂನ್ ಕರಿಯಲ್]] ಮತ್ತು [[ಅಂಜಲಿ ಮೇನನ್]], ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ [[ಪಿ. ಎಸ್. ನಿವಾಸ್]] ಸಹ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಿಂದ ಬಂದವರು. [[ನೆಲ್ಲಿಕೋಡ್ ಭಾಸ್ಕರನ್]], [[ಅಗಸ್ಟೀನ್]], [[ಮಧುಪಾಲ್]], [[ಅನೂಪ್ ಮೇನನ್]], [[ನೀರಜ್ ಮಾಧವ್]] ಮತ್ತು ವಿಜಯನ್ ಮಲಪರಂಬ ಇತರ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಿಂದ ಬಂದವರು. 1947 ರ [[ಡೌಗ್ಲಸ್ ಫೇರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಜೂನಿಯರ್]] ಹಾಲಿವುಡ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್, ''[[ಸಿನ್ಬಾದ್ ದಿ ಸೈಲರ್ (1947 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಿನ್ಬಾದ್ ದಿ ಸೈಲರ್]]'', ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾದ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯು ಮನರಂಜನಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ನಗರದ ಮೊದಲ ಥಿಯೇಟರ್, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಕ್ರೌನ್, 1925 ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಗರವು 10 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಥಿಯೇಟರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, PVS ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿ (ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್) ಮತ್ತು ಕ್ರೌನ್ ಥಿಯೇಟರ್.<ref>{{cite web |url=http://www.pvsfilmcity.in/events.php |title=PVS film city |publisher=Pvsfilmcity.in |access-date=21 March 2013 |archive-date=14 ಮೇ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130514061220/http://www.pvsfilmcity.in/events.php |url-status=dead }}</ref> ===ಕ್ರೀಡೆಗಳು=== [[File:Kozhikode EMS Stadium.jpg|thumbnail|[[EMS ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]]] ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು ([[ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]] ನಂತರ) ಎರಡನೇ ಮಕ್ಕಾ [[ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://kozhikode.com/importance.htm|title=football in Calicut}}</ref> ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಳೆಂದರೆ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]],<ref name="Sports and Games">{{cite web |title=Games in Kerala |publisher=Information and Public relations office of Kerala |url=http://www.prd.kerala.gov.in/sportsmain.htm |quote=Football and Cricket – the Most Popular Games |access-date=12 June 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060428081830/http://www.prd.kerala.gov.in/sportsmain.htm |archive-date=28 April 2006 |url-status=dead }}</ref> ಫುಟ್ಬಾಲ್, ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್, ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಮತ್ತು ವಾಲಿಬಾಲ್. [[ನಗರಸಭಾ ನಿಗಮ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ|EMS ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ಹಿಂದೆ ಪ್ರಮುಖ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳ ಅನೇಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ನಗರವು ಅನೇಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು [[ಟಿ. ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್|ಒಲಿಂಪಿಯನ್ ಅಬ್ದುರಹ್ಮಾನ್]], ಅವರು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಆಡಿದರು. ಕೆ.ಪಿ. ಸೇತು ಮಾಧವನ್, ಪ್ರೇಮ್ನಾಥ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ಮುಹಮದ್ ನಜೀಬ್, ಎಂ ಪ್ರಸನ್ನನ್, ಸುಧೀರ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ಕೆಲವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು. [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸೆವೆನ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್|ಏಳು-ಆಟಗಾರರ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ರೂಪವೂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. [[ಪಿ. ಟಿ. ಉಷಾ]], ಭಾರತವು ಎಂದಾದರೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಭಾರತೀಯ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ನ ರಾಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. ಅವರನ್ನು [[ಪಾಯ್ಯೋಳಿ]] ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ಕೇರಳದ ಕೊಯಿಲಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಉಷಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್]] ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. [[ಟಿ. ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್]], ಒಲಿಂಪಿಯನ್ ರಹಮಾನ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರು, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯ ಭಾರತೀಯ ಒಲಿಂಪಿಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ರಹಮಾನ್ 1956 ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿದ ಭಾರತೀಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇತರ ಕ್ರೀಡಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಮ್ಮಿ ಜಾರ್ಜ್, ಟಾಮ್ ಜೋಸೆಫ್ (ಭಾರತೀಯ ವಾಲಿಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಾಲಿಬಾಲ್ ತಂಡದ ನಾಯಕ) ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮ್ನಾಥ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. [[ಜಸೀಲ್ ಪಿ. ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್]], [[ವಾಲಿಯವೀಟಿಲ್ ದಿಜು|ವಿ. ದಿಜು]], [[ಅಪರ್ಣ ಬಾಲನ್]] ಮತ್ತು [[ಅರುಣ್ ವಿಷ್ಣು]] ನಗರದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಟಗಾರರು. ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ & ಎಜುಕೇಷನ್ ಪ್ರಮೋಷನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ (SEPT) ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ನತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಲಾಗಿದೆ. 2004 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕೇರಳದ ಹದಿಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ "ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನರ್ಸರಿಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 52 ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.sept.in/|title=SEPT Calicut}}</ref> 2010 ರಿಂದ, [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಮಿನಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]] ಓಟಗಳನ್ನು IIM ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸುಮಾರು 7000 ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ===ರೇಡಿಯೋ=== [[ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ]]ದ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರವು ಎರಡು ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ AM (100 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್) ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ FM [ವಿವಿಧ್ ಭಾರತಿ] (10 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್). ಖಾಸಗಿ FM ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು: ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನಿರ್ವಹಿಸುವ [[ರೇಡಿಯೋ ಮ್ಯಾಂಗೊ 91.9]] ಮತ್ತು SUN ನೆಟ್ವರ್ಕ್ನ [[ರೆಡ್ FM (ಭಾರತ)|ರೆಡ್ FM 93.5]]. AIR FM ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ: ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ – 103.6 MHz; AIR MW ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ: ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ – 684 kHz. ===ದೂರದರ್ಶನ=== [[File:MediaOne TV Headquarters And Studio.jpg|thumbnail|ವೆಳ್ಳಿಪರಂಬ, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಮೀಡಿಯಾ ವನ್ ಟಿವಿ]]ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿಯೋ]] ದೂರದರ್ಶನ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ 3 ಜುಲೈ 1984 ರಿಂದ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] [[ದೂರದರ್ಶನ]]ದಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೂರದರ್ಶನವು ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಾನೆಲ್ಗಳು [[ಶಾಲೋಮ್ (ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್)|ಶಾಲೋಮ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್]], ದರ್ಶನ ಟಿವಿ ಮತ್ತು [[ಮೀಡಿಯಾ ವನ್ ಟಿವಿ]]. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಚಾನೆಲ್ಗಳು viz. [[ಮನೋರಮ ನ್ಯೂಸ್]], [[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ (ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್)|ಏಷ್ಯಾನೆಟ್]], [[ಸೂರ್ಯ ಟಿವಿ]], [[ಕೈರಳಿ ಟಿವಿ]], [[ಅಮೃತ ಟಿವಿ]], [[ಜೀವನ್ ಟಿವಿ]], [[ಇಂಡಿಯಾವಿಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೈಹಿಂದ್]] ತಮ್ಮ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ಯೂರೋಗಳನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಉಪಗ್ರಹ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆಗಳು [[DD ಡೈರೆಕ್ಟ್+]], [[ಡಿಶ್ ಟಿವಿ]], [[ಸನ್ ಡೈರೆಕ್ಟ್ DTH]] ಮತ್ತು [[ಟಾಟಾ ಸ್ಕೈ]] ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ACV ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ದೈನಂದಿನ ನಗರ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಪೈಡರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಚಾನೆಲ್. ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಲ್ಲಿ KCL ಮತ್ತು ಸಿಟಿನೆಟ್ ಸೇರಿವೆ. ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ 1970 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಎರಡೂ. ಸುಮಾರು 70 ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್, ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮತ್ತು ಜಾಗರೂಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು, ಪ್ರಸ್ತುತ 280 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="calicut press club">{{cite web|url=http://www.calicutpressclub.com/aboutus.htm|title=Calicut press club|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20030623175252/http://www.calicutpressclub.com/aboutus.htm|archive-date=23 June 2003}}</ref> ==ಸಾರಿಗೆ== ===ವಾಯು=== [[File:Flights Parked at Calicut Airport.jpg|thumb|[[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ವಿಮಾನಗಳು]] ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯು [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಕರಿಪುರ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ {{Airport codes|CCJ|VOCL}}, ಇದು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|28|km|0|abbr=off}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಏಪ್ರಿಲ್ 1988 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಒಂದು ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/Silver-jubilee-does-not-bring-cheer-to-Karipur-airport-users/articleshow/12498757.cms|title=Silver jubilee does not bring cheer to Karipur airport users &#124; Kozhikode News – Times of India|website=The Times of India|date=2 April 2012 |access-date=15 February 2020}}</ref> ===ರಸ್ತೆ=== ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. NH 66 ಮತ್ತು NH 766 ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.drishtiias.com/daily-updates/daily-news-analysis/national-highway-766 |title = National Highway-766 – Drishti IAS}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.aspireias.com/daily-news-analysis-current-affairs/NH-66-to-be-redeveloped-as-an-economic-corridor |title=NH 66 to be redeveloped as an economic corridor – AspireIAS |access-date=2026-08-05 |archive-date=2025-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813192735/https://www.aspireias.com/daily-news-analysis-current-affairs/NH-66-to-be-redeveloped-as-an-economic-corridor |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಕೇರಳ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ]] ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{citation needed|date=December 2020}}. ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mysuru/nhai-starts-dpr-for-new-mysuru-kerala-nh-project/articleshow/89812643.cms | title=NHAI starts DPR for new Mysuru-Kerala NH project | newspaper=The Times of India | date=25 February 2022 }}</ref> ==ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== {{Main|List of people from Kozhikode}} {{columns-list|colwidth=22em| ;ಸಾಹಿತ್ಯ * [[ಎಸ್. ಕೆ. ಪೊಟ್ಟೆಕ್ಕಾಟ್]] * [[ಎಂ. ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್]] * [[ಥಿಕ್ಕೋಡಿಯನ್]] * [[ಎನ್. ಪಿ. ಮೊಹಮ್ಮದ್]] * [[ಪುನತ್ತಿಲ್ ಕುಂಜಬ್ದುಲ್ಲಾ]] * [[ಯು. ಎ. ಖಾದರ್]] * [[ಅಕ್ಬರ್ ಕಕ್ಕಟ್ಟಿಲ್]] * [[ಎನ್. ಎನ್. ಕಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಪಿ. ವಲ್ಸಲ]] * [[ಎನ್. ಪಿ. ಹಫೀಜ್ ಮೊಹಮದ್]] * [[ಎಂ. ಎನ್. ಕರಸ್ಸೇರಿ]] ;ರಾಜಕೀಯ * [[ವಿ. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮೇನನ್]] * [[ಜಾನ್ ಮತ್ತಾಯಿ]] * [[ಕೆ. ಪಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್]] ;ಉದ್ಯಮ * [[ವರ್ಘೀಸ್ ಕುರಿಯನ್]] ;ಸಂಗೀತ * [[ಎಂ. ಎಸ್. ಬಾಬುರಾಜ್]] * [[ಗಿರೀಶ್ ಪುತೆಂಚೇರಿ]] ;ಚಲನಚಿತ್ರ * [[ಸುರಭಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] * [[ಐ. ವಿ. ಶಶಿ]] * [[ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್]] * [[ಉಮ್ಮರ್]] * [[ಮಮ್ಮುಕೊಯ]] * [[ಬಾಲನ್ ಕೆ. ನಾಯರ್]] * [[ಶಾಂತಾ ದೇವಿ]] * [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೊತ್ತು]] * [[ಕುತಿರವಟ್ಟಂ ಪಪ್ಪು]] * [[ರಂಜಿತ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ರಂಜಿತ್]] * [[ವಿ. ಎಂ. ವಿನು]] * [[ಎ. ವಿನ್ಸೆಂಟ್]] * [[ಶಜೂನ್ ಕರಿಯಲ್]] * [[ಅಂಜಲಿ ಮೇನನ್]] * [[ಪಿ. ಎಸ್. ನಿವಾಸ್]] * [[ನೀರಜ್ ಮಾಧವ್]] * [[ಮಧುಪಾಲ್]] * [[ಅನೂಪ್ ಮೇನನ್]] * [[ನೆಲ್ಲಿಕೋಡ್ ಭಾಸ್ಕರನ್]] * [[ಅಗಸ್ಟೀನ್]] ;ಕ್ರೀಡೆ * [[ಟಿ. ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್]] * [[ಪಿ. ಟಿ. ಉಷಾ]] * [[ಜಸೀಲ್ ಪಿ. ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್]] * [[ವಾಲಿಯವೀಟಿಲ್ ದಿಜು|ವಿ. ದಿಜು]] * [[ಅಪರ್ಣ ಬಾಲನ್]] * [[ಅರುಣ್ ವಿಷ್ಣು]] * [[ಟಾಮ್ ಜೋಸೆಫ್]] * [[ರಾಯ್ ಜೋಸೆಫ್]] * [[ಮಯೂಖ ಜಾನಿ]] * [[ಪ್ರಶಾಂತ್ ಕರುತದತ್ಕುನಿ]] * [[ಜಿನ್ಸನ್ ಜಾನ್ಸನ್]] * [[ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್]] * [[ರೆಹೆನೇಶ್ TP]] * [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ನೆಮಿಲ್]] * [[ಗನಿ ನಿಗಮ್]] * [[ಲಿಯೋನ್ ಅಗಸ್ಟೀನ್]] ;ಇತರರು *[[ಅಲಿ ಮಣಿಕ್ಫಾನ್]] *[[ಎಂ. ಪಿ. ಅಹಮ್ಮದ್]] }} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] (ನಗರ) * [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಬಾರ್]] * [[ಜಾಮೋರಿನ್]] * [[ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮಾ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{refbegin}} * {{Cite book|title=Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019|publisher=P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode|year=2018|location=Kozhikode|last=Chandran |first=VP|edition=Malayalam}} {{refend}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- Malabar District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf }} * {{Citation | author = M. K. Devassy | year=1965 | title= 1961 Census Handbook- Kozhikode District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf }} * {{Citation | author = Government of India | year=2014–15 | title= District Census Handbook – Kozhikode (Part-A) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3204_PART_A_KOZHIKODE.pdf }} * {{Citation | author = Government of India | year=2014–15 | title= District Census Handbook – Kozhikode (Part-B) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3204_PART_B_KOZHIKODE.pdf }} {{Commons category|Kozhikode district}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{commons-inline}} * {{Wikivoyage inline|Kozhikode District}} * [https://kozhikode.nic.in/ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್] {{Geographic Location | Centre = ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ | North = | Northeast = [[ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ]] | East = | Southeast = [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]] | South = | Southwest = | West = ''[[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]'' | Northwest = [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]] }} {{Kerala}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kozhikode District}} [[Category:Kozhikode district| ]] [[Category:Districts of Kerala]] mnuyqogqdpg190fu7f4u0z6gjmc9sk0 0 150052 1383197 1376839 2026-08-18T02:01:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383197 wikitext text/x-wiki ಶೇಂಗಾ ಹೋಳಿಗೆ<ref>{{cite web |title=Shenga holige recipe {{!}} How to make kadlekai obbattu {{!}} Peanut poli using wheat flour |url=https://vegrecipesofkarnataka.com/383-shenga-holige-kadlekai-obbattu-peanut-poli.php |website=www.vegrecipesofkarnataka.com |access-date=29 April 2023 |language=en |archive-date=28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230428171626/https://vegrecipesofkarnataka.com/383-shenga-holige-kadlekai-obbattu-peanut-poli.php |url-status=dead }}</ref>[[ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಡುವ ಒಂದು [[ಸಿಹಿ]] ತಿಂಡಿಯಾಗಿದೆ. [[ಒಬ್ಬಟ್ಟು]] ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಹೋಳಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಬ್ಬ,ಮದುವೆ,[[ಸೀಮಂತ|ಸಿಮಂತ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <br> ==ಬಳಸುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು== * ಶೇಂಗಾ * [[ಬೆಲ್ಲ]] * ಎಳ್ಳು * [[ಗೋಧಿ]] ಹಿಟ್ಟು ==ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ== ಶೇಂಗಾ ಆಥವಾ ನೆಲಗಡಲೆ ಅಥವಾ ಕಡಲೆಕಾಳು ಬಳಸಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೇಂಗಾವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹುರಿಯಬೇಕು. ಶೇಂಗಾವನ್ನು ರುಬ್ಬಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಎಳ್ಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರುಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಎಲ್ಲವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ [[ಗೋಧಿ]] ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಚಪಾತಿ ಮಾಡುವ ಹಿಟ್ಟಿನ ಹಾಗೇ ನಾದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಂತರ ಶೇಂಗಾದ<ref>{{cite web |title=Special Shenga Holige / Groundnut Poli available at lowest ever prices! |url=https://florafoods.in/product/shenga-holige-groundnut-poli/ |website=Flora Foods |access-date=29 April 2023 |archive-date=28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230428171626/https://florafoods.in/product/shenga-holige-groundnut-poli/ |url-status=dead }}</ref> ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಉಂಡೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಚಪಾತಿಯ ಹಾಗೇ ಗುಂಡಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಆಗ ಅದನ್ನು ಚಪಾತಿಯ ಹಾಗೇ ತವೆಯ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು. ಇದನ್ನು [[ತುಪ್ಪ]]ದೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನಬಹುದು ==ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ== ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ1, ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ2, ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ6, ನಯಾಸಿನ್, ಫೋಲೆಟ್, ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ<ref>{{cite web |title=Shenga Holige for that rich taste and health |url=https://newskarnataka.com/special/cuisines-of-karnataka/shenga-holige-for-that-rich-taste-and-health/08112022#:~:text=Holige%20is%20tasty%20and%20healthy,disease%20by%20lowering%20cholesterol%20levels. |access-date=29 April 2023 |date=8 November 2022}}</ref>, ಸೋಡಿಯಂ, ಒಳ್ಳೆಯ [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌|ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್]], ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾದ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶ, ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶ, ನಾರಿನ ಅಂಶ,ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ ಅಂಶ, ಕ್ಯಾಲೋರಿಗಳು, [[ಸಕ್ಕರೆ]] ಅಂಶ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಪರಸ್. ಕಡಲೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ ಸೇವನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆರೋಗ್ಯದ ಲಾಭಗಳು ಕಡಲೆ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಅಂಶಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ [[ಹೃದಯ]]ವನ್ನು ಮತ್ತು ಹೃದಯ ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಕಡಲೆ ಬೀಜಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹಸಿ ಕಡಲೆ ಬೀಜ ಅಥವಾ ಹುರಿದು ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಲೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ ಆಗಾಗ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸೇವನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯದ ಲಾಭಗಳು ಜಾಸ್ತಿ. ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ನೋಡುವುದಾದರೆ ರಕ್ತನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸಂಚಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವ ಗುಣ ಕಡಲೇ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web |title=Special Shenga Holige / Groundnut Poli available at lowest ever prices! |url=https://florafoods.in/product/shenga-holige-groundnut-poli/ |website=Flora Foods |access-date=29 April 2023 |archive-date=28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230428171626/https://florafoods.in/product/shenga-holige-groundnut-poli/ |url-status=dead }}</ref>ಹೀಗಾಗಿ ಇಡೀ ದೇಹದ ತುಂಬಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಮಾಣದ ರಕ್ತ ಸಂಚಾರ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<br> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕದ ಅಡುಗೆ]] n4u4w1zymfmpfegdvmhh4nxljdbioyq 0 150763 1383247 1380339 2026-08-18T06:33:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383247 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾಷೆ|name=ಕುರುಖ್|nativename=कुंड़ुख़, কুড়ুখ, କୁଡ଼ୁଖ|image=Kurukh in Kurukh Banna and Tolong Siki.png|imagealt=ಕುರುಖ್ ಬನ್ನಾ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ (ಮೇಲ್ಭಾಗ) ಮತ್ತು ಟೋಲಾಂಗ್ ಸಿಕಿ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ (ಕೆಳಗೆ) 'ಕುರುಕ್ಸ್' ಅಥವಾ 'ಕುರ್‌ಕ್ಸ್'|states=[[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]|region=[[ಒಡಿಶಾ]], [[ಜಾರ್ಕಾಂಡ್]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ]], [[ಚತ್ತಿಸ್‌ಘಢ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ತ್ರಿಪುರಾ]]<ref name="Kurux"/>|speakers=2.28 ಮಿಲಿಯನ್|date=2002–2011|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ|fam2=[[ಉತ್ತರದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆ]]|fam3=ಕುರುಖ್-ಮಾಲ್ತೊ|script=[[ದೇವನಾಗರಿ]]<br/>[[ಕುರುಖ್ ಬನ್ನಾ]]<br/>ತೊಲೊಗ್ ಸಿಕಿ|iso2=kru|iso3=kru|lc1=xis|ld1=ಕಿಸಾನ್|nation={{flag|ಭಾರತ}} * [[ಜಾರ್ಕಾಂಡ್]] (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) * [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ]] (ಹೆಚ್ಚುವರಿ)}} '''ಕುರುಖ್''' / / ˈkʊrʊ x / ; [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]] : कुंड़ुख़), '''ಕುರುಕ್ಸ್''', '''ಓರಾನ್''' ಅಥವಾ '''ಉರಾನ್ವ್''',<ref>{{Cite web |title=Glottolog 4.5 - Nepali Kurux |url=http://glottolog.org/resource/languoid/id/nepa1253}}</ref> ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಕುರುಖ್ (ಒರಾನ್) ಮತ್ತು ಕಿಸಾನ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]]. ಇದನ್ನು ಭಾರತದ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ]], [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಿಹಾರ]] ಮತ್ತು [[ತ್ರಿಪುರ|ತ್ರಿಪುರಾದಲ್ಲಿ]] ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತರ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ]] 65,000, [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ]] ಉರಾನ್ವ್ ಎಂಬ ಉಪಭಾಷೆಯ 28,600 ಮತ್ತು [[ಭೂತಾನ್|ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸುಮಾರು 5,000 ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.. ಕೆಲವು ಕುರುಖ್ ಭಾಷಿಕರು [[ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೊಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ]]. ಇದು ಮಾಲ್ತೊ ಭಾಷೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು "ದುರ್ಬಲ" ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="guardian-unesco-list">{{Cite web |last=Evans |first=Lisa |title=Endangered Languages: The Full List |url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2011/apr/15/language-extinct-endangered |website=The Guardian}}</ref> ಕಿಸಾನ್ ಉಪಭಾಷೆಯು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 206,100 ಮಾತನಾಡುವವರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. == ವರ್ಗೀಕರಣ == ಕುರುಖ್ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ]] ಕುಟುಂಬ ಭಾಷೆಗಳ ಉತ್ತರ ದ್ರಾವಿಡ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದೆ,<ref>{{Cite book|title=Intransitive Predication|url=https://archive.org/details/intransitivepred0000stas|last=Stassen|first=Leon|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1997|isbn=978-0199258932|series=Oxford Studies in Typology and Linguistic Theory|page=[https://archive.org/details/intransitivepred0000stas/page/220 220]}}</ref> ಮತ್ತು ಸೌರಿಯಾ, ಪಹಾರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುಮಾರ್‌ಭಾಗ್ ಪಹಾರಿಯಾಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಲ್ತೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>PS Subrahmanyam, "Kurukh", in [[ELL2]].</ref> [[ಚಿತ್ರ:DravidianTree.png|thumb|ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯ ಮರ]] == ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Kurukh_Banna_script_chart.png|thumb|ಕುರುಖ್ ಭಾಷೆಗಾಗಿ ಕುರುಖ್ ಬನ್ನಾ ಲಿಪಿ ಚಾರ್ಟ್]] [[ಚಿತ್ರ:Tolongsiki.gif|thumb|ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯ ನಂತರ, ಟೋಲಾಂಗ್ ಸಿಕಿ ಲಿಪಿ. (ದಪ್ಪ ಅಕ್ಷರಗಳು)]] ಕುರುಖ್ ಅನ್ನು [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿಯಲ್ಲಿ]] ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಮರಾಠಿ]], [[ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆ|ನೇಪಾಳಿ]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು]] ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1991 ರಲ್ಲಿ, [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾದ]] ಬಸುದೇವ್ ರಾಮ್ ಖಲ್ಖೋ '''ಕುರುಖ್ ಬನ್ನಾ''' ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಒಡಿಶಾದ ಸುಂದರ್‌ಗಢ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುರುಖ್ ಬನ್ನಾ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ಕುರುಖ್ ಪರ್ಹಾ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಅದನ್ನು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಫಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಬಂಗಾಳ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಓರಾನ್ ಜನರು ಸಹ ಈ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Mandal |first=Biswajit |title=Kurukh Banna |url=https://omniglot.com/writing/kurukhbanna.htm |website=Omniglot}}</ref> 1999 ರಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣ್ ಓರಾನ್ ಎಂಬ ವೈದ್ಯರು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕುರುಖ್‌ಗಾಗಿ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಟೋಲಾಂಗ್ ಸಿಕಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. '''ಟೋಲಾಂಗ್ ಸಿಕಿ''' ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು 2007 ರಲ್ಲಿ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]] ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಕುರುಖ್ ಲಿಟರರಿ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಕುರುಖ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಟೋಲಾಂಗ್ ಸಿಕಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಹರಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Ager |first=Simon |title=Tolong Siki alphabet and the Kurukh language |url=https://www.omniglot.com/writing/tolongsiki.htm |access-date=19 December 2019 |website=Omniglot}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pandey |first=Anshuman |date=8 April 2010 |title=Preliminary Proposal to Encode the Tolong Siki Script in the UCS |url=http://www.unicode.org/L2/L2010/10106-n3811-tolongsiki.pdf |access-date=19 December 2019}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ == ಕುರುಖ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಯ್‌ಗಢ್, ಸುರ್ಗುಜಾ, [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ]] ಜಶ್‌ಪುರ್, ಗುಮ್ಲಾ, ರಾಂಚಿ, ಲೋಹರ್ದಗಾ, ಲತೇಹರ್, [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ]] ಸಿಮ್ಡೆಗಾ, ಝಾರ್ಸುಗುಡ, ಸುಂದರ್‌ಗಢ ಮತ್ತು [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾದ]] ಸಂಬಲ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮತ್ತು [[ತ್ರಿಪುರ|ತ್ರಿಪುರಾ]] ರಾಜ್ಯಗಳ [[ಜಲ್ಪಾಯ್ಗುರಿ|ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಹಾ ತೋಟದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕುರುಖ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Kurux">{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/language/kru|title=Kurux|work=Ethnologue|access-date=2018-07-11|language=en}}</ref> == ಮಾತನಾಡುವವರು == ಓರಾನ್ ಮತ್ತು ಕಿಸಾನ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ 2,053,000 ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ 1,834,000 ಮತ್ತು 219,000 ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಓರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ 23% ಮತ್ತು ಕಿಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ 17% ಆಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಾತನಾಡುವವರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>Daniel Nettle and Suzanne Romaine.</ref> ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುರುಖರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿರುವ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುರುಖ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿವೆ. ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಎರಡೂ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕುರುಖ್ ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |date=2017-03-06 |title=Kurukh given official language status in West Bengal |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/west-bengal-grants-official-language-status-to-kurukh-1488780574-1 |access-date=2019-05-12 |website=Jagranjosh.com |archive-date=2019-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512212908/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/west-bengal-grants-official-language-status-to-kurukh-1488780574-1 |url-status=dead }}</ref> ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುರುಖ್ ಮಾತನಾಡುವ ಕೆಲವು ಭಾಷಿಗರೂ ಇದ್ದಾರೆ. == ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ == === ಸ್ವರಗಳು === ಕುರುಖ್ ಐದು ಪ್ರಧಾನ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ವರವು ಉದ್ದವಾದ, ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘವಾದ ಅನುನಾಸಿಕ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name=":1">{{Cite book|title=The Kurux language : grammar, texts and lexicon|last=Kobayashi, Masato|date=2017-09-21|isbn=9789004347663|location=Leiden|oclc=1000447436}}</ref> {| class="wikitable sortable " style="text-align: center" |+ಕುರುಖ್ ಸರಳ ಸ್ವರಗಳು ! ! ಮುಂಭಾಗ ! ಕೇಂದ್ರ ! ಹಿಂದೆ |- ! ಹೆಚ್ಚು | ಇ | | ಉ |- ! ಮಧ್ಯ | ಎ | | ಒ |- ! ಕಡಿಮೆ | | ಎ | |} === ವ್ಯಂಜನಗಳು === ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ವ್ಯಂಜನಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>cite book |url=Kobayashi, Masato (2017-09-21). The Kurux language : grammar, texts and lexicon. Leiden. ISBN 9789004347663. OCLC 1000447436.</ref> {| class="wikitable sortable " style="text-align: center" |+ಕುರುಖ್ ವ್ಯಂಜನಗಳು ! colspan="3" | ! ಲ್ಯಾಬಿಯಲ್ ! ದಂತ /<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ಅಲ್ವಿಯೋಲಾರ್ ! ರೆಟ್ರೋಫ್ಲೆಕ್ಸ್ ! ಪಾಲಾಟಾಲ್ ! ವೆಲರ್ ! ಗ್ಲೋಟಲ್ |- ! colspan="3" | ನಾಸಲ್ | m | n | ( ɳ ) | ɲ | ŋ | |- ! rowspan="4" | ಪ್ಲೋಸಿವ್ /<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ಅಫ್ರಿಕೇಟ್ ! rowspan="2" | ಅಘೋಷ ! ಸರಳ | p | t | ʈ | tʃ | k | ʔ |- ! ಆಕಾಂಕ್ಷಿ | pʰ | tʰ | ʈʰ | tʃʰ | kʰ | |- ! rowspan="2" | ಘೋಷ ! ಸರಳ | b | d | ɖ | dʒ | ɡ | |- ! ಆಕಾಂಕ್ಷಿ | bʱ | dʱ | ɖʱ | dʒʱ | ɡʱ | |- ! colspan="3" | ಫ್ರಿಕೇಟಿವ್ | | s | | ( ʃ ) | x | h |- ! colspan="2" rowspan="2" | ರೋಟಿಕ್ ! ಸರಳ | | ɾ | ɽ | | | |- !ಆಕಾಂಕ್ಷಿ | | | ɽʱ | | | |- ! colspan="3" | ಗ್ಲೈಡ್ | w | l | | j | | |} * ಮಧ್ಯದ ಧ್ವನಿಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯ ವಿಶೇಷಣಗಳು + /h/ ವೈರುದ್ಯ, ಕೆಲವು ಕನಿಷ್ಠ ಜೋಡಿಗಳಾದ /dʱandha:/ "ಆಶ್ಚರ್ಯ" ಮತ್ತು /dʱandʱa:/ "ಪ್ರಯಾಸ". ಧ್ವನಿಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ಸಮೂಹಗಳು ಮತ್ತು /h/ /madʒʱhi:/ "ಮಧ್ಯ" ಮತ್ತು /madʒʱis/ "ಜಮಿಂದಾರ್ ಏಜೆಂಟ್" ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. [15] * ಅನುನಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ, /m, n/ ಧ್ವನಿಮಾವು; [ɳ] ಮೂರ್ಧನ್ಯ ಸ್ಪೋಟಕಗಳ ಮೊದಲು ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; /ŋ/ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇತರ ಕಂಠ್ಯಗಳ ಮೊದಲು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ /g/ ಅಳಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ /ŋg/ ಮತ್ತು /ng/ ವ್ಯತ್ಯಾಸ; /ɲ/ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದಂತ್ಯಗಳ ಮೊದಲು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ /j/ /paɲɲa:/ (ಅಥವಾ /pãjja:/) ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅನುನಾಸಿಕ ಸ್ವರಗಳ ಸುತ್ತಲೂ /ɲ/ ಆಗಬಹುದು.[16] == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸಗಢ]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ಮತ್ತು [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನ]] ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುರುಖ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Shiv Sahay |date=2017-03-02 |title=Kurukh gets official language status in West Bengal |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/revitalising-a-language/article17395995.ece |access-date=2022-05-02 |issn=0971-751X}}</ref> == ಮಾದರಿ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು == {| class="wikitable sortable " !ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ! ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದ |- |Nighai endra naame? | ನಿನ್ನ ಹೆಸರೇನು? |- |Neen ekase ra'din? | ನೀವು ಹೇಗಿದ್ದೀರಿ? (ಹುಡುಗಿ) |- |Neen ekase ra'dai? | ನೀವು ಹೇಗಿದ್ದೀರಿ? (ಹುಡುಗ) |- |Een korem ra'dan. | ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೇನೆ. |- |Neen ekshan kalalagdin? | ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಾ? (ಹುಡುಗಿ) |- |Neen ekshan kalalagday? | ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಾ? (ಹುಡುಗ) |- |Endra manja? | ಏನಾಯಿತು? |- |Ha'an | ಹೌದು |- |Malla | ಸಂ |- |Een Mokha Lagdan. | ನಾನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. |- |Neen mokha. | ನೀನು ತಿನ್ನು. |- |Neen ona. | ನೀನು ಕುಡಿ |- |Aar mokha lagnar. | ಅವರು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. |- |} == ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಭಾಷೆಗಳು == ಕುರುಖ್‌ಗೆ ಉರಾನ್, ಕುರುಕ್ಸ್, ಕುನ್ರುಖ್, ಕುನ್ನಾ, ಉರಾಂಗ್, ಮೊರ್ವಾ ಮತ್ತು ಬಿರ್ಹೋರ್ ಮುಂತಾದ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಎರಡು ಉಪಭಾಷೆಗಳು, ಓರಾನ್ ಮತ್ತು ಕಿಸಾನ್, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ 73% ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒರಾನ್ ಆದರೆ ಕಿಸಾನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಿಸಾನ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ, 1991 ರಿಂದ 2001 ರವರೆಗೆ 12.3% ನಷ್ಟು ಕುಸಿತಗೊಂಡಿದೆ.<ref name=":0">{{Cite web |last=ORGI |title=Census of India: Growth of Non-Scheduled Languages-1971, 1981, 1991 and 2001 |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement8.aspx |access-date=2017-10-15 |website=www.censusindia.gov.in}}</ref> == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * ಆಂಡ್ರೊನೊವ್, MS "ಕುರುಕ್ಸ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಶಗಳು". ಇನ್: ''ಆಂಥ್ರೋಪೋಸ್'' 69, ಸಂ. 1/2 (1974): 250–53. http://www.jstor.org/stable/40458519. * ಕೊಬಯಾಶಿ, ಮಸಾಟೊ. [http://gengo.l.u-tokyo.ac.jp/masatok/JAOS_140_2_Kobayashi.pdf ಮಾರ್ಟಿನ್ ಫೈಫರ್ ಅವರಿಂದ "ಈಶಾನ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೋಟೋ-ದ್ರಾವಿಡಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ವಿಮರ್ಶೆ] ". ಇನ್: ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'' 140, ಸಂ. 2 (2020): 467–81. * ಪೆರುಮಾಳ್ಸಾಮಿ, ಪಿ. (2002) "ಕಿಸಾನ್" ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ವೆ: ಒರಿಸ್ಸಾ ಸಂಪುಟ, ನವದೆಹಲಿ: ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್, ಪುಟಗಳು: 497-515. https://censusindia.gov.in/census.website/data/LSI == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb_frNJAQAAIAAJ|title=Kuruḵh̲ (Orā̃ō)-English dictionary|last=Ferdinand Hahn|publisher=Bengal Secretariat Press|year=1903|pages=[https://archive.org/details/bub_gb_frNJAQAAIAAJ/page/n133 126]–|access-date=25 August 2012}} * {{Cite book|url=https://archive.org/details/kurukhgrammar00hahnuoft|title=Kuruḵẖ grammar|last=Ferdinand Hahn|publisher=Bengal Secretariat Press|year=1900|access-date=26 August 2012}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZbS5AAAAIAAJ|title=Kuruk̲h̲ folk-lore: in the original|publisher=The Bengal Secretariat Book Depot|year=1905|access-date=25 August 2012}} * {{Citation|last=Kobayashi|first=Masato|title=The Kurux Language: Grammar, Texts and Lexicon|year=2017|url=https://books.google.co.in/books?id=v9BCDwAAQBAJ}} * [http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?root=new100&morpho=0&basename=new100\drv\ned&limit=-1 Kurukh basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database] * [https://www.unicode.org/L2/L2023/23024-tolong-siki.pdf Proposal to encode Tolong Siki] * [http://omniglot.com/writing/tolongsiki.htm Omniglot's page on Tolong Siki] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು}} {{Languages of South Asia}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Languages which need ISO 639-3 comment]] [[ವರ್ಗ:Languages with ISO 639-2 code]] [[ವರ್ಗ:ISO language articles citing sources other than Ethnologue]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]] j9uol2qpav96sqlbmc14rafbi8orifi 0 151443 1383222 1341943 2026-08-18T05:09:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383222 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name       = ಡಾ. ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು | image = ಕಾತ್ಯಯಿನಿ ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು.jpg | birth_date = ನವೆಂಬರ್ ೧೭, ೧೯೭೬ | birth_place = ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಪು ಬಳಿಯ ಕರಂದಾಡಿ | occupation = ಲೇಖಕಿ, ಉಪನ್ಯಾಸಕಿ | nationality = ಭಾರತೀಯ | genre = ಕವಿತೆ<ref>https://www.youtube.com/watch?v=W9mh7ux8Eiw</ref>, ಕಾದಂಬರಿ, ನಾಟಕ<ref>https://www.google.com/imgres?imgurl=https://i.ytimg.com/vi/5f_Wf-zYi6k/hqdefault.jpg&imgrefurl=https://www.youtube.com/watch?v%3D5f_Wf-zYi6k&docid=KGL-1hNRQ0yHqM&tbnid=ZoC1AYpSSBsQyM&vet=1&w=480&h=360&itg=1&hl=en-US&source=sh/x/im</ref>, ವಿಮರ್ಶೆ, ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ, ಕತೆ<ref>https://www.youtube.com/watch?si=nWrp-_wot7lqvv5o&v=91QcFZIrtok&feature=youtu.be</ref>, ಅಂಕಣ ಬರಹ }} ''' ಡಾ. ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು''' ( ನವೆಂಬರ್ ೧೭, ೧೯೭೬) ಇವರು ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕಿ, ಉಪನ್ಯಾಸಕಿ. ಇವರು [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಕಾಪು]] ಬಳಿಯ ಕರಂದಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ವೈ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಆರ್ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಗಿರಿಜಾ ದೇವಿ. ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ (೨೦೨೩) ಉಡುಪಿಯ ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ (ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ) ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಇವರು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಮೈಸೂರು]] ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈಯ]] ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಗಂಧರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ 'ವಿಶಾರದ ' ಪದವಿಯನ್ನು, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯ ಯುಜಿಸಿ - ಎನ್.ಇ.ಟಿ (ಜೆ ಆರ್ ಎಫ್) ಹಾಗೂ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ [[ಮಣಿಪಾಲ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್|ಮಣಿಪಾಲ ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್]] ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ==ಕೃತಿಗಳು== ===ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು<ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/author/kathyayini-kunjibettu |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-08-27 |archive-date=2023-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827104401/https://www.bookbrahma.com/author/kathyayini-kunjibettu |url-status=dead }}</ref>=== ====ಕವನ ಸಂಕಲನ==== # ಏಕತಾರಿ ಸಂಚಾರಿ (ಕವನ ಸಂಕಲನ) -ವಿಹಾ ಪ್ರಕಾಶನ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೨೧ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-81-951977-9-8 # ನೀನು (ಕವನ ಸಂಕಲನ) - ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೨ # ಅವನು ಹೆಣ್ಣಾಗಬೇಕು ( ಕವನ ಸಂಕಲನ) - ನಿವೇದಿತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು. ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-93-889563-7-6 # ಕಾಯಕಾವ್ಯ (ಕವನ ಸಂಕಲನ )-ಎಸ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೮ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-93-85368-97 - 4 # ನಕ್ಷತ್ರ ನಕ್ಕ ರಾತ್ರಿ - ೨೦೨೩ ====ಕಾದಂಬರಿ==== # ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ - ಪ್ರಥಮ ಮುದ್ರಣ- ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪ್ರಕಾಶನ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೦೯, ಎರಡನೇ ಮುದ್ರಣ:- ಎಸ್.ಎಲ್.ಎನ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಗಳೂರು-20 I9 ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-81-943186-2-0 # ಕಬರ್ಗತ್ತಲೆ (ತುಳು)- ಸುಮಂತ ಪ್ರಕಾಶನ ಉಪ್ಪಿನ ಕೋಟೆ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ, ಉಡುಪಿ-೨೦೦೬ # ====ನಾಟಕ==== # ಕೊಕ್ಕೊ ಕೋಕೋ - ಎಸ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೨೨ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-93-92424-21-2 # # ಮಕ್ಕಳ 5 ನಾಟಕಗಳು - ಎಸ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೯ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-81-943186-3-7 # # ಜೋಡಿ ಕಾಯಿ - ಎಸ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೯ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-81-943186-1-3 # # ಗುಳಿಯಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು - ನಿವೇದಿತ ಪ್ರಕಾಶನ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೮ # # ಪಗಡೆ ಹಾಸು - ಕಾಮಧೇನು ಪ್ರಕಾಶನ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೮ # # ಮಕ್ಕಳ ಮೂರು ನಾಟಕಗಳು - ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೦ ====ವಿಮರ್ಶೆ==== # # ತೀರದ ಹೆಜ್ಜೆ - ಎಸ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೮ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-93-85368-96-7 # ಒಳದನಿಯ ಪಲುಕುಗಳು - ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೩ # ಇರವಿನ ಅರಿವು - ೨೦೨೩ ====ಅಂಕಣ ಬರಹ==== # ಅಕ್ಕ ಕೇಳವ್ವ - ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ -೨೦೧೮ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-81-321O36-5-5<ref>https://www.youtube.com/watch?v=FczQ1popTwU</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=byg2n3BXeSs</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=FQRnAkRcJb0</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=6uBiI8hMDjI</ref> ====ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ==== # ಸಮಗ್ರ ಸಾಧಕ ರಾಮದಾಸ್ - ಕಾಂತಾವರ ಕನ್ನಡ ಸಂಘ ಪ್ರಕಾಶನ ಮೂಡುಬಿದರೆ -೨೦೧೫ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : # ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ಟರ ಬದುಕು -ಬರಹ - ಸಿವಿಜಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೮ # ====ತುಳು ಅನುವಾದ==== # ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತೆ - ಎಸ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೨೨ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-93-92424-22-9 # # ಮಹಾಮ್ಮಾಯಿ (ಕನ್ನಡ ಮೂಲ: ಡಾ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ ) - ಮಣಿಪಾಲ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ -೨೦೧೭ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-93-82460-65-7<ref>{{Cite web |url=https://www.99bookscart.com/book/9789382460657/mahammayi---paperback-tulu |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-08-27 |archive-date=2023-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827104801/https://www.99bookscart.com/book/9789382460657/mahammayi---paperback-tulu |url-status=dead }}</ref> # # ನಾಗಮಂಡಲ (ಕನ್ನಡ ಮೂಲ: ಡಾ.ಗಿರೀಶ ಕಾರ್ನಾಡ)- ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಉಡುಪಿ- ೨೦೧೩ # # ಅಂತರ (ಮರಾಠಿ ಮೂಲ: ಅಶೋಕ ಪಾಟೋಳೆ) -ರಜತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ ಶಿವಮೊಗ್ಗ - ೨೦೧೧ ====ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧ==== # ಮೊಗ್ಗಿನ ಮಾತು - ಮಣಿಪಾಲ ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಪ್ರೆಸ್, ಮಣಿಪಾಲ - ೨೦೧೫ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-93-82460-30-5 ====ಕಥಾ ಸಂಕಲನ==== # ಜೀವ ವಿಹಂಗಮ - ಸಿವಿಜಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೮ ====ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು==== # ಮೊಗೇರಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗರ ವಾಚಿಕೆ - ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ -೨೦೨೨ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್:789395 553346<ref>https://www.exoticindiaart.com/book-author/katyayini+kunjibettu/</ref> # # ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಜ್ಞೆ - ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ -೨೦೨೨ # # ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯರ ವಾಚಿಕೆ - ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ - ೨೦೧೮ ಐಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ : 978-93-8759-268-1 # # ಎಳೆಯರ ಪಳಕಳ - ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪ್ರಕಾಶನ ಬೆಂಗಳೂರು-೨೦೧೧ ===ಅಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು=== # ಕಾಯತಂಬೂರಿ - ನಾಟಕ # ಭಾಸನ &#39;ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾಯೋಗ- ತುಳು ಅನುವಾದ # ಪೋಲಿಸ್ - ( ಮೂಲ: ರಾಜೇಂದ್ರ ಕಾರಂತ) - ತುಳು ಅನುವಾದ # ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ - ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ. # ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ೧. ಕನಕ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ- ೨೦೧೯ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂತಕವಿ ಕನಕದಾಸ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ]].<ref>https://news13.in/archives/172499</ref> ೨. [[ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿ]] ಬಹುಮಾನ (ನಾಟಕ: ಪಗಡೆ ಹಾಸು) - ೨೦೧೮ ೩. [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ]] ಬಹುಮಾನ (ನಾಟಕ: ಗುಳಿಯಪ್ಪ ) - ೨೦೧೬ ೪.ಲೀಲಾವತಿ ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಸಿಂಧೂರ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ವಿಮರ್ಶೆ; ಒಳದನಿಯ ಪಲುಕುಗಳು) - [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]]- ೨೦೧೪ ೫.ಅರಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ( ಮಕ್ಕಳ ಮೂರು ನಾಟಕಗಳು)- ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ - 2011<ref>{{Cite web |url=https://avadhimag.in/%e0%b2%a8%e0%b3%83%e0%b2%aa%e0%b2%a4%e0%b3%81%e0%b2%82%e0%b2%97-%e0%b2%85%e0%b2%b0%e0%b2%b3%e0%b3%81-%e0%b2%b8%e0%b2%be%e0%b2%b9%e0%b2%bf%e0%b2%a4%e0%b3%8d%e0%b2%af-%e0%b2%aa%e0%b3%8d%e0%b2%b0/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-08-27 |archive-date=2023-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230827100148/https://avadhimag.in/%E0%B2%A8%E0%B3%83%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%97-%E0%B2%85%E0%B2%B0%E0%B2%B3%E0%B3%81-%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0/ |url-status=dead }}</ref> ೬. ಮಲ್ಲಿಕಾ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕಾದಂಬರಿ &#39;ತೊಗಲು ಗೊಂಬೆ)-ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು<ref>https://vijayatimes.com/jatyateeta-parikalpane-namma</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ== * [https://www.youtube.com/watch?v=3iQu8jU7nX4 ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಅವರಿಗೆ ಉಡುಪಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಶ್ವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ' ಪ್ರಭಾವತಿ ಶೆಣೆೈ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಶೆಣಿೈ ದಂಪತಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 'ವಿಶ್ವಪ್ರಭಾ ಪುರಸ್ಕಾರ -೨೦೨೪' ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಅವರ ಅಭಿನಂದನಾ ಭಾಷಣ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಉಪನ್ಯಾಸಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಬರಹಗಾರ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] n755zoxkxa1v4pz3emm100ox4dbm8az 0 153324 1383192 1382511 2026-08-18T00:08:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383192 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಎಲಿಜಬೆತ್ ಸ್ಪೆಲ್ಕೆ | image = Elizabeth Spelke - 26931829525.jpg | alt = ಸ್ಪೆಲ್ಕೆ | birth_date = {{birth date and age|1949|05|28|mf=y}} | fields = ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಅರಿವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ | workplaces = ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | education =ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್ ಕಾಲೇಜ್ | website = http://harvardlds.org/our-labs/spelke-labspelke-lab-members/elizabeth-spelke/ }} '''ಎಲಿಜಬೆತ್ ಶಿಲಿನ್ ಸ್ಪೆಲ್ಕೆ''' ಎಫ್‌ಬಿಎ ರವರು (ಜನನ ಮೇ ೨೮, ೧೯೪೯) [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ]] ಸೈಕಾಲಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅರಿವಿನ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಿಂದ, ಅವರು ಅರಿವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದರು. ಮಾನವರು ಸಹಜವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="core">{{Cite journal|last=Spelke|first=Elizabeth|title=Core Knowledge|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2000-11_55_11/page/1233|journal=American Psychologist|date=2000|volume=55|issue=11|pages=1233–1243|doi=10.1037/0003-066X.55.11.1233|pmid=11280937}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವಿನ ಅರಿವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಚರ್ಚೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="sexdeb">{{Cite web |title=Edge: THE SCIENCE OF GENDER AND SCIENCE |url=https://www.edge.org/3rd_culture/debate05/debate05_index.html |access-date=2022-09-02 |website=www.edge.org}}</ref> ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಸಮಾನತೆಯ ಯಾವುದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="sexdiff">{{Cite journal|last=Spelke|first=Elizabeth|title=Differences in Intrinsic Aptitude for Mathematics and Science?|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2005-12_60_9/page/950|journal=American Psychologist|date=2005|volume=60|issue=9|pages=950–958|doi=10.1037/0003-066X.60.9.950|pmid=16366817}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ == ಸ್ಪೆಲ್ಕೆರವರು ತಮ್ಮ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ರಾಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಜೆರೋಮ್ ಕಗನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಬಂಧವು ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಶಿಶುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏನನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಅರಿವಿನ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಕಾರ್ನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಲೀನರ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ರವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಲಿತರು. ಅವರ ಮೊದಲ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪೋಸ್ಟ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೊದಲು ಕಾರ್ನೆಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಎಂ ಐ ಟಿ]]ಯ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರು ೨೦೦೧ ರಿಂದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="cv">Spelke, Elizabeth. Curriculum Vita [pdf]. http://www.wjh.harvard.edu/~lds/pdfs/spelkecv_mar07.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129020326/http://www.wjh.harvard.edu/~lds/pdfs/spelkecv_mar07.pdf |date=2014-11-29 }}</ref> ಸ್ಪೆಲ್ಕೆ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="AAAS">{{Cite web |title=Book of Members, 1780-2010: Chapter S |url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterS.pdf |access-date=7 April 2011 |publisher=American Academy of Arts and Sciences}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೯ ರ ಜೀನ್ ನಿಕೋಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{Cite web |date=16 Jul 2015 |title=British Academy Fellowship reaches 1,000 as 42 new UK Fellows are welcomed |url=https://www.britac.ac.uk/news/british-academy-fellowship-reaches-1000-42-new-uk-fellows-are-welcomed}}</ref> ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೆಲ್ಕೆ ಅರಿವಿನ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸಿ.ಎಲ್.ಡಿ ಕಾರ್ವಾಲೋ-ಹೆನೆಕೆನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. <ref>{{Cite web |title=Heineken Prizes - Elizabeth Spelke |url=https://www.knaw.nl/en/awards/heineken-prizes/elizabeth-spelke |access-date=10 May 2016 |publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences |archive-date=13 ಮೇ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160513024842/https://www.knaw.nl/en/awards/heineken-prizes/elizabeth-spelke |url-status=dead }}</ref>ಇವರಿಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಉರುಗ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪೆಲ್ಕೆಗೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕಾಸಾ ಪದವಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Honoris Causa Elizabeth Spelke |url=https://www.harvardlds.org/our-labs/spelke-labspelke-lab-members/elizabeth-spelke/ |access-date=2023-11-05 |archive-date=2017-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110034907/https://www.harvardlds.org/our-labs/spelke-labspelke-lab-members/elizabeth-spelke/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Honoris Causa for Elizabeth Spelke in Uruguay |url=https://udelar.edu.uy/portal/2022/12/honoris-causa-a-elizabeth-spelke-ciencia-basada-en-buenas-preguntas/ |access-date=2023-11-05 |archive-date=2022-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218182735/https://udelar.edu.uy/portal/2022/12/honoris-causa-a-elizabeth-spelke-ciencia-basada-en-buenas-preguntas/ |url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರಯೋಗಗಳು == ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಆಫ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ರಾಬರ್ಟ್ ಫ್ಯಾಂಟ್ಜ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ''ಆದ್ಯತೆಯ ನೋಟವನ್ನು'' ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಶಿಶುಗಳ ಅರಿವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿ ಅವರ ಗಮನವು ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಸಮಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂಶೋಧಕರು ಮಗುವಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ತೋರಿಸಬಹುದು. ಮಗುವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಗುವು ಹೊಸ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಮಗು ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳ್ಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೂಲಕ, ಶಿಶುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ, ಸಹಜ ಮಾನಸಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲು ಸ್ಪೆಲ್ಕೆ ತನ್ನ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿದರು. [[ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್]] ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಊಹೆಗೆ ಇದು ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿಶುಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅರಿವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇವರ ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳುತ್ತದೆ. == ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಚರ್ಚೆ == ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಮ್ಮರ್ಸ್, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಪುರುಷರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಊಹಿಸಿದರು. ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಡುವಿನ ಸಹಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಪುರುಷ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚು ವಿಪರೀತವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ಅವರ ಮಾತು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸ್ಪೆಲ್ಕೆ ಸಮ್ಮರ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಬಲ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವನ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. <ref name="sexdeb"/> ೫ ತಿಂಗಳಿಂದ ೭ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಮಾನಸಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news |last=Angier |first=Natalie |last2=Chang |first2=Kenneth |date=2005-01-24 |title=Gray Matter and Sexes: A Gray Area Scientifically |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2005/01/24/science/gray-matter-and-sexes-a-gray-area-scientifically.html |access-date=2022-09-02 |issn=0362-4331}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="1"></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20090104004408/http://www.wjh.harvard.edu/~lds/spelke.html ಸ್ಪೆಲ್ಕೆಯ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್] * [https://www.harvardlds.org/our-labs/spelke-labspelke-lab-members/ ಸ್ಪೆಲ್ಕೆ ಲ್ಯಾಬ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231130180852/https://www.harvardlds.org/our-labs/spelke-labspelke-lab-members/ |date=2023-11-30 }} * [https://www.nytimes.com/2012/05/01/science/insights-in-human-knowledge-from-the-minds-of-babes.html ಸ್ಪೆಲ್ಕೆಯ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್] * [https://web.archive.org/web/20090416140252/http://edge.org/3rd_culture/bios/spelke.html Spelke ನ Edge.org ಪ್ರೊಫೈಲ್] * Bloggingheads.tv ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪೆಲ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜೋಶುವಾ ನೋಬ್ [http://bloggingheads.tv/diavlogs/16722 ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ವೀಡಿಯೊ (ಮತ್ತು ಆಡಿಯೊ)] * ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಟಾಲ್ಬೋಟ್, ''ಬೇಬಿ ಲ್ಯಾಬ್'', ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್. 4, 2006.'' ''https://web.archive.org/web/20090122052520/http://www.newamerica.net/publications/articles/2006/the_baby_lab'' {{Psychology}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] 2waph7epcb0uxbjajxgp8ah199l9t29 2 158147 1383201 1243222 2026-08-18T04:04:54Z Pragathi. BH 88266 1383201 wikitext text/x-wiki ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. sz22cthtqc24k6hvt33v1ewqc1gt6sk 1383202 1383201 2026-08-18T04:09:45Z Pragathi. BH 88266 1383202 wikitext text/x-wiki ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. [ ೨ ] ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. lwwg47gd632ryz0kg8ascvppfr7ngl1 1383203 1383202 2026-08-18T04:18:39Z Pragathi. BH 88266 1383203 wikitext text/x-wiki ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. 8406prav6o01sv78k6ollwpc1vblll5 1383223 1383203 2026-08-18T05:10:37Z Pragathi. BH 88266 1383223 wikitext text/x-wiki ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [ 3 ] ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. t25rudrc5y3prnnecchmqo62eco01cg 1383224 1383223 2026-08-18T05:11:56Z Pragathi. BH 88266 1383224 wikitext text/x-wiki ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [ 3 ] ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು . [ 5 ] ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. [ 6 ] 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== fveg0zvfsc0kxtsiuxilrfdpjed32wa 1383225 1383224 2026-08-18T05:13:26Z Pragathi. BH 88266 1383225 wikitext text/x-wiki ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== lg1242v4qwo3lhblj2widwlnb0jx1ql 1383226 1383225 2026-08-18T05:16:55Z Pragathi. BH 88266 1383226 wikitext text/x-wiki ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> rjbgss5452yjyko9dce2kimyozmgszf 1383227 1383226 2026-08-18T05:25:09Z Pragathi. BH 88266 1383227 wikitext text/x-wiki ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. [ 10 ] ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 8y4lofnimhie7yt20252ewdjb0xyjcp 1383228 1383227 2026-08-18T05:26:58Z Pragathi. BH 88266 1383228 wikitext text/x-wiki ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-10</ref> ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 43tk8ns9bp2nava8jn75nry3ecalx75 1383229 1383228 2026-08-18T05:28:24Z Pragathi. BH 88266 1383229 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 reconstruction of the Golden Gate, pictured in 2018 after major renovations | former_names = | native_name = {{lang|uk|Золоті ворота}} | status = Used as a museum | building_type = [[Fortification]]s | architectural_style = | address = Volodymyrska St, 40А | location_town = Kyiv | location_country = Ukraine | current_tenants = Golden Gate Museum | construction_start_date = 1017 | completion_date = 1024 | client = | owner = [[National Reserve "Sophia of Kyiv"]] | other_dimensions = {{convert|10.5|m|abbr=on}} wide x {{convert|32|m|abbr=on}} high | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Золоті Ворота (Руїни Золотих Воріт)}} (''Golden Gate (Ruins of the Golden Gate)'') |designation1_type = Architecture, History |designation1_number = 260073-Н }} }} ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-10</ref> ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 6nfoow60inmweqvg7j03bo6rd1okyu9 1383230 1383229 2026-08-18T05:31:45Z Pragathi. BH 88266 1383230 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 reconstruction of the Golden Gate, pictured in 2018 after major renovations | former_names = | native_name = {{lang|uk|Золоті ворота}} | status = Used as a museum | building_type = [[Fortification]]s | architectural_style = | address = ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸೇಂಟ್, 40А, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | location_town = ಕೈವ್ | location_country = ಉಕ್ರೇನ್ | current_tenants = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ | construction_start_date = 1017 | completion_date = 1024 | client = | owner = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೀವ್" | other_dimensions = {{convert|10.5|m|abbr=on}} wide x {{convert|32|m|abbr=on}} high | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Золоті Ворота (Руїни Золотих Воріт)}} (''Golden Gate (Ruins of the Golden Gate)'') |designation1_type = Architecture, History |designation1_number = 260073-Н }} }} ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-10</ref> ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== tqx0g64b79ojawio7o5ziafuh5fb2ws 1383231 1383230 2026-08-18T05:33:18Z Pragathi. BH 88266 1383231 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 reconstruction of the Golden Gate, pictured in 2018 after major renovations | former_names = | native_name = ( ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅವಶೇಷಗಳು) ) | status = Used as a museum | building_type = [[Fortification]]s | architectural_style = | address = ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸೇಂಟ್, 40А, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | location_town = ಕೈವ್ | location_country = ಉಕ್ರೇನ್ | current_tenants = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ | construction_start_date = 1017 | completion_date = 1024 | client = | owner = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೀವ್" | other_dimensions = {{convert|10.5|m|abbr=on}} wide x {{convert|32|m|abbr=on}} high | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Золоті Ворота (Руїни Золотих Воріт)}} (''Golden Gate (Ruins of the Golden Gate)'') |designation1_type = Architecture, History |designation1_number = 260073-Н }} }} ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-10</ref> ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== djhgotav313sbecp6w1a6bajnbelpki 1383232 1383231 2026-08-18T05:36:07Z Pragathi. BH 88266 1383232 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 ರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಗಳ ನಂತರ 2018 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ | former_names = | native_name = ( ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅವಶೇಷಗಳು) ) | status = Used as a museum | building_type = [[Fortification]]s | architectural_style = | address = ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸೇಂಟ್, 40А, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | location_town = ಕೈವ್ | location_country = ಉಕ್ರೇನ್ | current_tenants = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ | construction_start_date = 1017 | completion_date = 1024 | client = | owner = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೀವ್" | other_dimensions = {{convert|10.5|m|abbr=on}} wide x {{convert|32|m|abbr=on}} high | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Золоті Ворота (Руїни Золотих Воріт)}} (''Golden Gate (Ruins of the Golden Gate)'') |designation1_type = ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಇತಿಹಾಸ |designation1_number = 260073-Н }} }} ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-10</ref> ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 3q8dz0x1jyse1fnzg80o028dmugg1eg 1383233 1383232 2026-08-18T05:38:06Z Pragathi. BH 88266 1383233 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 ರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಗಳ ನಂತರ 2018 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ | former_names = | native_name = ( ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅವಶೇಷಗಳು) ) | status = Used as a museum | building_type = [[Fortification]]s | architectural_style = | address = ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸೇಂಟ್, 40А, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | location_town = ಕೈವ್ | location_country = ಉಕ್ರೇನ್ | current_tenants = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ | construction_start_date = 1017 | completion_date = 1024 | client = | owner = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೀವ್" | other_dimensions = {{convert|10.5|m|abbr=on}} wide x {{convert|32|m|abbr=on}} high | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Золоті Ворота (Руїни Золотих Воріт)}} (''Golden Gate (Ruins of the Golden Gate)'') |designation1_type = ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಇತಿಹಾಸ |designation1_number = 260073-Н }} }} ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[File:Boleslaw Chrobry with Swietopelk near The Golden Gate in Kyiv MNK ND 11610.jpg|thumb|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಸ್ವ್ಯಾಟೊಪೋಲ್ಕ್ , ಸ್ಜೆರ್ಬಿಕ್ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ . ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ಚಿತ್ರಕಲೆ.]] ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-10</ref> ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== rv59bik1xk7anj4tbmk0btd8r7rtdqt 1383234 1383233 2026-08-18T05:40:32Z Pragathi. BH 88266 1383234 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 ರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಗಳ ನಂತರ 2018 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ | former_names = | native_name = ( ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅವಶೇಷಗಳು) ) | status = Used as a museum | building_type = [[Fortification]]s | architectural_style = | address = ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸೇಂಟ್, 40А, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | location_town = ಕೈವ್ | location_country = ಉಕ್ರೇನ್ | current_tenants = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ | construction_start_date = 1017 | completion_date = 1024 | client = | owner = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೀವ್" | other_dimensions = {{convert|10.5|m|abbr=on}} wide x {{convert|32|m|abbr=on}} high | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Золоті Ворота (Руїни Золотих Воріт)}} (''Golden Gate (Ruins of the Golden Gate)'') |designation1_type = ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಇತಿಹಾಸ |designation1_number = 260073-Н }} }} ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[File:Boleslaw Chrobry with Swietopelk near The Golden Gate in Kyiv MNK ND 11610.jpg|thumb|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಸ್ವ್ಯಾಟೊಪೋಲ್ಕ್ , ಸ್ಜೆರ್ಬಿಕ್ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ . ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ಚಿತ್ರಕಲೆ.]] ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> [[File:2017-05-18 Interior of Golden Gate (Kiev).jpg|thumb|ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಒಳಾಂಗಣ]] ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-10</ref> ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== souxc9g5s0j8817k7lvz7h8ikxyzwe4 1383235 1383234 2026-08-18T05:41:54Z Pragathi. BH 88266 1383235 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 ರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಗಳ ನಂತರ 2018 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ | former_names = | native_name = ( ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅವಶೇಷಗಳು) ) | status = Used as a museum | building_type = [[Fortification]]s | architectural_style = | address = ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸೇಂಟ್, 40А, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | location_town = ಕೈವ್ | location_country = [[ಉಕ್ರೇನ್]] | current_tenants = [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್|ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್]] ಮ್ಯೂಸಿಯಂ | construction_start_date = 1017 | completion_date = 1024 | client = | owner = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೀವ್" | other_dimensions = {{convert|10.5|m|abbr=on}} wide x {{convert|32|m|abbr=on}} high | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Золоті Ворота (Руїни Золотих Воріт)}} (''Golden Gate (Ruins of the Golden Gate)'') |designation1_type = ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಇತಿಹಾಸ |designation1_number = 260073-Н }} }} ಸುಮಾರು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[File:Boleslaw Chrobry with Swietopelk near The Golden Gate in Kyiv MNK ND 11610.jpg|thumb|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಸ್ವ್ಯಾಟೊಪೋಲ್ಕ್ , ಸ್ಜೆರ್ಬಿಕ್ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ . ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ಚಿತ್ರಕಲೆ.]] ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> [[File:2017-05-18 Interior of Golden Gate (Kiev).jpg|thumb|ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಒಳಾಂಗಣ]] ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-10</ref> ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== f81gdtwbyr5xk7xltmxf0lbnl8d92gi 1383296 1383235 2026-08-18T11:50:22Z Pragathi. BH 88266 1383296 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ . [ 2 ] ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. [ 3 ] ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. [ 2 ] ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . [ 4 ] ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಇತಿಹಾಸ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ. ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. [ 5 ] ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , [ ೨ ] ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. [ ೬ ] ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. [ ೩ ] ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. [ 7 ] ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. [ 7 ] [ 8 ] eyzukya45pwjlouut1v4t6wx2ljey1o 1383297 1383296 2026-08-18T11:51:31Z Pragathi. BH 88266 1383297 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. [ 3 ] ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . [ 4 ] ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಇತಿಹಾಸ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ. ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. [ 5 ] ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , [ ೨ ] ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. [ ೬ ] ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. [ ೩ ] ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. [ 7 ] ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. [ 7 ] [ 8 ] hbgi4zn5ipv75nmlrbv95x2uy5ljow1 0 158179 1383155 1335418 2026-08-17T15:49:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383155 wikitext text/x-wiki ಅರಿಶಿನ ಎಲೆ ಕಡುಬು ಪಾಕವಿಧಾನವನ್ನು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಈರೆಡ್ಡ್ಯೆ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ[[ನಾಗ ಪಂಚಮಿ]] ಯ ದಿನದಂದು ಮಾಡುವ ಕ್ರಮ ಇದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ಬೆಲ್ಲ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಅರಿಶಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅರಿಶಿನ ಎಲೆ ಕಡುಬು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈರಡ್ಯೆ ಅಥವಾ ಅರಿಶಿನ ಎಲೆ ಕಡುಬು ತುಂಬಾ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಟೇಸ್ಟಿ ಆವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಸಿಹಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಅಥವಾ ಕಡುಬು ಪಾಕವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಾ ರುಚಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಾಳೆ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಯೂ ಈ ಕಡುಬು ಅಥವಾ ಡಂಪ್ಲಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅರಿಶಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕಡುಬು ರುಚಿ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಈ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೀವು ಕಾಯಿ ಕಡುಬು ಮತ್ತು ಕರ ಕಡುಬು ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಈರಡ್ಯೆ<ref>{{Cite web |url=https://vegrecipesofkarnataka.com/221-eeradye-recipe-arishina-ele-kadubu-turmeric-leaves.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-07-14 |archive-date=2024-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706085302/https://vegrecipesofkarnataka.com/221-eeradye-recipe-arishina-ele-kadubu-turmeric-leaves.php |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬುದು ತುಳು ಹೆಸರು, ಇಲ್ಲಿ "ತುಳು"[[ತುಳುನಾಡಿನ ಗಟ್ಟಿ]] ಎಂಬುದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಅರಿಶಿನ ಎಲೆ ಕಡುಬು ಅಥವಾ ಅರಿಶಿನ ಎಲೆ ಗಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ನೆನೆಸಿ ರುಬ್ಬುವ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತ ಪಾಕವಿಧಾನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೆಳುವಾದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮೃದುವಾದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು ಬಳಸಿ, ಸುಲಭವಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು. == ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು == * ಅಕ್ಕಿ * ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ತುರಿ * ಬೆಲ್ಲ * ತುಪ್ಪ * ಏಲಕ್ಕಿ * ಉಪ್ಪು * ಅರಶಿನ ಎಲೆ == ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು == ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ತುರಿದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಬೆಲ್ಲ, ಕ ಸೇರಿಸಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ. ಅರಿಶಿನ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅರಿಶಿನದ ಎಲೆ ಹರಡಿದ ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹಾಕಿ ನಂತರ ತೆಂಗಿನ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸಮವಾಗಿ ಹರಡಿ.ಅದರ ಎಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ಇಡ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖ == {{reflist}} {{ತುಳುನಾಡಿನ_ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಟಿ ತಿನಿಸುಗಳು]] d80643r140wa0parw0f0atetxgzj33t 2 158247 1383292 1383056 2026-08-18T11:43:03Z Hariprasad Shetty10 87270 1383292 wikitext text/x-wiki {{short description|Bell tower in Kyiv, Ukraine}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox historic site | name = Bell Tower of <br />ಸಂತ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ | native_name = Дзвіниця Софійського собору | native_name_lang = ಯುಕೆ | image = Дзвіниця собору Святої Софії в Києві, Україна.jpg | image_size = | caption = ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಕೈವ್ ನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ | location =ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, 24, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | mapframe = | architect = [[Gottfried Johann Schädel]]<ref name="прав" /><ref>Відбудова у 1744–1748 роках</ref> | length = | width = | height = {{convert|76|m}} | beginning_label = ಪ್ರಾರಂಭ ದಿನಾಂಕ | beginning_date = 1699<ref name="прав" /><ref name="запов"/><ref name="софсоб">{{cite web|url=http://sofiyskiy-sobor.polnaya.info/ua/dzvinnycya_sofiivskogo_soboru.shtml|title=ДЗВІНИЦЯ|publisher=Національний історико-культурний заповідник «Софія Київська»|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314000702/http://sofiyskiy-sobor.polnaya.info/ua/dzvinnycya_sofiivskogo_soboru.shtml|archive-date=14 March 2014}}</ref><ref name="тех"/> | built = 1706<ref name="прав" /><ref name="запов" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /> | restored = 1744–1748 | coordinates = {{Coord|50|27|10.4|N|30|30|55.1|E|scale:30000|display=inline,title}} | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | WHS = | official_name = Saint-Sophia Cathedral | part_of = Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra | criteria = i, ii, iii, iv | ID = 527 | coordinates = | year = 1990 | extension = <!-- optional --> | danger = 2023 | area = <!-- optional --> | buffer_zone = <!-- optional --> | website = <!-- optional --> | pushpin_map = <!-- optional --> | map_caption = <!-- optional --> | map_size = <!-- optional --> | pushpin_relief = <!-- "1" for relief map - if available --> | child = yes | embedded = <!-- optional; use to embed another infobox template within this one, e.g. {{Location map many}} --> }} | designation1 = UKRAINE NATIONAL | designation1_number = 260072/2-Н | designation1_type = Architecture | designation1_offname = {{Lang|uk|Дзвіниця}} (''Bell tower'') }} ಕೈವ್ ನಲ್ಲಿರುವ '''ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ''ವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ (ಕೊಸಾಕ್) ಬರೊಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref name="уі" >Софійський собор та монастир. Україна Інкогніта. Архів оригіналу за 17 березня 2015. Процитовано 29 березня 2015.</ref><ref name="уі2" >Топ-10 Україна Інкогніта (2014). Дзвіниці. Україна Інкогніта. Архів оригіналу за 2 квітня 2015. Процитовано 29 березня 2015.</ref> ಇದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೈವ್ ನಗರದ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="уі2" /><ref>{{cite web|url=http://visitkiev.ua/place/42|title=Софія Київська|publisher=VisitKiev.ua|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411044329/http://visitkiev.ua/place/42|url-status=dead|archive-date=11 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://prostir.museum/ua/post/32822|title="Софія Київська" запрошує на вечірню екскурсію "Київ з оглядового майданчика Софійської дзвіниці"|last=Почайнінська|first=Олена|date=30 May 2014|publisher=Музейний простір|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402102439/http://prostir.museum/ua/post/32822|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಇದನ್ನು 1699-1706 ರಲ್ಲಿ <ref name="запов" >ДЗВІНИЦЯ. Національний історико-культурний заповідник «Софія Київська». Архів оригіналу за 14 березня 2014. Процитовано 29 березня 2015.</ref><ref name="тех" >Шокарев В. С. Науково-технічний супровід дзвіниці Софійського собору. — Збірник наукових праць [Полтавського національного технічного університету ім. Ю. Кондратюка]. Сер. : Галузеве машинобудування, будівництво. — 2013. — Т. 3(2). — С. 393–401.</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಇವಾನ್ ಮಜೆಪಾ ಅವರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="прав" /> ಗಾಟ್‌ಫ್ರೈಡ್ ಜೋಹಾನ್ ಸ್ಕಾಡೆಲ್ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು 1744–1748 ರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1851–1852 ರಲ್ಲಿ ಡಯೋಸಿಸನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[:uk:Спарро Павло Іванович|ಪಾಲ್ ಸ್ಪಾರೊ]] ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="запов" /> ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಮೇಲಿನ ನಗರ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಕೈವ್ ನಲ್ಲಿ ಲಂಬವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ.<ref name="прав" /> ಇದು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಯಾರಣ್ಯ"ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>Софійський собор. Національний заповідник «Софія Київська». Архів оригіналу за 29 березня 2015. Процитовано 29 березня 2015.</ref> ಈ ಗೋಪುರವನ್ನು UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ ಎಂದು ಸಂಖ್ಯೆ 527 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ (ಸಂತ ಸೋಫಿಯಾದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ).<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/527%20Kiev:|title=Kiev: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kiev-Pechersk Lavra|publisher=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402125749/http://whc.unesco.org/en/list/527%20Kiev:|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಾಜ್ಯ ನೋಂದಣಿ/ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಮಾರಕ.<ref>{{cite web|url=http://www.guoks.gov.ua/obyekty-kulturnoyi-spadshchyny-v-m-kyyevi|title=Об'єкти культурної спадщини в м. Києві|publisher=Управління охорони культурної спадщини|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112816/http://www.guoks.gov.ua/obyekty-kulturnoyi-spadshchyny-v-m-kyyevi|url-status=dead|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಎತ್ತರ 76 ಮೀಟರ್.<ref name="прав" /><ref name="запов" /><ref>Дзвіниця. Національний заповідник «Софія Київська». Архів оригіналу за 29 березня 2015. Процитовано 29 березня 2015.</ref><ref>{{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/624-2003-%D0%BF#Text|title=Про затвердження Комплексної програми збереження об'єктів Національного заповідника "Софія Київська" на 2003–2010 роки|website=rada.gov.ua|date=29 March 2022}}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ===ವಿವರಣೆ=== ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಗೋಪುರದ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೇಸ್ {{convert|20 by 14|m}} ಅಳತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎತ್ತರ {{convert|76|m}}. ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತವು 1.5 to 2 m (5 to 7 ft) ದಪ್ಪವಿರುವ ಅಡ್ಡ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಲಂಬ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎತ್ತರದ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರ ಗೋಡೆಯ ದಪ್ಪವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ - ಬಹುಶಃ ಮೊದಲನೆಯದರ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಕಮಾನು ಕಮಾನುಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಹಂತಗಳು ಅಂತರ-ಅಂತಸ್ತಿನ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೋಪುರವು ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಧಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಯ ಕಂಭಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="запов" /><ref name="тех" /> [[File:Національний заповідник «Софія Київська»10.jpg|thumb|ವಾಯುವಿಹಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಹ್ಯ ಗೋಡೆಯ ಅಲಂಕಾರ.]] ===ಸಂಯೋಜನೆ=== 1699–1706 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂಲ ರಚನೆಯಿಂದ, ಇಂದಿಗೂ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಒಂದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಕೆಳಗಿನ ಹಂತಗಳು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಭುಜಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಎರಡು ಮೇಲಿನ ಹಂತಗಳು ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಕುಪೋಲಾ ಏರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಶಿಲುಬೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳಿಂದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ನ ಕಾರ್ನಿಸ್‌ಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಲಂಬವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪಿಲಾಸ್ಟರ್ಗಳಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೂಡುಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಹಂತಗಳು ತೆರೆದ ಗಾಳಿ [[ಕಮಾನು]] ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಶೇಖರಣಾ ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಇದೆ.<ref name="запов" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /> [[File:Saint Sophia Cathedral in Kiev 006.jpg|thumb|ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಮೂರನೇ ಹಂತ (ಪೂರ್ವದ ಮುಂಭಾಗ); ನೀವು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸಂತ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಅವರ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.]] ===ಅಲಂಕಾರ=== ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಅಲಂಕಾರವು ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಗಾರೆ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವು ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಕೃತಿಗಳು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ಕ್ಯುಪಿಡ್ಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು, ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂವುಗಳು, ಹೂಗುಚ್ಛಗಳು, [[ಹಾರ]]ಗಳು, ಗೂಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಡಾಚಿನ್ಗಳು, ಹೆರಾಲ್ಡಿಕ್ ಎರಡು ತಲೆಯ ಹದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಸೋಫಿಯಾ ಸ್ಕ್ವೇರ್ (ಸೋಫಿಸ್ಕಾ ಪ್ಲೋಶ್ಚಾ) ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವ ಪೂರ್ವದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ದಿ ಅಪೊಸ್ತಲ್ ಮತ್ತು ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್/ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ - ಕೀವನ್ ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕರು - ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಠದ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ರಾಫೆಲ್ (ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ)/ಆರ್ಚಾಂಗೆಲ್ ರಾಫೆಲ್ ಮತ್ತು ಅಪೊಸ್ತಲ ತಿಮೋತಿ ಅವರ ಆಕೃತಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಪೋಷಕರಾದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ಸ್ ರಾಫೆಲ್ ಜಬೊರೊವ್ಸ್ಕಿ (1731–1747), ಮತ್ತು [[:uk:Тимофій (Щербацький)|ತಿಮೋತಿ ಶೆರ್ಬಾಟ್ಸ್ಕಿ]] (1748–1757) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂಭಾಗಗಳ ಸ್ಟಕೋ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಝೋವ್ಕ್ವಾ [[:uk:Стобенський Іван|ಇವಾನ್]] ನಿಂದ [[:uk:Стобенський Степан|ಸ್ಟೆಪನ್ ಸ್ಟೊಬೆನ್ಸ್ಕಿ]] ವರೆಗಿನ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದದ್ದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಟಕೋ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="прав" /><ref name="запов" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /> ===ಬಣ್ಣ ಯೋಜನೆ=== 1851–1852ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಗಳ ಬಣ್ಣ ಪಾಲಿಕ್ರೋಮ್ ಆಗಿತ್ತು. 1744–1748ರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ, ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು, ಗಾರೆ ಆಭರಣವನ್ನು ದಂತದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸಂತರು, ದೇವತೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು: ಮುಖ - ಹಳದಿ, ಕೂದಲು - ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳು - ಬಹುವರ್ಣ. ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ನಂತರ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಬಣ್ಣದ ಯೋಜನೆ ಇಂದಿಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರದ ಬಣ್ಣವು ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ದಂತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ತೀವ್ರತೆಯ ವೈಡೂರ್ಯದ ಟೋನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ವೈಡೂರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಚಿನ್ನದ ಕುಪೋಲಾದ ಕಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಸ್ನೇಹಶೀಲತೆಯ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="прав" /><ref name="запов" /><ref name="тех" /> ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಮೊದಲ ತಿಳಿದಿರುವ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ=== [[File:Софійський собор у 1651 році. Малюнок Абрагама ван Вестерфельда.jpg|left|thumb|ಎ. ವ್ಯಾನ್ ವೆಸ್ಟರ್‌ಫೆಲ್ಡ್ (1651) ಅವರ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ (ಬಲ).]] ಮೊದಲ ತಿಳಿದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು <ref>На плані Києва Ушакова (підписана «Колокольня»); див. прим. №&nbsp;16</ref> ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಆಧುನಿಕ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ನಿಂತಿತು.<ref name="еіу">Жарких М.І. Софійський монастир у Києві // Енциклопедія історії України. — К. : Наукова думка, 2012. — Т. 9. — С. 718–724. — ISBN 978-966-00-1290-5.</ref> ಮರದ ಬೆಲ್ ಟವರ್ ಅನ್ನು ಡಚ್ ಕಲಾವಿದನ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ [[:uk:Абрагам ವಾನ್ ವೆಸ್ಟರ್ಫೆಲ್ಡ್|ಅಬ್ರಹಾಂ ವ್ಯಾನ್ ವೆಸ್ಟರ್ಫೆಲ್ಡ್]] (1651) ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್ ಉಷಕೋವ್ (1695) ರ ಕೈವ್ ನಗರದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.kievograd.org/karty|title=Киевоград. Карты. 1695. План Ушакова|language=ru|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140918225455/http://www.kievograd.org/karty|url-status=live|archive-date=18 September 2014}}</ref> ಇದನ್ನು ಬಹುಶಃ 1633–1647ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋ ಮೊಹಿಲಾ ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು - ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರದೇಶವು ಎತ್ತರದ ಮರದ ಬೇಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="жарк17">{{cite web|url=http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/17Cent.html|title=Архітектурний ансамбль Софійського собору. Розпланування 17 ст.|author=Микола Жарких|publisher=Персональний сайт Миколи Жарких|access-date=31 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404060649/http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/17Cent.html|archive-date=4 April 2015}}</ref> ಈ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತಿನದ್ದಾಗಿತ್ತು,<ref name="еіу" /><ref>В деяких джерелах вказується, що триярусна&nbsp;— див. прим. №&nbsp;19</ref> ಮೊದಲ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧವೃತ್ತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಕಮಾನು ಇದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಲಾಗ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರೆದ ಗ್ಯಾಲರಿ ಇತ್ತು, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಕೆತ್ತಿದ ಬ್ಯಾಲಸ್ಟರ್ಗಳ ಪ್ಯಾರಪೆಟ್ ಇತ್ತು. ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ದುಂಡಗಿನ ಕಿಟಕಿಗಳಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ - ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ರಂಧ್ರಗಳು ಇದ್ದವು. ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಮ್ಮಟವಿತ್ತು.<ref name="прав" /><ref name="жарк17" /> ೧೬೫೪ ಮತ್ತು ೧೬೫೬ ರಲ್ಲಿ ಕೈವ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಿರಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಅಲೆಪ್ಪೊದ ಪಾಲ್, ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಅವನು ನೋಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮರದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದನು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿದನು.<ref name="жарк17" /> 1697 ರಲ್ಲಿ ಮಠದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಕಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಮರದ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶವಾದವು.<ref name="прав" /><ref name="садиба">{{cite web|url=http://www.alyoshin.ru/Files/publika/ernst/ernst_kyiv_047.html|title=СТАРЕ МІСТО. САДИБА СОФІЙСЬКОГО СОБОРУ|author=За редакцією Федора Ернста|publisher=Київ. Провідник|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112114/http://www.alyoshin.ru/Files/publika/ernst/ernst_kyiv_047.html|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 1651 ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಚತುರ್ಭುಜಾಕೃತಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎತ್ತರದ ಮರದ ಕಟ್ಟಡವು ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿ=== ಹೊಸ ಬರೊಕ್ ಕಲ್ಲಿನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು 1699 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1706 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇದು ಮಠದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="тех" /> ಹೆಟ್ಮನ್ ಇವಾನ್ ಮಜೆಪಾ ಅವರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ [[:uk:Варлаам (Ясинський)|ವರ್ಲಾಮ್ (ಯಾಸಿನ್ಸ್ಕಿ)]] ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯ ಹೆಸರು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಪಟ್ಟಣದ ನಿವಾಸಿ "ಕಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್" ಸವ್ವಾ ಯಾಕೋವ್ಲೆವ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮೊದಲು ಮೂರು ಹಂತದ ಸಣ್ಣ ಗುಮ್ಮಟದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಎತ್ತರದ ಶಿಲುಬೆ ಮತ್ತು ಶಿಲುಬೆಯಿಂದ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="прав" /><ref name="уі" /><ref name="запов" /><ref name="тех" /><ref name="жарк18">{{cite web|url=http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/18Cent.html|title=Архітектурний ансамбль Софійського собору. Формування барокового ансамблю у 18 ст.|author=Микола Жарких|publisher=Персональний сайт Миколи Жарких|access-date=31 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103035/http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/18Cent.html|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಸ್ಥಳವು ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದನ್ನು ನಿಯಮಗಳಿಂದ (ಚರ್ಚ್ ಕಾನೂನುಗಳು) ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನಗರ ಯೋಜನಾ ಸಮೂಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ: ಹೀಗಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದೊಂದಿಗೆ ದೃಶ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು: ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ, ಲಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್/ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್, [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್|ಗೋಲ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[:uk:Жидівські ворота|ಲ್ವಿವ್]].<ref name="прав" /><ref name="жарк19">{{cite web|url=http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/19Cent.html|title=Архітектурний ансамбль Софійського собору. Пристосування (кін. 18 – кін. 19 ст.)|author=Микола Жарких|publisher=Персональний сайт Миколи Жарких|access-date=31 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402114042/http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/19Cent.html|archive-date=2 April 2015}}</ref> [[File:Софіївський монастир у Києві. Акварель М. Сажина. 1840-ві рр..jpg|thumb|left|1812 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಸೋಫಿಯಾ ಬೆಲ್ ಟವರ್. ಎಂ. ಸಜಿನಾ ಅವರಿಂದ ಜಲವರ್ಣ, 1840 ರ ದಶಕ]] ೧೭೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲ್ಟವಾ ಕದನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳ ಗಂಭೀರ ಸಭೆಯು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಗಳ ಬಳಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ವಿಜಯೋತ್ಸವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು."<ref name="прав" /><ref name="софсоб" /> ಪ್ರಾಚೀನ ಕಂದರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ,<ref name="запов" /><ref name="тех" /> ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಹಂತಗಳು ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 1742 ರ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ಅದು ತೀವ್ರಗೊಂಡು ಇಡೀ ಕಟ್ಟಡದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ, 1744 ರಲ್ಲಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೋಹಾನ್ ಸ್ಕಾಡೆಲ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಹಂತ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಭಾಗವನ್ನು "ಬಹುತೇಕ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ" ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಹೊಸ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಹಂತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಬರೊಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ. ಇದನ್ನು ಗಿಲ್ಡೆಡ್ ಸ್ಪೈರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬರೊಕ್ ಗುಮ್ಮಟದಿಂದ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲಸವನ್ನು ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ರಾಫೆಲ್ ಜಬೊರೊವ್ಸ್ಕಿಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು 1748 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="прав" /><ref name="уі" /><ref name="запов" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /><ref name="садиба" /> 1786 ರಲ್ಲಿ ಮಠವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಮಠ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತಕರಣ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಚರ್ಚ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಸಹ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿತು. 1807 ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ ಟವರ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದು, ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು 1812 ರಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ "ಹೊಸ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಪ್ರಕಾರ" ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಗುಮ್ಮಟವು ಒಂದು ಶಿಖರವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಳತೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ಉತ್ತಮ ಅನುಪಾತವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕುಗ್ಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗಾಗಲೇ ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಚೌಕ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಇದು ಬಲಗೊಂಡಿತು.<ref name="прав" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /><ref name="садиба" /> [[File:Софійський собор вже із чотириярусною дзвіницею. Фото кінця ХІХ століття.jpg|thumb|ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಈಗಾಗಲೇ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋ.]] ===ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ: 1930 ರ ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿ=== ಹಿಂದಿನ ಸೋಫಿಯಾ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ 1851–1852 ರ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ನೋಟವು ಅದರ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ, 1850 ರಲ್ಲಿ ಕೈವ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ನಿಕೋಲಸ್ I ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯೋಸಿಸನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[:uk:Спарро Павло Іванович|ಪಾವ್ಲೊ ಸ್ಪಾರೊ]] (ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಫೆಡರ್ ಸೊಲ್ಂಟ್ಸೆವ್ ಸಹ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು) ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇದನ್ನು ಬರೊಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಎತ್ತರದ ಬರೊಕ್ ಪಿಯರ್-ಆಕಾರದ ಮರದ ಕುಪೋಲಾವನ್ನು ಗಿಲ್ಡೆಡ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಶೀಟ್‌ಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಹಂತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳ ಹಂತಗಳ ಗಾರೆ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿತು, ಆದರೆ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಎತ್ತರವು 76 ಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಇದು ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ, ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಆಧುನಿಕತೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="прав" /><ref name="запов" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /><ref name="садиба" /> ಜನವರಿ 22, 1919 ರಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ನಡುವಿನ ಏಕೀಕರಣ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಗಳು ಮೊಳಗಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.pohlyad.com/istoria/n/74063|title=Злука УНР і ЗУНР: Як це було|last=Галечик|first=Володимир|date=22 January 2015|publisher=Новий Погляд|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315054113/http://www.pohlyad.com/istoria/n/74063|url-status=dead|archive-date=15 March 2015}}</ref> ===ಸೋವಿಯತ್ ಅವಧಿ=== 1930 ರಲ್ಲಿ, ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಲ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಭಾಗವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು 1926 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹುಶಃ, ಮಜೆಪಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲ ಆಭರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದು ಉತ್ತಮ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. 1934 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಸೋಫಿಯಾ ಮಠದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.kplavra.kiev.ua/867.html|title=Історія Києво-Печерської Лаври та заповідника. XIX – XXI|publisher=Нацiональний Києво-Печерський iсторико-культурний заповiдник|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402111443/http://www.kplavra.kiev.ua/867.html|url-status=dead|archive-date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oko.kiev.ua/m29_k_stare_misto_sofiyskiy_monastir_kompleks.zsp|title=Софійський монастир (комплекс) (XI – XIX ст.)|publisher=ОКО|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115928/http://oko.kiev.ua/m29_k_stare_misto_sofiyskiy_monastir_kompleks.zsp|url-status=live|archive-date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lib.zt.ua/lira_2.html|title=Софія Київська (Київ)|publisher=Житомирська обласна універсальна наукова бібліотека ім. Олега Ольжича|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402141927/http://www.lib.zt.ua/lira_2.html|url-status=dead|archive-date=2 April 2015}}</ref><ref name="дзвони">{{cite web|url=http://www.radiosvoboda.org/content/article/1612013.html|title=Дзвони Київського Софійського собору|last=Перешило|first=Ірина|date=20 April 2009|publisher=Радіо Свобода|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152002/http://www.radiosvoboda.org/content/article/1612013.html|archive-date=2 April 2015}}</ref> [[File:Софіївський кафедральний собор 1911.jpg|thumb|right|1911 ರ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್]] ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಅವು ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, 1950 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದ/ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಮುನ್ನೂರನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ನೋಟವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದಿಂದ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಹರಿದು, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್|ಲೆನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಟಂಕಸಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಮೈಕ್ರಾನ್-ದಪ್ಪದ ಚಿನ್ನದ ಸಿದ್ಧ ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು 1953 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಗಾರೆ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿವರಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="тех" /><ref name="фарба">{{cite web|url=http://kreschatic.kiev.ua/ua/4187/art/3812.html|title=Дзвіниця Софійського собору блакитно-біла|last=Логвин|first=Юрій|date=13 July 2001|publisher=Хрещатик|access-date=29 March 2015|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095010/http://kreschatic.kiev.ua/ua/4187/art/3812.html|url-status=dead}}</ref> 1972 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="прав" >ДЗВІНИЦЯ СОФІЙСЬКОГО СОБОРУ. Православний Київ. 23 березня 2011. Архів оригіналу за 2 квітня 2015. Процитовано 29 березня 2015.</ref><ref name="тех" /> ===ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿ=== [[File:St Sophia bell tower Kiev dome 2018 G3.jpg|thumb|ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಒಳಭಾಗ, ಎರಡನೇ ಹಂತದಿಂದ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತಗಳ ನೋಟ]] 1990 ರಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಬ್ಯಾನ್ಫ್, ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 14 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 527 ನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ರಚನೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/sessions/14COM|title=14th session of the Committee|date=7-12 December 1990|language=en|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150303183339/http://whc.unesco.org/en/sessions/14COM|archive-date=3 March 2015}}</ref> ಜುಲೈ 18, 1995 ರಂದು, ಸೋಫಿಯಾ ಚೌಕದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ದ್ವಾರದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಕೈವ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ ರುಸ್-ಉಕ್ರೇನ್‌ನ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ - ಕೈವ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾರ್ಕೇಟ್) ವೊಲೊಡಿಮೈರ್ (ರೊಮಾನಿಯುಕ್) ಪಿತೃಪ್ರಧಾನರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (ಉಕ್ರೇನ್)|ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (ಪೊಲೀಸ್) ಥಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು,<ref>{{cite web|url=http://maidanua.org/arch/arch2011/1311227139.html|title=Чорний вівторок. Шістнадцять років по тому (/)|last=Римар|first=Ярина|date=21 July 2011|publisher=Майдан|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403014252/http://maidanua.org/arch/arch2011/1311227139.html|archive-date=3 April 2015}}</ref> ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಕೊನೆಯ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ 1997-2003 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ₴6 ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಹಂತದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಅನ್ನು ಇಂಜೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಲಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಮುಂಭಾಗದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದ್ರಾವಣವು ಆಂತರಿಕ ಆವರಣದ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಸುರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಕೆಲಸವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗುಮ್ಮಟದ ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಬಾಹ್ಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಜೂನ್ 27, 2003 ರಂದು, ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="відкриття">{{cite web|url=http://ukr.segodnya.ua/oldarchive/c2256713004f33f5c2256d55003895eb.html|title=ВПЕРВЫЕ ЗА 50 ЛЕТ СОФИЙСКАЯ КОЛОКОЛЬНЯ ОТКРЫТА ДЛЯ ПОСЕТИТЕЛЕЙ|date=1 April 2003|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402153127/http://ukr.segodnya.ua/oldarchive/c2256713004f33f5c2256d55003895eb.html|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2015 ರಂದು, "ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಂತ" ಉತ್ಸವದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಭಾಗವಾಗಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ "ಐ ಡ್ರೀಮ್" ಎಂಬ 3D ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಬೆಲ್ ಟವರ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://1tv.com.ua/uk/news/2015/04/04/67489|archive-url=https://archive.today/20150405102101/http://1tv.com.ua/uk/news/2015/04/04/67489|url-status=dead|archive-date=5 April 2015|title=На Софійській площі в Києві розпочалася "Французька весна"|date=4 April 2015|publisher=Перший Національний|access-date=5 April 2015}}</ref> 20 ನಿಮಿಷಗಳ ದೀಪಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಮೊಸಾಯಿಕ್ ಬೆಳಕಿನ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.radiosvoboda.org/content/news/26938776.html|title=У рамках "Французької весни" на Софійській площі влаштували світловий перформанс|date=5 April 2015|publisher=Радіо Свобода|access-date=5 April 2015}}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == *[[:uk:Дзвіниця Михайлівського Золотоверхого монастиря|The bell tower of St. Michael's Golden-Domed Monastery]] *[[:uk:Список найвищих будівель Києва|List of the tallest buildings in Kyiv]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{authority control}} [[Category:World Heritage Sites in Ukraine]] [[Category:Tourist attractions in Kyiv]] [[Category:Buildings and structures completed in 1706]] [[Category:Christian bell towers]] [[Category:Religious buildings and structures in Kyiv]] [[Category:Bell towers in Ukraine]] [[Category:Sophia Square]] [[Category:Shevchenkivskyi District, Kyiv]] [[Category:Volodymyrska Street]] [[Category:Baroque architecture in Kyiv]] [[Category:Symbols of Kyiv]] [[Category:Sophia of Kyiv]] [[Category:Architectural monuments of Ukraine of national importance in Kyiv]] [[Category:1706 establishments in Europe]] [[Category:18th-century establishments in Ukraine]] [[Category:Ukrainian Baroque church buildings]] 8bv8r9glhsmtck1rt4zfatfxpvt42cf 1383295 1383292 2026-08-18T11:48:30Z Hariprasad Shetty10 87270 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 1383295 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 160097 1383154 1372445 2026-08-17T15:44:28Z ~2026-44889-60 101188 /* */ 1383154 wikitext text/x-wiki '''''ಕರಿಮಣಿ''''' [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ ಆಗಿದೆ <ref>{{cite web |title=ಮೂರೇ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗ್ತಿದೆ ಹೊಸ ಧಾರಾವಾಹಿ - ಕರಿಮಣಿ |url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/new-serial-karimani-is-starting-in-three-days-sng-1571907-page-4.html |publisher=News18 Kannada |access-date=16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{cite web |title=karimani: A tale of love, betrayal, and family secrets |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/karimani-a-tale-of-love-betrayal-and-family-secrets/articleshow/107848223.cms |publisher=ಟೈಮ್ಸ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ |access-date=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024}}</ref>. 19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 ರಂದು ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆ ರಾತ್ರಿ 9:30 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಅಂತಿಮ ಸಂಚಿಕೆ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳುವರೆಗೆ ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶನಿವಾರದವರೆಗೆ ರಾತ್ರಿ 6: 00 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನ್ ಯಾದವ್, ಸ್ಪಂದನಾ ಸೋಮಣ್ಣ, ಅಮೇರಿಕಾ ಅಮೇರಿಕಾ ಖ್ಯಾತಿಯ ಹೇಮಾ ಪ್ರಭಾತ್, ನಾಗೇಂದ್ರ ಶಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ <ref>{{cite web |title=ಕರಿಮಣಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಪಾತ್ರವರ್ಗ |url=https://vijaykarnataka.com/tv/news/karimani-serial-written-update-march-4-2024-karna-s-big-mistake/articleshow/108214563.cms |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=4 Mar 2024}}</ref>. {{Infobox television | image = [[ಚಿತ್ರ:Karimani Kannada serial.jpeg|thumb|center|ಟೈಟಲ್ ಕಾರ್ಡ್]] | name = | image_size = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = ಸೋಮು ಹೊಯ್ಸಳ | screenplay = ಸೋಮು ಹೊಯ್ಸಳ | story = ಸೋಮು ಹೊಯ್ಸಳ | director = | creative_director = | starring = | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | num_seasons = 1 | num_episodes = 413 | executive_producer = ದೀಪಕ್ ಮಹಾದೇವ್ | producer = | editor = ರಾಜು ಆರ್ಯನ್ | camera = ಮಲ್ಟೀ ಕ್ಯಾಮೆರಾ | runtime = 20-22 ನಿಮಿಷಗಳು | company = ವೃದ್ಧಿ ಕ್ರಿಯೆಷನ್ಸ್ | network = [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ([[ವಿಯಾಕಾಂ 18]]) | picture_format = | audio_format = | first_aired = 19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 | last_aired = 27 ಜುಲೈ 2025 | preceded_by = | followed_by = | related = }} ==ಕಥಾ ಸಾರಾಂಶ== ಪದವಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಾಯಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬೆಳದಿರುವ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಳನ್ನು ಅವಳ ತಂದೆ ಯಾವುದೇ ಕುಂದುಕೊರೆತೆ ಬಾರದಾಗೆ ಬೆಳೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಇರುವ ಇವರಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯಳಾ ಮದುವೆ ನೋಡ ಬೇಕೆಂಬ ಕನಸು ಇರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತ ಕರ್ಣ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವನು. ಅವನು ನಿಷ್ಠಾವಂತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಕೆಲವು ಕಹಿಯಾದ ಭೂತಕಾಲವಿದೆ, ಅದನ್ನು ಅವನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕರ್ಣ ಹೆಸರಿಗೆ ತಕ್ಕನಾದ ಗುಣದವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಯಾರಿಗೂ ನೋವು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಆಗಲಿ, ಅನ್ಯಾಯವಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕರ್ಣನ ಮುಂದೆ ಯಾರೇ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಾಳ ಅಪ್ಪನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಉಳಿಸಿದ್ದನು. ಸ್ನೇಹಿತನ ಜೀವನ ಹಾಳಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಯಾರದ್ದೋ ಮದುವೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹೋಗಿ, ಸಾಹಿತ್ಯಾಳ ಮದುವೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಮದುವೆಯ ದಿನವೇ ಕರ್ಣ ತಾವಿಬ್ಬರು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿ, ಅವಳ ಬಳಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮಾನ ಮಾರ್ಯದೆಯಿಂದ ಬದುಕಿದ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯಾಳ ತಂದೆ ವಿಶ್ವಾನಾಥ್ ಅವರಿಗೆ ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಅಘಾತವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸೇರುವಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಅವಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅವಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ಬರ್ತಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡ ಕರ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತ ಸಂತೋಷ್, ‘’ನನಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿದವಳು ಮೋನಿಕಾ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಲ್ಲ! ಸಾಹಿತ್ಯ ಮದುವೆಯನ್ನ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದ್ದೀಯಾ ಎಂದು ಕರ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂತೋಷ್‌ಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿದ ಹುಡುಗಿ ಯಾರು ಅಂತ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಬದುಕನ್ನ ಹಾಳು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಕರ್ಣನಿಗೆ ತಾನು ಎಡವಟ್ಟು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬವುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ==ನಿರ್ಮಾಣ== ==ಪ್ರಸಾರ== [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ 19ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 ರಂದು ರಾತ್ರಿ 9:30 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್‌]]ನ ಪ್ರಸಾರದಿಂದ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ಸಂಜೆ ಆರು ಗಂಟೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 27 ಜುಲೈ 2025ರಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ಅಂತಿಮ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು<ref>{{cite web |title=Karimani Serial ಅಂತ್ಯವಾಗಿದ್ಹೇಗೆ? ಕಟ್ಟ ಕಡೆಯ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾಯ್ತು? |url=https://vijaykarnataka.com/tv/news/karimani-serial-goes-off-air-what-happened-in-climax-episode/articleshow/122946884.cms |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=28 Jul 2025}}</ref>. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಜಿಯೋಸಿನಿಮಾ|ಜಿಯೋ ಸಿನಿಮಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== ====ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳು==== *'''ಸ್ಪಂದನಾ ಸೋಮಣ್ಣ'''<ref>{{cite web |title=ಕರಿಮಣಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿ ಸ್ಪಂದನಾ ಸೋಮಣ್ಣ |url=https://kannada.filmibeat.com/tv/karimani-serial-actress-spandana-soamanna-biography-and-career-078819.html |publisher=ಫಿಲ್ಮಿಬೀಟ್ ಕನ್ನಡ |access-date=29 ಜನವರಿ 2024}}</ref>: ಕಥಾ ನಾಯಕಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *'''ಅಶ್ವಿನ್ ಯಾದವ್'''<ref>{{cite web |title=ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಫ್ರೀಕ್..ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದ: ಕರಿಮಣಿ ಸೀರಿಯಲ್ ನಾಯಕ ಕರ್ಣ ಕುರಿತ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರದ ವಿಷಯಗಳಿವು! |url=https://kannada.filmibeat.com/top-listing/unknown-facts-about-karimani-serial-lead-actor-ashwin-3-3911.html |publisher=ಫಿಲ್ಮಿಬೀಟ್ ಕನ್ನಡ |access-date=3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2024}}</ref>: ಕಥಾ ನಾಯಕ ಕರ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ====ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳು==== *'''[[ಕೆ. ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್|ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]]''': ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಸಾಹಿತ್ಯ ತಂದೆಯಾಗಿ *'''ಅನುಷಾ ರಾವ್''': ಅರುಂಧತಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಕರ್ಣನ ಮಲತಾಯಿಯಾಗಿ.ಭರತನ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ ರೋಸ್ ಆಗಿ. *'''ಹೇಮಾ ಪ್ರಭಾತ್''': ಅನುರಾಧ ಆಲಿಯಾಸ್ ರಾಧಾ ಮಿಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಕರ್ಣನ ಹೆತ್ತತಾಯಿಯಾಗಿ. *'''ಅಪೂರ್ವ ಕಾಸವರಳ್ಳಿ''' ** '''ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಹೆಬ್ಳೀಕರ್:''' ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಕರ್ಣನ ತಂದೆಯಾಗಿ. ಅನುರಾಧ ಮತ್ತು ಅರುಂಧತಿ ಗಂಡನಾಗಿ. *'''ರೇಣುಕಾ ಬಳ್ಳಿ''': ಪಾಪಮ್ಮ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *'''ರಾಜೇಂದ್ರ ಕಾರಂತ್''' : ವೆಂಕಟೇಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *'''ನಾಗೇಂದ್ರ ಶಾ:''' ದಯನಂದಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *'''ದೀಪಾ ರವಿಶಂಕರ್:''' ನಳಿನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *ಪ್ರ'''ಥಮ ಪ್ರಸಾದ್''': ವನಜಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *'''ಪ್ರಸನ್ನ:''' ನಾಗಾರಾಜ್ ಭಟ್ *'''ಕೀರ್ತನ ರಾಜ್:''' ಸಿಂಚನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *'''ರಜನೀಶ್ ಗೌಡ:''' ಭರತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *'''ವಿಶ್ವಾಸ್ :''' ಅದ್ವಿತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *'''ಶೀಮತಿ:''' ಆಯಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅರುಂಧತಿ ತಾಯಿಯಾಗಿ. *'''ಪೂಜಾ''': ಗ್ರೀಷ್ಮಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *'''ರಾಜ್:''' ಸ್ವರೂಪ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ *'''ರಾಮಕೃಷ್ಣ:''' ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಸಾಹಿತ್ಯಾಳ ಅಜ್ಜನಾಗಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== *[https://www.jiocinema.com/tv-shows/karimani/3908244 ಕರಿಮಣಿಯನ್ನು] @ [[ಜಿಯೋಸಿನಿಮಾ|ಜಿಯೋ ಸಿನಿಮಾ]] ದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ: ಮನೋರಂಜನೆ]] hks76qpoln511sc8hmtzsd4vaxaoe71 0 172985 1383172 1336634 2026-08-17T17:57:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383172 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=September 2018}} {{Use Indian English|date=September 2018}} {{Infobox organization | name = ಆದಿವಾಸಿ ಲೋಕ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ | formation = 1980 | type = ವಲಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರ | purpose = ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜನ | location = [[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ಭಾರತ]] | website = }} '''ಆದಿವಾಸಿ ಲೋಕ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ'''ಯು [[ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ, ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1980 ರಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ '''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ''' ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.paramparaproject.org/institution_adivasi-lok-kala.html|title=Parampara Project {{!}} Adivasi Lok Kala &#91;sic&#93;|website=www.paramparaproject.org|access-date=2019-01-02|archive-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160228201124/http://www.paramparaproject.org/institution_adivasi-lok-kala.html|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಹಲವಾರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು '''ಬುಡಕಟ್ಟು''' [[ಜಾನಪದ]] ಕಲೆಗಳ ಪಠ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಜಾನಪದ]] [[ರಂಗಭೂಮಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು '''ಲೋಕ್ ರಂಗ್''', '''ರಾಮ್ ಲೀಲಾ ಮೇಳ''', '''ನಿಮದ್ ಉತ್ಸವ್''', '''ಸಂಪದ''' ಮತ್ತು '''ಶ್ರುತಿ ಸಮರೋಹ್'''.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G3I6CQAAQBAJ|title=RBS Visitors Guide INDIA - Madhya Pradesh: Madhya Pradesh Travel Guide|last=Ltd|first=Data And Expo India Pvt|date=2015-05-01|publisher=Data and Expo India Pvt. Ltd.|isbn=9789380844800|location=|pages=19|language=en}}</ref> ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಬುಡಕಟ್ಟು ಮತ್ತು [[ಜಾನಪದ]] ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಡಿವರ್ಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಓರ್ಚಾದಲ್ಲಿ ಸಾಕೇತ್, [[ರಾಮಾಯಣ]] ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ತುಳಸಿ ಉತ್ಸವ, ತುಳಸಿ ಜಯಂತಿ ಸಮರೋಹ್ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಾಚಾರನ್ ಅಂತಹ '''ಸಂತ ತುಳಸಿದಾಸ'''ರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಸಹ '''ಆದಿವಾಸಿ ಲೋಕ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ''' ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ .<ref>{{cite web|url=http://www.mpculture.in/html/adivasi-lok.asp |title=Department of Culture, Govt. Of M.P. |accessdate=2012-10-31 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108070555/http://www.mpculture.in/html/adivasi-lok.asp |archivedate=2012-11-08 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mp.gov.in/en/web/guest/folkdances|title=Folk Dances - govt-of-mp-india|website=www.mp.gov.in|access-date=2019-01-02}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== '''ಆದಿವಾಸಿ ಲೋಕ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ'''ಯನ್ನು 1980 ರಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]]ದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಪಠ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕಾಡೆಮಿಯು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರ ಸೂಚಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಬುಡಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ರಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾದ ಅಡಿವರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಓರ್ಚಾದಲ್ಲಿ ಸಾಕೇತ್, ರಾಮಾಯಣ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Directorate Of Culture, Govt. Of M.P. |url=https://culturemp.in/english/academies.php |website=culturemp.in |access-date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2025 |archive-date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250301121705/https://culturemp.in/english/academies.php |url-status=dead }}</ref> ==ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ದೇಶಕ '''ಡಾ.ಕಪಿಲ್ ತಿವಾರಿ'''.<ref name="ad ref1">{{cite news |title=Bhopal: Preserving the intangible heritage of humanity |url=https://www.freepressjournal.in/bhopal/bhopal-preserving-the-intangible-heritage-of-humanity |access-date=22 October 2021 |publisher=freepressjournal |date=27 January 2021}}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲೋಕರಂಗ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Lok ref3">{{cite news |title=Madhya Pradesh CM to inaugurate Lokrang Festival on January |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhopal/madhya-pradesh-cm-to-inaugurate-lokrang-festival-on-january-26/articleshow/80431078.cms |access-date=22 October 2021 |publisher=Times of India |date=24 January 2021}}</ref> ==ಐದು ದಿನಗಳ ಲೋಕರಂಗ ಉತ್ಸವ== ಲೋಕರಂಗ ಉತ್ಸವ್ - [[ಭೋಪಾಲ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮತ್ತು [[ಜಾನಪದ]] ಜನರ ಎಲ್ಲಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, [[ಜಾನಪದ]] ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆಯ ಈ ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುವ ಮತ್ತು ಅದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಬುಡಕಟ್ಟು, [[ಜಾನಪದ]] ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇದು ಇತರ ದೇಶಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, [[ಜಾನಪದ]] ಕಲಾವಿದರ ಕೆಲವು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:Culture of Madhya Pradesh]] [[ವರ್ಗ:Indian folklore]] [[ವರ್ಗ:Organisations based in Bhopal]] [[ವರ್ಗ:Cultural organisations based in India]] [[ವರ್ಗ:Organisations based in Madhya Pradesh]] [[ವರ್ಗ:1980 establishments in Madhya Pradesh]] [[ವರ್ಗ:State agencies of Madhya Pradesh]] jgxfkevbnw7e1p94no8uayeoxg2o173 0 175337 1383221 1341915 2026-08-18T05:07:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383221 wikitext text/x-wiki '''ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರ ಗಣೇಪದ''' ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು<ref>{{Cite web |url=https://kannadapustakapradhikara.com/book_detail.php?bookID=144 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2025-10-12 |archive-date=2022-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118183927/https://kannadapustakapradhikara.com/book_detail.php?bookID=144 |url-status=dead }}</ref>. ಇವರು ಗೊಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆರಾಧನೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://www.bookbrahma.com/book/kadugollara-sampradayagalu-mattu-nambhikegalu{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ,ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು,ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು,೧೯೭೭.</ref><ref>ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ,ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕೋಶ,ಪ್ರಸಾರಾಂಗ,ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ,೧೯೯೬.</ref>.ಇವರು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಇವರನ್ನು ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪರಿಚಯ== ಇದು ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜನಪದ ಕಲೆ. ಈ ಕಲೆಯು ಗಣೆ ಎಂಬ ವಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>https://www.prajavani.net/district/chitradurga/veeranna-is-a-promoter-of-wildlife-culture-712685.html</ref>. ==ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರ ಜನಾಂಗ== ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ತುಮಕೂರು]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಪದವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರು ಆಂಧೃಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಸಿಗುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಮಡಕಸಿರಾ, ಕಲ್ಯಾಣದುರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ರಾಯದುರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಕಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಗೋವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಬೆಣ್ಣೆ ತುಪ್ಪಗಳನ್ನು ಮಾರಿ ಜೀವಿಸುವುದು ಈ ಜನಾಂಗದ ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇವರು ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಾಮವೊಂದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>https://kanaja.karnataka.gov.in/ebook/%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%97%E0%B3%8A%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2/</ref>. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಗಣೆಯು ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಲೆಯು ಗಣೆ ಎನ್ನುವ ವಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಗಳೆ ಪದವನ್ನು ಗಣೆಯಾಗಿ ವರ್ಣಪಲ್ಲಟಿಸಿದೆ. ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರ ದೇವರಾದ [[ಜುಂಜಪ್ಪ|ಜುಂಜಪ್ಪನಿಗೂ]] ಈ ಕಲೆಗೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಜುಂಜಪ್ಪನು ದನ ಕಾಯುತ್ತಾ ಗಣೆಯನ್ನು ಊದುತ್ತಿದ್ದ, ಮುಂದೆ ಅವನು ಸತ್ತ ನಂತರ ಅವನ ಪರಂಪರೆಯವರು ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಆತನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಗಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಜುಂಜಪ್ಪನ ಗಣೆಯೆಂದು ಕರೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ==ಗಣೆಯ ಆಕರ== ಇದು ಕೊಳಲಿಗಿಂತ ಆಕರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೂ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಳಲು|ಕೊಳಲ]]ನ್ನೇ ಹೋಲುವ ವಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬಿದಿರುಕೋಲನ್ನು ಗಳೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಣೆಯು ಮೂರಡಿ ಉದ್ದವಿರುವ ಕೋಲು. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗೆಣ್ಣುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯದ ಗೆಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದು ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಮೇಣದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಗಣೆಯೊಳಗೆ ಗಾಳಿಯಾಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಉಳಿದ ಎರಡೂ ತುದಿಗಳ ಗೆಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ==ವೇಷಭೂಷಣಗಳು== ಕಲಾವಿದರು ಗಣೇಪದ ನುಡಿಸುವಾಗ ಉದ್ದನೆಯ ಚಡ್ಡಿ ಅಥವಾ ಪಂಚೆ, ಬನಿಯನ್, ತಲೆಗೆ ರುಮಾಲು, ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕರಿಯ ಕಂಬಳಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಗಣೇಯ ಕಲಾವಿದರು== ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಕಲಾವಿದರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬರು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದಾಗ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಗಣೆಯನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಜೋಡಿ ಗಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಿದೆ. ಕಲಾವಿದರು ಊರಾಡುವಾಗ ಒಂದು [[ಬಿದಿರು|ಬಿದಿರಿನ]] ಕೋಲಿನ ಮೂಲಕ ಒಡವೆ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಗಲಿನ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಜುಂಜಪ್ಪನ ಕಾಣಿಕೆ. ಇವರನ್ನು ಕಾಣಿಕೆಯವರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಣೆಯವರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಕಲಾವಿದರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ದೇವರ ಎದುರು ಮಾತ್ರ ಗಣೆಯನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ನುಡಿಸುವಾಗ ಗಣೆಯ ನಾದ ಸರಾಗವಾಗಿದ್ದರೆ ಶುಭವೆಂದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಶುಭವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಗಣೇಪದದ ಮಾದರಿ ಹಾಡು== ಸ್ವಾಗೆಲು ಬೆಟ್ಟಾದ ಸ್ವಲುಕೆ ಸ್ವಾನನುಗೊಂದಿ ಸ್ವಾಗೆಗಣ್ಣಿನ ಬಿದುರೆ ತಾಳೊಡೆದು|ರೆಕ್ಕೊಡೆದು ಸೋಬಾನ ಪಾಡಮ್ಮ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ತೆಂಕ್ಲಾಗೆ ಬೀಸಿದುರೆ ಬಡಗ್ಲಾಗೆ ಬಳುಕೋಳು ಬಡಗ್ಲಾಗೆ ಬೀಸಿದುರೆ ಪಡ್ಲುಗೆ ಬಳುಕೋಳು ಪಡುಗ್ಲಾಗೆ ಬೀಸಿದುರೆ ಮೂಡ್ಲಾಗೆ ಬಳುಕೋಳು ಉಯ್ಯಾಲೆಪಾಡಿ ಜೋಕೊಡದು ಬಿದರಮ್ಮ ಸೋಬಾನ ಪಾಡಮ್ಮ ನಮ್ಮೀಗೆ ಮೂಡ್ಲುಗಿರಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಗೆ ಮೂತ್ತಿನರಮನ್ಯಾಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಗೆ ಕಟ್ಟಿದೊಂದರಮನೆಯಾಗೆ ಇನ್ಯಾರಿಗಲ್ಲದೋಳ ಬಿದರಮ್ಮ ಆಡಕಾವಣ್ಣಂಗೆ ಆರುಗಣ್ಣಿನ ಕೋಲಾದೆ ಕುರಿಯ ಕಾವಣ್ಣಂಗೆ ಜಾವಜೂಜಿ ಕೋಲಾದೆ ದೊಂಬಾಗೆ ಗಣೆಯಾದೆ ವಡ್ಡಾಗೆ ಗುಡ್ಲಾದೆ ಮಾಡಾಕೆ ಮರುವಾದೆ ತೂಗಕು ತೊಟ್ಟುಲೂ ಆದೇ... ==ಗಾಯನ ಸಂಪ್ರದಾಯ== ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹಾಲು ಹೊಯ್ಯುವ ಹಬ್ಬದಂದು ದೇವರ ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಕರಿ ಕಂಬಳಿ ಹಾಸಿಕೊಂಡು ಗಣೆ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>https://vijaykarnataka.com/news/chitradurga/kadugollara-songbag-is-a-delight-to-kannada-literature/articleshow/67542524.cms</ref>. [[ಕೃಷ್ಣ]], [[ಜುಂಜಪ್ಪ]] ದೇವರ ಹಾಡನ್ನಲ್ಲದೆ ಕಾಟಮದೇವರು, ಕ್ಯಾತಪ್ಪ, ಈರಬಡಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ದೇವರುಗಳ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ಮಲೈ ಮಹದೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟ|ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ]], [[ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮೈಲಾರಲಿಂಗ|ಮೈಲಾರಲಿಂಗನ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಕಾಡುಗೊಲ್ಲರ ಜುಂಜಪ್ಪನ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಗಾಯನ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] 8amowanfub7utffgkjgm83he6fg7245 0 177185 1383182 1381110 2026-08-17T20:49:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383182 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೫ ಲೇಖನ]] {{Short description|American writer (born 1976)}} {{Use mdy dates|date=November 2025}} {{Infobox writer | name = '''ಇರಾ ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್''' | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1976|06|23}} | birth_place = ಓಕ್ ಲಾನ್, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ | birth_name = | death_date = | death_place = | citizenship = | alma_mater = | occupation = ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ | pseudonym = | genre = ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವಣಿಗೆ | spouse = | children = | influences = <!-- ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಬರಹಗಾರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ನಿಂದ ಈ ನಿಯತಾಂಕವನ್ನು ಟಿಪ್ಪಣಿಯೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ...--> | website = [https://www.buddhistboy.com/ Official website] }} ''ಇರಾ ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್'' (ಜನನ ಜೂನ್ 23, 1976) ಒಬ್ಬ ಥಾಯ್ ಅಮೇರಿಕನ್, ಅವರು ಕೀನ್ಯನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್ ಓಕ್ ಲಾನ್, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಥಾಯ್ ವಲಸೆ ಬಂದ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="flock">{{cite web|url=https://flocklit.com/ira-sukrungruang-an-interview/|title=Ira Sukrungruang: An Interview|last=Byrd|first=Ann Marie|publisher=Flock Literature|date=|access-date=November 29, 2025}}</ref> ಅವರ ತಾಯಿ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಬೌಲರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆಗಿಂತ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು.<ref>{{cite web|url=https://creativenonfiction.org/writing/chop-suey/|title=Chop Suey|publisher=Creative Nonfiction|date=|access-date=November 29, 2025}}</ref> ಅವರ ತಾಯಿ 1968 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ನರ್ಸ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಂದರು ಮತ್ತು 36 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ಚಿಯಾಂಗ್ ಮಾಯ್ ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="flock"/><ref>{{cite magazine|url=https://brevitymag.com/nonfiction/invisible-partners/|title=Invisible Partners|magazine=Brevity Magazine|date=September 15, 2017|issue=56|access-date=November 29, 2025}}</ref>ಅವರ ತಂದೆ ಟೈಲ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="larb">{{cite web|url=https://lareviewofbooks.org/article/immigrant-lessons/|title=Immigrant Lessons|last=Salibian|first=E.C.|publisher=Los Angeles Review of Books|date=December 29, 2014|access-date=November 29, 2025}}</ref> ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್ 1998 ರಲ್ಲಿ ಸದರ್ನ್ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾರ್ಬೊಂಡೇಲ್ ನಿಂದ ಕಲಾ ಪದವಿ ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದಿಂದ ಲಲಿತಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಕೀನ್ಯನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲ] ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬರವಣಿಗೆಯ ರಿಚರ್ಡ್ ಎಲ್. ಥಾಮಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kenyon">{{cite web|url=https://www.kenyon.edu/directory/ira-sukrungruang/|title=Ira Sukrungruang, Richard L. Thomas Professor of Creative Writing|publisher=Kenyon College|date=|access-date=November 29, 2025}}</ref> ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಬೋಧಿ ಎಂಬ ಮಗನಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಕೇಟೀ ರೀಗೆಲ್ ಇದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.craftliterary.com/2024/07/17/little-boy-ghost-ira-sukrungruang/|title=Little Boy Ghost by Ira Sukrungruang|publisher=Craft Literary|date=July 17, 2024|access-date=November 29, 2025}}</ref> ಮಧ್ಯ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ರೀಗೆಲ್,<ref name="larb"/> ಅವರ 12 ನೇ ವಿವಾಹ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು ವಿಚ್ಛೇದನ ಕೋರಿ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್ ತುಂಬಾ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://brevity.wordpress.com/2021/11/01/this-jade-world/#:~:text=On%20the%20couple's%20twelfth%20anniversary,so%20distraught%2C%20he%20considers%20suicide.|title=A Review of Ira Sukrungruang’s This Jade World|publisher=Brevity|date=November 1, 2021|access-date=November 29, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.craftliterary.com/2021/12/14/hybrid-interview-ira-sukrungruang/|title=Hybrid Interview: Ira Sukrungruang|publisher=Craft Literary|date=|access-date=November 29, 2025}}</ref> ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ಇನ್ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಟ್ ಈಸ್ ನೈಟ್'' ಗಾಗಿ ಅನಿತಾ ಕ್ಲೇರ್ ಸ್ಕಾರ್ಫ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಸೇರಿದೆ.<ref name="tampa1">{{cite web|url=https://utampapress.org/product/in-thailand-it-is-night|title=In Thailand it is Night|publisher=University of Tampa Press|year=2013|access-date=November 29, 2025}}</ref> ''ಸೌತ್‌ಸೈಡ್ ಬುದ್ಧಿಸ್ಟ್'' ಗಾಗಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು,<ref name="kenyon"/><ref name="asian">{{cite web|url=https://aaww.org/postauthor/ira-sukrungruang/|title=Ira Sukrungruang |publisher=Asian American Writers' Workshop|year=2023|access-date=November 29, 2025}}</ref> ಮತ್ತು ''ದಿಸ್ ಜೇಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್'' ಗಾಗಿ ಚಿಕಾಗೋ ಬರಹಗಾರರ ಸಂಘದ ವರ್ಷದ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಪುಸ್ತಕ.<ref name="asian" /><ref name="chicago">{{cite web|url=https://www.chicagowrites.org/book_of_the_year|title=Book of the Year|publisher=Chicago Writers Association|year=2025|access-date=November 29, 2025|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207024030/https://www.chicagowrites.org/book_of_the_year|url-status=dead}}</ref> ಅವರು 2008 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸ್ವೀಟ್: ಎ ಲಿಟರರಿ ಕನ್ಫೆಕ್ಷನ್ ಎಂಬ ಲಾಭರಹಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite magazine|url=https://duotrope.com/magazine/sweet-lit-a-literary-confection-3702|title=Sweet Lit A Literary Confection|magazine=Duotrope|date=|access-date=November 29, 2025}}</ref><ref name="river">{{cite web|url=https://www.thefourthriver.com/blog/2022/11/8/vulnerability-and-joy-a-conversation-with-ira-sukrungruang|title=Vulnerability and Joy: A Conversation with Ira Sukrungruang|publisher=The Fourth River|date=December 14, 2022|last=Culleton|first= Malcolm |access-date=November 29, 2025}}</ref> ಅವರು ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಂಘ (AWP) ಮತ್ತು ಓಹಿಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮುದ್ರೆ "ಮ್ಯಾಚೆಟ್" ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾರೆ, ಇದು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="river"/> ಅವನಿಗೆ ಹಚ್ಚೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಟವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಅವನ ಪುಟ್ಟ ಮಗ ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಕಥೆಯನ್ನು ಟೈಪ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.<ref>{{cite magazine|url=https://inside.ewu.edu/willowspringsmagazine/ira-sukrungruang/|title=A Profile of the Author, Notes on “If You Only Knew”|magazine=Willow Springs Magazine|issue=85|access-date=November 29, 2025}}</ref> == ಕೃತಿಗಳು == === ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಪುಸ್ತಕಗಳು === * {{cite book|title=ಟಾಕ್ ಥಾಯ್: ದಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಬುದ್ದೀಸ್ಟ್ ಬಾಯ್ |last=ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್|first=ಇರಾ|year=2011|publisher=ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ ಪ್ರೆಸ್|location=ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಮಿಸೌರಿ|isbn=9780826272102}}<ref name="kenyon"/> * {{cite book|title=ಸೌತ್ ಸೈಡ್ ಬೌದ್ಧಿಸ್ಟ್ |last=ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್|first=ಇರಾ|year=2014|publisher=ಟ್ಯಾಂಪಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರೆಸ್|location=ಟ್ಯಾಂಪಾ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ|isbn=9781597321242}}<ref name="kenyon"/> * {{cite book|title= ಬುದ್ದಸ್ ಡೋಗ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಮೆಡಿಟೇಶನ್ಸ್|last=ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್|first=ಇರಾ|year=2018|publisher=ಟ್ಯಾಂಪಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರೆಸ್ಸ್|location=ಟ್ಯಾಂಪಾ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ|isbn=9781597321563}}<ref name="kenyon"/> * {{cite book|title=ದಿಸ್ ಜೆಡ್ ವಲ್ಡ್ |last=ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್|first=ಇರಾ|year=2021|publisher=ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರೆಸ್ಸ್|location=ಲಿಂಕನ್, ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ|isbn=9781496228840}}<ref name="kenyon"/> === ಸಣ್ಣ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು === * {{cite book|title=ದಿ ಮೆಲ್ಟಿಂಗ್ ಸೀಸನ್ |last=ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್|first=ಇರಾ|year=2016|publisher=ಬರ್ಲೆಸ್ಕ್ ಪ್ರೆಸ್|location=ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್|isbn=9780996485043}}<ref name="kenyon"/> ===ಕವನ ಪುಸ್ತಕಗಳು=== * {{cite book|title=ಇನ್ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಟ್ ಇಸ್ ನೈಟ್|last=ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್|first=ಇರಾ|year=2013|publisher=ಟ್ಯಾಂಪಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರೆಸ್ಸ್|location=ಟ್ಯಾಂಪಾ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ|isbn=9781597321068}}<ref name="kenyon"/> === ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಗ್ರಹ === *''ಅಂಡರ್ ಅಂಡ್ ಅಪ್: ಫಾದರ್ವುಡ್ ಆಂಡ್ ಫಿಯರ್ ಇನ್ ದಿ ಅಜ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಸ್ಟ್'' (2027 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ)<ref name="kenyon"/> === ಸಂಕಲನಗಳು === * {{cite book|title=ವಾಟ್ ಅರ್ ಯು ಲುಕಿಂಗ್ ಅಟ್? ಮೊದಲ ಫ್ಯಾಟ್ ಫಿಕ್ಷನ್ ಸಂಕಲನ|url=https://archive.org/details/whatareyoulookin00donn|editor-last1=ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್|editor-first1=ಇರಾ|editor-last2=ಜರೆಲ್|editor-first2=ಡೊನ್ನಾ|year=2003|isbn=9780156029070|publisher=ಮ್ಯಾರಿನರ್ ಬುಕ್ಸ್|location=ಬೋಸ್ಟನ್}}<ref name="anth">{{cite web|url=https://www.thenormalschool.com/blog/2022/02/11/ira-sukrungruang-interview|title=A Normal Interview With Ira Sukrungruang|first=Melinda|last=Medeiros|publisher=The Normal School|date=February 11, 2022|access-date=November 29, 2025}}</ref> * {{cite book|title=ಸ್ಕೂಟ್ ಓವರ್, ಸ್ಕಿನ್ನಿ: ದಿ ಫ್ಯಾಟ್ ನಾನ್ ಫಿಕ್ಷನ್ ಆಂಥಾಲಜಿ|url=https://archive.org/details/scootoverskinny00jarr|editor-last1=ಸುಕ್ರುಂಗ್ರುವಾಂಗ್|editor-first1=ಇರಾ|editor-last2=ಜರೆಲ್|editor-first2=ಡೊನ್ನಾ|year=2005|isbn=9780156030229|publisher=ಮ್ಯಾರಿನರ್ ಬುಕ್ಸ್|location=ಬೋಸ್ಟನ್}}<ref name="anth"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * 2013 ''ಇನ್ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಟ್ ಈಸ್ ನೈಟ್'' ಗಾಗಿ ಅನಿತಾ ಕ್ಲೇರ್ ಸ್ಕಾರ್ಫ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''<ref name="tampa1"/><ref name="vcu">{{cite web|url=https://blackbird.vcu.edu/contributor/ira-sukrungruang/|title=Ira Sukrungruang|publisher=Virginia Commonwealth University|date=|access-date=November 29, 2025}}</ref> * 2015 ಅಮೇರಿಕನ್ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ''ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬೌದ್ಧರಿಗಾಗಿ'' <ref name="kenyon"/><ref name="asian"/><ref name="vcu"/> * 2022 "ದಿಸ್ ಜೇಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್" ಗಾಗಿ ಚಿಕಾಗೋ ಬರಹಗಾರರ ಸಂಘದ ವರ್ಷದ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಪುಸ್ತಕ<ref name="asian" /><ref name="chicago"/><ref name="vcu"/> * ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್<ref name="kenyon"/><ref name="vcu"/> * ಕಲೆ ಮತ್ತು ಪತ್ರಗಳ ಫೆಲೋಶಿಪ್<ref name="kenyon"/><ref name="vcu"/> * ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಬರಹಗಾರರ ಫೆಲೋಶಿಪ್<ref name="kenyon"/> * ಕೆನ್ಯನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ರಿಚರ್ಡ್ ಎಲ್. ಥಾಮಸ್<ref name="kenyon"/><ref name="vcu"/> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Sukrungruang, Ira}} pex3usf7z4mo1lze20qjo8n3v5i0rbf 0 177218 1383146 1377636 2026-08-17T12:58:21Z Erahulkulkarni 32404 references, academic staff and undergrad student count updated 1383146 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೫ ಲೇಖನ]] {{Infobox university | name = ಅನುವರ್ತಿಕ್ ಮಿರ್ಜಿ ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ | image = [[ಚಿತ್ರ:Anuvartik Mirji Bharatesh Institute of Technology logo.jpeg | 200 px | center | ]] | motto = ''तेजस्वि नावधीतमस्तु'' {{small | ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]) }} <br /> ''ತೇಜಸ್ವಿ ನವಧೀತಮಸ್ತು'' <br /> {{small | ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗಲಿ}} | established = ೨೦೨೪ <ref name="AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2024-2025">{{cite web |title=List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2024-2025 Aicte ID 1-43773447523 |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |publisher=All India Council for Technical Education |access-date=2025-12-19 |archive-date=2020-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615132003/https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |url-status=dead }}</ref> <ref name="VTU Belagavi Affiliated Colleges">{{cite web |title=Belagavi Affiliated Colleges|url=https://vtu.ac.in/belagavi-affiliated-colleges |publisher=Visvesvaraya Technological University}}</ref> | principal = ವೀಣಾ ಕರ್ಚಿ <ref name="List of Faculties in Bharatesh Institute of Technology">{{cite web |title=List of Faculties in AICTE Approved Institutes in 'ENGINEERING AND TECHNOLOGY' for the State Karnataka Institute Id 1-46269814151 |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/faculties.php |publisher=All India Council for Technical Education |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/faculties.php |publisher=All India Council for Technical Education}}</ref> | type = ಖಾಸಗಿ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಸಂಸ್ಥೆ | academic_staff = ೩೭ <ref name="List of Faculties in Bharatesh Institute of Technology"/> {{small|(ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕಾರ ನಿಯಮಿತ)}} | students = ೧೦೦೨ | undergrad = ೯೪೧ <ref name="AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2024-2025"/> <ref name="List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2025-2026">{{cite web |title=List of courses of ANUVARTIK MIRJI BHARATESH INSTITUTE OF TECHNOLOGY(1-44643793470), List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2025-2026 Aicte ID 1-43773447523 |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |publisher=All India Council for Technical Education |access-date=2025-12-19 |archive-date=2020-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615132003/https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |url-status=dead }}</ref> <ref name="List of courses of 1 46269814151">{{cite web |title=List of courses of ANUVARTIK MIRJI BHARATESH INSTITUTE OF TECHNOLOGY(1-46269814151) |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/faculties.php |publisher=All India Council for Technical Education}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UG Seat Matrix 2024">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 140 TEC 2024 BANGALORE DATED - 24-06-2024 (Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses) DRAFT SEAT MATRIX |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2024/UG_DRAFT_SEAT_MATRIX_24062024kannada.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UG Seat Matrix 2025">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 170 TEC 2025 BANGALORE DATED - 13-06-2025 (Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses) DRAFT SEAT MATRIX |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2025/UG_Seat_Matrix_2025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UG Seat Matrix 2026">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 101 TEC 2026 BANGALORE DATED -29-06-2026 (Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses) |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2026/Eng_Seat_Matrix_final_30062026english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="COMEDK UG Seat Matrix 2024">{{cite web |title=Provisional COMEDK Engineering Seat Availability and Fee Structure before start of Round 1. Notified on 04.07.2024 NOTE: GM : GENERAL MERIT, KKR: KALAYANA KARNATAKA REGION |url=https://www.comedk.org/uploads/COMEDK_Provisional_Engineering_Seat_Availability_Fee_04_07_2024.pdf |publisher=Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka}}</ref> <ref name="COMEDK UG Seat Matrix 2025">{{cite web |title=Engineering Provisional Seat Availability and Fee Structure before start of Round 1. Notified on 17.07.2025 NOTE: GM : GENERAL MERIT, KKR: KALAYANA KARNATAKA REGION |url=https://www.comedk.org/uploads/Engineering-Provisional-Seat-Availability-Fee-before-start-of-Round-1-Notified-on-17_07_2025.pdf |publisher=Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority Lateral Entry Seat Matrix 2025">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 82 DTE 2025 BANGALORE DATED - 27-06-2025 Admission to 2nd Year B.E. Courses (By Lateral Entry) for Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses for the year 2025-26 |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/dcet2025/Final_Lateral_Matrixs_27062025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority Lateral Entry Seat Matrix 2026">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 48 DTE 2026 BANGALORE DATED -28-07-2026 Admission to 2nd Year B.E, Courses (By Lateral Entry) for Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses for the year 2026-27 DRAFT SEAT MATRIX |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/dcet2026/DCET_PRV_SEAT_MATRIX_28072026english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UGCET-2024 UNALLOTTED SEATS AFTER 2ND EXTENDED ROUND">{{cite web |title=UNFILLED ENGINEERING SEATS AFTER 2nd EXTENDED ROUND - 2024 - 25 DATE: 22-OCT-24 05:34 PM |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2024/BULL_ENGG_FREE_2024_GEN_REMAIN_AFT_EXTRND_FINenglish.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> | postgrad = ೬೧ <ref name="List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2025-2026" /> <ref name="Karnataka Examinations Authority PG Seat Matrix">{{cite web |title=ANNEXURE : C GOVERNMENT NOTIFICATION NO. Ed 179 TEC 2025 BANGALORE DATED - 22-09-2025 MCA SEAT MATRIX FOR THE YEAR 2025-26 (COURSES IN PRIVATE UNAIDED COLLEGES & UNAIDED COURSES IN AIDED COLLEGES) |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/pgcet2025/pgcet_2025_SM_23092025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="KMAT">{{cite web |title=The Karnataka Private Post Graduate Colleges Association (KPPGCA) Karnataka Management Admission Test (KMAT) | url=https://www.kmatindia.com/institutions |publisher=The Karnataka Private Post Graduate Colleges Association}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority PG MCA Vacant Seats">{{cite web |title=KARNATAKA EXAMINATIONS AUTHORITY Non-Interactive Admission System - 2025-26 PGCET MBA/MCA/MTECH COURSES 2025 SEAT MATRIX FOR THIRD ROUND FOR MCA | url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/pgcet2025/vacant_seat_C_04112025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> | doctoral = | city = [[ಬೆಳಗಾವಿ]] | state = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | country = [[ಭಾರತ]] | campus = ಉಪನಗರ , {{convert|30000|sqft|acre|abbr=on}} <ref name="Bharatesh Education Trust to start new Engineering college">{{cite news|title=Bharatesh Education Trust to start new Engineering college |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/bharatesh-education-trust-to-start-new-engineering-college/article68207685.ece | author= The Hindu Bureau | access-date=23 May 2024 | newspaper=The Hindu | location = Belagavi, India}}</ref> | free_label = ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ | free = ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. | logo = | affiliations = [[ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] <ref name="VTU Belagavi Affiliated Colleges"/> | website = {{URL|https://bharateshtech.org}} <!-- | coor = {{coord|15|51|22.19|N|74|34|38.97|E|type:edu_region:IN_dim:500|display=inline,title}} --> <!-- | coor = {{coord|15.856164|N|74.577492|E|type:edu|display=inline,title}} | mapframe = yes --> | coor = {{ Coord | 15.856164 | N | 74.577492 | E | type:edu | display = inline , title }} | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_map_caption = ಅನುವರ್ತಿಕ್ ಮಿರ್ಜಿ ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬಸವನ ಕುಡಚಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಕರ್ನಾಟಕ }} '''ಅನುವರ್ತಿಕ್ ಮಿರ್ಜಿ ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ''' ( ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ , ಅಥವಾ ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. , ಅಥವಾ ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಬೆಳಗಾವಿ|ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಖಾಸಗಿ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಸಂಸ್ಥೆ. ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ ಮೇ ೨೦೨೪ ರಿಂದ, ಸಾಂಬ್ರಾದ [[ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ]] ಬಳಿ, ಬಸವನ ಕುಡಚಿಯ ಭರತೇಶ್ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಆವರಣನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref name="Bharatesh Institute of Technology college will start from this year">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Tarun Bharat Portal |title='भरतेश इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी' कॉलेजला यावर्षीपासून सुरुवात |url=https://www.tarunbharat.com/bharatesh-institute-of-technology-college-started-from-this-year/ |access-date=24 May 2024 |work=Tarun Bharat |location=Belagavi, India}}</ref> == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ == === ವಿಭಾಗಗಳು === ==== ಪದವಿಪೂರ್ವ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ==== * [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ]] (ಎ.ಐ. ಎಂ.ಎಲ್.) * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] (ಸಿ.ಎಸ್. ) * [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ]] (ಇ.ಸಿ.) * ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ (ಐ.ಎಸ್.) ==== ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ==== ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ (ಎಂ.ಸಿ.ಎ.) === ಪ್ರವೇಶ === [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] (ಬಿ.ಇ.) ಪದವಿಗೆ, ಪ್ರವೇಶಗಳು: * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಸಿಇಟಿ)|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ]] (ಯುಜಿ ಸಿಇಟಿ) * ಕಾಮೆಡ್-ಕೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಂಡಳಿ|ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ]] (೧೦+೨) ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ * ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಡಿಸಿಇಟಿ) ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪದವಿ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ (ಎಂ.ಸಿ.ಎ.) ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗೆ, ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಹಾಗು ಬಿ.ಸಿ.ಎ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಗಳು: * ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಸಿಇಟಿ (ಪಿಜಿ ಸಿಇಟಿ) * ಕೆ.ಎಂ.ಎ.ಟಿ. ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗು ವಿಭಾಗಗಳ ಆಯ್ಕೆ (ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆಯಾ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಶ್ರೇಣಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದೆ. <ref name="DCET 2025 INFORMATION BULLETIN FOR APPLICATION">{{Cite web |title=DCET - 2025 INFORMATION BULLETIN FOR APPLICATION. 29/04/2025 |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/dcet2025/2025_dcet_information_bulletinenglish.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="PGCET 2025 MBA MCA MTECH INFORMATION BULLETIN">{{Cite web |title=PGCET - 2025 MBA/MCA/M-TECH INFORMATION BULLETIN. 29/04/2025 |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/pgcet2025/PGCET_2025_Information_Bulletin_29042025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka Undergraduate Entrance Test">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Abhishek Arora |title=Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka Undergraduate Entrance Test |url=https://education.indianexpress.com/engineering-exam/comedk-uget-exam-cutoff |access-date=13 Oct 2025 |work=The Indian Express }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು === ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ಯನ್ನು [[ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಿಷತ್ತು|ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]] (ಎ.ಐ.ಸಿ.ಟಿ.ಇ.) ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬೆಳಗಾವಿ|ಬೆಳಗಾವಿಯ]] [[ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ವಿ.ಟಿ.ಯು.) ಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. === ಮಾನ್ಯತೆ, ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು === ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ಯು ೧ ವರ್ಷ, ೬ ತಿಂಗಳುಗಳು ({{Age in years and months|2024|05|20}}) ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ೨೦೨೮ ರಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ಮೊದಲ [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಪದವಿಪೂರ್ವ]] ಹಾಗು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಉತ್ತೀರ್ಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾ, [[ಎನ್ಎಎಸಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್.ಎ.ಎ.ಸಿ.)]], ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್.ಬಿ.ಎ.)]] ನಿಂದ ಇನ್ನೂ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ, ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್.ಐ.ಆರ್.ಎಫ್.) ನಿಂದ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ {{Small|(ಮಾನ್ಯತೆ, ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡಲು ಕನಿಷ್ಠ ಅವಶ್ಯಕತೆ: ಪದವಿಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಎನ್.ಬಿ.ಎ. ನಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಎನ್.ಎ.ಎ.ಸಿ. ನಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರಬೇಕು, ಹಾಗು ಎನ್.ಐ.ಆರ್.ಎಫ್. ನಿಂದ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕು <ref name="Manual for Affiliated Constituent UG and PG Colleges">{{cite web |title=Manual for Affiliated Constituent UG and PG Colleges, IV. ELIGIBILITY FOR ASSESSMENT AND ACCREDITATION BY NAAC |url=http://naac.gov.in/images/docs/Manuals/Affiliated_Constituent-UG-PG-Colleges-4feb20201.pdf |publisher=National Assessment and Accreditation Council}}</ref> {{ small | (ಎನ್.ಎ.ಎ.ಸಿ. ಉಲ್ಲೇಖ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪುಟ [[http]]: ಆಗಿದ್ದು, [[https]] ಅಲ್ಲ) }} <ref name="National Board of Accreditation">{{cite web |title=National Board of Accreditation, General Manual for Accreditation, General Policy on Accreditation |url=https://nbaind.org/files/General_Manual_V1.0_Format_20240423170211.pdf |publisher=National Board of Accreditation (NBA), India |access-date=2025-12-20 |archive-date=2025-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251224104240/https://nbaind.org/files/General_Manual_V1.0_Format_20240423170211.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="National Institutional Ranking Framework">{{cite web |title=NATIONAL INSTITUTIONAL RANKING FRAMEWORK, Methodology for Ranking of Academic Institutions in India, 2. Eligibility for Overall and Discipline-Specific Rankings, 2.1, (viii) |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2025/framework/Overall.pdf |publisher=National Institutional Ranking Framework (NIRF), Ministry of Human Resource Development (MHRD), India}}</ref> <ref>{{cite news|title=What Viksit Bharat Shiksha Adhishthan Bill proposes: Single higher education body, simpler regulatory system |url=https://indianexpress.com/article/explained/higher-education-regulation-vbsa-bill-10431896 | author= Abhinaya Harigovind | date= 22 Dec 2025 | newspaper=The Indian Express }}</ref> ) }} . === ಒಪ್ಪಂದ === ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. [[Belagavi Startup Association|ಬೆಳಗಾವಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] (ಬಿ.ಎಸ್.ಎ.) ಜೊತೆಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ ೦೫, ೨೦೨೪ ರಂದು ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ಆವರಣನಲ್ಲಿ ೨೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ ಜಾಗವನ್ನು, ಬಿ.ಎಸ್.ಎ. ಯಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="BIT signs MoU with Belagavi Startup Association">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=6 Aug 2024 |title=BIT signs MoU with Belagavi Startup Association |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/bit-signs-mou-with-belagavi-startup-association/articleshow/112302358.cms |work=The Times of India}}</ref> <ref name="Bharatesh Institute of Technology to partner with Belagavi start-ups to offer hands-on experience">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=The Hindu Bureau |title=Bharatesh Institute of Technology to partner with Belagavi start-ups to offer hands-on experience |url=https://www.thehindu.com/education/bharatesh-institute-of-technology-bit-to-partner-with-belagavi-start-ups-to-offer-hands-on-experience/article68502365.ece |access-date=9 Aug 2024 |work=The Hindu |location=Belagavi, India}}</ref> <ref name="Bharatesh Institute of Technology takes bold step to promote entrepreneurship Dr Veena Karchi">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last= |title=ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಭರತೇಶ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ- ಡಾ. ವೀಣಾ ಕರ್ಚಿ |url=https://pragativahini.com/bharatesh-education-institute-a-bold-step-to-encourage-entrepreneurship-dr-veena-karki/ |access-date=5 Aug 2024 |work=Pragativahini News |location=Belagavi, India}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಧಾರವಾಡ|ಧಾರವಾಡದ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] * [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕರ್ನಾಟಕ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ಸುರತ್ಕಲ್]] == ಬಾಹ್ಯ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪುಟಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20251219040959/https://bharateshtech.org/AICTE/aicte_mandatory AICTE Mandatory Disclosure] * AICTE Letter of Approval [https://web.archive.org/web/20260519165229/https://bharateshtech.org/AICTE/aicte_approved_24-25 2024-25] , [https://web.archive.org/web/20260518120732/https://bharateshtech.org/AICTE/aicte_approved_25-26 2025-26] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪುಟಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಭ್ಯಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] hccmq4dows2krkthcmzmrarrcb080ax 1383147 1383146 2026-08-17T14:33:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383147 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೫ ಲೇಖನ]] {{Infobox university | name = ಅನುವರ್ತಿಕ್ ಮಿರ್ಜಿ ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ | image = [[ಚಿತ್ರ:Anuvartik Mirji Bharatesh Institute of Technology logo.jpeg | 200 px | center | ]] | motto = ''तेजस्वि नावधीतमस्तु'' {{small | ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]) }} <br /> ''ತೇಜಸ್ವಿ ನವಧೀತಮಸ್ತು'' <br /> {{small | ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗಲಿ}} | established = ೨೦೨೪ <ref name="AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2024-2025">{{cite web |title=List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2024-2025 Aicte ID 1-43773447523 |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |publisher=All India Council for Technical Education |access-date=2025-12-19 |archive-date=2020-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615132003/https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |url-status=dead }}</ref> <ref name="VTU Belagavi Affiliated Colleges">{{cite web |title=Belagavi Affiliated Colleges|url=https://vtu.ac.in/belagavi-affiliated-colleges |publisher=Visvesvaraya Technological University}}</ref> | principal = ವೀಣಾ ಕರ್ಚಿ <ref name="List of Faculties in Bharatesh Institute of Technology">{{cite web |title=List of Faculties in AICTE Approved Institutes in 'ENGINEERING AND TECHNOLOGY' for the State Karnataka Institute Id 1-46269814151 |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/faculties.php |publisher=All India Council for Technical Education |access-date=2025-12-19 |archive-date=2025-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318173640/https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/faculties.php |url-status=dead }}</ref> | type = ಖಾಸಗಿ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಸಂಸ್ಥೆ | academic_staff = ೩೭ <ref name="List of Faculties in Bharatesh Institute of Technology"/> {{small|(ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕಾರ ನಿಯಮಿತ)}} | students = ೧೦೦೨ | undergrad = ೯೪೧ <ref name="AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2024-2025"/> <ref name="List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2025-2026">{{cite web |title=List of courses of ANUVARTIK MIRJI BHARATESH INSTITUTE OF TECHNOLOGY(1-44643793470), List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2025-2026 Aicte ID 1-43773447523 |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |publisher=All India Council for Technical Education |access-date=2025-12-19 |archive-date=2020-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615132003/https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/angulardashboard.php#!/approved |url-status=dead }}</ref> <ref name="List of courses of 1 46269814151">{{cite web |title=List of courses of ANUVARTIK MIRJI BHARATESH INSTITUTE OF TECHNOLOGY(1-46269814151) |url=https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/faculties.php |publisher=All India Council for Technical Education |access-date=2025-12-19 |archive-date=2025-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318173640/https://facilities.aicte-india.org/dashboard/pages/faculties.php |url-status=dead }}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UG Seat Matrix 2024">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 140 TEC 2024 BANGALORE DATED - 24-06-2024 (Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses) DRAFT SEAT MATRIX |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2024/UG_DRAFT_SEAT_MATRIX_24062024kannada.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UG Seat Matrix 2025">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 170 TEC 2025 BANGALORE DATED - 13-06-2025 (Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses) DRAFT SEAT MATRIX |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2025/UG_Seat_Matrix_2025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UG Seat Matrix 2026">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 101 TEC 2026 BANGALORE DATED -29-06-2026 (Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses) |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2026/Eng_Seat_Matrix_final_30062026english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="COMEDK UG Seat Matrix 2024">{{cite web |title=Provisional COMEDK Engineering Seat Availability and Fee Structure before start of Round 1. Notified on 04.07.2024 NOTE: GM : GENERAL MERIT, KKR: KALAYANA KARNATAKA REGION |url=https://www.comedk.org/uploads/COMEDK_Provisional_Engineering_Seat_Availability_Fee_04_07_2024.pdf |publisher=Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka}}</ref> <ref name="COMEDK UG Seat Matrix 2025">{{cite web |title=Engineering Provisional Seat Availability and Fee Structure before start of Round 1. Notified on 17.07.2025 NOTE: GM : GENERAL MERIT, KKR: KALAYANA KARNATAKA REGION |url=https://www.comedk.org/uploads/Engineering-Provisional-Seat-Availability-Fee-before-start-of-Round-1-Notified-on-17_07_2025.pdf |publisher=Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority Lateral Entry Seat Matrix 2025">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 82 DTE 2025 BANGALORE DATED - 27-06-2025 Admission to 2nd Year B.E. Courses (By Lateral Entry) for Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses for the year 2025-26 |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/dcet2025/Final_Lateral_Matrixs_27062025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority Lateral Entry Seat Matrix 2026">{{cite web |title=ANNEXURE : C ENGINEERING SEATS GOVERNMENT NOTIFICATION NO. ED 48 DTE 2026 BANGALORE DATED -28-07-2026 Admission to 2nd Year B.E, Courses (By Lateral Entry) for Seats in Private Unaided Colleges and Unaided Courses for the year 2026-27 DRAFT SEAT MATRIX |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/dcet2026/DCET_PRV_SEAT_MATRIX_28072026english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority UGCET-2024 UNALLOTTED SEATS AFTER 2ND EXTENDED ROUND">{{cite web |title=UNFILLED ENGINEERING SEATS AFTER 2nd EXTENDED ROUND - 2024 - 25 DATE: 22-OCT-24 05:34 PM |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/ugcet2024/BULL_ENGG_FREE_2024_GEN_REMAIN_AFT_EXTRND_FINenglish.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> | postgrad = ೬೧ <ref name="List of AICTE approved Institutes for the state Karnataka for the academic year: 2025-2026" /> <ref name="Karnataka Examinations Authority PG Seat Matrix">{{cite web |title=ANNEXURE : C GOVERNMENT NOTIFICATION NO. Ed 179 TEC 2025 BANGALORE DATED - 22-09-2025 MCA SEAT MATRIX FOR THE YEAR 2025-26 (COURSES IN PRIVATE UNAIDED COLLEGES & UNAIDED COURSES IN AIDED COLLEGES) |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/pgcet2025/pgcet_2025_SM_23092025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="KMAT">{{cite web |title=The Karnataka Private Post Graduate Colleges Association (KPPGCA) Karnataka Management Admission Test (KMAT) | url=https://www.kmatindia.com/institutions |publisher=The Karnataka Private Post Graduate Colleges Association}}</ref> <ref name="Karnataka Examinations Authority PG MCA Vacant Seats">{{cite web |title=KARNATAKA EXAMINATIONS AUTHORITY Non-Interactive Admission System - 2025-26 PGCET MBA/MCA/MTECH COURSES 2025 SEAT MATRIX FOR THIRD ROUND FOR MCA | url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/pgcet2025/vacant_seat_C_04112025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> | doctoral = | city = [[ಬೆಳಗಾವಿ]] | state = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | country = [[ಭಾರತ]] | campus = ಉಪನಗರ , {{convert|30000|sqft|acre|abbr=on}} <ref name="Bharatesh Education Trust to start new Engineering college">{{cite news|title=Bharatesh Education Trust to start new Engineering college |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/bharatesh-education-trust-to-start-new-engineering-college/article68207685.ece | author= The Hindu Bureau | access-date=23 May 2024 | newspaper=The Hindu | location = Belagavi, India}}</ref> | free_label = ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ | free = ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. | logo = | affiliations = [[ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] <ref name="VTU Belagavi Affiliated Colleges"/> | website = {{URL|https://bharateshtech.org}} <!-- | coor = {{coord|15|51|22.19|N|74|34|38.97|E|type:edu_region:IN_dim:500|display=inline,title}} --> <!-- | coor = {{coord|15.856164|N|74.577492|E|type:edu|display=inline,title}} | mapframe = yes --> | coor = {{ Coord | 15.856164 | N | 74.577492 | E | type:edu | display = inline , title }} | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_map_caption = ಅನುವರ್ತಿಕ್ ಮಿರ್ಜಿ ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬಸವನ ಕುಡಚಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಕರ್ನಾಟಕ }} '''ಅನುವರ್ತಿಕ್ ಮಿರ್ಜಿ ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ''' ( ಭರತೇಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ , ಅಥವಾ ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. , ಅಥವಾ ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಬೆಳಗಾವಿ|ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಖಾಸಗಿ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಸಂಸ್ಥೆ. ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ ಮೇ ೨೦೨೪ ರಿಂದ, ಸಾಂಬ್ರಾದ [[ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ]] ಬಳಿ, ಬಸವನ ಕುಡಚಿಯ ಭರತೇಶ್ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಆವರಣನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref name="Bharatesh Institute of Technology college will start from this year">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Tarun Bharat Portal |title='भरतेश इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी' कॉलेजला यावर्षीपासून सुरुवात |url=https://www.tarunbharat.com/bharatesh-institute-of-technology-college-started-from-this-year/ |access-date=24 May 2024 |work=Tarun Bharat |location=Belagavi, India}}</ref> == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ == === ವಿಭಾಗಗಳು === ==== ಪದವಿಪೂರ್ವ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ==== * [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ]] (ಎ.ಐ. ಎಂ.ಎಲ್.) * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] (ಸಿ.ಎಸ್. ) * [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ]] (ಇ.ಸಿ.) * ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ (ಐ.ಎಸ್.) ==== ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ==== ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ (ಎಂ.ಸಿ.ಎ.) === ಪ್ರವೇಶ === [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] (ಬಿ.ಇ.) ಪದವಿಗೆ, ಪ್ರವೇಶಗಳು: * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಸಿಇಟಿ)|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ]] (ಯುಜಿ ಸಿಇಟಿ) * ಕಾಮೆಡ್-ಕೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಂಡಳಿ|ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ]] (೧೦+೨) ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ * ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಡಿಸಿಇಟಿ) ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪದವಿ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ (ಎಂ.ಸಿ.ಎ.) ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗೆ, ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಹಾಗು ಬಿ.ಸಿ.ಎ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಗಳು: * ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಸಿಇಟಿ (ಪಿಜಿ ಸಿಇಟಿ) * ಕೆ.ಎಂ.ಎ.ಟಿ. ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗು ವಿಭಾಗಗಳ ಆಯ್ಕೆ (ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆಯಾ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಶ್ರೇಣಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದೆ. <ref name="DCET 2025 INFORMATION BULLETIN FOR APPLICATION">{{Cite web |title=DCET - 2025 INFORMATION BULLETIN FOR APPLICATION. 29/04/2025 |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/dcet2025/2025_dcet_information_bulletinenglish.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="PGCET 2025 MBA MCA MTECH INFORMATION BULLETIN">{{Cite web |title=PGCET - 2025 MBA/MCA/M-TECH INFORMATION BULLETIN. 29/04/2025 |url=https://cetonline.karnataka.gov.in/keawebentry456/pgcet2025/PGCET_2025_Information_Bulletin_29042025english.pdf |publisher=Karnataka Examinations Authority}}</ref> <ref name="Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka Undergraduate Entrance Test">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Abhishek Arora |title=Consortium of Medical, Engineering and Dental Colleges of Karnataka Undergraduate Entrance Test |url=https://education.indianexpress.com/engineering-exam/comedk-uget-exam-cutoff |access-date=13 Oct 2025 |work=The Indian Express }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು === ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ಯನ್ನು [[ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಿಷತ್ತು|ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]] (ಎ.ಐ.ಸಿ.ಟಿ.ಇ.) ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬೆಳಗಾವಿ|ಬೆಳಗಾವಿಯ]] [[ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ವಿ.ಟಿ.ಯು.) ಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. === ಮಾನ್ಯತೆ, ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು === ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ಯು ೧ ವರ್ಷ, ೬ ತಿಂಗಳುಗಳು ({{Age in years and months|2024|05|20}}) ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ೨೦೨೮ ರಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ಮೊದಲ [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಪದವಿಪೂರ್ವ]] ಹಾಗು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಉತ್ತೀರ್ಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾ, [[ಎನ್ಎಎಸಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್.ಎ.ಎ.ಸಿ.)]], ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್.ಬಿ.ಎ.)]] ನಿಂದ ಇನ್ನೂ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ, ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್.ಐ.ಆರ್.ಎಫ್.) ನಿಂದ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ {{Small|(ಮಾನ್ಯತೆ, ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡಲು ಕನಿಷ್ಠ ಅವಶ್ಯಕತೆ: ಪದವಿಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಎನ್.ಬಿ.ಎ. ನಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಎನ್.ಎ.ಎ.ಸಿ. ನಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕನಿಷ್ಠ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರಬೇಕು, ಹಾಗು ಎನ್.ಐ.ಆರ್.ಎಫ್. ನಿಂದ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕು <ref name="Manual for Affiliated Constituent UG and PG Colleges">{{cite web |title=Manual for Affiliated Constituent UG and PG Colleges, IV. ELIGIBILITY FOR ASSESSMENT AND ACCREDITATION BY NAAC |url=http://naac.gov.in/images/docs/Manuals/Affiliated_Constituent-UG-PG-Colleges-4feb20201.pdf |publisher=National Assessment and Accreditation Council}}</ref> {{ small | (ಎನ್.ಎ.ಎ.ಸಿ. ಉಲ್ಲೇಖ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪುಟ [[http]]: ಆಗಿದ್ದು, [[https]] ಅಲ್ಲ) }} <ref name="National Board of Accreditation">{{cite web |title=National Board of Accreditation, General Manual for Accreditation, General Policy on Accreditation |url=https://nbaind.org/files/General_Manual_V1.0_Format_20240423170211.pdf |publisher=National Board of Accreditation (NBA), India |access-date=2025-12-20 |archive-date=2025-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251224104240/https://nbaind.org/files/General_Manual_V1.0_Format_20240423170211.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="National Institutional Ranking Framework">{{cite web |title=NATIONAL INSTITUTIONAL RANKING FRAMEWORK, Methodology for Ranking of Academic Institutions in India, 2. Eligibility for Overall and Discipline-Specific Rankings, 2.1, (viii) |url=https://www.nirfindia.org/nirfpdfcdn/2025/framework/Overall.pdf |publisher=National Institutional Ranking Framework (NIRF), Ministry of Human Resource Development (MHRD), India}}</ref> <ref>{{cite news|title=What Viksit Bharat Shiksha Adhishthan Bill proposes: Single higher education body, simpler regulatory system |url=https://indianexpress.com/article/explained/higher-education-regulation-vbsa-bill-10431896 | author= Abhinaya Harigovind | date= 22 Dec 2025 | newspaper=The Indian Express }}</ref> ) }} . === ಒಪ್ಪಂದ === ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. [[Belagavi Startup Association|ಬೆಳಗಾವಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] (ಬಿ.ಎಸ್.ಎ.) ಜೊತೆಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ ೦೫, ೨೦೨೪ ರಂದು ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎ.ಎಂ.ಬಿ.ಐ.ಟಿ. ಆವರಣನಲ್ಲಿ ೨೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ ಜಾಗವನ್ನು, ಬಿ.ಎಸ್.ಎ. ಯಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="BIT signs MoU with Belagavi Startup Association">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=6 Aug 2024 |title=BIT signs MoU with Belagavi Startup Association |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/bit-signs-mou-with-belagavi-startup-association/articleshow/112302358.cms |work=The Times of India}}</ref> <ref name="Bharatesh Institute of Technology to partner with Belagavi start-ups to offer hands-on experience">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=The Hindu Bureau |title=Bharatesh Institute of Technology to partner with Belagavi start-ups to offer hands-on experience |url=https://www.thehindu.com/education/bharatesh-institute-of-technology-bit-to-partner-with-belagavi-start-ups-to-offer-hands-on-experience/article68502365.ece |access-date=9 Aug 2024 |work=The Hindu |location=Belagavi, India}}</ref> <ref name="Bharatesh Institute of Technology takes bold step to promote entrepreneurship Dr Veena Karchi">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last= |title=ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಭರತೇಶ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ- ಡಾ. ವೀಣಾ ಕರ್ಚಿ |url=https://pragativahini.com/bharatesh-education-institute-a-bold-step-to-encourage-entrepreneurship-dr-veena-karki/ |access-date=5 Aug 2024 |work=Pragativahini News |location=Belagavi, India}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಧಾರವಾಡ|ಧಾರವಾಡದ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] * [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕರ್ನಾಟಕ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ಸುರತ್ಕಲ್]] == ಬಾಹ್ಯ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪುಟಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20251219040959/https://bharateshtech.org/AICTE/aicte_mandatory AICTE Mandatory Disclosure] * AICTE Letter of Approval [https://web.archive.org/web/20260519165229/https://bharateshtech.org/AICTE/aicte_approved_24-25 2024-25] , [https://web.archive.org/web/20260518120732/https://bharateshtech.org/AICTE/aicte_approved_25-26 2025-26] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪುಟಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಭ್ಯಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] 1uvjur9g8vl86w63occ13s638rjy50z 0 180081 1383189 1382504 2026-08-17T23:28:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383189 wikitext text/x-wiki ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ<ref>https://web.archive.org/web/20160617214620/http://atwonline.com/airports-routes/etihad-avianca-brasil-ink-new-codeshare</ref> ಒಂದಾಗಿದೆ (ಇನ್ನೊಂದು ಎಮಿರೇಟ್ಸ್). ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಅಬುಧಾಬಿಯ ಖಲೀಫಾ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಜಾಯೆದ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಇದೆ.<ref>https://gulfnews.com/companies/etihad-airways</ref> ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವೆಂಬರ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ನಂತರ ಯುಎಇಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>http://www.etihadairways.com/sites/Etihad/Etihad%20Images/Resources/EY-Factsheet.pdf</ref> ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಾರಕ್ಕೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್, ಏಷ್ಯಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ 120 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ, ಜುಲೈ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 107 ಏರ್‌ಬಸ್ ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ ವಿಮಾನಗಳ ಫ್ಲೀಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ನೆಲೆ ಜಾಯೆದ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Flight_International</ref> ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಾಗಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಎತಿಹಾದ್ ಎತಿಹಾದ್ ಹಾಲಿಡೇಸ್ ಮತ್ತು ಎತಿಹಾದ್ ಕಾರ್ಗೋವನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>http://www.etihadairways.com/sites/Etihad/Etihad%20Images/Resources/EY-Factsheet.pdf</ref> =ಇತಿಹಾಸ= '''ಹಿನ್ನೆಲೆ''' ಅಬುಧಾಬಿ ಎಮಿರೇಟ್, ಬಹ್ರೇನ್, ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಓಮನ್ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಗಲ್ಫ್ ಏರ್‌ನ ಜಂಟಿ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜಾಯೆದ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು 1970 ರಿಂದ 2005 ರವರೆಗೆ ಗಲ್ಫ್ ಏರ್‌ನ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಯುಎಇ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು. 2007 ರಲ್ಲಿ ಓಮನ್ ನಿರ್ಗಮಿಸುವವರೆಗೆ ಗಲ್ಫ್ ಏರ್ ಎರಡು-ರಾಜ್ಯ ವಾಹಕವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಓಮನ್ ಏರ್ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಂದು, ಗಲ್ಫ್ ಏರ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>https://www.ft.com/content/47823cc0-247a-11da-a5d0-00000e2511c8</ref> '''ಹೆಸರು''' ಎತಿಹಾದ್ ಎಂದರೆ ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಒಕ್ಕೂಟ" ಅಥವಾ "ಏಕತೆ", ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನ ಏಳು ಎಮಿರೇಟ್‌ಗಳ (ಅಬುಧಾಬಿ, ದುಬೈ, ಶಾರ್ಜಾ, ಅಜ್ಮಾನ್, ಉಮ್ ಅಲ್ ಕುವೈನ್, ರಾಸ್ ಅಲ್ ಖೈಮಾ ಮತ್ತು ಫುಜೈರಾ) ಏಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. '''ಅಡಿಪಾಯ''' ಜುಲೈ 2003 ರಲ್ಲಿ, ಅಬುಧಾಬಿಗೆ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಯುಎಇಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶೇಖ್ ಖಲೀಫಾ ಬಿನ್ ಜಾಯೆದ್ ಅಲ್ ನಹ್ಯಾನ್, ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಅನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಮಿರಿ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು. ಶೇಖ್ ಅಹ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಸೈಫ್ ಅಲ್ ನಹ್ಯಾನ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು AED500 ಮಿಲಿಯನ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ನವೆಂಬರ್ 5, 2003 ರಂದು ಅಲ್ ಐನ್‌ಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಹಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 12, 2003 ರಂದು, ಎತಿಹಾದ್ ಲೆಬನಾನ್‌ನ ಬೈರುತ್‌ಗೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಜೂನ್ 2004 ರಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು 10 ಏರ್‌ಬಸ್ A380 ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆರು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-200 ಮತ್ತು 24 ಏರ್‌ಬಸ್ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ US$8 ಬಿಲಿಯನ್ ವಿಮಾನ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಎತಿಹಾದ್‌ನ ಮೊದಲ A380 ಅನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://globalaviationexpress.blogspot.com.au/2014/05/first-glimpse-of-etihad-airways-special.html</ref> ಜೂನ್ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಫಾರ್ನ್‌ಬರೋ ಏರ್‌ಶೋನಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು 35 ಬೋಯಿಂಗ್ 787 ಮತ್ತು 10 777 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಆದೇಶವನ್ನು, 25 787 ಮತ್ತು 10 777 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 10 787 ಮತ್ತು 5 777 ವಿಮಾನಗಳ ಖರೀದಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>https://www.flightglobal.com/farnborough-2008-etihad-orders-up-to-95-boeing-787s-777s/81492.article</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ ಸಿಇಒ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೊಗನ್ ಘೋಷಿಸಿದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಎತಿಹಾಡ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ-ವರ್ಷದ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭವನ್ನು US$14 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20120711181251/http://www.thenational.ae/thenationalconversation/industry-insights/aviation/etihad-airways-lands-first-profit</ref> '''ಇಕ್ವಿಟಿ ಅಲೈಯನ್ಸ್''' ಡಿಸೆಂಬರ್ 2011 ರಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ ಯುರೋಪ್‌ನ ಆರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಏರ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ 29.21% ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೊಗನ್ ಅವರನ್ನು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಇದು ಇತರ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತು - ಏರ್ ಸೀಶೆಲ್ಸ್ (40%), <ref>http://www.centreforaviation.com/analysis/etihad-airways-stake-in-air-seychelles-gives-realistic-way-forward-to-the-island-carriers-future-66995</ref> ಏರ್ ಲಿಂಗಸ್ (2.987%), <ref>https://www.bloomberg.com/news/2012-05-01/etihad-takes-aer-lingus-stake-seeks-pact-to-feed-abu-dhabi-1-.html</ref> ವರ್ಜಿನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ (10%). <ref>http://www.abc.net.au/news/2012-09-03/etihad-increases-virgin-stake/4239464?section=business</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 1, 2013 ರಂದು, ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಗನ್, ಸೆರ್ಬಿಯಾದ ಮೊದಲ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ವುಸಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಲ್‌ಗ್ರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಸೆರ್ಬಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಹಕ ಜಾಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎತಿಹಾದ್‌ಗೆ 49% ಪಾಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. <ref>http://exyuaviation.blogspot.com/2013/07/jat-takeover-expected-next-monday.html</ref> ಸೆರ್ಬಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವು 51% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಏರ್ ಸೆರ್ಬಿಯಾ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>http://www.b92.net/biz/vesti/srbija.php?yyyy=2013&mm=08&dd=01&nav_id=738238</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ 49% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು ಎಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 24, 2013 ರಂದು, ಜೆಟ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಎತಿಹಾದ್‌ಗೆ 24% ಪಾಲನ್ನು US$379 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಒಪ್ಪಂದವು ನವೆಂಬರ್ 12, 2013 ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. 2013 ರ ದುಬೈ ಏರ್ ಶೋನಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ ಸ್ವಿಸ್ ವಾಹಕ ಡಾರ್ವಿನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ 33.3% ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಎತಿಹಾದ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>http://centreforaviation.com/analysis/etihad-airways-connects-the-dots-by-acquiring-swiss-darwin-airlines-first-etihad-regional-carrier-139925</ref> ಎತಿಹಾದ್ 2017 ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref>http://www.exyuaviation.com/2017/07/adria-airways-owners-buy-etihad-regional.html</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 1, 2014 ರಂದು, ಎತಿಹಾದ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಧ್ವಜ ವಾಹಕ ಅಲಿಟಾಲಿಯಾದಲ್ಲಿ 49% ಪಾಲನ್ನು ಅಂದಾಜು €560 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 8, 2014 ರಂದು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.[20] ಜನವರಿ 1, 2015 ರಂದು, ಅಲಿಟಾಲಿಯಾ-CAI ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಲಿಟಾಲಿಯಾ-SAI ಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಘಟಕವಾದ ಎತಿಹಾದ್ 49% ಮತ್ತು ಅಲಿಟಾಲಿಯಾ-CAI ಷೇರುದಾರರು 51% ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>http://www.alitalia.com/it_en/news/informativa-privacy-cai-sai.html</ref> ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ವಿಮಾನಯಾನ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ, ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅದರ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ನಂತರ ಅದು 2018 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>http://blogs.crikey.com.au/planetalking/2014/10/08/etihad-targets-star-oneworld-with-new-partners-alliance/</ref><ref>http://www.airliners.de/etihad-beitritt-luftfahrt-buendnis/45723</ref> ಎತಿಹಾದ್ ಭಾಗವಹಿಸುವ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ವರ್ಜಿನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಲಾಭವಿಲ್ಲ.<ref>https://asia.nikkei.com/Business/Transportation/Virgin-Australia-creditors-approve-2.6bn-sale-to-Bain</ref> ಮೇ 2016 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಗನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ನ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಾದ ಎತಿಹಾದ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ​​ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಂತೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಪೀಟರ್ ಬಾಮ್‌ಗಾರ್ಟ್ನರ್, ಹೊಗನ್‌ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು.<ref>https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-05-08/etihad-airways-hogan-to-lead-wider-group-in-management-shake-up</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ಸ್‌ಬ್ಲಾಟ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ "ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ ಸ್ವಾಧೀನಗಳ ನಂತರ" ಹೊಗನ್ ಅವರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.handelsblatt.com/unternehmen/dienstleister/arabische-airline-in-der-krise-etihad-hadert-mit-europa/19158946.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-07 |archive-date=2025-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251011221418/https://www.handelsblatt.com/unternehmen/dienstleister/arabische-airline-in-der-krise-etihad-hadert-mit-europa/19158946.html |url-status=dead }}</ref> ಜನವರಿ 24, 2017 ರಂದು, ಎತಿಹಾದ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ​​ಗ್ರೂಪ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್, ಹೊಗನ್ (ಗ್ರೂಪ್ ಸಿಎಫ್‌ಒ ಜೇಮ್ಸ್ ರಿಗ್ನಿ ಜೊತೆಗೆ) "2017 ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ" ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>https://www.reuters.com/article/us-etihad-airways-ceo-idUSKBN1580K5</ref> ಏರ್ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಅಲಿಟಾಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಷ್ಟವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಕಾರಣ, (ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾಜಿ ಸಿಇಒ) ಪೀಟರ್ ಬಾಮ್‌ಗಾರ್ಟ್ನರ್ ಹಂಗಾಮಿ ಸಿಇಒ ಆದರು. <ref>https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-01-24/etihad-ceo-hogan-to-quit-as-carrier-struggles-with-investments</ref> ಮೇ 2, 2017 ರಂದು, ಅಲಿಟಾಲಿಯಾ ದಿವಾಳಿತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. <ref>https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-24/alitalia-risks-collapse-after-unions-reject-restructuring-plan</ref> ಆ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಗನ್ ಮತ್ತು ರಿಗ್ನಿ ಎತಿಹಾದ್ ತೊರೆದರು. <ref>https://www.forbes.com/sites/danielreed/2017/05/10/airline-chess-master-did-etihads-james-hogan-outsmart-himself/?sh=125dc6485691</ref> ಜುಲೈ 27 ರಂದು, ಎತಿಹಾದ್ 2016 ಕ್ಕೆ US$1.873 ಬಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref>https://newsroom.aviator.aero/etihad-airways-reports-net-loss-for-2016-one-off-impairments-impact-bottom-line-while-passenger-revenues-remain-stable/</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು, ಎತಿಹಾದ್ ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಏರ್ ಬರ್ಲಿನ್ ದಿವಾಳಿತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. <ref>https://www.reuters.com/article/us-air-berlin-lufthansa-idUSKCN1AV14E</ref> ಮಧ್ಯಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಶಾಶ್ವತ ಬದಲಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕುವಾಗ ಮಂಡಳಿಯು ರೇ ಗ್ಯಾಮೆಲ್ ಅವರನ್ನು ಸಿಇಒ (ಹಿಂದೆ ಮುಖ್ಯ ಜನರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಅಧಿಕಾರಿ) ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. <ref>http://www.etihad.com/en-gb/about-us/etihad-news/archive/2017/interim-group-ceo-confirmed/</ref> ಜನವರಿ 9, 2018 ರಂದು, ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮಾರ್ಕ್ ಪವರ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಗ್ರೂಪ್ ಸಿಎಫ್ಒ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿತು, ಮಧ್ಯಂತರ ಗ್ರೂಪ್ ಸಿಎಫ್ಒ ರಿಕಿ ಥಿರಿಯನ್ ಬದಲಿಗೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.forbesmiddleeast.com/en/etihad-appoints-mark-powers-as-chief-financial-officer/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-07 |archive-date=2018-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814235053/https://www.forbesmiddleeast.com/en/etihad-appoints-mark-powers-as-chief-financial-officer/ |url-status=dead }}</ref> ಜುಲೈ 2, 2017 ರಂದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮೇಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ನಂತರ.<ref>https://www.nytimes.com/2017/07/02/business/etihad-laptop-ban.html</ref> ಜೂನ್ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ 2017 ಕ್ಕೆ US$1.52 ಬಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>https://www.reuters.com/article/us-etihad-airways-results/etihad-airways-hit-by-second-consecutive-annual-loss-idUSKBN1JA0V1</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 ರಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ಬಸ್ ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ ವಿಮಾನಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಆದೇಶ ರದ್ದತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಎಲ್ಲಾ 42 ಏರ್‌ಬಸ್ A350-900s, ಎರಡು A350-1000s ಮತ್ತು 24 ರಲ್ಲಿ 19 ಬೋಯಿಂಗ್ 777X ಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref>https://www.aero.de/news-30960/Etihad-Airways-storniert-A350-Auftraege.html</ref> 1 ಮೇ 2021 ರಂದು, ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಏರ್ ಸೀಶೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ 40% ಪಾಲನ್ನು ಸೀಶೆಲ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.thenationalnews.com/business/aviation/etihad-divests-full-stake-in-air-seychelles-1.1214447</ref> 13 ಮೇ 2023 ರಂದು, ಸರ್ಬಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಏರ್ ಸರ್ಬಿಯಾದಲ್ಲಿ 100% ಇಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎತಿಹಾದ್‌ನಿಂದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>https://www.exyuaviation.com/2023/11/state-takes-over-remaining-etihad-stake.html</ref> '''COVID-19 ಪರಿಣಾಮ''' ಮೇ 2020 ರಲ್ಲಿ, COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಏರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏರ್‌ಬಸ್ A380 ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ತನ್ನ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಏರ್‌ಬಸ್ A350 ಆರ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏರ್‌ಬಸ್ A380 ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳು ಹಬ್ಬಿದ್ದವು. ಎತಿಹಾದ್‌ನ ಸಿಇಒ ಟೋನಿ ಡೌಗ್ಲಾಸ್, ಎತಿಹಾದ್‌ನ A380 ಫ್ಲೀಟ್ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಯ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಕ್ರಮವು ಏರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್-ಕೆಎಲ್‌ಎಂ ಮತ್ತು ಹೈ ಫ್ಲೈ ಮಾಲ್ಟಾ ನಂತರ ಎತಿಹಾದ್ ತನ್ನ ಏರ್‌ಬಸ್ A380 ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೂರನೇ ಏರ್‌ಬಸ್ A380 ಆಪರೇಟರ್ ಆಗಲಿದೆ. <ref>https://onemileatatime.com/etihad-airways-retire-a380-never-fly-a350/</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೇ 26, 2020 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎತಿಹಾದ್ ತನ್ನ ಉಳಿದ ಏರ್‌ಬಸ್ A350 ಆರ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ. COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಏರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಂತೆ ತನ್ನ ಏರ್‌ಬಸ್ A380 ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ನಿವೃತ್ತಿಗೆ ಬಿಡುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>https://www.executivetraveller.com/news/etihad-airbus-a380-a350</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ಬಸ್ A380 ವಿಮಾನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಆರಂಭಿಕ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಏರ್‌ಬಸ್ A380 ಅನ್ನು ಎರಡು ಎಂಜಿನ್‌ಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಸಮರ್ಥ ಅಂಗವಿಕಲ ಬೆಹೆಮೊತ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೋಯಿಂಗ್ 777X, 787, ಮತ್ತು ಏರ್‌ಬಸ್ A350 ನಂತಹ ಸಣ್ಣ ದೀರ್ಘ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಅವಳಿ-ಜೆಟ್ ವಿಮಾನಗಳು A380 ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಹೇಳಿದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20201017013400/https://www.aerotime.aero/rytis.beresnevicius/26154-etihad-airways-future-fleet-with-no-a380</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2021 ರಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ COVID-19 ವಿರುದ್ಧ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿತು, ಇದು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>https://www.arabianaerospace.aero/etihad-is-the-first-airline-with-100-of-crew-on-board-vaccinated.html</ref> ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಜೂನ್ 2020 ರ ನಡುವೆ ಎತಿಹಾದ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಕಾರಣ, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಟ್ಟಣೆಯು 76% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ 2020 ರಲ್ಲಿ 4.2 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಇಳಿದಿದೆ.<ref>https://www.reuters.com/article/etihad-results-int-idUSKBN2AW12A</ref> 2020 ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ, ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್ವೇಸ್ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಎತಿಹಾದ್ ಗಮನಾರ್ಹ ನಷ್ಟವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು; 2016 ರಿಂದ, ಇದು $5.62 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು 2019 ರಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವು $870 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ತಲುಪಿತ್ತು.<ref>https://www.arabnews.com/node/1819836/business-economy</ref> ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೂರ್ಣ-ವರ್ಷದ ನಷ್ಟವು 2020 ರಲ್ಲಿ $1.7 ಬಿಲಿಯನ್,<ref>https://www.cnbc.com/2021/08/10/etihad-airways-expects-demand-surge-as-h1-losses-halve-.html</ref> ಮತ್ತು 2021 ರಲ್ಲಿ $476 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/abu-dhabis-etihad-airways-trims-losses-higher-cargo-revenues-cost-control-2022-03-01/</ref> '''ಲಾಭದಾಯಕತೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ''' 2021 ರಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ತನ್ನ ಸೋನಿಕ್ ಗುರುತನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಸಿಕ್ಸಿಯೆಮ್ ಸನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಟಚ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಆಡಿಯೊ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web |url=https://www.etihad.com/en/news/etihad-airways-nominated-in-two-categories-at-transform-awards-for-its-new-sound-identity |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-07 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517125456/https://www.etihad.com/en/news/etihad-airways-nominated-in-two-categories-at-transform-awards-for-its-new-sound-identity |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.marketing-interactive.com/etihad-airways-takes-flight-with-sonic-branding-inspired-by-emirati-weaving-method</ref>. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಲ್ ಸಾದು ನೇಯ್ಗೆ ತಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಸೋನಿಕ್ ಗುರುತು ಎಮಿರಾಟಿ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಟೆಕಶ್ಚರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ಗಳು, ಲಾಂಜ್‌ಗಳು, ಗ್ರಾಹಕರ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>https://www.sixiemeson.com/our-work/sonic-branding/etihad-sonic-identity/</ref>. ಜುಲೈ 2022 ರಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ $296 ಮಿಲಿಯನ್‌ನ ದಾಖಲೆಯ ಮೊದಲಾರ್ಧದ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪ್ರಯಾಣದ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. 2021 ರ ಮೊದಲಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2022 ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಎತಿಹಾದ್ 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಅಬುಧಾಬಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಪತ್ತು ನಿಧಿ ADQ ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಎತಿಹಾದ್, ವಿಜ್ ಏರ್ ಅಬುಧಾಬಿ, ಅಬುಧಾಬಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಎತಿಹಾದ್ ಹಾಲಿಡೇಸ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.adq.ae/newsroom/etihad-aviation-group-transferred-to-adqs-portfolio/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-07 |archive-date=2026-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307203729/https://www.adq.ae/newsroom/etihad-aviation-group-transferred-to-adqs-portfolio/ |url-status=dead }}</ref> ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ 10 A380-800 ವಿಮಾನಗಳ ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿಯೋಜಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಮತ್ತೆ ಸೇವೆಗೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ ತನ್ನ 10 ಜಂಬೋ ಜೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಲಂಡನ್-ಹೀಥ್ರೂ ಸೇವೆಗೆ ಮರು ನಿಯೋಜಿಸಿತು, ನಂತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ A380 ಫ್ಲೀಟ್‌ಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತಮ್ಮ A380 ವಿಮಾನವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್-ಜೆಎಫ್‌ಕೆ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ನವೆಂಬರ್ 2024 ರಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್-ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಗೌಲ್‌ಗೆ, <ref>https://www.businessinsider.com/etihads-a380-returning-to-nyc-see-residence-first-class-suite-2023-12</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 ರಿಂದ ಸಿಂಗಾಪುರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜೂನ್ 2025 ರಿಂದ ಟೊರೊಂಟೊ-ಪಿಯರ್ಸನ್‌ಗೆ ಮರು ನಿಯೋಜನೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>https://www.travelandtourworld.com/news/article/etihad-airways-grows-presence-in-asia-with-new-a380-route-to-singapore-and-expanded-thailand-services/</ref> ಗಾಜಾ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎತಿಹಾದ್ ಟೆಲ್ ಅವಿವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆನ್ ಗುರಿಯನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು, <ref>https://www.timesofisrael.com/as-most-airlines-avoid-israel-emirati-carriers-keep-up-flights-for-diplomacy-profit/</ref> ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಆರು ದೈನಂದಿನ ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ಮಾರ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು, ಈ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಎತಿಹಾದ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. <ref>https://www.jpost.com/business-and-innovation/all-news/article-897398</ref> 2026 ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ AUH-TLV ಮಾರ್ಗವು 100,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರು ಏಷ್ಯಾದ ಬೇರೆಡೆ ಎತಿಹಾದ್ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅಬುಧಾಬಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. <ref>https://www.jpost.com/business-and-innovation/all-news/article-897398</ref> =ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳು= '''ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ''' ಎತಿಹಾದ್ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಅಬುಧಾಬಿಯ ಖಲೀಫಾ ನಗರದಲ್ಲಿ, <ref>http://www.etihadairways.com/sites/Etihad/us/en/aboutetihad/OurOffices/Pages/Offices.aspx</ref> ಅಬುಧಾಬಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ ಹೊಂದಿದೆ. <ref>http://www.tehrantimes.com/index_View.asp?code=201144</ref> ಎತಿಹಾದ್ ತನ್ನ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು 2007 ರಲ್ಲಿ 183.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಯುಎಇ ದಿರ್ಹಾಮ್‌ಗಳನ್ನು (US$50 ಮಿಲಿಯನ್) ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು. ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ 2007 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. <ref>http://www.zawya.com/marketing.cfm?zp&p=/story.cfm/sidGN_17042007_10118775/%20Airline%20to%20shift%20to%20new%20headquarters%20by%202008?cc</ref> '''ರಚನೆ''' ಎತಿಹಾದ್ ಅನ್ನು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಮುಬಾರಕ್ ಅಲ್ ಮಜ್ರೂಯಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಾಪಕ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಸಂಘದ ಲೇಖನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಡಳಿಯು ಏಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಉಪ-ಸಮಿತಿಗಳು, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಅದರ ಚಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಡಳಿಯ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಹ್ಮದ್ ಅಲಿ ಅಲ್ ಸಯೆಗ್, ಹೆಚ್. ಇ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಲೀಫಾ ಅಲ್ ಮುಬಾರಕ್, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಹರೇಬ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಲ್ ಯೂಸೆಫ್, ಹಮದ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅಲ್ ಶಮ್ಸಿ, ಖಲೀಫಾ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಲ್ ಸುವೈದಿ ಮತ್ತು ಅಹ್ಮದ್ ಅಲಿ ಮಾತಾರ್ ಅಲ್ ರೊಮೈಥಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20190621172137/https://www.etihad.com/en-us/about-us/corporate-profile/</ref> ಈ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೊಗನ್ (ಗಲ್ಫ್ ಏರ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಸಿಇಒ) ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಅವರನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2006 ರಿಂದ ಜನವರಿ 2018 ರವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ನಂತರ ಟೋನಿ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 ರವರೆಗೆ ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20190217142215/https://www.businessinsider.com/etihad-airways-group-names-tony-douglas-as-new-ceo-2017-9</ref> ಎತಿಹಾದ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಿಇಒ ಆಂಟೊನೊಲ್ಡೊ ನೆವ್ಸ್.<ref>https://web.archive.org/web/20221220002824/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/abu-dhabi-airline-etihad-gets-new-ceo-after-wealth-fund-adqs-takeover-2022-10-19/</ref> '''ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಮೈತ್ರಿ''' ಎತಿಹಾದ್‌ನ ಈಕ್ವಿಟಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ಎತಿಹಾದ್ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇವು ಏರ್ ಬರ್ಲಿನ್, ಏರ್ ಸೆರ್ಬಿಯಾ, ಏರ್ ಸೀಶೆಲ್ಸ್, ಅಲಿಟಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ವರ್ಜಿನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪಾಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. 2023 ರ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಎತಿಹಾದ್ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಡುವಳಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದೆ. ವರ್ಜಿನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಪುನರ್ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಷೇರುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸೆರ್ಬಿಯಾ ಸರ್ಕಾರವು ಏರ್ ಸೆರ್ಬಿಯಾವನ್ನು ಮರು ಬಂಡವಾಳೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು, ಅದರ ಪಾಲನ್ನು 82% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಎತಿಹಾದ್‌ನ ಪಾಲನ್ನು 18% ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು. ವಿಮಾನಯಾನ ಕಂಪನಿಯು 2015 ಮತ್ತು 2018 ರ ನಡುವೆ ಈಗ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾದ ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಪಾಲುದಾರರ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. '''ಸರಕು''' ಎತಿಹಾದ್ ಕಾರ್ಗೋ, ಹಿಂದೆ ಎತಿಹಾದ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಕಾರ್ಗೋ ಆಗಿದ್ದ, ಎತಿಹಾದ್‌ನ ಮೀಸಲಾದ ಸರಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. ವಾಹಕವು ಜೂನ್ 2012 ರಲ್ಲಿ "ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್" ಭಾಗವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಇಮೇಜ್ ಅನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿತು, ಪೂರ್ಣ ಎತಿಹಾದ್ ಕಾರ್ಗೋ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಈಗ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿವೆ. ಎತಿಹಾದ್ ಕಾರ್ಗೋ ಆರು ಬೋಯಿಂಗ್ 777F ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಬೋಯಿಂಗ್ 747-400F ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 747-8F ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ, ಎರಡೂ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಏರ್‌ನಿಂದ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದವು ಆದರೆ ಪೂರ್ಣ ಎತಿಹಾದ್ ಕಾರ್ಗೋ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕಡಿತದಿಂದಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಐದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊಸ ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200F ಸರಕು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಅಥವಾ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>http://www.aero.de/news-28451/Etihad-parkt-ihre-Airbus-Frachter.html</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಐದು A330 ಸರಕು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು DHL ಏವಿಯೇಷನ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.airliners.de/dhl-flotte-leipzig/46518</ref> ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಎತಿಹಾದ್ ಕಾರ್ಗೋ ೩೬೮,೦೦೦ ಟನ್ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಿತು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಟನ್ನೇಜ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.೧೪ ರಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಳದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ.೧೯ ರಷ್ಟು ಟನ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಜಾಯೆದ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಎತಿಹಾದ್‌ನ ಹೊಸ ಸೌಲಭ್ಯವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೫೦೦,೦೦೦ ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. <ref>http://centreforaviation.com/news/etihad-airways-reports-103-million-passengers-and-365000-tonnes-of-cargo-in-2012-197156</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ ಕಾರ್ಗೋ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸರಕು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಸರಕು ತಾಣಗಳ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ ಜಾಲವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>https://www.arabianaerospace.aero/etihad-cargo-introduces-new-freighter-network.html</ref> '''ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು''' ಜೂನ್ 2023 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎತಿಹಾದ್ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಾದ್ಯಂತ 81 ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಜಾಯೆದ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20190815033008/https://www.etihad.com/Documents/PDFs/Corporate%20profile/Fast%20facts/fast-facts-and-figures-oct2015-en.pdf</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2017 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾವೊ ಪಾಲೊ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ, ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಆರು ಜನವಸತಿ ಖಂಡಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವೇ ವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.emirates247.com/business/corporate/etihad-launches-flights-to-brazil-2013-06-02-1.508871 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-07 |archive-date=2015-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150922084417/http://www.emirates247.com/business/corporate/etihad-launches-flights-to-brazil-2013-06-02-1.508871 |url-status=dead }}</ref><ref>http://flights.etihad.com/en/sitemap/destinations-by-city</ref> 2021 ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತೆ, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ನಿರಂತರ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ತನ್ನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು.<ref>https://www.businessinsider.co.za/etihad-airways-suspends-operations-in-sa-but-could-return-in-2021-2020-11</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್‌ಗೆ ವಾರಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಎತಿಹಾದ್ ತೆರೆಯಿತು.<ref>https://www.forbes.com/sites/michaelgoldstein/2021/04/07/etihad-airways-launches-historic-service-from-abu-dhabi-to-israel/?sh=7233ef8c31ba</ref> ನಂತರ ಜೂನ್ 2023 ರಲ್ಲಿ, ಅಬುಧಾಬಿಯಿಂದ ರೋಮ್‌ಗೆ ವಿಮಾನಗಳ ಆವರ್ತನವನ್ನು ವಾರಕ್ಕೆ ಏಳರಿಂದ ಹನ್ನೊಂದು ಬಾರಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತಹ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಗಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref><ref>https://www.timesaerospace.aero/news/air-transport/etihad-increases-services-to-rome</ref></ref> ನವೆಂಬರ್ 25, 2024 ರಂದು, ಎತಿಹಾದ್ ತಮ್ಮ ತ್ವರಿತ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಯುಎಇಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ 10 ಹೊಸ ತಾಣಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಆಡಿಸ್ ಅಬಾಬಾ, ಅಲ್ಜಿಯರ್ಸ್, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಚಿಯಾಂಗ್ ಮಾಯ್, ಹನೋಯ್, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಕ್ರಾಬಿ, ಮೆಡಾನ್, ನೋಮ್ ಪೆನ್, ತೈಪೆ ಮತ್ತು ಟುನಿಸ್ ಇವುಗಳ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.etihad.com/en/news/ten-new-routes-in-one-day-historic-moment-for-etihad |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-07 |archive-date=2024-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207072835/https://www.etihad.com/en/news/ten-new-routes-in-one-day-historic-moment-for-etihad |url-status=dead }}</ref> =ಫ್ಲೀಟ್= ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಏರ್‌ಬಸ್‌ನಿಂದ ಕಿರಿದಾದ-ದೇಹದ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಏರ್‌ಬಸ್ ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್‌ನಿಂದ ವಿಶಾಲ-ದೇಹದ ವಿಮಾನಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಎತಿಹಾದ್‌ನ ಫ್ಲೀಟ್ ಆರು ವಿಮಾನ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ 100 ಏರ್‌ಬಸ್ ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಏರ್‌ಬಸ್ A320 ಕುಟುಂಬ, ಏರ್‌ಬಸ್ A320neo ಕುಟುಂಬ, ಏರ್‌ಬಸ್ A350-1000, ಏರ್‌ಬಸ್ A380-800, ಬೋಯಿಂಗ್ 777 ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 787 ಡ್ರೀಮ್‌ಲೈನರ್.<ref>https://web.archive.org/web/20240518040707/https://www.etihad.com/en/fly-etihad/our-fleet</ref> COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಎಲ್ಲಾ 10 ಏರ್‌ಬಸ್ A380-800 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇವೆಗೆ ಮರಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2023 ರಿಂದ, ನಾಲ್ಕು ಏರ್‌ಬಸ್ A380-800 ವಿಮಾನಗಳು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದವು, ಲಂಡನ್-ಹೀಥ್ರೂ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದವು; 2024 ರಲ್ಲಿ, A380 ಸೇವೆಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್-ಜೆಎಫ್‌ಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್-ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಗೌಲ್‌ಗೆ ಪುನರಾರಂಭವಾಯಿತು. 2013 ರಲ್ಲಿ ಎತಿಹಾದ್ 25 ಬೋಯಿಂಗ್ 777X ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಆರ್ಡರ್ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಮೇ 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಿಇಒ ಆಂಟೊನೊಲ್ಡೊ ನೆವ್ಸ್ ಬೋಯಿಂಗ್ ಜೊತೆಗಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎತಿಹಾದ್ ಈಗ 777X ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ 787 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. 777X ಎತಿಹಾದ್‌ನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಲ್ಲ ಎಂದು ನೆವ್ಸ್ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. =ಲೈವರಿ= '''ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಿವರಿ''' ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಲೈವರಿ - ಫೇಸೆಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಬುಧಾಬಿ<ref>https://www.youtube.com/watch?v=fp01PXJ5UmE</ref> ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ನ ಹೊಸ A380 ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://www.businesstraveller.com/news/2014/09/26/etihad-reveals-its-new-livery-design/</ref> ಇದು ಲಂಬವಾದ ಸ್ಟೆಬಿಲೈಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ಫ್ಯೂಸ್‌ಲೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ತ್ರಿಕೋನ ಟೆಸ್ಸಲೇಷನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಎತಿಹಾದ್ ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ಯುಎಇ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮುಂಭಾಗದ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಯುಎಇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ತಿಳಿ ಬೀಜ್ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಯುಎಇ ಲಾಂಛನವೂ ಇದೆ. ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣವು ಅರೇಬಿಯನ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ.<ref>https://www.flightglobal.com/news/articles/etihad-shows-off-new-colours-on-a380-404157/</ref> '''ಹಿಂದಿನ ಲಿವರಿ (2003–2017)''' ಹಿಂದಿನ ಲೈವರಿ ಯುಎಇ ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಲಂಬವಾದ ಸ್ಟೇಬಿಲೈಸರ್ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫಾಲ್ಕನ್ ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಎತಿಹಾದ್ ಲೋಗೋವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನದ ವಿಮಾನದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಲೈವರಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER ಗಳು ಮತ್ತು ಏರ್‌ಬಸ್ A320 ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ.<ref>https://www.flightglobal.com/news/articles/etihads-entire-fleet-to-get-new-livery-by-end-2017-404214/</ref> =ವಿಮಾನದೊಳಗೆ ಮನರಂಜನೆ= ಎತಿಹಾದ್ ತನ್ನ ಹೊಸ ದೀರ್ಘ-ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹೊಸ A320-200 ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ AVOD ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಯಾನಾಸೋನಿಕ್ eX2, eX3 ಮತ್ತು ಥೇಲ್ಸ್ ಟಾಪ್‌ಸೀರೀಸ್ i5000 ಇನ್-ಫ್ಲೈಟ್ ಮನರಂಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20150402114008/https://www.thalesgroup.com/en/content/etihad-airways-selects-thales-inflight-entertainment-system-its-entire-fleet</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2019 ರಂದು, ಎತಿಹಾದ್ ತನ್ನ ಕಿರಿದಾದ-ಬಾಡಿ ಏರ್‌ಬಸ್ A320 ಮತ್ತು A321 ವಿಮಾನಗಳ 23 ಎಕಾನಮಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೀಟ್-ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು, ಇವುಗಳನ್ನು ಐದು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಹಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.etihad.com/en-sg/about-us/etihad-news/archive/2019/etihad-airways-launches-new-fully-customisable-economy-experience/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-07 |archive-date=2019-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190920080627/https://www.etihad.com/en-sg/about-us/etihad-news/archive/2019/etihad-airways-launches-new-fully-customisable-economy-experience/ |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಲೈವ್ ಟಿವಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್-ಫ್ಲೈಟ್ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಎತಿಹಾದ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾನಾಸೋನಿಕ್ ಅವಿಯೋನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನೊಂದಿಗೆ 10 ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. <ref>http://www.arabianbusiness.com/etihad-set-launch-live-tv-on-long-haul-flights-430563.html</ref> ಅಟ್ಲಾಸ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಇನ್-ಫ್ಲೈಟ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>https://atlas.etihad.com/</ref> =ನಿಷ್ಠೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎತಿಹಾದ್ ಗೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ನ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುವವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 30, 2006 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ವೆಬ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಚೆಕ್-ಇನ್‌ನಂತಹ ಬಹು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಗ ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ರಿಡೀಮ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಎತಿಹಾದ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಹಿರಿಯ ಎಮಿರಾಟಿ ನಾಗರಿಕರು ಎತಿಹಾದ್‌ನ ಲಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗೆ ತ್ವರಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಏರ್ ಮೈಲಿಗಳು, ರಿಯಾಯಿತಿ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು, ಆದ್ಯತೆಯ ಚೆಕ್-ಇನ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬ್ಯಾಗೇಜ್‌ಗಳ ಸವಲತ್ತುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref><ref>https://www.thenationalnews.com/uae/senior-emiratis-get-new-travel-benefits-with-etihad-1.864450</ref></ref> ಅಮೇರಿಕನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅಮೇರಿಕನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಲಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ AAdvantage ಅನ್ನು ಎತಿಹಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ರಿಡೀಮ್ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>https://www.forbes.com/sites/geoffwhitmore/2019/05/13/etihad-flights-online-with-american-airlines-miles/</ref> ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಲಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಯುರೋಬೋನಸ್‌ಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೋನಸ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಖರ್ಚು ಮಾಡಬಹುದು.<ref>https://www.sasgroup.net/newsroom/press-releases/2014/sas-and-etihad-airways-announce-codeshare-plans/</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ booking.com ಮತ್ತು Etihad ಏರ್ವೇಸ್ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಒಪ್ಪಂದದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, booking.com ಮೂಲಕ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದಾಗ ಎತಿಹಾದ್ ಅತಿಥಿ ಲಾಯಲ್ಟಿ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಎತಿಹಾದ್ ಮೈಲುಗಳನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://www.hoteliermiddleeast.com/business/107276-etihads-loyalty-programme-inks-deal-with-bookingcom</ref> =ಅಪಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳು= 15 ನವೆಂಬರ್ 2007 - ಎತಿಹಾದ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಹೊಸ A340-600, ನೋಂದಣಿ A6-EHG, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಟೌಲೌಸ್ ಬ್ಲಾಗ್ನಾಕ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಏರ್‌ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುರಸ್ತಿಗೆ ಮೀರಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ವಿತರಣಾ ಪೂರ್ವ ಎಂಜಿನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಬಹು ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗದ ವಿಮಾನವು 31 ನಾಟ್‌ಗಳಿಗೆ (57 ಕಿಮೀ/ಗಂ) ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಡಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಿದೆ. ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂಬತ್ತು ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಬಲ-ರೆಕ್ಕೆ, ಬಾಲ ಮತ್ತು ಎಡ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ನೆಲ ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದವು, ವಿಮಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಭಾಗವು ಹಲವಾರು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್ ಮುರಿದುಹೋಯಿತು. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 1lmlbpzjp627f236yh2o77mamjizuc3 4 180187 1383161 1383132 2026-08-17T16:18:18Z Santhosh Notagar99 82732 1383161 wikitext text/x-wiki {| class=wikitable style="text-align:center; vertical-align:middle; background-color: #EEDEC5; color: #474747;" |- |[[File:India_Ukrain_Kannada_Ediathon.jpg|550px]] | {| class=wikitable style="background-color: #EEDEC5; color: #474747; margin: auto; font-size:20px; width:100%" |- | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Google Calendar icon (2015-2020).svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಅವಧಿ'''<hr />15–24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026<br /> (9 ದಿನಗಳು) | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:WP25 Wikipedia Globe - blue.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಷೆಗಳು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ <br />ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Noun Project Museum Icon 598061.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ವಿಷಯ'''<hr />ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Community group icon.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಗವಹಿಸುವವರು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ <br />ಸಮುದಾಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Plain scarlet arrow icons 4.png|32px|alt=|link=]]<br />'''ಮನ್ನಣೆ'''<hr />ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, <br />ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು <br />ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ |} '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ''' ( Heritage Across Borders) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಅಭಿಯಾನವು '''15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ, '''24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Worklist) ಸೇರಿಸಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. |- | colspan=2 style="text-align:left;"| == ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == # ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. # [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:EventDetails/4246&tab=WorklistPanel ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ →] ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. # 15ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿ. == ಅಂಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: # ಅರ್ಹವಾದ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 200 ಪದಗಳ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ +1 ಅಂಕ. # ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನಕ್ಕೆ +2 ಅಂಕಗಳು. ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲೇಖನದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. == ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು == # ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನವು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಪದಗಳ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. # ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಪದಗಳ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪಾದನೆ, ಮೂಲಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಹುದು. # ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. # ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. # ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಪಾದನೆಗಳು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕ್ಷರದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ == ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: # ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು. # ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೌಚರ್‌ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * 1ನೇ ಸ್ಥಾನ — $100 / ₹10,000 * 2ನೇ ಸ್ಥಾನ — $50 / ₹5,000 * 3ನೇ ಸ್ಥಾನ — $30 / ₹3,000 ಅಭಿಯಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == * [[meta:Event:Heritage_Across_Borders]] === ಆಯೋಜಕರು === ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ ([[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]) === ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ === https://wikieval.toolforge.org/contests/3 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೯, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೮:೩೮, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini Rai K|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೪೮, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Joyce Muriel|Joyce Muriel]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Joyce Muriel|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೦೬, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಚರ್ಚಾ ಪುಟ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. |} g280c715tclpenqi5iq3yfvbtw3am7j 1383162 1383161 2026-08-17T16:19:54Z Santhosh Notagar99 82732 1383162 wikitext text/x-wiki {| class=wikitable style="text-align:center; vertical-align:middle; background-color: #EEDEC5; color: #474747;" |- |[[File:India_Ukrain_Kannada_Ediathon.jpg|550px]] | {| class=wikitable style="background-color: #EEDEC5; color: #474747; margin: auto; font-size:20px; width:100%" |- | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Google Calendar icon (2015-2020).svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಅವಧಿ'''<hr />15–24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026<br /> (9 ದಿನಗಳು) | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:WP25 Wikipedia Globe - blue.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಷೆಗಳು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ <br />ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Noun Project Museum Icon 598061.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ವಿಷಯ'''<hr />ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Community group icon.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಗವಹಿಸುವವರು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ <br />ಸಮುದಾಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Plain scarlet arrow icons 4.png|32px|alt=|link=]]<br />'''ಮನ್ನಣೆ'''<hr />ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, <br />ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು <br />ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ |} '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ''' ( Heritage Across Borders) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಅಭಿಯಾನವು '''15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ, '''24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Worklist) ಸೇರಿಸಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. |- | colspan=2 style="text-align:left;"| == ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == # ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. # [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:EventDetails/4246&tab=WorklistPanel ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ →] ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. # 15ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿ. == ಅಂಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: # ಅರ್ಹವಾದ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 200 ಪದಗಳ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ +1 ಅಂಕ. # ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನಕ್ಕೆ +2 ಅಂಕಗಳು. ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲೇಖನದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. == ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು == # ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನವು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಪದಗಳ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. # ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಪದಗಳ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪಾದನೆ, ಮೂಲಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಹುದು. # ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. # ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. # ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಪಾದನೆಗಳು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕ್ಷರದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ == ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: # ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು. # ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೌಚರ್‌ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * 1ನೇ ಸ್ಥಾನ — $100 / ₹10,000 * 2ನೇ ಸ್ಥಾನ — $50 / ₹5,000 * 3ನೇ ಸ್ಥಾನ — $30 / ₹3,000 ಅಭಿಯಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == [[meta:Event:Heritage_Across_Borders]] == ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ ([[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]) == ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ == https://wikieval.toolforge.org/contests/3 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೯, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೮:೩೮, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini Rai K|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೪೮, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Joyce Muriel|Joyce Muriel]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Joyce Muriel|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೦೬, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಚರ್ಚಾ ಪುಟ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. |} 4ybesdp39k8zl1czqxd0yvw0ljq2wq5 1383166 1383162 2026-08-17T16:51:36Z Prath20 91325 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) */ 1383166 wikitext text/x-wiki {| class=wikitable style="text-align:center; vertical-align:middle; background-color: #EEDEC5; color: #474747;" |- |[[File:India_Ukrain_Kannada_Ediathon.jpg|550px]] | {| class=wikitable style="background-color: #EEDEC5; color: #474747; margin: auto; font-size:20px; width:100%" |- | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Google Calendar icon (2015-2020).svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಅವಧಿ'''<hr />15–24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026<br /> (9 ದಿನಗಳು) | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:WP25 Wikipedia Globe - blue.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಷೆಗಳು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ <br />ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Noun Project Museum Icon 598061.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ವಿಷಯ'''<hr />ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Community group icon.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಗವಹಿಸುವವರು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ <br />ಸಮುದಾಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Plain scarlet arrow icons 4.png|32px|alt=|link=]]<br />'''ಮನ್ನಣೆ'''<hr />ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, <br />ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು <br />ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ |} '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ''' ( Heritage Across Borders) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಅಭಿಯಾನವು '''15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ, '''24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Worklist) ಸೇರಿಸಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. |- | colspan=2 style="text-align:left;"| == ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == # ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. # [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:EventDetails/4246&tab=WorklistPanel ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ →] ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. # 15ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿ. == ಅಂಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: # ಅರ್ಹವಾದ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 200 ಪದಗಳ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ +1 ಅಂಕ. # ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನಕ್ಕೆ +2 ಅಂಕಗಳು. ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲೇಖನದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. == ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು == # ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನವು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಪದಗಳ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. # ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಪದಗಳ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪಾದನೆ, ಮೂಲಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಹುದು. # ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. # ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. # ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಪಾದನೆಗಳು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕ್ಷರದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ == ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: # ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು. # ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೌಚರ್‌ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * 1ನೇ ಸ್ಥಾನ — $100 / ₹10,000 * 2ನೇ ಸ್ಥಾನ — $50 / ₹5,000 * 3ನೇ ಸ್ಥಾನ — $30 / ₹3,000 ಅಭಿಯಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == [[meta:Event:Heritage_Across_Borders]] == ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ ([[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]) == ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ == https://wikieval.toolforge.org/contests/3 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೯, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೮:೩೮, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini Rai K|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೪೮, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Joyce Muriel|Joyce Muriel]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Joyce Muriel|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೦೬, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೨೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಚರ್ಚಾ ಪುಟ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. |} p1f8z8za1ks4uvdls341tpxkvxyniuz 1383170 1383166 2026-08-17T17:39:06Z Pragathi. BH 88266 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) */ 1383170 wikitext text/x-wiki {| class=wikitable style="text-align:center; vertical-align:middle; background-color: #EEDEC5; color: #474747;" |- |[[File:India_Ukrain_Kannada_Ediathon.jpg|550px]] | {| class=wikitable style="background-color: #EEDEC5; color: #474747; margin: auto; font-size:20px; width:100%" |- | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Google Calendar icon (2015-2020).svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಅವಧಿ'''<hr />15–24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026<br /> (9 ದಿನಗಳು) | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:WP25 Wikipedia Globe - blue.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಷೆಗಳು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ <br />ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Noun Project Museum Icon 598061.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ವಿಷಯ'''<hr />ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Community group icon.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಗವಹಿಸುವವರು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ <br />ಸಮುದಾಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Plain scarlet arrow icons 4.png|32px|alt=|link=]]<br />'''ಮನ್ನಣೆ'''<hr />ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, <br />ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು <br />ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ |} '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ''' ( Heritage Across Borders) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಅಭಿಯಾನವು '''15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ, '''24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Worklist) ಸೇರಿಸಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. |- | colspan=2 style="text-align:left;"| == ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == # ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. # [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:EventDetails/4246&tab=WorklistPanel ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ →] ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. # 15ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿ. == ಅಂಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: # ಅರ್ಹವಾದ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 200 ಪದಗಳ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ +1 ಅಂಕ. # ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನಕ್ಕೆ +2 ಅಂಕಗಳು. ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲೇಖನದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. == ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು == # ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನವು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಪದಗಳ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. # ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಪದಗಳ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪಾದನೆ, ಮೂಲಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಹುದು. # ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. # ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. # ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಪಾದನೆಗಳು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕ್ಷರದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ == ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: # ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು. # ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೌಚರ್‌ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * 1ನೇ ಸ್ಥಾನ — $100 / ₹10,000 * 2ನೇ ಸ್ಥಾನ — $50 / ₹5,000 * 3ನೇ ಸ್ಥಾನ — $30 / ₹3,000 ಅಭಿಯಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == [[meta:Event:Heritage_Across_Borders]] == ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ ([[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]) == ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ == https://wikieval.toolforge.org/contests/3 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೯, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೮:೩೮, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini Rai K|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೪೮, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Joyce Muriel|Joyce Muriel]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Joyce Muriel|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೦೬, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೨೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pragathi. BH|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೦೯, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಚರ್ಚಾ ಪುಟ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. |} fu5m05os24sr8agmnpbbos447r6nz4p 1383177 1383170 2026-08-17T18:36:02Z Mouna Changappa 97163 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) */ 1383177 wikitext text/x-wiki {| class=wikitable style="text-align:center; vertical-align:middle; background-color: #EEDEC5; color: #474747;" |- |[[File:India_Ukrain_Kannada_Ediathon.jpg|550px]] | {| class=wikitable style="background-color: #EEDEC5; color: #474747; margin: auto; font-size:20px; width:100%" |- | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Google Calendar icon (2015-2020).svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಅವಧಿ'''<hr />15–24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026<br /> (9 ದಿನಗಳು) | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:WP25 Wikipedia Globe - blue.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಷೆಗಳು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ <br />ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Noun Project Museum Icon 598061.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ವಿಷಯ'''<hr />ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Community group icon.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಗವಹಿಸುವವರು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ <br />ಸಮುದಾಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Plain scarlet arrow icons 4.png|32px|alt=|link=]]<br />'''ಮನ್ನಣೆ'''<hr />ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, <br />ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು <br />ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ |} '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ''' ( Heritage Across Borders) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಅಭಿಯಾನವು '''15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ, '''24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Worklist) ಸೇರಿಸಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. |- | colspan=2 style="text-align:left;"| == ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == # ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. # [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:EventDetails/4246&tab=WorklistPanel ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ →] ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. # 15ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿ. == ಅಂಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: # ಅರ್ಹವಾದ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 200 ಪದಗಳ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ +1 ಅಂಕ. # ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನಕ್ಕೆ +2 ಅಂಕಗಳು. ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲೇಖನದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. == ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು == # ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನವು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಪದಗಳ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. # ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಪದಗಳ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪಾದನೆ, ಮೂಲಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಹುದು. # ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. # ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. # ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಪಾದನೆಗಳು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕ್ಷರದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ == ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: # ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು. # ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೌಚರ್‌ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * 1ನೇ ಸ್ಥಾನ — $100 / ₹10,000 * 2ನೇ ಸ್ಥಾನ — $50 / ₹5,000 * 3ನೇ ಸ್ಥಾನ — $30 / ₹3,000 ಅಭಿಯಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == [[meta:Event:Heritage_Across_Borders]] == ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ ([[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]) == ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ == https://wikieval.toolforge.org/contests/3 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೯, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೮:೩೮, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini Rai K|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೪೮, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Joyce Muriel|Joyce Muriel]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Joyce Muriel|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೦೬, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೨೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pragathi. BH|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೦೯, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mouna Changappa|Mouna Changappa]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mouna Changappa|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಚರ್ಚಾ ಪುಟ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. |} ks0quwi8v251gq27aw803k0n0au4sfz 1383220 1383177 2026-08-18T05:04:50Z Santhosh Notagar99 82732 1383220 wikitext text/x-wiki {| class=wikitable style="text-align:center; vertical-align:middle; background-color: #EEDEC5; color: #474747;" |- |[[File:India_Ukrain_Kannada_Ediathon.jpg|550px]] | {| class=wikitable style="background-color: #EEDEC5; color: #474747; margin: auto; font-size:20px; width:100%" |- | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Google Calendar icon (2015-2020).svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಅವಧಿ'''<hr />15–24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026<br /> (9 ದಿನಗಳು) | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:WP25 Wikipedia Globe - blue.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಷೆಗಳು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ <br />ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Noun Project Museum Icon 598061.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ವಿಷಯ'''<hr />ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Community group icon.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಗವಹಿಸುವವರು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ <br />ಸಮುದಾಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Plain scarlet arrow icons 4.png|32px|alt=|link=]]<br />'''ಮನ್ನಣೆ'''<hr />ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, <br />ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು <br />ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ |} '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ''' ( Heritage Across Borders) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಅಭಿಯಾನವು '''15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ, '''24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Worklist) ಸೇರಿಸಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. |- | colspan=2 style="text-align:left;"| == ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == # ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. # [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:EventDetails/4246&tab=WorklistPanel ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ →] ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. # 15ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿ. == ಅಂಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: # ಅರ್ಹವಾದ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 200 ಪದಗಳ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ +1 ಅಂಕ. # ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನಕ್ಕೆ +2 ಅಂಕಗಳು. ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲೇಖನದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. == ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು == # ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನವು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಪದಗಳ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. # ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಪದಗಳ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪಾದನೆ, ಮೂಲಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಹುದು. # ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. # ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. # ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಪಾದನೆಗಳು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕ್ಷರದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ == ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: # ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು. # ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೌಚರ್‌ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * 1ನೇ ಸ್ಥಾನ — $100 / ₹10,000 * 2ನೇ ಸ್ಥಾನ — $50 / ₹5,000 * 3ನೇ ಸ್ಥಾನ — $30 / ₹3,000 ಅಭಿಯಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == [[meta:Event:Heritage_Across_Borders]] == ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ ([[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]) == ಉಕ್ರೇನ್ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ == https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Heritage_Across_Borders/Article_List == ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ == https://wikieval.toolforge.org/contests/3 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೯, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೮:೩೮, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini Rai K|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೪೮, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Joyce Muriel|Joyce Muriel]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Joyce Muriel|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೦೬, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೨೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pragathi. BH|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೦೯, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mouna Changappa|Mouna Changappa]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mouna Changappa|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಚರ್ಚಾ ಪುಟ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. |} 22zm4crp7y4ugxh2ht8tlyot7zfqrio 0 180280 1383171 1382289 2026-08-17T17:49:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383171 wikitext text/x-wiki {{Short description|2011 film by Salim Ahamed}} {{Use British English|date=March 2013}} {{Use dmy dates|date=April 2019}} {{Infobox film | name = ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು | image = AdaminteMakanAbu.JPG | caption = Theatrical release poster | director = ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ | producer = ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ | writer = ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ | screenplay = | story = | based_on = <!-- {{based on|title of the original work|writer of the original work}} --> | starring = ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್<br />ಜರೀನಾ ವಹಾಬ್ | music = ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಐಸಾಕ್ ಥಾಮಸ್ ಕೊಟ್ಟುಕಪಲ್ಲಿ | cinematography = ಮಧು ಅಂಬಾಟ್ | editing = ವಿಜಯ್ ಶಂಕರ್ | studio = ಅಲೆನ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾ | distributor = ಕಲಾಸಂಘಂ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ | released = {{Film date|df=yes|2011|6|24|ref1=<ref>{{cite news|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/194880/ |title=ആദാമിന്റെ മകന്‍ അബു 24ന് |language=ml |date=21 June 2011 |work=[[Mathrubhumi]] |access-date=24 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110625073205/http://www.mathrubhumi.com/movies/malayalam/194880/ |archive-date=25 June 2011 }}</ref>}} | runtime = 101 ನಿಮಿಷಗಳು | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = {{INR}}1.5 [[crore]]<ref name="Distribution">{{cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/others/small-budget-adaminte-makan-set-big-release-017 |author=Sreenivasa Raghavan |title=Small-budget Adaminte Makan... set for big release |date=21 May 2011 |work=Deccan Chronicle |location=India |access-date=25 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524045253/http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/others/small-budget-adaminte-makan-set-big-release-017 |archive-date=24 May 2011 }}</ref> | gross = }} '''ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು''' (ಅನುವಾದ: ಅಬು, ಆದಮನ ಮಗ) 2011ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರು ಬರೆದು, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಜರೀನಾ ವಹಾಬ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, ಮುಕೇಶ್, ಕಲಾಭವನ್ ಮಣಿ, ಸುರಾಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು ಮತ್ತು ನೆಡುಮೂಡಿ ವೇಣು ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಮಧು ಅಂಬಾಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಐಸಾಕ್ ಥಾಮಸ್ ಕೊಟ್ಟುಕಾಪಳ್ಳಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Oscar Shortlist">{{cite web |url=http://www.oscars.org/press/pressreleases/2012/20120118.html |title=9 Foreign Language Films Vie for Oscar |access-date=19 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518164323/http://www.oscars.org/press/pressreleases/2012/20120118.html |archive-date=18 May 2012 }}</ref> ಚಿತ್ರವು ಬಡ ಅತ್ತರ್ (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ) ಮಾರಾಟಗಾರನಾದ ಅಬು (ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್) ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದೊಡ್ಡ ಆಸೆಯೆಂದರೆ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು. ಆ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ತಮ್ಮ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಅಬು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆಯೇ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 2010ರ ನವೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ತ್ರಿಶೂರ್ ಮತ್ತು ಕೋഴിക്കോട് ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರವು 2011ರ ಜೂನ್ 24ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ವ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ, ನಿರ್ದೇಶನ, ನಟರ ಅಭಿನಯ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.<ref>[http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2659157.ece "‘Adaminte Makan Abu' to be remade in Hindi"]. ''[[The Hindu]]''. 25 November 2011. Retrieved 2 December 2011.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130608083504/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-19/news-interviews/30297338_1_big-screen-special-screening-short-films "Everybody is becoming a critic today: Nikhil Advani"]. ''[[The Times of India]]''. 19 October 2011. Retrieved 11 November 2011.</ref> '''ಚಿತ್ರವು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು:''' * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ — ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ — ಮಧು ಅಂಬಾಟ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ '''ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ರವು ನಾಲ್ಕು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದಿತು:''' * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ — ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ 2011ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿ ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರವು ಅಂತಿಮ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. == ಕಥಾವಸ್ತು == ಅಬು ಮತ್ತು ಐಶುಮ್ಮಾ ಅವರು ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಯೋವೃದ್ಧ ಮಾಪಿಳ್ಳ ಮುಸ್ಲಿಂ ದಂಪತಿ. ಅವರ ಜೀವನದ ಮಹತ್ತರ ಆಸೆಯೆಂದರೆ ಮೆಕ್ಕಾಗೆ ತೆರಳಿ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಬು ಮೆಕ್ಕಾಗೆ ಹೋಗುವ ತನ್ನ ಕನಸಿಗಾಗಿ ಬಹಳ ಮಿತವ್ಯಯದಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಮಗ ಸತ್ತಾರ್ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದು, ಕೇರಳದ ಗಲ್ಫ್ ವಲಸೆ ಅಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಆತ ತನ್ನ ವೃದ್ಧ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಮರೆತಿದ್ದಾನೆ. ಎಪ್ಪತ್ತರ ಆಸುಪಾಸಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ದಂಪತಿ ಆ ವರ್ಷವೇ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಬು ಅತ್ತರ್ (ಹೂವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸುವ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ), ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಯುನಾನಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಐಶುಮ್ಮಾ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವ ಮೂಲಕ ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಪತಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ತಾನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತುಗಳಂತೆ, ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಾನೂ ಹಳೆಯವನಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯನಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅಬುವಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಅಬುವಿನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕನೊಬ್ಬ ಅವನ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಚಹಾ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲೀಕ ಹೈದರ್ ಕೂಡ ಅಬುವಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ‘ಉಸ್ತಾದ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪರಿಚಿತನಾಗಿರುವ ಒಬ್ಬ ನಿಗೂಢ ಸಂತ ಅಬುವಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಬುವಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಲವರು ಹಣವನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದು ಸ್ವೀಕೃತ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಬು ಯಾರಿಂದಲೂ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಅಬುವಿನ ಆತುರ ಮತ್ತು ಹತಾಶೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಬೇಸರ ಮತ್ತು ಸಂಕಟದಿಂದ ಆತ ತನ್ನ ಹಸುವನ್ನು ಹಾಗೂ ಮನೆಯ ಮುಂದಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಹಲಸಿನ ಮರವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರೊಬ್ಬರು ಅಬುವಿಗೆ ವಿಮಾನದ ಟಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಬುವಿನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಂಚವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಆತ ಅಬುವಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ದಂಪತಿ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸುವ ಹಜ್ ಸಿದ್ಧತಾ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುವುದು, ಮೆನಿಂಗೋಕೋಕಲ್ ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಇಹ್ರಾಮ್ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ ಅಬು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸಾಲಗಳನ್ನೂ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ತೀರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಜಗಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ನೆರೆಹೊರೆಯವನಾದ ಸುಲೈಮಾನ್ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಲು ಆತ ಹಲವು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನದ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾದ ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಇನ್ನೊಂದು ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾತ್ರ ಬಾಕಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಬುವಿನ ಹಲಸಿನ ಮರವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಗರಗಸದ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಮಾಲೀಕನು ಮರಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ನೀಡುವಾಗ, ಮರದ ಮರದ ಭಾಗವು ಕೊಳೆತಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ಅಬುವಿನ ಉದ್ದೇಶ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಆತ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅಬು ಆ ಹಣವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಹಲಾಲ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಾಹ್ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಆತ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಯ ಕನಸು ನನಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾದಾಗ, ಅಬು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮರಕ್ಕೂ ಜೀವವಿತ್ತು; ತನ್ನ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಮರವನ್ನು ಕಡಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವು ಜೀವಿಗಳು ಸತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಆತ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಬು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಯ ದಿನದ ಮುಂಜಾನೆ, ಅಬು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಐಶುಮ್ಮಾಗೆ “ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಹೋಗೋಣ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಆತ ಹೊಸ ಹಲಸಿನ ಸಸಿಯೊಂದನ್ನು ನೆಡುತ್ತಾನೆ. ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಅದೇ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಬು ನಮಾಜ್ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮಸೀದಿಯತ್ತ ತೆರಳುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ — ಅಬು<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-20/chennai/29564006_1_haj-pilgrimage-malayalam-film-first-film|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105144447/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-20/chennai/29564006_1_haj-pilgrimage-malayalam-film-first-film|url-status=dead|archive-date=5 November 2012|author=T. Ramavarman |title=Debut director makes a mark |date=19 May 2011|location=India|work=[[The Times of India]]|access-date=25 May 2011}}</ref><ref name="Mangalam report">{{cite news|url=http://mangalam.com/index.php?page=detail&nid=430322&lang=malayala |title=കാല്‍പ്പനികതയുടെ കൈയൊപ്പ്‌|language=ml|author=K. Sujith|work=[[Mangalam]] |date=29 May 2011|access-date=8 June 2011}}</ref> * ಜರೀನಾ ವಹಾಬ್ — ಐಶುಮ್ಮಾ * ಆದರ್ಶ್ ಆಂಟೋ — ಸತ್ತಾರ್ * ಮುಕೇಶ್ — ಅಶ್ರಫ್ * ಕಲಾಭವನ್ ಮಣಿ — ಜಾನ್ಸನ್ * ತಂಪಿ ಆಂಟನಿ — ಉಸ್ತಾದ್ * ಸುರಾಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು — ಹೈದರ್ * ನೆಡುಮೂಡಿ ವೇಣು — ಗೋವಿಂದನ್ ಮಾಸ್ಟರ್ * ಟಿ. ಎಸ್. ರಾಜು — ಮಾಲಿಯೆಕ್ಕಲ್ ಅಸೈನಾರ್ ಹಾಜಿ * ಜಾಫರ್ ಇಡುಕ್ಕಿ — ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ * ಶಶಿ ಕಳಿಂಗ — ಕಬೀರ್ * ಎಂ. ಆರ್. ಗೋಪಕುಮಾರ್ — ಸುಲೈಮಾನ್ * ಅಂಬಿಕಾ ಮೋಹನ್ — ನಳಿನಿ * ನಿಶಾ ಸಾರಂಗಿ — ರಬಿಯಾ * ಮುರಳಿ — ಅಮೀರ್ * ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಮಯನಾಡ್ — ಕೈತಿ * ವಿನೋದ್ ಕೋವೂರ್ — ಮೊಯ್ದೀನ್ * ಶಶಿಧರನ್ ಮಟ್ಟನ್ನೂರ್ — ಮಮ್ಮುಂಜಿ<ref>{{cite news |url=http://mangalam.com/index.php?page=detail&nid=427762&lang=malayalam|title=ചില്ലറ മാത്രം വാങ്ങി അഭിനയിച്ചു|language=ml|date=22 May 2011|work=[[Mangalam]]|access-date=25 May 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.madhyamam.com/news/79551/110520|title=അബുവിന്റെ പെട്ടി സലിംകുമാറിന്റെ പ്രതിഫലം|language=ml|date=20 May 2011|work=[[Madhyamam]]|access-date=26 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110602230925/http://madhyamam.com/news/79551/110520|archive-date=2 June 2011|url-status=dead}}</ref> == ನಿರ್ಮಾಣ == '''ಅಭಿವೃದ್ಧಿ''' ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರವು ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ಇತ್ತು.<ref name="Creation is often traumatic">{{cite news|url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article444004.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304095715/http://www.newindianexpress.com/entertainment/interviews/article444004.ece |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |title=Creation is often traumatic|author=Shankaran Malini|date=23 June 2011|work=The New Indian Express |location=India|access-date=13 November 2011}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆಯೇ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2000ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಹಮದ್ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕನಸು ಕಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅವರಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇಳಿದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೇಟಿಯಾದ ಜನರು ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.keralamax.com/movies/aadaaminte-makan-abu-salim-kumar-to-do-the-lead-role-in-the-film/ |title=Adaminte Makan Abu – Salim Kumar to do the lead role in the film! |date=3 November 2010 |publisher=Keralmax.com |access-date=30 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120404174434/http://keralamax.com/movies/aadaaminte-makan-abu-salim-kumar-to-do-the-lead-role-in-the-film/ |archive-date=4 April 2012 }}</ref> Major sections were filmed from a house in Athani in Thrissur. The set was made by debuting art director Jyothish on a shoestring of {{INRConvert|2|l|1|nolink=yes}}.<ref>{{cite news |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?programId=1073753765&contentId=9362000&tabId=11|title=ആദാമിന്റെ വീടൊരുക്കിയ ആനന്ദത്തോടെ ജ്യോതിഷ് |language=ml|date=21 May 2011|work=[[Malayala Manorama]]|access-date=25 May 2011}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಾದ ಅಬು ಮತ್ತು ಐಶುಮ್ಮಾ ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ನಿಜ ಜೀವನದ ದಂಪತಿಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೆದ್ದಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದ ಉಡುಗೊರೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಹಮದ್ ಉಮ್ರಾ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಗೆ ತೆರಳುವ ಆಶಯದಿಂದ ಅವರು ಬಹಳ ಸರಳ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಉಮ್ರಾ ಯಾತ್ರೆಗೆ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|language=ml |work=[[Mathrubhumi]] |date=20 May 2011 |access-date=8 December 2011 |title=മലയാളത്തിലെ നേട്ടം ആവേശകരം- മധു അമ്പാട്ട് |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/945720/2011-05-20/entertainment |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012052744/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/945720/2011-05-20/entertainment |archive-date=12 October 2013 }}</ref> ಅಹಮದ್ ಆ ದಂಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು, ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್ ವಸತಿ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಚಲ ಮನೋಭಾವ, ಜೀವನಾನುಭವ ಮತ್ತು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸದ್ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಹಮದ್ ಬಹಳಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಅಹಮದ್ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಊರಿನ ಅಬೂಟ್ಟಿಕ್ಕ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಚಿತ್ರದ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರ ಅಬುವಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅಬೂಟ್ಟಿಕ್ಕ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಅಬು ಪಾತ್ರದಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದೇ ರೀತಿಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಹಮದ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಉಮ್ರಾ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿಯ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಊರಿನ ಅಬೂಟ್ಟಿಕ್ಕ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಒಂದಾಗಿ ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.<ref>{{cite news|work=The New Indian Express |publisher=[[IBN Live]] |date=3 December 2011|time=11:14&nbsp;am (IST)|location=Kochi, India|title=The glory of Mother Mary |url=http://ibnlive.in.com/news/the-glory-of-mother-mary/208266-60-122.html|archive-url=https://archive.today/20120708213346/http://ibnlive.in.com/news/the-glory-of-mother-mary/208266-60-122.html|url-status=dead|archive-date=8 July 2012|access-date=8 December 2011}}</ref> ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಮದ್ ಮೂರು ಮೂಲ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೇರಳದ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು, ಮತ್ತೊಂದು ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಕಥೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು ಅಬುವಿನ ಕಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹಲವರು ಅಬುವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನೇ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಅಹಮದ್ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಸಹಾಯಕರನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಅವರ ಮುಂದಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಣ ಹೂಡಲು ಯಾರೂ ಮುಂದೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಪಡೆದ ಸಂಬಳದ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆ ಹಣ ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಅಶ್ರಫ್ ಬೇಡಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಶಂಬೂ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲಿ ಅಶ್ರಫ್ ಬೇಡಿಯೂ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಶಂಬೂ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರು ಅಶ್ರಫ್ ಬೇಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಅಶ್ರಫ್ ಬೇಡಿ, ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ತಕ್ಷಣ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ == ಅಶ್ರಫ್ ಬೇಡಿ ಮತ್ತು ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವರ್ಗ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡವನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="Preview by The Hindu">Jos Thomas. (1 December 2011). {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20130204010059/http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2677160.ece|title="Preview: Aadaminte Makan Abu"}}. ''[[The Hindu]]''. Retrieved 8 December 2011.</ref> ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಯಕನಂತೆ ಗ್ಲಾಮರ್ ಹೊಂದಿರದ ನಟನೊಂದಿಗೆ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. 2010ರ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟರ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಹಮದ್ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅಬು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಿದರು. ಅಹಮದ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಜ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಕೇರಳ ಕೆಫೆ ಸಂಕಲನ ಚಿತ್ರದ ಹತ್ತು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ನಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದ ತಾಯಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುವ ಮಗನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ನೀಡಿದ್ದ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಭಿನಯವೂ ಅಹಮದ್ ಅವರು ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಸಾಗಿಸುವ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಹಮದ್ ಅವರಿಗೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡ ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಭವಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಮಧು ಅಂಬಾಟ್ ಅವರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಐಸಾಕ್ ಥಾಮಸ್ ಕೊಟ್ಟುಕಾಪಳ್ಳಿ ಅವರನ್ನು ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅಬು ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಜರೀನಾ ವಹಾಬ್, ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪುನರಾಗಮನ ಮಾಡಿದ್ದ ಅವರು, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅಹಮದ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಜರೀನಾ ವಹಾಬ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರು ಮಲಬಾರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯ ಮುಖಚಹರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದು. ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಜರೀನಾ ವಹಾಬ್ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಕಲಾಭವನ್ ಮಣಿ, ಮುಕೇಶ್, ಸುರಾಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು, ನೆಡುಮೂಡಿ ವೇಣು ಮತ್ತು ಜಾಫರ್ ಇಡುಕ್ಕಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಟರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಹಮದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದಿಂದಲೇ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಮಧು ಅಂಬಾಟ್ ಸುಮಾರು 12 ವರ್ಷಗಳ ವಿರಾಮದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದರು. == ಚಿತ್ರೀಕರಣ == ಎಲ್ಲಾ ನಟರ ಮೇಕಪ್‌ ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಣಂ ರಶೀದ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಳಸಿದ ಕೃತಕ ಗಡ್ಡವು ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ಮುಂಬೈಯಿಂದ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಗಡ್ಡವನ್ನು ತರಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 2010ರ ನವೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡು ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಮತ್ತು ಕೋഴിക്കോട് ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತ್ರಿಶೂರಿನ ಅಥಾಣಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚೊಚ್ಚಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಜ್ಯೋತಿಷ್ ಅವರು ಕೇವಲ ₹2 ಲಕ್ಷ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವನ್ನು Arriflex D-21 ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಬಳಸಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಮಧು ಅಂಬಾಟ್ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 16 ಮಿಮೀ ಫಿಲ್ಮ್ ಬಳಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೀರ್ಘ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ 35 ಮಿಮೀ ಫಿಲ್ಮ್ ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇಂತಹ ದೀರ್ಘ ದೃಶ್ಯಗಳು ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಏಕಾಂತದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಬಾಟ್ ಅವರು ಬೆಳಕಿನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಆಶಯಗಳಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬೆಳಕಿನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ ಸುಮಾರು ₹1.5 ಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರು ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿದ್ದ ಹಣವನ್ನೆಲ್ಲ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೂ ಆ ಹಣ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯಾರೂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಹಮದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಅಶ್ರಫ್ ಬೇಡಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಅಶ್ರಫ್ ಬೇಡಿ ಅವರು ಅಹಮದ್ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಶಂಬೂ ಚಿತ್ರದ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಹಮದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಇದರ ನಂತರ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಕೇವಲ 31 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಧ್ವನಿ ವಿನ್ಯಾಸಕ ರೆಸೂಲ್ ಪೂಕುಟ್ಟಿ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ಮರುಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿದರು. ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಹಿರಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞರೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯದೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಚಿತ್ರದ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಫಿಯಾಸ್ ತೊಪ್ಪಿಲ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. == ವಿಷಯವಸ್ತು == ಈ ಚಿತ್ರವು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಿಷಯವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಬುವಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರುವ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾನವೀಯತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾನ್ಸನ್ (ಕಲಾಭವನ್ ಮಣಿ) ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕ (ನೆಡುಮೂಡಿ ವೇಣು) ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಸರಳ ಕಥಾಹಂದರದ ಮೂಲಕ ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಹಲಸಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಹಸುಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಗೆ ತೆರಳಲು ಹಣದ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅಬು ಭಾರವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಸು ಮತ್ತು ಮರವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮರವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಬು ತನ್ನನ್ನೇ ದೂಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮರವನ್ನು ಕಡಿದ ಪರಿಣಾಮ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜೀವಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಅವನಿಗೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರವು ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಅಂಗಡಿಯವರು ಅಬುವಿನ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಯ ಖರ್ಚಿಗೆ ಒಸಾಮಾ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ ಹಣ ಕಳುಹಿಸಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ದೃಶ್ಯವಿತ್ತು. ಈ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮಾಜದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬುವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮದ ಭವಿಷ್ಯವಕ್ತನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಸ್ತಾದ್ ಪಾತ್ರವೂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಆದಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಅಬು ಮತ್ತು ಐಶುಮ್ಮಾ ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರ ಸತ್ತಾರ್, ವೃದ್ಧ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ಹೋಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲವು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಅಂಶವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗತಿಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಎದುರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಚಿತ್ರವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣವೂ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಕೇರಳದ ಮೇಲೆ ಜಾಗತೀಕರಣ ಬೀರಿರುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಚಿತ್ರವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ಅನೇಕ ಪುರುಷರು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ದುಬೈ ಅಥವಾ ಇತರ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವರ ದೈಹಿಕ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯು ಕೇರಳದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಖ್ಯಾತ ವಿಮರ್ಶಕ ಎಸ್. ಆನಂದನ್ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಗ್ರಾಮವೊಂದನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಆದರ್ಶೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರದ ಗ್ರಾಮವು ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, 1980ರ ದಶಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೇರಳವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂತಹ ಸಮಾಜ—ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಜನರು ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಿಸರ—ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರು ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂತಹ ಜನರು ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಬುವಿನಂತಹ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲಿನ ಒಳ್ಳೆಯತನ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸಮಾಜದಿಂದಲೂ ಒಳ್ಳೆಯತನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. == ಸಂಗೀತ == ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಐಸಾಕ್ ಥಾಮಸ್ ಕೊಟ್ಟೂಕಪಳ್ಳಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಅವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶೈಲಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಅವರು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-interview-with-isaac-thomas-kottukapally/20110606.htm|title=Films can do without background music|author=Shobha Warrier|date=6 June 2011|publisher=[[Rediff]]|access-date=8 June 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=http://mangalam.com/index.php?page=detail&nid=430323&lang=malayalam|title=വഴിമാറിപ്പോയ പഥികന്‍|language=ml|author=Ramesh Puthiyamathom|work=[[Mangalam]]|date=29 May 2011|access-date=8 June 2011}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಕ್ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಕೇಲ್‌ಗಳ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹಜ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯವು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಊದ್ (Oud), ಮಂಡೋಲಿನ್, ಸಂತೂರ್ ಮತ್ತು ಸರೋಡ್ ಮುಂತಾದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೂರ್ ಮತ್ತು ಸರೋಡ್‌ಗಳ ಧ್ವನಿಶೈಲಿ ಊದ್ ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ತಬಲಾ, ಕೊಳಲು, ಉತ್ತರ ಕೇರಳದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡ್ರಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಡ್ರಮ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಸಂಗೀತ (Minimalist Music) ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊಟ್ಟೂಕಪಳ್ಳಿ ಅನೇಕ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಳಸದೆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೌನದ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ದೃಶ್ಯಗಳ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/musicAlbumDetails.do?albumOid=2257839&type=FILM&BV_ID=@@@|title=Adaminte Makan Abu|work=[[Malayala Manorama]]|access-date=30 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303101427/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/musicAlbumDetails.do?albumOid=2257839&type=FILM&BV_ID=@@@|archive-date=3 March 2012|url-status=dead}}</ref> == ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ == ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ರಫೀಕ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bfi.org.uk/lff/calendar/20111013 |title=Programme for Thursday 13 October |publisher=[[British Film Institute]] |date=13 October 2011 |access-date=9 November 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111105003119/http://www.bfi.org.uk/lff/calendar/20111013 |archive-date=5 November 2011 }}</ref> '''ಈ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯನ್ನು ಮನೋರಮಾ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.''' '''ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಗಾಯಕರು ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ:''' * ಶಂಕರ್ ಮಹಾದೇವನ್ * ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣ್ * ಹರಿಹರನ್ * ಸುಜಾತಾ * ಮಧುಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ್ * ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯಿತು. City Journalನ ಟಿ. ಸುಧೀಶ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://twitchfilm.com/news/2011/10/this-years-saiff-includes-indias-oscar-entry-abu-son-of-adam.php |title=This Year's SAIFF Includes India's Oscar Entry, ABU, SON OF ADAM |author=Ben Umstead |publisher=[[Twitch Film]] |date=20 October 2011 |access-date=26 October 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025194124/http://twitchfilm.com/news/2011/10/this-years-saiff-includes-indias-oscar-entry-abu-son-of-adam.php |archive-date=25 October 2011 }}</ref><ref>[http://www.saiff.org/2011/index.php?p=openingnight "Opening Night"]. South Asian International Film Festival. 9 November 2011. Retrieved 9 November 2011.</ref> Deccan Chronicleನ ಕೀರ್ತಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ರದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಇತರ ಗಾಯಕರು ಸುಂದರವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ, “ಮಕ್ಕಾ ಮದೀನಾ” ಹಾಡು ಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="IFFI award">T. Ramavarman. (3 December 2011). [https://web.archive.org/web/20130527060444/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-03/kochi/30472071_1_panorama-section-malayalam-film-indian-panorama "Special Jury Award for Adaminte Makan Abu at IFFI"]. ''[[The Times of India]]''. Retrieved 3 December 2011.</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == '''ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ (Festival Screenings)''' ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120729230416/http://www.fajrfestival.ir/30th/en/index.php?option=com_content&view=article&id=182:films-lineup-for-cinema-of-salvation&catid=36:world-panorama&Itemid=59|title="Films Lineup for Cinema of Salvation"}}. Fajrfestival.ir. Retrieved 23 March 2012.</ref> ಚಿತ್ರದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ 13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011ರಂದು ನಡೆದ 55ನೇ BFI ಲಂಡನ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು “World Cinema” ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011ರಂದು ನಡೆದ ಮಾಮಿ ಮುಂಬೈ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ “Indian Frame” ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. Firstpost.comನ ವಿಮರ್ಶಕ ವಿಕ್ರಮ್ ಫುಕಾನ್ ಅವರು ಮುಂಬೈ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಹತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name=Kazan1>Priya Sreekumar. (15 September 2012). [http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/mollywood/salim-ahmed-bags-two-awards-international-fest-011 "Salim Ahmed bags two awards at international fest"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915091813/http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/mollywood/salim-ahmed-bags-two-awards-international-fest-011 |date=15 September 2012 }}. ''[[Deccan Chronicle]]''. Retrieved 21 September 2012.</ref><ref name=Kazan2>[http://en.kazan-mfmk.com/archives/354 "The winners of the Eighth Kazan International Muslim Film Festival"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004082713/http://en.kazan-mfmk.com/archives/354 |date=4 October 2012 }}. [[Kazan International Festival of Muslim Cinema]]. 11 September 2012. Retrieved 21 September 2012.</ref> ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ 9 ನವೆಂಬರ್ 2011ರಂದು ನಡೆದ **8ನೇ South Asian International Film Festival (SAIFF)**ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉತ್ಸವದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ರಾತ್ರಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. '''ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ''' ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರವು **International Film Festival of India (IFFI)**ಯ Indian Panorama ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಏಳು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (Special Jury Award) ಗಳಿಸಿತು.<ref>[http://chicagosouthasianfilmfestiv2012.sched.org/event/90f69beeed433c731b006d4cd4d0ea51#.UFyoTKNTGSo "Chicago South Asian Film Festival"]. 2012. Retrieved 21 September 2012.</ref> IFFI ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಖ್ಯಾತ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್, ಧರ್ಮ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಕಾರಣ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>[http://www.mpac.org/events/mpac-hosts-screening-of-abu-son-of-adam-on-411.php "MPAC to Host Screening of ‘Abu, Son of Adam’ on 4/11"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211128014649/https://www.mpac.org/events/mpac-hosts-screening-of-abu-son-of-adam-on-411.php |date=28 ನವೆಂಬರ್ 2021 }}. Muslim Public Affairs Council. 11 April 2012. Retrieved 21 September 2012.</ref> ಚಿತ್ರವು **16ನೇ International Film Festival of Kerala (IFFK)**ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಏಕೈಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರವನ್ನು IFFK ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಯಮದ ಕಾರಣದಿಂದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು.<ref>Akbar Ponnani. 22 February 2012. [https://web.archive.org/web/20130608162118/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-02-22/middle-east-news/31086471_1_asian-film-festival-adaminte-makan-abu-jeddah "'Abu, Son of Adam' screened in ACGC film festival in Jeddah"]. ''[[The Times of India]]''. Retrieved 21 September 2012.</ref><ref>[http://www.coastaldigest.com/index.php?option=com_content&task=view&id=36679 "‘Adaminte Makan Abu’ screened in ACGC"]{{dead link|date=October 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Coastaldigest.com. 22 February 2012. Retrieved 27 February 2012.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಿತ್ರವನ್ನು IFFKಯ “Malayalam Cinema Today” ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು 2012ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ 23ನೇ Palm Springs International Film Festivalನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಈ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳತ್ತ ಸಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನವು 30ನೇ Fajr International Film Festivalನ “Cinema of Salvation Competition” ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಯಿತು. ''' ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು''' * ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಬು ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 11ನೇ Imagineindia International Film Festivalನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. * 2012ರ **Seattle International Film Festival (SIFF)**ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. * ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 8ನೇ Kazan International Festival of Muslim Cinemaನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು: * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (Best Script) * ರಷ್ಯಾದ Film Critics and Film Scholars Guild ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|first=Jason |last=Ferguson |date=3 October 2012 |url=http://www.orlandoweekly.com/film/18th-annual-south-asian-film-festival-1.1382532 |archive-url=https://archive.today/20130130230137/http://www.orlandoweekly.com/film/18th-annual-south-asian-film-festival-1.1382532 |url-status=dead |archive-date=30 January 2013 |title=18th Annual South Asian Film Festival |work=[[Orlando Weekly]] |access-date=24 October 2012 }}</ref> '''ಇತರ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳು''' '''ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಕೆಳಗಿನ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು:''' * 5ನೇ Indo-German Film Festival * 17ನೇ Kolkata Film Festival * 9ನೇ Chennai International Film Festival * 4ನೇ Bengaluru International Film Festival * 10ನೇ Pune International Film Festival * 35ನೇ Portland International Film Festival * Chicago South Asian Film Festival * 4ನೇ Cine ASA Guwahati International Film Festival * 10ನೇ Los Angeles Indian Film Festival * 5ನೇ Asian Consuls General Club (ACGC) Film Festival, ಜೆಡ್ಡಾ * 14ನೇ London Asian Film Festival * ಮೊದಲ Washington DC South Asian Film Festival * ಮೊದಲ Ladakh International Film Festival * 5ನೇ Stuttgart Indian Film Festival, ಜರ್ಮನಿ * 2ನೇ The Hague Indian Film Festival, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ * Indian Film Festival, ಪುದುಚೇರಿ * Beyond Bollywood: 18th South Asian Film Festival, ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ * 12ನೇ River to River Florence Indian Film Festival ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡು, ಪ್ರಶಂಸೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. == ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ == ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂಕಲನ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುಂಬೈನ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2011/mammootty-delay-bombay-march-12-salimkumar-220611-aid0062.html|title=Mammootty delays Bombay March 12 for Salim Kumar|publisher=[[Oneindia.in]]|date=22 June 2011|access-date=29 June 2011|archive-date=22 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022150542/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2011/mammootty-delay-bombay-march-12-salimkumar-220611-aid0062.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.madhyamam.com/news/91383/110623 |title=ആദാമിനായി വഴിമാറി ബോംബെ മാര്‍ച്ച് 12 |language=ml |work=[[Madhyamam]] |date=23 June 2011 |access-date=2 July 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628010440/http://madhyamam.com/news/91383/110623 |archive-date=28 June 2011 }}</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಅಶ್ರಫ್ ಬೇಡಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋದರು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರೊಬ್ಬರೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಜೂನ್ 10ರವರೆಗೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು. ನಂತರ ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಮತ್ತು ಅಶ್ರಫ್ ಬೇಡಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಗೆ ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು Playhouse, Khas, Kalasangham Films ಮತ್ತು Vaishaka ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿತರಕರು ನಿರ್ಮಾಪಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ Laughing Villa ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ವಿತರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. Allens Media Release ಜೊತೆಗೆ Kalasangham Films, Khas ಮತ್ತು Manjunatha ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ವಿತರಣೆ ನಡೆಯಿತು. ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರವು 2011ರ ಜೂನ್ 24ರಂದು ಕೇರಳದ 70 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಗೂ ಮುನ್ನ ಚೆನ್ನೈ, ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೂರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ದಿನ ಮಮ್ಮೂಟ್ಟಿ ಅಭಿನಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರ Bombay March 12 ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆದಿಮಿಂಟೆ ಮಗನ್ ಅಬು ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಮಮ್ಮೂಟ್ಟಿಯವರ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ Bombay March 12 ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. == ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮ == ಚಿತ್ರದ ಹೋಮ್ ವೀಡಿಯೋ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು Saina Videos ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.keralatv.in/2011/11/adaminte-makan-abu-on-mazhavil-manorama/ "Adaminte Makan Abu Premiering On Mazhavil Manorama"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111113094944/http://www.keralatv.in/2011/11/adaminte-makan-abu-on-mazhavil-manorama/ |date=13 November 2011 }}. Keralatv.in. 6 November 2011. Retrieved 9 November 2011.</ref> ಚಿತ್ರದ DVDಗಳು 2011ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. DVDಗಳಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಂದ ಬೇಗನೆ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ ಅನೇಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ DVD ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ 2011ರ ನವೆಂಬರ್ 7ರಂದು Mazhavil Manorama ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪ್ರಸಾರವು ಬಕ್ರೀದ್ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>Muhammad Shameem. (Undated). [http://www.prabodhanam.net/detail.php?cid=287&tp=1 "ആദാമിന്റെ മകന്‍"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110930171937/http://www.prabodhanam.net/detail.php?cid=287&tp=1 |date=30 September 2011 }}. (in Malayalam). ''Prabhodanam Varika''. Retrieved 9 November 2011.</ref> == ಕಥೆ ಕಳವು ಆರೋಪಗಳು (Accusations of Plagiarism) == ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಂತರ ಒಂದು ವಿವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು. ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಕಲಾಥೋಡ್, Adaminte Makan Abu ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ತಾವು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ 21 ನಿಮಿಷಗಳ Maruppacha ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, Maruppacha ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಅವರೇ ಬರೆದಿದ್ದರು. Maruppacha ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಬಪ್ಪು ಎಂಬ ಯುವಕನ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಪ್ಪು ತನ್ನ ದಿನದ ಆದಾಯದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಹಜ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಆಸೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ತನ್ನ ನೆರೆಹೊರೆಯವನಿಗೆ ತನ್ನ ಬಳಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ದೈವಿಕ ಧ್ವನಿಯೊಂದು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರು ಬಪ್ಪುವಿನ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಬಪ್ಪುವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಹುಡುಕಾಟದ ನಂತರ ಇಬ್ಬರೂ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ನಡೆದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಬಪ್ಪುವಿಗೆ ಹೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಥೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲಾಥೋಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, Maruppacha ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಯಸ್ಸಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ಮತ್ತು ಕಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ Adaminte Makan Abu ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ''' ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಈ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, Adaminte Makan Abu ಚಿತ್ರವೇ ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡದೇ ಅದರ ಕಥೆಯನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="ICAreview">{{cite news|url=http://www.ica.org.uk/?lid=30460|title=Abu, Son of Adam|author=Jacob Kassay|publisher=Institute of Contemporary Arts|date=12 October – 13 November 2011|access-date=26 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111015104936/http://ica.org.uk/?lid=30460|archive-date=15 October 2011|url-status=usurped|df=dmy-all}}</ref> ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರು Maruppacha ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯನ್ನು ತಾವು ನೋಡಿದ್ದಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಕಥೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾದ Kuttikkuppayam ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಾಮ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. == ಸೂಫಿ ಕಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಾಮ್ಯತೆ == ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಥೆಯೊಂದು 8ನೇ ಶತಮಾನದ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಇಬ್ನ್ ಅಧಮ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಚಪ್ಪಲಿ ತಯಾರಕ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಗೆ ತೆರಳುವ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ Adaminte Makan Abu ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಕುರಿತು ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ, ಕಥೆಯ ಆಶಯವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಿರುಚಿತ್ರದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬಂದದ್ದೇ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಇದ್ದವೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. == ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವೀಕಾರ == ''“'''ಈ ಚಿತ್ರವು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಏಕತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಾರುವ ಮೂಲಕ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.'''”'' '''— '''ಭಾರತದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್'''''' Adaminte Makan Abu ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಮಹ್ಮೂದ್ ಕೂರಿಯಾ ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟವಾದ ವಿವಿಧ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ Adaminte Makan Abu: Drisyadarsanangalile Kaalavum Desavum (ಅಬು, ಆಡಮ್‌ನ ಮಗ: ದೃಶ್ಯಾನುಭವದಲ್ಲಿನ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ) ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಮಾತೃಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref name="The Hindu review">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2011/06/26/stories/2011062650370200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20111102122401/http://www.hindu.com/2011/06/26/stories/2011062650370200.htm|url-status=dead|archive-date=2 November 2011|title=An honest portrayal of a man's battles within|author=S. Anandan|location=India|date=26 June 2011|work=[[The Hindu]]|access-date=2 July 2011}}</ref> The Hindustan Times ಪತ್ರಿಕೆಯ ಗೌತಮನ್ ಭಾಸ್ಕರನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿತ್ರದ ಬಹುತೇಕ ಪಾತ್ರಗಳು—ಅಬು ಮತ್ತು ಆಯಿಷುಮ್ಮಾಳ ಮಗನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ—ಅತಿಯಾಗಿ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಚಿತ್ರವು “ಶಾಂತವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಹೊಳೆಯಂತೆ” ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಯಮವನ್ನು ಅವರು ಅಪರೂಪದ ಗುಣವೆಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು, ದುಃಖ, ನಿರಾಶೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತದಂತಹ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಐಸಾಕ್ ಥಾಮಸ್ ಕೊಟ್ಟಕಾಪಳ್ಳಿ ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವು ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಚಿತ್ರದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ನಟರ ಅಭಿನಯವನ್ನೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳ ಅಭಿನಯವನ್ನೂ ಅವರು “ಅದ್ಭುತ” ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>{{cite news|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?section=Movies&Id=ENTEN20110186323&keyword=regional&subcatg=MOVIESINDIA&nid=142393 |title=Adaminte Makan Abu can get us Oscar, says Director |author=[[Press Trust of India]] |publisher=[[NDTV]] |date=19 October 2011 |access-date=27 October 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111020123253/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110186323&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=regional&nid=142393 |archive-date=20 October 2011 }}</ref> EasternKicks ಚಿತ್ರದ ವಿಮರ್ಶಕರು ಐದರಲ್ಲಿ ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಸರಳವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜೀವನವನ್ನು ಅಪರೂಪದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಚಿತ್ರವೆಂದೂ ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. Institute of Contemporary Arts ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ Adaminte Makan Abu ಅನ್ನು “ಅಜೇಯ ಭರವಸೆ” ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹದ ಕಥೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿತು. Variety ಪತ್ರಿಕೆಯ ಗೈ ಲಾಡ್ಜ್ ಅವರು ಚಿತ್ರವು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಅಥವಾ ಸಂಘರ್ಷದ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನಾಟಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಮಧು ಅಂಬಾಟ್ ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೆ, ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಅತಿಯಾದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು. ಕೆನಡಾದ Twitch Film ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಜೆ. ಹರ್ಟಾಡೊ ಅವರು ಚಿತ್ರವನ್ನು “ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಮಯ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿ, ಅದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. The Hollywood Reporterನ ಲಿಸಾ ಟ್ಸೆರಿಂಗ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ “ಆರ್ಟ್‌ಹೌಸ್” ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಹೊರಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. Rediff.comನ ಪರೇಶ್ ಸಿ. ಪಾಲಿಚಾ ಅವರು ಚಿತ್ರವನ್ನು “ಸರಳ ಮತ್ತು ಸುಂದರ” ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರು ನಿರ್ದೇಶನ, ಕಥೆ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿರುವುದು ಚಿತ್ರದ ಕೆಲವು ದುರ್ಬಲತೆಗಳೆಂದು ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. Deccan Chronicle ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕೀರ್ತಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಬರೆದರು. The Hindu ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎಸ್. ಆನಂದನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು. ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವೃದ್ಧನೊಬ್ಬ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಆಶಾದಾಯಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅವರು ಅತಿಯಾಗಿ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು. ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಬದುಕುವ “ಬಶೀರಿಯನ್” ಮಾದರಿಯ ಲೋಕವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. City Journalನ ಟಿ. ಸುಧೀಶ್ ಅವರು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸುಂದರ, ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೀಯ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಹವಾದ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಿದರು. Nowrunning.comನ ವೀಯೆನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ನಿಖರವಾದ ವೇಗನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಇವು ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಭರವಸೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. Sify.comನ ವಿಮರ್ಶಕರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ತರುವಂತಹ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. Oneindia.inನ ವಿಮರ್ಶಕರು ಸರಳವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. The Desert Sun ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬ್ರೂಸ್ ಫೆಸ್ಸಿಯರ್ ಅವರು Adaminte Makan Abu ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಷ್ಠೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ “ಸಿಹಿಯಾದ ಮತ್ತು ಮೃದುವಾದ ಕಥೆ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಅಬು ಮತ್ತು ಆಯಿಷುಮ್ಮಾ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನೂ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಯೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ; ತಮ್ಮ ಮಗನಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಕಹಿತನವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೀವನದ ನಿರಾಶೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದರಲ್ಲಿ ಏಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನಟರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗ್ಮಿ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಸುಕುಮಾರ್ ಅಝೀಕೋಡ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ, “ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೊಂದು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ನಮಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಬ್ರೂಸ್ ಫೆಸ್ಸಿಯರ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆಯೇ, ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಬುವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಝೀಕೋಡ್ ಹೇಳಿದರು. == ನಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು == ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳೂ ಬಂದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Cine-Vue.comನ ಡೇನಿಯಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಕೇರಳದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಕುರಿತು ಚಿತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳನೋಟವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿತ್ರವು “ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಅಲ್ಲ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಹೊಸತನದಿಂದ ಕೂಡಿದುದೂ ಅಲ್ಲ” ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, Adaminte Makan Abu ತನ್ನ ಸರಳ ಕಥನ, ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ, ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಮಿತವಾದ ಸಂಗೀತ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಅಬು ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. == ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ == ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, Adaminte Makan Abu ಚಿತ್ರದ ಕೇರಳದ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಗಳಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿತ್ತು. ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಅನೇಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ Adaminte Makan Abu ಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಚಿತ್ರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ DVDಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಬಂದಿರುವುದಕ್ಕೂ ಚಿತ್ರವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಒಂದು ಕಾರಣವೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಗಳಿಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ Adaminte Makan Abu ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದರೂ, ಅದರ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಅಪಾರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಥಿಯೇಟರ್ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅದರ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು. == 2012ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷಾ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರವೇಶ == Adaminte Makan Abu ಚಿತ್ರವು 84ನೇ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ (2012) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ Film Federation of India (FFI) ಸಂಸ್ಥೆಯು ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ 16 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ Adaminte Makan Abu ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಆಸ್ಕರ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡನೇ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು 1997ರ Guru ಚಿತ್ರವು ಆಸ್ಕರ್‌ಗೆ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು. == ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಯೋಜನೆ == 2011ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಮുംബൈ ಮೂಲದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ Mega Productions, Adaminte Makan Abu ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮಲಯಾಳಂ ದೈನಿಕ Madhyamam ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಮೂಲ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಗೂ ಮುನ್ನ, ಜೂನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ, ಕರಣ್ ಜೋಹರ್ ಅವರ Dharma Productions ಸಂಸ್ಥೆಯು ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಬಂದವು. ಕರಣ್ ಜೋಹರ್ ಅವರು ನಟಿ ಝರೀನಾ ವಾಹಬ್ ಅವರಿಂದಲೇ ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಆ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕರಣ್ ಜೋಹರ್ ಅವರು ಹಿಂದಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಿದ್ದು, ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಅಬು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಕೂಡ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರ ಕರಣ್ ಜೋಹರ್ ಅವರು ಈ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ Twitter ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆ ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರು Dharma Productions ಸಂಸ್ಥೆಯು ಚಿತ್ರದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಕುರಿತು ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆರಂಭಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳ ನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕ ಜೆ. ಪಿ. ದತ್ತಾ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದರು. ದತ್ತಾ ಅವರು ಈ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಯೋಜನೆಯೂ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. 2011ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್, ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದು ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಸಲೀಂ ಅಹಮದ್ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ನೀಡಲು ತಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, Adaminte Makan Abu ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿ ಸೇರಿದಂತೆ മറ്റ് ಭಾಷೆಗಳ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತು ಹಲವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಕಾರಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== g5o05xutc6g72ad3mp9c81giggd2zbz 0 180419 1383143 1382993 2026-08-17T12:27:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383143 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಅಂಬನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು | other_name = ಅಂಬನಾಡ್ | nickname = | type = [[ಗಿರಿಧಾಮ]] | image = Ambanad Hills.jpg | image_alt = | caption = ಅಂಬನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_alt = | pushpin_caption = ಕೇರಳ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|8|59|31.5054|N|77|5|4.5594|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type2 = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ]] | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = | founder = [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] | named_for = | government_type = ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ | governing_body = [[ಆರ್ಯಂಕಾವು|ಆರ್ಯಂಕಾವು ಪಂಚಾಯತ್]] | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]], [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] | time_zone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಮಯ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|ಪಿನ್]] --> | postal_code = | registration_plate = | blank1_name_sec1 = ಹತ್ತಿರದ ನಗರ | blank1_info_sec1 = [[ಕೊಲ್ಲಂ]] | blank1_name_sec2 = ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ | blank1_info_sec2 = {{rws|ಕಳುತುರುತ್ತಿ}} | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} '''ಅಂಬನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು''' ಅಥವಾ ''ಅಂಬನಾಡ್'' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುನಲೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು [[ಗಿರಿಧಾಮ|ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿದೆ]]. ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವೇ ಚಹಾ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ತೋಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು.<ref>{{cite web |url=http://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/on-top-of-the-ambanad-hills-english-news-1.600783 |title=ಅಂಬನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ - ಮಾತೃಭೂಮಿ |access-date=19 July 2016 |archive-date=29 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160529215018/http://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/on-top-of-the-ambanad-hills-english-news-1.600783 |url-status=dead }}</ref> ಅಂಬನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು [[ಆರ್ಯಂಕಾವು]] ಪಂಚಾಯತ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಳುತುರುತ್ತಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.keralatourism.org/routes-locations/ambanad--ii-/id/456 |title=ಅಂಬನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ |access-date=19 July 2016 |archive-date=18 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818065118/http://www.keralatourism.org/routes-locations/ambanad--ii-/id/456 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಲಂಕರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ನ [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ಪುನಲೂರು ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಡಯಾಸಿಸ್|ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ-ಪುನಲೂರು]] ಡಯಾಸಿಸ್‌ನೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್, ಅಂಬನಾಡ್‌ಗೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು 1960 ರಲ್ಲಿ 30 ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ 2 ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ್ದು, ಹತ್ತಿರದ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಗಮನ ಮತ್ತು ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.malankarasabha.org/content/20972/St-Georges-Orthodox-Church-in-Ambanad-celebrates-the-Feast-of-St-George-on-May-12th |website=ಮಲಂಕರ ಸಭಾ |access-date=28 May 2025}}</ref> ಈ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಪ್ರತಿ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ "ಅಂಬನಾಡ್ ಪೆರುನ್ನಾಳ್" ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಹುತಾತ್ಮರ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, 'ಮಿನಿ ಮೂನ್ನಾರ್' ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.dtpckollam.com/ambanad-hills-tea-estate/9 |title=ಅಂಬನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಚಹಾ ತೋಟ |publisher=ಡಿಟಿಪಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಂ |access-date=13 March 2020}}</ref> ಅಂಬನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಚಹಾ ತೋಟವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಏಕೈಕ ಚಹಾ ತೋಟವಾಗಿದೆ. ತೋಟ ಮತ್ತು ಎಸ್ಟೇಟ್ ಅನ್ನು ಟ್ರಾವಂಕೂರು ರಬ್ಬರ್ ಅಂಡ್ ಟೀ ಕಂಪನಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಸ್ಟೇಟ್ '''ಭಾರತದ ಲವಂಗ ಪಟ್ಟಿ''' (ಕೊಲ್ಲಂ - ನಾಗರ್ಕೋಯಿಲ್) ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಲವಂಗ]] ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|last=ಪೆರೇರಾ|first=ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್|date=2014-03-12|title=ಲವಂಗಗಳು ಋತುವಿಗೆ ಸುವಾಸನೆ ನೀಡುತ್ತವೆ|language=en-IN|work=ದಿ ಹಿಂದೂ|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/cloves-add-flavour-to-the-season/article5776562.ece|access-date=2020-09-24|issn=0971-751X}}</ref> 1800 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] ಲವಂಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಬೆಳೆ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ನುರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ]] ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು [[ಲವಂಗ|ಲವಂಗವನ್ನು]] ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/scent-of-cloves-fills-the-air-in-ambanad/article6828833.ece |title=ಅಂಬನಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಲವಂಗದ ಪರಿಮಳ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ |work=ದಿ ಹಿಂದೂ |date=28 January 2015 |access-date=13 March 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last=ಪೆರೇರಾ|first=ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್|date=2013-03-09|title=ಲವಂಗ ಕೊಯ್ಲು ಅಂಬನಾಡ್‌ಗೆ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತದೆ|language=en-IN|work=ದಿ ಹಿಂದೂ|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/clove-harvest-spices-up-ambanad/article4475386.ece|access-date=2020-09-24|issn=0971-751X}}</ref> == ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು == * ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಬಂಗಲೆ * ಕುಡಮುಟ್ಟಿ ಜಲಪಾತ * ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣಗಳು * ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಹಾ ಕಾರ್ಖಾನೆ<ref>{{Cite web|title=ಅಂಬನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ|url=https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/on-top-of-the-ambanad-hills-english-news-1.600783|access-date=2020-09-24|website=ಮಾತೃಭೂಮಿ|language=en|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807094544/https://english.mathrubhumi.com/travel/kerala/kerala-travel/on-top-of-the-ambanad-hills-english-news-1.600783|url-status=dead}}</ref> * ಪೆಡಲ್ ಬೋಟಿಂಗ್ ಹೊಂದಿರುವ ಮೂರು ಸರೋವರಗಳು * [[ನೆಡುಂಪಾರಾ ಶಿಖರ]] ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ತೆನ್ಮಲ]] * [[ತೆನ್ಮಲ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] * [[ಕಳುತುರುತ್ತಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] * [[ಆರ್ಯಂಕಾವು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಗಿರಿಧಾಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] krs3wnjbp11f847k80rjtkfynm4hv55 0 180424 1383258 1383008 2026-08-18T07:42:38Z Mahaveer Indra 34672 /* ಇತಿಹಾಸ */ 1383258 wikitext text/x-wiki '''ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿರುವ ಅಸಂಪ್ಷನ್ ಮಠ''' ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಗುಹಾ ಮಠವಾಗಿದೆ. ಇದೊಂದು ಸ್ಟೌರೋಪೆಜಿಯಲ್(ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಷಪ್‌ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಧರ್ಮಗುರುಗಳ ನೇರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಮಠ) ಪ್ರಕಾರದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಠವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಜಿಮ್ನೆ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಹರಿಯುವ ಲುಹಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವೊಲಿನ್ ರಾಜ್ಯದ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್‌ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>Nikolsky A.V. ''Монастыри. Энциклопедический словарь''. Moscow Patriarchate Publishers, 2000.</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಮಠದ ಮೂಲ ಅಥವಾ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಒಂದು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಎಂಬ ಧರ್ಮಗುರು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಲೇ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತ್ಸಾರ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಿಂದ ಕೀವ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾದ ಮೊದಲ ಹೆಗುಮೆನ್ (ಮಠಾಧೀಶರು) ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಧನರಾದರು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಠದ ಬಗ್ಗೆ 1458 ರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.art.lutsk.ua/art/zymne/tkt3.html Lutsk Art Gallery] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070310152751/http://www.art.lutsk.ua/art/zymne/tkt3.html |date=March 10, 2007 }}</ref> 1698 ರವರೆಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಇದು, ನಂತರ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿ ಯೂನಿಯೇಟ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಸಮುದಾಯವು ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಪೋಲೆಂಡ್‌ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ವಿಭಜನೆಯಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, 1857 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1893ರಲ್ಲಿ, ಈ ಮಠವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯರ ಮಠವಾಗಿ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1939 ರಲ್ಲಿ ವೊಲಿನಿಯಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಈ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದರು. <ref>[https://spzh.eu/en/istorija-i-kulytrua/92427-zymne-the-monastery-dug-out-with-shovels Zymne: the monastery dug out with shovels] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070310152751/http://www.art.lutsk.ua/art/zymne/tkt3.html |date=August 18, 2026 }}</ref> ಜರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಠವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ 1945 ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಭಾಗವಾದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಕೆಳ ದರ್ಜೆಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಒಡೆದು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಈ ಮಠ 1990 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಟೌರೊಪೆಜಿಕ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ==ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಮಠವು ಆಯತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ 15 ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಗೋಡೆಯಲ್ಲೂ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಗಲವಾದ ಕಮಾನುಗಳಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದುಂಡಗಿನ ಗೋಪುರವನ್ನು 1898-99ರಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೋಪುರವನ್ನಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿಯೋ-ಮಸ್ಕೋವೈಟ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳ ಅಸಂಪ್ಷನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕಾನ್ ಅನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ಯೋಡರ್ ಚಾರ್ಟೊರಿಸ್ಕಿ ಒದಗಿಸಿದ ಹಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಎರಡು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಸಹ ದಾನ ಮಾಡಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಈಗ ಮಠದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೋಥಿಕ್ ಪ್ರಭಾವವು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ 1495 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕಾನ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1550 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ ಬರಲಾಗಿದೆ. 1724 ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯೇಟ್‌ಗಳು ಇದರ ಪಕ್ಕದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿದರು ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ಪೋಲಿಷ್ ಶೈಲಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇದರ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಿದರು. ರಷ್ಯನ್ನರು ರಷ್ಯನ್ ರಿವೈವಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮರು-ಅಲಂಕರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಚರ್ಚ್ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪೋಲಿಷರು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿದರು. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಛಾವಣಿಯು ಮತ್ತೆ ನಾಶವಾಯಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಐದು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ ಚಿಕಣಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್ (1465–75), ಇದು ವೊಲಿನಿಯಾದ ಮರದ ಚರ್ಚುಗಳ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ, ಮಠದ ಗೋಡೆಗಳ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಭೋಜನಶಾಲೆಯೊಂದು (refectory) ಸೇಂಟ್ ಜೂಲಿಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಿಫೆಕ್ಟರಿ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ. ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಡುವೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿದೆ. ಗುಹೆಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಎರಡು ಸಮಾನಾಂತರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. == ಸ್ಟೌರೋಪೇಜಿಯನ್ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ == ಸ್ಟೌರೊಪೆಜಿಯನ್ ಎಂದರೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವುಳ್ಳ ಮಠ ಅಥವಾ ಚರ್ಚ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಚರ್ಚ್ ಅಥವಾ ಮಠವು ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ 'ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಷಪ್' ಅವರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 'ಸ್ಟೌರೊಪೆಜಿಯನ್' ಮಠಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಷಪ್‌ಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಇವು ನೇರವಾಗಿ ಚರ್ಚ್‌ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಧರ್ಮಗುರು (ಪ್ರೈಮೇಟ್) ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ ಮಂಡಳಿಯ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರುವ ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಭಕ್ತರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಮಠಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ 'ಸ್ಟಾವ್ರೋಸ್' ಅಂದರೆ ಶಿಲುಬೆ ಮತ್ತು 'ಪೆಗ್ನುಮಿ' ಅಂದರೆ ನೆಡುವುದು ಅಥವಾ ದೃಢಪಡಿಸುವುದು ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ವಿಶೇಷ ಮಠ ಅಥವಾ ಚರ್ಚ್‌ಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ, ಅದರ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಶಿಲುಬೆಯನ್ನು ನೆಡಲು ಚರ್ಚ್‌ನ ಮಹಾ ಗುರುಗಳಾದ 'ಪೇಟ್ರಿಯಾರ್ಕ್' ಅವರನ್ನೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಮಹಾಗುರುಗಳೇ ನೇರವಾಗಿ ಶಿಲುಬೆ ನೆಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖ== {{reflist}} i106c31v5t0ez8yy136wtapkl0tvah7 0 180437 1383163 1383040 2026-08-17T16:23:59Z Santhosh Notagar99 82732 1383163 wikitext text/x-wiki '''ತಾರಾಸ್ ಬೆಟ್ಟ''' (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Тарасова гора) ಅಥವಾ ಚೆರ್ನೆಚಾ ಹೋರಾ (Чернеча гора, ಅರ್ಥ: ‘ಸನ್ಯಾಸಿಯ ಬೆಟ್ಟ’) ಎಂಬುದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕನಿವ್ ನಗರದ ಸಮೀಪ, ಡ್ನಿಪ್ರೊ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು 1861ರಿಂದ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮೂಲ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಮೋಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಡ್ನಿಪ್ರೊ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Taras_Hill</ref> [[File:Kaniv1914.jpg|thumb|left|294x294px|1914ರಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಕಂಚಿನ ಶಿಲುಬೆಯ ಬಳಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೈನಿಕರು]] ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹಿಂದೆ ಕನಿವ್‌ನ ಹೋಲಿ ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಮಠವಾಗಿದ್ದು, 11ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಮಠವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಹಲವಾರು ಹೆಟ್ಮನ್‌ಗಳ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಇವಾನ್ ಪಿಡ್ಕೋವಾ, ಸಮಿಯ್ಲೊ ಕಿಶ್ಕಾ ಮತ್ತು ಇತರರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 1914ರಲ್ಲಿ ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಮಾಧಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ರಷ್ಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಜೆಂಡಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು.<ref>https://gu.advisor.travel/poi/Taras-Hill-19522</ref> 1923ರಿಂದ ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಕನಿವ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಯಿತು. 1926ರಲ್ಲಿ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ವಿಶೇಷ ಕನಿವ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ-ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1939ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಶಿಲ್ಪಿ ಮಾತ್ವೇ ಮನಿಜರ್ ಅವರು ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಯೆವ್ಗೆನಿ ಲೆವಿನ್ಸನ್ ಅವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡವು ಈ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾದವು. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ವಾಸಿಲ್ ಕ್ರಿಚೆವ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೊ ಕೊಸ್ಟಿರ್ಕೊ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>''Crimes of Communism Against Ukraine And Her People, Art Ukraine web-site''</ref> 1978ರಲ್ಲಿ ತಾರಾಸ್ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಒಲೆಕ್ಸಾ ಹಿರ್ನಿಕ್ ಅವರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲಿನ ಸೋವಿಯತ್ ದಮನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಈ ಘಟನೆ 1918ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಘಟನೆಯ 60ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ದಿನದಂದು ನಡೆಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಕವಿ ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ‘ತಾರಾಸೊವಾ ತ್ಸೆರ್ಕ್ವಾ’ (ತಾರಾಸ್ ಚರ್ಚ್) ಎಂಬ ಚರ್ಚ್ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆ. ಚೆರ್ನೆಚಾ ಹೋರಾವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವೂ ಆಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == pckou7rgk1eoagqn85rik1hr0nw6i2p 1383164 1383163 2026-08-17T16:27:02Z Santhosh Notagar99 82732 1383164 wikitext text/x-wiki '''ತಾರಾಸ್ ಬೆಟ್ಟ''' (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Тарасова гора) ಅಥವಾ ಚೆರ್ನೆಚಾ ಹೋರಾ (Чернеча гора, ಅರ್ಥ: ‘ಸನ್ಯಾಸಿಯ ಬೆಟ್ಟ’) ಎಂಬುದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕನಿವ್ ನಗರದ ಸಮೀಪ, ಡ್ನಿಪ್ರೊ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು 1861ರಿಂದ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮೂಲ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಮೋಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಡ್ನಿಪ್ರೊ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Taras_Hill</ref> [[File:Kaniv1914.jpg|thumb|left|294x294px|1914ರಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಕಂಚಿನ ಶಿಲುಬೆಯ ಬಳಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೈನಿಕರು]] ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹಿಂದೆ ಕನಿವ್‌ನ ಹೋಲಿ ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಮಠವಾಗಿದ್ದು, 11ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಮಠವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಹಲವಾರು ಹೆಟ್ಮನ್‌ಗಳ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಇವಾನ್ ಪಿಡ್ಕೋವಾ, ಸಮಿಯ್ಲೊ ಕಿಶ್ಕಾ ಮತ್ತು ಇತರರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 1914ರಲ್ಲಿ ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಮಾಧಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ರಷ್ಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಜೆಂಡಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು.<ref>https://gu.advisor.travel/poi/Taras-Hill-19522</ref> 1923ರಿಂದ ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಕನಿವ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಯಿತು. 1926ರಲ್ಲಿ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ವಿಶೇಷ ಕನಿವ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ-ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1939ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಶಿಲ್ಪಿ ಮಾತ್ವೇ ಮನಿಜರ್ ಅವರು ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಯೆವ್ಗೆನಿ ಲೆವಿನ್ಸನ್ ಅವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡವು ಈ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾದವು. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ವಾಸಿಲ್ ಕ್ರಿಚೆವ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೊ ಕೊಸ್ಟಿರ್ಕೊ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>''Crimes of Communism Against Ukraine And Her People, Art Ukraine web-site''</ref> 1978ರಲ್ಲಿ ತಾರಾಸ್ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಒಲೆಕ್ಸಾ ಹಿರ್ನಿಕ್ ಅವರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲಿನ ಸೋವಿಯತ್ ದಮನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಈ ಘಟನೆ 1918ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಘಟನೆಯ 60ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ದಿನದಂದು ನಡೆಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಕವಿ ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ‘ತಾರಾಸೊವಾ ತ್ಸೆರ್ಕ್ವಾ’ (ತಾರಾಸ್ ಚರ್ಚ್) ಎಂಬ ಚರ್ಚ್ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆ. ಚೆರ್ನೆಚಾ ಹೋರಾವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವೂ ಆಗಿದೆ.<ref>https://rubryka.com/en/article/where-to-go-cherkasy-region/</ref><ref>https://www.findagrave.com/cemetery/2693798/taras-hill</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == f35znlzmi6tzundvmcc3u5mclte167q 1383165 1383164 2026-08-17T16:35:06Z Santhosh Notagar99 82732 1383165 wikitext text/x-wiki '''ತಾರಾಸ್ ಬೆಟ್ಟ''' (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Тарасова гора) ಅಥವಾ ಚೆರ್ನೆಚಾ ಹೋರಾ (Чернеча гора, ಅರ್ಥ: ‘ಸನ್ಯಾಸಿಯ ಬೆಟ್ಟ’) ಎಂಬುದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕನಿವ್ ನಗರದ ಸಮೀಪ, ಡ್ನಿಪ್ರೊ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕವಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು 1861ರಿಂದ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮೂಲ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಮೋಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಡ್ನಿಪ್ರೊ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Taras_Hill</ref> [[File:Kaniv1914.jpg|thumb|left|294x294px|1914ರಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಕಂಚಿನ ಶಿಲುಬೆಯ ಬಳಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೈನಿಕರು]] == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ತಾರಾಸ್ ಬೆಟ್ಟವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹಿಂದೆ ಕನಿವ್‌ನ ಹೋಲಿ ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಮಠಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಮಠವಾಗಿದ್ದು, 11ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಮಠವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಹಲವು ಹೆಟ್ಮನ್‌ಗಳ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಇವಾನ್ ಪಿಡ್ಕೋವಾ, ಸಮಿಯ್ಲೊ ಕಿಶ್ಕಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://gu.advisor.travel/poi/Taras-Hill-19522</ref> ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಅವರನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ಕ್ರಮೇಣ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. 1914ರಲ್ಲಿ ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಮಾಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ಈ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ರಷ್ಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಜೆಂಡಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು.<ref>''Crimes of Communism Against Ukraine And Her People, Art Ukraine web-site''</ref> 1923ರಿಂದ ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಕನಿವ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಯಿತು. 1926ರಲ್ಲಿ ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ವಿಶೇಷ ಕನಿವ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ-ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1939ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಶಿಲ್ಪಿ ಮಾತ್ವೇ ಮನಿಜರ್ ಅವರು ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಯೆವ್ಗೆನಿ ಲೆವಿನ್ಸನ್ ಅವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡವು ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾದವು. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ವಾಸಿಲ್ ಕ್ರಿಚೆವ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೊ ಕೊಸ್ಟಿರ್ಕೊ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.[3] 1978ರಲ್ಲಿ ತಾರಾಸ್ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಒಲೆಕ್ಸಾ ಹಿರ್ನಿಕ್ ಅವರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲಿನ ಸೋವಿಯತ್ ದಮನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಈ ಘಟನೆ 1918ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಘಟನೆಯ 60ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ದಿನದಂದು ನಡೆಯಿತು. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ == ತಾರಾಸ್ ಬೆಟ್ಟವು ಇಂದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಕವಿ ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅವರ ಜೀವನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ‘ತಾರಾಸೊವಾ ತ್ಸೆರ್ಕ್ವಾ’ (ತಾರಾಸ್ ಚರ್ಚ್) ಎಂಬ ಚರ್ಚ್ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಚೆರ್ನೆಚಾ ಹೋರಾವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವೂ ಆಗಿದ್ದು, ತಾರಾಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://rubryka.com/en/article/where-to-go-cherkasy-region/</ref><ref>https://www.findagrave.com/cemetery/2693798/taras-hill</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == jkfxf8db0w91byhixjgugn5quawpf9g 0 180454 1383144 2026-08-17T12:30:05Z Pragathi. BH 88266 ಹೊಸ ಪುಟ: ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನ... 1383144 wikitext text/x-wiki ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ಇತಿಹಾಸ ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. [ 1 ] ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . [ 2 ] 8zki6xgjj723ndrqogcre8foneql6va 1383145 1383144 2026-08-17T12:31:26Z Pragathi. BH 88266 1383145 wikitext text/x-wiki ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ಇತಿಹಾಸ ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> cyly9o4cuvivary5rzhe62eyw3avygv 1383149 1383145 2026-08-17T15:22:49Z Pragathi. BH 88266 1383149 wikitext text/x-wiki ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ಇತಿಹಾಸ ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು rn1zaadvrpw3ix3kjd8ibkxln74yfuv 1383150 1383149 2026-08-17T15:24:54Z Pragathi. BH 88266 1383150 wikitext text/x-wiki ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ಇತಿಹಾಸ ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. 8eftoirh0bt50ubhqyjj2i4ik1qzvur 1383151 1383150 2026-08-17T15:26:59Z Pragathi. BH 88266 1383151 wikitext text/x-wiki ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ಇತಿಹಾಸ ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು . [ 7 ] ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> j1cyuetna0h4ndj2f7jp7hkei1kxjk9 1383152 1383151 2026-08-17T15:29:07Z Pragathi. BH 88266 1383152 wikitext text/x-wiki ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ಇತಿಹಾಸ ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ದಂತಕಥೆಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ c1mi1nhqwerhorct0wahd2be5y8mxyu 1383153 1383152 2026-08-17T15:30:11Z Pragathi. BH 88266 1383153 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ಇತಿಹಾಸ ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ದಂತಕಥೆಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ 5exixaxjk0ewt4lh0fq6fyrb89jhiev 1383156 1383153 2026-08-17T15:58:12Z Pragathi. BH 88266 1383156 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ಇತಿಹಾಸ ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ== ;ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ==ದಂತಕಥೆಗಳು== ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ==ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್== <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|Battle of Khotyn, 1673 File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|Battle of Khotyn, 1673 File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|John III Sobieski in battle of Khotyn, 1673 File:Battle of Chocim 1621.PNG|Battle of Chocim, 1621. Joseph Brandt. File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|Chocim treaty, 1621. Franciszek Smuglewicz, 1785. File:Chodkiewicz wife2.JPG|Farewell before the Khotyn battle, 1621 File:Chodkiewicz death.JPG|Chodkiewicz death File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|Prince Władysław Vasa (1624) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|Stanisław Lubomirski in the camp (1647) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|Apoteoza Zygmunta III after the Khotyn battle </gallery> == External links == {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} s7de7ew6bs3z4bg1mmw6v47bxjx8mm1 1383157 1383156 2026-08-17T16:00:22Z Pragathi. BH 88266 1383157 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ಇತಿಹಾಸ ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== [[File:Chocim stronghold.jpg|thumb|ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ== ;ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ==ದಂತಕಥೆಗಳು== ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ==ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್== <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|Battle of Khotyn, 1673 File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|Battle of Khotyn, 1673 File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|John III Sobieski in battle of Khotyn, 1673 File:Battle of Chocim 1621.PNG|Battle of Chocim, 1621. Joseph Brandt. File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|Chocim treaty, 1621. Franciszek Smuglewicz, 1785. File:Chodkiewicz wife2.JPG|Farewell before the Khotyn battle, 1621 File:Chodkiewicz death.JPG|Chodkiewicz death File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|Prince Władysław Vasa (1624) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|Stanisław Lubomirski in the camp (1647) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|Apoteoza Zygmunta III after the Khotyn battle </gallery> == External links == {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} h343vcwtrjrq6av462fj5a857kw5uqn 1383158 1383157 2026-08-17T16:03:09Z Pragathi. BH 88266 1383158 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ಇತಿಹಾಸ ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== [[File:Chocim stronghold.jpg|thumb|ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು ==17ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳು== [[File:Flag of Khotyn.png|thumb|Flag of Khotyn]] 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ== ;ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ==ದಂತಕಥೆಗಳು== ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ==ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್== <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|Battle of Khotyn, 1673 File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|Battle of Khotyn, 1673 File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|John III Sobieski in battle of Khotyn, 1673 File:Battle of Chocim 1621.PNG|Battle of Chocim, 1621. Joseph Brandt. File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|Chocim treaty, 1621. Franciszek Smuglewicz, 1785. File:Chodkiewicz wife2.JPG|Farewell before the Khotyn battle, 1621 File:Chodkiewicz death.JPG|Chodkiewicz death File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|Prince Władysław Vasa (1624) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|Stanisław Lubomirski in the camp (1647) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|Apoteoza Zygmunta III after the Khotyn battle </gallery> == External links == {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} 5n776b8phsjexgob3zzpt5ytuhv2wqo 1383159 1383158 2026-08-17T16:05:20Z Pragathi. BH 88266 1383159 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ==ಇತಿಹಾಸ== ;ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== [[File:Chocim stronghold.jpg|thumb|ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು ==17ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳು== [[File:Flag of Khotyn.png|thumb|Flag of Khotyn]] 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. [[File:Осада Хотина 1788.jpg|thumb|Осада Хотина 1788]] ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ== ;ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ==ದಂತಕಥೆಗಳು== ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ==ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್== <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|Battle of Khotyn, 1673 File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|Battle of Khotyn, 1673 File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|John III Sobieski in battle of Khotyn, 1673 File:Battle of Chocim 1621.PNG|Battle of Chocim, 1621. Joseph Brandt. File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|Chocim treaty, 1621. Franciszek Smuglewicz, 1785. File:Chodkiewicz wife2.JPG|Farewell before the Khotyn battle, 1621 File:Chodkiewicz death.JPG|Chodkiewicz death File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|Prince Władysław Vasa (1624) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|Stanisław Lubomirski in the camp (1647) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|Apoteoza Zygmunta III after the Khotyn battle </gallery> == External links == {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} 0p2v1cb8wfktwgbr1vqaunty7tk5yp4 1383160 1383159 2026-08-17T16:08:03Z Pragathi. BH 88266 1383160 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ==ಇತಿಹಾಸ== ;ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== [[File:Chocim stronghold.jpg|thumb|ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು ==17ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳು== [[File:Flag of Khotyn.png|thumb|Flag of Khotyn]] 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. [[File:Осада Хотина 1788.jpg|thumb|Осада Хотина 1788]] ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> [[File:WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01.jpg|thumb|WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01]] [[File:Fortress of Chocim (Khotyn).jpg|thumb|Khotyn Fortress screened from a drone]] ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ== ;ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ==ದಂತಕಥೆಗಳು== ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ==ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್== <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|Battle of Khotyn, 1673 File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|Battle of Khotyn, 1673 File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|John III Sobieski in battle of Khotyn, 1673 File:Battle of Chocim 1621.PNG|Battle of Chocim, 1621. Joseph Brandt. File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|Chocim treaty, 1621. Franciszek Smuglewicz, 1785. File:Chodkiewicz wife2.JPG|Farewell before the Khotyn battle, 1621 File:Chodkiewicz death.JPG|Chodkiewicz death File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|Prince Władysław Vasa (1624) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|Stanisław Lubomirski in the camp (1647) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|Apoteoza Zygmunta III after the Khotyn battle </gallery> == External links == {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} mppuv4frtncimtxylnyndgr9t1wbu27 1383167 1383160 2026-08-17T17:32:43Z Pragathi. BH 88266 1383167 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ==ಇತಿಹಾಸ== ;ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== [[File:Chocim stronghold.jpg|thumb|ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು ==17ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳು== [[File:Flag of Khotyn.png|thumb|Flag of Khotyn]] 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. [[File:Осада Хотина 1788.jpg|thumb|Осада Хотина 1788]] ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ==ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ== ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> [[File:WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01.jpg|thumb|WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01]] [[File:Fortress of Chocim (Khotyn).jpg|thumb|Khotyn Fortress screened from a drone]] ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ== ;ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ==ದಂತಕಥೆಗಳು== ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ==ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್== <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|ಖೋಟೆನ್ ಕದನ, 1673 File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|ಖೋಟೆನ್ ಕದನ, 1673 File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|ಜಾನ್ III ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, 1673 File:Battle of Chocim 1621.PNG|ಚೋಸಿಮ್ ಕದನ, 1621. ಜೋಸೆಫ್ ಬ್ರಾಂಡ್ಟ್. File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|ಚೋಸಿಮ್ ಒಪ್ಪಂದ, 1621. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಜೆಕ್ ಸ್ಮಗ್ಲೆವಿಕ್ಜ್, 1785 File:Chodkiewicz wife2.JPG|ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ವಿದಾಯ, 1621 File:Chodkiewicz death.JPG|ಚೋಡ್ಕೀವಿಚ್ ಸಾವು File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾ ವಾಸಾ (1624) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಲುಬೊಮಿರ್ಸ್ಕಿ (1647) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಪೊಟಿಯೋಜಾ ಜಿಗ್ಮುಂಟಾ III </gallery> == External links == {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} 58elzvsbrxdi1adex7ajpfnavyxri8z 1383168 1383167 2026-08-17T17:34:10Z Pragathi. BH 88266 1383168 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ==ಇತಿಹಾಸ== ;ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== [[File:Chocim stronghold.jpg|thumb|ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು ==17ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳು== [[File:Flag of Khotyn.png|thumb|Flag of Khotyn]] 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. [[File:Осада Хотина 1788.jpg|thumb|Осада Хотина 1788]] ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ==ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ== [[File:Будинок-театру-опери-та-балету-3.jpg|thumb|Будинок-театру-опери-та-балету-3]] ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> [[File:WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01.jpg|thumb|WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01]] [[File:Fortress of Chocim (Khotyn).jpg|thumb|Khotyn Fortress screened from a drone]] ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ== ;ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ==ದಂತಕಥೆಗಳು== ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ==ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್== <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|ಖೋಟೆನ್ ಕದನ, 1673 File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|ಖೋಟೆನ್ ಕದನ, 1673 File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|ಜಾನ್ III ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, 1673 File:Battle of Chocim 1621.PNG|ಚೋಸಿಮ್ ಕದನ, 1621. ಜೋಸೆಫ್ ಬ್ರಾಂಡ್ಟ್. File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|ಚೋಸಿಮ್ ಒಪ್ಪಂದ, 1621. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಜೆಕ್ ಸ್ಮಗ್ಲೆವಿಕ್ಜ್, 1785 File:Chodkiewicz wife2.JPG|ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ವಿದಾಯ, 1621 File:Chodkiewicz death.JPG|ಚೋಡ್ಕೀವಿಚ್ ಸಾವು File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾ ವಾಸಾ (1624) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಲುಬೊಮಿರ್ಸ್ಕಿ (1647) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಪೊಟಿಯೋಜಾ ಜಿಗ್ಮುಂಟಾ III </gallery> == External links == {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} m0zkxeufmlp7cc5y682k9eh86gb82fe 1383169 1383168 2026-08-17T17:34:38Z Pragathi. BH 88266 1383169 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ==ಇತಿಹಾಸ== ;ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== [[File:Chocim stronghold.jpg|thumb|ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ ಮೀಟರ್ (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು ==17ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳು== [[File:Flag of Khotyn.png|thumb|Flag of Khotyn]] 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. [[File:Осада Хотина 1788.jpg|thumb|Осада Хотина 1788]] ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ==ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ== [[File:Будинок-театру-опери-та-балету-3.jpg|thumb|Будинок-театру-опери-та-балету-3]] ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> [[File:WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01.jpg|thumb|WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01]] [[File:Fortress of Chocim (Khotyn).jpg|thumb|Khotyn Fortress screened from a drone]] ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ== ;ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ==ದಂತಕಥೆಗಳು== ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ==ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್== <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|ಖೋಟೆನ್ ಕದನ, 1673 File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|ಖೋಟೆನ್ ಕದನ, 1673 File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|ಜಾನ್ III ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, 1673 File:Battle of Chocim 1621.PNG|ಚೋಸಿಮ್ ಕದನ, 1621. ಜೋಸೆಫ್ ಬ್ರಾಂಡ್ಟ್. File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|ಚೋಸಿಮ್ ಒಪ್ಪಂದ, 1621. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಜೆಕ್ ಸ್ಮಗ್ಲೆವಿಕ್ಜ್, 1785 File:Chodkiewicz wife2.JPG|ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ವಿದಾಯ, 1621 File:Chodkiewicz death.JPG|ಚೋಡ್ಕೀವಿಚ್ ಸಾವು File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾ ವಾಸಾ (1624) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಲುಬೊಮಿರ್ಸ್ಕಿ (1647) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಪೊಟಿಯೋಜಾ ಜಿಗ್ಮುಂಟಾ III </gallery> == External links == {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 2plijlkq0k3mrvb4evkvxq8z1voddcw 1383261 1383169 2026-08-18T08:03:36Z Pragathi. BH 88266 1383261 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ==ಇತಿಹಾಸ== ;ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. [[ನದಿ|ನದಿಗೆ]] ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು [[ಉತ್ತರ]] ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== [[File:Chocim stronghold.jpg|thumb|ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ [[ರಾಜಕುಮಾರ]] ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ [[ಶತಮಾನ-೧೮|ಶತಮಾನದ]] ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ [[ಮೀಟರ್]] (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ [[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್]] ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ [[ಗೋಡೆ]]ಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು [[ಗೋಪುರ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು ==17ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳು== [[File:Flag of Khotyn.png|thumb|Flag of Khotyn]] 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. [[File:Осада Хотина 1788.jpg|thumb|Осада Хотина 1788]] ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ==ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ== [[File:Будинок-театру-опери-та-балету-3.jpg|thumb|Будинок-театру-опери-та-балету-3]] ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> [[File:WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01.jpg|thumb|WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01]] [[File:Fortress of Chocim (Khotyn).jpg|thumb|Khotyn Fortress screened from a drone]] ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ== ;ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ==ದಂತಕಥೆಗಳು== ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ==ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್== <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|ಖೋಟೆನ್ ಕದನ, 1673 File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|ಖೋಟೆನ್ ಕದನ, 1673 File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|ಜಾನ್ III ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, 1673 File:Battle of Chocim 1621.PNG|ಚೋಸಿಮ್ ಕದನ, 1621. ಜೋಸೆಫ್ ಬ್ರಾಂಡ್ಟ್. File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|ಚೋಸಿಮ್ ಒಪ್ಪಂದ, 1621. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಜೆಕ್ ಸ್ಮಗ್ಲೆವಿಕ್ಜ್, 1785 File:Chodkiewicz wife2.JPG|ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ವಿದಾಯ, 1621 File:Chodkiewicz death.JPG|ಚೋಡ್ಕೀವಿಚ್ ಸಾವು File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾ ವಾಸಾ (1624) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಲುಬೊಮಿರ್ಸ್ಕಿ (1647) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಪೊಟಿಯೋಜಾ ಜಿಗ್ಮುಂಟಾ III </gallery> == External links == {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== r1k7sue9xbv8khaz3zd91qkeyxocrlt 1383262 1383261 2026-08-18T08:05:01Z Pragathi. BH 88266 1383262 wikitext text/x-wiki {{short description|Fortress complex in Chernivtsi Oblast, Ukraine}} {{Infobox military installation | name = Khotyn Fortress | ensign = | ensign_size = | native_name = Хотинська фортеця | type = Fort <!-- images --> | image = 73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg | caption = Entrance view of the Khotyn Fortress <!-- maps and coordinates --> | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|48|31|19|N|26|29|54|E|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <!-- location --> | part_of = | location = [[Dnistrovskyi Raion]], [[Chernivtsi Oblast]] | nearest_town = | country = [[Ukraine]] <!-- stats --> | owner = | operator = | open_to_public = | site_area = | built = Fortress | in_use = | builder = | materials = | height = | length = | fate = | condition = | battles = | events = | garrison = | occupants = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Хотинської фортеці}} (''Building complex of the Khotyn Fortress'') |designation1_type = Architecture, Urban Planning, History, Archaeology, Monumental Art |designation1_number = 240081-Н}} | website = https://khotynska-fortecya.cv.ua/index-en | footnotes = }} ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ( ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ : Хотинська фортеця ; ರೊಮೇನಿಯನ್ : ಸೆಟೇಟಿಯಾ ಹೊಟಿನುಲುಯಿ ; ಪೋಲಿಷ್ : twierdza w Chocimiu ; ಟರ್ಕಿಶ್ : Hotin Kalesi ) ನೈಋತ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯ ) ದ ಖೋಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ . ಇದು ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾದ ಕಾಮಿಯಾನೆಟ್ಸ್-ಪೊಡಿಲ್ಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿನ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು XIV ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಭೂಮಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು . ೧೩೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೪೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು . ==ಇತಿಹಾಸ== ;ರಷ್ಯಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ನೈಋತ್ಯ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಗಡಿ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು , ಅವರು ಇಂದಿನ ಬುಕೊವಿನಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಪೋನಿಜಿಯಾ (ಕೆಳಭಾಗಗಳು), ಪೊಡೋಲಿಯಾ , ಜಿನೋಯೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಗ್ರೀಕ್ ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ , ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ " ವರಂಗಿಯನ್ನರಿಂದ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ " ದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Vyn-1</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಬಲಭಾಗದ ತೀರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. [[ನದಿ|ನದಿಗೆ]] ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಖೋಟಿನ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು [[ಉತ್ತರ]] ಗೋಪುರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು. ಶತಮಾನಗಳಾದ್ಯಂತ, ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯು ಟೆರೆಬೊವ್ಲಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು . 1140 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾಲಿಚ್ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1199 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಲಿಷಿಯಾ-ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Sta1-2</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ== [[File:Chocim stronghold.jpg|thumb|ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] ೧೨೫೦ ಮತ್ತು ೧೨೬೪ ರ ನಡುವೆ, ಹ್ಯಾಲಿಚ್‌ನ [[ರಾಜಕುಮಾರ]] ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಲೆವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಇಂಚು) ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ೬ ಮೀಟರ್ (೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩ ನೇ [[ಶತಮಾನ-೧೮|ಶತಮಾನದ]] ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಿನೋಯೀಸ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . [ ೧ ] ೧೩೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಂಗೇರಿ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಸಾಮಂತ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಡ್ರಾಗೋಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು . ೧೩೭೫ ರ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ದಿ ಗುಡ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಕೋಟೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ೫–೬ [[ಮೀಟರ್]] (೧೬–೨೦ ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು ೪೦ ಮೀಟರ್ (೧೩೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂಗಳವನ್ನು ೧೦ ಮೀಟರ್ (೩೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು . ಅಂಗಳವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಳವಾದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೪ ರಿಂದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೋಟೆಯು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೪೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಮೆಹ್ಮದ್ II ರ ಟರ್ಕಿಶ್ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು . ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉಪನದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು . ಅದರ ನಂತರ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಜಾನಿಸರಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೧೫೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ [[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್]] ಪಡೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು . ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯ [[ಗೋಡೆ]]ಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿ , ಮೂರು [[ಗೋಪುರ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕೋಟೆಯು ೧೫೪೦ ರಿಂದ ೧೫೪೪ ರವರೆಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ೧೫೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಮಿಟ್ರೋ ವೈಶ್ನೆವೆಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐನೂರು ಜಪೊರೊಜ್ಹಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು ==17ರಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳು== [[File:Flag of Khotyn.png|thumb|Flag of Khotyn]] 1600 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಎರಡರ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸಿಮಿಯನ್ ಮೊವಿಲಾ , ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಐರೆಮಿಯಾ ಮೊವಿಲಾ ಜೊತೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-3</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕೆಲ್ ದಿ ಬ್ರೇವ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು . ೧೬೧೧ ರಲ್ಲಿ, ವೊಯಿವೋಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೊಮ್ಸಾ II ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಲ್ಡೊವಾವನ್ನು ಆಳಿದನು, ೧೬೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. 1615 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1617 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು . 1620 ರಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೧ ರವರೆಗೆ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಜಾನ್ ಕರೋಲ್ ಚೋಡ್ಕಿವಿಚ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಕ್ನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಯವು ಟರ್ಕಿಶ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಓಸ್ಮಾನ್ II ರ ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪಡೆಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೧೦೦,೦೦೦-ಬಲವಾದ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದವು . ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮, ೧೬೨೧ ರಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡೈನೆಸ್ಟರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ (ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಗಡಿ) ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-4</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ ಮತ್ತು ವಲ್ಲಾಚಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1650 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1653 ರಲ್ಲಿ ಡೈನೆಸ್ಟರ್‌ನ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾನೆಟ್ಸ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್‌ನ ತುರ್ಕಿಯರ ಗ್ಯಾರಿಸನ್ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 1673 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್ ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಪೋಲಿಷ್-ಕೊಸಾಕ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-5</ref> ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು: 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂದೂಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗುಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಕಾಶವು ಜ್ವಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋಡೆಗಳು ನರಳುತ್ತಿದ್ದವು, ಬಂಡೆಗಳು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ದಿನವಿಡೀ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದದ್ದು ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೬೭೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಗ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಸೋಬೀಸ್ಕಿ ೧೬೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೬೯೯ ರ ಕಾರ್ಲೋವಿಟ್ಜ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ , ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಿಂದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು . [ ೬ ] ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುರ್ಕರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ಆರು ವರ್ಷಗಳ (೧೭೧೨–೧೮) ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಯಿತು. [[File:Осада Хотина 1788.jpg|thumb|Осада Хотина 1788]] ೧೭೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ರಷ್ಯನ್ನರು , ಜಾರ್ಜಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡೇವಿಯನ್ನರು ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಟಾವುಚಾನಿ ಕದನದಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸ್ಟಾವ್ಸೀನ್) ರಷ್ಯನ್ನರು ತುರ್ಕಿಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಕೋಲ್ಸಿಯಾಗ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಮಾಂಡರ್ ಬರ್ಖಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ವಾನ್ ಮುನ್ನಿಚ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು . ೧೭೬೯ ಮತ್ತು ೧೭೮೮ ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ರುಸ್ಸೋ-ಟರ್ಕಿಶ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (೧೮೦೬-೧೮೧೨) ಖೋಟಿನ್ ರಷ್ಯಾದ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುರ್ಕರು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದರು. ೧೮೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಾಂಛನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ನೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1856 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು ==ಉತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕೋಟೆ== [[File:Будинок-театру-опери-та-балету-3.jpg|thumb|Будинок-театру-опери-та-балету-3]] ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಖೋಟಿನ್ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಜನವರಿ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು . ಜನವರಿ 1919 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೊಮೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆ ನಡೆಯಿತು . ಖೋಟಿನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವೈ.ಐ. ವೊಲೊಶೆಂಕೊ-ಮರ್ದರಿಯೆವ್ (Й. І. Волошенко-Мардар'єв) ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಂಗೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ರಂದು, ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಖೋಟಿನ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಶಾಂತಿ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಂತರ ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಹೋಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು .<ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಜೂನ್ 28, 1940 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬುಕೊವಿನಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಖೋಟಿನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಸ್ಸರಾಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು . ಜುಲೈ 6, 1941 ರಂದು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ - ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ಖೋಟಿನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬುಕೊವಿನಾ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ಮರಳಿದವು . 1944 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕದನದ 370 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಪೆಟ್ರೋ ಸಹೈಡಾಚ್ನಿಯವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿ ಐ. ಹಮಾಲ್' (І. Гамаль) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> ಇಂದು, ಖೋಟಿನ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ , ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ . ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ರಚಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-8</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರವು ತನ್ನ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-Klymenko-7</ref> [[File:WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01.jpg|thumb|WLM - 2020 - Хотинська фортеця - 01]] [[File:Fortress of Chocim (Khotyn).jpg|thumb|Khotyn Fortress screened from a drone]] ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆ== ;ಕತ್ತಲೆಯ ತಾಣದ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ಖೋಟಿನ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಸ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದಿ ವೈಪರ್ (1965), ಜಖರ್ ಬರ್ಕುಟ್ (1971), ದಿ ಆರೋಸ್ ಆಫ್ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ (1975), ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ (1976), ಡಿ'ಆರ್ಟಗ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಮಸ್ಕಿಟೀರ್ಸ್ (1978), ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್ ನೈಟ್ ಇವಾನ್ಹೋ (1983), ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆರೋ (1985) <ref>http://serg-klymenko.narod.ru/Other_World/Ukraine.PivdenZahid_4.htm</ref> ಮತ್ತು ತಾರಸ್ ಬಲ್ಬಾ (2009). <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-9</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾ ರೋಚೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಮರ್ಶೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ==ದಂತಕಥೆಗಳು== ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ [[ದಂತಕಥೆ]]ಗಳು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಖೋಟಿನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು . ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಒಕ್ಸಾನಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು, ಅವಳನ್ನು ತುರ್ಕರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೂಳಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Khotyn_Fortress#cite_note-10</ref> ==ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಖೋಟಿನ್== <gallery> File:Battle of Khotyn 1673.PNG|ಖೋಟೆನ್ ಕದನ, 1673 File:Józef Brandt, Bitwa pod Chocimiem.jpg|ಖೋಟೆನ್ ಕದನ, 1673 File:John III Sobieski in battle of Khotyn 1673.PNG|ಜಾನ್ III ಸೋಬಿಸ್ಕಿ ಖೋಟಿನ್ [[ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ, 1673 File:Battle of Chocim 1621.PNG|ಚೋಸಿಮ್ ಕದನ, 1621. ಜೋಸೆಫ್ ಬ್ರಾಂಡ್ಟ್. File:Rokowania pod Chocimiem (438047) (cropped).jpg|ಚೋಸಿಮ್ ಒಪ್ಪಂದ, 1621. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಜೆಕ್ ಸ್ಮಗ್ಲೆವಿಕ್ಜ್, 1785 File:Chodkiewicz wife2.JPG|ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ವಿದಾಯ, 1621 File:Chodkiewicz death.JPG|ಚೋಡ್ಕೀವಿಚ್ ಸಾವು File:Rubens Prince Władysław Vasa.jpg|ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾ ವಾಸಾ (1624) File:Anonymous Stanisław Lubomirski in the camp.jpg|ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಲುಬೊಮಿರ್ಸ್ಕಿ (1647) File:Apoteoza Zygmunta III Wazy (65208861).jpg|ಖೋಟಿನ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಪೊಟಿಯೋಜಾ ಜಿಗ್ಮುಂಟಾ III </gallery> == External links == {{Commons category|Khotyn Fortress}} * [https://web.archive.org/web/20060116124011/http://www.molddata.md/Cultura/cetat/cthotin.html Cetatea Hotin] — Moldata.com {{in lang|ro}} * [https://web.archive.org/web/20110812061037/http://batioha.livejournal.com/38538.html Pictures of Khotyn Fortress on LiveJournal] {{in lang|ru}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== m07l7vvb9g5wh9jzc8x8rzv809s2zpx 0 180455 1383190 2026-08-17T23:38:56Z Kartikdn 1134 ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದ ಸಿಂಪಲ್ 1383190 wikitext text/x-wiki '''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III''' 893-923ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿನ]] [[ಅರಸ|ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ]]. '''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದ ಸಿಂಪಲ್''' ಎಂದು ಇವನ ಹೆಸರು. ಇವನು [[:en:Louis_the_Stammerer|ಎರಡನೆಯ ಲೂಯಿಯ]] ಮರಣೋತ್ತರ ಪುತ್ರ.<ref name="ESII1">{{cite book |last1=Schwennicke |first1=Detlev |title=Europäische Stammtafeln: Stammtafeln zur Geschichte der europäischen Staaten: neue Folge. |last2=Isenburg |first2=Wilhelm Karl von |last3=Freytag von Loringhoven |first3=Frank |publisher=Verlag von J. A. Stargardt |year=1984 |volume=Bd. 2, Die ausserdeutschen Staaten: die regierenden Häuser der übrigen Staaten europas [Vol. 2, The non-German states: the ruling houses of the other European states] |publication-place=Marburg |at=Tafel 1 |language=de |trans-title=European family tables: Family tables on the history of European states: new series |oclc=750595132}}</ref> ಇವನ ಜನನ 879ರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] [[:en:Charles_the_Fat|ಮೂರನೆಯ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ದಿ ಫ್ಯಾಟ್)]] ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಂಡಾಗ (887) ಈತ ತೀರ ಎಳೆಯವನೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವನಿಗೆ [[ಸಿಂಹಾಸನ]] ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. [[:en:Odo_of_France|ಅಡೊನ]] ಆಡಳಿತ ನಡೆದಾಗ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರು [[:en:Reims_Cathedral|ರೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಈತನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿದರು. [[:en:Arnulf_of_Carinthia|ಸಮ್ರಾಟ ಆರ್ನೆಲ್ಫನ]] ಬೆಂಬಲವೂ ಈತನಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು.<ref>Mann IV, pg. 55</ref> ಆಡೊ ಇವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ. 898ರಲ್ಲಿ ಆಡೊ ಸತ್ತಾಗ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಈತ ದೊರೆಯಾದ.<ref name="Parisse">Michel Parisse, "Lotharingia", ''The New Cambridge Medieval History, III: c. 900–c. 1024'', ed. [[Timothy Reuter]] (Cambridge: Cambridge University Press, 2005), 313–15.</ref> ನಾರ್ಮನರ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರನ್ನು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತಮತಕ್ಕೆ]] ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದು ಇವನ ಹಿರಿಯ ಕೃತಿ (911). 922ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು ರಾಬರ್ಟನನ್ನು ದೊರೆಯಾಗಿ ಆರಿಸಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವನ ಮೇಲೆ [[ಯುದ್ಧ]] ಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದನಾದರೂ ಅನಂತರ ಸೆರೆ ಸಿಕ್ಕ.<ref name="Dunbabin">Jean Dunbabin, "West Francia: The Kingdom", ''The New Cambridge Medieval History, III: c. 900–c. 1024'', ed. [[Timothy Reuter]] (Cambridge: Cambridge University Press, 2005), 378–79.</ref> ಬಂಧನದಲ್ಲೇ ಆತ ತೀರಿಕೊಂಡ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * Mann, Horace, K. [https://archive.org/stream/livesofpopesinea04mann#page/n7/mode/2up ''The Lives of the Popes in the Early Middle Ages, Vol IV: The Popes in the Days of Feudal Anarchy, 891–999''.] 1925 {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಾಲ್ರ್ಸ್‌ (ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ದೊರೆಗಳು)}} [[ವರ್ಗ:ಅರಸರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] n38zmaulbtz5tb28b90rhayvx172uut 3 180456 1383193 2026-08-18T00:15:59Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1383193 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Suma BM}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) ol8ogtlp9l2t6739r4lh6pv4a6pqqmd 0 180457 1383205 2026-08-18T04:30:40Z Ashwini Rai K 98657 "[[:en:Special:Redirect/revision/1369533186|Matanga Hill]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1383205 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}</ref> [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}</ref>ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. <ref name=":0" /> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Bing Maps |url=https://www.bing.com/maps/?toWww=1&redig=B8E1C39C2BF94AAFB55C3ACD69E96642 |access-date=2023-11-06 |website=Bing Maps |language=en}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ. ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Asia}} 36q1amizajcaq05rn5ptbixo854c7jc 1383206 1383205 2026-08-18T04:32:42Z Ashwini Rai K 98657 1383206 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}</ref> [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}</ref>ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. <ref name=":0" /> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Bing Maps |url=https://www.bing.com/maps/?toWww=1&redig=B8E1C39C2BF94AAFB55C3ACD69E96642 |access-date=2023-11-06 |website=Bing Maps |language=en}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ. ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.<ref https://hampi.in/matunga-hill</ref> [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Asia}} 96yv4wce0ky7ogpp1vx8fd249dkuxl7 1383207 1383206 2026-08-18T04:35:11Z Ashwini Rai K 98657 1383207 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Bing Maps |url=https://www.bing.com/maps/?toWww=1&redig=B8E1C39C2BF94AAFB55C3ACD69E96642 |access-date=2023-11-06 |website=Bing Maps |language=en}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ. ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.<ref https://hampi.in/matunga-hill</ref> [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Asia}} 7i15bwbdwi0ds08a17q8yzcgu8kzz7r 1383208 1383207 2026-08-18T04:36:17Z Ashwini Rai K 98657 1383208 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Bing Maps |url=https://www.bing.com/maps/?toWww=1&redig=B8E1C39C2BF94AAFB55C3ACD69E96642 |access-date=2023-11-06 |website=Bing Maps |language=en}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ. ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.<ref https://hampi.in/matunga-hill</ref> [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Asia}} 7z7el3j5c0ay7mrooggt5lohu42hjxu 1383210 1383208 2026-08-18T04:37:06Z Ashwini Rai K 98657 1383210 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Bing Maps |url=https://www.bing.com/maps/?toWww=1&redig=B8E1C39C2BF94AAFB55C3ACD69E96642 |access-date=2023-11-06 |website=Bing Maps |language=en}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ. ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.<ref https://hampi.in/matunga-hill</ref> [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == rwcrrjq57xz57uxq2l42ja6zxg6z2kd 1383211 1383210 2026-08-18T04:38:23Z Ashwini Rai K 98657 1383211 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Bing Maps |url=https://www.bing.com/maps/?toWww=1&redig=B8E1C39C2BF94AAFB55C3ACD69E96642 |access-date=2023-11-06 |website=Bing Maps |language=en}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ. ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.<ref https://hampi.in/matunga-hill</ref> [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == ngba3e5sgs8g6b6twb1u4bilm2jgknf 1383212 1383211 2026-08-18T04:39:19Z Ashwini Rai K 98657 1383212 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Bing Maps |url=https://www.bing.com/maps/?toWww=1&redig=B8E1C39C2BF94AAFB55C3ACD69E96642 |access-date=2023-11-06 |website=Bing Maps |language=en}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ. ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.<ref https://hampi.in/matunga-hill</ref> [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == fqv2b9aecyhnpao8gq0buiaipiy2p54 1383213 1383212 2026-08-18T04:40:15Z Ashwini Rai K 98657 1383213 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ. ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.<ref https://hampi.in/matunga-hill</ref> [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == hzznz7nrvrotmsv7uf7hsin9z2iwtw8 1383214 1383213 2026-08-18T04:41:08Z Ashwini Rai K 98657 1383214 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":1">{{Cite web |title=Bing Maps |url=https://www.bing.com/maps/?toWww=1&redig=B8E1C39C2BF94AAFB55C3ACD69E96642 |access-date=2023-11-06 |website=Bing Maps |language=en}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ. ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.<ref https://hampi.in/matunga-hill</ref> [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == qhvpa6x5wztsqs5tpi8hdbkix5pqlhx 1383215 1383214 2026-08-18T04:42:11Z Ashwini Rai K 98657 1383215 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":1">{{Cite web |title=Bing Maps |url=https://www.bing.com/maps/?toWww=1&redig=B8E1C39C2BF94AAFB55C3ACD69E96642 |access-date=2023-11-06 |website=Bing Maps |language=en}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ. ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.<ref https://hampi.in/matunga-hill</ref> [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == e014s628c388ui5gs9nxrqixj8coc8y 1383216 1383215 2026-08-18T04:43:58Z Ashwini Rai K 98657 1383216 wikitext text/x-wiki   '''ಮತಂಗ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು''' '''ಋಷ್ಯಮುಕ ಪರ್ವತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಹಂಪಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು [[ಹಿಂದೂ]] [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ( [[ವಿಜಯನಗರ]] ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದು ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸಂಗಮ ಸಹೋದರರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರದ ಯುಗಗಳು|ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಘನೀಕೃತ ಶಿಲೆಗಳು]] ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಈಗಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಿಂದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೊದಲು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಕ್ಕಿಂತ <ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Group of Monuments at Hampi |url=https://whc.unesco.org/en/list/241/ |access-date=2023-11-07 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು . ನಗರವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈಗ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ]] (1986 ರಿಂದ), ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು 1800 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಮರುಶೋಧಿಸಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ,300 ಜನರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಅವಶೇಷಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಹೈಸ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Hampi_virupaksha_temple.jpg|thumb| ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ.]] == ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ == === ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ === [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಮಾತಂಗ ಎಂಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ವಾನರ ರಾಜ ವಾಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಮಗ) ದುಂದುಭಿ (ಎದೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ) ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಂದು ಎಸೆದನು. ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೃತ ದೇಹವು ಮಾತಂಗ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ರಕ್ತವು ಮಾತಂಗ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಮಹರ್ಷಿ ಮಾತಂಗನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು, ಆಗ ಸನ್ಯಾಸಿ ಆ ಕೋತಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮಗ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಗೆ ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ವಾಲಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಾಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದನು. ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದ ಸುಗ್ರೀವ, ವಾಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನನ್ನು [[ರಾಮ]] ದೇವರು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. [[ಚಿತ್ರ:Sculptures_of_god_Shiva_dancing_Thandavam.jpg|thumb| ಶಿವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ]] === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಬೆಟ್ಟದ ಹತ್ತಿರ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ, [[ಹಂಪೆ|ಅಚ್ಯುತರಾಯ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. [[ವೀರಭದ್ರ|ವೀರಭದ್ರನು]] [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಸಾಕಾರರೂಪ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> 14, 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1565 ರಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿವೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ (ಬೆಂಗಳೂರು)]] ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಖ್ಖನ್ ಪೀಠಭೂಮಿ|ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ (ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಷ್ಣವಲಯದೊಳಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇದೆ, ಅದರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 15 N, 76 E ನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":1">{{Cite web |title=Bing Maps |url=https://www.bing.com/maps/?toWww=1&redig=B8E1C39C2BF94AAFB55C3ACD69E96642 |access-date=2023-11-06 |website=Bing Maps |language=en}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಯು ಅದರ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> ಇದು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೋ, ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಅನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಅಚ್ಯುತರಾಯನ ದೇವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ಚಾರಣ ಹಾದಿ ಇದೆ.<ref name=":0">{{Cite web |date=2020-02-20 |title=Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints |url=https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ |access-date=2023-11-06 |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://runawayann.com/matanga-hill-the-best-viewpoint-in-hampi/ "Matanga Hill - The Most Beautiful Of The Hampi Viewpoints"]. February 20, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 6,</span> 2023</span>.</cite></ref> ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಸರದ ಆದರೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಾರಣಿಗರ ಹಾದಿ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಖಂಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಾದಿಗಳಿವೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಹಾದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಕಾಲು ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಅಗಲವಾದ ಡಾಂಬರು ಮಾಡದ ರಸ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ತಿರುವುಗಳ ನಂತರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗವು ಬೆಟ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ತುರ್ತು ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡಿ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾದಿಯ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಂಟಪವು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳ ದಪ್ಪಕ್ಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾದಿಯು ಸಹ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಲನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರೋಹಣವು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಹಂಪಿಯ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದಿನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹಂಪಿಯ ಬಿಸಿ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Screeching_Great_Horned_Owl.jpg|thumb| ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite web |last=Today |first=Hinduism |date=2023-10-01 |title=The Hallowed Halls of Hampi |url=https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ |access-date=2023-11-07 |website=Hinduism Today |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFToday2023">Today, Hinduism (October 1, 2023). [https://www.hinduismtoday.com/october-november-december-2023/the-hallowed-halls-of-hampi/ "The Hallowed Halls of Hampi"]. ''Hinduism Today''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 7,</span> 2023</span>.</cite></ref> ಇದು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''BSh'' ) ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ( ''ಆಮ್'' ) ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (40 C ವರೆಗೆ), ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವು (ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಮಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಳೆಯಾಗುವ ಸಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಿಂಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2025}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2025)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ (70 F ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿಂದು ). ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ {{Convert|56|F|C}}, ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ {{Convert|108|F|C}} ಆಗಿದೆ . <ref>{{Cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Hampi India |url=https://weatherspark.com/y/108598/Average-Weather-in-Hampi-India-Year-Round}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 1lgl3h0nt6itvpu78kef5cm6b1vgx2z 0 180458 1383217 2026-08-18T04:51:46Z Ashwini Rai K 98657 "[[:en:Special:Redirect/revision/1328502811|Tholung Monastery]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1383217 wikitext text/x-wiki ಥೋಲುಂಗ್ ಮಠ (ಟಿಬೆಟಿಯನ್: ຋ಒಲುಂಗ್ ಮಠ, ವೈಲಿ: ಥೋ ಲುಂಗ್ ಡ್ಗೊನ್ ಪಾ) ಎಂಬುದು ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ದೂರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಝೊಂಗುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಗೊಂಪಾ. ಇದನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಥೋಲುಂಗ್ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರೇಸಿಮಾ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಅರೇಸಿಮಾ ದೇಶ ಎಂದರ್ಥ.<ref name=":02">{{cite web |title=Tholung Monastery (1789 A.D) |url=http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |archivedate=15 April 2017 |accessdate=14 April 2017 |website=Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim |publisher=Department of Information Technology Government of Sikkim}}</ref> ಈ ಗೊಂಪಾವನ್ನು ಮೂಲತಃ 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೋಗ್ಯಲ್ ಫುಂಟ್ಸೋಗ್ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ II ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳೀಯರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇತರ ಗೊಂಪಾಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಠವು ಲೋಹದ [[ಸ್ತೂಪ|ಚೋರ್ಟನ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ ಲಾಮಾ ಲಟ್ಸನ್ ಚೆಂಬೊ ಅವರ ಅವತಾರವಾದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಡಜನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಮ್ಸಿಲ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Tholung Monastery Trekking - 10 Days |url=https://www.alpineadventureclub.com/tolung-monastery-trekking.html |access-date=14 April 2017 |website=Alpine Adventure Club |publisher=Alpine Adventure Club Treks & Expedition}}</ref> ಇದು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ನಿಂಗ್ಮಾಪ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |title=Tholung Monastery (1789 A.D) |url=http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |archive-date=15 April 2017 |access-date=14 April 2017 |website=Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim |publisher=Department of Information Technology Government of Sikkim}}</ref> ಇದು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ]] . <ref>{{Cite web |title=Khangchendzonga National Park: Tholung monastery in the buffer zone of KBR |url=https://whc.unesco.org/en/documents/141195 |access-date=14 April 2017 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Monks_at_Tholung_Gumpa.jpg|thumb| 1880 - 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ "ತೋಲುಂಗ್ ಗುಂಪಾದಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು". ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್‌ನಿಂದ]] 1760 ರಲ್ಲಿ 4 ನೇ ಲಾಟ್ಸುನ್, ಕುಂಝಾಂಗ್ ಜಿಗ್ಮೆಡ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಅವರು ಥೋಲುಂಗ್ ಅನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. 1789 ರಲ್ಲಿ, ಪೆಮಾ ಡೆಚೆನ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಠವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಹಸ್ತಪ್ರತಿ|ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು]], ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತರಲಾಗಿತ್ತು. ಚೋಗ್ಯಲ್ ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳದಿಂದ ಗೂರ್ಖಾಗಳ ಆಕ್ರಮಣವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡಿತು; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲಾಮಾ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಥೋಲುಂಗ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ನೇಪಾಳದ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ, ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ [[ಟಿಬೆಟ್|ಟಿಬೆಟ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಬ್ಬರು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾದ ಟ್ಯಾಗ್ಯಾ ತ್ಶಾಂಪೊ ಮತ್ತು ಜೋ ತ್ಶಾಂಗ್‌ಪೋನ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಲಾಮಾ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಅವರಿಂದ ಥೋಲುಂಗ್‌ಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲು ಇಬ್ಬರೂ ನೇಪಾಳದ ವೊಲುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು 1940 ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ನಂತರ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಚರ್ಚ್ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಶೀತ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚ್ ಇಲಾಖೆಯು 'ಕಾಮ್ಸಿಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಮ್ಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಆರಾಧಕರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ರಚನೆಯು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು 1980 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":0">{{Cite web |title=Tholung Monastery (1789 A.D) |url=http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |archive-date=15 April 2017 |access-date=14 April 2017 |website=Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim |publisher=Department of Information Technology Government of Sikkim}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx "Tholung Monastery (1789 A.D)"]. ''Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim''. Department of Information Technology Government of Sikkim. Archived from [http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx the original] on 15 April 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2017</span>.</cite></ref> == ಸ್ಥಳ == ಟೋಲುಂಗ್ ಮಠವು {{Convert|8000|ft|m}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಇದೆ. ಗೊಂಪಾ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒಳಗಿನ ಸಾಲಿನ ಪರವಾನಗಿ ಅಗತ್ಯ. ಗೊಂಪಾ ತಲುಪಲು, ಒಬ್ಬರು 10&nbsp;ಕಿ.ಮೀ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಸುಮಾರು {{Convert|1000|m|ft}} ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಎಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಥೋಲುಂಗ್ ತಲುಪಲು (2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನದಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ). ಗೊಂಪಾದಿಂದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Tholung Monastery Trekking - 10 Days |url=https://www.alpineadventureclub.com/tolung-monastery-trekking.html |access-date=14 April 2017 |website=Alpine Adventure Club |publisher=Alpine Adventure Club Treks & Expedition}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.alpineadventureclub.com/tolung-monastery-trekking.html "Tholung Monastery Trekking - 10 Days"]. ''Alpine Adventure Club''. Alpine Adventure Club Treks & Expedition<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2017</span>.</cite></ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} r6j8abc3pzrowlsezk4d2leg7rkrccb 1383218 1383217 2026-08-18T04:53:46Z Ashwini Rai K 98657 1383218 wikitext text/x-wiki ಥೋಲುಂಗ್ ಮಠ (ಟಿಬೆಟಿಯನ್: ຋ಒಲುಂಗ್ ಮಠ, ವೈಲಿ: ಥೋ ಲುಂಗ್ ಡ್ಗೊನ್ ಪಾ) ಎಂಬುದು ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ದೂರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಝೊಂಗುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಗೊಂಪಾ. ಇದನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಥೋಲುಂಗ್ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರೇಸಿಮಾ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಅರೇಸಿಮಾ ದೇಶ ಎಂದರ್ಥ.<ref name=":02">{{cite web |title=Tholung Monastery (1789 A.D) |url=http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |archivedate=15 April 2017 |accessdate=14 April 2017 |website=Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim |publisher=Department of Information Technology Government of Sikkim}}</ref> ಈ ಗೊಂಪಾವನ್ನು ಮೂಲತಃ 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೋಗ್ಯಲ್ ಫುಂಟ್ಸೋಗ್ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ II ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳೀಯರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇತರ ಗೊಂಪಾಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಠವು ಲೋಹದ [[ಸ್ತೂಪ|ಚೋರ್ಟನ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ ಲಾಮಾ ಲಟ್ಸನ್ ಚೆಂಬೊ ಅವರ ಅವತಾರವಾದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಡಜನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಮ್ಸಿಲ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ನಿಂಗ್ಮಾಪ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |title=Tholung Monastery (1789 A.D) |url=http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |archive-date=15 April 2017 |access-date=14 April 2017 |website=Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim |publisher=Department of Information Technology Government of Sikkim}}</ref> ಇದು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ]] . <ref>{{Cite web |title=Khangchendzonga National Park: Tholung monastery in the buffer zone of KBR |url=https://whc.unesco.org/en/documents/141195 |access-date=14 April 2017 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Monks_at_Tholung_Gumpa.jpg|thumb| 1880 - 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ "ತೋಲುಂಗ್ ಗುಂಪಾದಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು". ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್‌ನಿಂದ]] 1760 ರಲ್ಲಿ 4 ನೇ ಲಾಟ್ಸುನ್, ಕುಂಝಾಂಗ್ ಜಿಗ್ಮೆಡ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಅವರು ಥೋಲುಂಗ್ ಅನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. 1789 ರಲ್ಲಿ, ಪೆಮಾ ಡೆಚೆನ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಠವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಹಸ್ತಪ್ರತಿ|ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು]], ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತರಲಾಗಿತ್ತು. ಚೋಗ್ಯಲ್ ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳದಿಂದ ಗೂರ್ಖಾಗಳ ಆಕ್ರಮಣವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡಿತು; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲಾಮಾ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಥೋಲುಂಗ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ನೇಪಾಳದ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ, ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ [[ಟಿಬೆಟ್|ಟಿಬೆಟ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಬ್ಬರು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾದ ಟ್ಯಾಗ್ಯಾ ತ್ಶಾಂಪೊ ಮತ್ತು ಜೋ ತ್ಶಾಂಗ್‌ಪೋನ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಲಾಮಾ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಅವರಿಂದ ಥೋಲುಂಗ್‌ಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲು ಇಬ್ಬರೂ ನೇಪಾಳದ ವೊಲುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು 1940 ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ನಂತರ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಚರ್ಚ್ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಶೀತ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚ್ ಇಲಾಖೆಯು 'ಕಾಮ್ಸಿಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಮ್ಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಆರಾಧಕರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ರಚನೆಯು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು 1980 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":0">{{Cite web |title=Tholung Monastery (1789 A.D) |url=http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |archive-date=15 April 2017 |access-date=14 April 2017 |website=Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim |publisher=Department of Information Technology Government of Sikkim}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx "Tholung Monastery (1789 A.D)"]. ''Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim''. Department of Information Technology Government of Sikkim. Archived from [http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx the original] on 15 April 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2017</span>.</cite></ref> == ಸ್ಥಳ == ಟೋಲುಂಗ್ ಮಠವು {{Convert|8000|ft|m}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಇದೆ. ಗೊಂಪಾ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒಳಗಿನ ಸಾಲಿನ ಪರವಾನಗಿ ಅಗತ್ಯ. ಗೊಂಪಾ ತಲುಪಲು, ಒಬ್ಬರು 10&nbsp;ಕಿ.ಮೀ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಸುಮಾರು {{Convert|1000|m|ft}} ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಎಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಥೋಲುಂಗ್ ತಲುಪಲು (2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನದಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ). ಗೊಂಪಾದಿಂದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Tholung Monastery Trekking - 10 Days |url=https://www.alpineadventureclub.com/tolung-monastery-trekking.html |access-date=14 April 2017 |website=Alpine Adventure Club |publisher=Alpine Adventure Club Treks & Expedition}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.alpineadventureclub.com/tolung-monastery-trekking.html "Tholung Monastery Trekking - 10 Days"]. ''Alpine Adventure Club''. Alpine Adventure Club Treks & Expedition<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2017</span>.</cite></ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} h9bv4lboq3yzm210wv57wn0h94uuv4y 1383219 1383218 2026-08-18T04:55:15Z Ashwini Rai K 98657 1383219 wikitext text/x-wiki ಥೋಲುಂಗ್ ಮಠ (ಟಿಬೆಟಿಯನ್: ຋ಒಲುಂಗ್ ಮಠ, ವೈಲಿ: ಥೋ ಲುಂಗ್ ಡ್ಗೊನ್ ಪಾ) ಎಂಬುದು ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ದೂರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಝೊಂಗುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಗೊಂಪಾ. ಇದನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಥೋಲುಂಗ್ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರೇಸಿಮಾ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಅರೇಸಿಮಾ ದೇಶ ಎಂದರ್ಥ.<ref name=":02">{{cite web |title=Tholung Monastery (1789 A.D) |url=http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |archivedate=15 April 2017 |accessdate=14 April 2017 |website=Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim |publisher=Department of Information Technology Government of Sikkim}}</ref> ಈ ಗೊಂಪಾವನ್ನು ಮೂಲತಃ 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೋಗ್ಯಲ್ ಫುಂಟ್ಸೋಗ್ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ II ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳೀಯರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇತರ ಗೊಂಪಾಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಠವು ಲೋಹದ [[ಸ್ತೂಪ|ಚೋರ್ಟನ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ ಲಾಮಾ ಲಟ್ಸನ್ ಚೆಂಬೊ ಅವರ ಅವತಾರವಾದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಡಜನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಮ್ಸಿಲ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ನಿಂಗ್ಮಾಪ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ]] . <ref>{{Cite web |title=Khangchendzonga National Park: Tholung monastery in the buffer zone of KBR |url=https://whc.unesco.org/en/documents/141195 |access-date=14 April 2017 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Monks_at_Tholung_Gumpa.jpg|thumb| 1880 - 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ "ತೋಲುಂಗ್ ಗುಂಪಾದಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು". ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್‌ನಿಂದ]] 1760 ರಲ್ಲಿ 4 ನೇ ಲಾಟ್ಸುನ್, ಕುಂಝಾಂಗ್ ಜಿಗ್ಮೆಡ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಅವರು ಥೋಲುಂಗ್ ಅನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. 1789 ರಲ್ಲಿ, ಪೆಮಾ ಡೆಚೆನ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಠವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಹಸ್ತಪ್ರತಿ|ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು]], ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತರಲಾಗಿತ್ತು. ಚೋಗ್ಯಲ್ ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳದಿಂದ ಗೂರ್ಖಾಗಳ ಆಕ್ರಮಣವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡಿತು; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲಾಮಾ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಥೋಲುಂಗ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ನೇಪಾಳದ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ, ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ [[ಟಿಬೆಟ್|ಟಿಬೆಟ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಬ್ಬರು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾದ ಟ್ಯಾಗ್ಯಾ ತ್ಶಾಂಪೊ ಮತ್ತು ಜೋ ತ್ಶಾಂಗ್‌ಪೋನ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಲಾಮಾ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಅವರಿಂದ ಥೋಲುಂಗ್‌ಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲು ಇಬ್ಬರೂ ನೇಪಾಳದ ವೊಲುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು 1940 ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ನಂತರ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಚರ್ಚ್ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಶೀತ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚ್ ಇಲಾಖೆಯು 'ಕಾಮ್ಸಿಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಮ್ಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಆರಾಧಕರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ರಚನೆಯು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು 1980 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":0">{{Cite web |title=Tholung Monastery (1789 A.D) |url=http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |archive-date=15 April 2017 |access-date=14 April 2017 |website=Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim |publisher=Department of Information Technology Government of Sikkim}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx "Tholung Monastery (1789 A.D)"]. ''Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim''. Department of Information Technology Government of Sikkim. Archived from [http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx the original] on 15 April 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2017</span>.</cite></ref> == ಸ್ಥಳ == ಟೋಲುಂಗ್ ಮಠವು {{Convert|8000|ft|m}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಇದೆ. ಗೊಂಪಾ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒಳಗಿನ ಸಾಲಿನ ಪರವಾನಗಿ ಅಗತ್ಯ. ಗೊಂಪಾ ತಲುಪಲು, ಒಬ್ಬರು 10&nbsp;ಕಿ.ಮೀ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಸುಮಾರು {{Convert|1000|m|ft}} ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಎಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಥೋಲುಂಗ್ ತಲುಪಲು (2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನದಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ). ಗೊಂಪಾದಿಂದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Tholung Monastery Trekking - 10 Days |url=https://www.alpineadventureclub.com/tolung-monastery-trekking.html |access-date=14 April 2017 |website=Alpine Adventure Club |publisher=Alpine Adventure Club Treks & Expedition}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.alpineadventureclub.com/tolung-monastery-trekking.html "Tholung Monastery Trekking - 10 Days"]. ''Alpine Adventure Club''. Alpine Adventure Club Treks & Expedition<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2017</span>.</cite></ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} hfs01ab1r520y6sz4257t0qfwsoank4 0 180459 1383236 2026-08-18T05:43:20Z Pragathi. BH 88266 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 ರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಗಳ... 1383236 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 ರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಗಳ ನಂತರ 2018 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ | former_names = | native_name = ( ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅವಶೇಷಗಳು) ) | status = Used as a museum | building_type = [[Fortification]]s | architectural_style = | address = ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸೇಂಟ್, 40А, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | location_town = ಕೈವ್ | location_country = [[ಉಕ್ರೇನ್]] | current_tenants = [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್|ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್]] ಮ್ಯೂಸಿಯಂ | construction_start_date = 1017 | completion_date = 1024 | client = | owner = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೀವ್" | other_dimensions = {{convert|10.5|m|abbr=on}} wide x {{convert|32|m|abbr=on}} high | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Золоті Ворота (Руїни Золотих Воріт)}} (''Golden Gate (Ruins of the Golden Gate)'') |designation1_type = ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಇತಿಹಾಸ |designation1_number = 260073-Н }} }} ಸುಮಾರು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[File:Boleslaw Chrobry with Swietopelk near The Golden Gate in Kyiv MNK ND 11610.jpg|thumb|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಸ್ವ್ಯಾಟೊಪೋಲ್ಕ್ , ಸ್ಜೆರ್ಬಿಕ್ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ . ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ಚಿತ್ರಕಲೆ.]] ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. hs2px63gzjsfi5nnquste10i7xajfpz 1383237 1383236 2026-08-18T05:45:45Z Pragathi. BH 88266 1383237 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 ರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಗಳ ನಂತರ 2018 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ | former_names = | native_name = ( ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅವಶೇಷಗಳು) ) | status = Used as a museum | building_type = [[Fortification]]s | architectural_style = | address = ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸೇಂಟ್, 40А, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | location_town = ಕೈವ್ | location_country = [[ಉಕ್ರೇನ್]] | current_tenants = [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್|ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್]] ಮ್ಯೂಸಿಯಂ | construction_start_date = 1017 | completion_date = 1024 | client = | owner = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೀವ್" | other_dimensions = {{convert|10.5|m|abbr=on}} wide x {{convert|32|m|abbr=on}} high | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Золоті Ворота (Руїни Золотих Воріт)}} (''Golden Gate (Ruins of the Golden Gate)'') |designation1_type = ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಇತಿಹಾಸ |designation1_number = 260073-Н }} }} ಸುಮಾರು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕೋಟೆಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[File:Boleslaw Chrobry with Swietopelk near The Golden Gate in Kyiv MNK ND 11610.jpg|thumb|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಸ್ವ್ಯಾಟೊಪೋಲ್ಕ್ , ಸ್ಜೆರ್ಬಿಕ್ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ . ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ಚಿತ್ರಕಲೆ.]] ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> [[File:2017-05-18 Interior of Golden Gate (Kiev).jpg|thumb|ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಒಳಾಂಗಣ]] ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-10</ref> ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== bg043ynucn6p75mwjh85opurtrpfd2r 1383260 1383237 2026-08-18T07:59:55Z Pragathi. BH 88266 1383260 wikitext text/x-wiki {{Short description|Historic landmark in Kyiv, Ukraine}} {{for|the metro station|Zoloti Vorota (Kyiv Metro)}} {{Infobox building | name = ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್ | image = Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg | image_alt = View of the Golden Gate after recent major renovations | image_caption = 1982 ರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಗಳ ನಂತರ 2018 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ | former_names = | native_name = ( ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅವಶೇಷಗಳು) ) | status = Used as a museum | building_type = [[Fortification]]s | architectural_style = | address = ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸೇಂಟ್, 40А, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | location_town = ಕೈವ್ | location_country = [[ಉಕ್ರೇನ್]] | current_tenants = [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್|ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್]] ಮ್ಯೂಸಿಯಂ | construction_start_date = 1017 | completion_date = 1024 | client = | owner = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೀವ್" | other_dimensions = {{convert|10.5|m|abbr=on}} wide x {{convert|32|m|abbr=on}} high | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Золоті Ворота (Руїни Золотих Воріт)}} (''Golden Gate (Ruins of the Golden Gate)'') |designation1_type = ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಇತಿಹಾಸ |designation1_number = 260073-Н }} }} ಸುಮಾರು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್''' ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೀವ್‌ನ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರಾಟಾ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟದ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಹೇಗಿರಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ನಡೆದ ಕಾರಣ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ತೀವ್ರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-2</ref> ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಚನೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ರಂಗಮಂದಿರ [ ಯುಕೆ ] ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ . ಚಿನ್ನದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು 1017–1024 ರಲ್ಲಿ ( ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ 6545) ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅದೇ [[ಸಮಯ]]ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1018 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಂತಹ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಈಗ ದಂತಕಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ [[ದಕ್ಷಿಣ]] ದ್ವಾರ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಲಾಡ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಝೈಡಿವ್ಸ್ಕಿ ( ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಯಹೂದಿ) ಗೇಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-3</ref> ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಗಳು ಕೇವಲ 3.5 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ . ಹಳೆಯ ಕೈವ್ (ಮೇಲಿನ ನಗರ) ದ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಈಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಚಿಟಿಕ್ ಗೇಟ್ [ 4 ] ಇರುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಕಂದಕವು ಈಗ ಕೋಸ್ಟಿಯೋಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠವನ್ನು ಹಾದು , ಇಂದಿನ ಝೈಟೊಮಿರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ದ್ವಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ( ಲ್ವಿವ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ [ ಯುಕೆ ] ) ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, [[ಕೋಟೆ]]ಯು ಈಗ ಯಾರೋಸ್ಲಾವಿವ್ ವಾಲ್ ("ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್‌ನ ರಾಂಪಾರ್ಟ್") ಬೀದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[File:Boleslaw Chrobry with Swietopelk near The Golden Gate in Kyiv MNK ND 11610.jpg|thumb|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಬೋಲೆಸ್ಲಾವ್ I ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಸ್ವ್ಯಾಟೊಪೋಲ್ಕ್ , ಸ್ಜೆರ್ಬಿಕ್ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ . ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊ ಅವರ ಚಿತ್ರಕಲೆ.]] ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಕೀವ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಜೇಯ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ನ ಪಡೆಗಳು ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಗೇಟ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕೀವ್‌ನಿಂದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೨೪೦ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ದೊರೆ ಬಟು ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಭಾಗಶಃ ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡವು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ದ್ವಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಆದರೆ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಳಜಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ, ದ್ವಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು. ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ [[ಶತಮಾನ]]ದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಲಿನ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. 1832 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1973 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೇಟ್‌ಗೆ ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿತ್ತು. ಈ [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೀವ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ೧೫೦೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮೂಲ ದ್ವಾರಗಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದೃಢವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್‌ನ ಭೂಗತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ [[ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು|ಮೆಟ್ರೋ]] ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೇಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಜೊಲೋಟಿ ವೋರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೇಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾತೃ ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾವ್ಲೇರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಕೃತಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮಹಾ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಹೋವಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ಚರ್ಚ್) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಾರದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಮಾರು 12 ಮೀಟರ್ (40 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 6 ಮೀಟರ್ ( 20 ಅಡಿ) ಅಗಲವಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಸಹಸ್ರಮಾನದವರೆಗೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾದ ನಗರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಕಮಾನು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮೊನೊಮಖ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಆಂಡ್ರೇ I ಬೊಗೊಲ್ಯುಬ್ಸ್ಕಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು . 1240 ರಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಟು ಖಾನ್‌ನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಪಡಿಸಿತು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-5</ref> ಇದು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ದ್ವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-6</ref> 1832 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಯುಜೀನಿಯಸ್ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು, ಇದು ಗೇಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೈವ್ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬಹುದು. [[File:Golden Gate, Kyiv.jpg|thumb|"ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ" ದ್ವಾರದ ನೋಟ]] 1982 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ 1500 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಗೇಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು , ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗೇಟ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] 1989 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ , ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಹತ್ತಿರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಜೋಡಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ರುಥೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಯಾರೋಸ್ಲಾವ್ ದಿ ವೈಸ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕವಾಲೆರಿಡ್ಜ್ ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದೆ . ==ವಿವರಣೆ== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಮೂಲ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮೀ (79 ಅಡಿ) ಮತ್ತು 13 ಮೀ (43 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ಸ್ಮಾರಕದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಗೇಟ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ತೂಗುಹಾಕಿದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಂಕ್‌ಗಳಿವೆ. ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಒಳಗೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನಗರದ ಭವ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-:0-7</ref> ==ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚ್== ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಇಲೇರಿಯನ್ ಅವರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್‌ನ "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾತು" ದಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-8</ref> [[File:2017-05-18 Interior of Golden Gate (Kiev).jpg|thumb|ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಒಳಾಂಗಣ]] ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ "ನಗರದ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು - ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_Gate,_Kyiv#cite_note-10</ref> ಗಂಟೆಯ ದೇಗುಲವನ್ನು ಮೂರು- ನೇವ್ ನಾಲ್ಕು-ಸ್ತಂಭಗಳ ಏಕ- ಗುಮ್ಮಟ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ನೆಲವನ್ನು ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಚಿತ್ರವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ;ಚೌಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಚೌಕವನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರ ಮಾರ್ಚ್ 20 ರಂದು ಕೈವ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 363 ರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<math display="inline"></math> ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್ಸ್ . * ಲ್ಯಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್ * ಸಂಯೋಜಕ ಮಾಡೆಸ್ಟ್ ಮುಸೋರ್ಗ್ಸ್ಕಿಯವರ " ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಟ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ " ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಸೂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗೇಟ್‌ಗಾಗಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಿಂದಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== b40pkdz92wv0sw3voqs7bl5qn7tjwwt 0 180460 1383238 2026-08-18T06:19:02Z Vaishnu Pilar 87310 ಹೊಸ ಪುಟ: {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image =... 1383238 wikitext text/x-wiki {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image = File:Alauddin's Madrasa (3362834285).jpg | caption = ಮದರಸಾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_partof = [[Qutb Minar complex|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in India|ಭಾರತ]] | location = [[Qutb Minar complex|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]], [[Delhi]], ಭಾರತ | built = {{start date and age|1315}} | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28|31|26|N|77|11|04|E|display=inline,title}} | locmapin = }} '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ''' ಒಂದು ''[[madrasa|ಮದರಸಾ]]'' (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ [[Delhi|ದೆಹಲಿಯ]] [[Qutb Minar complex|ಮೆಹ್ರೌಲಿ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[Qutb Minar complex|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು [[Alauddin Khalji|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ]] 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಈ ''ಮದರಸಾ''ದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ''ಮದರಸಾ''ವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇಂತಹ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದಾಗಿದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ''ಮದರಸಾ''ವನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ({{reign|1296|1316}}) 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="SP"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು [[Qutb Minar complex|ದೆಹಲಿಯ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]]ದಲ್ಲಿರುವ L-ಆಕಾರದ ''ಮದರಸಾ''ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AK">{{cite book |author1=Ranjan Kumar Singh |title=The Islamic Monuments of Delhi |date=2016 |publisher=Patridge Publishing |isbn=9781482873146 |url=https://books.google.com/books?id=hfalDAAAQBAJ&q=alauddin+tomb&pg=PT57}}</ref><ref name=":0" /> ಇದು [[Qutub Minar|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್]] ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |title=Ala-ud-din's Madrasa and Tomb |url=http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |publisher=Qutub Minar Delhi |accessdate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725155557/http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |archivedate=25 July 2015}}</ref> ಅನೇಕ ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' (ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು)ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="IE"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 2018ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[Padmaavat]]'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಈ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Who was Dilli's Khulji? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=5 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082015/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |archive-date=15 April 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Lal |first1=Nikharika |title=Delhi's new-found interest in Alauddin Khilji's tomb: Yeh kya 'Padmavati' wala Khujli hai?, ask visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khujli-hai/articleshow/61962708.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507205658/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khujli-hai/articleshow/61962708.cms |archive-date=7 May 2019 |url-status=live }}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಈ ''ಮದರಸಾ'' ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-[[Mughal Empire|ಮೊಘಲ್]] ಕಾಲದ ''ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ'' ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="SP">{{cite book |author1=Subhash Parihar |title=Some Aspects of Indo-Islamic Architecture |date=1999 |publisher=Abhinav Publications |isbn=9788170173816 |page=166}}</ref> ಇದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ L-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ''ಮದರಸಾ''ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ [[corbel arch|ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನು]]যুক্ত ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ [[pendentive|ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳು]] ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ''ಮದರಸಾ''ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆ {{convert|16|x|12|ft|m}} ಅಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು [[limestone|ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸವೆದುಹೋಗಿದ್ದು, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" /><ref name="IE">{{cite web |last1=Jagdish |first1=Sudhakar |title=Herein lies a king: A day in the life of Alauddin Khilji's tomb |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |publisher=[[The Indian Express]] |accessdate=25 April 2019 |date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425111500/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |archive-date=25 April 2019 |url-status=live }}</ref> ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟ ನಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ''ಮದರಸಾ''ದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AK" /><ref name=":0" /> ಸಮಾಧಿಯು {{convert|7|x|4|ft|m}} ಅಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="IE" /> ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ.<ref name="AK" /><ref>{{cite web |last1=Smith |first1=R.V. |title=In search of 'Second Alexander' |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |work=[[The Hindu]] |accessdate=25 April 2019 |date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129162938/http://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |archive-date=29 November 2016 |url-status=live }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ''ಮದರಸಾ''ದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಹುಶಃ [[Great Seljuk architecture|ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]]ದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Sharma2002|p=71}}<ref name=":0" /> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Alauddin Khalji's Tomb 02.jpg|[[Alauddin Khalji|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ]] ಸಮಾಧಿ File:Tomb of Alauddin Khilji, Qutub Minar complex, Delhi.jpg|ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿರುವ ಕೋಣೆ File:Alauddin Khalji's Madrasa 09.jpg|ಆವರಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮದರಸಾ </gallery> ಮದರಸಾ ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== *{{citation|title=Qutb Minar & adjoining monuments|first=Y.D.|last=Sharma|year=2002|publisher=[[Archeological Survey of India]]|isbn=9788187780076}} {{Qutb complex}} {{DEFAULTSORT:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji}} [[Category:Alauddin Khalji]] [[Category:Tombs in Delhi]] [[Category:Architecture of the Khalji dynasty]] [[Category:Tourist attractions in Delhi]] [[Category:Mehrauli]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:Buildings and structures completed in 1315]] syadfr9bxdlzzzva60yuyfkf1gefziq 1383239 1383238 2026-08-18T06:21:26Z Vaishnu Pilar 87310 1383239 wikitext text/x-wiki {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image = File:Alauddin's Madrasa (3362834285).jpg | caption = ಮದರಸಾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_partof = [[Qutb Minar complex|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in India|ಭಾರತ]] | location = [[Qutb Minar complex|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]], ದೆಹಲಿ, ಭಾರತ | built = {{start date and age|1315}} | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28|31|26|N|77|11|04|E|display=inline,title}} | locmapin = }} '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ''' ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯ ಮೆಹ್ರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''ಮದರಸಾ'' (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಖಿಲ್ಜಿ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಈ ಮದರಸಾದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮದರಸಾವನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ({{reign|1296|1316}}) 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="SP"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ದೆಹಲಿಯ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ L-ಆಕಾರದ ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AK">{{cite book |author1=Ranjan Kumar Singh |title=The Islamic Monuments of Delhi |date=2016 |publisher=Patridge Publishing |isbn=9781482873146 |url=https://books.google.com/books?id=hfalDAAAQBAJ&q=alauddin+tomb&pg=PT57}}</ref><ref name=":0" /> ಇದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |title=Ala-ud-din's Madrasa and Tomb |url=http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |publisher=Qutub Minar Delhi |accessdate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725155557/http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |archivedate=25 July 2015}}</ref> ಅನೇಕ ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' (ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು)ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="IE"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 2018ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''Padmaavat'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Who was Dilli's Khulji? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=5 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082015/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |archive-date=15 April 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Lal |first1=Nikharika |title=Delhi's new-found interest in Alauddin Khilji's tomb: Yeh kya 'Padmavati' wala Khujli hai?, ask visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507205658/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |archive-date=7 May 2019 |url-status=live }}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಈ ಮದರಸಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="SP">{{cite book |author1=Subhash Parihar |title=Some Aspects of Indo-Islamic Architecture |date=1999 |publisher=Abhinav Publications |isbn=9788170173816 |page=166}}</ref> ಇದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ L-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಅಳತೆ {{convert|16|x|12|ft|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸವೆದುಹೋಗಿವೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" /><ref name="IE">{{cite web |last1=Jagdish |first1=Sudhakar |title=Herein lies a king: A day in the life of Alauddin Khilji's tomb |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |publisher=[[The Indian Express]] |accessdate=25 April 2019 |date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425111500/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |archive-date=25 April 2019 |url-status=live }}</ref> ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟ ನಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮದರಸಾದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AK" /><ref name=":0" /> ಸಮಾಧಿಯ ಅಳತೆ {{convert|7|x|4|ft|m}} ಆಗಿದೆ.<ref name="IE" /> ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ.<ref name="AK" /><ref>{{cite web |last1=Smith |first1=R.V. |title=In search of 'Second Alexander' |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |work=[[The Hindu]] |accessdate=25 April 2019 |date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129162938/http://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |archive-date=29 November 2016 |url-status=live }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಶಃ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Sharma2002|p=71}}<ref name=":0" /> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Alauddin Khalji's Tomb 02.jpg|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ File:Tomb of Alauddin Khilji, Qutub Minar complex, Delhi.jpg|ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೋಣೆ File:Alauddin Khalji's Madrasa 09.jpg|ಆವರಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮದರಸಾ </gallery>ಮದರಸಾವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== *{{citation|title=Qutb Minar & adjoining monuments|first=Y.D.|last=Sharma|year=2002|publisher=[[Archeological Survey of India]]|isbn=9788187780076}} {{Qutb complex}} {{DEFAULTSORT:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji}} [[Category:Alauddin Khalji]] [[Category:Tombs in Delhi]] [[Category:Architecture of the Khalji dynasty]] [[Category:Tourist attractions in Delhi]] [[Category:Mehrauli]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:Buildings and structures completed in 1315]] 27mz5ns2finiv1k22stubdlyymcn2l0 1383240 1383239 2026-08-18T06:24:12Z Vaishnu Pilar 87310 1383240 wikitext text/x-wiki {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image = File:Alauddin's Madrasa (3362834285).jpg | caption = ಮದರಸಾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_partof = [[Qutb Minar complex|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in India|ಭಾರತ]] | location = [[Qutb Minar complex|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]], ದೆಹಲಿ, [[ಭಾರತ]] | built = {{start date and age|1315}} | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28|31|26|N|77|11|04|E|display=inline,title}} | locmapin = }} '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ''' ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯ ಮೆಹ್ರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''ಮದರಸಾ'' (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಖಿಲ್ಜಿ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಈ ಮದರಸಾದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮದರಸಾವನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ({{reign|1296|1316}}) 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="SP"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ದೆಹಲಿಯ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ L-ಆಕಾರದ ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AK">{{cite book |author1=Ranjan Kumar Singh |title=The Islamic Monuments of Delhi |date=2016 |publisher=Patridge Publishing |isbn=9781482873146 |url=https://books.google.com/books?id=hfalDAAAQBAJ&q=alauddin+tomb&pg=PT57}}</ref><ref name=":0" /> ಇದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |title=Ala-ud-din's Madrasa and Tomb |url=http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |publisher=Qutub Minar Delhi |accessdate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725155557/http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |archivedate=25 July 2015}}</ref> ಅನೇಕ ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' (ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು)ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="IE"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 2018ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''Padmaavat'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Who was Dilli's Khulji? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=5 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082015/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |archive-date=15 April 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Lal |first1=Nikharika |title=Delhi's new-found interest in Alauddin Khilji's tomb: Yeh kya 'Padmavati' wala Khujli hai?, ask visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507205658/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |archive-date=7 May 2019 |url-status=live }}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಈ ಮದರಸಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="SP">{{cite book |author1=Subhash Parihar |title=Some Aspects of Indo-Islamic Architecture |date=1999 |publisher=Abhinav Publications |isbn=9788170173816 |page=166}}</ref> ಇದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ L-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಅಳತೆ {{convert|16|x|12|ft|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸವೆದುಹೋಗಿವೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" /><ref name="IE">{{cite web |last1=Jagdish |first1=Sudhakar |title=Herein lies a king: A day in the life of Alauddin Khilji's tomb |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |publisher=[[The Indian Express]] |accessdate=25 April 2019 |date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425111500/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |archive-date=25 April 2019 |url-status=live }}</ref> ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟ ನಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮದರಸಾದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AK" /><ref name=":0" /> ಸಮಾಧಿಯ ಅಳತೆ {{convert|7|x|4|ft|m}} ಆಗಿದೆ.<ref name="IE" /> ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ.<ref name="AK" /><ref>{{cite web |last1=Smith |first1=R.V. |title=In search of 'Second Alexander' |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |work=[[The Hindu]] |accessdate=25 April 2019 |date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129162938/http://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |archive-date=29 November 2016 |url-status=live }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಶಃ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Sharma2002|p=71}}<ref name=":0" /> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Alauddin Khalji's Tomb 02.jpg|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ File:Tomb of Alauddin Khilji, Qutub Minar complex, Delhi.jpg|ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೋಣೆ File:Alauddin Khalji's Madrasa 09.jpg|ಆವರಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮದರಸಾ </gallery>ಮದರಸಾವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== *{{citation|title=Qutb Minar & adjoining monuments|first=Y.D.|last=Sharma|year=2002|publisher=[[Archeological Survey of India]]|isbn=9788187780076}} {{Qutb complex}} {{DEFAULTSORT:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji}} [[Category:Alauddin Khalji]] [[Category:Tombs in Delhi]] [[Category:Architecture of the Khalji dynasty]] [[Category:Tourist attractions in Delhi]] [[Category:Mehrauli]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:Buildings and structures completed in 1315]] q0iqlbvye1zwasdpk79cd0un6lgrgj5 1383242 1383240 2026-08-18T06:26:28Z Vaishnu Pilar 87310 1383242 wikitext text/x-wiki {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image = File:Alauddin's Madrasa (3362834285).jpg | caption = ಮದರಸಾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_partof = [[Qutb Minar complex|[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ |ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]]]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in India|ಭಾರತ]] | location = [[Qutb Minar complex|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]], ದೆಹಲಿ, [[ಭಾರತ]] | built = {{start date and age|1315}} | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28|31|26|N|77|11|04|E|display=inline,title}} | locmapin = }} '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ''' ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯ ಮೆಹ್ರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''ಮದರಸಾ'' (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಖಿಲ್ಜಿ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಈ ಮದರಸಾದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮದರಸಾವನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ({{reign|1296|1316}}) 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="SP"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ದೆಹಲಿಯ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ L-ಆಕಾರದ ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AK">{{cite book |author1=Ranjan Kumar Singh |title=The Islamic Monuments of Delhi |date=2016 |publisher=Patridge Publishing |isbn=9781482873146 |url=https://books.google.com/books?id=hfalDAAAQBAJ&q=alauddin+tomb&pg=PT57}}</ref><ref name=":0" /> ಇದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |title=Ala-ud-din's Madrasa and Tomb |url=http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |publisher=Qutub Minar Delhi |accessdate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725155557/http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |archivedate=25 July 2015}}</ref> ಅನೇಕ ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' (ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು)ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="IE"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 2018ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''Padmaavat'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Who was Dilli's Khulji? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=5 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082015/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |archive-date=15 April 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Lal |first1=Nikharika |title=Delhi's new-found interest in Alauddin Khilji's tomb: Yeh kya 'Padmavati' wala Khujli hai?, ask visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507205658/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |archive-date=7 May 2019 |url-status=live }}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಈ ಮದರಸಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="SP">{{cite book |author1=Subhash Parihar |title=Some Aspects of Indo-Islamic Architecture |date=1999 |publisher=Abhinav Publications |isbn=9788170173816 |page=166}}</ref> ಇದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ L-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಅಳತೆ {{convert|16|x|12|ft|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸವೆದುಹೋಗಿವೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" /><ref name="IE">{{cite web |last1=Jagdish |first1=Sudhakar |title=Herein lies a king: A day in the life of Alauddin Khilji's tomb |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |publisher=[[The Indian Express]] |accessdate=25 April 2019 |date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425111500/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |archive-date=25 April 2019 |url-status=live }}</ref> ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟ ನಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮದರಸಾದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AK" /><ref name=":0" /> ಸಮಾಧಿಯ ಅಳತೆ {{convert|7|x|4|ft|m}} ಆಗಿದೆ.<ref name="IE" /> ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ.<ref name="AK" /><ref>{{cite web |last1=Smith |first1=R.V. |title=In search of 'Second Alexander' |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |work=[[The Hindu]] |accessdate=25 April 2019 |date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129162938/http://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |archive-date=29 November 2016 |url-status=live }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಶಃ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Sharma2002|p=71}}<ref name=":0" /> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Alauddin Khalji's Tomb 02.jpg|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ File:Tomb of Alauddin Khilji, Qutub Minar complex, Delhi.jpg|ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೋಣೆ File:Alauddin Khalji's Madrasa 09.jpg|ಆವರಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮದರಸಾ </gallery>ಮದರಸಾವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== *{{citation|title=Qutb Minar & adjoining monuments|first=Y.D.|last=Sharma|year=2002|publisher=[[Archeological Survey of India]]|isbn=9788187780076}} {{Qutb complex}} {{DEFAULTSORT:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji}} [[Category:Alauddin Khalji]] [[Category:Tombs in Delhi]] [[Category:Architecture of the Khalji dynasty]] [[Category:Tourist attractions in Delhi]] [[Category:Mehrauli]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:Buildings and structures completed in 1315]] o1zt04maaitwycb5ienq1twi6qb3vd5 1383243 1383242 2026-08-18T06:27:29Z Vaishnu Pilar 87310 1383243 wikitext text/x-wiki {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image = File:Alauddin's Madrasa (3362834285).jpg | caption = ಮದರಸಾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_partof = [[Qutb Minar complex|[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ |ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]]]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in India|ಭಾರತ]] | location = [[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]], ದೆಹಲಿ, [[ಭಾರತ]] | built = {{1315}} | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28|31|26|N|77|11|04|E|display=inline,title}} | locmapin = }} '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ''' ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯ ಮೆಹ್ರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''ಮದರಸಾ'' (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಖಿಲ್ಜಿ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಈ ಮದರಸಾದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮದರಸಾವನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ({{reign|1296|1316}}) 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="SP"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ದೆಹಲಿಯ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ L-ಆಕಾರದ ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AK">{{cite book |author1=Ranjan Kumar Singh |title=The Islamic Monuments of Delhi |date=2016 |publisher=Patridge Publishing |isbn=9781482873146 |url=https://books.google.com/books?id=hfalDAAAQBAJ&q=alauddin+tomb&pg=PT57}}</ref><ref name=":0" /> ಇದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |title=Ala-ud-din's Madrasa and Tomb |url=http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |publisher=Qutub Minar Delhi |accessdate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725155557/http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |archivedate=25 July 2015}}</ref> ಅನೇಕ ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' (ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು)ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="IE"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 2018ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''Padmaavat'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Who was Dilli's Khulji? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=5 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082015/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |archive-date=15 April 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Lal |first1=Nikharika |title=Delhi's new-found interest in Alauddin Khilji's tomb: Yeh kya 'Padmavati' wala Khujli hai?, ask visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507205658/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |archive-date=7 May 2019 |url-status=live }}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಈ ಮದರಸಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="SP">{{cite book |author1=Subhash Parihar |title=Some Aspects of Indo-Islamic Architecture |date=1999 |publisher=Abhinav Publications |isbn=9788170173816 |page=166}}</ref> ಇದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ L-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಅಳತೆ {{convert|16|x|12|ft|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸವೆದುಹೋಗಿವೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" /><ref name="IE">{{cite web |last1=Jagdish |first1=Sudhakar |title=Herein lies a king: A day in the life of Alauddin Khilji's tomb |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |publisher=[[The Indian Express]] |accessdate=25 April 2019 |date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425111500/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |archive-date=25 April 2019 |url-status=live }}</ref> ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟ ನಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮದರಸಾದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AK" /><ref name=":0" /> ಸಮಾಧಿಯ ಅಳತೆ {{convert|7|x|4|ft|m}} ಆಗಿದೆ.<ref name="IE" /> ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ.<ref name="AK" /><ref>{{cite web |last1=Smith |first1=R.V. |title=In search of 'Second Alexander' |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |work=[[The Hindu]] |accessdate=25 April 2019 |date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129162938/http://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |archive-date=29 November 2016 |url-status=live }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಶಃ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Sharma2002|p=71}}<ref name=":0" /> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Alauddin Khalji's Tomb 02.jpg|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ File:Tomb of Alauddin Khilji, Qutub Minar complex, Delhi.jpg|ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೋಣೆ File:Alauddin Khalji's Madrasa 09.jpg|ಆವರಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮದರಸಾ </gallery>ಮದರಸಾವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== *{{citation|title=Qutb Minar & adjoining monuments|first=Y.D.|last=Sharma|year=2002|publisher=[[Archeological Survey of India]]|isbn=9788187780076}} {{Qutb complex}} {{DEFAULTSORT:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji}} [[Category:Alauddin Khalji]] [[Category:Tombs in Delhi]] [[Category:Architecture of the Khalji dynasty]] [[Category:Tourist attractions in Delhi]] [[Category:Mehrauli]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:Buildings and structures completed in 1315]] tohwztjckb22lvq10618xbrei098jrg 1383244 1383243 2026-08-18T06:31:42Z Vaishnu Pilar 87310 1383244 wikitext text/x-wiki {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image = File:Alauddin's Madrasa (3362834285).jpg | caption = ಮದರಸಾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_partof = [[Qutb Minar complex|[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ |ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]]]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in India|ಭಾರತ]] | location = [[[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]]]], ದೆಹಲಿ, [[ಭಾರತ]] | built = {{[[1315]]}} | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28|31|26|N|77|11|04|E|display=inline,title}} | locmapin = }} '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ''' ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯ ಮೆಹ್ರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''ಮದರಸಾ'' (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಖಿಲ್ಜಿ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಈ ಮದರಸಾದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮದರಸಾವನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ({{reign|1296|1316}}) 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="SP"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ದೆಹಲಿಯ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ L-ಆಕಾರದ ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AK">{{cite book |author1=Ranjan Kumar Singh |title=The Islamic Monuments of Delhi |date=2016 |publisher=Patridge Publishing |isbn=9781482873146 |url=https://books.google.com/books?id=hfalDAAAQBAJ&q=alauddin+tomb&pg=PT57}}</ref><ref name=":0" /> ಇದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |title=Ala-ud-din's Madrasa and Tomb |url=http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |publisher=Qutub Minar Delhi |accessdate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725155557/http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |archivedate=25 July 2015}}</ref> ಅನೇಕ ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' (ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು)ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="IE"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 2018ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''Padmaavat'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Who was Dilli's Khulji? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=5 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082015/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |archive-date=15 April 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Lal |first1=Nikharika |title=Delhi's new-found interest in Alauddin Khilji's tomb: Yeh kya 'Padmavati' wala Khujli hai?, ask visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507205658/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |archive-date=7 May 2019 |url-status=live }}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಈ ಮದರಸಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="SP">{{cite book |author1=Subhash Parihar |title=Some Aspects of Indo-Islamic Architecture |date=1999 |publisher=Abhinav Publications |isbn=9788170173816 |page=166}}</ref> ಇದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ L-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಅಳತೆ {{convert|16|x|12|ft|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸವೆದುಹೋಗಿವೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" /><ref name="IE">{{cite web |last1=Jagdish |first1=Sudhakar |title=Herein lies a king: A day in the life of Alauddin Khilji's tomb |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |publisher=[[The Indian Express]] |accessdate=25 April 2019 |date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425111500/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |archive-date=25 April 2019 |url-status=live }}</ref> ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟ ನಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮದರಸಾದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AK" /><ref name=":0" /> ಸಮಾಧಿಯ ಅಳತೆ {{convert|7|x|4|ft|m}} ಆಗಿದೆ.<ref name="IE" /> ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ.<ref name="AK" /><ref>{{cite web |last1=Smith |first1=R.V. |title=In search of 'Second Alexander' |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |work=[[The Hindu]] |accessdate=25 April 2019 |date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129162938/http://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |archive-date=29 November 2016 |url-status=live }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಶಃ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Sharma2002|p=71}}<ref name=":0" /> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Alauddin Khalji's Tomb 02.jpg|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ File:Tomb of Alauddin Khilji, Qutub Minar complex, Delhi.jpg|ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೋಣೆ File:Alauddin Khalji's Madrasa 09.jpg|ಆವರಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮದರಸಾ </gallery>ಮದರಸಾವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== *{{citation|title=Qutb Minar & adjoining monuments|first=Y.D.|last=Sharma|year=2002|publisher=[[Archeological Survey of India]]|isbn=9788187780076}} {{Qutb complex}} {{DEFAULTSORT:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji}} [[Category:Alauddin Khalji]] [[Category:Tombs in Delhi]] [[Category:Architecture of the Khalji dynasty]] [[Category:Tourist attractions in Delhi]] [[Category:Mehrauli]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:Buildings and structures completed in 1315]] rjr04pms7n29mt9pbqfdxuh2vix7b66 1383245 1383244 2026-08-18T06:32:12Z Vaishnu Pilar 87310 1383245 wikitext text/x-wiki {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image = File:Alauddin's Madrasa (3362834285).jpg | caption = ಮದರಸಾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_partof = [[Qutb Minar complex|[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ |ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]]]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in India|ಭಾರತ]] | location = [[[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]]]], ದೆಹಲಿ, [[ಭಾರತ]] | built = [[1315]] | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28|31|26|N|77|11|04|E|display=inline,title}} | locmapin = }} '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ''' ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯ ಮೆಹ್ರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''ಮದರಸಾ'' (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಖಿಲ್ಜಿ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಈ ಮದರಸಾದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮದರಸಾವನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ({{reign|1296|1316}}) 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="SP"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ದೆಹಲಿಯ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ L-ಆಕಾರದ ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AK">{{cite book |author1=Ranjan Kumar Singh |title=The Islamic Monuments of Delhi |date=2016 |publisher=Patridge Publishing |isbn=9781482873146 |url=https://books.google.com/books?id=hfalDAAAQBAJ&q=alauddin+tomb&pg=PT57}}</ref><ref name=":0" /> ಇದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |title=Ala-ud-din's Madrasa and Tomb |url=http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |publisher=Qutub Minar Delhi |accessdate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725155557/http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |archivedate=25 July 2015}}</ref> ಅನೇಕ ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' (ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು)ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="IE"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 2018ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''Padmaavat'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Who was Dilli's Khulji? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=5 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082015/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |archive-date=15 April 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Lal |first1=Nikharika |title=Delhi's new-found interest in Alauddin Khilji's tomb: Yeh kya 'Padmavati' wala Khujli hai?, ask visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507205658/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |archive-date=7 May 2019 |url-status=live }}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಈ ಮದರಸಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="SP">{{cite book |author1=Subhash Parihar |title=Some Aspects of Indo-Islamic Architecture |date=1999 |publisher=Abhinav Publications |isbn=9788170173816 |page=166}}</ref> ಇದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ L-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಅಳತೆ {{convert|16|x|12|ft|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸವೆದುಹೋಗಿವೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" /><ref name="IE">{{cite web |last1=Jagdish |first1=Sudhakar |title=Herein lies a king: A day in the life of Alauddin Khilji's tomb |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |publisher=[[The Indian Express]] |accessdate=25 April 2019 |date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425111500/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |archive-date=25 April 2019 |url-status=live }}</ref> ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟ ನಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮದರಸಾದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AK" /><ref name=":0" /> ಸಮಾಧಿಯ ಅಳತೆ {{convert|7|x|4|ft|m}} ಆಗಿದೆ.<ref name="IE" /> ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ.<ref name="AK" /><ref>{{cite web |last1=Smith |first1=R.V. |title=In search of 'Second Alexander' |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |work=[[The Hindu]] |accessdate=25 April 2019 |date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129162938/http://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |archive-date=29 November 2016 |url-status=live }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಶಃ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Sharma2002|p=71}}<ref name=":0" /> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Alauddin Khalji's Tomb 02.jpg|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ File:Tomb of Alauddin Khilji, Qutub Minar complex, Delhi.jpg|ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೋಣೆ File:Alauddin Khalji's Madrasa 09.jpg|ಆವರಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮದರಸಾ </gallery>ಮದರಸಾವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== *{{citation|title=Qutb Minar & adjoining monuments|first=Y.D.|last=Sharma|year=2002|publisher=[[Archeological Survey of India]]|isbn=9788187780076}} {{Qutb complex}} {{DEFAULTSORT:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji}} [[Category:Alauddin Khalji]] [[Category:Tombs in Delhi]] [[Category:Architecture of the Khalji dynasty]] [[Category:Tourist attractions in Delhi]] [[Category:Mehrauli]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:Buildings and structures completed in 1315]] 78a3h9ldlbt5mau6y6v8bkrt6z3btt6 1383246 1383245 2026-08-18T06:32:52Z Vaishnu Pilar 87310 /* ಹಿನ್ನೆಲೆ */ 1383246 wikitext text/x-wiki {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image = File:Alauddin's Madrasa (3362834285).jpg | caption = ಮದರಸಾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_partof = [[Qutb Minar complex|[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ |ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]]]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in India|ಭಾರತ]] | location = [[[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]]]], ದೆಹಲಿ, [[ಭಾರತ]] | built = [[1315]] | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28|31|26|N|77|11|04|E|display=inline,title}} | locmapin = }} '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ''' ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯ ಮೆಹ್ರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''ಮದರಸಾ'' (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಖಿಲ್ಜಿ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಈ ಮದರಸಾದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮದರಸಾವನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ({{|1296|1316}}) 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="SP"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ದೆಹಲಿಯ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ L-ಆಕಾರದ ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AK">{{cite book |author1=Ranjan Kumar Singh |title=The Islamic Monuments of Delhi |date=2016 |publisher=Patridge Publishing |isbn=9781482873146 |url=https://books.google.com/books?id=hfalDAAAQBAJ&q=alauddin+tomb&pg=PT57}}</ref><ref name=":0" /> ಇದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |title=Ala-ud-din's Madrasa and Tomb |url=http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |publisher=Qutub Minar Delhi |accessdate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725155557/http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |archivedate=25 July 2015}}</ref> ಅನೇಕ ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' (ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು)ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="IE"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 2018ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''Padmaavat'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Who was Dilli's Khulji? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=5 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082015/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |archive-date=15 April 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Lal |first1=Nikharika |title=Delhi's new-found interest in Alauddin Khilji's tomb: Yeh kya 'Padmavati' wala Khujli hai?, ask visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507205658/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |archive-date=7 May 2019 |url-status=live }}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಈ ಮದರಸಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="SP">{{cite book |author1=Subhash Parihar |title=Some Aspects of Indo-Islamic Architecture |date=1999 |publisher=Abhinav Publications |isbn=9788170173816 |page=166}}</ref> ಇದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ L-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಅಳತೆ {{convert|16|x|12|ft|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸವೆದುಹೋಗಿವೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" /><ref name="IE">{{cite web |last1=Jagdish |first1=Sudhakar |title=Herein lies a king: A day in the life of Alauddin Khilji's tomb |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |publisher=[[The Indian Express]] |accessdate=25 April 2019 |date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425111500/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |archive-date=25 April 2019 |url-status=live }}</ref> ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟ ನಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮದರಸಾದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AK" /><ref name=":0" /> ಸಮಾಧಿಯ ಅಳತೆ {{convert|7|x|4|ft|m}} ಆಗಿದೆ.<ref name="IE" /> ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ.<ref name="AK" /><ref>{{cite web |last1=Smith |first1=R.V. |title=In search of 'Second Alexander' |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |work=[[The Hindu]] |accessdate=25 April 2019 |date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129162938/http://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |archive-date=29 November 2016 |url-status=live }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಶಃ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Sharma2002|p=71}}<ref name=":0" /> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Alauddin Khalji's Tomb 02.jpg|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ File:Tomb of Alauddin Khilji, Qutub Minar complex, Delhi.jpg|ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೋಣೆ File:Alauddin Khalji's Madrasa 09.jpg|ಆವರಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮದರಸಾ </gallery>ಮದರಸಾವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== *{{citation|title=Qutb Minar & adjoining monuments|first=Y.D.|last=Sharma|year=2002|publisher=[[Archeological Survey of India]]|isbn=9788187780076}} {{Qutb complex}} {{DEFAULTSORT:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji}} [[Category:Alauddin Khalji]] [[Category:Tombs in Delhi]] [[Category:Architecture of the Khalji dynasty]] [[Category:Tourist attractions in Delhi]] [[Category:Mehrauli]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:Buildings and structures completed in 1315]] r88np1vzmop94gj8cehq2ujxdqzofvf 1383250 1383246 2026-08-18T06:42:37Z Vaishnu Pilar 87310 /* ಹಿನ್ನೆಲೆ */ 1383250 wikitext text/x-wiki {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image = File:Alauddin's Madrasa (3362834285).jpg | caption = ಮದರಸಾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_partof = [[Qutb Minar complex|[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ |ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]]]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in India|ಭಾರತ]] | location = [[[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]]]], ದೆಹಲಿ, [[ಭಾರತ]] | built = [[1315]] | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28|31|26|N|77|11|04|E|display=inline,title}} | locmapin = }} '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ''' ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯ ಮೆಹ್ರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''ಮದರಸಾ'' (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಖಿಲ್ಜಿ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಈ ಮದರಸಾದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮದರಸಾವನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ (1296|1316) 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="SP"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ದೆಹಲಿಯ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ L-ಆಕಾರದ ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AK">{{cite book |author1=Ranjan Kumar Singh |title=The Islamic Monuments of Delhi |date=2016 |publisher=Patridge Publishing |isbn=9781482873146 |url=https://books.google.com/books?id=hfalDAAAQBAJ&q=alauddin+tomb&pg=PT57}}</ref><ref name=":0" /> ಇದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |title=Ala-ud-din's Madrasa and Tomb |url=http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |publisher=Qutub Minar Delhi |accessdate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725155557/http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |archivedate=25 July 2015}}</ref> ಅನೇಕ ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' (ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು)ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="IE"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 2018ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''Padmaavat'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Who was Dilli's Khulji? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=5 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082015/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |archive-date=15 April 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Lal |first1=Nikharika |title=Delhi's new-found interest in Alauddin Khilji's tomb: Yeh kya 'Padmavati' wala Khujli hai?, ask visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507205658/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |archive-date=7 May 2019 |url-status=live }}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಈ ಮದರಸಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="SP">{{cite book |author1=Subhash Parihar |title=Some Aspects of Indo-Islamic Architecture |date=1999 |publisher=Abhinav Publications |isbn=9788170173816 |page=166}}</ref> ಇದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ L-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಅಳತೆ {{convert|16|x|12|ft|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸವೆದುಹೋಗಿವೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" /><ref name="IE">{{cite web |last1=Jagdish |first1=Sudhakar |title=Herein lies a king: A day in the life of Alauddin Khilji's tomb |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |publisher=[[The Indian Express]] |accessdate=25 April 2019 |date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425111500/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |archive-date=25 April 2019 |url-status=live }}</ref> ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟ ನಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮದರಸಾದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AK" /><ref name=":0" /> ಸಮಾಧಿಯ ಅಳತೆ {{convert|7|x|4|ft|m}} ಆಗಿದೆ.<ref name="IE" /> ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ.<ref name="AK" /><ref>{{cite web |last1=Smith |first1=R.V. |title=In search of 'Second Alexander' |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |work=[[The Hindu]] |accessdate=25 April 2019 |date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129162938/http://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |archive-date=29 November 2016 |url-status=live }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಶಃ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Sharma2002|p=71}}<ref name=":0" /> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Alauddin Khalji's Tomb 02.jpg|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ File:Tomb of Alauddin Khilji, Qutub Minar complex, Delhi.jpg|ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೋಣೆ File:Alauddin Khalji's Madrasa 09.jpg|ಆವರಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮದರಸಾ </gallery>ಮದರಸಾವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== *{{citation|title=Qutb Minar & adjoining monuments|first=Y.D.|last=Sharma|year=2002|publisher=[[Archeological Survey of India]]|isbn=9788187780076}} {{Qutb complex}} {{DEFAULTSORT:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji}} [[Category:Alauddin Khalji]] [[Category:Tombs in Delhi]] [[Category:Architecture of the Khalji dynasty]] [[Category:Tourist attractions in Delhi]] [[Category:Mehrauli]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:Buildings and structures completed in 1315]] 0ecspht4blyt3goa8udrl5z2utl22yb 1383254 1383250 2026-08-18T06:52:40Z Vaishnu Pilar 87310 1383254 wikitext text/x-wiki {{short description|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ}} {{Use dmy dates|date=December 2022}} {{Use Indian English|date=December 2022}} {{Infobox historic site | name = ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ | native_name = | native_language = | image = File:Alauddin's Madrasa (3362834285).jpg | caption = ಮದರಸಾ | designation1 = WHS | designation1_date = 1993 <small>(17ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_partof = [[Qutb Minar complex|[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ |ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]]]] | designation1_number = | designation1_criteria = iv | designation1_type = Cultural | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in India|ಭಾರತ]] | location = [[[[ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್|ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣ]]]], ದೆಹಲಿ, [[ಭಾರತ]] | built = [[1315]] | rebuilt = | architect = | coordinates = {{coord|28|31|26|N|77|11|04|E|display=inline,title}} | locmapin = }} '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ''' ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯ ಮೆಹ್ರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''ಮದರಸಾ'' (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ) ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಖಿಲ್ಜಿ ವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಈ ಮದರಸಾದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮದರಸಾವನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ (1296|1316) 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref name="SP"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ದೆಹಲಿಯ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ L-ಆಕಾರದ ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="AK">{{cite book |author1=Ranjan Kumar Singh |title=The Islamic Monuments of Delhi |date=2016 |publisher=Patridge Publishing |isbn=9781482873146 |url=https://books.google.com/books?id=hfalDAAAQBAJ&q=alauddin+tomb&pg=PT57}}</ref><ref name=":0" /> ಇದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |title=Ala-ud-din's Madrasa and Tomb |url=http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |publisher=Qutub Minar Delhi |accessdate=25 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725155557/http://qutubminardelhi.com/ala-ud-dins-madrasa-and-tomb/ |archivedate=25 July 2015}}</ref> ಅನೇಕ ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' (ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು)ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="IE"/> ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 2018ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''Padmaavat'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Who was Dilli's Khulji? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=5 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190415082015/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/who-was-dillis-khilji/articleshow/62778192.cms |archive-date=15 April 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Lal |first1=Nikharika |title=Delhi's new-found interest in Alauddin Khilji's tomb: Yeh kya 'Padmavati' wala Khujli hai?, ask visitors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |work=[[The Times of India]] |accessdate=25 April 2019 |date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507205658/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhis-new-found-interest-in-alauddin-khiljis-tomb-yeh-kya-padmavati-wala-khilji-hai/articleshow/61962708.cms |archive-date=7 May 2019 |url-status=live }}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಈ ಮದರಸಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="SP">{{cite book |author1=Subhash Parihar |title=Some Aspects of Indo-Islamic Architecture |date=1999 |publisher=Abhinav Publications |isbn=9788170173816 |page=166}}</ref> ಇದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ L-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0" />{{sfn|Sharma2002|p=70}} ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿಯು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಅಳತೆ {{convert|16|x|12|ft|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸವೆದುಹೋಗಿವೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name=":0" /><ref name="IE">{{cite web |last1=Jagdish |first1=Sudhakar |title=Herein lies a king: A day in the life of Alauddin Khilji's tomb |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |publisher=[[The Indian Express]] |accessdate=25 April 2019 |date=11 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425111500/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/herein-lies-a-king-a-day-in-the-life-of-alauddin-khiljis-tomb-padmaavat-5058948/ |archive-date=25 April 2019 |url-status=live }}</ref> ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟ ನಾಶವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮದರಸಾದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AK" /><ref name=":0" /> ಸಮಾಧಿಯ ಅಳತೆ {{convert|7|x|4|ft|m}} ಆಗಿದೆ.<ref name="IE" /> ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ.<ref name="AK" /><ref>{{cite web |last1=Smith |first1=R.V. |title=In search of 'Second Alexander' |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |work=[[The Hindu]] |accessdate=25 April 2019 |date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129162938/http://www.thehindu.com/society/history-and-culture/In-search-of-%E2%80%98Second-Alexander%E2%80%99/article16715474.ece |archive-date=29 November 2016 |url-status=live }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಶಃ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Sharma2002|p=71}}<ref name=":0" /> ==ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ== ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ದೆಹಲಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಹ್ರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕುತುಬ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ದೆಹಲಿಯ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮದರಸಾವು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿಯ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕುತುಬ್ ಸಂಕೀರ್ಣದೊಳಗಿನ ವಿವಿಧ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಡುವೆ ಇದರ ಸ್ಥಾನವು ಆ ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಗೋಪುರ ಅಥವಾ ಮಸೀದಿಯ ಸಮೂಹವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ, ಮಿನಾರ್, ಸಮಾಧಿಗಳು, ದ್ವಾರಗಳು, ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು ಒಂದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. UNESCOಯ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಮೂಹವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ ರೂಪುಗೊಂಡ ಆರಂಭಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಾಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. ==ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಖಿಲ್ಜಿ ವಂಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸುಲ್ತಾನನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿ 1296ರಿಂದ 1316ರವರೆಗೆ ಇತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆದವು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಯೋಜನೆಗಳು ಕುತುಬ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. UNESCOಯ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ 1296ರಿಂದ 1311ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕುತುಬ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅಲಾಯಿ ದರ್ವಾಜಾ ಮತ್ತು ಮದರಸಾ ಈ ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಮದರಸಾವನ್ನು 1315ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಂತಿಮ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅವನ ಮರಣವು 1316ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಇರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಅಥವಾ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮಾಧಿ''' ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಮದರಸಾದ ಉದ್ದೇಶ== ಮದರಸಾಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಕಾನೂನು, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದ್ಯಾಶಾಖೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾದಲ್ಲಿಯೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಡರು ವಾಸಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಸತಿ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಯನದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮದರಸಾದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಕೇವಲ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳು, ಗುಮ್ಮಟದ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ದಾರಿಗಳಿರುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ==ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ== ಮದರಸಾವು L-ಆಕಾರದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಒಂದು ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿಗೆ ಆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಚನೆ ಉಳಿದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. L-ಆಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮದರಸಾದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳ ಸರಣಿ ಇದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕೋಣೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯು ಸಮಾಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಯು ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಾಂಗಣವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ಆವರಣವು ಬೆಳಕು, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿರಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮದರಸಾದ ಕೋಣೆಗಳು ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ==ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಕೋಣೆಗಳು== ಮದರಸಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ನಿವಾಸಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕೋಣೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಮದರಸಾದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕೋಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಎತ್ತರದ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಮ್ಮಟಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪ್ರವೇಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗುಮ್ಮಟಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಮಾಡಿದ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವು ಚೌಕಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಬಹುಭುಜಾಕಾರದ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಗುಮ್ಮಟದ ವಕ್ರಾಕೃತಿಗೆ ಸಾಗುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ==ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ== ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಅಳತೆ ಸುಮಾರು {{convert|16|x|12|ft|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಬಹಳಷ್ಟು ಸವೆದುಹೋಗಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗುಮ್ಮಟವೂ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಸಮಾಧಿಯ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಗಳಿವೆ. ಇವು ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಮದರಸಾದ ಇತರ ಕೋಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಮಾಧಿಯ ಕೋಣೆಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಮಾಧಿಯ ಅಳತೆ ಸುಮಾರು {{convert|7|x|4|ft|m}} ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಅಥವಾ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಾಧಿಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ==ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ== ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳವು ಮದರಸಾದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ರಾಜರು ಅಥವಾ ಗಣ್ಯರ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಮಸೀದಿ, ಮದರಸಾ ಅಥವಾ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ. UNESCOಯ ಕುತುಬ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾವನ್ನು ಸಮೂಹದ ಪ್ರಮುಖ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಇಲ್ತುತ್ಮಿಶ್ ಸಮಾಧಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿಯ ಗುರುತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ದೃಢೀಕರಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕಟ್ಟಡದ ಪರಂಪರೆಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಾಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಸಮಾಧಿ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅದು ಮದರಸಾದ ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯೇ ಸ್ಮಾರಕದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ==ಉತ್ಖನನ ಮತ್ತು ಪತ್ತೆ== ಮದರಸಾದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿತು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಉಳಿದ ಗೋಡೆಗಳು, ಕೊಠಡಿಗಳು, ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕಟ್ಟಡದ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪುನರ್‌ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮದರಸಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರಚನೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಗುಮ್ಮಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾಶದ ಗುರುತುಗಳಿವೆ. ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹತ್ವ== ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾವು ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮದರಸಾ, ವಸತಿ ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ L-ಆಕಾರದ ಯೋಜನೆ, ಕೇಂದ್ರ ಆವರಣ, ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳು, ಗುಮ್ಮಟದ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಾತ್ಮಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ. ಇವು ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. ಮದರಸಾದ ಗುಮ್ಮಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ತಂತ್ರದ ಬಳಕೆ ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವೆಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ನಂತರದ ಮೊಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಪೂರ್ವ-ಮೊಘಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಪರಂಪರೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಾಧ್ಯ ಪ್ರಭಾವ== ಮದರಸಾದೊಳಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ವಿಧಾನವು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪರಂಪರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಭಾವದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೆಲ್ಜುಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮದರಸಾಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಒಂದೇ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ರೂಪಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕುತುಬ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ==ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ== ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾವನ್ನು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್, ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿ, ಅಲಾಯಿ ದರ್ವಾಜಾ, ಇಲ್ತುತ್ಮಿಶ್ ಸಮಾಧಿ, ಅಲಾಯಿ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು ನಡೆದವು. UNESCOಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವನ ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ರಾಜನ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲಾಯಿ ದರ್ವಾಜಾ ಮತ್ತು ಮದರಸಾ ಅವನ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮದರಸಾವು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅವಶೇಷವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ==ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಥಾನಮಾನ== ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು UNESCO 1993ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು. ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ 17ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣವನ್ನು ಮಾನದಂಡ (iv) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. UNESCOಯ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುತುಬ್ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಾಧನೆಗಳ ಮಹತ್ವದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು UNESCO ಹೇಳುತ್ತದೆ. UNESCO ಗುರುತಿಸಿರುವ ಆಸ್ತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾವೂ ಸೇರಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮದರಸಾದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಮೌಲ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 1993ರ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ UNESCO ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣವನ್ನು ಮಾನದಂಡ (iv) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿ== ಮದರಸಾದ ಇಂದಿನ ರೂಪವು ಅದರ ಮೂಲ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ ಹವಾಮಾನ, ಬಳಕೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸವೆತದಿಂದ ಕಟ್ಟಡದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಚನೆ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಸಹ ನಾಶವಾಗಿವೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಸವೆತದ ಗುರುತುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, L-ಆಕಾರದ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು, ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೋಣೆಗಳು ಕಟ್ಟಡದ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಆಸ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ಪಾತ್ರವಿದೆ. UNESCOಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಆಸ್ತಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ==ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹತ್ವ== ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳೂ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ''ಮಲ್ಫೂಝಾತ್'' ಅಥವಾ ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಯಾತ್ರೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜನರು ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಈಡೇರಲೆಂದು ಸಮಾಧಿಯ ಬಳಿ ದಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೀತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಸಮಾಧಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ರೂಪುಗೊಂಡ ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಸಮಾಧಿಯ ಗುರುತು ಕುರಿತು ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ''ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ'' ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ== ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಭಾರತೀಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ 2018ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''Padmaavat'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಸಮಕಾಲೀನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಬಹುದು. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ==ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ಮದರಸಾದ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು: L-ಆಕಾರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಯೋಜನೆ. ಚತುರ್ಭುಜ ಆವರಣದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಅವಶೇಷಗಳು. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳು. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಸಮಾಧಿ. ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳ ಬಳಕೆ. ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳು. ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಶಾಸನ ಅಥವಾ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಸಮೂಹವು ಮದರಸಾವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲದೆ, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ, ಸಮಾಧಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಮರಣೆಯ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ== ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಮದರಸಾವನ್ನು ಒಂದೇ ಕಟ್ಟಡ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿರುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ವಿಶಾಲ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಮದರಸಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳು, ಆವರಣ, ಗುಮ್ಮಟದ ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯ ಸ್ಥಳಮಾನವು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಹುಮುಖ ಬಳಕೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ರೂಪಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕುತುಬ್ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. UNESCO ಕೂಡ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಾಧನೆಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗುಮ್ಮಟ, ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನು, ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್ ಮತ್ತು ಆವರಣಾಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಗಳು ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಇದು ನಂತರದ ಮೊಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ದೊಡ್ಡ ಸಮಾಧಿ-ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ಸಮಾಧಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಇದರ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ==ಇತರೆ ಸ್ಮಾರಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ== ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ. ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಒಂದು ಮಿನಾರ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಕುವ್ವತುಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಮಸೀದಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ತುತ್ಮಿಶ್ ಸಮಾಧಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಧಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲಾಯಿ ದರ್ವಾಜಾ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾವು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿಭಿನ್ನ ಅಗತ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಥವಾ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಅಧ್ಯಯನದ ಮಹತ್ವ== ಮದರಸಾದ ಇಂದಿನ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು ನಾಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಉಳಿದಿರುವ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಣೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮೂಲ ಕಟ್ಟಡದ ರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಖನನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಸಮಾಧಿಗಳ ಮಾಹಿತಿ, ಕೋಣೆಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಇದರ ಮೂಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಟ್ಟಡದ ಭೌತಿಕ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಳತೆಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ವಸ್ತುಗಳು, ಗೋಡೆಗಳ ದಪ್ಪ, ಗುಮ್ಮಟಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕೊಠಡಿಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗುತ್ತವೆ. ==ಇಂದಿನ ಮಹತ್ವ== ಇಂದು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸಂಕೀರ್ಣವು ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮದರಸಾದ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆವರಣ, ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳು, ಗುಮ್ಮಟದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯ ಕೋಣೆ ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣದ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಮಾರಕದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. UNESCOಯ ಪ್ರಕಾರ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಮೂಹದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಚನೆಗಳು ಆಸ್ತಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿವೆ. ==ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ವಸ್ತುಗಳು, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ನಾಶವಾಗಿರುವ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬದಲು ಉಳಿದಿರುವ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಆಸ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. UNESCO ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಈ ಆಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಚಾರ, ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸವೆತವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇಂತಹ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ==ಸಾರಾಂಶ== ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮದರಸಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. 1315ರಲ್ಲಿ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಮದರಸಾವು L-ಆಕಾರದ ಯೋಜನೆ, ಕೇಂದ್ರ ಆವರಣ, ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಮ್ಮಟದ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮದರಸಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಶಾಸನ ಅಥವಾ ಸಮಾಧಿಶಿಲೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಡದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬೆಲ್ ಕಮಾನುಗಳು, ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಂಡೆಂಟಿವ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಮದರಸಾವು ಭಾರತದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ. UNESCO 1993ರಲ್ಲಿ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದು, ಮಾನದಂಡ (iv) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Alauddin Khalji's Tomb 02.jpg|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸಮಾಧಿ File:Tomb of Alauddin Khilji, Qutub Minar complex, Delhi.jpg|ಖಿಲ್ಜಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕೋಣೆ File:Alauddin Khalji's Madrasa 09.jpg|ಆವರಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಮದರಸಾ </gallery>ಮದರಸಾವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist}} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== *{{citation|title=Qutb Minar & adjoining monuments|first=Y.D.|last=Sharma|year=2002|publisher=[[Archeological Survey of India]]|isbn=9788187780076}} {{Qutb complex}} {{DEFAULTSORT:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji}} [[Category:Alauddin Khalji]] [[Category:Tombs in Delhi]] [[Category:Architecture of the Khalji dynasty]] [[Category:Tourist attractions in Delhi]] [[Category:Mehrauli]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:Buildings and structures completed in 1315]] eu3iiakbsdzo7ji7aer84c73bdtztsc 0 180461 1383256 2026-08-18T07:18:55Z Vaishnu Pilar 87310 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೊಘಲ್ ಕೋಟೆ}} {{Use India English|date=October 2016}} {{Use dmy dates|date=May 2024}} {{Infobox historic site | name = ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆ | image = Agra 03-2016 10 Agra Fort.jpg | image_size = 400px | caption = ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆ | location = [[Agra|ಆಗ್ರಾ]], [[Uttar Pradesh|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], ಭಾರತ | area = {{convert|... 1383256 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೊಘಲ್ ಕೋಟೆ}} {{Use India English|date=October 2016}} {{Use dmy dates|date=May 2024}} {{Infobox historic site | name = ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆ | image = Agra 03-2016 10 Agra Fort.jpg | image_size = 400px | caption = ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆ | location = [[Agra|ಆಗ್ರಾ]], [[Uttar Pradesh|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], ಭಾರತ | area = {{convert|94|acre|ha|abbr=on|order=flip}} | architecture = [[Mughal architecture|ಮೊಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] | owner = * [[Lodi Dynasty|ಲೋದಿ ವಂಶ]] (1504–1526) *[[Mughal Empire|ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (1526–1540) *[[Sur Empire|ಸೂರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (1540–1555) *[[Mughal Empire|ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (1556–1761) *[[Kingdom of Bharatpur|ಭರತಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನ]] (1761–1774) *[[Mughal Empire|ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (1774–1785) *[[Maratha Confederacy|ಮರಾಠಾ ಒಕ್ಕೂಟ]] (1785–1803) *[[Company rule in India|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] (1803–1858) *[[British Raj|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್]] (1858–1947) *[[Government of India|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] (1947–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | criteria = {{UNESCO WHS type|(iii)}}(iii) | ID = 251 | coordinates = {{Coord|27.179542|N|78.021101|E|display=title,inline|format=dms}} | year = 1983 | embedded = {{maplink|frame=yes|frame-width=220|frame-align=center|zoom=13|type=shape|stroke-width=2|plain=yes|frame-latitude=27.179542|frame-longitude=78.021101}} ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯ ನಕ್ಷೆ }} }} '''ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆ''' (''ಕಿಲಾ ಆಗ್ರಾ'') ಭಾರತದ [[Agra|ಆಗ್ರಾ]] ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[Mughal Empire|ಮೊಘಲ್]] [[fort|ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು]], ಇದನ್ನು '''ಆಗ್ರಾದ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[Humayun|ಹುಮಾಯೂನ್]] 1530ರಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತನಾದನು. ನಂತರ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[Akbar|ಅಕ್ಬರ್]] 1565ರಿಂದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು 1573ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. 1638ರಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಆಗ್ರಾದಿಂದ [[Delhi|ದೆಹಲಿಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವವರೆಗೆ ಇದು [[Mughal dynasty|ಮೊಘಲ್ ವಂಶದ]] ಆಡಳಿತಗಾರರ ಪ್ರಮುಖ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು "ಲಾಲ್-ಕಿಲಾ" ಅಥವಾ "ಕಿಲಾ-ಇ-ಅಕ್ಬರಿ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|title=Agra Fort|url=http://www.tajmahal.gov.in/agrafort.aspx|access-date=2022-02-23|website=www.tajmahal.gov.in}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರು [[Maratha Empire|ಮರಾಠರು]] ಆಗಿದ್ದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಇದರ ಮಹತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯನ್ನು [[UNESCO]] [[World Heritage Site|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title= Agra Fort - World HeritageCentre|url= https://whc.unesco.org/en/list/251|website= UNESCO.ORG|access-date= 26 December 2019|archive-url= https://web.archive.org/web/20100717221242/https://whc.unesco.org/en/list/251/|archive-date= 17 July 2010|url-status= live}}</ref> ಇದು ಇದರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಹೋದರಿ ಸ್ಮಾರಕವಾದ [[Taj Mahal|ತಾಜ್ ಮಹಲ್]]ನಿಂದ ಸುಮಾರು {{Convert|2.5|km|mi|sp=us}} ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ಇದನ್ನು [[Shah Jahan|ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್]] [[Renovation|ಪುನರ್‌ನವೀಕರಿಸಿದನು]]. ಆಗ್ರಾದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಂತೆ, [[Mahmud of Ghazni|ಮಹಮೂದ್ ಆಫ್ ಗಜ್ನಿ]]ಯ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೌಹಾಣ್ [[Rajput|ರಾಜಪೂತರು]] ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ [[Sikandar Khan Lodi|ಸಿಕಂದರ್ ಖಾನ್ ಲೋದಿ]] (1487–1517&nbsp;CE) ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[Delhi|ದೆಹಲಿಯಿಂದ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ ಆಗ್ರಾವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಮೊದಲ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನದ (1526&nbsp;CE) ನಂತರ ಮೊಘಲರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು. 1530&nbsp;CEರಲ್ಲಿ ಹುಮಾಯೂನ್ ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತನಾದನು. ಅಕ್ಬರ್ (1556&ndash;1605&nbsp;CE)ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಈ ಕೋಟೆಯು [[Jats|ಜಾಟ್]]ರ [[Bharatpur State|ಭರತಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 13&nbsp;ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇತ್ತು. [[File:Agra Fort wall.jpg|thumb|ಅದರ ಸಮೀಪದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕಾಣುವ ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆ.]] ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Maharaja Hemu Bhargava - Victor of Twenty Two Pitched Battles, 1910s.jpg|thumb|left|200px|[[Battle of Delhi (1556)|ದೆಹಲಿಯ ಕದನ]]ಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ [[Hemu|ಹೇಮು]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆ]] [[File:The Fort Delhi Gate dli A136 cor.jpg|left|thumb|Samuel Bourne, "[https://library.nga.gov/permalink/01NGA_INST/1cl1g8d/alma991734193504896 The Fort. Delhi Gate. Agra]", 1863–1869, ಕಾರ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಳೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಟಿಸಲಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ, [https://www.nga.gov/research/library/imagecollections.html ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.ಯ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹ ವಿಭಾಗ].]] 1526ರಲ್ಲಿ [[First Battle of Panipat|ಮೊದಲ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನ]]ದ ನಂತರ [[Babur|ಬಾಬರ್]] ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು [[baoli|ಬಾವೋಲಿ]] (ಮೆಟ್ಟಿಲು ಬಾವಿ) ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ [[Humayun|ಹುಮಾಯೂನ್]] 1530ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತನಾದನು. 1540ರಲ್ಲಿ [[Bilgram|ಬಿಲ್ಗ್ರಾಮ್]] ಕದನದಲ್ಲಿ [[Sher Shah Suri|ಶೇರ್ ಶಾಹ್ ಸೂರಿ]] ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. 1555ರವರೆಗೆ ಕೋಟೆಯು ಸೂರಿಗಳ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ನಂತರ ಹುಮಾಯೂನ್ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. [[Adil Shah Suri|ಆದಿಲ್ ಶಾಹ್ ಸೂರಿ]]ಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿ [[Hemu|ಹೇಮು]] 1556ರಲ್ಲಿ ಆಗ್ರಾವನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯತ್ತ ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಪಾಲನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೊಘಲರನ್ನು [[Battle of Tughlaqabad|ತುಘಲಕಾಬಾದ್ ಕದನ]]ದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದನು.<ref name="jnsarkar">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=qoRDAAAAYAAJ | title=Military History of India | publisher=Orient Longman | last=Sarkar | first=Jadunath | author-link=Jadunath Sarkar | year=1960 | pages=66–67| isbn=9780861251551 }}</ref> [[File:Diwan-E-Aam Inside.JPG|thumb|''ದಿವಾನ್-ಇ-ಆಮ್'', ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭಾಂಗಣ]] ಕೋಟೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತ ಅಕ್ಬರ್ ಇದನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1558ರಲ್ಲಿ ಆಗ್ರಾಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವನ ಇತಿಹಾಸಕಾರ [[Abu'l-Fazl ibn Mubarak|ಅಬುಲ್ ಫಝಲ್]] ಇದನ್ನು 'ಬಾದಲ್ಗಢ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಕೋಟೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದು ಹಾಳಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಕ್ಬರ್ ಅದನ್ನು [[sandstone|ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ]] ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಈ ಮರಳುಗಲ್ಲನ್ನು [[Dholpur district|ಧೋಲ್ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[Rajasthan|ರಾಜಸ್ಥಾನ]]ದ ಬರೌಲಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=fort>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=1985|publisher=The Director of Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|pages=78–80|isbn=81-230-1002-8}}</ref> ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿ, ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 4,000 ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1573ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web | url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.55649/page/n381/mode/1up | title=The Akbarnama of Abul Fazl Vol. 2 | year=1907 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_whs_agrafort.asp |title=Agra Fort (1983), Uttar Pradesh – Archaeological Survey of India |access-date=19 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091203060952/http://www.asi.nic.in/asi_monu_whs_agrafort.asp |archive-date=3 December 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ಅಕ್ಬರನ ಮೊಮ್ಮಗ [[Shah Jahan|ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್]]ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಸ್ಥಳವು ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ [[Mumtaz Mahal|ಮುಮ್ತಾಜ್ ಮಹಲ್]]ನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ [[Taj Mahal|ತಾಜ್ ಮಹಲ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ತನ್ನ ತಾತನಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು [[white marble|ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ]] ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದನು. [[Shah Jahan|ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್]] ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ಅವನ ಪುತ್ರರ ನಡುವೆ ರಕ್ತಪಾತದ [[Mughal war of succession (1658–1659)|ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಯುದ್ಧ]] ನಡೆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[Aurangzeb|ಔರಂಗಜೇಬ್]] ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದನು. ಔರಂಗಜೇಬ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಿದನು. ಕೋಟೆಯು [[Jat people|ಜಾಟ್]]ರ [[Bharatpur State|ಭರತಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಆಡಳಿತಗಾರರ ವಶದಲ್ಲಿ 13 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇತ್ತು. ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಅವರು 'ರತನ್ ಸಿಂಗ್ ಕಿ ಹವೇಲಿ'ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[Maratha Empire|ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಅದು ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿರೋಧಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಕೈಬದಲಾಯಿಸಿತು. 1761ರಲ್ಲಿ [[Third Battle of Panipat|ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನ]]ದಲ್ಲಿ [[Ahmad Shah Abdali|ಅಹ್ಮದ್ ಶಾಹ್ ಅಬ್ದಾಲಿ]]ಯಿಂದ ಮರಾಠರು ಭೀಕರವಾಗಿ ಸೋತ ನಂತರ, ಮುಂದಿನ ಒಂದು ದಶಕದವರೆಗೆ ಅವರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[Mahadji Shinde|ಮಹಾದಜಿ ಶಿಂಧೆ]] 1785ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. 1803ರಲ್ಲಿ [[Second Anglo-Maratha War|ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಇದನ್ನು [[East India Company|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ]] ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref name=fort/> 1857ರ [[Indian rebellion of 1857|ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು [[Battle of Agra|ಆಗ್ರಾ ಕದನ]]ಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಈ ದಂಗೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[British East India Company|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಆಡಳಿತದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ [[United Kingdom of Great Britain and Ireland|ಬ್ರಿಟನ್]]ನ ನೇರ ಆಡಳಿತವು ಒಂದು ಶತಮಾನ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref name=fort/><ref>{{cite book|title=Delhi, Agra, Fatehpur Sikri: Monuments, Cities and Connected Histories|year=2021|first=Shashank Shekhar |last=Sinha|isbn=9789389104097|publisher=Pan Macmillan|page=88}}</ref> [[File:Scene of the gunpowder explosion at Agra Fort, 29 November 1871.jpg|thumb|29 ನವೆಂಬರ್ 1871ರಂದು ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಿಡಿಮದ್ದು ಸ್ಫೋಟದ ದೃಶ್ಯ]] 30 ನವೆಂಬರ್ 1871ರಂದು ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಇದ್ದ ಕಾರ್ಟ್ರಿಡ್ಜ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟ ಸಂಭವಿಸಿ 36 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟರು.<ref name="ILN 1872">{{cite news |title=The Explosion at Agra |url=https://books.google.com/books?id=0cdGU9T66vUC&pg=PA10 |access-date=28 December 2020 |volume=6 |publisher=The Illustrated London News |date=6 January 1872 |pages=9–10}}</ref> ==ವಿನ್ಯಾಸ== [[File:Plan du fort d'Agra (1901).jpg|thumb|1911ರ [[Murray's Handbooks for Travellers|ಮರೇಸ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್]]ನಿಂದ ಆಗ್ರಾ ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯ ನಕ್ಷೆ]] {{convert|380000|m2|acre|adj=on|abbr=on}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕೋಟೆಯು ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ನೇರ ಬದಿ [[Yamuna|ಯಮುನಾ]] ನದಿಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಗೋಡೆಗಳು ಎಪ್ಪತ್ತು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಾಗಿವೆ. ಕೋಟೆಯ ದ್ವಿ-ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಬುರುಜುಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[battlements|ಕೋಟೆಗೋಡೆ ಮೇಲಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಭಾಗಗಳು]], [[embrasures|ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವ ಕಿಂಡಿಗಳು]], [[machicolations|ಮೇಲಿನಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಿಂಡಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪಟ್ಟಿಗಳಿವೆ. ಕೋಟೆಯ ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಖಿಜ್ರಿ ದ್ವಾರವು ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ತೆರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಎರಡು ದ್ವಾರಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ: "ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರ" ಮತ್ತು "ಲಾಹೋರ್ ದ್ವಾರ". [[Lahore Gate|ಲಾಹೋರ್ ದ್ವಾರ]]ವನ್ನು [[Amar Singh Rathore|ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಠೋರ್]]ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ "ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ ದ್ವಾರ" ಎಂದೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=fort/> ಕೋಟೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ಸ್ಮಾರಕಸ್ವರೂಪದ ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರವು ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯವಾದದ್ದು ಮತ್ತು [[Akbar|ಅಕ್ಬರ್]]ನ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇರುಕೃತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ರಾಜನ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 1568ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು [[white marble|ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ]] ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಡಿತ ಕೆಲಸದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಂದಕವನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಯಿಂದ ದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಮರದ [[drawbridge|ಎತ್ತುವ ಸೇತುವೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಳಗೆ "ಹಾಥಿ ಪೋಲ್" ("ಆನೆ ದ್ವಾರ") ಎಂಬ ಆಂತರಿಕ ದ್ವಾರವಿದ್ದು, ಜೀವಂತ ಗಾತ್ರದ ಕಲ್ಲಿನ [[elephants|ಆನೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸವಾರರ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ಭದ್ರತಾ ಪದರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊರ ಮತ್ತು ಒಳ ದ್ವಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಎತ್ತುವ ಸೇತುವೆ, ಸಣ್ಣ ಏರುದಾರಿ ಮತ್ತು 90 ಡಿಗ್ರಿಯ ತಿರುವು ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಅಜೇಯವಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮುತ್ತಿಗೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಾಳಿಕೋರರು ಆನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೋಟೆಯ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಒಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನೇರವಾಗಿ ವೇಗ ಪಡೆದು ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮತ್ತು ನೇರವಾದ ದಾರಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite book|title=Natural Stone and World Heritage: Delhi-Agra, India|first1=Gurmeet |last1=Kaur|first2= Sakoon N. |last2=Singh|first3= Anuvinder |last3=Ahuja|first4= Noor Dasmesh |last4=Singh |date=24 May 2020 |pages=84|publisher=CRC Press|isbn=9781000040692}}</ref> ಕೋಟೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಈಗಲೂ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[Parachute Regiment (India)|ಪ್ಯಾರಾಶೂಟ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್]]. ಆದ್ದರಿಂದ ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.{{citation needed|date=July 2016}} ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. [[Abu'l-Fazl ibn Mubarak|ಅಬುಲ್ ಫಝಲ್]]ನ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ [[Bengal|ಬಂಗಾಳ]] ಮತ್ತು [[Gujarat|ಗುಜರಾತ್]] ಶೈಲಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐದು ನೂರು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು [[Shah Jahan|ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್]] ತನ್ನ ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಅರಮನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಕೆಡವಿಸಿದನು. 1803ರಿಂದ 1862ರ ನಡುವೆ [[East India Company|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉಳಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರ, ಅಕ್ಬರ್ ದ್ವಾರ ಮತ್ತು "ಬಂಗಾಳಿ ಮಹಲ್" ಎಂಬ ಒಂದು ಅರಮನೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಅಕ್ಬರ್ ದರ್ವಾಜಾ (ಅಕ್ಬರ್ ದ್ವಾರ)ವನ್ನು ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್ ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ ದ್ವಾರ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು. ಈ ದ್ವಾರವು ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರದಂತೆಯೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ಎರಡೂ ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name=fort/> ಬಂಗಾಳಿ ಮಹಲ್ ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಈಗ ಅದನ್ನು ಅಕ್ಬರಿ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು [[Jahangiri Mahal|ಜಹಾಂಗೀರಿ ಮಹಲ್]] ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.adfagra.org/monuments-of-agra/agra-fort/92-2/ |title=The Bengali-Mahal, adfagra.org |access-date=11 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410164020/https://www.adfagra.org/monuments-of-agra/92-2/ |archive-date=10 April 2020 |url-status=live }}</ref> ==ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು== [[File:Hauz i Jahangiri.jpg|thumb|ಜಹಾಂಗೀರನ ಹೌಜ್, 1916–18]] * '''[[Jahangir|ಜಹಾಂಗೀರನ]] ಹೌಜ್''' (ತೊಟ್ಟಿ) (ಕ್ರಿ.ಶ. 1610): ಈ ಏಕಶಿಲೆಯ ತೊಟ್ಟಿ (ಹೌಜ್) ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು 5 ಅಡಿ ಎತ್ತರ, 8 ಅಡಿ ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು 25 ಅಡಿ ಸುತ್ತಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಅಂಚಿನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ [[Persian language in the Indian subcontinent|ಪರ್ಷಿಯನ್]] ಭಾಷೆಯ ಶಾಸನವಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು '''ಹೌಜ್-ಎ-ಜಹಾಂಗೀರ್''' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಅಕ್ಬರನ ಅರಮನೆಯ ಆವರಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. 1843ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಇದನ್ನು ದಿವಾನ್-ಇ-ಆಮ್ ಎದುರಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. 1862ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನ (ಕಂಪನಿ ಬಾಗ್)ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ನಂತರ ಸರ್ ಜಾನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆಗೆ ತಂದು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಹೌಜ್‌ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅರಮನೆಯು ಜಹಾಂಗೀರಿ ಮಹಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಕ್ಬರನ ಬಂಗಾಳಿ ಮಹಲ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. * '''[[Shah Jahani Mahal|ಶಾಹ್‌ಜಹಾನಿ ಮಹಲ್]]''' (1628–35): ಇದು ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಖಾಸ್ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಜಹಾಂಗೀರಿ ಮಹಲ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳ ಈ ಎರಡು ವಸತಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ನಡುವೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ತನ್ನ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅರಮನೆಯೂ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಭಾಂಗಣ, ಪಕ್ಕದ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ಗೋಪುರವಿದೆ. ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಮೂಲ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಿಳಿ ಗಾರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿ, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಹೂವಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಡೀ ಅರಮನೆಯು ಒಮ್ಮೆ ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಖಾಸ್ ಮಹಲ್ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಐದು ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ದಾಲಾನ್ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಜೋಡಿ ಸ್ತಂಭಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಛಜ್ಜಾದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಚ್ಚಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಜ್ನಿನ್ ದ್ವಾರವಿದೆ. ಬಾಬರನ ಬಾವೋಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಾವಿಯೂ ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಇವೆ. [[File:Red Fort, Ghazni gate (photographic restoration).jpg|thumb|[[Afghanistan|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ]] [[Ghazni|ಗಜ್ನಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[Mahmud of Ghazni|ಮಹಮೂದ್ ಗಜ್ನಿ]]ಯ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ 1842ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಗಜ್ನಿನ್ ದ್ವಾರ]] *'''ಗಜ್ನಿನ್ ದ್ವಾರ''' (1030 AD): ಈ ದ್ವಾರವು ಮೂಲತಃ ಗಜ್ನಿಯಲ್ಲಿದ್ದ [[Mahmud Ghaznavi|ಮಹಮೂದ್ ಗಜ್ನವಿ]]ಯ ಸಮಾಧಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. 1842ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ತಂದರು. ಆಗಿನ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ಎಲೆನ್‌ಬರೋ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಮಹಮೂದ್ 1025ರಲ್ಲಿ ಗಜ್ನಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದ್ದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರದ ದ್ವಾರಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರು 800 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯರ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಸುಳ್ಳಾಗಿತ್ತು. ಈ ದ್ವಾರವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಗಜ್ನಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವದಾರು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಶ್ರೀಗಂಧದಿಂದಲ್ಲ. ಇದರ ಅಲಂಕಾರ ಶೈಲಿಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಜರಾತಿ ಮರದ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಕ್ ಶಾಸನವೂ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮಹಮೂದನ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ ಜಾನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಈ ದ್ವಾರದ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸೂಚನಾ ಫಲಕವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಇದು 16.5 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 13.5 ಅಡಿ ಅಗಲವಿದ್ದು, ಇದರ ತೂಕ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಟನ್. ಇದು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ, ಷಡ್ಭುಜಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿ ಫಲಕಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ರಿವೆಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲದೆ ಒಂದರೊಳಗೆ ಒಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸೋಮನಾಥದಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ದ್ವಾರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು. ನಂತರದಿಂದ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[[:File:Ghaznin Gate description, Agra Fort.jpg|ಆಗ್ರಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಸೂಚನಾ ಫಲಕ]]</ref> *'''ಜಹಾಂಗೀರನ ನ್ಯಾಯದ ಸರಪಳಿ''' (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1605): ಕ್ರಿ.ಶ. 1605ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮೊಘಲ್ ರಾಜ ಜಹಾಂಗೀರ್ ತನ್ನ 'ನ್ಯಾಯದ ಸರಪಳಿ' ('ಜಂಜೀರ್-ಇ-ಅದ್ಲ್')ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸ್ಥಳ ಇದಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣದ ನಂತರ ತಾನು ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಆದೇಶವು "ನ್ಯಾಯದ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು" ಎಂದು ಜಹಾಂಗೀರ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವವರು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದರೆ, ಪೀಡಿತರು ಈ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿ ಅದರ ಶಬ್ದದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು 80 ಅಡಿ ಉದ್ದವಿದ್ದು 60 ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದರ ತೂಕ ಒಂದು ಕ್ವಿಂಟಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ಒಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಶಾಹ್-ಬುರ್ಜ್‌ನ ಕೋಟೆಗೋಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯನ್ನು ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕೇವಲ ಪುರಾಣವಲ್ಲ. ವಿಲಿಯಂ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಕಂಡಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1620ರ ಸಮಕಾಲೀನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜನರು ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ, ಭಯ ಅಥವಾ ಔಪಚಾರಿಕತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ರಾಜನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ತಮ್ಮ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ಬಡವರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಹಾಂಗೀರನ ನ್ಯಾಯದ ಆಡಳಿತವಾದ 'ಅದ್ಲ್-ಇ-ಜಹಾಂಗೀರ್' ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯಾಯಿತು. *'''ಮುತ್ತಮ್ಮನ್ ಬುರ್ಜ್''' (ಶಾಹ್-ಬುರ್ಜ್) ಮತ್ತು '''ಜರೋಕಾ''' (1632–1640): ಈ ಅರಮನೆಯು ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯ ನದಿಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬುರುಜಿನ ಮೇಲಿದ್ದು, ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಅಕ್ಬರ್ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು. ಪ್ರತಿದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜರೋಕಾ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾರಾಧನೆಗಾಗಿ ಅವನು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಜಹಾಂಗೀರ್ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಜರೋಕಾ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1620ರ ಅವನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವನು ತನ್ನ 'ಅದ್ಲ್-ಇ-ಜಂಜೀರ್' (ನ್ಯಾಯದ ಸರಪಳಿ)ಯನ್ನು ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದನು. ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು 'ಮುತ್ತಮ್ಮನ್ ಬುರ್ಜ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇದನ್ನು 'ಶಾಹ್-ಬುರ್ಜ್' (ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅಥವಾ ರಾಜನ ಗೋಪುರ) ಎಂದೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲಾಹೌರಿ ದಾಖಲಿಸಿದ 'ಜಾಸ್ಮಿನ್ ಟವರ್' ಅಥವಾ 'ಸಮ್ಮನ್-ಬುರ್ಜ್' ಎಂಬ ಹೆಸರು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್ ಸುಮಾರು 1632–1640ರ ನಡುವೆ ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅವನು ಇದನ್ನು ಜರೋಕಾ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಜರೋಕಾ ದರ್ಶನವು ಮೊಘಲ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ದರ್ಬಾರ್‌ನಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಐದು ಹೊರಭಾಗಗಳು ನದಿಯತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿರುವ ದಾಲಾನ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತೆರೆಯುವಿಕೆಗಳಿವೆ. ಪೂರ್ವದ ಬದಿಯು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಜರೋಕಾ ಇದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಹ್-ನಾಸಿನ್ (ಅಲ್ಕೋವ್‌ಗಳು) ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶಾಲ ದಾಲಾನ್ ಇದೆ. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿ (ಕುಂಡ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಜಡಿತ ಕೆಲಸದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದಾಲಾನ್ ಒಂದು ಆವರಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಾಲಿ ಪರದೆಯಿಂದ ಹೊರಚಾಚಿರುವ ಚಬೂತರವಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶೀಶ್ ಮಹಲ್‌ಗೆ ಸಾಗುವ ಕೊಠಡಿಗಳ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ದಾಲಾನ್ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಳವಾದ ಗೂಡುಗಳು ಏಕತಾನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಶೈಲೀಕೃತ ಬಳ್ಳಿಗಳ ಜಡಿತ ಕೆಲಸವಿದೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದ ಸ್ತಂಭಗಳು, ಬ್ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಲಿಂಟೆಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ ಸಸ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಇದು ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಅಲಂಕೃತ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಮನೆಯು ನೇರವಾಗಿ ದಿವಾನ್-ಇ-ಖಾಸ್, ಶೀಶ್ ಮಹಲ್, ಖಾಸ್ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅರಮನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇಡೀ ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಬುರ್ಜಿನಿಂದ ತಾಜ್ ಮಹಲ್‌ನ ಭವ್ಯ ನೋಟ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್ ತನ್ನ ಬಂಧನದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳನ್ನು (1658–1666) ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಳೆದನು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಮೃತಪಟ್ಟನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. *[[File:Shish Mahal 17.JPG|thumb|ಶೀಶ್ ಮಹಲ್]]'''ಶೀಶ್ ಮಹಲ್''' (1631–40): ಇದನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್ ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾದ ಗಾಜಿನ ಮೊಸಾಯಿಕ್ ಕೆಲಸ. ಈ ಗಾಜಿನ ತುಂಡುಗಳು ಉತ್ತಮ ಕನ್ನಡಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅರೆಕತ್ತಲೆಯ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಗಾಜನ್ನು ಸಿರಿಯಾದ [[Haleb|ಹಲೆಬ್]]ನಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಶಾಹ್ ಜಹಾನ್ [ h2w57egeflmvr54dp4rquzckguimbvu 0 180462 1383266 2026-08-18T09:21:09Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು''' (Potemkin Stairs) ಅಥವಾ ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು (Potemkin Steps) (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Потьомкінські сходи, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Potiomkinski skhody; ರಷ್ಯನ್: Потёмкинская лестница), ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿ... 1383266 wikitext text/x-wiki '''ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು''' (Potemkin Stairs) ಅಥವಾ ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು (Potemkin Steps) (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Потьомкінські сходи, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Potiomkinski skhody; ರಷ್ಯನ್: Потёмкинская лестница), ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Приморські сходи) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಯಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ದೈತ್ಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಅಥವಾ ರಿಶೆಲಿಯು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೇಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಅಗಲ ಸುಮಾರು 12.5 ಮೀಟರ್‌ಗಳಿದ್ದು, ಕೆಳಗಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಅಗಲ ಸುಮಾರು 21.7 ಮೀಟರ್‌ಗಳಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 142 ಮೀಟರ್‌ಗಳಾದರೂ, ಅವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದವಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == '''ನಿರ್ಮಾಣ''' ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಡೆಸಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂದರಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೊದಲು ಬಂದರಿಗೆ ಹೋಗಲು ತಿರುವುಮುರುವುಗಳ ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಳವಾದ ಮರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದವು. 1837ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಮೆಟ್ಟಿಲು ನಿರ್ಮಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವು 1837ರಿಂದ 1841ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಮೂಲತಃ ಸುಮಾರು 200 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಸೆಮ್ಯೋನೋವಿಚ್ ವೊರೊನ್ಸೋವ್ ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಲ್ಝ್ಬಿಯೆಟಾ ಬ್ರಾನಿಕಾಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿಯೂ, ಭವಿಷ್ಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣ್ಯರ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಬುಲೆವಾರ್ಡ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಅಥವಾ ದೈತ್ಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು 1837ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಬೊಫೊ ಹಾಗೂ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಅವ್ರಾಮ್ ಮೆಲ್ನಿಕೊವ್ ಮತ್ತು ಪೊಟೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 800,000 ರೂಬಲ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಹಸಿರು-ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಮರಳುಗಲ್ಲನ್ನು ಆಗಿನ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಟ್ರಿಯೆಸ್ಟೆ ಬಂದರಿನಿಂದ ತರಿಸಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಜಾನ್ ಅಪ್ಟನ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಸೆವಾಸ್ಟೊಪೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಒಣ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. == ನಂತರದ ಇತಿಹಾಸ == 1906ರಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂನಿಕ್ಯುಲರ್ ರೈಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಜನರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುವ ಬದಲು ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1925ರಲ್ಲಿ ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಐಸೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೌನ ಚಲನಚಿತ್ರ Battleship Potemkinನಲ್ಲಿ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸವೆತದಿಂದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮರಳುಗಲ್ಲು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 1933ರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೋಹ್ ನದಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತರಿಸಲಾದ ಗುಲಾಬಿ-ಬೂದು ಗ್ರಾನೈಟ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮಧ್ಯದ ಸಮತಟ್ಟು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಡಾಂಬರು ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಬಂದರನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮರಳಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋದವು. ಇದರಿಂದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 192ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಮತಟ್ಟು ಭಾಗಗಳು ಉಳಿದವು. 1955ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧನೌಕೆ Potemkinನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಂಗೆಗೆ 50 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಗೆ ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1991ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಒಡೆಸಾದ ಅನೇಕ ರಸ್ತೆಗಳಂತೆ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರು ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 2015ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆರನೇ ಒಡೆಸಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಫಲಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ಫಲಕವು ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮರಣೀಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಫ್ಯೂನಿಕ್ಯುಲರ್ ರೈಲನ್ನು 1970ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ಕಲೇಟರ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 1997ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ಕಲೇಟರ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಫ್ಯೂನಿಕ್ಯುಲರ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. == ಡ್ಯೂಕ್ ದೆ ರಿಶೆಲಿಯು ಸ್ಮಾರಕ == ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ ದೆ ರಿಶೆಲಿಯು ಸ್ಮಾರಕವಿದೆ. ಇದು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಡ್ಯೂಕ್ ದೆ ರಿಶೆಲಿಯು ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರೋಮನ್ ಉಡುಪಿನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಶಿಲ್ಪಿ ಇವಾನ್ ಪೆಟ್ರೋವಿಚ್ ಮಾರ್ತೋಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಯೆಫಿಮೊವ್ ಕಂಚಿನಲ್ಲಿ ಎರಕಹೊಯ್ದರು ಮತ್ತು 1826ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಡೆಸಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ರಿಶೆಲಿಯು ಅವರ ಆಡಳಿತದ 11 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಕಂಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆಗಳು == ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ನಂತರ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು ಅವುಗಳ ವೈಭವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಅದ್ಭುತ ವೈಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಳಿಜಾರಿನ ಮೂಲಕ ಸಮುದ್ರತೀರ ಮತ್ತು ಬಂದರಿನ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಈ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾದರೂ ಉಪಯೋಗ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಒಡೆಸಾದ ಪ್ರಮುಖ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹಲವು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಂದರಿನ ತೀರದಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ವಿಶಾಲ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್‌ವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸರಳ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸ್ಮಾರಕದಂತಹ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಮತಟ್ಟು ಭಾಗಗಳು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಡ್ಯೂಕ್ ದೆ ರಿಶೆಲಿಯು ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಕುರಿತೂ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು. ಕೆಳಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಡ್ಯೂಕ್ ದೆ ರಿಶೆಲಿಯು ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಗಮನಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == hv23moopu1et3324rwj1u540rcpvysn 1383267 1383266 2026-08-18T09:33:20Z Santhosh Notagar99 82732 1383267 wikitext text/x-wiki '''ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು''' (Potemkin Stairs) ಅಥವಾ ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು (Potemkin Steps) (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Потьомкінські сходи, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Potiomkinski skhody; ರಷ್ಯನ್: Потёмкинская лестница), ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Приморські сходи) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಯಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.<ref name="DiscoverPotemkin">{{cite web |title=The Potemkin Stairs |url=https://discover-ukraine.info/places/southern-ukraine/odesa/23 |website=Discover Ukraine |access-date=27 April 2022}}</ref> ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ದೈತ್ಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಅಥವಾ ರಿಶೆಲಿಯು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೇಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಅಗಲ ಸುಮಾರು 12.5 ಮೀಟರ್‌ಗಳಿದ್ದು, ಕೆಳಗಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಅಗಲ ಸುಮಾರು 21.7 ಮೀಟರ್‌ಗಳಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 142 ಮೀಟರ್‌ಗಳಾದರೂ, ಅವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದವಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="guide-book-page48">Kononova, p. 48.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == '''ನಿರ್ಮಾಣ''' [[File:potemkinstairs.jpg|thumb|142 ಮೀಟರ್ (155 ಗಜ) ಉದ್ದದ ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು. 1890 ಮತ್ತು 1900ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.|left]] [[File:Vue de Odessa Giant Steps.JPG|thumb| ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಸುಮಾರು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭ|left]] ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಡೆಸಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಂದರಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೊದಲು ಬಂದರಿಗೆ ಹೋಗಲು ತಿರುವುಮುರುವುಗಳ ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಳವಾದ ಮರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದವು.<ref>{{cite book | last=Davis | first=G. | last2=Dickinson | first2=K. | last3=Patti | first3=L. | last4=Villarejo | first4=A. | title=Film Studies: A Global Introduction | publisher=Taylor & Francis | year=2015 | isbn=978-1-317-62338-0 | page = 425 | url=https://books.google.com/books?id=dnXABgAAQBAJ&pg=PA425 | access-date=2023-03-09}}</ref> 1837ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಮೆಟ್ಟಿಲು ನಿರ್ಮಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವು 1837ರಿಂದ 1841ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಮೂಲತಃ ಸುಮಾರು 200 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಸೆಮ್ಯೋನೋವಿಚ್ ವೊರೊನ್ಸೋವ್ ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಲ್ಝ್ಬಿಯೆಟಾ ಬ್ರಾನಿಕಾಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿಯೂ, ಭವಿಷ್ಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣ್ಯರ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಬುಲೆವಾರ್ಡ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಅಥವಾ ದೈತ್ಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://ukrainian.travel/transport/odessa-funicular-railway |title=Odessa Funicular Railway |work=Ukrainian Travel |access-date=25 March 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402160343/http://ukrainian.travel/transport/odessa-funicular-railway |archive-date=2 April 2015 }}</ref> ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು 1837ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಬೊಫೊ ಹಾಗೂ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಅವ್ರಾಮ್ ಮೆಲ್ನಿಕೊವ್ ಮತ್ತು ಪೊಟೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 800,000 ರೂಬಲ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಹಸಿರು-ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಮರಳುಗಲ್ಲನ್ನು ಆಗಿನ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಟ್ರಿಯೆಸ್ಟೆ ಬಂದರಿನಿಂದ ತರಿಸಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಜಾನ್ ಅಪ್ಟನ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಸೆವಾಸ್ಟೊಪೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಒಣ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="360Richelieu">{{cite web |title=Duke de Richelieu |url=http://odessa360.net/en/duke-de-richelieu-en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919175958/http://odessa360.net/en/duke-de-richelieu-en/ |url-status=usurped |archive-date=19 September 2018 |website=Odessa 360}}</ref> == ನಂತರದ ಇತಿಹಾಸ == 1906ರಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂನಿಕ್ಯುಲರ್ ರೈಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಜನರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುವ ಬದಲು ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1925ರಲ್ಲಿ ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಐಸೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೌನ ಚಲನಚಿತ್ರ Battleship Potemkinನಲ್ಲಿ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸವೆತದಿಂದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮರಳುಗಲ್ಲು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. 1933ರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೋಹ್ ನದಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತರಿಸಲಾದ ಗುಲಾಬಿ-ಬೂದು ಗ್ರಾನೈಟ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮಧ್ಯದ ಸಮತಟ್ಟು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಡಾಂಬರು ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಬಂದರನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮರಳಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋದವು. ಇದರಿಂದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 192ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಮತಟ್ಟು ಭಾಗಗಳು ಉಳಿದವು. 1955ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧನೌಕೆ Potemkinನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಂಗೆಗೆ 50 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಗೆ ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1991ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಒಡೆಸಾದ ಅನೇಕ ರಸ್ತೆಗಳಂತೆ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರು ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 2015ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆರನೇ ಒಡೆಸಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಫಲಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ಫಲಕವು ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮರಣೀಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಫ್ಯೂನಿಕ್ಯುಲರ್ ರೈಲನ್ನು 1970ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ಕಲೇಟರ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 1997ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ಕಲೇಟರ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಫ್ಯೂನಿಕ್ಯುಲರ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. == ಡ್ಯೂಕ್ ದೆ ರಿಶೆಲಿಯು ಸ್ಮಾರಕ == ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ ದೆ ರಿಶೆಲಿಯು ಸ್ಮಾರಕವಿದೆ. ಇದು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಡ್ಯೂಕ್ ದೆ ರಿಶೆಲಿಯು ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರೋಮನ್ ಉಡುಪಿನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಶಿಲ್ಪಿ ಇವಾನ್ ಪೆಟ್ರೋವಿಚ್ ಮಾರ್ತೋಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಯೆಫಿಮೊವ್ ಕಂಚಿನಲ್ಲಿ ಎರಕಹೊಯ್ದರು ಮತ್ತು 1826ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಡೆಸಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ರಿಶೆಲಿಯು ಅವರ ಆಡಳಿತದ 11 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಕಂಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆಗಳು == ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ನಂತರ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು ಅವುಗಳ ವೈಭವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಅದ್ಭುತ ವೈಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಳಿಜಾರಿನ ಮೂಲಕ ಸಮುದ್ರತೀರ ಮತ್ತು ಬಂದರಿನ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಈ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾದರೂ ಉಪಯೋಗ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಒಡೆಸಾದ ಪ್ರಮುಖ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹಲವು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಂದರಿನ ತೀರದಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ವಿಶಾಲ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್‌ವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸರಳ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸ್ಮಾರಕದಂತಹ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಮತಟ್ಟು ಭಾಗಗಳು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಡ್ಯೂಕ್ ದೆ ರಿಶೆಲಿಯು ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಕುರಿತೂ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು. ಕೆಳಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಡ್ಯೂಕ್ ದೆ ರಿಶೆಲಿಯು ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಗಮನಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 4y9j1091hcdvqcf5w0uycop3u3bzy86 0 180463 1383269 2026-08-18T09:38:59Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: ಒಡೆಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Одеський національний академічний театр опери та балету, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Odeskyi natsionalnyi akademichnyi teatr opery ta baletu) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹ... 1383269 wikitext text/x-wiki ಒಡೆಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Одеський національний академічний театр опери та балету, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Odeskyi natsionalnyi akademichnyi teatr opery ta baletu) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ಈ ರಂಗಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಮೊದಲ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು 1810ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಅದು 1873ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಫೆಲ್ನರ್ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ಮರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವ-ಬರೋಕ್ (ವಿಯೆನ್ನಾ ಬರೋಕ್) ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು 1887ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಭಾಂಗಣದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ರೊಕೊಕೊ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕುದುರೆಯ ಲಾಳದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸಭಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಧ್ವನಿಯೂ ಸಭಾಂಗಣದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಂಗಮಂದಿರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣ ಕಾರ್ಯವು 2007ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == ಒಡೆಸಾದ ಮೊದಲ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಒಡೆಸಾ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1810ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇಟಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಫ್ರಾಪೊಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೀನ್-ಫ್ರಾಂಕೊಯಿಸ್ ಥಾಮಸ್ ದೆ ಥೋಮೋನ್ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನೂ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಕಂಬಸಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆಗ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಫೋಯರ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1831ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೊವೊರೊಸ್ಸಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಮೈಕೆಲ್ ವೊರೊನ್ಸೋವ್, ಹಳೆಯ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಸಾ ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಡೆಸಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ರಂಗಮಂದಿರದ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು. ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಹೊಸದಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಂಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1873ರ ಜನವರಿ 2ರ ರಾತ್ರಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡವು ಭೀಕರ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಅಭಿಯಾನ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಂಗಮಂದಿರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಗರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 40 ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾವುದನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 1878ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಡ್ರೆಸ್ಡೆನ್‌ನ ಸೆಂಪರ್‌ಒಪರ್ ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಫೋಯರ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಭಾಂಗಣದ ವಕ್ರಾಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ವಿಯೆನ್ನಾದ ಇಬ್ಬರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಫೆಲ್ನರ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಮನ್ ಹೆಲ್ಮರ್ ಅವರು 1883ರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಬದಲಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1884ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಅಡಿಪಾಯದ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಲಾಯಿತು. 1887ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,300,000 ರೂಬಲ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಡೆಸಾ ಸಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಒಡೆಸಾದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಎಡಿಸನ್ ಕಂಪನಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡವೂ ಇದೇ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲನ್ನು ತರಿಸಿ, ಸುಮಾರು 35 ಅಡಿ ಆಳದ ಶಾಫ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಸಭಾಂಗಣದ ಕೆಳಗಿನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ಆಸನಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಗಾಳಿದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. == 1925ರ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ == 1925ರಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ತಂಡವು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೂ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಪಿಟ್ ನಾಶವಾದವು. ಈ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಮೂಲ ವೇದಿಕೆ ಪರದೆಯೂ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ 1.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಚಿನ್ನದ ರೂಬಲ್‌ಗಳು ವೆಚ್ಚವಾದವು ಎಂಬುದು ಒಡೆಸಾ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಾಗ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಯುದ್ಧಕಾಲ == 1941ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೇನೆಯು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನಗರದ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕಮಾಂಡ್ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನವಿರೋಧಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಯ 73 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗೊಂಡ ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೆವ್, ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಒಡೆಸಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶತ್ರುಗಳ ಶೆಲ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೂಲೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಮರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ರಂಗಮಂದಿರವು ಭೂಮಿ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಕುಸಿಯುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಟ್ಟಡ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಮೊದಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಡದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ಏಳು ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಕುಸಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರು ಗೋಡೆಗಳು ವಾಲಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದವು. 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಒಪೆರಾ ಗಾಯಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಗ್ಲೆಬ್ ದ್ರಾನೋವ್, ಕಟ್ಟಡದ ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. == ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣ == 2022ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯಾ ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1941ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ರಂಗಮಂದಿರದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ವಿಮಾನವಿರೋಧಿ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಕ್ ವಿರೋಧಿ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. == ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬರೋಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗ್ಲಿಂಕಾ, ನಿಕೊಲೈ ಗೊಗೊಲ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗ್ರಿಬೊಯೆಡೊವ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪುಷ್ಕಿನ್ ಅವರ ಅರ್ಧಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಲೂಯಿ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನ ಹೊಂದಿರುವ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಫೋಯರ್‌ನಲ್ಲಿ 24 ನಿರ್ಗಮನ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == pp5a1zaa0c11cuup09mx7qz5nxqogid 1383270 1383269 2026-08-18T09:40:14Z Santhosh Notagar99 82732 1383270 wikitext text/x-wiki {{Short description|19th century theatre in Odesa, Ukraine}} {{Infobox venue | name = ಒಡೆಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ | native_name = {{langx|uk|Одеський національний академічний театр опери та балету}} | logo_caption = Logo | image = Operniy-5.jpg | image_size = 270px | caption = Odesa Theatre of Opera and Ballet | address = ಚೈಕೋವ್ಸ್ಕಿ ಲೇನ್ 1 | city = [[Odesa]] | country = {{flagu|Ukraine}} | designation = Architectural Landmark | coordinates = {{coord|46.485556|30.741667|type:landmark|display=inline}} | architect = | owner = | capacity = 1,636 | type = | opened = 1810 | years_active = | rebuilt = 1887, [[Fellner & Helmer]] | closed = | other_names = | logo_image = [[File:Odesa Theatre logo.svg|150px|class=notpageimage]] | production = | current_use = | website = operahouse.od.ua<ref>{{cite web | title=Odesa National Academic Opera and Ballet Theater | url=https://operahouse.od.ua/en }}</ref> }} The '''Odesa National Academic Opera and Ballet Theatre'''<ref>{{Cite web |title=About theatre |url=https://operahouse.od.ua/en/about/ |access-date=2022-09-04 |website=Odesa Opera and Ballet Theatre}}</ref> ({{langx|uk|Одеський національний академічний театр опери та балету|Odeskyi natsionalnyi akademichnyi teatr opery ta baletu}}) is the oldest theatre in [[Odesa]], [[Ukraine]]. The Theatre and the [[Potemkin Stairs]] are the most famous edifices in Odesa.<ref name = "mem">{{cite book | editor-last = Iljine | editor-first = Nicholas V. | others = essay by Patricia Herlihy; contributions by Bel Kaufman, Oleg Gubar, and Alexander Rozenboim | year = 2004 | title = Odessa Memories | publisher = University of Washington Press | location = Seattle | isbn = 0-295-98345-0 | page = [https://archive.org/details/odessamemoriessa00nico/page/13 13] | url-access = registration | url = https://archive.org/details/odessamemoriessa00nico/page/13 }}</ref> ಒಡೆಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Одеський національний академічний театр опери та балету, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Odeskyi natsionalnyi akademichnyi teatr opery ta baletu) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ಈ ರಂಗಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಮೊದಲ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು 1810ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಅದು 1873ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಫೆಲ್ನರ್ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ಮರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವ-ಬರೋಕ್ (ವಿಯೆನ್ನಾ ಬರೋಕ್) ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು 1887ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಭಾಂಗಣದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ರೊಕೊಕೊ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕುದುರೆಯ ಲಾಳದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸಭಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಧ್ವನಿಯೂ ಸಭಾಂಗಣದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಂಗಮಂದಿರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣ ಕಾರ್ಯವು 2007ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == ಒಡೆಸಾದ ಮೊದಲ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಒಡೆಸಾ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1810ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇಟಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಫ್ರಾಪೊಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೀನ್-ಫ್ರಾಂಕೊಯಿಸ್ ಥಾಮಸ್ ದೆ ಥೋಮೋನ್ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನೂ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಕಂಬಸಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆಗ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಫೋಯರ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1831ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೊವೊರೊಸ್ಸಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಮೈಕೆಲ್ ವೊರೊನ್ಸೋವ್, ಹಳೆಯ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಸಾ ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಡೆಸಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ರಂಗಮಂದಿರದ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು. ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಹೊಸದಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಂಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1873ರ ಜನವರಿ 2ರ ರಾತ್ರಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡವು ಭೀಕರ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಅಭಿಯಾನ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಂಗಮಂದಿರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಗರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 40 ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾವುದನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 1878ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಡ್ರೆಸ್ಡೆನ್‌ನ ಸೆಂಪರ್‌ಒಪರ್ ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಫೋಯರ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಭಾಂಗಣದ ವಕ್ರಾಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ವಿಯೆನ್ನಾದ ಇಬ್ಬರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಫೆಲ್ನರ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಮನ್ ಹೆಲ್ಮರ್ ಅವರು 1883ರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಬದಲಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1884ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಅಡಿಪಾಯದ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಲಾಯಿತು. 1887ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,300,000 ರೂಬಲ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಡೆಸಾ ಸಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಒಡೆಸಾದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಎಡಿಸನ್ ಕಂಪನಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡವೂ ಇದೇ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲನ್ನು ತರಿಸಿ, ಸುಮಾರು 35 ಅಡಿ ಆಳದ ಶಾಫ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಸಭಾಂಗಣದ ಕೆಳಗಿನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ಆಸನಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಗಾಳಿದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. == 1925ರ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ == 1925ರಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ತಂಡವು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೂ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಪಿಟ್ ನಾಶವಾದವು. ಈ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಮೂಲ ವೇದಿಕೆ ಪರದೆಯೂ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ 1.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಚಿನ್ನದ ರೂಬಲ್‌ಗಳು ವೆಚ್ಚವಾದವು ಎಂಬುದು ಒಡೆಸಾ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಾಗ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಯುದ್ಧಕಾಲ == 1941ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೇನೆಯು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನಗರದ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕಮಾಂಡ್ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನವಿರೋಧಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಯ 73 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗೊಂಡ ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೆವ್, ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಒಡೆಸಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶತ್ರುಗಳ ಶೆಲ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೂಲೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಮರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ರಂಗಮಂದಿರವು ಭೂಮಿ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಕುಸಿಯುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಟ್ಟಡ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಮೊದಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಡದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ಏಳು ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಕುಸಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರು ಗೋಡೆಗಳು ವಾಲಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದವು. 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಒಪೆರಾ ಗಾಯಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಗ್ಲೆಬ್ ದ್ರಾನೋವ್, ಕಟ್ಟಡದ ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. == ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣ == 2022ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯಾ ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1941ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ರಂಗಮಂದಿರದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ವಿಮಾನವಿರೋಧಿ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಕ್ ವಿರೋಧಿ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. == ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬರೋಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗ್ಲಿಂಕಾ, ನಿಕೊಲೈ ಗೊಗೊಲ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗ್ರಿಬೊಯೆಡೊವ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪುಷ್ಕಿನ್ ಅವರ ಅರ್ಧಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಲೂಯಿ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನ ಹೊಂದಿರುವ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಫೋಯರ್‌ನಲ್ಲಿ 24 ನಿರ್ಗಮನ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == tcecsfsfxbvua203pp17qu96el0x5qa 1383271 1383270 2026-08-18T09:41:13Z Santhosh Notagar99 82732 1383271 wikitext text/x-wiki {{Short description|19th century theatre in Odesa, Ukraine}} {{Infobox venue | name = ಒಡೆಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ | native_name = {{langx|uk|Одеський національний академічний театр опери та балету}} | logo_caption = Logo | image = Operniy-5.jpg | image_size = 270px | caption = Odesa Theatre of Opera and Ballet | address = ಚೈಕೋವ್ಸ್ಕಿ ಲೇನ್ 1 | city = [[Odesa]] | country = {{flagu|Ukraine}} | designation = Architectural Landmark | coordinates = {{coord|46.485556|30.741667|type:landmark|display=inline}} | architect = | owner = | capacity = 1,636 | type = | opened = 1810 | years_active = | rebuilt = 1887, [[Fellner & Helmer]] | closed = | other_names = | logo_image = [[File:Odesa Theatre logo.svg|150px|class=notpageimage]] | production = | current_use = | website = operahouse.od.ua<ref>{{cite web | title=Odesa National Academic Opera and Ballet Theater | url=https://operahouse.od.ua/en }}</ref> }} '''ಒಡೆಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್''' (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Одеський національний академічний театр опери та балету, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Odeskyi natsionalnyi akademichnyi teatr opery ta baletu) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ಈ ರಂಗಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಮೊದಲ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು 1810ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಅದು 1873ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಫೆಲ್ನರ್ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ಮರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವ-ಬರೋಕ್ (ವಿಯೆನ್ನಾ ಬರೋಕ್) ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು 1887ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಭಾಂಗಣದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ರೊಕೊಕೊ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕುದುರೆಯ ಲಾಳದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸಭಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಧ್ವನಿಯೂ ಸಭಾಂಗಣದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಂಗಮಂದಿರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣ ಕಾರ್ಯವು 2007ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == ಒಡೆಸಾದ ಮೊದಲ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಒಡೆಸಾ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1810ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇಟಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಫ್ರಾಪೊಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೀನ್-ಫ್ರಾಂಕೊಯಿಸ್ ಥಾಮಸ್ ದೆ ಥೋಮೋನ್ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನೂ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಕಂಬಸಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆಗ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಫೋಯರ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1831ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೊವೊರೊಸ್ಸಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಮೈಕೆಲ್ ವೊರೊನ್ಸೋವ್, ಹಳೆಯ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಸಾ ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಡೆಸಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ರಂಗಮಂದಿರದ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು. ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಹೊಸದಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಂಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1873ರ ಜನವರಿ 2ರ ರಾತ್ರಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡವು ಭೀಕರ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಅಭಿಯಾನ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಂಗಮಂದಿರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಗರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 40 ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾವುದನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 1878ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಡ್ರೆಸ್ಡೆನ್‌ನ ಸೆಂಪರ್‌ಒಪರ್ ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಫೋಯರ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಭಾಂಗಣದ ವಕ್ರಾಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ವಿಯೆನ್ನಾದ ಇಬ್ಬರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಫೆಲ್ನರ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಮನ್ ಹೆಲ್ಮರ್ ಅವರು 1883ರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಬದಲಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1884ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಅಡಿಪಾಯದ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಲಾಯಿತು. 1887ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,300,000 ರೂಬಲ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಡೆಸಾ ಸಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಒಡೆಸಾದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಎಡಿಸನ್ ಕಂಪನಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡವೂ ಇದೇ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲನ್ನು ತರಿಸಿ, ಸುಮಾರು 35 ಅಡಿ ಆಳದ ಶಾಫ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಸಭಾಂಗಣದ ಕೆಳಗಿನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ಆಸನಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಗಾಳಿದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. == 1925ರ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ == 1925ರಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ತಂಡವು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೂ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಪಿಟ್ ನಾಶವಾದವು. ಈ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಮೂಲ ವೇದಿಕೆ ಪರದೆಯೂ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ 1.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಚಿನ್ನದ ರೂಬಲ್‌ಗಳು ವೆಚ್ಚವಾದವು ಎಂಬುದು ಒಡೆಸಾ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಾಗ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಯುದ್ಧಕಾಲ == 1941ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೇನೆಯು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನಗರದ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕಮಾಂಡ್ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನವಿರೋಧಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಯ 73 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗೊಂಡ ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೆವ್, ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಒಡೆಸಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶತ್ರುಗಳ ಶೆಲ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೂಲೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಮರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ರಂಗಮಂದಿರವು ಭೂಮಿ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಕುಸಿಯುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಟ್ಟಡ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಮೊದಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಡದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ಏಳು ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಕುಸಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರು ಗೋಡೆಗಳು ವಾಲಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದವು. 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಒಪೆರಾ ಗಾಯಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಗ್ಲೆಬ್ ದ್ರಾನೋವ್, ಕಟ್ಟಡದ ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. == ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣ == 2022ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯಾ ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1941ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ರಂಗಮಂದಿರದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ವಿಮಾನವಿರೋಧಿ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಕ್ ವಿರೋಧಿ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. == ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬರೋಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗ್ಲಿಂಕಾ, ನಿಕೊಲೈ ಗೊಗೊಲ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗ್ರಿಬೊಯೆಡೊವ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪುಷ್ಕಿನ್ ಅವರ ಅರ್ಧಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಲೂಯಿ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನ ಹೊಂದಿರುವ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಫೋಯರ್‌ನಲ್ಲಿ 24 ನಿರ್ಗಮನ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == hfv3i6do9rev6ilsdtnh4ipmwjaatsr 1383272 1383271 2026-08-18T09:44:14Z Santhosh Notagar99 82732 1383272 wikitext text/x-wiki {{Short description|19th century theatre in Odesa, Ukraine}} {{Infobox venue | name = ಒಡೆಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ | native_name = {{langx|uk|Одеський національний академічний театр опери та балету}} | logo_caption = Logo | image = Operniy-5.jpg | image_size = 270px | caption = Odesa Theatre of Opera and Ballet | address = ಚೈಕೋವ್ಸ್ಕಿ ಲೇನ್ 1 | city = [[Odesa]] | country = {{flagu|Ukraine}} | designation = Architectural Landmark | coordinates = {{coord|46.485556|30.741667|type:landmark|display=inline}} | architect = | owner = | capacity = 1,636 | type = | opened = 1810 | years_active = | rebuilt = 1887, [[Fellner & Helmer]] | closed = | other_names = | logo_image = [[File:Odesa Theatre logo.svg|150px|class=notpageimage]] | production = | current_use = | website = operahouse.od.ua<ref>{{cite web | title=Odesa National Academic Opera and Ballet Theater | url=https://operahouse.od.ua/en }}</ref> }} '''ಒಡೆಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್''' (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Одеський національний академічний театр опери та балету, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Odeskyi natsionalnyi akademichnyi teatr opery ta baletu) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ಈ ರಂಗಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಮೊದಲ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು 1810ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಅದು 1873ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಫೆಲ್ನರ್ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ಮರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವ-ಬರೋಕ್ (ವಿಯೆನ್ನಾ ಬರೋಕ್) ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು 1887ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಭಾಂಗಣದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ರೊಕೊಕೊ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕುದುರೆಯ ಲಾಳದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸಭಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಧ್ವನಿಯೂ ಸಭಾಂಗಣದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಂಗಮಂದಿರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣ ಕಾರ್ಯವು 2007ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. [[File:The Theatre, Odessa.jpg|thumb|left|240px|ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ರಂಗಮಂದಿರ, 1900]] == ಇತಿಹಾಸ == ಒಡೆಸಾದ ಮೊದಲ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಒಡೆಸಾ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1810ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇಟಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಫ್ರಾಪೊಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೀನ್-ಫ್ರಾಂಕೊಯಿಸ್ ಥಾಮಸ್ ದೆ ಥೋಮೋನ್ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನೂ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಕಂಬಸಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆಗ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಫೋಯರ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. [[File:Opera, Odessa.jpg|left|thumb|243x243px| ಒಪೆರಾ, ಒಡೆಸಾ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ವಿಭಾಗ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]] 1831ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೊವೊರೊಸ್ಸಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಮೈಕೆಲ್ ವೊರೊನ್ಸೋವ್, ಹಳೆಯ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಸಾ ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಡೆಸಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ರಂಗಮಂದಿರದ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು. ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಹೊಸದಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಂಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1873ರ ಜನವರಿ 2ರ ರಾತ್ರಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡವು ಭೀಕರ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಅಭಿಯಾನ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಂಗಮಂದಿರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಗರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 40 ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾವುದನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 1878ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಡ್ರೆಸ್ಡೆನ್‌ನ ಸೆಂಪರ್‌ಒಪರ್ ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಫೋಯರ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಭಾಂಗಣದ ವಕ್ರಾಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ವಿಯೆನ್ನಾದ ಇಬ್ಬರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಫೆಲ್ನರ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಮನ್ ಹೆಲ್ಮರ್ ಅವರು 1883ರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಬದಲಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1884ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಅಡಿಪಾಯದ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಲಾಯಿತು. 1887ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,300,000 ರೂಬಲ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಡೆಸಾ ಸಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಒಡೆಸಾದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಎಡಿಸನ್ ಕಂಪನಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡವೂ ಇದೇ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲನ್ನು ತರಿಸಿ, ಸುಮಾರು 35 ಅಡಿ ಆಳದ ಶಾಫ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಸಭಾಂಗಣದ ಕೆಳಗಿನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ಆಸನಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಗಾಳಿದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. == 1925ರ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ == 1925ರಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ತಂಡವು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೂ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಪಿಟ್ ನಾಶವಾದವು. ಈ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಮೂಲ ವೇದಿಕೆ ಪರದೆಯೂ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ 1.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಚಿನ್ನದ ರೂಬಲ್‌ಗಳು ವೆಚ್ಚವಾದವು ಎಂಬುದು ಒಡೆಸಾ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಾಗ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಯುದ್ಧಕಾಲ == 1941ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೇನೆಯು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನಗರದ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕಮಾಂಡ್ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನವಿರೋಧಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಯ 73 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗೊಂಡ ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೆವ್, ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಒಡೆಸಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶತ್ರುಗಳ ಶೆಲ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೂಲೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಮರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ರಂಗಮಂದಿರವು ಭೂಮಿ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಕುಸಿಯುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಟ್ಟಡ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಮೊದಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಡದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ಏಳು ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಕುಸಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರು ಗೋಡೆಗಳು ವಾಲಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದವು. 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಒಪೆರಾ ಗಾಯಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಗ್ಲೆಬ್ ದ್ರಾನೋವ್, ಕಟ್ಟಡದ ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. == ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣ == 2022ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯಾ ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1941ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ರಂಗಮಂದಿರದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ವಿಮಾನವಿರೋಧಿ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಕ್ ವಿರೋಧಿ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. == ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬರೋಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗ್ಲಿಂಕಾ, ನಿಕೊಲೈ ಗೊಗೊಲ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗ್ರಿಬೊಯೆಡೊವ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪುಷ್ಕಿನ್ ಅವರ ಅರ್ಧಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಲೂಯಿ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನ ಹೊಂದಿರುವ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಫೋಯರ್‌ನಲ್ಲಿ 24 ನಿರ್ಗಮನ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ==ಚಿತ್ರಗಳು== <gallery mode="packed"> File:Одеський національний академічний театр опери та балету DJI 0112.jpg File:Front view of Odessa opera theater.jpg File:Front stairs.jpg File:Ceiling Odessa opera theater.jpg File:Одеський національний академічний театр опери та балету 02.jpg </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == rgfvyz8nou8y7ek49cd9foyofe7hkma 1383273 1383272 2026-08-18T09:45:56Z Santhosh Notagar99 82732 1383273 wikitext text/x-wiki {{Short description|19th century theatre in Odesa, Ukraine}} {{Infobox venue | name = ಒಡೆಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ | native_name = {{langx|uk|Одеський національний академічний театр опери та балету}} | logo_caption = Logo | image = Operniy-5.jpg | image_size = 270px | caption = Odesa Theatre of Opera and Ballet | address = ಚೈಕೋವ್ಸ್ಕಿ ಲೇನ್ 1 | city = [[Odesa]] | country = {{flagu|Ukraine}} | designation = Architectural Landmark | coordinates = {{coord|46.485556|30.741667|type:landmark|display=inline}} | architect = | owner = | capacity = 1,636 | type = | opened = 1810 | years_active = | rebuilt = 1887, [[Fellner & Helmer]] | closed = | other_names = | logo_image = [[File:Odesa Theatre logo.svg|150px|class=notpageimage]] | production = | current_use = | website = operahouse.od.ua<ref>{{cite web | title=Odesa National Academic Opera and Ballet Theater | url=https://operahouse.od.ua/en }}</ref> }} '''ಒಡೆಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್''' (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Одеський національний академічний театр опери та балету, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Odeskyi natsionalnyi akademichnyi teatr opery ta baletu) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ಈ ರಂಗಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಪೊಟೆಮ್ಕಿನ್ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite journal|title=Archodessa|url=http://archodessa.com/all/new-opera-theatre-history-world-war/ |journal=Odesa Opera House in the Second World War|date=2014}}</ref> ಮೊದಲ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು 1810ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಅದು 1873ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಫೆಲ್ನರ್ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ಮರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನವ-ಬರೋಕ್ (ವಿಯೆನ್ನಾ ಬರೋಕ್) ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು 1887ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಭಾಂಗಣದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ರೊಕೊಕೊ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕುದುರೆಯ ಲಾಳದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸಭಾಂಗಣದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಧ್ವನಿಯೂ ಸಭಾಂಗಣದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಂಗಮಂದಿರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣ ಕಾರ್ಯವು 2007ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20070928000140/http://www.2odessa.com/wiki/index.php?title=Magazine_and_Newspaper_articles_on_Odessa</ref> [[File:The Theatre, Odessa.jpg|thumb|left|240px|ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ರಂಗಮಂದಿರ, 1900]] == ಇತಿಹಾಸ == ಒಡೆಸಾದ ಮೊದಲ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಒಡೆಸಾ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1810ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇಟಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಫ್ರಾಪೊಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೀನ್-ಫ್ರಾಂಕೊಯಿಸ್ ಥಾಮಸ್ ದೆ ಥೋಮೋನ್ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನೂ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಕಂಬಸಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆಗ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಫೋಯರ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. [[File:Opera, Odessa.jpg|left|thumb|243x243px| ಒಪೆರಾ, ಒಡೆಸಾ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ವಿಭಾಗ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]] 1831ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೊವೊರೊಸ್ಸಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಮೈಕೆಲ್ ವೊರೊನ್ಸೋವ್, ಹಳೆಯ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಸಾ ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಡೆಸಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ರಂಗಮಂದಿರದ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು. ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಹೊಸದಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಂಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>http://www.2odessa.com/wiki/index.php?title=Magazine_and_Newspaper_articles_on_Odessa#Odessa_Journal:_An_Aged_Beauty</ref> 1873ರ ಜನವರಿ 2ರ ರಾತ್ರಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡವು ಭೀಕರ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಅಭಿಯಾನ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಂಗಮಂದಿರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಗರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 40 ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾವುದನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 1878ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಡ್ರೆಸ್ಡೆನ್‌ನ ಸೆಂಪರ್‌ಒಪರ್ ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಫೋಯರ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಭಾಂಗಣದ ವಕ್ರಾಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ವಿಯೆನ್ನಾದ ಇಬ್ಬರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಫೆಲ್ನರ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಮನ್ ಹೆಲ್ಮರ್ ಅವರು 1883ರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಬದಲಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1884ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಅಡಿಪಾಯದ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಲಾಯಿತು. 1887ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,300,000 ರೂಬಲ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಡೆಸಾ ಸಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಒಡೆಸಾದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಎಡಿಸನ್ ಕಂಪನಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡವೂ ಇದೇ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲನ್ನು ತರಿಸಿ, ಸುಮಾರು 35 ಅಡಿ ಆಳದ ಶಾಫ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಸಭಾಂಗಣದ ಕೆಳಗಿನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ಆಸನಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಗಾಳಿದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. == 1925ರ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ == 1925ರಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ತಂಡವು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೂ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಪಿಟ್ ನಾಶವಾದವು. ಈ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರದ ಮೂಲ ವೇದಿಕೆ ಪರದೆಯೂ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ 1.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಚಿನ್ನದ ರೂಬಲ್‌ಗಳು ವೆಚ್ಚವಾದವು ಎಂಬುದು ಒಡೆಸಾ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಾಗ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಯುದ್ಧಕಾಲ == 1941ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಸೇನೆಯು ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನಗರದ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕಮಾಂಡ್ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನವಿರೋಧಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಯ 73 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗೊಂಡ ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೆವ್, ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಒಡೆಸಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶತ್ರುಗಳ ಶೆಲ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಂಗಮಂದಿರದ ಕಟ್ಟಡದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೂಲೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಮರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ರಂಗಮಂದಿರವು ಭೂಮಿ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಕುಸಿಯುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಟ್ಟಡ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಮೊದಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಡದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ಏಳು ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಕುಸಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರು ಗೋಡೆಗಳು ವಾಲಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದವು. 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಒಪೆರಾ ಗಾಯಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಗ್ಲೆಬ್ ದ್ರಾನೋವ್, ಕಟ್ಟಡದ ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. == ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣ == 2022ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯಾ ನಡೆಸಿದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1941ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ರಂಗಮಂದಿರದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ವಿಮಾನವಿರೋಧಿ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಕ್ ವಿರೋಧಿ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. == ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬರೋಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗ್ಲಿಂಕಾ, ನಿಕೊಲೈ ಗೊಗೊಲ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗ್ರಿಬೊಯೆಡೊವ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪುಷ್ಕಿನ್ ಅವರ ಅರ್ಧಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಲೂಯಿ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನ ಹೊಂದಿರುವ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಫೋಯರ್‌ನಲ್ಲಿ 24 ನಿರ್ಗಮನ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ರಂಗಮಂದಿರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ==ಚಿತ್ರಗಳು== <gallery mode="packed"> File:Одеський національний академічний театр опери та балету DJI 0112.jpg File:Front view of Odessa opera theater.jpg File:Front stairs.jpg File:Ceiling Odessa opera theater.jpg File:Одеський національний академічний театр опери та балету 02.jpg </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == su1q6m6u2j2jlib4q13myusv9jff1ln 0 180464 1383274 2026-08-18T09:53:52Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Історичний центр Одеси, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Istorychnyi tsentr Odesy), ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಒಡೆಸಾ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ... 1383274 wikitext text/x-wiki ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Історичний центр Одеси, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Istorychnyi tsentr Odesy), ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಒಡೆಸಾ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 2023ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಷ್ಯಾ–ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿದೆ. == ಆಯ್ಕೆ == ಈ ತಾಣವು 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಿಂದ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿತ್ತು. 2023ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸೇರಿಸಿತು. == ವಿವರಣೆ == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ಸಮುದ್ರತೀರದ ಒಂದು ಆಳವಿಲ್ಲದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಡ್ನಿಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಅಳಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 30 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 1787ರಿಂದ 1792ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ರಷ್ಯಾ–ತುರ್ಕಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರಿನ ಬಂದರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿರ್ಧಾರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1794ರಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಿನ ಖಾದ್ಜಿಬೇ ಎಂಬ ತುರ್ಕಿ ಕೋಟೆ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಯೋಜಿಸಿದರು. ನಂತರ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅದರ ಬಂದರಿನ ಯಶಸ್ಸು, ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಅನುಕೂಲಕರ ನೀತಿಗಳು ಹಾಗೂ 1819ರಿಂದ 1859ರವರೆಗೆ ಇದ್ದ ಮುಕ್ತ ಬಂದರು ನಗರದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ವ್ಯಾಪಾರವು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಒಡೆಸಾ ಒಂದು ವಿಶ್ವನಾಗರಿಕ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ನಗರದ ವೇಗವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಅದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವರೂಪವು ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಇಂದಿಗೂ ನಗರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳ ಗುರುತುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳೂ ಉಂಟಾದವು. 1821ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಇವು ಹಲವು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ವಿಶಾಲವಾದ, ಮರಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಸ್ತೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರಸ್ತೆಗಳು ಎರಡು ಆಯತಾಕಾರದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಗರದ ಎತ್ತರದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವ ಎರಡು ಆಳವಾದ ಕಂದರಗಳ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯಿಂದ ಬಂದವರು, ನಗರದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರಂಗಮಂದಿರಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಖಾಸಗಿ ಅರಮನೆಗಳು, ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಗೋದಾಮುಗಳು, ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸಾರಿಗೆ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಒಡೆಸಾ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ನಗರವಾಗಿದ್ದುದನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್, ಎತ್ತರದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ, ಸಮುದ್ರತೀರದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಯುವ ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಒಡೆಸಾ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಹಾಗೂ ಪಾಲೈಸ್-ರಾಯಲ್ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಾಗಿವೆ. ಒಡೆಸಾದಲ್ಲಿರುವ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಹಿಂದಿನ ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾ ಕಂಡ ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ ರಚನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ. ಇತರ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಒಡೆಸಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿರುವ ಒಡೆಸಾದ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿತ ಪರಂಪರೆ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನ ನಗರಗಳ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. == ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾನಿ == 2023ರ ಜುಲೈ 23ರಂದು ರಷ್ಯಾ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಮೇಲೆ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡವಾದ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಿಗರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ರಷ್ಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ 25 ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು. 2023ರ ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ನಡೆದ ಮತ್ತೊಂದು ರಷ್ಯಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾ ಲಲಿತಕಲೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮನೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == ngkj6q2t1i7vx5hv5e92sdfm2dh7yas 1383283 1383274 2026-08-18T10:06:25Z Santhosh Notagar99 82732 1383283 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO World Heritage Site in Odesa, Ukraine}} {{Infobox building | name = ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ | native_name = Історичний центр Одеси | image = Будинок театру опери та балету, Одеса DJI 0023.jpg | location_town = ಒಡೆಸಾ | location_country = ಉಕ್ರೇನ್‌ | coordinates = {{coord|46|29|6|N|30|44|28|E|display=inline,title}} <!-- stats --> | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | official_name = ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ (Historic Centre of Odesa) | location = <!-- optional --> | type = cultural | criteria = ii, iv | ID = 1703 | year = 2023 | danger = 2023–''present'' | child = yes | mapframe-zoom = 13 }} | pushpin_map = Ukraine | pushpin_label = Centre of Odesa }} ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Історичний центр Одеси, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Istorychnyi tsentr Odesy), ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಒಡೆಸಾ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 2023ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಷ್ಯಾ–ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿದೆ. == ಆಯ್ಕೆ == ಈ ತಾಣವು 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಿಂದ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿತ್ತು. 2023ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸೇರಿಸಿತು. == ವಿವರಣೆ == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ಸಮುದ್ರತೀರದ ಒಂದು ಆಳವಿಲ್ಲದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಡ್ನಿಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಅಳಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 30 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 1787ರಿಂದ 1792ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ರಷ್ಯಾ–ತುರ್ಕಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರಿನ ಬಂದರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿರ್ಧಾರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1794ರಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಿನ ಖಾದ್ಜಿಬೇ ಎಂಬ ತುರ್ಕಿ ಕೋಟೆ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಯೋಜಿಸಿದರು. ನಂತರ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅದರ ಬಂದರಿನ ಯಶಸ್ಸು, ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಅನುಕೂಲಕರ ನೀತಿಗಳು ಹಾಗೂ 1819ರಿಂದ 1859ರವರೆಗೆ ಇದ್ದ ಮುಕ್ತ ಬಂದರು ನಗರದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ವ್ಯಾಪಾರವು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಒಡೆಸಾ ಒಂದು ವಿಶ್ವನಾಗರಿಕ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ನಗರದ ವೇಗವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಅದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವರೂಪವು ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಇಂದಿಗೂ ನಗರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳ ಗುರುತುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳೂ ಉಂಟಾದವು. 1821ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಇವು ಹಲವು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ವಿಶಾಲವಾದ, ಮರಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಸ್ತೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರಸ್ತೆಗಳು ಎರಡು ಆಯತಾಕಾರದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಗರದ ಎತ್ತರದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವ ಎರಡು ಆಳವಾದ ಕಂದರಗಳ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯಿಂದ ಬಂದವರು, ನಗರದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರಂಗಮಂದಿರಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಖಾಸಗಿ ಅರಮನೆಗಳು, ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಗೋದಾಮುಗಳು, ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸಾರಿಗೆ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಒಡೆಸಾ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ನಗರವಾಗಿದ್ದುದನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್, ಎತ್ತರದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ, ಸಮುದ್ರತೀರದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಯುವ ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಒಡೆಸಾ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಹಾಗೂ ಪಾಲೈಸ್-ರಾಯಲ್ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಾಗಿವೆ. ಒಡೆಸಾದಲ್ಲಿರುವ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಹಿಂದಿನ ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾ ಕಂಡ ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ ರಚನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ. ಇತರ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಒಡೆಸಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿರುವ ಒಡೆಸಾದ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿತ ಪರಂಪರೆ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನ ನಗರಗಳ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. == ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾನಿ == 2023ರ ಜುಲೈ 23ರಂದು ರಷ್ಯಾ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಮೇಲೆ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡವಾದ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಿಗರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ರಷ್ಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ 25 ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು. 2023ರ ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ನಡೆದ ಮತ್ತೊಂದು ರಷ್ಯಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾ ಲಲಿತಕಲೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮನೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 9830wxhy0p4y7t0y4m48qn8n39ab835 1383284 1383283 2026-08-18T10:08:12Z Santhosh Notagar99 82732 1383284 wikitext text/x-wiki {{Short description|UNESCO World Heritage Site in Odesa, Ukraine}} {{Infobox building | name = ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ | native_name = Історичний центр Одеси | image = Будинок театру опери та балету, Одеса DJI 0023.jpg | location_town = ಒಡೆಸಾ | location_country = ಉಕ್ರೇನ್‌ | coordinates = {{coord|46|29|6|N|30|44|28|E|display=inline,title}} <!-- stats --> | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | official_name = ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ (Historic Centre of Odesa) | location = <!-- optional --> | type = cultural | criteria = ii, iv | ID = 1703 | year = 2023 | danger = 2023–''present'' | child = yes | mapframe-zoom = 13 }} | pushpin_map = Ukraine | pushpin_label = Centre of Odesa }} ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Історичний центр Одеси, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ: Istorychnyi tsentr Odesy), ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಒಡೆಸಾ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref name="WHS-CNN">{{Cite web |date=25 January 2023 |title=Three sites 'in danger' added to UNESCO World Heritage List |url=https://www.cnn.com/travel/article/unesco-world-heritage-sites-special-session/index.html |access-date=26 March 2023 |website=[[CNN]]}}</ref> ಇದನ್ನು 2023ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಷ್ಯಾ–ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿದೆ. == ಆಯ್ಕೆ == ಈ ತಾಣವು 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಿಂದ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=2022-10-25 |title=Historic Center of the Port City of Odesa - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5412/ |access-date=2023-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025100348/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5412/ |archive-date=2022-10-25 }}</ref> 2023ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸೇರಿಸಿತು. == ವಿವರಣೆ == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ಸಮುದ್ರತೀರದ ಒಂದು ಆಳವಿಲ್ಲದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಡ್ನಿಸ್ಟರ್ ನದಿಯ ಅಳಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 30 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 1787ರಿಂದ 1792ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ರಷ್ಯಾ–ತುರ್ಕಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರಿನ ಬಂದರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿರ್ಧಾರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1794ರಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಿನ ಖಾದ್ಜಿಬೇ ಎಂಬ ತುರ್ಕಿ ಕೋಟೆ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಯೋಜಿಸಿದರು. ನಂತರ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅದರ ಬಂದರಿನ ಯಶಸ್ಸು, ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಅನುಕೂಲಕರ ನೀತಿಗಳು ಹಾಗೂ 1819ರಿಂದ 1859ರವರೆಗೆ ಇದ್ದ ಮುಕ್ತ ಬಂದರು ನಗರದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ವ್ಯಾಪಾರವು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಒಡೆಸಾ ಒಂದು ವಿಶ್ವನಾಗರಿಕ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ನಗರದ ವೇಗವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಅದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವರೂಪವು ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಇಂದಿಗೂ ನಗರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳ ಗುರುತುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳೂ ಉಂಟಾದವು. 1821ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಇವು ಹಲವು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ವಿಶಾಲವಾದ, ಮರಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಸ್ತೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರಸ್ತೆಗಳು ಎರಡು ಆಯತಾಕಾರದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಗರದ ಎತ್ತರದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವ ಎರಡು ಆಳವಾದ ಕಂದರಗಳ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯಿಂದ ಬಂದವರು, ನಗರದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರಂಗಮಂದಿರಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಖಾಸಗಿ ಅರಮನೆಗಳು, ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಗೋದಾಮುಗಳು, ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸಾರಿಗೆ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಒಡೆಸಾ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ನಗರವಾಗಿದ್ದುದನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್, ಎತ್ತರದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ, ಸಮುದ್ರತೀರದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಯುವ ಪ್ರಿಮೋರ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಒಡೆಸಾ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಹಾಗೂ ಪಾಲೈಸ್-ರಾಯಲ್ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಾಗಿವೆ. ಒಡೆಸಾದಲ್ಲಿರುವ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಹಿಂದಿನ ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾ ಕಂಡ ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ ರಚನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ. ಇತರ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಒಡೆಸಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿರುವ ಒಡೆಸಾದ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿತ ಪರಂಪರೆ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನ ನಗರಗಳ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. == ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾನಿ == 2023ರ ಜುಲೈ 23ರಂದು ರಷ್ಯಾ ಒಡೆಸಾ ನಗರದ ಮೇಲೆ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡವಾದ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಿಗರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ರಷ್ಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |date=23 July 2023 |title= Moscow claims attack that hit Odesa cathedral targeted sites where Ukraine was making 'unmanned boats' to be used against Russia |url= https://kyivindependent.com/russian-defense-ministry-claims-attack-on-odesa-targeted-sites-where-terrorist-acts-against-russia-prepared/ |access-date=23 July 2023 |website=[[The Kyiv Independent]]}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಡೆಸಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ 25 ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು.<ref>{{cite web |date=2023-07-23 |title=В Одессе после российского обстрела повреждены 25 памятников архитектуры |url=https://meduza.io/news/2023/07/23/v-odesse-posle-rossiyskogo-obstrela-povrezhdeny-25-pamyatnikov-arhitektury |publisher=Meduza |language=ru}}</ref> 2023ರ ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ನಡೆದ ಮತ್ತೊಂದು ರಷ್ಯಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಡೆಸಾ ಲಲಿತಕಲೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮನೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು.<ref>{{cite web |url=https://meduza.io/news/2023/11/06/rossiyskie-voyska-atakovali-odesskuyu-oblast-raketami-i-bespilotnikami-postradali-pyat-chelovek |title=Российские войска атаковали Одесскую область ракетами и беспилотниками. Пострадали восемь человек |date=2023-11-06 |publisher=Meduza |archiveurl=https://archive.today/20231106195033/https://meduza.io/news/2023/11/06/rossiyskie-voyska-atakovali-odesskuyu-oblast-raketami-i-bespilotnikami-postradali-pyat-chelovek |archivedate=2023-11-06 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2023/11/06/world/europe/ukraine-russia-odesa-museum.html |title=Five Wounded as Russian Missiles Strike Odesa, Damaging an Art Museum |date=2023-11-06 |publisher=The New York Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-06 |url= https://www.france24.com/en/live-news/20231106-russia-strikes-odesa-damaging-museum-injuring-8 |title= Russia strikes Odesa, damaging museum, injuring 8 |work=France 24 |archive-date= 6 November 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231106152618/https://www.france24.com/en/live-news/20231106-russia-strikes-odesa-damaging-museum-injuring-8 |url-status=live}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == ovfpbp8v95440i1n50cccg52jmmd595 0 180465 1383275 2026-08-18T09:54:04Z Ashwini Rai K 98657 "[[:en:Special:Redirect/revision/1366157332|Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1383275 wikitext text/x-wiki   [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ '''ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ''' . <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai |url=https://whc.unesco.org/en/list/1480/ |access-date=2023-08-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ]] ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. <ref name="UNESCOPage" /> ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=List of Buildings, Architectural Styles & Maps of the UNESCO Precinct – Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/list-of-buildings-architectural-styles-maps-of-the-unesco-precinct/ |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Research {{!}} Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/#unesco |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Weltkulturerbe.svg|thumb|291x291px| ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ]] ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). <ref name="DCOfficialWeb">{{Cite web |title=History - City Civil and Sessions Court, Mumbai |url=http://ecourts.gov.in/mumbai/citycivil |access-date=29 June 2015 |publisher=District Courts of India}}</ref> <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ]] ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. <ref name="UNESCOPage" /> ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=30 June 2018 |title=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/ |access-date=5 July 2018 |publisher=UNESCO}}</ref> ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. == UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ === ==== ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) * ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ: ** [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] ** ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ** ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ * ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ * [[ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ|ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ|ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] * ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ==== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ==== * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ * ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ * ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ * ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ * ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ==== ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ==== * ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್ === ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ === * ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ * ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ * ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು * ಸೂನಾ ಮಹಲ್ * ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್ * ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery widths="220" heights="220"> ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_40_Bombay_High_Court.jpg|alt=Bombay High Court (Neo-Gothic)| ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_39_University.jpg|alt=Rajabai Clock Tower (Neo-Gothic)| [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] (ನವ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Maharashtra_State_Police_Head_Quarters,_Fort,_Mumbai.jpg|alt=Maharashtra Police Headquarters (Neo-Gothic)| [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Standard_Chartered_Bank_Building_(Grindlays_Bank).jpg|alt=Standard Chartered Bank Building (Neoclassical)| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_-_Army_and_Navy_Building.jpg|alt=Army and Navy Building (Neoclassical)| ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Western_Railway_Headquarter_Building_at_Churchgate_in_Mumbai.jpg|alt=Western Railway Headquarters Building (Indo-Saracenic)| ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Side_view_of_Eros_Cinema.jpg|alt=The Eros Cinema (Art Deco)| ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ) </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == # [https://www.flickr.com/photos/meckleychina/sets/72157620262447654/ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)] bxwuglv394kfqjih132qp3zjwntvgx4 1383276 1383275 2026-08-18T09:58:19Z Ashwini Rai K 98657 1383276 wikitext text/x-wiki   [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ '''ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ''' . <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai |url=https://whc.unesco.org/en/list/1480/ |access-date=2023-08-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ]] ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. <ref name="UNESCOPage" /> ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=List of Buildings, Architectural Styles & Maps of the UNESCO Precinct – Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/list-of-buildings-architectural-styles-maps-of-the-unesco-precinct/ |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Research {{!}} Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/#unesco |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Weltkulturerbe.svg|thumb|291x291px| ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ]] ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). <ref name="DCOfficialWeb">{{Cite web |title=History - City Civil and Sessions Court, Mumbai |url=http://ecourts.gov.in/mumbai/citycivil |access-date=29 June 2015 |publisher=District Courts of India}}</ref> <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ]] ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=30 June 2018 |title=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/ |access-date=5 July 2018 |publisher=UNESCO}}</ref> '''ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ''' ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{https://www.worldheritageexplorer.org/sites/victorian_gothic_and_art_deco_ensembles_of_mumbai.html}}</ref> == UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ === ==== ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) * ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ: ** [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] ** ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ** ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ * ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ * [[ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ|ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ|ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] * ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ==== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ==== * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ * ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ * ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ * ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ * ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ==== ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ==== * ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್ === ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ === * ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ * ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ * ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು * ಸೂನಾ ಮಹಲ್ * ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್ * ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery widths="220" heights="220"> ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_40_Bombay_High_Court.jpg|alt=Bombay High Court (Neo-Gothic)| ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_39_University.jpg|alt=Rajabai Clock Tower (Neo-Gothic)| [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] (ನವ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Maharashtra_State_Police_Head_Quarters,_Fort,_Mumbai.jpg|alt=Maharashtra Police Headquarters (Neo-Gothic)| [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Standard_Chartered_Bank_Building_(Grindlays_Bank).jpg|alt=Standard Chartered Bank Building (Neoclassical)| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_-_Army_and_Navy_Building.jpg|alt=Army and Navy Building (Neoclassical)| ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Western_Railway_Headquarter_Building_at_Churchgate_in_Mumbai.jpg|alt=Western Railway Headquarters Building (Indo-Saracenic)| ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Side_view_of_Eros_Cinema.jpg|alt=The Eros Cinema (Art Deco)| ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ) </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == # [https://www.flickr.com/photos/meckleychina/sets/72157620262447654/ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)] 3fqbcyc0cxuzlnai5mk77o45n39zcsb 1383277 1383276 2026-08-18T10:00:25Z Ashwini Rai K 98657 1383277 wikitext text/x-wiki   [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ '''ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ''' . <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai |url=https://whc.unesco.org/en/list/1480/ |access-date=2023-08-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ]] ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. <ref name="UNESCOPage" </ref> ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=List of Buildings, Architectural Styles & Maps of the UNESCO Precinct – Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/list-of-buildings-architectural-styles-maps-of-the-unesco-precinct/ |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Research {{!}} Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/#unesco |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Weltkulturerbe.svg|thumb|291x291px| ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ]] ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). <ref name="DCOfficialWeb">{{Cite web |title=History - City Civil and Sessions Court, Mumbai |url=http://ecourts.gov.in/mumbai/citycivil |access-date=29 June 2015 |publisher=District Courts of India}}</ref> <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ]] ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=30 June 2018 |title=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/ |access-date=5 July 2018 |publisher=UNESCO}}</ref> '''ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ''' ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{https://www.worldheritageexplorer.org/sites/victorian_gothic_and_art_deco_ensembles_of_mumbai.html}}</ref> == UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ === ==== ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) * ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ: ** [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] ** ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ** ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ * ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ * [[ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ|ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ|ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] * ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ==== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ==== * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ * ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ * ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ * ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ * ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ==== ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ==== * ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್ === ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ === * ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ * ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ * ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು * ಸೂನಾ ಮಹಲ್ * ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್ * ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery widths="220" heights="220"> ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_40_Bombay_High_Court.jpg|alt=Bombay High Court (Neo-Gothic)| ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_39_University.jpg|alt=Rajabai Clock Tower (Neo-Gothic)| [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] (ನವ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Maharashtra_State_Police_Head_Quarters,_Fort,_Mumbai.jpg|alt=Maharashtra Police Headquarters (Neo-Gothic)| [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Standard_Chartered_Bank_Building_(Grindlays_Bank).jpg|alt=Standard Chartered Bank Building (Neoclassical)| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_-_Army_and_Navy_Building.jpg|alt=Army and Navy Building (Neoclassical)| ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Western_Railway_Headquarter_Building_at_Churchgate_in_Mumbai.jpg|alt=Western Railway Headquarters Building (Indo-Saracenic)| ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Side_view_of_Eros_Cinema.jpg|alt=The Eros Cinema (Art Deco)| ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ) </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == # [https://www.flickr.com/photos/meckleychina/sets/72157620262447654/ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)] 09pkwsbgq48come6gnjru5n4mh6u7p3 1383278 1383277 2026-08-18T10:01:06Z Ashwini Rai K 98657 1383278 wikitext text/x-wiki   [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ '''ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ''' . <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai |url=https://whc.unesco.org/en/list/1480/ |access-date=2023-08-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ]] ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=List of Buildings, Architectural Styles & Maps of the UNESCO Precinct – Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/list-of-buildings-architectural-styles-maps-of-the-unesco-precinct/ |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Research {{!}} Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/#unesco |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Weltkulturerbe.svg|thumb|291x291px| ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ]] ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). <ref name="DCOfficialWeb">{{Cite web |title=History - City Civil and Sessions Court, Mumbai |url=http://ecourts.gov.in/mumbai/citycivil |access-date=29 June 2015 |publisher=District Courts of India}}</ref> <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ]] ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=30 June 2018 |title=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/ |access-date=5 July 2018 |publisher=UNESCO}}</ref> '''ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ''' ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{https://www.worldheritageexplorer.org/sites/victorian_gothic_and_art_deco_ensembles_of_mumbai.html}}</ref> == UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ === ==== ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) * ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ: ** [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] ** ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ** ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ * ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ * [[ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ|ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ|ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] * ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ==== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ==== * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ * ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ * ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ * ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ * ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ==== ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ==== * ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್ === ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ === * ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ * ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ * ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು * ಸೂನಾ ಮಹಲ್ * ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್ * ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery widths="220" heights="220"> ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_40_Bombay_High_Court.jpg|alt=Bombay High Court (Neo-Gothic)| ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_39_University.jpg|alt=Rajabai Clock Tower (Neo-Gothic)| [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] (ನವ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Maharashtra_State_Police_Head_Quarters,_Fort,_Mumbai.jpg|alt=Maharashtra Police Headquarters (Neo-Gothic)| [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Standard_Chartered_Bank_Building_(Grindlays_Bank).jpg|alt=Standard Chartered Bank Building (Neoclassical)| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_-_Army_and_Navy_Building.jpg|alt=Army and Navy Building (Neoclassical)| ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Western_Railway_Headquarter_Building_at_Churchgate_in_Mumbai.jpg|alt=Western Railway Headquarters Building (Indo-Saracenic)| ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Side_view_of_Eros_Cinema.jpg|alt=The Eros Cinema (Art Deco)| ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ) </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == # [https://www.flickr.com/photos/meckleychina/sets/72157620262447654/ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)] 5vl3zk54m8oisrg43k08fnesfy4w6xa 1383279 1383278 2026-08-18T10:02:18Z Ashwini Rai K 98657 1383279 wikitext text/x-wiki   [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ '''ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ''' . <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai |url=https://whc.unesco.org/en/list/1480/ |access-date=2023-08-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ]] ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=List of Buildings, Architectural Styles & Maps of the UNESCO Precinct – Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/list-of-buildings-architectural-styles-maps-of-the-unesco-precinct/ |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Research {{!}} Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/#unesco |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Weltkulturerbe.svg|thumb|291x291px| ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ]] ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). <ref name="DCOfficialWeb">{{Cite web |title=History - City Civil and Sessions Court, Mumbai |url=http://ecourts.gov.in/mumbai/citycivil |access-date=29 June 2015 |publisher=District Courts of India}}</ref> <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ]] ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=30 June 2018 |title=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/ |access-date=5 July 2018 |publisher=UNESCO}}</ref> '''ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ''' ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{https://www.worldheritageexplorer.org/sites/victorian_gothic_and_art_deco_ensembles_of_mumbai.html}}</ref> == UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ === ==== ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) * ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ: ** [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] ** ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ** ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ * ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ * [[ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ|ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ|ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] * ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ==== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ==== * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ * ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ * ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ * ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ * ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ==== ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ==== * ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್ === ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ === * ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ * ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ * ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು * ಸೂನಾ ಮಹಲ್ * ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್ * ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery widths="220" heights="220"> ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_40_Bombay_High_Court.jpg|alt=Bombay High Court (Neo-Gothic)| ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_39_University.jpg|alt=Rajabai Clock Tower (Neo-Gothic)| [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] (ನವ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Maharashtra_State_Police_Head_Quarters,_Fort,_Mumbai.jpg|alt=Maharashtra Police Headquarters (Neo-Gothic)| [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Standard_Chartered_Bank_Building_(Grindlays_Bank).jpg|alt=Standard Chartered Bank Building (Neoclassical)| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_-_Army_and_Navy_Building.jpg|alt=Army and Navy Building (Neoclassical)| ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Western_Railway_Headquarter_Building_at_Churchgate_in_Mumbai.jpg|alt=Western Railway Headquarters Building (Indo-Saracenic)| ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Side_view_of_Eros_Cinema.jpg|alt=The Eros Cinema (Art Deco)| ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ) </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == # [https://www.flickr.com/photos/meckleychina/sets/72157620262447654/ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)] gzvofu97g7e9q0lpsxfmarzwk96c1bl 1383280 1383279 2026-08-18T10:03:26Z Ashwini Rai K 98657 1383280 wikitext text/x-wiki   [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ '''ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ''' . <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai |url=https://whc.unesco.org/en/list/1480/ |access-date=2023-08-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ]] ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.<ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref>ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Research {{!}} Art Deco |url=https://www.artdecomumbai.com/research/#unesco |access-date=2018-07-24 |website=www.artdecomumbai.com |language=en-US}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Weltkulturerbe.svg|thumb|291x291px| ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ]] ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). <ref name="DCOfficialWeb">{{Cite web |title=History - City Civil and Sessions Court, Mumbai |url=http://ecourts.gov.in/mumbai/citycivil |access-date=29 June 2015 |publisher=District Courts of India}}</ref> <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ]] ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=30 June 2018 |title=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/ |access-date=5 July 2018 |publisher=UNESCO}}</ref> '''ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ''' ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{https://www.worldheritageexplorer.org/sites/victorian_gothic_and_art_deco_ensembles_of_mumbai.html}}</ref> == UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ === ==== ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) * ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ: ** [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] ** ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ** ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ * ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ * [[ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ|ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ|ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] * ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ==== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ==== * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ * ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ * ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ * ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ * ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ==== ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ==== * ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್ === ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ === * ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ * ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ * ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು * ಸೂನಾ ಮಹಲ್ * ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್ * ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery widths="220" heights="220"> ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_40_Bombay_High_Court.jpg|alt=Bombay High Court (Neo-Gothic)| ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_39_University.jpg|alt=Rajabai Clock Tower (Neo-Gothic)| [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] (ನವ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Maharashtra_State_Police_Head_Quarters,_Fort,_Mumbai.jpg|alt=Maharashtra Police Headquarters (Neo-Gothic)| [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Standard_Chartered_Bank_Building_(Grindlays_Bank).jpg|alt=Standard Chartered Bank Building (Neoclassical)| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_-_Army_and_Navy_Building.jpg|alt=Army and Navy Building (Neoclassical)| ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Western_Railway_Headquarter_Building_at_Churchgate_in_Mumbai.jpg|alt=Western Railway Headquarters Building (Indo-Saracenic)| ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Side_view_of_Eros_Cinema.jpg|alt=The Eros Cinema (Art Deco)| ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ) </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == # [https://www.flickr.com/photos/meckleychina/sets/72157620262447654/ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)] 02xk7xb54stm3fqoxefpmo5akgpnb8l 1383281 1383280 2026-08-18T10:04:28Z Ashwini Rai K 98657 1383281 wikitext text/x-wiki   [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ '''ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ''' . <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai |url=https://whc.unesco.org/en/list/1480/ |access-date=2023-08-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ]] ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.<ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref>ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Weltkulturerbe.svg|thumb|291x291px| ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ]] ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). <ref name="DCOfficialWeb">{{Cite web |title=History - City Civil and Sessions Court, Mumbai |url=http://ecourts.gov.in/mumbai/citycivil |access-date=29 June 2015 |publisher=District Courts of India}}</ref> <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ]] ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=30 June 2018 |title=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/ |access-date=5 July 2018 |publisher=UNESCO}}</ref> '''ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ''' ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{https://www.worldheritageexplorer.org/sites/victorian_gothic_and_art_deco_ensembles_of_mumbai.html}}</ref> == UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ === ==== ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) * ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ: ** [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] ** ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ** ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ * ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ * [[ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ|ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ|ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] * ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ==== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ==== * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ * ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ * ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ * ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ * ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ==== ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ==== * ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್ === ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ === * ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ * ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ * ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು * ಸೂನಾ ಮಹಲ್ * ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್ * ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery widths="220" heights="220"> ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_40_Bombay_High_Court.jpg|alt=Bombay High Court (Neo-Gothic)| ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_39_University.jpg|alt=Rajabai Clock Tower (Neo-Gothic)| [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] (ನವ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Maharashtra_State_Police_Head_Quarters,_Fort,_Mumbai.jpg|alt=Maharashtra Police Headquarters (Neo-Gothic)| [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Standard_Chartered_Bank_Building_(Grindlays_Bank).jpg|alt=Standard Chartered Bank Building (Neoclassical)| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_-_Army_and_Navy_Building.jpg|alt=Army and Navy Building (Neoclassical)| ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Western_Railway_Headquarter_Building_at_Churchgate_in_Mumbai.jpg|alt=Western Railway Headquarters Building (Indo-Saracenic)| ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Side_view_of_Eros_Cinema.jpg|alt=The Eros Cinema (Art Deco)| ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ) </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == # [https://www.flickr.com/photos/meckleychina/sets/72157620262447654/ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)] 7i78cxolsi084xxcuu1k8wf97nb4721 1383282 1383281 2026-08-18T10:05:17Z Ashwini Rai K 98657 1383282 wikitext text/x-wiki   [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ '''ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ''' . <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai |url=https://whc.unesco.org/en/list/1480/ |access-date=2023-08-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ]] ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Weltkulturerbe.svg|thumb|291x291px| ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ]] ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). <ref name="DCOfficialWeb">{{Cite web |title=History - City Civil and Sessions Court, Mumbai |url=http://ecourts.gov.in/mumbai/citycivil |access-date=29 June 2015 |publisher=District Courts of India}}</ref> <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ]] ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=30 June 2018 |title=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/ |access-date=5 July 2018 |publisher=UNESCO}}</ref> '''ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ''' ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{https://www.worldheritageexplorer.org/sites/victorian_gothic_and_art_deco_ensembles_of_mumbai.html}}</ref> == UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ === ==== ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) * ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ: ** [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] ** ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ** ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ * ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ * [[ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ|ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ|ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] * ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ==== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ==== * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ * ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ * ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ * ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ * ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ==== ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ==== * ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್ === ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ === * ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ * ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ * ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು * ಸೂನಾ ಮಹಲ್ * ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್ * ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery widths="220" heights="220"> ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_40_Bombay_High_Court.jpg|alt=Bombay High Court (Neo-Gothic)| ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_39_University.jpg|alt=Rajabai Clock Tower (Neo-Gothic)| [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] (ನವ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Maharashtra_State_Police_Head_Quarters,_Fort,_Mumbai.jpg|alt=Maharashtra Police Headquarters (Neo-Gothic)| [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Standard_Chartered_Bank_Building_(Grindlays_Bank).jpg|alt=Standard Chartered Bank Building (Neoclassical)| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_-_Army_and_Navy_Building.jpg|alt=Army and Navy Building (Neoclassical)| ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Western_Railway_Headquarter_Building_at_Churchgate_in_Mumbai.jpg|alt=Western Railway Headquarters Building (Indo-Saracenic)| ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Side_view_of_Eros_Cinema.jpg|alt=The Eros Cinema (Art Deco)| ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ) </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == # [https://www.flickr.com/photos/meckleychina/sets/72157620262447654/ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)] pd7760t3jgdjood6dkkhkhnzg3a1hxl 1383285 1383282 2026-08-18T10:08:34Z Ashwini Rai K 98657 1383285 wikitext text/x-wiki   [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ '''ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ''' . <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai |url=https://whc.unesco.org/en/list/1480/ |access-date=2023-08-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ,<ref name="UNESCOPage" /> ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ]] ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Weltkulturerbe.svg|thumb|291x291px| ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ]] ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). <ref name="DCOfficialWeb">{{Cite web |title=History - City Civil and Sessions Court, Mumbai |url=http://ecourts.gov.in/mumbai/citycivil |access-date=29 June 2015 |publisher=District Courts of India}}</ref> <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ]] ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=30 June 2018 |title=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/ |access-date=5 July 2018 |publisher=UNESCO}}</ref> '''ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ''' ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{https://www.worldheritageexplorer.org/sites/victorian_gothic_and_art_deco_ensembles_of_mumbai.html}}</ref> == UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ === ==== ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) * ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ: ** [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] ** ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ** ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ * ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ * [[ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ|ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ|ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] * ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ==== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ==== * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ * ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ * ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ * ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ * ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ==== ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ==== * ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್ === ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ === * ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ * ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ * ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು * ಸೂನಾ ಮಹಲ್ * ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್ * ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery widths="220" heights="220"> ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_40_Bombay_High_Court.jpg|alt=Bombay High Court (Neo-Gothic)| ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_39_University.jpg|alt=Rajabai Clock Tower (Neo-Gothic)| [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] (ನವ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Maharashtra_State_Police_Head_Quarters,_Fort,_Mumbai.jpg|alt=Maharashtra Police Headquarters (Neo-Gothic)| [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Standard_Chartered_Bank_Building_(Grindlays_Bank).jpg|alt=Standard Chartered Bank Building (Neoclassical)| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_-_Army_and_Navy_Building.jpg|alt=Army and Navy Building (Neoclassical)| ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Western_Railway_Headquarter_Building_at_Churchgate_in_Mumbai.jpg|alt=Western Railway Headquarters Building (Indo-Saracenic)| ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Side_view_of_Eros_Cinema.jpg|alt=The Eros Cinema (Art Deco)| ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ) </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == # [https://www.flickr.com/photos/meckleychina/sets/72157620262447654/ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)] 0pcuieyh09rkqb1785q681cr1pqwk5p 1383287 1383285 2026-08-18T10:09:48Z Ashwini Rai K 98657 1383287 wikitext text/x-wiki   [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಂಬೈ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಖಾಸಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೇ '''ಮುಂಬೈನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ''' . <ref>{{Cite web |last= |first= |title=Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai |url=https://whc.unesco.org/en/list/1480/ |access-date=2023-08-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ,<ref name="UNESCOPage" /> ಇದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಪ್ಲನೇಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ರಿಕ್ಲಮೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನ]] ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.ಈ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಒಟ್ಟು 94 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Weltkulturerbe.svg|thumb|291x291px| ಕೆತ್ತಿದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ]] ಓವಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್, [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಫೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ (ಹಳೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದೆ). <ref name="DCOfficialWeb">{{Cite web |title=History - City Civil and Sessions Court, Mumbai |url=http://ecourts.gov.in/mumbai/citycivil |access-date=29 June 2015 |publisher=District Courts of India}}</ref> <ref name="UNESCOPage">{{Cite web |title=The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ |archive-date=16 March 2018 |access-date=29 June 2015 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180316011333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ "The Victorian & Art Deco Ensemble of Mumbai - UNESCO World Heritage Centre"]. UNESCO World Heritage Centre. Archived from [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5740/ the original] on 16 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 June</span> 2015</span>.</cite></ref> ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವೂ]] ಇದೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಓವಲ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಜೂನ್ 30, 2018 ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮನಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 42 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=30 June 2018 |title=Four sites added to UNESCO’s World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/1845/ |access-date=5 July 2018 |publisher=UNESCO}}</ref> '''ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಸಮರ್ಥನೆ''' ಮಾನದಂಡ (ii): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡೂ ಕಾಲಾನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜೋಡಣೆಯು ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಂಡಾಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮುಂಬೈನ ಐಕಾನಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಡೆಕೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾನದಂಡ (iv): ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಗೋಥಿಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಮೇಳಗಳು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಮೇಳಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓವಲ್ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಮೇಳಗಳು ಬಾಂಬೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಲು ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{https://www.worldheritageexplorer.org/sites/victorian_gothic_and_art_deco_ensembles_of_mumbai.html}}</ref> == UNESCO ದಿಂದ ಪರಂಪರೆಯ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ === ==== ಭಾರತೀಯ ನವ-ಗೋಥಿಕ್ (ಹಿಂದೂ ಗೋಥಿಕ್) ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * ನಗರ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಹಳೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ) * ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ: ** [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] ** ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ** ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಸಭಾಂಗಣ * ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕಟ್ಟಡ * ಎಸ್ಪ್ಲೆನೇಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ * [[ಡೇವಿಡ್ ಸಸೂನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮುಂಬಯಿ|ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಯಾಸೂನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಎಲ್ಫಿನ್ ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬಯಿ|ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] * ಇಂಡಿಯನ್ ಮರ್ಕೆಂಟೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ==== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ==== * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ * ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾರಂಜಿ * ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಕಟ್ಟಡ * ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ * ಸರ್ ಕೊವಾಸ್ಜಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಹಾಲ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ==== ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್ ==== * ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ್ ವಾಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ದಾರ್ ನಿವಾಸ್ === ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ === * ರೀಗಲ್ ಸಿನೆಮಾ * ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ * ಮೋಟಾಭೋಯ್ ಮಹಲು * ಸೂನಾ ಮಹಲ್ * ಕೇವಲ್ ಮಹಲ್ * ಓವಲ್ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು [[ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್, ಮುಂಬೈ|ಮೆರೈನ್ ಡ್ರೈವ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಮೆಟ್ರೋ ಐನೊಕ್ಸ್ ಸಿನೆಮಾಸ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery widths="220" heights="220"> ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_40_Bombay_High_Court.jpg|alt=Bombay High Court (Neo-Gothic)| ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_03-2016_39_University.jpg|alt=Rajabai Clock Tower (Neo-Gothic)| [[ರಾಜಾಬಾಯಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್, ಮುಂಬಯಿ|ರಾಜಬಾಯಿ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ]] (ನವ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Maharashtra_State_Police_Head_Quarters,_Fort,_Mumbai.jpg|alt=Maharashtra Police Headquarters (Neo-Gothic)| [[ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸೇಲರ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಮುಂಬಯಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]] (ನಿಯೋ-ಗೋಥಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Standard_Chartered_Bank_Building_(Grindlays_Bank).jpg|alt=Standard Chartered Bank Building (Neoclassical)| ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Mumbai_-_Army_and_Navy_Building.jpg|alt=Army and Navy Building (Neoclassical)| ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಟ್ಟಡ (ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್) ಚಿತ್ರ:Western_Railway_Headquarter_Building_at_Churchgate_in_Mumbai.jpg|alt=Western Railway Headquarters Building (Indo-Saracenic)| ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ (ಇಂಡೋ-ಸಾರ್ಸೆನಿಕ್) ಚಿತ್ರ:Side_view_of_Eros_Cinema.jpg|alt=The Eros Cinema (Art Deco)| ದಿ ಎರೋಸ್ ಸಿನೆಮಾ (ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ) </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == # [https://www.flickr.com/photos/meckleychina/sets/72157620262447654/ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಫ್ಲಿಕರ್ ಆಲ್ಬಮ್)] qrmuc6l8ttr3jeeqbgfez7l5j24adzs 3 180466 1383286 2026-08-18T10:08:44Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1383286 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=BKHADAGALI}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೮, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 22ujc7baswf6rdj4jj15w66e37kj2lt 0 180467 1383288 2026-08-18T10:17:26Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|Greek Catholic church in Lviv, Ukraine}} {{Infobox church | name = ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ | infobox_width = | image = Sobor Sv Yura Lviv.JPG | image_size = 280 | caption = ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಲ್ವಿವ್, ಉಕ್ರೇನ್‌. | map_type = | map_size = | pushp... 1383288 wikitext text/x-wiki {{Short description|Greek Catholic church in Lviv, Ukraine}} {{Infobox church | name = ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ | infobox_width = | image = Sobor Sv Yura Lviv.JPG | image_size = 280 | caption = ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಲ್ವಿವ್, ಉಕ್ರೇನ್‌. | map_type = | map_size = | pushpin_caption = | location = | geo = | latitude = | longitude = | denomination = ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ | sui_iuris_church = ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ | churchmanship = | province = ಲ್ವಿವ್‌ನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆರ್ಚ್‌ಎಪಾರ್ಕಿ | district = | consecrated = | status = ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ | functional_status = | heritage_designation = | leadership = | website = | architect = ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಮೆರೆಟಿನ್ | architectural_type = | style = ಬರೋಕ್-ರೊಕೊಕೊ | facade_direction = | groundbreaking = 1744 | completed = 1760 | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | designated = | archbishop = ಇನೋರ್ ವೋಜ್ನಿಯಾಕ್ }} '''ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್''' (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Собор святого Юра, ಲಿಪ್ಯಂತರ: Sobor sviatoho Yura) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಲ್ವಿವ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬರೋಕ್–ರೊಕೊಕೊ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ನಗರವನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ 1744ರಿಂದ 1760ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 13ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಹಲವು ಬಾರಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಮತ್ತು ಧ್ವಂಸಕಾರರ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. 19ನೇ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮಾತೃ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಬೆಟ್ಟ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Святоюрська гора, ಲಿಪ್ಯಂತರ: Sviatoyurs'ka hora) ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು 1280ರಿಂದಲೇ ಒಂದು ಚರ್ಚ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಾಲಿಚ್–ವೊಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಮೂಲ ಮರದ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1340ರಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಕ್ಯಾಸಿಮಿರ್ ಮೂರನೇ ನಾಶಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಶೈಲಿಯ ಬಸಿಲಿಕಾ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1642ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಬಿಷಪ್ ಅರ್ಸೆನಿ ಝೆಲಿಬೋರ್ಸ್ಕಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1700ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಶುಮ್ಲಾನ್ಸ್ಕಿ ಅವರು 1596ರ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲ್ವಿವ್ ಆರ್ಚ್‌ಡಯಾಸಿಸ್‌ನ್ನು ಹೋಲಿ ಸೀಗೆ, ಅಂದರೆ ರೋಮ್‌ನ ಪೋಪ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಹಳೆಯ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಶೆಪ್ಟಿಟ್ಸ್ಕಿ ಅವರು 1746ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಲಿಯೋ ಶೆಪ್ಟಿಟ್ಸ್ಕಿ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಲ್ವಿವ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಂತರ, ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮಾತೃ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿತು. ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ದಮನ ನಡೆಸಿದರು. 1945ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಲ್ವಿವ್‌ನ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಜೋಸಿಫ್ ಸ್ಲಿಪಿಜ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. 1946ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲ್ವಿವ್ ಸೈನಡ್ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಭೆಯು ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಲ್ವಿವ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ ಸೇಂಟ್ ಯೂರಿಯಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಲ್ವಿವ್–ಟೆರ್ನೊಪಿಲ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಾತೃ ಚರ್ಚ್‌ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. 1989ರಲ್ಲಿ ಪೆರೆಸ್ಟ್ರೊಯಿಕಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಚರ್ಚ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಲ್ವಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಮೇಲಿನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಈ ಚರ್ಚ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ 400ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮೇಜರ್ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಕೀವ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ “ಲ್ವಿವ್‌ನ ಮೇಜರ್ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್” ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವು “ಕೀವ್–ಹಾಲಿಚ್‌ನ ಮೇಜರ್ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್” ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಲ್ವಿವ್‌ನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆರ್ಚ್‌ಡಯಾಸಿಸ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಮೆರೆಟಿನ್ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ ಜೋಹಾನ್ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿನ್ಸೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಶಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿನ್ಸೆಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಸಂಹಾರಕ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಅವರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ಪಿನ್ಸೆಲ್ ಅವರ ಕೈಚಳಕದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೋಪ್ ಸೇಂಟ್ ಲಿಯೋ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಅವರ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಚರ್ಚ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರನ್ನು ಗಂಭೀರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಅಂಗಳದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಾಗಿ ಲುಕಾ ಡೊಲಿನ್ಸ್ಕಿ ರಚಿಸಿದ ಒಂದು ಐಕಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪೋಸ್ತಲರು ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಐಕಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ನೋವು, ಭಯ ಮತ್ತು ದೇವರಿಂದ ಶಾಶ್ವತತೆಯನ್ನು ಕೋರುವ ಆಳವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ವರ್ಜಿನ್ ಮೇರಿಯ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಐಕಾನ್. ಇದು 17ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದದ್ದು. 1674ರಲ್ಲಿ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಶುಮ್ಲಾನ್ಸ್ಕಿ ಅವರು ಇದನ್ನು ಟೆರೆಬೋವ್ಲಿಯಾ ನಗರದಿಂದ ಲ್ವಿವ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸೆಂಬ್ರಾಟೋವಿಚ್, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಆಂದ್ರೇ ಶೆಪ್ಟಿಟ್ಸ್ಕಿ, ಮೇಜರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಜೋಸಿಫ್ ಸ್ಲಿಪಿಜ್, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಸ್ಟರ್ನಿಯುಕ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮೈರೊಸ್ಲಾವ್ ಇವಾನ್ ಲುಬಾಚಿವ್ಸ್ಕಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೋಪುರ, ಬರೋಕ್ ಶೈಲಿಯ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಅರಮನೆ, ಅಧ್ಯಾಯ ಭವನ ಮತ್ತು ಎರಡು ದ್ವಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಉದ್ಯಾನವೂ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಂಶಗಳು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. jnbv8ww7ou1ir6m3tbre09qhdt1ahvy 1383289 1383288 2026-08-18T10:22:03Z Santhosh Notagar99 82732 1383289 wikitext text/x-wiki {{Short description|Greek Catholic church in Lviv, Ukraine}} {{Infobox church | name = ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ | infobox_width = | image = Sobor Sv Yura Lviv.JPG | image_size = 280 | caption = ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಲ್ವಿವ್, ಉಕ್ರೇನ್‌. | map_type = | map_size = | pushpin_caption = | location = | geo = | latitude = | longitude = | denomination = ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ | sui_iuris_church = ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ | churchmanship = | province = ಲ್ವಿವ್‌ನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆರ್ಚ್‌ಎಪಾರ್ಕಿ | district = | consecrated = | status = ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ | functional_status = | heritage_designation = | leadership = | website = | architect = ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಮೆರೆಟಿನ್ | architectural_type = | style = ಬರೋಕ್-ರೊಕೊಕೊ | facade_direction = | groundbreaking = 1744 | completed = 1760 | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | designated = | archbishop = ಇನೋರ್ ವೋಜ್ನಿಯಾಕ್ }} '''ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್''' (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Собор святого Юра, ಲಿಪ್ಯಂತರ: Sobor sviatoho Yura) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಲ್ವಿವ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬರೋಕ್–ರೊಕೊಕೊ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ನಗರವನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ 1744ರಿಂದ 1760ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 13ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಹಲವು ಬಾರಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಮತ್ತು ಧ್ವಂಸಕಾರರ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name=lvivbest>St. George Cathedral. [http://www.lvivbest.com/en/churches/george-cathedral Lviv Best Portal] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090412173630/http://www.lvivbest.com/en/churches/george-cathedral |date=2009-04-12 }} 29 January 2006.</ref> ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. 19ನೇ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮಾತೃ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name=nykolyshyn>Nykolyshyn, Yuriy. (2006) ''Lviv''. Apriori Press. Lviv, Ukraine. pg. 63, 67. {{ISBN|966-8256-09-3}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಬೆಟ್ಟ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Святоюрська гора, ಲಿಪ್ಯಂತರ: Sviatoyurs'ka hora) ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು 1280ರಿಂದಲೇ ಒಂದು ಚರ್ಚ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಾಲಿಚ್–ವೊಲ್ಹಿನಿಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಮೂಲ ಮರದ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1340ರಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಕ್ಯಾಸಿಮಿರ್ ಮೂರನೇ ನಾಶಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಶೈಲಿಯ ಬಸಿಲಿಕಾ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|title=Боротьба за книговидання в ранньомодерній Україні: конкуренція, прибутки, читачі, заборони|date=2026-01-26|url=https://tyzhden.ua/borotba-za-knyhovydannia-v-rannomodernij-ukraini-konkurentsiia-prybutky-chytachi-zaborony/|access-date=2026-01-27}}</ref> [[File:Sobor-sviatoho-yura-03.JPG|right|200px]] 1642ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಬಿಷಪ್ ಅರ್ಸೆನಿ ಝೆಲಿಬೋರ್ಸ್ಕಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1700ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಶುಮ್ಲಾನ್ಸ್ಕಿ ಅವರು 1596ರ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲ್ವಿವ್ ಆರ್ಚ್‌ಡಯಾಸಿಸ್‌ನ್ನು ಹೋಲಿ ಸೀಗೆ, ಅಂದರೆ ರೋಮ್‌ನ ಪೋಪ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಹಳೆಯ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=RFEAug72009>[https://www.rferl.org/a/SovietEra_Documents_Shed_Light_On_Suppression_Of_Ukrainian_Catholic_Church/1795023.html Soviet-Era Documents Shed Light On Suppression Of Ukrainian Catholic Church Soviet-Era Documents Shed Light On Suppression Of Ukrainian Catholic Church], ''[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]'', August 7, 2009</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಶೆಪ್ಟಿಟ್ಸ್ಕಿ ಅವರು 1746ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಲಿಯೋ ಶೆಪ್ಟಿಟ್ಸ್ಕಿ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಲ್ವಿವ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಂತರ, ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮಾತೃ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿತು.<ref>[http://www.risu.org.ua/eng/major.religions/greek.catholic/sterniuk/ Archbishop Volodymyr Sterniuk] {{webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20050420013332/http://www.risu.org.ua/eng/major.religions/greek.catholic/sterniuk/ |date=2005-04-20 }} at the [http://www.risu.org.ua Religious Information Service of Ukraine]</ref> ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ದಮನ ನಡೆಸಿದರು. 1945ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಲ್ವಿವ್‌ನ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಜೋಸಿಫ್ ಸ್ಲಿಪಿಜ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. 1946ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲ್ವಿವ್ ಸೈನಡ್ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಭೆಯು ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಲ್ವಿವ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ ಸೇಂಟ್ ಯೂರಿಯಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಲ್ವಿವ್–ಟೆರ್ನೊಪಿಲ್ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಾತೃ ಚರ್ಚ್‌ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. 1989ರಲ್ಲಿ ಪೆರೆಸ್ಟ್ರೊಯಿಕಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಚರ್ಚ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. 1990ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಲ್ವಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಮೇಲಿನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಈ ಚರ್ಚ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://news.ugcc.ua/en/news/his_beatitude_lubomyr_transfers_seal_of_patriarchal_curia_to_administrator_of_kyivhalych_major_archbishopric_video_added_59731.html|title=His Beatitude Lubomyr transfers seal of Patriarchal Curia to administrator of Kyiv-Halych Major Archbishopric (video added)|website=news.ugcc.ua|language=en|access-date=2020-04-09}}</ref> ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ 400ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮೇಜರ್ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಕೀವ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ “ಲ್ವಿವ್‌ನ ಮೇಜರ್ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್” ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವು “ಕೀವ್–ಹಾಲಿಚ್‌ನ ಮೇಜರ್ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್” ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಲ್ವಿವ್‌ನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆರ್ಚ್‌ಡಯಾಸಿಸ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಮೆರೆಟಿನ್ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ ಜೋಹಾನ್ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿನ್ಸೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಶಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿನ್ಸೆಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಸಂಹಾರಕ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಅವರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ಪಿನ್ಸೆಲ್ ಅವರ ಕೈಚಳಕದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೋಪ್ ಸೇಂಟ್ ಲಿಯೋ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಅವರ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಚರ್ಚ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರನ್ನು ಗಂಭೀರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಅಂಗಳದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಾಗಿ ಲುಕಾ ಡೊಲಿನ್ಸ್ಕಿ ರಚಿಸಿದ ಒಂದು ಐಕಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪೋಸ್ತಲರು ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಐಕಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ನೋವು, ಭಯ ಮತ್ತು ದೇವರಿಂದ ಶಾಶ್ವತತೆಯನ್ನು ಕೋರುವ ಆಳವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ವರ್ಜಿನ್ ಮೇರಿಯ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಐಕಾನ್. ಇದು 17ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದದ್ದು. 1674ರಲ್ಲಿ ಬಿಷಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ಶುಮ್ಲಾನ್ಸ್ಕಿ ಅವರು ಇದನ್ನು ಟೆರೆಬೋವ್ಲಿಯಾ ನಗರದಿಂದ ಲ್ವಿವ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸೆಂಬ್ರಾಟೋವಿಚ್, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಆಂದ್ರೇ ಶೆಪ್ಟಿಟ್ಸ್ಕಿ, ಮೇಜರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಜೋಸಿಫ್ ಸ್ಲಿಪಿಜ್, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಸ್ಟರ್ನಿಯುಕ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮೈರೊಸ್ಲಾವ್ ಇವಾನ್ ಲುಬಾಚಿವ್ಸ್ಕಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೋಪುರ, ಬರೋಕ್ ಶೈಲಿಯ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಅರಮನೆ, ಅಧ್ಯಾಯ ಭವನ ಮತ್ತು ಎರಡು ದ್ವಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಉದ್ಯಾನವೂ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಂಶಗಳು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == in4lokx4sll5u4vao5ruxsc3w75vczw 0 180468 1383294 2026-08-18T11:44:24Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{short description|Bell tower in Kyiv, Ukraine}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox historic site | name = Bell Tower of <br />ಸಂತ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ | native_name = Дзвіниця Софійського собору | native_name_lang = ಯುಕೆ | image = Дзвіниця собору Святої Софії в Києві, Україна.jpg | image_size = | caption = ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯ... 1383294 wikitext text/x-wiki {{short description|Bell tower in Kyiv, Ukraine}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox historic site | name = Bell Tower of <br />ಸಂತ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ | native_name = Дзвіниця Софійського собору | native_name_lang = ಯುಕೆ | image = Дзвіниця собору Святої Софії в Києві, Україна.jpg | image_size = | caption = ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಕೈವ್ ನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ | location =ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, 24, ಕೈವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | mapframe = | architect = [[Gottfried Johann Schädel]]<ref name="прав" /><ref>Відбудова у 1744–1748 роках</ref> | length = | width = | height = {{convert|76|m}} | beginning_label = ಪ್ರಾರಂಭ ದಿನಾಂಕ | beginning_date = 1699<ref name="прав" /><ref name="запов"/><ref name="софсоб">{{cite web|url=http://sofiyskiy-sobor.polnaya.info/ua/dzvinnycya_sofiivskogo_soboru.shtml|title=ДЗВІНИЦЯ|publisher=Національний історико-культурний заповідник «Софія Київська»|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314000702/http://sofiyskiy-sobor.polnaya.info/ua/dzvinnycya_sofiivskogo_soboru.shtml|archive-date=14 March 2014}}</ref><ref name="тех"/> | built = 1706<ref name="прав" /><ref name="запов" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /> | restored = 1744–1748 | coordinates = {{Coord|50|27|10.4|N|30|30|55.1|E|scale:30000|display=inline,title}} | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | WHS = | official_name = Saint-Sophia Cathedral | part_of = Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra | criteria = i, ii, iii, iv | ID = 527 | coordinates = | year = 1990 | extension = <!-- optional --> | danger = 2023 | area = <!-- optional --> | buffer_zone = <!-- optional --> | website = <!-- optional --> | pushpin_map = <!-- optional --> | map_caption = <!-- optional --> | map_size = <!-- optional --> | pushpin_relief = <!-- "1" for relief map - if available --> | child = yes | embedded = <!-- optional; use to embed another infobox template within this one, e.g. {{Location map many}} --> }} | designation1 = UKRAINE NATIONAL | designation1_number = 260072/2-Н | designation1_type = Architecture | designation1_offname = {{Lang|uk|Дзвіниця}} (''Bell tower'') }} ಕೈವ್ ನಲ್ಲಿರುವ '''ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ''ವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ (ಕೊಸಾಕ್) ಬರೊಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref name="уі" >Софійський собор та монастир. Україна Інкогніта. Архів оригіналу за 17 березня 2015. Процитовано 29 березня 2015.</ref><ref name="уі2" >Топ-10 Україна Інкогніта (2014). Дзвіниці. Україна Інкогніта. Архів оригіналу за 2 квітня 2015. Процитовано 29 березня 2015.</ref> ಇದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೈವ್ ನಗರದ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="уі2" /><ref>{{cite web|url=http://visitkiev.ua/place/42|title=Софія Київська|publisher=VisitKiev.ua|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411044329/http://visitkiev.ua/place/42|url-status=dead|archive-date=11 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://prostir.museum/ua/post/32822|title="Софія Київська" запрошує на вечірню екскурсію "Київ з оглядового майданчика Софійської дзвіниці"|last=Почайнінська|first=Олена|date=30 May 2014|publisher=Музейний простір|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402102439/http://prostir.museum/ua/post/32822|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಇದನ್ನು 1699-1706 ರಲ್ಲಿ <ref name="запов" >ДЗВІНИЦЯ. Національний історико-культурний заповідник «Софія Київська». Архів оригіналу за 14 березня 2014. Процитовано 29 березня 2015.</ref><ref name="тех" >Шокарев В. С. Науково-технічний супровід дзвіниці Софійського собору. — Збірник наукових праць [Полтавського національного технічного університету ім. Ю. Кондратюка]. Сер. : Галузеве машинобудування, будівництво. — 2013. — Т. 3(2). — С. 393–401.</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಇವಾನ್ ಮಜೆಪಾ ಅವರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="прав" /> ಗಾಟ್‌ಫ್ರೈಡ್ ಜೋಹಾನ್ ಸ್ಕಾಡೆಲ್ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು 1744–1748 ರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1851–1852 ರಲ್ಲಿ ಡಯೋಸಿಸನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[:uk:Спарро Павло Іванович|ಪಾಲ್ ಸ್ಪಾರೊ]] ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="запов" /> ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಮೇಲಿನ ನಗರ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಕೈವ್ ನಲ್ಲಿ ಲಂಬವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ.<ref name="прав" /> ಇದು "ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಯಾರಣ್ಯ"ಸೋಫಿಯಾ ಆಫ್ ಕೈವ್" ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>Софійський собор. Національний заповідник «Софія Київська». Архів оригіналу за 29 березня 2015. Процитовано 29 березня 2015.</ref> ಈ ಗೋಪುರವನ್ನು UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ ಎಂದು ಸಂಖ್ಯೆ 527 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ (ಸಂತ ಸೋಫಿಯಾದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ).<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/527%20Kiev:|title=Kiev: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kiev-Pechersk Lavra|publisher=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402125749/http://whc.unesco.org/en/list/527%20Kiev:|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಾಜ್ಯ ನೋಂದಣಿ/ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಮಾರಕ.<ref>{{cite web|url=http://www.guoks.gov.ua/obyekty-kulturnoyi-spadshchyny-v-m-kyyevi|title=Об'єкти культурної спадщини в м. Києві|publisher=Управління охорони культурної спадщини|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112816/http://www.guoks.gov.ua/obyekty-kulturnoyi-spadshchyny-v-m-kyyevi|url-status=dead|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಎತ್ತರ 76 ಮೀಟರ್.<ref name="прав" /><ref name="запов" /><ref>Дзвіниця. Національний заповідник «Софія Київська». Архів оригіналу за 29 березня 2015. Процитовано 29 березня 2015.</ref><ref>{{cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/624-2003-%D0%BF#Text|title=Про затвердження Комплексної програми збереження об'єктів Національного заповідника "Софія Київська" на 2003–2010 роки|website=rada.gov.ua|date=29 March 2022}}</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ===ವಿವರಣೆ=== ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಗೋಪುರದ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೇಸ್ {{convert|20 by 14|m}} ಅಳತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎತ್ತರ {{convert|76|m}}. ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತವು 1.5 to 2 m (5 to 7 ft) ದಪ್ಪವಿರುವ ಅಡ್ಡ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಲಂಬ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎತ್ತರದ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರ ಗೋಡೆಯ ದಪ್ಪವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ - ಬಹುಶಃ ಮೊದಲನೆಯದರ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಕಮಾನು ಕಮಾನುಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಹಂತಗಳು ಅಂತರ-ಅಂತಸ್ತಿನ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೋಪುರವು ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಧಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಯ ಕಂಭಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="запов" /><ref name="тех" /> [[File:Національний заповідник «Софія Київська»10.jpg|thumb|ವಾಯುವಿಹಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಹ್ಯ ಗೋಡೆಯ ಅಲಂಕಾರ.]] ===ಸಂಯೋಜನೆ=== 1699–1706 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂಲ ರಚನೆಯಿಂದ, ಇಂದಿಗೂ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಒಂದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಕೆಳಗಿನ ಹಂತಗಳು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಭುಜಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಎರಡು ಮೇಲಿನ ಹಂತಗಳು ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಕುಪೋಲಾ ಏರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಶಿಲುಬೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳಿಂದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ನ ಕಾರ್ನಿಸ್‌ಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಲಂಬವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪಿಲಾಸ್ಟರ್ಗಳಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೂಡುಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಮೇಲಿನ ಮೂರು ಹಂತಗಳು ತೆರೆದ ಗಾಳಿ [[ಕಮಾನು]] ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಶೇಖರಣಾ ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಇದೆ.<ref name="запов" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /> [[File:Saint Sophia Cathedral in Kiev 006.jpg|thumb|ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಮೂರನೇ ಹಂತ (ಪೂರ್ವದ ಮುಂಭಾಗ); ನೀವು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸಂತ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಅವರ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.]] ===ಅಲಂಕಾರ=== ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಅಲಂಕಾರವು ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಗಾರೆ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವು ಬಾಸ್-ರಿಲೀಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಕೃತಿಗಳು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು, ಕ್ಯುಪಿಡ್ಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು, ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂವುಗಳು, ಹೂಗುಚ್ಛಗಳು, [[ಹಾರ]]ಗಳು, ಗೂಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಡಾಚಿನ್ಗಳು, ಹೆರಾಲ್ಡಿಕ್ ಎರಡು ತಲೆಯ ಹದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಸೋಫಿಯಾ ಸ್ಕ್ವೇರ್ (ಸೋಫಿಸ್ಕಾ ಪ್ಲೋಶ್ಚಾ) ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವ ಪೂರ್ವದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ದಿ ಅಪೊಸ್ತಲ್ ಮತ್ತು ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್/ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ - ಕೀವನ್ ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕರು - ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಠದ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ರಾಫೆಲ್ (ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ)/ಆರ್ಚಾಂಗೆಲ್ ರಾಫೆಲ್ ಮತ್ತು ಅಪೊಸ್ತಲ ತಿಮೋತಿ ಅವರ ಆಕೃತಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಪೋಷಕರಾದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ಸ್ ರಾಫೆಲ್ ಜಬೊರೊವ್ಸ್ಕಿ (1731–1747), ಮತ್ತು [[:uk:Тимофій (Щербацький)|ತಿಮೋತಿ ಶೆರ್ಬಾಟ್ಸ್ಕಿ]] (1748–1757) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂಭಾಗಗಳ ಸ್ಟಕೋ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಝೋವ್ಕ್ವಾ [[:uk:Стобенський Іван|ಇವಾನ್]] ನಿಂದ [[:uk:Стобенський Степан|ಸ್ಟೆಪನ್ ಸ್ಟೊಬೆನ್ಸ್ಕಿ]] ವರೆಗಿನ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದದ್ದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಟಕೋ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="прав" /><ref name="запов" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /> ===ಬಣ್ಣ ಯೋಜನೆ=== 1851–1852ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಗಳ ಬಣ್ಣ ಪಾಲಿಕ್ರೋಮ್ ಆಗಿತ್ತು. 1744–1748ರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ, ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು, ಗಾರೆ ಆಭರಣವನ್ನು ದಂತದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸಂತರು, ದೇವತೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು: ಮುಖ - ಹಳದಿ, ಕೂದಲು - ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳು - ಬಹುವರ್ಣ. ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ನಂತರ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಬಣ್ಣದ ಯೋಜನೆ ಇಂದಿಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರದ ಬಣ್ಣವು ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ದಂತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ತೀವ್ರತೆಯ ವೈಡೂರ್ಯದ ಟೋನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ವೈಡೂರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಚಿನ್ನದ ಕುಪೋಲಾದ ಕಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಸ್ನೇಹಶೀಲತೆಯ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="прав" /><ref name="запов" /><ref name="тех" /> ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಮೊದಲ ತಿಳಿದಿರುವ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ=== [[File:Софійський собор у 1651 році. Малюнок Абрагама ван Вестерфельда.jpg|left|thumb|ಎ. ವ್ಯಾನ್ ವೆಸ್ಟರ್‌ಫೆಲ್ಡ್ (1651) ಅವರ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ (ಬಲ).]] ಮೊದಲ ತಿಳಿದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು <ref>На плані Києва Ушакова (підписана «Колокольня»); див. прим. №&nbsp;16</ref> ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಆಧುನಿಕ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ನಿಂತಿತು.<ref name="еіу">Жарких М.І. Софійський монастир у Києві // Енциклопедія історії України. — К. : Наукова думка, 2012. — Т. 9. — С. 718–724. — ISBN 978-966-00-1290-5.</ref> ಮರದ ಬೆಲ್ ಟವರ್ ಅನ್ನು ಡಚ್ ಕಲಾವಿದನ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ [[:uk:Абрагам ವಾನ್ ವೆಸ್ಟರ್ಫೆಲ್ಡ್|ಅಬ್ರಹಾಂ ವ್ಯಾನ್ ವೆಸ್ಟರ್ಫೆಲ್ಡ್]] (1651) ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್ ಉಷಕೋವ್ (1695) ರ ಕೈವ್ ನಗರದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.kievograd.org/karty|title=Киевоград. Карты. 1695. План Ушакова|language=ru|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140918225455/http://www.kievograd.org/karty|url-status=live|archive-date=18 September 2014}}</ref> ಇದನ್ನು ಬಹುಶಃ 1633–1647ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋ ಮೊಹಿಲಾ ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು - ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರದೇಶವು ಎತ್ತರದ ಮರದ ಬೇಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="жарк17">{{cite web|url=http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/17Cent.html|title=Архітектурний ансамбль Софійського собору. Розпланування 17 ст.|author=Микола Жарких|publisher=Персональний сайт Миколи Жарких|access-date=31 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404060649/http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/17Cent.html|archive-date=4 April 2015}}</ref> ಈ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತಿನದ್ದಾಗಿತ್ತು,<ref name="еіу" /><ref>В деяких джерелах вказується, що триярусна&nbsp;— див. прим. №&nbsp;19</ref> ಮೊದಲ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧವೃತ್ತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಕಮಾನು ಇದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಲಾಗ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರೆದ ಗ್ಯಾಲರಿ ಇತ್ತು, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಕೆತ್ತಿದ ಬ್ಯಾಲಸ್ಟರ್ಗಳ ಪ್ಯಾರಪೆಟ್ ಇತ್ತು. ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಮೇಲೆ ದುಂಡಗಿನ ಕಿಟಕಿಗಳಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ - ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ರಂಧ್ರಗಳು ಇದ್ದವು. ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಮ್ಮಟವಿತ್ತು.<ref name="прав" /><ref name="жарк17" /> ೧೬೫೪ ಮತ್ತು ೧೬೫೬ ರಲ್ಲಿ ಕೈವ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಿರಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಅಲೆಪ್ಪೊದ ಪಾಲ್, ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಅವನು ನೋಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮರದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದನು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿದನು.<ref name="жарк17" /> 1697 ರಲ್ಲಿ ಮಠದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಕಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಮರದ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶವಾದವು.<ref name="прав" /><ref name="садиба">{{cite web|url=http://www.alyoshin.ru/Files/publika/ernst/ernst_kyiv_047.html|title=СТАРЕ МІСТО. САДИБА СОФІЙСЬКОГО СОБОРУ|author=За редакцією Федора Ернста|publisher=Київ. Провідник|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112114/http://www.alyoshin.ru/Files/publika/ernst/ernst_kyiv_047.html|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 1651 ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಚತುರ್ಭುಜಾಕೃತಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎತ್ತರದ ಮರದ ಕಟ್ಟಡವು ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿ=== ಹೊಸ ಬರೊಕ್ ಕಲ್ಲಿನ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು 1699 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1706 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇದು ಮಠದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="тех" /> ಹೆಟ್ಮನ್ ಇವಾನ್ ಮಜೆಪಾ ಅವರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ [[:uk:Варлаам (Ясинський)|ವರ್ಲಾಮ್ (ಯಾಸಿನ್ಸ್ಕಿ)]] ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯ ಹೆಸರು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಪಟ್ಟಣದ ನಿವಾಸಿ "ಕಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್" ಸವ್ವಾ ಯಾಕೋವ್ಲೆವ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮೊದಲು ಮೂರು ಹಂತದ ಸಣ್ಣ ಗುಮ್ಮಟದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಎತ್ತರದ ಶಿಲುಬೆ ಮತ್ತು ಶಿಲುಬೆಯಿಂದ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="прав" /><ref name="уі" /><ref name="запов" /><ref name="тех" /><ref name="жарк18">{{cite web|url=http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/18Cent.html|title=Архітектурний ансамбль Софійського собору. Формування барокового ансамблю у 18 ст.|author=Микола Жарких|publisher=Персональний сайт Миколи Жарких|access-date=31 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103035/http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/18Cent.html|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಸ್ಥಳವು ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದನ್ನು ನಿಯಮಗಳಿಂದ (ಚರ್ಚ್ ಕಾನೂನುಗಳು) ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನಗರ ಯೋಜನಾ ಸಮೂಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ: ಹೀಗಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ ಮಠದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದೊಂದಿಗೆ ದೃಶ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು: ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ, ಲಾಚ್ ಗೇಟ್ಸ್/ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್, [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೇಟ್, ಕೈವ್|ಗೋಲ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[:uk:Жидівські ворота|ಲ್ವಿವ್]].<ref name="прав" /><ref name="жарк19">{{cite web|url=http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/19Cent.html|title=Архітектурний ансамбль Софійського собору. Пристосування (кін. 18 – кін. 19 ст.)|author=Микола Жарких|publisher=Персональний сайт Миколи Жарких|access-date=31 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402114042/http://www.m-zharkikh.name/uk/Heritage/StSophiaEnsemble/19Cent.html|archive-date=2 April 2015}}</ref> [[File:Софіївський монастир у Києві. Акварель М. Сажина. 1840-ві рр..jpg|thumb|left|1812 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಸೋಫಿಯಾ ಬೆಲ್ ಟವರ್. ಎಂ. ಸಜಿನಾ ಅವರಿಂದ ಜಲವರ್ಣ, 1840 ರ ದಶಕ]] ೧೭೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲ್ಟವಾ ಕದನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳ ಗಂಭೀರ ಸಭೆಯು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಗಳ ಬಳಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ವಿಜಯೋತ್ಸವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು."<ref name="прав" /><ref name="софсоб" /> ಪ್ರಾಚೀನ ಕಂದರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ,<ref name="запов" /><ref name="тех" /> ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಹಂತಗಳು ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 1742 ರ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ಅದು ತೀವ್ರಗೊಂಡು ಇಡೀ ಕಟ್ಟಡದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ, 1744 ರಲ್ಲಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೋಹಾನ್ ಸ್ಕಾಡೆಲ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಹಂತ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಭಾಗವನ್ನು "ಬಹುತೇಕ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ" ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಹೊಸ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಹಂತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಬರೊಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ. ಇದನ್ನು ಗಿಲ್ಡೆಡ್ ಸ್ಪೈರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬರೊಕ್ ಗುಮ್ಮಟದಿಂದ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲಸವನ್ನು ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ರಾಫೆಲ್ ಜಬೊರೊವ್ಸ್ಕಿಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು 1748 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="прав" /><ref name="уі" /><ref name="запов" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /><ref name="садиба" /> 1786 ರಲ್ಲಿ ಮಠವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಮಠ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತಕರಣ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಚರ್ಚ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಸಹ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿತು. 1807 ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ ಟವರ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದು, ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು 1812 ರಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ "ಹೊಸ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಪ್ರಕಾರ" ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಗುಮ್ಮಟವು ಒಂದು ಶಿಖರವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಳತೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ಉತ್ತಮ ಅನುಪಾತವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕುಗ್ಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗಾಗಲೇ ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಚೌಕ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಇದು ಬಲಗೊಂಡಿತು.<ref name="прав" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /><ref name="садиба" /> [[File:Софійський собор вже із чотириярусною дзвіницею. Фото кінця ХІХ століття.jpg|thumb|ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಈಗಾಗಲೇ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋ.]] ===ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ: 1930 ರ ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿ=== ಹಿಂದಿನ ಸೋಫಿಯಾ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ 1851–1852 ರ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ನೋಟವು ಅದರ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ, 1850 ರಲ್ಲಿ ಕೈವ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ನಿಕೋಲಸ್ I ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯೋಸಿಸನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[:uk:Спарро Павло Іванович|ಪಾವ್ಲೊ ಸ್ಪಾರೊ]] (ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಫೆಡರ್ ಸೊಲ್ಂಟ್ಸೆವ್ ಸಹ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು) ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇದನ್ನು ಬರೊಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಎತ್ತರದ ಬರೊಕ್ ಪಿಯರ್-ಆಕಾರದ ಮರದ ಕುಪೋಲಾವನ್ನು ಗಿಲ್ಡೆಡ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಶೀಟ್‌ಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಹಂತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳ ಹಂತಗಳ ಗಾರೆ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿತು, ಆದರೆ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಎತ್ತರವು 76 ಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಇದು ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ, ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಆಧುನಿಕತೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="прав" /><ref name="запов" /><ref name="софсоб" /><ref name="тех" /><ref name="садиба" /> ಜನವರಿ 22, 1919 ರಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ನಡುವಿನ ಏಕೀಕರಣ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಗಳು ಮೊಳಗಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.pohlyad.com/istoria/n/74063|title=Злука УНР і ЗУНР: Як це було|last=Галечик|first=Володимир|date=22 January 2015|publisher=Новий Погляд|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315054113/http://www.pohlyad.com/istoria/n/74063|url-status=dead|archive-date=15 March 2015}}</ref> ===ಸೋವಿಯತ್ ಅವಧಿ=== 1930 ರಲ್ಲಿ, ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಲ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಭಾಗವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು 1926 ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹುಶಃ, ಮಜೆಪಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲ ಆಭರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದು ಉತ್ತಮ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. 1934 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಸೋಫಿಯಾ ಮಠದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.kplavra.kiev.ua/867.html|title=Історія Києво-Печерської Лаври та заповідника. XIX – XXI|publisher=Нацiональний Києво-Печерський iсторико-культурний заповiдник|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402111443/http://www.kplavra.kiev.ua/867.html|url-status=dead|archive-date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oko.kiev.ua/m29_k_stare_misto_sofiyskiy_monastir_kompleks.zsp|title=Софійський монастир (комплекс) (XI – XIX ст.)|publisher=ОКО|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115928/http://oko.kiev.ua/m29_k_stare_misto_sofiyskiy_monastir_kompleks.zsp|url-status=live|archive-date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lib.zt.ua/lira_2.html|title=Софія Київська (Київ)|publisher=Житомирська обласна універсальна наукова бібліотека ім. Олега Ольжича|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402141927/http://www.lib.zt.ua/lira_2.html|url-status=dead|archive-date=2 April 2015}}</ref><ref name="дзвони">{{cite web|url=http://www.radiosvoboda.org/content/article/1612013.html|title=Дзвони Київського Софійського собору|last=Перешило|first=Ірина|date=20 April 2009|publisher=Радіо Свобода|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152002/http://www.radiosvoboda.org/content/article/1612013.html|archive-date=2 April 2015}}</ref> [[File:Софіївський кафедральний собор 1911.jpg|thumb|right|1911 ರ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್]] ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ಅವು ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, 1950 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದ/ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಮುನ್ನೂರನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ನೋಟವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದಿಂದ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಹರಿದು, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್|ಲೆನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಟಂಕಸಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಮೈಕ್ರಾನ್-ದಪ್ಪದ ಚಿನ್ನದ ಸಿದ್ಧ ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು 1953 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಗಾರೆ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿವರಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="тех" /><ref name="фарба">{{cite web|url=http://kreschatic.kiev.ua/ua/4187/art/3812.html|title=Дзвіниця Софійського собору блакитно-біла|last=Логвин|first=Юрій|date=13 July 2001|publisher=Хрещатик|access-date=29 March 2015|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095010/http://kreschatic.kiev.ua/ua/4187/art/3812.html|url-status=dead}}</ref> 1972 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="прав" >ДЗВІНИЦЯ СОФІЙСЬКОГО СОБОРУ. Православний Київ. 23 березня 2011. Архів оригіналу за 2 квітня 2015. Процитовано 29 березня 2015.</ref><ref name="тех" /> ===ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿ=== [[File:St Sophia bell tower Kiev dome 2018 G3.jpg|thumb|ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಒಳಭಾಗ, ಎರಡನೇ ಹಂತದಿಂದ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತಗಳ ನೋಟ]] 1990 ರಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಬ್ಯಾನ್ಫ್, ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 14 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 527 ನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ರಚನೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/sessions/14COM|title=14th session of the Committee|date=7-12 December 1990|language=en|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150303183339/http://whc.unesco.org/en/sessions/14COM|archive-date=3 March 2015}}</ref> ಜುಲೈ 18, 1995 ರಂದು, ಸೋಫಿಯಾ ಚೌಕದ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ದ್ವಾರದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಗೋಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಕೈವ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ ರುಸ್-ಉಕ್ರೇನ್‌ನ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ - ಕೈವ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾರ್ಕೇಟ್) ವೊಲೊಡಿಮೈರ್ (ರೊಮಾನಿಯುಕ್) ಪಿತೃಪ್ರಧಾನರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (ಉಕ್ರೇನ್)|ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (ಪೊಲೀಸ್) ಥಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು,<ref>{{cite web|url=http://maidanua.org/arch/arch2011/1311227139.html|title=Чорний вівторок. Шістнадцять років по тому (/)|last=Римар|first=Ярина|date=21 July 2011|publisher=Майдан|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403014252/http://maidanua.org/arch/arch2011/1311227139.html|archive-date=3 April 2015}}</ref> ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಕೊನೆಯ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ 1997-2003 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ₴6 ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಹಂತದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಅನ್ನು ಇಂಜೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಲಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಮುಂಭಾಗದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದ್ರಾವಣವು ಆಂತರಿಕ ಆವರಣದ ಕಮಾನುಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಸುರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಕೆಲಸವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗುಮ್ಮಟದ ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಬಾಹ್ಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಜೂನ್ 27, 2003 ರಂದು, ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="відкриття">{{cite web|url=http://ukr.segodnya.ua/oldarchive/c2256713004f33f5c2256d55003895eb.html|title=ВПЕРВЫЕ ЗА 50 ЛЕТ СОФИЙСКАЯ КОЛОКОЛЬНЯ ОТКРЫТА ДЛЯ ПОСЕТИТЕЛЕЙ|date=1 April 2003|access-date=29 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402153127/http://ukr.segodnya.ua/oldarchive/c2256713004f33f5c2256d55003895eb.html|archive-date=2 April 2015}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2015 ರಂದು, "ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಂತ" ಉತ್ಸವದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಭಾಗವಾಗಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ "ಐ ಡ್ರೀಮ್" ಎಂಬ 3D ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಬೆಲ್ ಟವರ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://1tv.com.ua/uk/news/2015/04/04/67489|archive-url=https://archive.today/20150405102101/http://1tv.com.ua/uk/news/2015/04/04/67489|url-status=dead|archive-date=5 April 2015|title=На Софійській площі в Києві розпочалася "Французька весна"|date=4 April 2015|publisher=Перший Національний|access-date=5 April 2015}}</ref> 20 ನಿಮಿಷಗಳ ದೀಪಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಮೊಸಾಯಿಕ್ ಬೆಳಕಿನ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.radiosvoboda.org/content/news/26938776.html|title=У рамках "Французької весни" на Софійській площі влаштували світловий перформанс|date=5 April 2015|publisher=Радіо Свобода|access-date=5 April 2015}}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == *[[:uk:Дзвіниця Михайлівського Золотоверхого монастиря|The bell tower of St. Michael's Golden-Domed Monastery]] *[[:uk:Список найвищих будівель Києва|List of the tallest buildings in Kyiv]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{authority control}} [[Category:World Heritage Sites in Ukraine]] [[Category:Tourist attractions in Kyiv]] [[Category:Buildings and structures completed in 1706]] [[Category:Christian bell towers]] [[Category:Religious buildings and structures in Kyiv]] [[Category:Bell towers in Ukraine]] [[Category:Sophia Square]] [[Category:Shevchenkivskyi District, Kyiv]] [[Category:Volodymyrska Street]] [[Category:Baroque architecture in Kyiv]] [[Category:Symbols of Kyiv]] [[Category:Sophia of Kyiv]] [[Category:Architectural monuments of Ukraine of national importance in Kyiv]] [[Category:1706 establishments in Europe]] [[Category:18th-century establishments in Ukraine]] [[Category:Ukrainian Baroque church buildings]] 8bv8r9glhsmtck1rt4zfatfxpvt42cf