ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1076 1383424 1372390 2026-08-19T06:48:36Z Mallikarjun P B 100568 /* */ added Haveri, as bordered district 1383424 wikitext text/x-wiki '''ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ''' ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಕರಾವಳಿ]] [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆ [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]] ರಾಜ್ಯ, [[ಬೆಳಗಾವಿ]], [[ಧಾರವಾಡ]], [[ಹಾವೇರಿ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಹಾಗೂ [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]] ವಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಹುತೇಕ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಜಲಪಾತಗಳಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಜಾನಪದ ಕಲೆ "[[ಯಕ್ಷಗಾನ]]" ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಾಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳೂವ [[ಅಂಕೋಲಾ]] ಕೂಡ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದೆ.ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ೧೪,೩೭,೧೬೯ ಇದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ೭,೨೬,೨೫೬ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ೭,೧೦,೯೧೩).<ref>{{Cite web |title=Census of India: Primary Census Abstract |url=https://www.censusindia.gov.in/pca/default.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615020622/https://www.censusindia.gov.in/pca/default.aspx |archive-date=2013-06-15 |website=www.censusindia.gov.in}}</ref> [[File:Uttara Kannada District.png|thumb|centre]] ==ಇತಿಹಾಸ== ಇಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸ [[ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೌರ್ಯ]]ರ ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ (ಪ್ರ.ಶ.ಪು.೪-೩ನೆಯ ಶತಮಾನ). ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದೂ [[ಬನವಾಸಿ ಅಥವಾ ಇಂದಿನ ವನವಾಸಿ]] ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ [[ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ|ಅಶೋಕ]]ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಮಹಾವಂಶ, ದೀಪವಂಶ ಮೊದಲಾದ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಪ್ರ.ಶ.ಪು. ೨ ರಿಂದ ಪ್ರ.ಶ.೩ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾತವಾಹನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೆಂದು ಬನವಾಸಿಯ ಉತ್ಖನನಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಕೆಲವು ನಾಣ್ಯಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ೨ ಮತ್ತು ೩ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾತವಾಹನರ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಚಟುಕುಲದವರು ಇಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ೪ ರಿಂದ ೬ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕದಂಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕದಂಬರ ಅನಂತರ ಬಾದಾಮಿಯ ಚಾಲುಕ್ಯರು (೬-೮ನೆಯ ಶತಮಾನ), [[ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ]]ರೂ (೮-೧೦ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಆಳಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಕಲ್ಯಾಣದ [[ಚಾಲುಕ್ಯರು|ಚಾಲುಕ್ಯರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ [[ಜಿಲ್ಲೆ|ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಬಹುಭಾಗ [[ಬನವಾಸಿ]] ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಂದಿನ ಆಳರಸರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಬನವಾಸಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೧ ಮತ್ತು ೧೩ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಾನಗಲ್|ಹಾನಗಲ್ಲು]] ಮತ್ತು ಗೋವೆಯ ಕದಂಬರು ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮಂತರಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಾರಭ್ಯ ಸು.೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗ [[ವಿಜಯನಗರ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. ೧೭-೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೆಳದಿ]]ಯ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಬಿಳಗಿ, ಸ್ವಾದಿ, ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆ ಮೊದಲಾದ ಪಾಳಯಗಾರ ವಂಶದವರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ [[ಹೈದರಾಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]]ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಯಿತು. [[ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ]](೧೭೯೮ – ೧೭೯೯)ದಲ್ಲಿ, [[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]]ದ ಪತನವಾದ ನಂತರ, ೧೭೯೯ರ ಜುಲೈ ೮ರಂದು ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಆಡಳಿತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾರವಾರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಕಾಂಞಿಂಗಾಡು (ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ) ಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, "ಕೆನರಾ" ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂದು ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟಿತು. ಮಂಗಳೂರು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |last=ಪಿ.ಆರ್ |first=ಹರ್ಷವರ್ಧನ |title=ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಈಗ 220 ವರುಷ |url=https://www.prajavani.net/news/karnataka-news/dakshina-kannada-district-649675.html |access-date=2026-03-08 |website=Prajavani |language=kn}}</ref> ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ಮುನ್ರೋ <ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Sir_Thomas_Munro,_1st_Baronet]</ref> ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ೧೯೫೭ರವರೆಗೆ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಆಡಳಿತ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೧೮೫೭ರ ಸಿಫಾಯಿ ದಂಗೆ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ನಾರ್ತ್ ಕೆನರಾ ಮತ್ತು ಸೌತ್ ಕೆನರಾ ಎಂಬ ೨ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ನಾರ್ತ್ ಕೆನರಾವನ್ನು ಮುಂಬೈ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೂ, ಸೌತ್ ಕೆನರಾವನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೂ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂಬೈ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹತ್ತಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೊಸ್ಕರ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮುಂಬೈ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸಮಜಾಯಿಶಿ ನೀಡಿದರು. ಸು.೧೫೦ ವರ್ಷ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಭಾಷಾನುಗುಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ರಚನೆಯ ಅನಂತರ (1956) ಕರ್ನಾಟಕ (ಅಂದಿನ ಮೈಸೂರು) ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. ==ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ== ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರಿಂದ ಜಂಗಲ್ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ೧೯೧೪-೧೫ರಲ್ಲಿ ರೈತರ ಮೇಲೆ ವಿಪರೀತ ಕರ ಹೇರಲಾಯಿತು. ಮಾರಕ ರೋಗಗಳಾದ ಮಲೇರಿಯ, ಪ್ಲೇಗನಂತಹ ರೋಗ ಹಬ್ಬಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಯಿತು. ೧೯೦೧ರಲ್ಲಿ ೫೩,೦೭೧ ಇದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೯೩೧ರ ವೇಳೆಗೆ ೩೭,೦೦೦ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಜನ ಬೇಸರಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಮೂಲತಃ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರ ಕೇಸರಿಯ ಅಗ್ರಲೇಖನದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದರು. [[ಕನ್ನಡ ಸುವಾರ್ತೆ]] (೧೮೮೨), [[ಹವ್ಯಕ ಸುಬೋಧ]] (೧೮೯೫), [[ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಕಾನಡಾವೃತ್ತ]] (೧೯೧೬), [[ಕಾನಡಾ ಧುರೀಣ]], [[ಬಾಂಬೆಕ್ರಾನಿಕಲ್]] ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಜನರು ದೇಶವಿದೇಶದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೆದ್ದರು. ಮೊದಲು ತಿಲಕರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಜನ ತಿಲಕರ ಮರಣಾನಂತರ (೧೯೨೦) ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ನೇತೃತ್ತ್ವವಹಿಸಿದಾಗ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ (೧೯೦೬), ಅಸಹಕಾರ ಆಂದೋಲನ, ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ, ಅರಣ್ಯ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ, ಕರನಿರಾಕರಣೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಜಾತಿಮತಗಳನ್ನೆಣಿಸದೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದರು. ಅನೇಕರು ಶಾಲೆ ಕಾಲೇಜು ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆಸ್ತಿ ಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಜೈಲು ಸೇರಿದರು, ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಸಿರ್ಸಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಅಂಕೋಲ ಹೋರಾಟದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಾರಾಯಣ ಚಂದಾವರಕರ, ತಿಪ್ಪಯ್ಯ ಮಾಸ್ತರ, ಕಡವೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ, ವಾಮನ ಹೊರಿಕೆ, ಶಂಕರರಾವ್ ಗುಲ್ವಾಡಿ, ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕ, ನಾರಾಯಣ ಮರಾಠೆ, ಶಿರಳಗಿ ಸುಬ್ರಾಯಭಟ್ಟ, ಶೇಷಗಿರಿ ನಾರಾಯಣರಾವ್‌ ಕೇಶವೈನ್‌ (ಮೋಟಿನಸರ), ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ, ದೊಡ್ಮನೆ ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ, ಭವಾನಿಬಾಯಿ ಕಾನಗೋಡು, ಸೀತಾಬಾಯಿ ಮಡಗಾಂವಕರ, ಜೋಗಿ ಬೀರಣ್ಣ ನಾಯಕ, ಎನ್.ಜಿ.ಪೈ., ನಾರಾಯಣ ಪಿ ಭಟ್ಟ ಮೊದಲಾದವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನ ಮಾಡಿದ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ, ಕರನಿರಾಕರಣೆ ಚಳವಳಿ ಇವು ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದವು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಮೇಲೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿ ಮತ್ತು ಪಿ.ಎಸ್.ಕಾಮತರು ಮನವಿಯೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೪೦ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಉಳುವವನೆ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯ ಎಂಬ ಘೂೕಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಚುಟುಕು ಬ್ರಹ್ಮ ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ಧುರೀಣತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಅದನ್ನು ಒಂದು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರ ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ೧೯೪೦ರಿಂದ ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿಯವರು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಗಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿತು. ಆಗ [[ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿ]]ಯವರು ಸರ್ವೆಂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆಗ ಶೇಷಗಿರಿ ಪಿಕಳೆ ಮತ್ತು ದಯಾನಂದ ನಾಡಕರ್ಣಿಯವರು ರೈತಕೂಟದ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ರೈತರು ಬಲಿಷ್ಠಗೊಳ್ಳಲೂ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯರಾಗಲೂ ಇದು ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡಿತು. ಈ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಸಾವಿರಾರು ರೈತರು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಒಮ್ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದುಡಿದು ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು ==ಭೌಗೋಳಿಕ== [[ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿ|ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿಯವರು]] ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಬರೆದಿರುವ ಚುಟುಕ: <poem> ಒಂದು ಬದಿ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ, ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು ನಡು ಮಧ್ಯದಲಿ ಅಡಕೆ ತೆಂಗುಗಳ ಮಡಲು ಸಿರಿಗನ್ನಡದ ಚಪ್ಪರವೆ ನನ್ನ ಜಿಲ್ಲೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟುವೆನು ನಲ್ಲೆ </poem> ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಎರಡು ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಸಮುದ್ರದಂಚಿನಿಂದ 10-15ಕಿಮೀ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಸು.130ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಾಗಿರುವ [[ಕರಾವಳಿ]] ಘಟ್ಟದ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗ. ಅದರ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಗೋಡೆಯಂತೆ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಜಂಜುಕಲ್ಲಿನ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿ. ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಿಂದ ಹರಿದು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಕಾಳಿ, ಗಂಗಾವಳಿ, [[ಅಘನಾಶಿನಿ]], [[ಶರಾವತಿ]] ನದಿಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಹಸುರು ಹಾಸಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಬೆಳೆಸಿವೆ. [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಶರಾವತಿ, [[ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆ]]ಯ ಬಳಿ 252ಮೀ ಕೆಳಗೆ ದುಮುಕಿ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಯ ಉಂಚಳ್ಳಿ, ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿಯ ಮಾಗೋಡು, ಕಾಳಿನದಿಯ ಲಾಲಗುಳಿ, ಗಣೀಶಪಾಲ ಹೊಳೆಯ ಶಿವಗಂಗಾ ಜಲಪಾತಗಳೂ ನಿಸರ್ಗ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಸುಸುಬ್ಬಿಯಂಥ ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಜಲಪಾತಗಳಿವೆ. ಜೋಗದ ಶರಾವತಿ ಕಮರಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ (1948). ಇಲ್ಲಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶರಾವತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರ (1965) ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರ. ಕಾರವಾರದಿಂದ ಭಟ್ಕಳದವರೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡ ಕರಾವಳಿ ಮರಳುಮಯವಾಗಿದೆ. ಘಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ [[ಕಾರವಾರ]], [[ಅಂಕೋಲಾ|ಅಂಕೋ]]ಲಾ, [[ಕುಮಟಾ]], [[ಹೊನ್ನಾವರ]], [[ಭಟ್ಕಳ]] ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿವೆ. ಘಟ್ಟದ ಮೇಲೆ [[ಸಿರ್ಸಿ]], [[ಯಲ್ಲಾಪುರ]], [[ಸಿದ್ಧಾಪುರ]], [[ಹಳಿಯಾಳ]], [[ಜೋಯ್ಡಾ|ಜೊಯ್ಡ]] (ಸುಪ), [[ಮುಂಡಗೋಡು|ಮುಂಡಗೋಡ]] ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿವೆ. ಕರಾವಳಿಯ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದರೆ ಘಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಹವಾಮಾನ ಹಿತಕರ. ಕರಾವಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಖೆ ಹೆಚ್ಚು. ಘಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾದ ವಾಯುಗುಣವಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 2,836 ಮಿಮೀ. ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ 3,500mm ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ 5,000mm ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೇ.80ರಷ್ಟು ನೆಲ ಅರಣ್ಯಾವೃತ. ಅರಣ್ಯದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 8,15,057 ಹೆಕ್ಟೇರ್. 10,325 ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಾಗುವಾನಿ, ಮತ್ತಿ, ಹೊನ್ನೆ, ನಂದಿ ಮೊದಲಾದ ಗಟ್ಟಿ ಮರಗಳಲ್ಲದೆ ಬೆಂಕಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಮೃದು ಮರಗಳೂ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರವೂ ಇವೆ. ಬಿದಿರು ಹೇರಳವಾಗಿದೆ. ತೈಲಯುತ ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳೂ ಇವೆ. ಅಳಲೆ, ಸೀಗೆ, ಜೇನು, ಅರಗು, ಗೋಂದು, ಹಾಲ್ಮಡ್ಡಿ ಇವು ಅರಣ್ಯೋತ್ಪನ್ನಗಳು. ರಾಜ್ಯದ ಅರಣ್ಯೋತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಶೇ.65 ಭಾಗ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್, ಕಬ್ಬಿಣ, ಸುಣ್ಣದಶಿಲೆ ಜೇಡಿಮಣ್ಣು, ಇಲ್ಮನೈಟ್, ಗಾಜು, ಸಾಬೂನು, ಅಭ್ರಕ, ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖನಿಜಗಳು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಜೋಯ್ಡ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೊಡ್ಲಿಗವಿಗಳು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಪ್ಸರಕೊಂಡದಲ್ಲೂ, ಕುಮಟ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಯಾಣದಲ್ಲೂ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ನಿಕ್ಷೇಪವಿದೆ. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪಾದಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣವಲ್ಲದೆ ಇತರ ಲೋಹನಿಕ್ಷೇಪಗಳುಂಟು. ಯಾಣ ಮತ್ತಿತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣಶಿಲೆದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಲವೆಡೆ ಸ್ವರ್ಣಮಕ್ಷಿಕೆ ಬಿಳಿ ಜೇಡು ಇವೆ. == ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ವಿಭಜನೆ ಹೋರಾಟ== {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 2 | image1 = UK district without Sirsi.png | image2 = Proposed Sirsi District.png}} ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಿರ್ಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಚನೆಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದಶಕಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟವು 1980ರ ದಶಕದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಮಲೆನಾಡು) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಳಲು ಏನೆಂದರೆ, ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಕರಾವಳಿಯ ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಘಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾದ ಸಿರ್ಸಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 144 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಘಟ್ಟದ ವಿಭಾಗದ ಸವಾಲಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದಾಗಿ ಈ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಯಾಣದ ದೂರವು ಸಿರ್ಸಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಯಲ್ಲಾಪುರ, ಮುಂಡಗೋಡಿನಂತಹ ಒಳನಾಡಿನ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವನ್ನು ತಲುಪಲು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.<ref>Tug-of-war over creation of new Sirsi district | Mangaluru News - Times of India, [https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/tug-of-war-over-creation-of-new-sirsi-district/articleshow/78372804.cms]</ref> ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರವು, 10,000 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿಯ ಸಮಾನ ವಿತರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. [[File:Sirsi Educational District.png|centre|150px]] ಸಿರ್ಸಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬೇಡಿಕೆಯು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, 1990ರ ದಶಕದ ಮಹತ್ವದ ಜಿಲ್ಲಾ ಮರುಸಂಘಟನೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಗ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿರ್ಸಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದೂಡಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು: ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರ ರಾಜಕೀಯ ಒಮ್ಮತದ ಕೊರತೆ, ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಇರುವ ಕರ್ನಾಟಕ-ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಗಡಿ ವಿವಾದ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಉತ್ತರದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕಾರವಾರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಾವುದೇ ವಿಭಜನೆಯು ಭೂರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರ ಅದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ. ಸಿರ್ಸಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಹೋರಾಟದ ವೈಚಾರಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಡಾ. ವಿ.ಎಸ್. ಸೋಂಡೆ ಅವರಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಾಕಿದರು. ಎನ್.ಎಸ್. ಹೆಗಡೆ ಮಲೆನಳ್ಳಿ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು 2000ದ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.<ref>Separate Sirsi District : ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಿರಸಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಹೋರಾಟ! - Asianet Suvarna News, [https://kannada.asianetnews.com/karnataka-districts/preparing-again-for-separate-sirsi-district-in-uttara-kannada-grg-slgh2b]</ref> ಈ ಚಳುವಳಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಸಿರ್ಸಿ ಮಾಜಿ ಶಾಸಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸ್ಪೀಕರ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆ ಕಾಗೇರಿ ಅವರು, 2008 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಿರ್ಸಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕಾರವಾರದಿಂದ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲಾ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಕಾರವಾರ ಪರವಾಗಿದ್ದ ಸಚಿವರಾದ ಆರ್.ವಿ. ದೇಶಪಾಂಡೆ (ಹಳಿಯಾಳ ಶಾಸಕ) ಅವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ರಾಜಕೀಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ 3, 2010 ರಂದು, ಮಲೆನಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಎಂ.ಎಂ. ಭಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ನೂತನ ಜಿಲ್ಲಾ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿಯು, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಾರವಾರ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಸಿರ್ಸಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಮಲೆನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸಹಾಯಕ ಆಯುಕ್ತರ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>ಶಿರಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಬಂದ್‌ : ಎರಡು ದಶಕದ ಬೇಡಿಕೆ | Demands For separate sirsi Distrcits snr - Asianet Suvarna News, [https://kannada.asianetnews.com/karnataka-districts/demands-for-separate-sirsi-distrcits-snr-qp0g3i]</ref> ಈ ಚಳುವಳಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ರಾಜಕೀಯ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಆಂತರಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಿರ್ಸಿಯು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಭಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಳಿಯಾಳ, ಜೋಯಿಡಾ ಮತ್ತು ದಾಂಡೇಲಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿರೋಧವಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಕಾರವಾರಕ್ಕೆ ಒಲವು ತೋರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ನಗರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಾಮೀಪ್ಯವು ಹಳಿಯಾಳ, ದಾಂಡೇಲಿ, ಜೋಯಿಡಾ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸಿರ್ಸಿ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಹಳಿಯಾಳದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹಾಲಿ ಶಾಸಕರಾದ ಆರ್.ವಿ. ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವರು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[File:Yellapur-Mundagod-Banavasi.png|centre|150px|Yellapur-Mundagod-Banavasi]] ಸಿರ್ಸಿ-ಸಿದ್ದಾಪುರ ಶಾಸಕರು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರೆ, ಯಲ್ಲಾಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರಾದ ಶಿವರಾಮ್ ಹೆಬ್ಬಾರ್ ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ತಟಸ್ಥ ನಿಲುವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಮುಂಡಗೋಡ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಯಲ್ಲಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಂಚಿಕೇರಿ ಹೋಬಳಿ, ಮತ್ತು ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬನವಾಸಿ ಹೋಬಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೇ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಿರ್ಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಭಲ ಬೆಂಬಲಿಗರು, ಇದರಿಂದ ಯಲ್ಲಾಪುರ ಶಾಸಕರ ತಟಸ್ಥ ನಿಲುವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಗಳ ಗಣನೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಭಾವವು ಯಲ್ಲಾಪುರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರನ್ನು ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="toi_tug_of_war"/> [[File:Proposed Sirsi District.png|thumb|centre|150px]] ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಜಡತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಪರಿಷ್ಕೃತ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವಾದ ಹೊಸ ಸಿರ್ಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಸಿರ್ಸಿ ಉಪವಿಭಾಗದಿಂದ ಸಿರ್ಸಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಮುಂಡಗೋಡ, ಮತ್ತು ಯಲ್ಲಾಪುರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಿಂತ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಹಳಿಯಾಳ, ದಾಂಡೇಲಿ ಮತ್ತು ಜೋಯಿಡಾ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು — ಇವು ಕಾರವಾರವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗಡಿ ವಿವಾದದ ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿವೆ — ಈಗಿರುವ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಗಡಿ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಸಾಮೀಪ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಕ್ಷತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸಿರ್ಸಿಯನ್ನು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರ ಸ್ಥಳವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಕಡಿಮೆ ರಸ್ತೆ ದೂರಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುವಂತಿವೆ. ಸಿದ್ದಾಪುರ ಕೇವಲ 38 ಕಿ.ಮೀ., ಸೊರಬ 47 ಕಿ.ಮೀ., ಯಲ್ಲಾಪುರ 49 ಕಿ.ಮೀ., ಮತ್ತು ಮುಂಡಗೋಡ 55 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಂರಚನೆಯು, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು 55 ಕಿ.ಮೀ. ತ್ರಿಜ್ಯದೊಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದು, ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 3 | image3 = Proposed Shikaripur district.png | image1 = Proposed Sirsi District.png | image2 = Soraba Taluk.png}} ಸೊರಬವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಇರುವ ತರ್ಕವು ಅದರ ಹೋಬಳಿಗಳಾದ — ಜಡೆ, ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ, ಮತ್ತು ಕುಪ್ಪಗಡ್ಡೆ — ಬಲವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇವು ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಕ್ಷಣದ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸಿರ್ಸಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಡೆಗೆ, ಬಿಜೆಪಿಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದಾಗ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯ ವಿಭಜನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ರಾಜಕೀಯ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2009 ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದಾಗ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ಶಿಕಾರಿಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯು ನೆರೆಯ ಹಿರೇಕೆರೂರು ಮತ್ತು ರಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ (ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ), ಮತ್ತು ನೈಮತಿ ಮತ್ತು ಹೊನ್ನಾಳಿ (ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ) ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಸೊರಬವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ, ಬಿಎಸ್‌ವೈ ಅವರ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮೂಹದಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಲವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Shikaripur TP demands formation of new district - The Hindu, [https://www.hindu.com/news/national/karnataka/shikaripur-tp-demands-formation-of-new-district/article29975100.ece]{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Shimoga: ಶಿಕಾರಿಪುರ ಬಂದ್ ಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ - Udayavani, [https://udayavani.com/shimoga-news/Good-response-to-Shikaripura-Bandh-839603?lang=kn]</ref> ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರತೀ-ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಶಿಕಾರಿಪುರ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬಲವಾದ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಅಥವಾ ವೈಚಾರಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref>Karnataka: Locals urge State govt. to declare Sagar a district centre - The Hindu, [https://www.hindu.com/news/national/karnataka/karnataka-locals-urge-state-govt-to-declare-sagar-a-district-centre/article70066328.ece]{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಸಾಗರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ನೆರೆಯ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಒಲವು: ಹೊಸನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು ಸಾಗರಕ್ಕಿಂತ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ನಗರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ; ಶಿಕಾರಿಪುರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಬಲವಾದ ಜಿಲ್ಲಾ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ; ಮತ್ತು ಸಿದ್ದಾಪುರವು ಸಿರ್ಸಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ದುರ್ಬಲತೆಯು, ಸಾಗರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವು ಬಿಎಸ್‌ವೈ ಅವರದಕ್ಕಿಂತ ದುರ್ಬಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನವು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಕಾರಿಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದಾಗ ಶಿಕಾರಿಪುರ ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದರೆ, ಸೊರಬವು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಯಾವುದೇ ಆಯ್ಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸೊರಬದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಶಿಕಾರಿಪುರ ಅಥವಾ ಸಿರ್ಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸೊರಬದ ಜಡೆ, ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುಪ್ಪಗಡ್ಡೆ ಹೋಬಳಿಗಳ ಬಲವಾದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಜಾತಿ ಸಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ನೇರ ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಿರ್ಸಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾರೇಕೊಪ್ಪ ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಬಿ.ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ, ತಲೆಮಾರುಗಳ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೊರಬದ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಎಸ್‌ವೈ ಬೆಂಬಲಿತ ಶಿಕಾರಿಪುರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಿಂತ ಸಿರ್ಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಿಎಸ್‌ವೈ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. <ref>Bangarappa vs BSY: Face-off for fiefdom - The New Indian Express, [https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2009/Apr/29/bangarappa-vs-bsy-face-off-for-fiefdom-44981.html]</ref><ref>Battle for supremacy between feuding families of Shimoga - The New Indian Express, [https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2024/May/07/battle-for-supremacy-between-feuding-families-of-shimoga]</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 ರ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಸಿರ್ಸಿಯನ್ನು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಎಂದು ತಕ್ಷಣ ಘೋಷಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿವೆ.<ref>Sirsi New District: ಶಿರಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಆಗಲೇ ಬೇಕು! ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕ ಜನತೆಯ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ - Vijay Karnataka, [https://vijaykarnataka.com/news/uttara-kannada/sirsi-people-urges-to-declare-taluk-as-new-district-apart-from-uttara-kannada/articleshow/96494302.cms]</ref> 2023 ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಿರ್ಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭರವಸೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಹಾಲಿ ಸಿರ್ಸಿ ಶಾಸಕ ಭೀಮಣ್ಣ ಟಿ. ನಾಯ್ಕ (ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್) ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹಾಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆ ಕಾಗೇರಿ (ಬಿಜೆಪಿ) ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಗಳಿಸಿದ ವಿಜಯವನ್ನು, ವಿಭಜನೆಗೆ ಒಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆದೇಶವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗಿದೆ.<ref>Sirsi - Assembly Seat Details - Chanakyya, [https://chanakyya.com/Assembly-Details/Karnataka/Sirsi]</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸಿರ್ಸಿ ಶಾಸಕ (ಭೀಮಣ್ಣ ನಾಯ್ಕ) ಮತ್ತು ಸೊರಬ ಶಾಸಕ, ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ (ನಾಯ್ಕ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಿ), ಇಬ್ಬರೂ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಂತರ-ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Cabinet clears projects for Sorab and Bhadravati taluks, says Madhu Bangarappa - The Hindu, [https://www.hindu.com/news/national/karnataka/cabinet-clears-projects-for-sorab-and-bhadravati-taluks-says-madhu-bangarappa/article69768605.ece]{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಸಿರ್ಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿಯ ಸಂಚಾಲಕರಾದ ಎಂ.ಎಂ. ಭಟ್ ಕರೆಕೊಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಹೆಗಡೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಘಟ್ಟದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಾದ್ಯಂತ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಂತಹ ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಅಸಡ್ಡೆ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ನವೀಕೃತ ಒತ್ತಡವು ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತ ಘಟಕದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ, ಪಕ್ಷಾತೀತ ರಂಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಹಾಲಿ ಶಾಸಕ ಭೀಮಣ್ಣ ನಾಯ್ಕ, ಸಂಸದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆ ಕಾಗೇರಿ ಮತ್ತು ಜೆಡಿ(ಎಸ್) ನಾಯಕ ಉಪೇಂದ್ರ ಪೈ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರತಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.<ref>ಶಿರಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲೆ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಬಲ - Vijayavani, [https://www.vijayavani.net/shirsi-separate-district-struggle-strong]</ref><ref>ಶಿರಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ: ಸಿದ್ದಾಪುರ ಸಾಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡದಂತೆ ಉಪೇಂದ್ರ ಪೈ ಒತ್ತಾಯ - Vijay Karnataka, [https://vijaykarnataka.com/epaper/renewed-momentum-for-shirsi-district-movement-upendra-pais-compelling-statements/articleshow/123915841.cms]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಚಿವರಾದ ಶಿವರಾಜ್ ತಂಗಡಗಿ ಅವರು ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಜನರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ಸಚಿವರು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು.<ref>State govt. will consider demand for creation of Kadamba Kannada district, says Minister, [https://www.hindu.com/news/national/karnataka/state-govt-will-consider-demand-for-creation-of-kadamba-kannada-district-says-minister/article68992926.ece]</ref> ನವೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು, ವಿವರವಾದ ಭೂರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಒಮ್ಮುಖದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಸಿರ್ಸಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಈ ಚಳುವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ನಿರಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು ಸಂಕೀರ್ಣ, ಭೌಗೋಳಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ==ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ== [[ಶಿರಸಿ]]ಯು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 118996 ಹೆ. ನಿವ್ವಳ ಬಿತ್ತನೆ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 22,421 ಹೆ. ಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಭತ್ತ, ತೆಂಗು, ಕಬ್ಬು, ಅಡಕೆ, ಮೆಣಸು, ಏಲಕ್ಕಿ, ಬಾಳೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಬೆಳೆಗಳು. ಇವಲ್ಲದೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಡಂಬಿ, ಮಾವು, ಹುಣಸೆ, ನಿಂಬೆ, ಅನಾನಸು, ಹಲಸು, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಬಟಾಟೆ, ಬದನೆ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಜೋಳ, ಶೇಂಗಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭತ್ತ 82197 ಹೆ, ಜೋಳ 290 ಹೆ, ಕಬ್ಬು ೮೭೨ ಹೆ, ಅಡಕೆ 11160 ಹೆ, ತೆಂಗು 5907 ಹೆ, ಗೋಡಂಬಿ 1827 ಹೆ, ಮೆಣಸು 135 ಹೆ, ಮಾವು 1140 ಹೆ, ಬಾಳೆ 7245 ಹೆ, ಏಲಕ್ಕಿ 369ಹೆ, ಅನಾನಸ್ 315 ಹೆ, ಹಲಸು 206 ಹೆ, ಪರಂಗಿ 114.9 ಹೆ, ಹತ್ತಿ ೭೨೪೫ ಹೆನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅಡಕೆಯ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಏಲಕ್ಕಿ, ಕಾಳುಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ ಮೊದಲಾದ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.ಪಶುಪಾಲನೆಯೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಭಟ್ಕಳ]]ವು ಮಲ್ಲಿಗೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಳೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ವಾತಾವರಣವಿದೆ.ಭಟ್ಕಳ ಮಲ್ಲಿಗೆಯು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಿಗೂ ರಫ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿಕಾಂತ, ತಾಂಡೇಲ, ಖಾರ್ವಿ, ಗಾಬಿತ, ಅಂಬಿಗ, ಮೊಗೇರ, ಆಗೇರ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ದಾಲಜಿಗಳಷ್ಟೇ ಈ ವೃತ್ತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜಾತಿಯವರೂ ಮೀನು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ 118 ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ ಅರ್ಗಾ, ಭಟ್ಕಳ, ಬಿಣಗಾ, ಚೆಂಡಿಯೆ, ಗಂಗಾವಳಿ, ಕಾರವಾರ, ಹೊನ್ನಾವರ, ಖಾರವಿ, ಕೇಣಿ, ಕೋಡಾರ್, ಕುಮಟ, ಹೊಲನಗದ್ದೆ, ಮಾಜಾಳಿ, ಮಂಕಿ, ಮುರ್ಡೇಶ್ವರ, ಶಿರಾಲಿ,ಮತ್ತು ತದಡಿ. ಸಾಗರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ 30094 ಟನ್ ಹಿಡಿದರೆ, ಸಿಹಿನೀರಿನಲ್ಲಿ 249ಟನ್ ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ (2001). ಮರ ಕೊಯ್ಯುವ ಗಿರಣಿ, ಹಂಚಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ನೇಯ್ಗೆ, ಮೇಣದಬತ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಾಬೂನು ತಯಾರಿಕೆ, ವಾಹನ ದುರಸ್ತಿ, ಮುದ್ರಣ, ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸ, ಚಿನ್ನ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕೆಲಸ, ಬುಟ್ಟಿ, ಚಾಪೆ ಹೆಣೆಯುವಿಕೆ, ಬೆತ್ತದ ಹೆಣಿಗೆ, ಜೇನು ಸಾಕಣೆ, ಕೋಳಿ ಕುರಿ ಸಾಕಣೆ, ರೇಷ್ಮೆ, ಚರ್ಮದ ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗೆಡ್ಡೆ ತಯಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು 52 ಇವೆ. ದಾಂಡೇಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಗದದ ಕಾರ್ಖಾನೆ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ದಿಮೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ಲೈವುಡ್, ಫೆರೋಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಉದ್ದಿಮೆಗಳೂ ಇವೆ. ಕಾರವಾರ, ಬೆಲೆಕೇರಿ, ತದಡಿ, ಕುಮಟ, ಹೊನ್ನಾವರ, ಭಟ್ಕಳ-ಇವು ಮುಖ್ಯ ಬಂದರುಗಳು. ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಋತು ಬಂದರನ್ನು ಬೃಹತ್ತಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಬಳ್ಳಾರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಕಾರವಾರ ಬಂದರು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉದ್ದಿಮೆ== ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮ 15, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು 3, ಬಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ 2, ಇತರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು 66, ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು 13,243. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿವೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ಕೋಸ್ಟ್‌ ಪೇಪರ್ ಮಿಲ್ಸ್‌, ದಾಂಡೇಲಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ಲೈವುಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, ಜೈಹಿಂದ್ ಸಾಮಿಲ್, ಬಳ್ಳಾಪುರ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಸ್ ಲಿ., ಬಿಣಗಾದ, ದಾಂಡೇಲಿ ಫೆರೊ ಅಲಾಯ್ಸ್‌ ಪ್ರೈ.ಲಿ. ಇವು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು. ಇವಲ್ಲದೆ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು, ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಕರಕುಶಲ ಘಟಕಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಮಗ್ಗದ ಘಟಕಗಳು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ, ಹೆಂಚು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿವೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಘಟಕಗಳು, ದೋಣಿ ಕಟ್ಟುವ ಘಟಕಗಳು, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಘಟಕಗಳು ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ಘಟಕಗಳು, ಗಂಧ ಚಂದನ ಕೆತ್ತನೆಯ ಘಟಕಗಳು, ಮುದ್ರಣ ಘಟಕಗಳು, ನೂಲುವ ನೇಯುವ ಘಟಕಗಳು, ಜೇನು ಸಾಕಣೆ, ಬೆತ್ತ ಬಿದಿರುಗಳಿಂದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಘಟಕಗಳು, ಎಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು, ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ==ಸಾರಿಗೆ-ಸಂಪರ್ಕ== ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 329 ಕಿ.ಮೀ ಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ, 863 ಕಿ.ಮೀ ಗಳ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳು 1039 ಕಿ.ಮೀ. 24 ಭಾರೀ ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]]ಯವರೆಗೆ, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದವರೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರವಾರದಿಂದ [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]]ಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅನೇಕ ನಗರಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ರಸ್ತೆಗಳೂ ಇವೆ. ಘಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ದಾಪುರದಿಂದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ, ಕಾರವಾರಕ್ಕೆ, ದಾಂಡೆಲಿಗೆ, ಯಲ್ಲಾಪುರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ದೊರಕಿಸುವ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ಮುಂಬೈಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 179ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಿದೆ. 16 ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು-ಭಟ್ಕಳ, ಹೊನ್ನಾವರ, ಕುಮಟ, ಗೋಕರ್ಣ, ಅಂಕೋಲ, ಕಾರವಾರ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 497 ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳು 152 ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು 90,234 (2006) ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಸಂಪರ್ಕವೂ ಇದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ== ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೩,೫೩,೬೪೪ ಇದರಲ್ಲಿ ೯,೬೫,೭೩೧ ಜನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ೪,೮೯,೯೦೮ ಗಂಡಸರು, ೪,೭೫,೮೨೩ ಹೆಂಗಸರು. ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಪ್ರತಿ ಚ.ಕಿಮೀ.ಗೆ ೧೩೨ ಜನರು, ಲಿಂಗಾನುಪಾತ ಸಾವಿರ ಪುರುಷರಿಗೆ ೯೭೦ ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಗಳೂ (ಶೇ. 83.6) ಮುಸಲ್ಮಾನರೂ (ಶೇ.11.9) ಕ್ರೈಸ್ತರೂ (ಶೇ.3.3) ಇದ್ದಾರೆ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು ಹಿಂದುಗಳು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ ಧರ್ಮಗಳೂ ಪ್ರಚಾರವಾದವು. ೧೦-೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಥಪಂಥವೂ ೧೬-೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವೀರಶೈವ ಪಂಥದ ಪ್ರಚಾರವೂ ನಡೆದವು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಂದಿರಗಳೂ ಮಸೀದಿಗಳೂ ಸ್ಮಾರ್ತ, ಜೈನ, ವೀರಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ ಮಠಗಳೂ ಇವೆ. ಹಿಂದುಧರ್ಮದ ಹಲವು ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ನೂರಾರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಇವೆ. ನಾಥಪಂಥದ ಅವಶೇಷಗಳು ಅಂಕೋಲ, ಬೆಳಂಬರ್, ಹೊನ್ನೆಬೈಲ, ಅಘನಾಶಿನಿ, ಲಿಂಗೆ, ಮಾಜಾಳಿ, ಯಾಣ, ಕವಳೆಯಲ್ಲಿವೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. 84.64: ಪುರುಷರು ಶೇ. 89.63, ಮಹಿಳೆಯರು ಶೇ. 78.39. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಜೈನ, ವೀರಶೈವ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಅಗ್ರಹಾರಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದವು. ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದು ೧೮೬೬ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಹಳಿಯಾಳ, ಕುಮಟ, [[ಶಿರಸಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲೊವರ್ನಾಕ್ಯುಲರ್ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದವು. ೧೮೬೬ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉರ್ದು ಶಾಲೆ ಹಳಿಯಾಳದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1864ರಲ್ಲಿ ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 1935-36ರಲ್ಲಿ 853 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದವು. 23,465 ಮಂದಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 5776 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರು. ಆ ವರ್ಷದಿಂದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಬೋರ್ಡ್ 1944ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಶಾಲೆಗಳು ಸ್ಕೂಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಶಿಸ್ತು ಬಂತು. ಸ್ಕೂಲ್‌ಬೋರ್ಡಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣಗೊಂಡ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ಖರ್ಚು ಪುರೈಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಳು ವಿದ್ಯಾ ಕರ ಸಂಗ್ರಹಿಸತೊಡಗಿದವು. ಕಡ್ಡಾಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾನೂನು (1918) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಹಳಿಯಾಳ ಮತ್ತು ಹೊನ್ನಾವರ ಪುರಸಭೆಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಧಿನಿಯಮದಂತೆ 7-11 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯ ಪುನಾರಚನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 969 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳೂ 71779 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ 1759 ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಇದ್ದರು. 1900ರ ವೇಳೆಗೆ ಘಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ ಐದು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳೂ ಘಟ್ಟದ ಮೇಲೆ [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯೂ ಇದ್ದವು. 1947ರ ವರೆಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಒಂದು ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದುವರೆಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿಯ ಮಟ್ಟದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಮನಗಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು 1947ರಲ್ಲಿ ಕುಮಟದಲ್ಲಿ ಕೆನರಾ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 1919ರಲ್ಲಿ ಭಟ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಅಂಜುಮನ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌, 1952ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಾಪುರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಹಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಸಾರ ಸಮಿತಿ, 1954ರಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಶಿವಾಜಿ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ, 1961ರಲ್ಲಿ [[ಸಿರ್ಸಿ]] ಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಮಾಡರ್ನ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ, 1962ರಲ್ಲಿ ಅಂಕೋಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ನೂತನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಭಾ ಟ್ರಸ್ಟ್‌, 1970ರಲ್ಲಿ ದಾಂಡೇಲಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ದಾಂಡೇಲಿ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ, 1964ರಲ್ಲಿ ಹೊನ್ನಾವರದಲ್ಲಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಲ್ನಾಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ, 1953ರಲ್ಲಿ ದಿನಕರದೇಸಾಯಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕೆನರ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು. 1949ರಲ್ಲಿ ಕುಮಟದಲ್ಲಿ ಕೆನರಾ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭವಾಗಿ ಅನಂತರ ಅದು ಎ.ವಿ.ಬಾಳಿಗಾ ಕಾಲೇಜ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಗೊಂಡಿತು. 1961ರಲ್ಲಿ ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 13 ಪದವಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, 3 ವೃತ್ತಿಪರ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, 3 ಬಿ.ಇಡಿ. ಮಹಾ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಕಾನೂನು ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಆರಂಭವಾದವು. 1984-85ರಿಂದ [[ಸಿರ್ಸಿ]] ಕುಮಟ ಮತ್ತು ದಾಂಡೇಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. 1958ರಲ್ಲಿ ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಟ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್ ಇದೆ. ಸಿದ್ದಾಪುರದಲ್ಲೊಂದು ಆಯುರ್ವೇದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವಿದೆ. [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು ಇದೆ. 1937ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುದಾನಿತವಾದ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. 1947-56ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ 4 ತಿಂಗಳ ಮತ್ತು ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗಳ ಸಾಕ್ಷರತಾ ವರ್ಗಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. 1980ರಲ್ಲಿ [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಯೋಜನಾ ಕಚೇರಿ ತೆರೆದ ಅನಂತರ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣದತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಯಿತು. ಈಗ 150 ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ 150 ಸಾಕ್ಷರೋತ್ತರ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಯಡಿ ನವೋದಯ ಶಾಲೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸಿಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಖಾತೆ 1981-82ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ 65 ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ತರಬೇತು ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಕೆರಿಯರ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆದುದಲ್ಲದೆ ಬಿ.ಎಡ್. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಈ ವಿಷಯ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 2292 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, 231 ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳೂ 63 ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜುಗಳೂ 28 ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾಲೇಜುಗಳು, 5 ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ಗಳು, 168 ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಇವೆ (2000). ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 11 ಅಲೋಪತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, 3 ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, 61 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, 120 ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇವೆ. ==ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ== [[File:FullPagadeYakshagana.jpg|right|250px|ಯಕ್ಷಗಾನ ವೇಷ]] ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವವರು. ಕೊಂಕಣಿ, [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]], [[ಮರಾಠಿ]] ಮಾತನಾಡುವವರೂ ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ, [[ತುಳು]], ರಾಜಸ್ತಾನಿ, ಕೊಡವ, ಹಿಂದಿ, ಗುಜರಾತಿ, ಸಿಂಧಿ, ನೇಪಾಳಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಪಂಜಾಬಿ, ಒರಿಯ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೀಡಾಗಿದೆ. ಹಾಲಕ್ಕಿ, ಹಸಲರು, ನಾಮಧಾರಿ, ನವಾಯತರು, ಸಿದ್ಧಿ, ಹವ್ಯಕ, ಗೊಂಡರು, ಮುಕ್ರಿ, ಸಾರಸ್ವತ, ಪಟಗಾರ, ಭಜಂತ್ರಿ, ದೈವಜ್ಞ (ಜನಿವಾರರು), ಗವಳಿ, ಮೀನುಗಾರರ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿ ಗಳು ಇವೆ. ಇವರ ಹಾಡು-ಕುಣಿತ-ಹಬ್ಬಗಳು ಮನಮೋಹಕ. ಇಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲಿ ವಿ.ವೆ.ತೊರ್ಕೆ, ಮ.ಗ.ಶೆಟ್ಟಿ, [[ಜಿ.ಆರ್.ಹೆಗಡೆ]], ಎಲ್.ಆರ್.ಹೆಗಡೆ, ಎನ್.ಆರ್.ನಾಯಕ, ಫಾದರ್ಸಿ.ಸಿ.ಎ.ಪೈ, ಎಲ್.ಜಿ.ಭಟ್ಟ, ಶಾಂತಿನಾಯಕ, [[ವಿ.ಗ.ನಾಯಕ]] ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಮುಖರು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಂಗಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ. ಕರ್ಕಿ ಪರಮಯ್ಯ ಹಾಸ್ಯಗಾರ, [[ಕೆರೆಮನೆ ಶಿವರಾಮ ಹೆಗಡೆ]], [[ಕೆರೆಮನೆ ಮಹಾಬಲ ಹೆಗಡೆ]], [[ಕೆರೆಮನೆ ಶಂಭು ಹೆಗಡೆ]] [[ಚಿಟ್ಟಾಣಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ]], ಎಕ್ಟರ್ ಜೋಶಿ, [[ಕೆರೆಮನೆ ಗಜಾನನ ಹೆಗಡೆ]], [[ಪಿ.ವಿ.ಹಾಸ್ಯಗಾರ]], [[ನಾರಾಯಣ ಹಾಸ್ಯಗಾರ]], [[ಕೃಷ್ಣ ಹಾಸ್ಯಗಾರ]], [[ಕೊಂಡದಕುಳಿ ರಾಮ ಹೆಗಡೆ]], ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹೆಗಡೆ, ಮುರೂರು ದೇವರು ಹೆಗಡೆ, [[ಗೋಡೆ ನಾರಾಯಣ ಹೆಗಡೆ]], ಡಿ.ಜಿ.ಹೆಗಡೆ, ಶಿರಳಗಿ ಭಾಸ್ಕರ ಜೋಶಿ, ಬಳ್ಳುರ ಕೃಷ್ಣಯಾಜಿ, ವೆಂಕಟೇಶ ಜಲವಳ್ಳಿ, [[ಕಡತೋಕ ಮಂಜುನಾಥ ಭಾಗವತ]], [[ನೆಬ್ಬೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ]] ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರು. ಚಿಟ್ಟಾಣಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹೆಗಡೆಯವರಿಗೆ ಜಾನಪದ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿದೆ (೨೦೦೪). ತಾಳಮದ್ದಳೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಅನೇಕರಿದ್ದಾರೆ. ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಮನೆ ಸೀತಾರಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಜಯಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಡೆಸಿದರು. ಸುಗ್ಗಿಕುಣಿತ, ಗುಮಟೆಯ ಪಾಂಡು, ದೋಣಿಯ ಹಾಡು, ಬೆಸ್ತರ ಪದ, ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಸಿದ್ಧಿಯರ ಕುಣಿತ- ಹಾಡುಗಳೂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರನ್ನು ಮನರಂಜಿಸುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ== [[ಚಿತ್ರ:YashwantVithobaChittal.jpg|right|150px|thumb|ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ]] ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು [[ಕರ್ಕಿ ವೆಂಕಟರಮಣಶಾಸ್ತ್ರಿ ಸೂರಿ]], ಜಿ.ಆರ್.ಪಾಂಡೇಶ್ವರ, [[ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]], [[ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ]], [[ಬಿ.ಎಚ್.ಶ್ರೀಧರ]],[[ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ]], [[ಸು.ರಂ.ಎಕ್ಕುಂಡಿ]], [[ಅರವಿಂದ ನಾಡಕರ್ಣಿ]], ಸ.ಪ.ಗಾಂವಕರ್, [[ಕೃಷ್ಣಾನಂದ ಕಾಮತ್]], [[ಪ.ಸು.ಭಟ್ಟ]], [[ಸುಂದರ ನಾಡಕರ್ಣಿ]], ವಿ.ಜಿ.ಭಟ್ಟ, [[ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿ]], ವಿ.ಜಿ.ಶಾನಭಾಗ, ಶಾ.ಮಂ.ಕೃಷ್ಣರಾಯ, [[ಗಂಗಾಧರ ಚಿತ್ತಾಲ]], ಜಿ.ಜಿ.ಹೆಗಡೆ, ಜಿ.ಎಸ್.ಭಟ್ಟ, [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]], ನಿರಂಜನ ವಾನಳ್ಳಿ, ರಾಜೀವ ಅಜ್ಜಿಬಳ, [[ವಿಷ್ಣು ನಾಯ್ಕ]],[[ಶಾಂತಾರಾಮ ನಾಯಕ ಹಿಚಕಡ]], ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಗುಂದಿ ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ [[ಶಿವಲೀಲಾ ಹುಣಸಗಿ ಯಲ್ಲಾಪುರ]] ಅನೇಕ ಕವಿಗಳೂ ಲೇಖಕರೂ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹವ್ಯಕ ಸುಬೋಧ (1885), ಕಾರವಾರ ಚಂದ್ರಿಕೆ (1885), ಮಕ್ಕಳ ಪತ್ರಿಕೆ ಹಿತೋಪದೇಶ (1888), ಸರಸ್ವತಿ (1900), ವಿನೋದಿನಿ (1904)- ಇವು ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗಳು. 1919ರಲ್ಲಿ ಕುಮಟದಿಂದ ಕಾನಡಾ ಧುರೀಣ (1922), ನಂದಿನಿ (1925) ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆ ಮೊದಲು ಗೋಕರ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಕೆಲಕಾಲ ನಿಂತು 1937 ರಿಂದ ಸಿರ್ಸಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗತೊಡಗಿತು. ಶರಣ ಸಂದೇಶ (1931), ನವಚೇತನ (1941), ಸಾಧನ (1949) ಹೊನ್ನಾವರದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಲಯವಾಣಿ (1955) ವಾರ್ಷಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ. 1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಮಾ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆ ಸಿರ್ಸಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗ ತೊಡಗಿತು. 1957ರಲ್ಲಿ [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಗರವಾಣಿ ಅಲ್ಪಾಯುವಾಯಿತು. ಸಹಕಾರಿ ಸಮಾಜ (1979), ಯಕ್ಷಗಾನ (1959), ಗೋಕರ್ಣ ಗೋಷ್ಟಿ (1959), ಸ್ವತಂತ್ರವಾಣಿ (1960), ಮಧುವನ (1960), ಗ್ರಾಮಜೀವನ, ಸಮಾಜ (1965), ಸಂಘಟನೆ, ರಮಣ ಸಂದೇಶ, (1971), ಸಿರ್ಸಿ ಸಮಾಚಾರ, ಸಹಚರ, ಸಮನ್ವಯ (1975) ಇವಲ್ಲದೆ ಕಡಲಧ್ವನಿ (1983), ಆಚಾರ (1980), ಕರಾವಳಿ ಗ್ರಾಮ ವಿಕಾಸ (1987), ಗ್ರಾಮ ಭಾರತಿ ಅಭಯ (1965), ನುಡಿಜೇನು (1968), ಗಿರಿಘರ್ಜನೆ, ಯುಗವಾಣಿ (1964), ಸಮಾಜವಾಣಿ (1965), ಚುನಾವಣೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಜೀವೋತ್ತಮ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ. ಮುನ್ನಡೆ (1988) ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿ 2000ದಲ್ಲಿ ನಿಂತುಹೊಯಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊದಲ ದೈನಿಕ ಲೋಕಧ್ವನಿ (1983), ಜನಮಾಧ್ಯಮ (1988), ಧ್ಯೇಯನಿಷ್ಠ ಪತ್ರಕರ್ತ (1991), ಕರಾವಳಿಯ ಮುಂಜಾವು (1994) - ಇವು ಇಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು. ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಡೆದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನಡಾವೃತ್ತದ ಸ್ಥಾನ ಅದ್ವಿತೀಯ. ಇದು 1916ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಈಗಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. 1946ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ನಾಗರಿಕ ಈಗಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. 1960ರಲ್ಲಿ ಜನತಾ, 1955ರಲ್ಲಿ ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಜನಸೇವಕ 1972ರ ವರೆಗೆ ನಡೆದು ಅನಂತರ ನಿಂತಿತು. ಶೃಂಗಾರ ಹೊನ್ನಾವರದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಶಿರಸಿ ಜಾತ್ರೆ== {{Infobox recurring event |name = Shirasi Fair |native_name = ಶಿರಸಿ ಜಾತ್ರೆ |native_name_lang = kn |nickname = |logo = |logo_alt = |logo_caption = |logo_size = |image = Sirsi Marikamba Devi.png |image_size = |alt = |caption = |status = ಸಕ್ರಿಯ |genre = ಜಾತ್ರೆ |date = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} "dates=" also works, but do not use both --> |begins = <!-- {{start date|YYYY|mm|dd}} --> |ends = <!-- {{end date|YYYY|mm|dd}} --> |frequency = ಪ್ರತಿ 2 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ |venue = [[ಸಿರ್ಸಿ]] |location = |coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|type:event|display=inline,title}} --> |country = |years_active ={{age|1688}} |first = {{start date|1688}} |founder_name = ಸಿರ್ಸಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು |prev = 2020 |last = 2022 |next = 2024 |participants = |attendance = |capacity = |area = |budget = |activity = |leader_name = |patron = |organised = ಸಿರ್ಸಿ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ |filing = |people = |member = |sponsor = <!-- | or sponsors = --> |website = <!-- {{URL|example.com}} --> |current = 2022 |footnotes = ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆ }} ====ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆ <br><br>ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿರ್ಸಿ ಶ್ರೀ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆ==== ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸರ್ವತ್ರ ಸುಭಿಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಂತೆ ಪೂಜಾ-ಉತ್ಸವಗಳಿಂದೊಡಗೂಡಿದ ಶ್ರೀ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ಅತೀ ವಿಜ್ರಂಭಣೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಸಾಗರ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಅಂಗಡಿ ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು, ಝಗ ಝಗಿಸುವ ದೀಪದ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಜಾತ್ರೆಯ ಸೊಬಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://sirsi.in/index.php?option=com_content&view=article&id=49:shri-marikambe&catid=30:the-community&Itemid=66|title=ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಜಾತ್ರೆ|access-date=2022-11-15|archive-date=2022-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20221114125537/http://sirsi.in/index.php?option=com_content&view=article&id=49:shri-marikambe&catid=30:the-community&Itemid=66|url-status=dead}}</ref> *'''ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು''' ಶಿರಸಿಯ ಜಾತ್ರೆ ೯ ದಿನಗಳು ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆ ಯ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಪುಷ್ಯ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆದು ಜಾತ್ರೆಯ ಮುಹೂರ್ತ ನಿಶ್ಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ.ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಗಣ್ಯರು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು,ಬಾಬುದಾರರು, ಧರ್ಮದತ್ತಿ ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ದಿನ ನಿಗದಿಯಾದ ನಂತರ ಐದು ಹೊರಬೀಡುಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ ಅಂದರೆ ಜಾತ್ರೆಯ ಪೂರ್ವದ ಮೂರು ಮಂಗಳವಾರ ಮತ್ತು ಎರಡು ಶುಕ್ರವಾರದ ದಿನಗಳು. ಹೊರಬೀಡು ಎಂದರೆ ರಾತ್ರಿ ಗಡಿ ಗದ್ದುಗೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಜಗನ್ಮಾತೆಯ ಸೇವೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಆಯುಧಗಳು ವಾದ್ಯಗಳು, ಕಹಳೆ, ಹಲಗೆ, ದೀವಟಿಗೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ದೇವಿಯ ಎದುರಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು. ಐದು ಹೊರಬೀಡಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಂಗಳವಾರಗಳಂದು ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರೆ, ಉಳಿದೆರಡು ಶುಕ್ರವಾರ ಪಡಲಿಗೆಯು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಗಡಿಯ ನಿಶ್ಚಿತ ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಹೊರಬೀಡಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಶ್ರೀ ದೇವಿಗೆ ಉಡಿ ತುಂಬಿದ ನಂತರ ಮರ್ಕಿ ದುರ್ಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊಗುವವು ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಉಡಿ ಸಮರ್ಪಣೆಯಾದ ನಂತರ ಜಾತ್ರೆಯ ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೊರಬೀಡಿನನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡಲಿಗೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಂಗಳವಾರದ ಹೋರಬೀಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯು ಪುರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಕೊನೆಯ ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಪೂನಃ ಮರ್ಕಿ ದುರ್ಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮಾರಿಗುಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರು ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ರಥವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ತುಂಬಾ ವಿಶೇಷ. ನಾಲ್ಕನೆ ಹೊರಬೀಡಿನ ಮರುದಿನ ಮಂಗಳವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮೊದಲೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ 'ತಾರಿ' ಮರವನ್ನು ಕಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಐದನೇ ಹೊರಬೀಡಿನ ದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ರಷ್ಮಿ ಮೂಡವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮುಕಾಂತರ ಮರವನ್ನು ತಂದು ದೇವಾಲಯದ ಎದರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಏಳು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೆ ರಥ ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ ಬಾಬುದಾರರು ಬಡಿಗೆರರು ಆಚಾರಿಗಳು ಉಪ್ಪಾರರು ರಥ ಕಟ್ಟುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಬೀಡಿನ ನಂತರ ಮಾರಿ ಕೋಣವನ್ನು ಮೆರೆವಣಿಗೆ ಮುಖಾಂತರ ಮರ್ಕಿ ದುರ್ಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಗದ್ದುಗೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಸಾದಿಯರು ಮತ್ತು ಮೇತ್ರಿಯರು ರಂಗವಿಧಾನ ನೆರೆವೆರಿಸಿ ಪಟ್ಟದ ಕೋಣಕ್ಕೆ ಕಂಕಣ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಇದನ್ನು ಅಂಕೆ ಹಾಕುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಂಕೆ ಹಾಕಿದ ದಿನ ಅಮ್ಮನವರ ವಿಗ್ರಹ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಗದ್ದುಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾಡಿಗ ಬಾಬುದಾರರಿಂದ ಮಂಗಳಾರತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಈ ಮಂಗಳಾರಾತಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಹಣತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ ಈ ಹಣತೆಯನ್ನು ಜಾತ್ರೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಶಾಂತವಾಗದಂತೆ ಕಾಯಬೇಕು ಮೇಟಿಯವರು ದೀಪ ಆರದಂತೆ ಕಾಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಮೇಟ ದೀಪ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಂಕೆ ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಬರುವ ಮೊದಲ ಮಂಗಳವಾರ ಶ್ರೀದೇವಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಹೋತ್ಸವ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೆ ದಿನ ರಥಕ್ಕೆ ಕಳಸಾರೋಹಣ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ದೇವಿಯ ಮದುವೆಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೆಷವಾಗಿ ನಾಡಿಗರು, ಬಾಬುದಾರರು ಊರ ಗಣ್ಯರು ಸಕಲ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಶ್ರೀದೇವಿಯು ಸರ್ವಾಲಂಕಾರ ಭುಷಿತಳಾಗಿ ರಾರಜಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಶ್ರೀ ದೇವಿಯ ಮದುವೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಂದತೆ ಶ್ರೀ ದೇವಿಗೆ ಮಂಗಳ ಸೂತ್ರ ಧಾರಣೆ, ಗುಡಿಗಾರರ ದ್ರಷ್ಟಿ ಪೂಜೆ, ನಾಡಿಗರ ಪೂಜೆ, ಚಕ್ರಸಾಲಿ ಪೂಜೆ,ಕೇದಾರಿಮನೆತನದ ಪೂಜೆ ಹಾಗು ಪೂಜಾರರ ಪೂಜೆಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಲ್ಯಾಣೊತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಘಟ್ಟದ ಕೆಳಗಿನ ಜನರು ಹಾಗು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಲಂಬಾಣಿ ಜನಾಗಂದ ಜನರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಉಡುಗೆ ಧರಿಸಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದುದು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವುದು ಮದುವೆಯ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರಗು ತಂದು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬುಧವಾರ ಮುಂಜಾನೆ ಶ್ರೀದೇವಿಯನ್ನು ರಥದ ಮೆಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದ ಭೂತರಾಜನಿಗೆ ಸಾತ್ವಿಕ ಬಲಿ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಥೋತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಮಾರಿಗುಡಿಯಿಂದ ಊರ ಮದ್ಯದ ಬಿಡಕಿ ಬೈಲಿನ ಜಾತ್ರಾ ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಬಂದು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ದೇವಿಯ ಉ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವಾಗ ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಜೋಗತಿಯರು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಸಾದಿಯರ ಕೋಲಾಟ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ವಾಲಗ ಕಹಳೆಯ ನಿನಾದ ಝೇಂಕರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇತರ ಭಕ್ತರು ರಥಕ್ಕೆ ಬಾಳೆಹಣ್ಣನ್ನು ಹಾಕುತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಭಕ್ತರು ಹಾರುಗೋಳಿ ಅಂದರೆ ಕೋಳಿಯನ್ನು ಹಾರಿ ಬಿಡುತ್ತರೆ. ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅಮ್ಮನವರನ್ನು ಜಾತ್ರಾ ಗದ್ದುಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ‌. ೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಸಕಲ ಸರ್ವಾಲಂಕಾರ ಭುಷಿತಳಾಗಿ ನಗರ ಮದ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಗದ್ದುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಜನರಿಗೆ ದರ್ಶನ ಭಾಗ್ಯ ಕರುಣಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಶ್ರೀದೇವಿಗೆ ಭಕ್ತರು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಸೇವೆಗಳೆಲ್ಲವು ಮರುದಿನ ಗುರುವಾರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ೮ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬುಧವಾರ ಜಾತ್ರಾ ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ ನಾಡಿಗ ಬಾಬುದಾರರಿಂದ ಕೊನೆಯ ಮಂಗಳಾರತಿ, ಶ್ರೀದೇವಿಯನ್ನು ಗದ್ದುಗೆಯಿಂದ ಇಳಿಸಿ ಮಂಟಪದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಸಿದಾಗ ಅಸಾದಿಯರು ಹುಲುಸು ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರೈತರಿಗೆ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ ರೈತರು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ದೇವಿಯು ಜಾತ್ರೆಯ ಮಂಟಪದಿಂದ ರಥದಲ್ಲಿ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ವಿಶೆಷವಾಗಿ ಸಿದ್ದಗೊಳಿಸಿದ ಅಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ಮರಳುತ್ತಾಳೆ. ಜಾತ್ರೆ ಕೊನೆಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಂಗಿ ಚಪ್ಪರ ಸುಡುವುದು ಒಂದು, ದೇವಿ ಗದ್ದುಗೆಯಿಂದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಸಂಹಾರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮಾತಂಗಿ ಚಪ್ಪರ ಸುಡುತ್ತಾರೆ‌. ಜಾತ್ರೆಯ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವಿಧಾನ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಗಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಹೋಗಿ ಮುಕ್ತಾಯದ ವಿಧಿ ನೆರೆವೆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಜಾತ್ರೆ ಸಂಪನ್ನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಮನರಂಜನೆಗೆನು ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳು ಯುವಕರಿಂದ ಹಿಡಿದು ವೃದ್ದರಿಗೆಲ್ಲರಿಗು ಇಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನೆಯ ಮಹಾಪೂರವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಲಾಸಕ್ತರಿಗೆ ವಿವಿಧ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಾಟಕ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಸರ್ಕಸ್ಸುಗಳು‌ ಇರುತ್ತವೆ, ದೈತ್ಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಜೋಕಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಟಿಕೆಗಳು, ಜಾದು ಚಮತ್ಕಾರಗಳು, ಶ್ವಾನ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಟಿಂಗ್, ತಿಂಡಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಭಗೆಯ ತಿನುಸುಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ವರ್ಧಕ ಆಭರಣ ಬೆಳೆಗಳ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಬಟ್ಟೆ ಬ್ಯಾಗು ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆಗಳ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಮಹಿಳಿಯರಿಗೆ ಗೃಹೊಪಕರಣಗಳ ಮಳಿಗೆಗಳು ಹೀಗೆ ಸಕಲ ರೀತಿಯ ಮನರಂಜನೆ ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. [[File:Fair@night.jpg|thumb]] ವಿಶೆಷವಾಗಿ ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸೆ ಇಲ್ಲ,ಬಹುಶಃ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ‌ ಈಗ ಇಡಿ ನಾಡಿಗೆ ಅಧಿದೇವತೆ ಆಗಿರೋದನ್ನ ನಾವು ಸಿರ್ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದು. ಶಿರಸಿಯ ಪರ ಊರಿನಿಂದ ಬರುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕುಂದಾಪುರ, ಬೈಂದೂರು, ಕಾರವಾರ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಸಾಗರ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಧಾರವಾಡ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಹಾವೇರಿ ದಾವಣಗೆರೆಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಸ್ ಕಲ್ಪಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಬಂದ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಗರದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಉಚಿತ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಪಾನಕಗಳು ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಸೇವೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. <ref>{{cite web|url=https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid02JLmHw9Pbe7xeGA65bniMVUin4Sg1az8TGaM8wQSn1uxZMGVP22ddSpwjBSd1xnQLl&id=419842938157984&sfnsn=wiwspwa:the-community&Itemid=66|title=ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಜಾತ್ರೆ}}</ref> ==ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== * [[ಶಿರಸಿ]] : ಈ ಜಾಗವು ಪ್ರಶಾ೦ತ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾದ ಕಾಡುಗಳ ರಮ್ಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<br> ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಾಲಯ :ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶ್ರೀ ಮಾರಿಕಾಂಬ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಹ ಇದೆ.ಶ್ರಿ ಮಾರಿಕಾಂಬೆಯ ಜಾತ್ರೆ [[ಸಿರ್ಸಿ]] ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಜಾತ್ರೆ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎ೦ಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಊರಿನ ಸನಿಹ ಇರುವ ಕೆಲವು ರಮಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಯಾಣ, ಬನವಾಸಿ, ಸೊಂದಾ ಮಠ, ಸೊದೆ (ವಾದಿರಾಜ ಮಠ), ಸಹಸ್ರಲಿ೦ಗ, ಹೊನ್ನಾವರ ಮತ್ತು [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಗೆ ಹೊಗುವಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ದೇವಿಮನೆ ಘಟ್ಟ ನೊಡಲು ಬಹಳ ಪ್ರೇಕ್ಶಣಿಯವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಸೊಬಗು ಕ೦ದಕದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಶರಾವತಿ ನದಿ,ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಝರಿಗಳು ಮತ್ತು ತ೦ಪನೆಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಸಮಯ ಕಳೆದದ್ದೆ ಗೊತ್ತಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಇ೦ತಹ ಒಂದು ಸು೦ದರವಾದ ದ್ರಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಎರಡು ಕಣ್ಣು ಸಾಲದು. ಇದು ಕಾಡಿನಿ೦ದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನ ಅಡಿಕೆ ಬೆಳೆಗಾರರು. ತೆ೦ಗು, ಭತ್ತ, ವೆನಿಲ್ಲಾ, ಕೋಕಾಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇಗುಲವು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. * [[ಸಹಸ್ರ ಲಿಂಗ|ಸಹಸ್ರಲಿಂಗ]] [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ೧೭ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಹಸ್ರಲಿಂಗದಲ್ಲಿ, ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ನೂರಾರು ಶಿವಲಿಂಗಗಳಿವೆ. ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯ ಇರುವ ಸಹಸ್ರಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಬಹಳ ಜನ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಸೊಂದಾ [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ೧೫ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸೊಂದಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾದಿರಾಜ ಮಠವಿದೆ. *[[ಉಂಚಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ]] ೧೧೬ ಮಿಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುವ ಈ ಜಲಪಾತ ರಮಣೀಯವಾಗಿದೆ. [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ೩೦ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಬಹು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಇರುತ್ತದೆ. ಯಾಣ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಷ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಸಿರ್ಸಿ]] ಇಂದ ೪೫ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ೨೦೧೧ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಊರಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೧೦,೨೧೫. ಇವರಲ್ಲಿ ೭೯ ಶೇಕಡಾ ಜನರು ವಿದ್ಯಾವಂತರು. ಇವರು ಕನ್ನಡ (ಹವ್ಯಕ ಕನ್ನಡ), ಕೊಂಕಣಿ, ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನ ಬಹಳ ಸೌಹಾರ್ದಶೀಲರು.ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಭಾಷೇ ಕೊ೦ಕಣಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ. * [[ಅಪ್ಸರಕೊಂಡ]] : ಆಪ್ಸರ ಕೊಂಡ ಇದು ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲೂಕಿನ ಕಾಸರಕೋಡದಲ್ಲಿದೆ. ಹೊನ್ನಾವರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೭ ಕೀ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ತಟದಿಂದ ೫೦೦ ಮೀ ಪೊರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦ ಅಡಿಯಿಂದ ಧುಮುಕುವ ಸಣ್ಣದಾದ ಮನಮೋಹಕ ಜಲಪಾತ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುದ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿರುವರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ. ಅದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅಪ್ಸರಕೊಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ನೋಡುವದೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಅನುಭವ. *ಬನವಾಸಿ ಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ : ಬನವಾಸಿ ಪಟ್ಟಣವು ವರದಾ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ. ಇದು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯ [[ಸಿರ್ಸಿ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಬನವಾಸಿಯ ಅಕ್ಷಾಂಶ : ೧೪೦ ೩೨’ ೧೦’’ (ಉ) ಹಾಗು ರೇಖಾಂಶ : ೭೫೦ ೦೦’ ೫೮”(ಪಶ್ಚಿಮ). ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಎತ್ತರ : ೫೭೦.೮೯ ಮೀಟರುಗಳು. ಬನವಾಸಿಯು [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ಸೊರಬಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿ.ಮಿ.ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕಪುರಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೈಜಯಂತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಧು ಹಾಗು ಕೈಟಭ ಎಂಬ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು ಸಂಹರಿಸಿದನಂತೆ. ಶಿವಭಕ್ತರಾದ ಈ ದೈತ್ಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಮಧುಕೇಶ್ವರ ಹಾಗು ವರದಾ ನದಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಆನವಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಟಭೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ಧರ್ಮರಾಜನ ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಹದೇವನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವನವಾಸಿಕಾ ಎಂದರೆ ಬನವಾಸಿ ನಗರವನ್ನು ಗೆದ್ದನೆಂದು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕದಂಬ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಥಮ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕ ಮಯೂರವರ್ಮ ( ಕ್ರಿ.ಶ. ೩೨೫-೩೪೫). ಈತನ ರಾಜಧಾನಿ ಬನವಾಸಿ. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಳುಹಿಸಿದ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷು ರಖ್ಖಿತನು ಬನವಾಸಿ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದನೆಂದು ಮಹಾವಂಶ ಎಂಬ ಬೌದ್ಧಗ್ರಂಥ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡದ ಒಂದು ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಂಹಳದ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಧರ್ಮಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬನವಾಸಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಂತೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಟಾಲೆಮಿ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು “ಬನೌಸಿ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಕನ್ನಡದ ಆದಿಕವಿ ಪಂಪ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯ ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಬನವಾಸಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತ “ ಆರಂಕುಶವಿಟ್ಟೊಡಂ ನೆನೆವುದೆನ್ನ ಮನಂ ಬನವಾಸಿ ದೇಶಮಂ ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಕವಿ ಚಾಮರಸ ಬರೆದ ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ ಕಾವ್ಯದ ರಂಗಸ್ಥಳವೇ ಬನವಾಸಿ. ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವೇ ಬನವಾಸಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಹಾಗು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾದಿ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಶಿಲಾಮಂಟಪ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉಮಾ ದೇವಿ, ಶಾಂತಲಕ್ಶ್ಮಿ ನರಸಿಂಹ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ದೇವತೆಗಳ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಕಾಣಸಿಗುವುದು. ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಪುರುಷಾಮೃಗವನ್ನು ಅಧ್ಭುತವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಬನವಾಸಿಯ ಕೋಟೆ ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾದದ್ದು. ಚಾಲುಕ್ಯ ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಕೇಶಿಯ ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ ೧೦೦೦ ವರ್ಷದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ, ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಚಪ್ಪಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಈ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಅತೀ ಕೆಳಗಿನ ವರಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಜಂಬಿಟ್ಟಿಗೆಯ ದಪ್ಪ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಜಯನಗರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕದಂಬೋತ್ಸವಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಕದಂಬೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಂಗಲೆ ಇದ್ದು, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಇಂಜನಿಯರರು, [[ಸಿರ್ಸಿ]] ವಿಭಾಗ, ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ,[[ಸಿರ್ಸಿ]] ಇವರ ಮುಖಾಂತರ ವಸತಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬಹುದು. ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕದಂಬೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧಕರಿಗೆ [[ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಮಾಗೋಡು ಜಲಪಾತ]] : ಮಾಗೋಡು ಜಲಪಾತ ಯಲ್ಲಾಪುರದಿಂದ ೨೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯು ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಎರಡು ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಧುಮುಕುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಪಾತದ ಮೂಲ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ.ಮಳೆಗಾಲದುದ್ಡಕ್ಕೂ ಹಸಿರು ಕಾವ್ಯ ಮೈದಳೆಯುತ್ತದೆ.ಯಲ್ಲಾಪುರದಿಂದ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ.ಜಲಪಾತದ ಬಳಿಯವರೆಗೂ ವಾಹನವನ್ನು ಒಯ್ಯಬಹುದು.ತಂಗುವ ವಿಚಾರವಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಯಲ್ಲಾಪುರ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು.ಈ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಂದ್ರೆ,೬೦ ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅದ್ಭುತ ಕವಡೆಕೆರೆ,ಪ್ರಸಿದ್ಡ ಚಂದಗುಳಿ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ತಾನ,ಬೇಡ್ತಿ ಯೊಜನೆಯ ನೋವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ರೆಡ್ಡಿ ಕೆರೆ,ಕುಳಿಮಾಗೋಡು ಜಲಪಾತ,ಜೇನುಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡ.... ಹೀಗೆ ಹತ್ತಾರು ಜಾಗಗಳಿಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. * [[ಉಂಚಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ]] : ಉಂಚಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ ಅಥವಾ ಲುಷಿಂಗ್ಟನ್ ಜಲಪಾತ ಅಘನನಾಶಿನಿ ನದಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಜಲಪಾತ. ಇದರ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು ೧೧೬ ಮೀಟರ್. ಈ ಜಲಪಾತವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ೩೦ ಕಿಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೧೮೪೫ರಲ್ಲಿ ಈ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಜೆ.ಡಿ. ಲುಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲಪಾತವು ನೀರು ಬೀಳುವಾಗ ಮಾಡುವ ಶಬ್ದದಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯರು ಇದನ್ನು ಕೆಪ್ಪ ಜೋಗ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. * [[ಯಾಣ]] : ಯಾಣ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಷ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಸಿರ್ಸಿ]] ಇಂದ ೪೫ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ." ರೊಕ್ಕಿದ್ದರೇ ಗೋಕರ್ಣ ಸೊಕ್ಕಿದ್ದರೆ ಯಾಣ” ಎಂಬ ಮಾತು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಏಕೆಂದರೆ ಯಾಣಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಕೊಳ್ಳುವದು ಹಿಂದೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಾಹಸದ ಮಾತೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಯಾಣದ ಹತ್ತಿರದವರೆಗೂ ಬಸ್ಸಿನ ರಸ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ ದೂರವನ್ನಷ್ಟೇ ನಡೆಯಬೇಕಾಗುವದು. ಕುಮಟೆಯಿಂದ ಹರೀಟಾ ಬಳಿಯ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಅಂಕೋಲೆಯ ಬದಿಯಿಂದ ಅಚವೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ಹೆಗಡೆಕಟ್ಟೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹಾದು ಯಾಣವನ್ನು ತಲುಪಬೇಕು. ವಡ್ಡಿ, ಮತ್ತಿ, ದೇವಿಮನೆ ಘಟ್ಟಗಳು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದರೂ ದುರ್ಗಮ ಬೆಟ್ಟದ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ. [[Image:Yana.jpg|thumb|right|ಯಾಣ]] ಯಾಣದ ಶಿಖರ (ದೇವಾಲಯ) ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿರಿಬಂಡೆ ೧೨೦ ಮೀಟರ ಎತ್ತರವಾದ ಸುಮಾರು ಅಷ್ಟೇ ಅಗಲವಾದ ನೆಲಮುಗಿಲನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಕರೆ ಪರದೆಯಂತೆ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಭಯಂಕರವಾದ ಶಿಲಾ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲೊಮ್ಮೆ ಕಂಡಾಗ ಎಂಥವನಾದರು ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಮಹಾಕೃತಿಗೆ ತಲೆ ಮಣಿಯಲೇ ಬೇಕು. ಈ ಬಂಡೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೀಳು ಇದ್ದು ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಜಲ ಸಂಚಯವಿದೆ! ಈ ಭೀಮ ಬಂಡೆಯ ಸೀಳಿನ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿ ಮೂಡಿನಿಂತ ಭೈರವೇಶ್ವಲಿಂಗ ಎರಡು ಮೀಟರ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು ಈ ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಅಂಗುಲ ಗಾತ್ರದ ನೀರು ಮೇಲಿನಿಂದ ಒಸರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ! ಸ್ಕಂದಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಯಾಣದ ಕತೆ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಭಸ್ಮಾಸುರನು ಈಶ್ವರನಿಂದ ಉರಿಹಸ್ತದ ವರ ಪಡೆದು ಕೊನೆಗೆ ಈಶ್ವರನನ್ನೇ ಸುಡುವದಾಗಿ ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆದಾಗ ಭೈರವೇಶ್ವರನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು ಮೋಹಿನಿಯಾಗಿ ಬಂದು ಭಸ್ಮಾಸುರನನ್ನು ಒಲಿಸಿ ಕುಣಿಸಿ ಅವನ ಹಸ್ತವನ್ನೆ ಅವನ ತಲೆಮೇಲಿರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಭಸ್ಮಾಸುರನನ್ನು ಭಸ್ಮ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವಿದೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಸುತ್ತಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವೆಲ್ಲ ಕಪ್ಪಾದ ಭಸ್ಮಮಯ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವದರಿಂದ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗೊಂದು ಪುಷ್ಠಿಯೊದಗಿದೆ. ಯಾಣದ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಸಾವಿರಾರು ಹಿರಿಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹೆಬ್ಬಂಡೆಯಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದ ಪ್ರವಾಹವೆ ಮುಂದೆ ಚಂಡಿಕಾ ನದಿಯಾಗಿ ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಂಡೆಯಿದ್ದ ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗಡೆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಮೇಲೇರಿ ಹೋಗುವಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಕಿರಿಗಾತ್ರದ “ಹೊಲತಿ ಶಿಖರ” (ಮೋಹಿನಿ ಶಿಖರ) ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಹಲವಾರು ಮಹಾಮಹಾ ಬಂಡೆಗಳು ಯಾಣದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಭವ್ಯತೆಯ ದಿವ್ಯದರ್ಶನದಿಂದ ಪುನೀತನಾದ ಪ್ರವಾಸಿಗೆ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಯಾಸದ ಅರಿವಾಗುವದಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾಣದ ಪ್ರದೇಶ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು “ಯಾಣದ ಎಪ್ಪತ್ತು ಹಳ್ಳಿ” ತುಂಬಾ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ದಿನ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ದಂಡಿತೀರ್ಥದ ನೀರನ್ನು ತಂದು ಗೋಕರ್ಣದ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತೆ. ಕೌಶಿಕ ರಾಮಾಯಣ ಬರೆದ [[ಬತ್ತಲೇಶ್ವರ]] ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದನಂತೆ.ಪ್ರವಾಸದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ ಗಿಡಗಳ ದಟ್ಟ ವಿಸ್ತಾರ ಕಾಡು ತನುಮನದ ಆಯಾಸವನ್ನೆಲ್ಲ ಮರೆಸುತ್ತದೆ."ನಮನ * [[ಮುರುಡೇಶ್ವರ]] ಸಮುದ್ರತೀರ, ದೇವಾಲಯ : ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಟ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಠಳವಗಿದ್ದು, ಐತಿಹಾಸಿಕವಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಊರು, ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶಿವನ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮುರುಡೆಶ್ವರ ಕೆವಲ ಧಾಮಿಱಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಾತ್ರ ಻ಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ೊಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಕನಾಱಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ುತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಭಟ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ೊಂದು ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಹಿಂದೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರೀಯ ವಾಗಿರಲಿಲ್ಲಾ ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಸನ್ಮಾನ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ಆರ.ಎನ್.ಶೆಟ್ಟಿಯವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಮುರುಡೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಲಿಂಗವಿದ್ದು. ಜೊತೆಗೆ ೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿಯೆ ೨ನೇ ಎತ್ತರದ ಶಿವನ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ರಾಜಗೋಪುರವಿದೆ. ಇದು ಧಾಮಿಱಕ ಾಸಕ್ತರನ್ನು ಮಾತ್ರ ತನ್ನತ್ತ ಸೆಲೆಯದೆ ವಿಹಾರಿಗಳನ್ನು ಆಕಷಿ್ಸುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ರಾಮ,ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಶನಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ದರದಲ್ಲಿ ಜಲಕೀಡೆ ಆಡುವುದೆ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಻ನುಭವ. ಪುರಾಣದ ಕತೆ : ಗೋಕರ್ಣದ ಆತ್ಮಲಿಂಗ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಲೇ ರಾವಣನಿಂದಲೆ ಇನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಲಿಂಗಗಳು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬುದು ಪುರಾಣದ ಕತೆ. ಇನ್ನಿತರ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಮುರುಡೇಶ್ವರ, ಗುಣವಂತೇಶ್ವರ, ಧಾರೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜೇಶ್ವರ. ಮುರ್ಡೇಶ್ವರವು ಕಡಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೆ ಇಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲ ಹಾಡುವಳ್ಳಿಯ ಸಾಳ್ವ ದೊರೆಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಸದಿ, ತೀರ್ಥಂಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಕೆರೆ, ವೀರರಮನೆ, ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು, ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ೧೬ ಮಾಸತಿಯರ ಕುರುಹುಗಳು ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕಿರೀಟವಿಟ್ಟಂತೆ ಸುಂದರ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿರುವ ಮುರುಡೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾಣಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಿಂದ ಊರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಮಹಾದ್ವಾರವು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿಸಾರಿದಂತೆ ಎರಡು ಆನೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಕರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವವು. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಳಸೇರಿದ ಕಂದುಗಿರಿ ಎಂಬ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಮುರುಡೇಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಚಂದ್ರಶಾಲೆಯಿದ್ದು ಗಣಪತಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಹನುಮಂತ, ಪಾರ್ವತಿಯರ ಪೀಠಗಳಿವೆ. ಮುರ್ಡೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರ ಹಾಗು ಸುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರ ನಾಡಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ನೇತ್ರಾಣಿ ದ್ವೀಪ ಹತ್ತಿರವೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಕಡಲ ಸಂಜೆಯ ಸೊಗಸನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ನವೀನ ಉಪಹಾರ ಗೃಹ, ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿರುವ ವಸತಿಗೃಹಗಳು, ರಮ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಉಚಿತ ಅನ್ನದಾನಸೇವೆ ದೇವಾಲಯ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ತಿರುಪತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇನ್ನೆಲ್ಲೂ ಈ ವರೆಗೆ ಇಲ್ಲದ ೩೫ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಚಿನ್ನದ ವರ್ಣದ ಭವ್ಯ ಧ್ವಜಸ್ಥಂಬ ಈ ಮಾದರಿಯದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೆ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಖ್ಯಾತಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮುರ್ಡೇಶ್ವರದ ನಿಸರ್ಗದ ಹಾಗು ಕಲೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ಕಂಡೇ ಆನಂದಿಸಬೇಕು,."ನಮನ" * [[ಗೋಕರ್ಣ]] ಸಮುದ್ರತೀರ, ದೇವಾಲಯ : ಗೋಕರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಡಲತೀರದ ಒಂದು ಊರು. ಭೂಕೈಲಾಸ; ಪರಶುರಾಮ ಭೂಮಿ ಎಂಬ ಐತಿಹ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶ ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕಾರವಾರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೬೫ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯ, ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇದ್ದು ಗೋಕರ್ಣ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಸುಂದರ ಕಡಲ ತೀರಗಳಿದ್ದು ನೋಡಲು ತುಂಬಾ ಆಕಷ೯ಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಇದೊಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರುತ್ತಾರೆ.ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ೩ ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳಿದ್ದು ನೋಡಲು ತುಂಬಾ ರಮಣೀಯವಾಗಿದೆ. # ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಸಮುದ್ರ ತೀರ # ಸಮುದ್ರ ತೀರ # ಆಕಾರದ ಸಮುದ್ರ ತೀರ * [[ಕಾರವಾರ]] ಸಮುದ್ರತೀರ : ಕಾರವಾರ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ. ಕಾರವಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಗೋವೆಯ ಗಡಿಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಕಾರವಾರವು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೨೦ ಕಿ.ಮೀ. ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕಡಲ ಕಿನಾರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರವು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ತಾಣವೂ ಹೌದು. ಇಲ್ಲಿನ ಕಡಲು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಗೋಕರ್ಣ, ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಚಿಕ್ಕ, ದೊಡ್ಡ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳು, ಹತ್ತಾರು ಸುಂದರ ಕಡಲ ಕಿನಾರೆಗಳು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ರಷ್ಟ್ರಕವಿ ಶ್ರೀ ರವೀಂದ್ರ ನಾಥ್ ಠಾಕೂರ್ ರವರ ಮೊದಲ ಕೃತಿ ರಚನೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಿತು."ಕಡಲ ತೀರದ ಕಾಶ್ಮಿರ" ಕಾರವಾರ.ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಕಾರವಾರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎರಡನೆ ಪ್ರಮುಕ ಬಂದರು.ದೇಶದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನೌಕಾನೆಲೆ ಕಾರವಾರ.ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಕೈಕ ಅಣು ವಿದ್ದುತ ಸ್ತಾವರ ಕೈಗಾ ಕಾರವಾರದ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾರವಾರವು ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸು೦ದರ ತಾಣ. * [[ದಾಂಡೇಲಿ]] ಅಭಯಾರಣ್ಯ : ದಾಂಡೇಲಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸಾಂದ್ರಿತ ಊರು. ಕಾಳಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣ ಎಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು. ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯೆ ಹಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಕಾಗದ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕಬ್ಬಿಣದ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಮೆದು ಮರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಭಾಷೆದಾಂಡೇಲಿಯು ಜನಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ಮಿಶ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ದ್ವೀಪದಂತೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಾರರು ಇರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಹಿಂದಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಪರ್ಕಭಾಷೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ,ಕೊಂಕಣಿ,ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ. ಸಂಪರ್ಕ- ಈ ಊರು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯು ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ನೇರ ಬಸ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸುಲಲಿತವಾಗಿದೆ. ಅತ್ತ ರಾಮನಗರದ ಮೂಲಕ ಗೋವಾದ ಕಡೆಗೂ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು- ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ನೋಡಲು, ದಾಂಡೇಲಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳೆಂದರೆ, ಉಳವಿ ಸಿಂಥೇರಿ ರಾಕ್ಸ್ ಅಣಶಿ ಅರಣ್ಯಧಾಮ [[ಜೋಯ್ಡಾ|ಸೂಪಾ]] ಅಣೆಕಟ್ಟು ವಸತಿ - ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಖಾಸಗಿ ಹೋಟೆಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. * [[ಇಡಗುಂಜಿ]] ಮಹಾ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯ : ಇಡಗುಂಜಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಬರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಗಣೇಶ ದೇವಾಲಯ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ. ಇದು ಹೊನ್ನಾವರದಿಂದ ೧೪ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ನವಿಲುಗೊಣದಿಂದ ೨೮ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. * [[ಸೋಂದಾ]] ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ಬೃಂದಾವನ : ಸೋಂದಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರಿಂದ ಸೋಂದಾ, ಸೋದೆ, ಸ್ವಾದಿ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯ ಸಮೀಪವಿದೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 450 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಿರ್ಸಿ]] ಪಟ್ಟಣದಿ೦ದ 25 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ತಲುಪಲು ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ಸೌಕರ್ಯ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ವ ಯತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಮತ್ತು ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಡುಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ವಾದಿರಾಜರ ಬೃಂದಾವನವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಜೈನಮಠ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸ್ವಣ೯ವಲ್ಲಿಮಠಗಳೂ ಇವೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ವೀಕ್ಷಣಿಗೂ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರ ಬೃಂದಾವನವಲ್ಲದೆ, ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ದೇವರ ಮತ್ತು ಭೂತರಾಜರ ಗುಡಿಗಳಿವೆ. ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ದೇವರ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾದಿರಾಜರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕೃತಿ, ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೂತರಾಜರ ಗುಡಿಇಲ್ಲಿರುವ ಭೂತರಾಜರ ಗುಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಾದಿರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಉಪದ್ರ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಬಂದ ಭೂತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟು ವಾದಿರಾಜರು ಅದನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೂತ ವಾದಿರಾಜರ ಸೇವಕನಾಗಿ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈಗಲೂ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ( ದೆವ್ವ ಹಿಡಿದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವವರು) ಜನರನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಭೂತರಾಜರಿಗೆ ಹರಕೆ,ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರ ಮನೋವಿಕಾರಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ವಾದಿರಾಜರ ಬೃಂದಾವನದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಧವಳ ಗಂಗಾ ಎಂಬ ಸರೋವರವಿದೆ. ಈ ಕೊಳದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯನ್ನು ಭೂತರಾಜರ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಜನರು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಾದಿರಾಜರು ಧವಳ ಗಂಗೆಯ ಗಂಗಾಧರ ಮಹಾಲಿಂಗ ಎಂದು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿರುವ ಕೀರ್ತನೆಯು ಇದೇ ಸರೋವರದ ಕುರಿತಾಗಿದೆ. ತಪೋವನದಟ್ಟ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಹರಿಯತ್ತದೆ. ನದಿ ತೀರದ ಬಂಡೆಯೊಂದರೆಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರ ಇಷ್ಟ ದೈವವಾದ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು [[ಸಿರ್ಸಿ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸಹಸ್ರಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಯಾಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು. * [[ಗೇರಸೊಪ್ಪಾ]] ಚರ್ತುಮುಖ ಬಸದಿ, ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆ : ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಂಬುತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಶರಾವತಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಹೊನ್ನಾವರದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಶರಾವತಿ ಹರಿಯುವ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು ೧೨೦ ಕಿ.ಮೀ. ಹೊನ್ನಾವರದಲ್ಲಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಸೇತುವೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ಸೇತುವೆ. ಶರಾವತಿ ಕಣಿವೆ ನೋಡಲು ಬಹು ಸುಂದರ. ಜೋಗದಲ್ಲಿ ಶರಾವತಿ ೯೦೦ ಅಡಿ ಧುಮುಕಿ ಜೋಗ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಸಾಗರದ ಬಳಿ ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಶರಾವತಿಗೆ ಆಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಆಣೆಕ‌ಟ್ಟಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶರಾವತಿ ಜಲವಿದ್ಯುದಾಗಾರ ಯೋಜನೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಕರ್ಣಾಟಕದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯ ಬಹು ಪಾಲನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯೇ ಪೂರೈಸುತ್ತಿತ್ತು * [[ಮುಂಡಗೋಡ]] ಟಿಬೇಟಿಯನ್ ದೇವಾಲಯಗಳು : ಮುಂಡಗೋಡು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಇದು [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು - ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ವಸಾಹತು ಬಚನಾಕಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅತ್ತಿವೇರಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ *[[ಸಿರ್ಸಿ]] ಸಹಸ್ರಲಿ೦ಗ : ಇದು [[ಸಿರ್ಸಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಣಿಯ ಸ್ಟಳವಾಗಿದೆ. ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಲಿಂಗಗಳು. ಸಹಸ್ರ ಎಂದರೆ ಸಂಸ್ಸ್ಕತದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಸಾವಿರ ಲಿಂಗಗಳು ಕಂದುಬರುತ್ತದೆ. *[[ಶಿವಗಂಗಾ ಪಾಲ್ಸ್]], ಜಡ್ಡಿಗದ್ದೆ, [[ಸಿರ್ಸಿ]] : [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ೪೫ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜಲಪಾತದ ಸುತ್ತಲೂ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಜಲಪಾತವು [[ಸಿರ್ಸಿ]], ಯಲ್ಲಾಪುರ ಹಾಗೂ ಅಂಕೋಲಾ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ೭೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಿಂದ ದುಮುಕುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ದೇವಾಲಯವು ಕಾಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸ್ಟಳಕ್ಕೆ ಗಣೇಶ್ಪಾಲ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಿದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. *ಈಶಾನೆ /ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗುಡ್ಡ ಕಾನಮುಸ್ಕಿ, [[ಸಿರ್ಸಿ]] : *ಕೊಂಕಿಕೋಟೆ, ಜಡ್ಡಿಗದ್ದೆ, [[ಸಿರ್ಸಿ]] ===ಪ್ರಮುಖ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸ೦ಸ್ಥೆಗಳು=== # ಅಂಜುಮನ್ ಹಾಮಿಯೆ ಮುಸ್ಲಿಮೀನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಭಟ್ಕಳ(೧೯೧೯) # # ತರಬಿಯತ್ ಎಜ್ಯುಕೇಶನ್ ಸೂಸೈಟಿ ಭಟ್ಕಳ # ಭಟ್ಕಳ ಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ # ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಎಜ್ಯಕೇಶನ್ ಸೂಸೈಟಿ ಮುರುಢೇಶ್ವರ #ಎಮ್.ಇ.ಎಸ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ #ಆವೆ ಮರಿಯಾ ಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ #ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ #ಡೊನ್ ಬೊಸ್ಕೊ ವಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ #ಆರ್.ನ್.ಸ್ ಪೊಲಿಟೇಕ್ನಿಕ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ #ಶ್ರೀ ಮಾತಾ ವಿದ್ಯಾನಿಕೇತನ, ಶಿರ್ಸಿ # ಕೆನರಾ ಎಜುಕೇಶನ ಸೊಸೈಟಿ # ಕೆನರಾ ವೆಲ್ಫ಼ೇರ್ ಟೃಸ್ಟ್, ಅಂಕೋಲಾ # ಎಮ್.ಪಿ.ಇ ಸೊಸೈಟಿ ಯ ಎಸ್.ಡಿ.ಎಮ್ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. #ಸಿದ್ದಾಪುರ : ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಮಲೆನಾಡಿನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸಿದ್ಧಾಪುರದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಕಾಡುಗಳೂ, ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳೂ ವಿಪುಲವಾಗಿದ್ದು ಚಾರಣ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜಲಪಾತಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವುಗಳೆಂದರೆ #* [[ಜೋಗ ಜಲಪಾತ]] - ಸಿದ್ಧಾಪುರದಿಂದ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. #* [[ಹೊನ್ನೇಮರಡು]] - ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ತಾಳಗುಪ್ಪಾದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. #* [[ಬುರುಡೆ ಜಲಪಾತ]] - ೩೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾದಗಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. #* [[ಉಂಚಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ]] (ಕೆಪ್ಪ ಜೋಗ) - ೨೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ #* ವಾಟೆಹಳ್ಳ - ೩೪ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು. #* ಶಂಕರಮಠ,ಭುವನಗಿರಿ, [[ಇಟಗಿ]] ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]], ಬಿಳಗಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಳ : ದೊಡ್ಮನೆ ದೊಡ್ಮನೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ದಿ.ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆಯವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ.ಇದು ಸಿದ್ಧಾಪುರ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦ಕೀ.ಮಿ. ದೂರವಿದೆ ==ತಾಲೂಕುಗಳು== [[Image:Karwar.jpg|thumb|right|150px|ಕಾರವಾರ ಸಮುದ್ರತೀರ]] * [[ಅಂಕೋಲಾ]] * [[ಭಟ್ಕಳ]] * [[ಹಳಿಯಾಳ]] * [[ಹೊನ್ನಾವರ]] * [[ಜೋಯ್ಡಾ|ಜೋಯಿಡಾ]] * [[ಕಾರವಾರ]] * [[ಕುಮಟಾ]] * [[ಮುಂಡಗೋಡು]] * [[ಸಿದ್ಧಾಪುರ]] * [[ಸಿರ್ಸಿ]] * [[ಯಲ್ಲಾಪುರ]] * [[ದಾಂಡೇಲಿ]] == ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು: [[ಶಂಭು ಹೆಗಡೆ]], [[ಮಹಾಬಲ ಹೆಗಡೆ]], [[ಚಿಟ್ಟಾಣಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹೆಗಡೆ]], ತೋಟಿಮನೆ ಗಣಪತಿ ಹೆಗಡೆ * ಸಾಹಿತಿಗಳು: [[ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿ]], [[ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]], [[ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ]], ಗಂಗಾದರ ಚಿತ್ತಾಲ, ಅರವಿಂದ ನಾಡಕರ್ಣಿ, ಜಿ.ಎಸ್.ಅವಧಾನಿ, ಜಿ.ಎಚ್.ನಾಯಕ, [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]], [[ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ]], ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆ, ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ, ಸುನಂದಾ ಕಡಮೆ, ಸಂದೀಪ ನಾಯಕ, ವಿಷ್ಣು ನಾಯ್ಕ, ಆರ್.ವಿ.ಭಂಡಾರಿ, ನಾ.ಸು.ಭರತನಹಳ್ಳಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆ (ಹೊನ್ನಾವರ), ಗೀತಾ ವಸಂತ, [[ಶಿವಲೀಲಾ ಹುಣಸಗಿ ಯಲ್ಲಾಪುರ]] ಸುಧಾ ಶರ್ಮಾ ಚವತ್ತಿ, ಅರವಿಂದ ಕರ್ಕಿಕೋಡಿ, ಆರ್.ಎನ್.ನಾಯಕ, ಫಾಲ್ಗುಣ ಗೌಡ, ಉಮೇಶ ಮು೦ಡಳ್ಳಿ,ಭಟ್ಕಳ, ಪಿ.ಆರ್.ನಾಯ್ಕ್, ಹೊಳೆಗದ್ದೆ, ಎನ್.ಆರ್.ಗಜು, ಕುಮಟಾ, ಶ್ರೀಮತಿ ರೇಷ್ಮಾ ಉಮೇಶ ಭಟ್ಕಳ, ಎಸ್.ಜ಼ಡ್, ಷರೀಪ್ ಭಟ್ಕಳ, ಎಮ್.ಐ. ಹೆಗಡೆ ಮಾಳ್ಕೋಡ್, ಪ್ರೊ. ಆರ್. ಎಸ್. ನಾಯಕ (ವಿಮರ್ಶೆ), ರವಿ ಮಾಗರ್ ಮಂಕಿ, ಹೊನ್ನಾವರ (ಕವನ), ಹುಳಗೋಳ ನಾಗಪತಿ ಹೆಗಡೆ (ಕಥೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ನಾಯಕ ( ಕಾಂತ್ ಮಾಸ್ತರ್ ), ಶಾಂತರಾಮನಾಯಕ ಹಿಚ್ಕಡ,ಜೆ.ಪ್ರೇಮಾನಂದ * ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು: [[ಗಣೇಶ ಹೆಗಡೆ]],[[ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ]], [[ಜುಕಾಕೋ ಶಮ್ಸುದ್ದೀನ್]], [[ಎಸ್.ಎಂ.ಯಾಹ್ಯಾ]], [[ಆರ್.ವಿ.ದೇಶಪಾಂಡೆ]], [[ಅನಂತ ಕುಮಾರ ಹೆಗಡೆ]], [[ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆ ಕಾಗೇರಿ]],[[ಅರಬೈಲ್ ಶಿವರಾಮ ಹೆಬ್ಬಾರ]][[ಶಿವಾನಂದ ನಾಯ್ಕ]],[[ಇನಾಯತುಲ್ಲಾ ಶಾಬಂದ್ರಿ]], ಜಿ.ಎನ್.ಹೆಗಡೆ ಮುರೇಗಾರ್, ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ವೈದ್ಯ ಕಕ್ಕಳ್ಳಿ, ವಿವೇಕಾನಂದ ವೈಧ್ಯ, ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಆಳ್ವ.ಪರ್ವೇಝ್ ಕಾಶಿಮಿಜಿ, ಡಿ.ಎಚ್.ಶಬ್ಬರ್, ಮುಝಮ್ಮಿಲ್ ಕಾಝಿಯಾ, ಕೆ.ಎನ್.ನಾಯ್ಕ * ಪತ್ರಕರ್ತರು: [[ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ]], ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಭಟ್, ಪರಮೇಶ್ವರ ಗುಂಡ್ಕಲ್, ಹರಿಪ್ರಕಾಶ್ ಕೋಣೆಮನೆ, ರವಿ ಹೆಗಡೆ, ನಿರಂಜನ್ ವಾನಳ್ಳಿ, ಶಿವಾನಂದ ಕಳವೆ, ಮಹಾಬಲ ಸೀತಾಳಭಾವಿ,ಬಿ.ಗಣಪತಿ. *ಚಲನಚಿತ್ರ: ಶಂಕರ್ ನಾಗ್, ಅನಂತ್ ನಾಗ್, ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್, [[ದೀಪಕ್ ಗಂಗಾಧರ್]] == ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು& ಟಿ.ವಿ ಮಾಧ್ಯಮ == '''ದಿನಪ್ರತಿಕೆಗಳು''' * ಕರಾವಳಿ ಮುಂಜಾವು * ಲೋಕಧ್ವನಿ * ಜನಮಾದ್ಯಮ * ನುಡಿಜೇನು '''ಟಿ.ವಿ ಮಾಧ್ಯಮ''' * ಸುಮುಖ ಟಿವಿ * ಶ್ರೀ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಟಿವಿ * ವಿಸ್ಮಯ ಟಿ.ವಿ ==ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{Official website|http://uttarakannada.nic.in/}} {{geographic location |Centre = ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ |North= [[ಬೆಳಗಾವಿ|ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Northwest = [[South Goa|ದಕ್ಷಿಣ ಗೋವಾ ಜಿಲ್ಲೆ]] |West = [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬೀ ಸಮುದ್ರ]] |Southwest = [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬೀ ಸಮುದ್ರ]] |South = [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Southeast = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ|ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] |East = [[ಹಾವೇರಿ|ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Northeast = [[ಧಾರವಾಡ|ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ|ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{commons category|Uttara Kannada district}} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} n1elqi4hemnytbxp022r91bfi8quvx9 0 7923 1383315 1346761 2026-08-18T15:12:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383315 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರರು | birth_name = ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರರು | birth_date = ೧೯೫೦ | birth_place = [[ಶಂಕರವಾಡ ಗ್ರಾಮ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ | death_date = ೨೫-೧೧-೨೦೧೯ | occupation = ಕವಿ, ಸಂಶೋಧಕ, ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕ, ಚಿಂತಕ | nationality = ಭಾರತೀಯ | citizenship = ಭಾರತೀಯ | education = [[ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ]], [[ಪಿಎಚ್ಡಿ]] | subjects = ಕನ್ನಡ | awards = ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಂಗಳೂರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಬಳಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿ.ವಿ.ದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯ ನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದುವು. | notableworks = | signature = }} '''ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರರು<ref>http://aryabhatappc.blogspot.in/2014/02/audio_20.html</ref>''' ಕವಿ, ವಿಮರ್ಶಕ, ಸಂಶೋಧಕ, ವಿದ್ವಾಂಸ, ನಾಟಕಗಾರ, ಅಧ್ಯಾಪಕ, ಪ್ರವಾಚಕ, ಕಾದಂಬರಿಗಾರ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಇದುವರೆವಿಗೂ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>.https://www.bookbrahma.com/author/chennanna-vaalikaara</ref>.ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರ<ref>http://www.kannadaprabha.com/ supplements/sapthahikaprabha/%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0% B2%A8% E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%A3-%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0!/38926.html</ref> ಇವರು ಬರೆದ 1030 ಪುಟಗಳ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾವ್ಯ 'ವ್ಯೋಮಾವ್ಯೋಮ'. ಮೊದಲ ಪುಟದಿಂದ ಕೊನೆಯ ಪುಟದವರೆಗೆ ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯ, ಎಲ್ಲೂ [[ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ]], [[ಅಲ್ಪವಿರಾಮ]], [[ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ]] ಇತ್ಯಾದಿ ಬಳಸದಿರುವುದು ಇದರ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಗ. [[ಬಂಡಾಯ ಸಂಘಟನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಣ್ಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಅನೇಕ ಸಲ ಸಂಘಟನೆಯ ರಾಜ್ಯ ಸಂಚಾಲಕನಾಗಿ ಅದರ ಮುಂಚೂಣಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಜನನ/ಜೀವನ== ಕನ್ನಡ‌ ಸಾರಸತ್ವಲೋಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರರು<ref>.dailyhunt.in/news/india/kannada/suddimoola-epaper-suddimoo/chennanna+vaalikaara+sarvaadhyaksharaagali+saahitigala+aagraha-newsid-42000678</ref><ref>http://www.prajavani.net/authors/%E0%B2%A1%E0%B2%BE-%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%A3-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sampada.net/blog/kaligananath-gudadur/30/01/2009/16266 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-11-07 |archive-date=2009-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206215204/http://sampada.net/blog/kaligananath-gudadur/30/01/2009/16266 |url-status=dead }}</ref> ಗುಲಬರ್ಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿತ್ತಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು [[ಶಂಕರವಾಡ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.ತಂದೆ ಧೂಳಪ್ಪ ವಾಲೀಕಾರ, ತಾಯಿ ಸಾಬಮ್ಮ. ಇವರು [[ಕುಸ್ತಿ]], ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ,[[ಬಯಲಾಟ]]ದ ಒಕ್ಕಲು ಮನೆತನದವರು. ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣದವರೆಗೆ ಶಹಬಾದಲ್ಲಿ, [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಧಾರವಾಡ]]ದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ‘[[ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ. ==ವೃತ್ತಿ ಬದುಕು== # ಪದವಿಯ ನಂತರ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ೧೯೬೫-೬೯ರವರೆಗೆ ; # ರಾಯಚೂರಿನ ಕಾಲೇಜು ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ೧೯೭೧-೭೮ರವರೆಗೆ, # [[ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ೧೯೮೭-೨೦೦೩ರವರೆಗೆ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾದ್ದಾರೆ. ==ಮರಣ== ವಾಲೀಕಾರರವರು ೨೫/೧೧/೨೦೧೯ ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು<ref>. https://www.udayavani.com/district-news/kalburagi-news/dr-chennanna-valikara-no-more {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191127230000/https://www.udayavani.com/district-news/kalburagi-news/dr-chennanna-valikara-no-more |date=2019-11-27 }}</ref>. ==ನಿಭಾಯಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು== # ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು # ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯ # ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ # ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಸದಸ್ಯ # [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ]]ಯ ಸಮನ್ವಯಾಕಾರಿ # ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ನಿರ್ದೇಶಕ. ==ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರರ ಕೃತಿಗಳು== ===ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು=== # ಮರದ ಮೇಲಿನ ಗಾಳಿ # ಕರಿತೆಲಿ ಮಾನವನ ಜೀಪದ # ಹಾಡಕ್ಕಿ ಹಾಗು ಇತರ ಪದಗಳು # ಬಂಡೆದ್ದ ದಲಿತರ ಬೀದಿ ಹಾಡುಗಳು # ಧಿಕ್ಕಾರದ ಹಾಡುಗಳು # ಪ್ಯಾಂಥರ್ ಪದ್ಯಗಳು #ಕಥನ ಕವನಗಳು<ref>. http://kannadapustakapradhikara.com/book_detail.php?bookID=195 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191115202345/http://kannadapustakapradhikara.com/book_detail.php?bookID=195 |date=2019-11-15 }}</ref> ====ಕೆಲವು ಕವಿತೆಗಳು ಓದು==== *ಅವರ ಕೆಲವು ಕವಿತೆಗಳ ಓದು [http://karnatakasahithyaacademy.org/?page_id=1164 ಇಲ್ಲಿದೆ] ===ಮಹಾಕಾವ್ಯ=== *'ವ್ಯೋಮಾವ್ಯೋಮ'- ಮಾನಸ ಮಹಾಸಾಗರದ ಪರಮಹಂಸಗಳ ಭೂವ್ಯೋಮದ ಬೃಹದ್‌ಗಾನ. *ಕವಿ ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರರ 'ವ್ಯೋಮಾವ್ಯೋಮಾ' ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಕನ್ನಡ ಸಾರಸತ್ವಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. *ಸುನೀತಗಳ ಸುಕಾವ್ಯಾಮೃತ * * * * * * * ===ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ=== * ‘ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ’ ===ಕಥಾಸಂಕಲನ=== # ಕಪ್ಪು ಕಥೆಗಳು, # ಕುತ್ತದಲ್ಲಿ ಕುದ್ದವರ ಕಥೆಗಳು, # ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಸಮುದ್ರ ===ನಾಟಕಗಳು=== # ಟೊಂಕದ ಕೆಳಗಿನ ಜನ, # ಅಗ್ನಿರಾಜ, # ತಲೆ ಹಾಕುವವರು, # ಕೂಸಿನ ಕಂಡಿರಾ, # ಅವಿವೇಕಿ ರಾಜನ ಕಥೆ, # ಜೋಗತಿ. ===ಕಾದಂಬರಿ=== # ಒಂದು ಹೆಣ್ಣಿನ ಒಳಜಗತ್ತು, # ಕೋಟೆಬಾಗಿಲು, # ಹುಲಿಗೆಮ್ಮ, # ಗ್ರಾಮಭಾರತ, # ಬೆಳ್ಯ<ref>http://www.kannadaprabha.com/supplements/sapthahikaprabha/%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%A3-%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0!/38926.html{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === ಡೆಪ್ಪಿನಾಟಗಳು=== * ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರರ<ref>http://libcatmysore-koha.informindia.co.in/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=au:%22%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%80%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0,%20%20%E0%B2%9A%E0%B3%86%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A3%E0%B3%8D%E0%B2%A3%22{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆರು ಡೆಪ್ಪಿನಾಟಗಳು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== {{Citation needed|}} # [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, # [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, # ರಾಜ್ಯ ನಾಟಕ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. # ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. # ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರ]] pknxc4yhvn3ihy546oqq69kzkis68sy 0 13373 1383347 1372039 2026-08-18T15:30:44Z A826 72368 [[ನಂದಾ ದೇವಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶನ 1383347 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ನಂದಾ ದೇವಿ]] [[Image:nanda_devi.jpg|thumb|400px|right|ನಂದಾದೇವಿ ಶಿಖರದ ನೋಟ]] '''ನಂದಾದೇವಿ''' [[ಭಾರತ]]ದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಶಿಖರ. ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತದ ಒಳಗೇ ಇರುವ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ. ಇದು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಗಢ್ವಾಲ್]] ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ರಿಷಿಗಂಗಾ]] ಮತ್ತು [[ಗೋರಿಗಂಗಾ]] [[ಕಣಿವೆ]]ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇದೆ. ನಂದಾದೇವಿ ಎರಡು ಶಿಖರಗಳುಳ್ಳ ಪರ್ವತ. ೭೮೬೧ ಮೀ. ( ೨೫,೬೪೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಾಗಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮದ ಶಿಖರವು ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ೭೪೩೪ ಮೀ. (೨೪,೩೯೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವುಳ್ಳ ಪೂರ್ವದ ಶಿಖರವನ್ನು ನಂದಾದೇವಿ ಈಸ್ಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವರು. ಇವೆರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಂದಾ ದೇವತೆಯ ಅವಳಿ ಶಿಖರಗಳೆಂದು ಹೇಳುವರು. ವಿಶ್ವದ ೨೩ನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಿಖರವಾಗಿರುವ ನಂದಾದೇವಿಯು ತನ್ನ ಅತಿ ಕಡಿದಾದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಉತ್ತರಿ ನಂದಾದೇವಿ]] [[ಹಿಮನದಿ]]ಯಿದೆ. ಈ ಹಿಮನದಿ ಮುಂದೆ [[ಉತ್ತರಿ ರಿಷಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ದಖ್ಖನಿ ನಂದಾದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯಿದೆ. ಈ ಹಿಮನದಿ ಮುಂದೆ [[ದಖ್ಖನಿ ರಿಷಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ಹಿಮನದಿಗಳೆರಡೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ [[ರಿಷಿಗಂಗಾ ನದಿ]]ಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುವು. ಪರ್ವತದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಪಾಚು ಹಿಮನದಿ]] ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ [[ನಂದಾಘುಂಟಿ]] ಹಾಗೂ [[ಲವನ್ ಹಿಮನದಿ]]ಗಳಿವೆ. ನಂದಾದೇವಿ ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಪಿಂಡಾರ್ ನದಿ]]ಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾದ [[ಪಿಂಡಾರಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯಿದೆ. ಈ ಪರಿಸರವೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ [[ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿದೆ. ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ [[ಪರ್ವತಾರೋಹಣ|ಪರ್ವತಾರೋಹಿ]]ಗಳ ತಂಡವೊಂದು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ನಂದಾದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.nandadevi.org/ Nanda Devi Campaign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210507064527/https://www.nandadevi.org/ |date=2021-05-07 }} - web site of the local inhabitants * [http://www.peakware.com/peaks.html?pk=190 Nanda Devi on Peakware] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102202326/http://www.peakware.com/peaks.html?pk=190 |date=2010-01-02 }} - photos * [http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=335 Unesco World Heritage Site] * [http://www.gmvnl.com/newgmvn/nandadevi.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310142638/http://www.gmvnl.com/newgmvn/nandadevi.aspx |date=2007-03-10 }} * [http://wikitravel.org/upload/en/e/e0/DSC_0193.jpg Photo of Nanda Devi Massif] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಮಾಲಯ]] [[ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಗಳು]] mojg13mnknvm4xpd6tgzqf1qh2pn44o 0 14510 1383419 1355114 2026-08-19T06:39:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383419 wikitext text/x-wiki {{two other uses||the historical region|Bahrain (historical region)|the island|Bahrain Island}} {{Infobox Country |native_name = مملكة البحرين<br />''Mamlakat al-Baḥrayn'' |conventional_long_name = ಬಹ್ರೇನ್ ರಾಜ್ಯ |common_name = Bahrain |image_flag = Flag of Bahrain.svg |image_coat = Coat of arms of Bahrain.svg |symbol_type = Coat of arms |image_map = Map of Bahrain.svg |national_motto = |national_anthem = بحريننا<br />''[[Bahrainona]]''<br /><small>''ನಮ್ಮ ಬಹ್ರೇನ್''</small> |official_languages = [[Arabic]] <ref>[http://www.servat.unibe.ch/icl/ba00000_.html Article 2(The official language is Arabic.)]</ref> |demonym = [[Bahrani|Bahraini]] |capital = [[ಮನಾಮಾ]] |latd=26 |latm=13 |latNS=N |longd=50 |longm=35 |longEW=E |largest_city = ರಾಜಧಾನಿ |government_type = [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆ]] |leader_title1 = [[ರಾಜ]] |leader_name1 = [[ಹಮದ್ ಇಬ್ನ್ ಇಸಾ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾ]] |leader_title2 = [[ರಾಣಿ]] |leader_name2 = [[ಶೇಖಾ ಸಬೀಕ ಬಿನ್ತ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅಲ್ ಖಲೀಫ|ಸಬೀಕ ಬಿನ್ತ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ]] |leader_title3 = [[ಪ್ರಧಾನಿ]] |leader_name3 = [[ಖಲೀಫಾ ಇಬ್ನ್ ಸುಲ್ಮನ್ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾ]] |sovereignty_type = [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] |established_event1 = [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ನಿಂದ |established_date1 = [[೧೬೦೨]] |established_event2 = [[ಪರ್ಷಿಯ]] ದಿಂದ |established_date2 = [[೧೭೮೩]]<ref name = "CIA">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |title=CIA World Factbook, "Bahrain" |access-date=2010-06-15 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229005328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ba.html |url-status=dead }}</ref><ref name="britannica.com">" Bahrain." Encyclopædia Britannica. 2008. Encyclopædia Britannica Online. 16 2008 [http://www.britannica.com/eb/article-93661]</ref> |established_event3 = [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ನಿಂದ |established_date3 = ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೬, ೧೯೭೧<ref name="autogenerated8" /> |area_rank = ೧೮೪ನೆಯದು |area_magnitude = |area = 750 |areami² = 290 |percent_water = 0 |population_estimate = 791,000<ref name=unpop>{{cite paper | url=https://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf | title=World Population Prospects, Table A.1| version=2008 revision | format=.PDF | publisher=United Nations | author=Department of Economic and Social Affairs Population Division | date=2009 | accessdate= 2009-03-12}}</ref> |population_estimate_rank = 159th |population_estimate_year = 2007 |population_census = |population_census_year = |population_density = 1,189.5 |population_densitymi² = 3,126.5 |population_density_rank = 7th |GDP_PPP = $27.014 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=419&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=19&pr.y=5 |title=Bahrain|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-10-01}}</ref> |GDP_PPP_rank = 118th |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP_per_capita = $34,662<ref name="imf2" /> |GDP_PPP_per_capita_rank = 32nd |GDP_nominal = $21.236 billion<ref name="imf2" /> |GDP_nominal_rank = 96th |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $27,248<ref name="imf2" /> |GDP_nominal_per_capita_rank = 3rd |HDI = {{increase}} 0.895<ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdrstats.undp.org/en/countries/country_fact_sheets/cty_fs_BHR.html|title=Human Development Report 2009: Bahrain|publisher=The United Nations|accessdate=2009-10-18|archive-date=2009-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20091011055530/http://hdrstats.undp.org/en/countries/country_fact_sheets/cty_fs_BHR.html|url-status=dead}}</ref> |HDI_rank = 39th |HDI_year = 2007 <!-- Please us the year in which the HDI data refers to and not the publication year --> |HDI_category = <span style="color:#0089500;">high</span> |currency = [[ಬಹರೇನಿ ದಿನಾರ್]] |currency_code = BHD |country_code = |time_zone = |utc_offset = +3 |religion = ಇಸ್ಲಾಂ (ಸುನ್ನಿ) |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |drives_on = right |cctld = [[.bh]] |calling_code = [[Telephone numbers in Bahrain|973]] }} '''ಬಹ್ರೇನ್''', ಅಧಿಕೃತವಾದ '''ಬಹ್ರೇನ್ ರಾಜ್ಯ''' ({{lang-ar|مملكة البحرين}}, {{transl|ar|Mamlakat al-Ba{{Unicode|ḥ}}rayn}}, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ: "ಎರಡು ಸಮುದ್ರಗಳ ರಾಜ್ಯ") ಒಂದು ಸಣ್ಣ [[ದ್ವೀಪಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಅಲ್ ಖಲೀಫಾ]] ರಾಯಲ್ ಪ್ಯಾಮಿಲಿ ಯಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ನೆಲೆನಿಂತಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕಿಂಗ್ ಫಾಹ್ದ ಕಾಸ್ವೇ]] ಮಾರ್ಗವು ಬಹ್ರೇನ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು 25 ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. [[ಖತಾರ್]] ಗೆ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ [[ಬಹ್ರೇನ್ ಗಲ್ಫ್]] ಇದೆ. [[ಖತಾರ್ ಬಹ್ರೇನ್ ಕಾಸ್ವೇ|ಖತಾರ್ ಬಹ್ರೇನ್ ಕಾಸ್ವೇಯ]] ನಕಾಶೆಯು ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಖತಾರ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ಬಿಗಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿದೆ. ಬಹ್ರೇನ್ ಅನ್ನು ಅದರ [[ತೈಲ]] ಮತ್ತು [[ಮುತ್ತು|ಮುತ್ತುಗಳಿಂದಲೂ]] ಸಹ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡಗಳ ತವರಾಗಿದೆ ಅವೆಂದರೆ [[ಬಹ್ರೇನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಬಹ್ರೇನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಹಾರ್ಬರ್]], ಮತ್ತು ಹಲವು [[ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ]] ತವರಾಗಿದೆ, {{convert|1022|m|ft|0|abbr=on}} ಇದರಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿದ ಹೈ ಸೂಪರ್ ಟಾಲ್ [[ಮುರ್ಜಾನ್ ಟವರ್]] ಕೂಡಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.. [[ಬಹ್ರೇನ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ಕಿಟ್]] ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಹ್ರೇನ್ F1 ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ}} === Pre-Islamic === [[ಚಿತ್ರ:Persia 600ad.jpg|thumb|left| ಅರಬ್ಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲಿನ ಸಸ್ಸಾನಿಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, 600 ADಯಲ್ಲಿ ಏಷಿಯಾ]] ಬಹ್ರೇನ್ ಒಂದು [[ಅರೇಬಿಕ್]] ಶಬ್ಧ "''ಎರಡು ಸಮುದ್ರಗಳು'' ", ತಾಜಾ ನೀರಿನ ಕಾರಂಜಿಗಳು ತಂತಾನೆ ಉಪ್ಪುಸಮುದ್ರದೊಳಗಿಂದ ಮಧ್ಯೆ ಚಿಮ್ಮುವುದು ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬಹ್ರೇನ್ ಪೂರ್ವಜರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ. [[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್|ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿನ]] ಇದರ ಯುದ್ಧಕೌಶಲ್ಯದ ನೆಲೆಗಳು[[ಅಸ್ಸೇರಿಯನ್ಸ್]], [[ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯ|ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು]], [[ಪರ್ಷಿಯನ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ಅರಬ್|ಅರಬ್‌ರುಗಳಿಂದ]] ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ತರಲಾಯಿತು, ಇವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ದ್ವೀಪವು [[ಇಸ್ಲಾ|ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್]] ಆಯಿತು. [[ಮೆಸೊಪೊಟಮಿಯನ್]] ನಾಗರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''[[ದಿಲ್ಮುನ್‌]]'' ದೊಂದಿಗೆ ಬಹ್ರೇನ್ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.historyofnations.net/asia/bahrain.html History of Bahrain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090629145808/http://www.historyofnations.net/asia/bahrain.html |date=2009-06-29 }} ರಾಷ್ಟ್ರದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ</ref> ಇದರ ಐತಿಹಾಸಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು [[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ''ಅವಾಲ್'', ನಂತರ [[ಮಿಶ್‌ಮಾಹಿಗ್]] ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. [[BC|BCಯ]] 3ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 6 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ಬಹ್ರೇನ್ [[ಅಚೇಮಿನಿಯನ್ನ|ಅಚೇಮಿನಿಯನ್ನರ]] [[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಒಂದು [[ಇರಾನಿಯನ್ ಮನೆತನ|ಇರಾನಿಯನ್ ಮನೆತನಕ್ಕೆ]] ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Mojtahed-Zadeh">ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಅಂಡ್ ಟೆರ್ರಿಟೊರಿಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ ದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್: ಪಿರೋಝ್ ಮೊಜ್ತಾಹೆದ್-ಝಾಹೆದ್ ಅವರ A Maritime Political Geography, ಪುಟ 119</ref> [[BC|BCಯ]] 3 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ [[AD|ADಯ]] 7ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ]] ಉಗಮವಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೇನ್ ಇನ್ನಿತರೆ ಎರಡು [[ಇರಾನಿಯನ್ ಮನೆತನಗಳಾದ]] [[ಪಾರ್ಥಿಯಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸಸ್ಸಾನಿಡ್]] ಗಳಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸರಿಸುಮಾರು [[BC|BCಯ]] 250, ಪಾರ್ಥಿಯನ್ ಮನೆತನವು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫನ್ನು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಓಮನ್]] ಇರುವಷ್ಟು ದೂರ ಇದರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ದಾರಿಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತು, [[ಪಾರ್ಥಿಯನ್‌|ಪಾರ್ಥಿಯನ್‌ಗಳು]] ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated6">ಫೆಡರಲ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಡಿವಿಷನ್ ನಿಂದ ಬಹ್ರೇನ್, ಪುಟ 7</ref> 3 ನೇ ಶತಮಾನದ [[AD|ADಯಲ್ಲಿ]], [[ಸಸ್ಸಾನಿಡ್‌|ಸಸ್ಸಾನಿಡ್‌ರು]] [[ಪಾರ್ಥಿಯನ್‌|ಪಾರ್ಥಿಯನ್‌ರನ್ನು]] ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ [[ಇಸ್ಲಾಂ]] ಉದಯಿಸುವತನಕ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. [[ಅರ್ಡಾಶಿರ್‌]] ಎಂಬುವವನು ಮೊದಲ ಇರಾನಿಯನ್ [[ಸಸ್ಸಾನಿಯನ್]] ಮನೆತನವನು ಆಳಿದನ್ನು ಓಮನ್ ಮತ್ತು ಬಹ್ರೇನ್ ತನಕ ಮುಂದುವರೆದು, ಮತ್ತು [[ಸನಾಟ್ರುಕ್‌|ಸನಾಟ್ರುಕ್‌ನನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ ಜಿ ಹೊಯ್ಲಾಂಡ್, ಅರೆಬಿಯಾ ಅಂಡ್ ಅರಬ್ಸ್ : ಕಂಚಿನ ಯುಗದಿಂದ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನವರೆಗೆ, ರೂಟ್ಲೆಡ್ಜ್ 2001, ಪು. 28</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಸಸ್ಸಾನಿಡ್‌|ಸಸ್ಸಾನಿಡ್‌ನ]] ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಬಹ್ರೇನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು, ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯದ ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Jamsheed">Conflict and Cooperation: Zoroastrian Subalterns and Muslim Elites in... ಜಮ್ಶೀದ್ ಕೆ ಚೋಕ್ಸಿ, 1997, ಪುಟ 75</ref> ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ [[ಸಸ್ಸಾನಿಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಹಗ್ಗಾರ್ನ 3 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಪುನಃ ಭಾಗ ಮಾಡಲಾಯಿತು ( ಈಗಿನ [[ಅಲ್-ಹಪುಫ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]), ಬಟಾನ್ ಅರ್ಡಾಶಿರ್ ( ಈಗ [[ಅಲ್-ಖತಿಫ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]],[[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]), ಮತ್ತು ಮಿಶ್ಮಾಹಿಗ್ ( ಇದರಲ್ಲಿ [[ಮಿಡ್ಲ್-ಪರ್ಷಿಯನ್/ಪಹ್ಲವಿ]] ಅರ್ಥ "''ಈವ್-ಫಿಶ್'' ").<ref>ಯೋಮಾ 77a ಮತ್ತು ರೋಶ್ ಹಶ್ಬನಾಹ್, 23a</ref> ಬಹ್ರೇನ್ [[ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಂನ್ನು]] [[AD|ADಯ]] 629 ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ, ಇದೊಂದು[[ನೆಸ್ಟೋರಿಯನ್]] [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿಯ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಕರ್ಟಿಸ್ ಇ. ಲಾರ್ಸೆನ್. '' ಬಹ್ರೇನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಬಳಕೆ : The Geoarchaeology of an Ancient Society'' ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್, 1984</ref> ಮುಂಚಿನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮೂಲಗಳು ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, [[ಅಬ್ದುಲ್ ಖಯಾಸ್]], [[ತಮಾಮ್|ತಮಾಮ್‌ನ]] ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು [[ಬಕ್ರ್]] ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ''[[ಅವಾಲ್]]'' [[ಮೂರ್ತಿ]] ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. === ಇಸ್ಲಾಂ ಮತಾಂತರ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣ === [[AD|ADಯ]] 899 ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು [[ಕೊಟ್ಯಾಧಿಪತಿ]] [[ಇಸ್ಮೈಲೀ]] ಪಕ್ಷವಾದ [[ಖರ್ಮೇಥಿಯನ್ಸ್]], ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಯುಟೊಪಿಯನ್ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು ಉದ್ದೇಶಾಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಮಧ್ಯ ಹಂಚಲಾಗಿತ್ತು. [[ಖರ್ಮೇಥಿಯನ್ಸ್‌|ಖರ್ಮೇಥಿಯನ್ಸ್‌ನ]] ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪ್ರಪಂಚ ಚೂರುಚೂರಾಯಿತು; ಅವರು [[ಬಾಗ್ದಾದ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಲೀಫ್ ನಿಂದ ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು [[AD|ADಯ]] [[930]] ರಲ್ಲಿ [[ಮೆಕ್ಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಮದೀನಾ|ಮದೀನಾವನ್ನು]] ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಪವಿತ್ರವಾದ [[ಕಪ್ಪುಶಿಲೆ]] ಯನ್ನು ಅವರ [[ಅಹ್ಸ]] ನಲ್ಲಿನ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ತರಲಾಯಿತು, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒತ್ತೆ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.{{dn}} ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ [[ಅಲ್-ಜುವಾಯಿನೀ]] ಎಂಬ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ, 951 ರಲ್ಲಿ, ಗೌಪ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಡಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಒಂದು ಗೋಣಿಚೀಲದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು "ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಇದನ್ನು ಪಡೆದವು, ಮತ್ತು ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ ತಂದೆವು" ಎನ್ನುವ ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಕುಫಾ]] ಮಸೀದಿಯೊಳಗೆ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಎಸೆಯಲಾಯಿತು. ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯ ಅಪಹರಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರವು ಮುಂದಿನ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಶಿಲೆಯನ್ನು ಏಳು ತುಂಡುಗಳನ್ನಾಗಿ ಒಡೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="glasse">ಸಿರಿಲ್ ಗ್ರಾಸೆ, ''New Encyclopedia of Islam'', p. 245. ರೊವ್ಮನ್ ಅಲ್ಟಮಿರಾ, 2001. ISBN 0-7910-6772-6</ref><ref>{{cite web|url=http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/islam/shia/qarma.html|title=Qarmatiyyah|publisher=St. Martin's College|work=Overview of World Religions|accessdate=2007-05-04|archive-date=2007-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20070428055134/http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/islam/shia/qarma.html|url-status=dead}}</ref><ref>"Black Stone of Mecca." ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ 2007. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನ್ನಿಕ ಆನ್‍ಲೈನ್. 25 June 2007 <http://www.britannica.com/eb/article-9015514>.</ref> [[AD|ADಯ]] 976 ರಲ್ಲಿ [[ಅಬ್ಬಾಸಿಡ್ಸ್]] ನಿಂದ [[ಖರ್ಮೇಥಿಯನ್ಸ್]] ರು ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದರು. [[ಖರ್ಮೇಥಿಯನ್ಸ್‌|ಖರ್ಮೇಥಿಯನ್ಸ್‌ರು]] ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ[[ಅಲ್-ಹಸಾ|ಅಲ್-ಹಸಾನ]] ಮನೆತನ [[ಅರಬ್]] [[ಯೂನಿಡ್|ಯೂನಿಡ್‌ನ]] ಕೈಕೆಳಗೆ ಬಂದರು, ಅವರು 1076 ರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಬಹ್ರೇನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಾದೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>ಸ್ಮಿತ್, G.R. "Uyūnids." [[Encyclopaedia of Islam]]. ಸಂಪಾದನೆ: ಪಿ.ಬಿಯರ್ಮನ್, ಥಾ.ಬಿಯಾಂಕ್ವಿಸ್, ಸಿ.ಇ.ಬೊಸ್ವೊರ್ತ್, ಇ.ವ್ಯಾನ್ ಡೊಂಜಲ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲೂ.ಪಿ.ಹೆನ್‌ರಿಚ್ಸ್ ಬ್ರಿಲ್, 2008. ಬ್ರಿಲ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ 16 ಮಾರ್ಚ್ 2008 [http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_SIM-7786 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200401120424/https://referenceworks.brillonline.com/subjects |date=2020-04-01 }}</ref> [[ಫಾರ್ಸ್|ಫಾರ್ಸ್‌ನ]] ದೊರೆಯಿಂದ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ, 1235ರವರೆಗೂ ಬಹ್ರೇನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಅವರು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. 1253ರಲ್ಲಿ, [[ಬೆಡೋಯುನ್]] [[ಯುಸ್ಫರಿಡ್ಸ್|ಯುಸ್ಫರಿಡ್ಸ್‌ಗಳು]] ಯೂನಿಡ್ ಮನೆತನವನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ [[ಅರೇಬಿಯಾ|ಅರೇಬಿಯಾದ]] ಮೇಲೆ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 1330ರಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಹೊರ್ಮಝ್‌ನ ದೊರೆಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಬಂದವು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಖತಿಫ್‌ನ ಮನೆತನವಾದ ಶೀಪಿಟ್ ಜಾರ್ವಾನಿಡ್ಗಳಿಂದ ಹತೋಟಿಗೊಳಪಟ್ಟವು.|ಹೊರ್ಮಝ್‌[[ನ ದೊರೆಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಬಂದವು,<ref>ರೆಂಟ್ಜ್, ಜಿ. "al- Baḥrayn." [[Encyclopaedia of Islam]]. ಸಂಪಾದನೆ: ಪಿ.ಬಿಯರ್ಮನ್, ಥಾ.ಬಿಯಾಂಕ್ವಿಸ್, ಸಿ.ಇ.ಬೊಸ್ವೊರ್ತ್, ಇ.ವ್ಯಾನ್ ಡೊಂಜಲ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲೂ.ಪಿ.ಹೆನ್‌ರಿಚ್ಸ್ ಬ್ರಿಲ್, 2008. ಬ್ರಿಲ್ ಆನ್‌ಲೈನ್. 15 ಮಾರ್ಚ್ 2008 [http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_COM-0089 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200517104743/https://referenceworks.brillonline.com/subjects |date=2020-05-17 }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಖತಿಫ್‌|ಖತಿಫ್‌ನ]] ಮನೆತನವಾದ [[ಶೀಪಿಟ್]] [[ಜಾರ್ವಾನಿಡ್|ಜಾರ್ವಾನಿಡ್‌ಗಳಿಂದ]] ಹತೋಟಿಗೊಳಪಟ್ಟವು.<ref>ಜುವಾನ್ ಆರ್. ಐ. ಕೋಲ್, "Rival Empires of Trade and Imami Shiism in Eastern Arabia, 1300-1800", ''International Journal of Middle East Studies'', Vol. 19, No. 2. (ಮೇ, 1987), pp. 177-203, at p. 179, through JSTOR. [http://links.jstor.org/sici?sici=0020-7438%28198705%2919%3A2%3C177%3AREOTAI%3E2.0.CO%3B2-X ][http://links.jstor.org/sici?sici=0020-7438%28198705%2919%3A2%3C177%3AREOTAI%3E2.0.CO%3B2-X ]</ref> [[ಮಧ್ಯ ಯುಗದ]] ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಬಹ್ರೇನ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶ|ಬಹ್ರೇನ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು]] ಅಹ್ಸಾ,ಖತಿಫ್ ([[ಎರಡೂ ಈಗ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ಎರಡೂ ಈಗ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿವೆ]] ) ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ "ಬಹ್ರೇನ್" ಎಂದು ಆಧಾರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವಾಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು (ಈಗ ಬಹ್ರೇನ್ ದ್ವೀಪಗಳು). ಪ್ರಾಂತ್ಯವು [[ಬಾಸ್ರಾ]] ನಿಂದ [[ಒಮನ್‌|ಒಮನ್‌ನ]] ಕಿರಿದಾದ ಹೊರ್ಮಝ್‌ನವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೊಂದು ಇಖ್ಲಿಮ್ ಅಲ್-ಬಹರಾಯ್ನ್ "ಬಹರಾಯ್ನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ" ವಾಗಿತ್ತು. "ಬಹ್ರೇನ್" ಶಬ್ಢ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸರಿಯಾದ ದಿನಾಂಕವು ಅವಾಲ್ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ<ref>ರೆಂಟ್ಜ್, ಜಿ. "al- Bahrayn."</ref> 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಈ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಬೆಡೋಯುನ್]] ಮನೆತನದ [[ಜಾಬ್ರಿಡ್ಸ್‌|ಜಾಬ್ರಿಡ್ಸ್‌ನ]] ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು, ಇದು ಕೂಡಾ ಅಲ್-ಅಹ್ಸ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ [[ಅರೇಬಿಯಾ]] ವನ್ನು ಅವರು ಆಳಿದರು. [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು]] 1521 ರಲ್ಲಿ [[ಹೊರ್ಮಝ್‌|ಹೊರ್ಮಝ್‌ನ]] ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೇನ್ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದರು, ಜಾಬ್ರಿಡ್ ದೊರೆ [[ಮಿಗ್ರೀನ್ ಇಬ್ನ್ ಜಮಿಲ್‌|ಮಿಗ್ರೀನ್ ಇಬ್ನ್ ಜಮಿಲ್‌ನಿಂದ]] ಇದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು, ಇವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಸುಮಾರು 80 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ [[ಸುನ್ನಿ]] ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="autogenerated1">ರೆಂಟ್ಜ್, "al- Bahrayn."</ref> 1602 ರಲ್ಲಿ [[ಇರಾನ್]] ಮನೆತನದ [[ಸಫಾವಿಡ್|ಸಫಾವಿಡ್‌ನ]] [[ಅಬ್ಬಾಸ್ I]] ಇವರಿಂದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇವನು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಶೀ'ಇಸ್ಮ್]] ಎಂಬ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದನು.<ref>ಜುವಾನ್ ಆರ್. ಐ. ಕೋಲ್, "Rival Empires of Trade and Imami Shiism in Eastern Arabia, 1300-1800", ಪು. 186, through JSTOR. [http://links.jstor.org/sici?sici=0020-7438%28198705%2919%3A2%3C177%3AREOTAI%3E2.0.CO%3B2-X ][http://links.jstor.org/sici?sici=0020-7438%28198705%2919%3A2%3C177%3AREOTAI%3E2.0.CO%3B2-X ]</ref> ಇರಾನಿನ ದೊರೆಗಳು ಕೆಲವು ತೊಂದರೆಗಳಿದ್ದರೂ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ, ಅವರು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಆಡಳಿತಮಾಡಲು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ, ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ [[ಬುಷೇರ್]] ಮೂಲಕ ಅಥವಾ [[ಸುನ್ನಿ]] ಮೂಲಕ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅರಬ್ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ, ಅದರಂತೆ [[ಹುವಾಲ]], ಇವನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಡಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಗಲ್ಫ್‌ನ ಅರೇಬಿಯನ್ ಬದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, [[ಲಾರ್]]{{dn}} ಮತ್ತು [[ಬುಷೇರ್]] ನೇಮಕವಾಗಿ ( ಹವಿಲ್ಲಾಹ್, ದಿಂದ ಹೆಸರು "ಬಂದಿತ್ತು").<ref name="autogenerated1"/><ref>ಜುವಾನ್ ಆರ್. ಐ. ಕೋಲ್, "Rival Empires of Trade and Imami Shiism in Eastern Arabia, 1300-1800", p. 187</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.iranica.com/newsite/index.isc?Article=http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v3f5/v3f5a037.html |title=X. De Planhol, "Bahrain", ''Encyclopedia Iranica'' (online version) |access-date=2010-06-15 |archive-date=2009-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090301025950/http://www.iranica.com/newsite/index.isc?Article=http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v3f5/v3f5a037.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದ್ವೀಪಗಳು 1717 ಮತ್ತು 1738ರಲ್ಲಿ [[ಓಮನ್‌|ಓಮನ್‌ನ]] [[ಇಬಾಧಿಸ್‌]] ನಿಂದ ಎರಡು ತೀವ್ರವಾದ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>X. De Planhol</ref><ref name="autogenerated4">ಜುವಾನ್ ಆರ್. ಐ. ಕೋಲ್, "Rival Empires of Trade and Imami Shiism in Eastern Arabia, 1300-1800", p. 194</ref> 1753 ರಲ್ಲಿ, [[ಅಲ್ ಮಧಕುರ್]] ಗುಂಪಿನ [[ಹುವಾಲ]] ಇರಾನಿಯನ್ನರ ಪರವಾಗಿ ಬಹ್ರೇನ್ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು, ಇರಾನಿಯನ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪುನಃ ವಶಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="autogenerated7">{{Cite web |url=http://www.iranica.com/newsite/index.isc?Article=http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v3f5/v3f5a037.html |title=J. A. Kechichian, "Bahrain", ''Encyclopedia Iranica'' (online version) |access-date=2010-06-15 |archive-date=2009-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090301025950/http://www.iranica.com/newsite/index.isc?Article=http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v3f5/v3f5a037.html |url-status=dead }}</ref> === ಬನಿ ಉತ್ಬಾಹ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಉಗಮ === [[ಅಲ್ ಬಿನ್ ಅಲಿ]] ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ]] ನ ಮೂಲ ಸಂತತಿಯ ಪಂಗಡದವರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರುಗಳು ಕೊನೆಯ [[ಅಲ್-ಉತ್ಬಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪಾಮ್ ತೋಟಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು 1699 -ರ ವರ್ಷ 1111 ಹಿಜ್ರಿ<ref>ಸಿತ್ರಾದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಪಾಮ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಒಡೆತನದ ದಾಖಲೆ, ಶೇಖ್ ಸಲಾಮ ಬಿನ್ ಸೈಫ್ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆತನವು [[ಅಲ್-ಉತ್ಬಿ|ಅಲ್-ಉತ್ಬಿಗೆ]] ಸೇರುತ್ತದೆ ಕೊನೆಯ ಹೆಸರಿನ ದಿನಾಂಖ 1699 - 1111 ಹಿಜ್ರಿ, http://www.albdoo.info/imgcache2008/3af882fe7cb2511eb935435895e1a566.gif {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160124223501/http://www.albdoo.info/imgcache2008/3af882fe7cb2511eb935435895e1a566.gif |date=2016-01-24 }}, also ನಬೀಹ್ ಸಲೆಹ್ ಅವರ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಪಾಮ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಒಡೆತನದ ದಾಖಲೆ, ಶೇಖ್ ಸಲಾಮ ಬಿನ್ ಸೈಫ್ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆತನವು [[ಅಲ್-ಉತ್ಬಿ|ಅಲ್-ಉತ್ಬಿಗೆ]] ಸೇರುತ್ತದೆ ಕೊನೆಯ ಹೆಸರಿನ ದಿನಾಂಖ 1804 - 1219 ಹಿಜ್ರಿ, http://www.albdoo.info/imgcache2008/641cb18bbd2aae86c67ac578e2c1670a.jpg {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100522031947/http://www.albdoo.info/imgcache2008/641cb18bbd2aae86c67ac578e2c1670a.jpg |date=2010-05-22 }}, ಅರಬ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಹಸ ಮತ್ತು ಕತೀಫ್‌ರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಟರ್ಕರ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಜೆ.ಎ.ಸಲ್ಡಾನಾ ; 1904, I.o. R R/15/1/724, 1871ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಫಾರಿನ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ [[ಇಸಾ ಬಿನ್ ತಾರಿಫ್]] ಬಹ್ರೇನ್‌ ಅನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮೂಲ ಉಟ್ಟೂಬಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಇದರರ್ಥ ಅವನು ಮೂಲ ಉಟ್ಟೂಬಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವನ ಸಂತತಿಯಾದe [[ಅಲ್ ಬಿನ್ ಅಲಿ]] ಅವರು ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು [[ಅಲ್-ಉತ್ಬಿ|ಅಲ್-ಉತ್ಬಿಯ]] ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಇವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೊನೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ತಮ್ಮ ಒಡೆತನದ ಧಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಉತುಬಿಯು [[ಅಲ್-ಖಲೀಫಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್-ಸಬಹ್]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕುಟುಂಬದವರ ಹೆಸರನ್ನು ಒಂದೇ ಛತ್ರಿಯಡಿ ನಮೂದಿಸಿದ್ದಾರೆ.</ref> ರಲ್ಲಿ ಧಾವಿಸಿದರು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರ ಮುತ್ತಾತ ಅಲಿಯ [[ಅಲ್-ಉತ್ಬಿ]] ವಂಶಜರು, ಇವನೊಬ್ಬ ಅವರ ಮುತ್ತಾತ ಉತ್ಬಾನ ವಂಶಜ ಆದ್ದರಿಂದ [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ|ಬನಿ ಉತ್ಬಾಎ೦ಬ]] ಹೆಸರು ಬ೦ದಿತು. ಇದರರ್ಥ ಉತ್ಬಾನ ಮಕ್ಕಳು. [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ|ಬನಿ ಉತ್ಬಾನ]] ಮುತ್ತಾತ ಉತ್ಬಾನಾಗಿದ್ದನು, ಇದೊಂದು ಬನಿ ಸುಲೈಮ್ ಬಿನ್ ಮನ್ಸೂರ್‌ನಿಂದ ಮುಧರ್‌ನಿಂದ ಅದ್‌ನಾನ್‌ನಿಂದ ಕಫಾಫ್‌ನ ವರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. [[ಅಲ್-ಉತ್ಬಿ|ಅಲ್-ಉತ್ಬಿಯ]] ಬಹುವಚನದ ಪದ [[ಉತುಬ್]] ಮತ್ತು [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ|ಬನಿ ಉತ್ಬಾನ]] ಪಂಗಡದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. 1783 ರಲ್ಲಿ, [[ನಸ್ರ್ ಅಲ್-ಮಧಕುರ್]] ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ]] ಗೆ ಸೋತನು, ಇವನು ಷೇಕ್ [[ಇಸಾ ಬಿನ್ ಟಾರೀಫ್]], [[ಅಲ್ ಬಿನ್ ಅಲಿ|ಅಲ್ ಬಿನ್ ಅಲಿಯ]] ಪಂಗಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದನು. ಷೇಕ್ [[ಇಸಾ ಬಿನ್ ಟಾರೀಫ್]] ಮೂಲತಃ ಬಹ್ರೇನ್‌ನನ್ನು ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವುಟ್ಟುಬೀಯ ವಂಶಜನಾಗಿದ್ದನು <ref>the Precis Of Turkish Expansion On The Arab Littoral Of The Persian Gulf And Hasa And Katif Affairs. ಜೆ.ಎ.ಸಲ್ಡಾನ ಅವರಿಂದ; 1904, I.o. R R/15/1/724</ref> ಇದು [[ಜುಬ್ರಾಹ]] ನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ [[ನಸ್ರ್ ಅಲ್-ಮಧಕುರ್]] [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ|ಬನಿ ಉತ್ಬಾಗೆ]] ಸೋತ ನಂತರ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬ೦ದಿತು ಮತ್ತು ಇದು 1782 ರಲ್ಲಿ [[ಬನಿ ಉತ್ಬ|ಬನಿ ಉತ್ಬದ]] [[ಅಲ್ ಬಿನ್ ಅಲಿ|ಅಲ್ ಬಿನ್ ಅಲಿಯ]] ಪ೦ಗಡ ಹಾಗು ಬಹರೇನ್ ಮತ್ತು ಬುಶೇರ್ ನ ದೊರೆ [[ನಸ್ರ್ ಅಲ್-ಮಧಕುರ್|ನಸ್ರ್ ಅಲ್-ಮಧಕುರ್‌ನ]] ಸೈನ್ಯ ದ ಮಧ್ಯೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಜುಬ್ರಾಹ ಮೂಲತಃ [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ|ಬನಿ ಉತ್ಬಾನ]] ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ [[ಅಲ್ ಬಿನ್ ಅಲೀ]] ಇದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಪಂಗಡಗಳು, [[ಖತಾರ್]], [[ಕುವೈತ್]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], ಮತ್ತು [[ಯು.ಎ.ಇ]] ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತ್ತು. [[ಅಲ್ ಬಿನ್ ಅಲಿ]] ಯವರು ಅರಬ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದರು ಇವರು ಜುಬ್ರಾಹವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು<ref>ಅರೌಂಡ್ ದ ಕೋಸ್ಟ್, ಅಮಿನ್ ರೀಹಾನಿ, ಪು297</ref>, ಇವರುಗಳು ಮೂಲತಃ ಪ್ರಭಾವಿ [[ಜುಬ್ರಾಹ|ಜುಬ್ರಾಹಗುಂಪಿನವರಾಗಿದ್ದರು]].<ref name="Arabia's Frontiers p44">ಅರೇಬಿಯಾಸ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ಸ್: ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಬೌಂಡರಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕಥೆ, ಜಾನ್ ಸಿ. ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್, ಪು44</ref> ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ|ಬನಿ ಉತ್ಬಾಗೇನು]] ಹೊಸದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಖರ್ಜೂರದ ತೋಟಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ದ್ವೀಪದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದರು. [[ಅಲ್ ಬಿನ್ ಅಲಿ]] ಯವರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪಿನವರಾಗಿದ್ದು ಖತಾರ್ ಮತ್ತು ಬಹ್ರೇನ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೂ ಇಲ್ಲಿಗೂ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು<ref name="Arabia's Frontiers p44"/>. ಹದಿನೇಳನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ|ಬನಿ ಉತ್ಬಾವು]] ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ತಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವರಾಗಿದ್ದರು<ref>ದ ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕುವೈತ್, ಬಿ.ಜೆ. ಸ್ಲಾಟ್, ಪು110</ref>. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಖರ್ಜೂರದ ತೋಟಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರವು ಶೇಕ್ ಸಲಾಮ್ ಬಿನ್ ಸೈಫ್ ಅಲ್ ಉತ್ಬಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಅಲ್ ಬಿನ್ ಅಲಿ]] ಯ ಶೇಕ್‌ನದಾಗಿತ್ತು, 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ|ಬನಿ ಉತ್ಬಾನ]] ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ಮಾರಿಯಮ್ ಬಿಂಟ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್ ಸಿಂಧಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಯಾ ಮಹಿಳೆಯು 1699 ರಲ್ಲಿ ಶೇಕ್ ಸಲಾಮ್ ಬಿನ್ ಸೈಫ್ ಅಲ್ ಉತ್ಬಿಗೆ ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಪಾಮ್ ತೋಟವನ್ನು - 1111 ಹಿಜ್ರೀ 90 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ಗೆ ಅಲ್-ಖಲೀಫ್ ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾರಿದ್ದಳು.<ref>ಸಿತ್ರಾದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಪಾಮ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಒಡೆತನದ ದಾಖಲೆ, ಶೇಖ್ ಸಲಾಮ ಬಿನ್ ಸೈಫ್ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಒಡೆತನವು {1}ಅಲ್-ಉತ್ಬಿ{/1}ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಕೊನೆಯ ಹೆಸರಿನ ದಿನಾಂಖ 1699 - 1111 ಹಿಜ್ರಿ, http://www.albdoo.info/imgcache2008/3af882fe7cb2511eb935435895e1a566.gif {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160124223501/http://www.albdoo.info/imgcache2008/3af882fe7cb2511eb935435895e1a566.gif |date=2016-01-24 }}</ref>. === 1783: rising power of Bani Utbah === [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ]] ನಂತರ 1783ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳಿಸಿದ ನಂತರ [[ಅಲ್‌ ಬಿನ್‌ ಅಲಿ]] ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಯನ್ನು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಡಳಿತದ ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಗೆರೆಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಧ್ವಜವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಖತಾರ್‌]], [[ಕುವೈತ್‌]], ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ[[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ]] ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಅಲ್‌-ಸುಲ್ಮಾನಿ ಧ್ವಜ]]<ref>Gazetteer of the Persian Gulf, ಓಮನ್, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅರೇಬಿಯಾ, Geographical, Volume 1, 1905</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರ್ಲ್‍ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅವರ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಾದ ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈದ್‌ ಸಮಯದಲ್ಲಿ “ ಅರ್ದಾ ಅಫ್ ವಾರ್”<ref>Picture of the Al Sulami Flag in the "Ardha of War" which was celebrated in Eid Al Fitr in Muharraq 1956 which was attended by Shaikh Salman Bin Hamad Al-Khalifa, ex Ruler of Bahrain, http://www.albdoo.info/imgcache2008/4ab9efef269d2d54873df27f7495a456.jpg {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100522031941/http://www.albdoo.info/imgcache2008/4ab9efef269d2d54873df27f7495a456.jpg |date=2010-05-22 }}</ref> ಹಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. [[ಅಲ್‌ ಬಿನ್‌ ಅಲಿ]] ಯವರು ಅವರ ಸಾಹಸ, ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು<ref name="R.B. Serjeant, R.L. Bidwell p67">ಆರ್.ಬಿ.ಸೆರ್ಜೇಂಟ್ ಅವರ Arabian Studies ಪು67</ref>. ತರುವಾಯ, ಬೇರೆ ಅರಬ್‌ ಕುಟುಂಬದ ಗುಂಪಿನ ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳು ಬಹುಶಃ ಪರ್ಷಿಯಾ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವು ಅಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವ ಕಾಲ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ [[ಪರ್ಷಿಯಾ|ಪರ್ಷಿಯಾದ]] [[ಝಾಂಡ್‌ ಮನೆತನ|ಝಾಂಡ್‌ ಮನೆತನದ]] [[ಖತಾರ್‌]] ನವರು ನೆಲೆಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಆ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳು ಯಾವುವುವೆ೦ದರೆ[[ಅಲ್‌ ಖಲಿಫಾ]], ಅಲ್‌-ಮಾವಧಾ, ಅಲ್‌-ಫಾಧಿಲ್‌, ಅಲ್‌-ಮನ್ನಾಯಿ, ಅಲ್‌-ನೋಅಮಿ, ಅಲ್‌-ಸುಲ್ತಾನಿ, ಅಲ್‌-ಸಧಾ,ಅಲ್‌-ಥಾವಡಿ, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗು ಪಂಗಡಗಳು. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಪಂಗಡಗಳು [[ಮುಹಾರಖ್]], ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು [[ಅಲ್‌ ಬಿನ್‌ ಅಲಿ‌|ಅಲ್‌ ಬಿನ್‌ ಅಲಿ‌ಯ]] ಕೇ೦ದ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಮುಹಾರಖ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ [[ಅಲ್‌ ಬಿನ್‌ ಅಲಿ]] ನಗರವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾದ ನೆರೆಯ ಮುಹಾರಖ್‌ನಲ್ಲದೆ, ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಪಂಗಡದವರು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. === ಅಲ್‌ ಖಲೀಫಾನ ಬಹ್ರೇನ್‌ವರೆಗಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. === [[ಬನಿ ಉತ್ಬಾ]], ದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ, [[ಅಲ್‌ ಖಲೀಫಾ]] ಕುಟುಂಬವು 1797ರಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ಗೆ ವಸಾಹತುಗಳಂತೆ [[ಜಾವ್‌]], ಮತ್ತು ತರುವಾಯ [[ರೀಫಾ|ರೀಫಾಗೆ]] ವಲಸೆ ಹೋದವು. ಅವರು ಮೂಲತಃ ಕುವೈತ್‌ನವರು ಆದರೆ 1766ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದರು. ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್‌-ಸಬಾಹ್ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಸ೦ಪ್ರದಾಯವು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಅವರ ಪಂಗಡದ ಪೂರ್ವಜರು ಮತ್ತು ಅಲ್‌-ಖಲೀಫಾ ಪಂಗಡದವರು ಕೋರ್ ಜುಬೇರ್‌ನ ಮೇಲೆ ಉಮ್ ಖಸ್ರದ ಟರ್ಕರಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ಕುವೈತ್‌ಗೆ ಬಂದರು. ತಮ್ಮ ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊ೦ಡ ಮೇಲೆ ಅವರು ಬಸ್ರದ ವರ್ತಕರ ತಂಡದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಶಟ್‌ ಅಲ್‌ ಅರಬ್‌ನ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಡಲುಗಳ್ಳರಂತೆ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡುವ ಡಕಾಯಿತರಂತೆ ರೂಢವಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಗೆಜೆಟಿಯರ್ ಆಫ್ ದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್, ಓಮಮ್, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅರೇಬಿಯಾ, ಜಾನ್ ಗೊರ್ಡೊನ್ ಲೊರಿಮೆರ್, ಸಂಪುಟ 1 ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್, ಭಾಗ 1, ಪು1000, 1905</ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬಹ್ರೇನ್‌ ಓಮನಿಸ್ ಮತ್ತು [[ಅಲ್‍ ಸೌದ್ಸ್‌]], ಇವರಿಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಮತ್ತು 1802ರಲ್ಲಿ ಇದು 12 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆಗ ಓಮನಿ ದೊರೆ ಸಯಿದ್‌ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಅವನ ಮಗ, ಸಲೀಮ್‌ನನ್ನು, [[ಅರದ್‌ ಫೋರ್ಟ್‌]] ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪ್ರತಿನಿಧಿಯಂತೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ ಓನ್ಲೆ, ದ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಇನ್ ದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್: ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರೀಕರು, ಎಕ್ಸೆಟೆರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, 2004 ಪು44</ref> 1820ರಲ್ಲಿ, ಬಹ್ರೇನ್‌ನನ್ನು [[ಅಲ್‌ ಖಲೀಫಾ]] ಆಳುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಚುರುಕಾಯಿತು, ಆದರೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನಂತರ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಗಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ಒತ್ತುಗೋಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು [[ಅಲ್‌ ಖಲೀಫಾ]] ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಬಹ್ರೇನ್‌ ದೊರೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿತು.ಇದು ಹಲವಾರು ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು. 1861 [[ಪರ್‌ಪೆಚ್ಯುಯಲ್‌ ಟ್ರೂಸ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಡ್‌ಷಿಪ್‌]], ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಮುಂದೆ [[1892|1892ಮತ್ತು]] [[1951]] ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಅಲ್‌-ಖಲೀಫಾರು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪ ಸಮುದಾಯವನ್ನು, ಹವಾರ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಖತಾರ್‌ ವರ್ಗದ ಸುತ್ತಲಿನ ಜುಬ್ರಾಹ ವನ್ನು ಅ೦ದರೆ ಜುಬ್ರಾಹ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. [[ಅಲ್‌ ಬಿನ್‌ ಅಲಿ‌]] ಯು [[ಅಲ್‌ ಖಲೀಫಾ|ಅಲ್‌ ಖಲೀಫಾನ]] ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದನು.<ref name="R.B. Serjeant, R.L. Bidwell p67"/> 1869 ಮತ್ತು 1872ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಿಧಾತ್‌ ಪಾಷ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಓಟ್ಟೋಮಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೆಳಗೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದರೊ೦ದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರ ಜೊತೆ ತಂದನು ಮತ್ತು ಓಟ್ಟೋಮನ್‌ ಹಡಗುಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸರಕಾರದ ಜತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಂತೆ ಇನ್ನಿತರೆ [[ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌]] ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಇದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ೦ತೆ ದೊರೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ತನ್ನ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ತಯಾರಿದ್ದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ಸರಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಲು ತಯಾರಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸಮುದ್ರ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಕ್ರಮಣವಾದಾಗ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ನೀಡಲು ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್‌ ಖಲೀಫಾನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಲು ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಇದರ ಅಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ದೊರೆಗಳಂತೆ ಭದ್ರತೆ ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿದರು. [[SOAS]] ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದ ಪ್ರಕಾರ, ನೆಲಿಡಾ ಫುಕಾರೊ: {{cquote|From this perspective state building under the Al Khalifa shayks should not be considered exclusively as the result of Britain’s informal empire in the Persian Gulf. In fact, it was a long process of strategic negotiation with different sections of the local population in order to establish a pre-eminence of their particularly artistic Sunni/Bedouin tradition of family rule.<ref>Nelida Fuccaro, Persians and the space in the city in Bahrain 1869-1937, in Transnational Connections and the Arab Persian Gulf by Madawi Al-Rasheed Routledge 2005 p41</ref>}} ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರವು ಒಂದು ಹೊಸ ಅಭ್ಯುದಯ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಬಹ್ರೇನ್‌ ಮುತ್ತುರತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅವಲ೦ಬಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ದಲ್ಲಿ ಇದು ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ-ಅತ್ಯುನ್ನತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು, ಶತ್ರುಗಳಾದ ಬಸ್ರ. ಕುವೈತ್‌, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1870ರಲ್ಲಿನ ಮಸ್ಕಟ್‌ಗಳ ಸಮರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ ಓನ್ಲೆ, ದ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಇನ್ ದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್: ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರೀಕರು, ಎಕ್ಸೆಟೆರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, 2004</ref> ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಸಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ನ ನಿಶ್ಚಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು: ಇದು ತನ್ನಿಂತಾನೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಒಂದು ಆಧುನಿಕತೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>ಲಾರ್ಸೆನ್, ಪು72</ref> ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಸ೦ಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಶಿಯನ್‌, ಹುವಾಲ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ]] ವರ್ತಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಆಕರ್ಷಿಸಿದವು, ಇದರಿ೦ದಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ನ ಸುತ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಜೇಡರಬಲೆಯಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]] ಉಪ-ಭೂಖಂಡಗಳಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಮಕಾಲೀನ ಗಣ್ಯ [[ಮನಾಮ]] ವನ್ನು1862ರಲ್ಲಿ ಕ೦ಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. {{cquote|Mixed with the indigenous population [of Manamah] are numerous strangers and settlers, some of whom have been established here for many generations back, attracted from other lands by the profits of either commerce or the pearl fishery, and still retaining more or less the physiognomy and garb of their native countries. Thus the gay-coloured dress of the southern Persian, the saffron-stained vest of Oman, the white robe of Nejed, and the striped gown of Bagdad, are often to be seen mingling with the light garments of Bahreyn, its blue and red turban, its white silk-fringed cloth worn Banian fashion round the waist, and its frock-like overall; while a small but unmistakable colony of [[Non-resident Indian and Person of Indian Origin|Indians]], merchants by profession, and mainly from Guzerat, Cutch, and their vicinity, keep up here all their peculiarities of costume and manner, and live among the motley crowd, ‘among them, but not of them’. [[William Gifford Palgrave|WG Palgrave]], ''Narrative of a Year’s Journey through Central and Eastern Arabia (1862-3)''<ref>James Olney, Chapter Transnational merchants in the nineteenth-century Gulf: the case of the Safar family in Transnational Connections and the Arab Gulf Ed Madawi Al-Rasheed, Routledge, p59</ref>}} 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್‌ಗ್ರೇವ್‌ ಮನಾಮನ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಬಂಧುವಿನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ "ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಕೂಡಿಸು ಮತ್ತು ಅದು ಕೇಂದ್ರ ಅರೇಬಿಯಾದ ಪರಮತವೈರಿ" ಎಂದು ಅದರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>ನಿಲಿಡಾ ಫುಕಾರೊ, Persians and the space in the city in Bahrain 1869-1937, in Transnational Connections and the Arab Gulf by Madawi Al-Rasheed Routledge 2005 p39</ref> ಪಾಲ್ ಗ್ರೇವ್ ಜನರು ಮುಕ್ತ ಅಲ್ಲದೆ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ -"ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ; ಭಕ್ತಿಪರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದದ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಒಂದು ಪದವನ್ನು ಕೇಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ, ಜಿಲೇಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮತಬ್ರಾಂತರ ಬದಲಾಗಿ, ಒಂಟೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಬಿಡೋವಿನ್ಸ್, ನಾವು ಬಹ್ರೇನ್‌ ( ಮನಾಮ) ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹಾಗು ’ಪ್ರಪ೦ಚದ ಮಾನವರು, ಪ್ರಪ೦ಚವು ಮಾನವರನ್ನು ಒಳಗೊ೦ಡಿದೆ ಎ೦ಬುದನ್ನು ಅರಿಯರು’ ಇದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ದ ಬಿಡುಗಡೆ; ಹಾಗು ಖಚಿತವಾಗಿ ಇದು ನನಗಾಗಿದೆ.".<ref>[[ಡಬ್ಲೂಜಿ ಪಾಲ್‌ಗ್ರೇವ್]], Narrative of a Year’s Journey through Central and Eastern Arabia (1862-3) quoted in Nelida Fuccaro, Persians and the space in the city in Bahrain 1869-1937, in Transnational Connections and the Arab Gulf by Madawi Al-Rasheed Routledge 2005 p39</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅದನ್ನು [[ಬೊರ್‌ಗೇಸ್]] ಗೆ ಮತ್ತು [[ಮೆಡಿಸಿಸ್|ಮೆಡಿಸಿಸ್‌ಗೆ]] ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು<ref>[[ಜೋನಾಥನ್ ರಬನ್]], [[Arabia through the looking glass]], ವಿಲಿಯಮ್ ಕಾಲಿನ್ಸ್ &amp; ಮಕ್ಕಳು, 1979, p56</ref> ಮತ್ತು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಉತ್ತಮ ತೈಲ ಸಮೃದ್ಧದ ಪ್ರದೇಶವು ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು ಅದು ಅವರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಏಜೆಂಟರಾದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಧಾನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅಲ್ ಸಫರ್ ಕುಟುಂಬದವರು ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>ನಿಲಿಡಾ ಫುಕಾರೊ, Persians and the space in the city in Bahrain 1869-1937, in Transnational Connections and the Arab Gulf by Madawi Al-Rasheed Routledge 2005 p47</ref> ಅಲ್‌ ಸಫರ್‌ "ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರ"<ref>ಜೇಮ್ಸ್ ಓನ್ಲೆ, Transnational merchants in the nineteenth-century Gulf: the case of the Safar family in Transnational Connections and the Arab Gulf Ed Madawi Al-Rasheed, Routledge, p71-2</ref> ಸಂಬಂಧವನ್ನು 1869ರಿಂದ ಅಲ್‌ ಖಲೀಫಾ ಗುಂಪಿನವನೊಂದಿಗೆ ಅನುಭವಿಸಿದನು, ಅದಾಗ್ಯೂ ಅಲ್‌-ಖಲೀಫಾ ಎಂದಿಗೂ ಅಂತರಜಾತಿ ವಿವಾಹವನ್ನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ - ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ರಾಜಕೀಯ (ಆಡಳಿತದ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಫರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹದ್ದುಬಸ್ತಿನಲ್ಲಿಡಲು) ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು (ಏಕೆಂದರೆ ಸಫರ್ಸ್‌ರವರು ಶಿಯಾ ಆಗಿದ್ದರು). ಬಹ್ರೇನ್‌ನ [[ಭಾರತ/0}ದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದಾಗಿ ಉಪಖಂಡದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀ|ಭಾರತ/0}ದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದಾಗಿ ಉಪಖಂಡದ ಮೇಲೆ [[ಭಾರತೀ]]]]ಯರ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಲ್ಲದೆ ಪೋಷಾಕಿನ ಶೈಲಿ, ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲದರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಎಕ್ಸೀಟರ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಓನ್ಲೀ ಪ್ರಕಾರ "ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದಾರಿಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಅರೇಬಿಯಾದ ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ಜನರು ಬಹಳಷ್ಟು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಓಶಿಯನ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಅವರು ಅರಬ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ನ ಭಾಗದಂತಿದ್ದರು".<ref>ಜೇಮ್ಸ್ ಓನ್ಲೆ, Chapter Transnational merchants in the nineteenth-century Gulf: the case of the Safar family in Transnational Connections and the Arab Gulf Ed Madawi Al-Rasheed, Routledge, p78</ref> ಬಹ್ರೇನ್‌ವು 1926 ಮತ್ತು 1957ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿತು, ''ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೋ'' ಕೆಳಗೆ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬೆಲ್‌ಗ್ರೇವ್‌|ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬೆಲ್‌ಗ್ರೇವ್‌ನ]] ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ಷೇಖ್‌ಗೆ[[ಹಮಾದ್‌ ಇಬ್ನ್‌ ಇಸಾ ಅಲ್‌-ಖಲೀಫಾ (1872-1942)|ಹಮಾದ್‌ ಇಬ್ನ್‌ ಇಸಾ ಅಲ್‌-ಖಲೀಫಾ (1872-1942)ನನ್ನು]] ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಶಾಲೆ ಅಲ್‌-ಹಿದ್ದಯಾ ಬಾಲಕರ ಶಾಲೆಯನ್ನು 1919 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲದೆ 1928ರಲ್ಲಿ ಅರಬ್‌ ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ನ ಮೊದಲ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮಿಷನ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು, [[ಡಚ್‌ ರಿಫಾರ್ಮ್‌ ಚರ್ಚ್‌]] ನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು,ಹಾಗು ಇದು 1903ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರ೦ಭಿಸಿತು. ಇನ್ನಿತರ ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಗುಲಾಮಗಿರಿ|ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ]] ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು,ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಷ್ಟದ ಪರ್ಲ್‌ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ನೊಳಗಿನ ಪ್ರಬಲ ವರ್ಗದವರಿಂದ, ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಟುಂಬಗಳ ವರ್ಗದೊಳಗಿಂದ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಸೇನಾಪಡೆ, ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ತಕರಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುರಿದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ 1923ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಎಮಿರ್, [[ಇಸಾ ಬಿನ್‌ ಅಲಿ ಅಲ್‍ ಖಲೀಫಾ|ಇಸಾ ಬಿನ್‌ ಅಲಿ ಅಲ್‍ ಖಲೀಫಾನ]] ಬದಲಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಗನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಸುನ್ನಿ ಪಂಗಡದವರಾದ[[ಅಲ್‌ ದೊಸ್ಸರಿ|ಅಲ್‌ ದೊಸ್ಸರಿರನ್ನು]] ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ನಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು,ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯ ಮೌಲ್ವಿಗಳ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಸೌದಿ ಮತ್ತು ಇರಾನಿಗೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವರ್ತಕರ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಅದರಂತೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರ ಒಲವು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೌದಿ-ವಹಾಬೀ, ಇರಾನಿಯನ್‌ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. === ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದು. === 1932ರಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ತೈಲ|ತೈಲವನ್ನು]] ಶೋಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಆಧುನೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶೋಧದಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಲೆ ನಿಂತರು. ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬೆಲ್‌ಗ್ರೇವ್‌|ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬೆಲ್‌ಗ್ರೇವ್‌ನಿಂದಾಗಿ]] ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿತು ಅಲ್ಲದೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು,<ref>[http://www.enhg.org/alain/resources/articles/belgrave.htm Belgrave of Bahrain: The Life of Charles Dalrymple Belgrave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229114513/http://www.enhg.org/alain/resources/articles/belgrave.htm |date=2008-12-29 }}, Emirates Natural History Group, 2007</ref> ಬೆಲ್‌ಗ್ರೇವ್‌ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.<ref>[http://www.time.com/time/printout/0,8816,864101,00.html The Uncontrollable Genie] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120919042948/http://www.time.com/time/printout/0,8816,864101,00.html |date=2012-09-19 }} Time Magazine, 27 ಆಗಸ್ಟ್ 1956</ref> [[ವರ್ಲ್ದ್‌ ವಾರ್ II|ವರ್ಲ್ದ್‌ ವಾರ್ IIನಂತರ]], ಆಂಟಿ-ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮನೋಭಾವವು ಅರಬ್‌ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೊನೆವರೆಗೂ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಂಬಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ದಂಗೆಕೋರರು ಜೀವಿಶ್‌ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು, ಅದು ಅದರ ಸದಸ್ಯರೊಳಗೆ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಗಾಯಕರು, ಗುಮಾಸ್ತರು, ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು, ಟೆಕ್ಸ್‌ಟೈಲ್‌ ವರ್ತಕರು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯ ವ್ಯವಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಭೇದ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. 1947ರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಂತೆ, ಬಹಳಷ್ಟು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಶ್‌ ಸಮಾಜದ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಬಾಂಬೆ|ಬಾಂಬೆಗೆ]] ತರುವಾಯ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೇನ್‌|ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೇನ್‌ನಲ್ಲಿ]] (ಆನಂತರ [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]] - [[ಟೆಲ್‌ ಅವಿವ|ಟೆಲ್‌ ಅವಿವಗಳು]] ಪರದೇಶ ಚನಾ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್‌) ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ]] ಓಡಿಹೋದರು. 2007ರಂತೆ, 36 ಜ್ಯೂಯಿಸ್‌ರು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದರು. ಪರಿಹಾರದ ವಿವಾದಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಪರಿಹಾರವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1960ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]] ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌ ಸೆಕರೇಟರಿ-ಜನರಲ್‌|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌ ಸೆಕರೇಟರಿ-ಜನರಲ್‌ಗೆ]] ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಡಿಕೊಂಡಿತು. 1970ರಲ್ಲಿ [[ಇರಾನ್‌|ಇರಾನ್‌ಬಹ್ರೇನ್]]‌ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರೆ [[ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌|ಪರ್ಷಿಯನ್‌ ಗಲ್ಫ್‌ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ]] ದಾವೆ ಹಾಕಿತು. ಏನಾದರೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಕರಾರಿನಲ್ಲಿ ಇದು "ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಬೇಡ" ಎಂದು ಒಪ್ಪಿತು ಬಹ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ಇದರ ದಾವೆಗಳು ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ದಾವೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ [[ಪ್ರಜಾಶಾಸನ|ಪ್ರಜಾಶಾಸನಬಹ್ರೇನ್]]‌ರವರ ಅರಬ್ ಗುರುತುಚೀಟಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿತು. ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು [[ಅರಬ್ ಲೀಗ್|ಅರಬ್ ಲೀಗ್‌ಮತ್ತು]] [[ಕೋಆಪರೇಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫರ್ ದಿ ಅರಬ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗಲ್ಫ್|ಕೋಆಪರೇಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫರ್ ದಿ ಅರಬ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗಲ್ಫ್‌ಎಂದು]] ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 16,1971ರಂದು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರು,ಮತ್ತು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="autogenerated8">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/817505.stm Bahrain Timeline] BBC</ref> 1970ರ ತೈಲದ ಏರಿಕೆಯು ಬಹ್ರೇನ್‌ಗೆ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ತಂದಿತು,ಆದರೆ ಇದರ ಇಳಿಕೆಯಿಂದ ನಷ್ಟವಾಯಿತು. ಅದಾಗ್ಯೂ,ರಾಷ್ಟ್ರವು ಆಗಲೇ ಇದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು,ಮತ್ತು[[ಲೆಬಾನೀಸ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್|ಲೆಬಾನೀಸ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್‌ನಿಂದ]] 1970ರಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಪಡೆದಿತ್ತು ; [[ಬೀರುಟ್|ಬೀರುಟ್‌ನ]] ಬದಲಾಗಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ನ್ನು ಮಧ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಬ್‌ನಂತೆ [[ಲೆಬನಾನ್|ಲೆಬನಾನ್‌ನ]] ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಹೊರ‍ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="autogenerated3">[http://www.nationalpost.com/story.html?id=9be313d4-b349-40e2-a5f0-05fe3ee3a17a Bahrain Profile]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[National Post]] 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007</ref> 1979 ನಂತರ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್‌]], [[ಇರಾನ್‌|ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಬಹ್ರೇನಿ ಷಿಯಾರ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳು 1981ರಲ್ಲಿ [[ವಿಫಲವಾದ ದಂಗೆ|ವಿಫಲವಾದ ದಂಗೆಯ]] ಪಿತೂರಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಫ್ರಂಟ್‌ ಫಾರ್ ದ ಲಿಬರೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಬಹ್ರೇನ್‌]] ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ದಂಗೆಯು ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಡಿಪಾರಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಷಿಯಾ ಮೌಲ್ವಿ [[ಹುಜ್ಜಾತು l-ಇಸ್ಲಾಮ್‌]] [[ಹದಿ ಅಲ್‌-ಮುದರಿಸಿ|ಹದಿ ಅಲ್‌-ಮುದರಿಸಿಯನ್ನು]] [[ಧರ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಧರ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,953597-4,00.html Stay just over the horizon this time] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003125315/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,953597-4,00.html |date=2012-10-03 }}, ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್, 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1982</ref> 1994ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದ ಅಸಂತುಷ್ಟ ಶಿಯಾ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಗಳು]] ದಂಗೆ ಏಳಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು. 1990 ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ವಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಸೆಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ನಲವತ್ತು ಮಂದಿ ಹತಗೊಂಡರು. ಇದರಿಂದ ರಾಜ್ಯ ದುಸ್ತರಗೊಂಡಿತು.<ref>[http://meria.biu.ac.il/journal/1999/issue1/jv3n1a7.html Rebellion in Bahrain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060505043553/http://meria.biu.ac.il/journal/1999/issue1/jv3n1a7.html |date=2006-05-05 }}, Middle East Review of International Affairs, ಮಾರ್ಚ್ 1999</ref> 1999, ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕಿಂಗ್‌ ಅಹಮದ್‌-ಇಬ್ನ್‌ ಇಷಾ-ಅಲ್‌ ಖಲೀಫಾ|ಕಿಂಗ್‌ ಅಹಮದ್‌-ಇಬ್ನ್‌ ಇಷಾ-ಅಲ್‌ ಖಲೀಫಾನು]] ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ದೇಶದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದನ್ನಲ್ಲದೆ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಈ ಚಳವಳಿಯನ್ನು [[ಅಮ್‍ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌]] ನ್ನು "ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[https://www.amnesty.org/en/alfresco_asset/baf189cd-a4cb-11dc-a92d-271514ed133d/mde110052001en.html Bahrain: Promising Human Rights Reforms Must Continue]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Amnesty International]], 13 ಮಾರ್ಚ್ 2001</ref> 2002ರಲ್ಲಿ ಈ ದೇಶವನ್ನು ''ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ದೇಶ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು ನಂತರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. == ರಾಜಕೀಯ == {{See also|Bahraini parliamentary election, 2006|Human rights in Bahrain}} [[ಚಿತ್ರ:bahrain.royal.flight.b747sp-21.a9c-hmh.arp.jpg|thumb|256px|left|ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ರಾಯಲ್ ವಿಮಾನ (ಬೋಯಿಂಗ್ 747SP).]] ಬಹ್ರೇನ್ ಒಂದು [[ಸಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]] ಆಗಿದ್ದು, ರಾಜನಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು, [[ಷೇಖ್ ಹಮದ್ ಬಿನ್ ಇಸಾ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾ|ಷೇಖ್ ಹಮದ್ ಬಿನ್ ಇಸಾ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾನು]] ಸರಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದನು, [[ಷೇಖ್]] [[ಖಲೀಫಾ ಬಿನ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾ]], ಅವರುಗಳು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸದಸ್ಯರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಶೇ.80 ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರು ರಾಜಮನೆತನದವರಾಗಿದ್ದರು. ಬಹ್ರೇನ್ [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]] ಶಾಸನಸಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಮನೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಛೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಡೆಪ್ಯುಟಿಯನ್ನು ಮತಾಧಿಕಾರಿ ಚುನಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನೆಯ ಶುರಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನನ್ನು ರಾಜ ನೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಎರಡೂ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ. [[2006 ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ|2006 ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ]] ಮೊದಲನೆ ಸುತ್ತಿನ ಮತದಾನ 25 ನವೆಂಬರ್ 2006 ರಂದು ನಡೆಯಿತು, ಹಾಗು ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಮತದಾನ ಇಸ್ಲಾಮಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚುನಾವಣೆಯ ಗೆಲುವಾಗಿತ್ತು.<ref>[[ಗಲ್ಫ್ ನ್ಯೂಸ್]], 27 ನವೆಂಬರ್ 2006</ref> ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭದ ರಾಜಕೀಯ ಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಗಳಿಗೆ|ಇಸ್ಲಾಮಿಗಳಿಗೆಲಾಭದಾಯಕವಾಯಿತು]]. ಅದು ಅವರ ರಾಜನೀತಿಗಳಿಗೆ ಲೋಕಸಭೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧಗಳು ಅಂಗಡಿ ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವುದನ್ನು,<ref>[http://www.gulf-daily-news.com/1yr_arc_Articles.asp?Article=109112&amp;Sn=BNEW&amp;IssueID=28022&amp;date=4-11-2005 Mannequins ban councillor up in arms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219093055/http://www.gulf-daily-news.com/1yr_arc_Articles.asp?Article=109112&Sn=BNEW&IssueID=28022&date=4-11-2005 |date=2007-12-19 }} ಗಲ್ಫ್ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್, ಏಪ್ರಿಲ್ 11 2005</ref> ಮಂತ್ರವಾದ, ಮತ್ತು ಒಳ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವ ಹಾಗೂ ಒಣಗಿಸುವ ಜಾಗದ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇದವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದವು.<ref>[http://www.gulf-daily-news.com/1yr_arc_Articles.asp?Article=106392&amp;Sn=BNEW&amp;IssueID=27356&amp;date=3-11-2005 Drying underwear in public 'offensive'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219093050/http://www.gulf-daily-news.com/1yr_arc_Articles.asp?Article=106392&Sn=BNEW&IssueID=27356&date=3-11-2005 |date=2007-12-19 }}, ಗಲ್ಫ್ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್, 11 ಮಾರ್ಚ್ 2005</ref> [[ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್‌|ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ]] ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಇಸ್ಲಾಮಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲು ಅವರ ಸಮರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೊಸ್ಕರ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಗತಿಪರ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕರೆಕೊಟ್ಟಿತು. ಇಸ್ಲಾಮಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂದಿಗ್ದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಲು ತಕ್ಷಣ ತಯಾರಾದವು ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಯುನೆಟೆಡ್ ನೇಷನ್‌|ಯುನೆಟೆಡ್ ನೇಷನ್‌ನ]] ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧಿವೇಶನ.<ref>[http://www.hrweb.org/legal/cpr.html The International Convention on Civil and Political Rights] Human Rights Web</ref> ಜೂನ್ 2006 ರ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು, ಷೇಕ್ [[ಅಡೆಲ್ ಮೌಡ]], [[ಸಾಲಾಫಿಸ್ಟ್]] ಪಕ್ಷದ ಮಾಜಿ ನಾಯಕ, [[ಅಸಲಾಹ]], ಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು: "''ಒಪ್ಪಂದವು ನಮ್ಮ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ದೇವರು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಅವರ ಬೇಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಮಗಿಂತ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.'' ''ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅವರ ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಯಭಾರಿ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಸಭೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದನ್ನು ನೋಡಲು ನಮಗೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ '' ".<ref>[http://www.gulf-daily-news.com/1yr_arc_Articles.asp?Article=146230&amp;Sn=BNEW&amp;IssueID=29086&amp;date=6-14-2006 Rights push by Bahrain], ಗಲ್ಫ್ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್, 14 ಜೂನ್ 2006</ref> 2006 ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುನ್ನಿ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಹಿಂಜರಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು ಯಾವಾಗ 20 ಪೌರಸಭೆ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು, ಧರ್ಮಪರ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು [[ಮಲೇಷಿಯಾ|ಮಲೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಅನಿರ್ಧರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಿಂದ ವಾಪಸ್ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌|ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.gulf-daily-news.com/1yr_arc_Articles.asp?Article=138111&amp;Sn=BNEW&amp;IssueID=28360&amp;date=3-15-2006 Councillors 'missing' in Bangkok] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060524201202/http://www.gulf-daily-news.com/1yr_arc_Articles.asp?Article=138111&Sn=BNEW&IssueID=28360&date=3-15-2006 |date=2006-05-24 }}, ಗಲ್ಫ್ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್, 15 ಮಾರ್ಚ್ 2006</ref> ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಕಳೆದುಹೋದ ನಂತರ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಅವರು [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌|ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ರಾಡಿಸನ್ ಹೋಟೆಲ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದನ್ನು ಅವರು ಹೀಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು, ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಇದೊಂದು "ನಿಜಾಂಶ-ತಿಳಿಯುವ ಮಿಷನ್," ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು: "''ನಾವು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭವನ್ನು [[ಥಾಯ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಪಡೆದೆವು ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್, ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಕೇಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಾವು ನೋಡಿದೆವು'' ".<ref>[http://bahraini.tv/2006/03/16/councillors-face-the-music-after-bangkok-jaunt/ Councillors face the music after Bangkok jaunt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719030554/http://bahraini.tv/2006/03/16/councillors-face-the-music-after-bangkok-jaunt/ |date=2011-07-19 }}, ಗಲ್ಫ್ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್ (via Bahrain.tv) 16 ಮಾರ್ಚ್ 2006</ref> ಬಹ್ರೇನಿಯ ಲಿಬರಲ್ಸ್, [[ಧರ್ಮಪರ ಪಕ್ಷಗಳ|ಧರ್ಮಪರ ಪಕ್ಷಗಳಪ್ರಬಲ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರೆಂದರು ಶಾಸಕಾಂಗರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೂಲತಃ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮತಾನೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಿವಿಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮಡಿದರು. 2005ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಅಲ್ ಮುಂಟದಾ]], ಲಿಬರಲ್ ಪಂಡಿತರುಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು"''[[ನಮಗೆ ಹಕ್ಕಿದೆ]]'' ", ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಯಾಕೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವತಂತ್ರದ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತ ಹಾಕುವ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು 2002ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾಗ [[ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳು]] ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಗತಿಪಥವನ್ನು ನೋಡಿತು. ಅದಾಗ್ಯೂ, ವರ್ಷದ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಮಹಿಳಾ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಸೋಲಿನ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ,ಆರು ಜನರು ಶುರಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ಇದು ದೇಶೀಯ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದ [[ಯಹೂದಿ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಸಮಾಜಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಡಾ.ನದಾ ಹಫಧ್]] ಆರೋಗ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ 2004ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು,ಈ ವೇಲೆ ಖ್ವಾಸಿ ಆಡಳಿತದ ಮಹಿಳಾ ಗುಂಪು [[ಸುಪ್ರೀಂ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್]],2006ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ದಿಸಲು ಮಹಿಳಾ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಬಹ್ರೇನ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗೆ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದಾಗ, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ [[ಹಯಾ ಬಿಂಟ್ ರಷೀದ್ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾ|ಹಯಾ ಬಿಂಟ್ ರಷೀದ್ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾರನ್ನು]] [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ]] ನೇಮಿಸಿತು,<ref>[http://www.zeenews.com/znnew/articles.asp?aid=300817&amp;sid=WOR Bahraini woman becomes UN General Assembly president]. ಝೀ ನ್ಯೂಸ್. ಜೂನ್‌ 8, 2005</ref> ಪ್ರಪಂಚದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಆದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ಮೂರನೇಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=18797&amp;Cr=general&amp;Cr1=assembly 'UN General Assembly to be headed by its third-ever woman president'], ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್, ಜೂನ್ 8, 2006</ref> ರಾಜನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಜುಡಿಷಿಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ <ref>[http://www.arabjudicialforum.org/ajf_bahrain_judicial_law.html Bahrain Law on Judicial Authority] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090820042458/http://www.arabjudicialforum.org/ajf_bahrain_judicial_law.html |date=2009-08-20 }} Published by the Arab Judicial Forum 15-17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2003</ref> ರಾಷ್ಟ್ರದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಜುಡಿಷಿಯಲ್‌ನ ಉಪಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಿದನು;<ref>[http://archive.gulfnews.com/articles/05/11/15/192358.html Bahrain sets up institute to train judges and prosecutors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602222033/http://archive.gulfnews.com/articles/05/11/15/192358.html |date=2008-06-02 }} ಗಲ್ಫ್ ನ್ಯೂಸ್, 15 ನವೆಂಬರ್ 2005</ref> ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಹುಮಾಯಿದನ ಅನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು. ನವೆಂಬರ್ 11-12, 2005ರಲ್ಲಿ, ಬಹ್ರೇನ್, [[ಫೋರಮ್ ಆಫ್ ದ ಫೂಚರ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಿತ್ತು, ಎಲ್ಲಾ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು G8 ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://usinfo.state.gov/mena/Archive/2005/Jul/20-955247.html Forum for the Future Factsheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051101155923/http://usinfo.state.gov/mena/Archive/2005/Jul/20-955247.html |date=2005-11-01 }} US State Department, 2005</ref> ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತಿರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಕ್ಷಗಳೆಲ್ಲವೂ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮೌಲ್ವಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದವು,ಶಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ,ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕ್ ಇಸಾ ಖಾಸಿಮ್ನ ಪಾತ್ರವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದಿತು ಒಂದು ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಪೇಪರ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ “''ಸತ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ಧಾರಗಳು [[ಅಲ್ ವೆಫಾಕ್|ಅಲ್ ವೆಫಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಂತವಾಗಿದ್ದವು – ಇಸಾ ಖಾಸಿಮ್ನನ್ನು ಮೊಂಚೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸದೇ,ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದಂತೆ ಕಾನೂನಿನ ಯಾವ ಉಪಾಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಏಳತೊಡಗಿವೆ''.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927234454/http://www.iue.it/RSCAS/WP-Texts/06_27.pdf Voices in Parliament, Debates in Majalis, Banners on the Street: Avenues of Political Participation in Bahrain], Katja Niethammar, Robert Schuman Centre for Advanced Studies, [[European University Institute]], 2006</ref> 2007ರಲ್ಲಿ,ಅಲ್-ವೆಫಾಕ್ ಹಿಂದಿರಿಗಿದನು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸಂಶೋದನೆಗಳು ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವಂತೆ ಬಲವಂತಪಡಿಸಿ ಯಾರು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸದಸ್ಯರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮನಸ್ತಾಪ ಹೊಂದಿರುವರೊ: ಡಾ[[ನದಾ ಹಫದ್|ನದಾ ಹಫದ್‌ಹೆಲ್ತ್]] ಮಿನಿಸ್ಟರ್ (ಇವರು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿ)ಮತ್ತು ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಷನ್, ಡಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಗಫರ್ಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.gulfnews.com/region/Bahrain/10156074.html Bahrain ministries' probe to continue]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಗಲ್ಫ್ ನ್ಯೂಸ್, 25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007</ref> == ಗವರ್ನರನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು == ;ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ{{PDFlink|[http://www.capital.gov.bh/ಪುಟs/pdf/govlawe.pdf Decree-Law establishing governorates]|732&nbsp;[[Kibibyte|KiB]]<!-- application/pdf, 750425 bytes -->}} ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ. ಬಹ್ರೇನ್ ಐದು ಗವರ್ನೇಟ್ ಆಗಿ ವಿಭಾಗ ಹೊಂದಿತು. ಈ ಗವರ್ನೇಟ್‌ಗಳು ಹೀಗಿವೆ: {| class="wikitable" align="left" |- ! ನಕ್ಷೆ ! ಗವರ್ನೇಟ್‌ಗಳು |- | rowspan="6"| [[ಚಿತ್ರ:Governorates of Bahrain.svg|256px]] |- | | '''1.''' [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗವರ್ನೇಟ್]] |- | | '''2.''' [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಗವರ್ನೇಟ್]] |- | | '''3.''' [[ಮುಹಾರಖ್ ಗವರ್ನೇಟ್]] |- | | '''4.''' [[ನಾರ್ಥರನ್ ಗವರ್ನೇಟ್]] |- | | '''5.''' [[ಸದರನ್ ಗವರ್ನೇಟ್]] |} {{clear}} == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Sunsetatsaudicauseway.jpg|thumb|256px|right| ಕಿಂಗ್ ಫಾಹ್ದ್ ಕಾಸ್ವೇಯ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ.]] ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅರಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಬಹ್ರೇನ್ ಅತೀ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಕಮಿಷನ್ ಫಾರ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಏಷಿಯಾ]] ಜನವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>[http://www.arabianbusiness.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=7116 Bahrain expected to bustle] Arabian Business, 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007</ref> ಬಹ್ರೇನ್‌ [[ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ, 2006ರ [[ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಫ್ರೀಡಮ್|ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಫ್ರೀಡಮ್‌ಪ್ರಕಾರ]] [[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್‌|ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್‌ನ]] [[ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಷನ್‌|ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ನಿಂದ]] ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಇಪ್ಪತೈದನೇ ಫ್ರೀಸ್ಟ್ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.heritage.org/research/features/index/country.cfm?id=Bahrain Bahrain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011210237/http://www.heritage.org/research/features/index/country.cfm?id=Bahrain |date=2007-10-11 }} Index of Economic Freedom, Heritage Foundation</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್‌ನ [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌|ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ]] ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಎಂದು ನೇಮಕಗೊಡಿತು.<ref>[http://www.hedgefundsreview.com/public/showPage.html?page=744774 Hedge Funds Review] 18 ಮಾರ್ಚ್ 2008</ref><ref>[http://www.gulf-daily-news.com/Story.asp?Article=211833&amp;Sn=BNEW&amp;IssueID=30364 ಗಲ್ಫ್ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್] 18 ಮಾರ್ಚ್ 2008</ref> ಬಹ್ರೇನಿಗಳ ಲೇವಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಲೇವಾದೇವಿ, ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದವು.<ref>http://www.arabianbusiness.com/517455-bahrain-calling</ref> ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಿಂದ ರಫ್ತು ಪಾವತಿಗೆ 60%, ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯಗಳು 60% ನಷ್ಟು, ಮತ್ತು [[ಜಿಡಿಪಿ|ಜಿಡಿಪಿಯು]] 30% ನಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು 1985 ರವರೆಗೂ ತೈಲದ ದೆಸೆಗಳು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ[[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್|ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌ನ]] 1990-91ರ ಸಂಧಿಗ್ದತೆಗಳು.. ಇದರ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅನುಕೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹ್ರೇನ್ ಒಂದು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತಾಯ್ನಾಡಾಗಿದೆ. ರಫ್ತಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಆಮದು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹಲವಾರು ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 2004 ರಲ್ಲಿ, ಬಹ್ರೇನ್ [[ಯುಎಸ್- ಬಹ್ರೇನ್ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ|ಯುಎಸ್- ಬಹ್ರೇನ್ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ]] ಸಹಿಮಾಡಿತು, ಇದು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ನಿಶ್ಚಿತ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿತ್ತು.<ref name="autogenerated8"/> ನಿರುದ್ಯೋಗವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಕರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ನೀರು ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಬರಿದು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಇವೆರಡು ದೊಡ್ಡ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಚಿತ್ರಣವು 3.8%,<ref>{{Cite web |url=http://www.gulf-daily-news.com/Story.asp?Article=225349&Sn=BNEW&IssueID=31137 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-12-08 |archive-date=2008-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080809135657/http://www.gulf-daily-news.com/story.asp?Article=225349&Sn=BNEW&IssueID=31137 |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತು ಆದರೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ 85% ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದರು.<ref>http://www.khaleejtimes.com/darticlen.asp?xfile=data/middleeast/2008/ಆಗಸ್ಟ್/middleeast_August80.xml&amp;section=middleeast&amp;col={{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೇನ್ವು [[ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಲಾಭ|ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಲಾಭಗಳು]] ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿಸುವ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು ಡಾ.[[ಮಜೀದ್ ಅಲ್ ಅಲಾವಿ|ಮಜೀದ್ ಅಲ್ ಅಲಾವಿಕಾರ್ಮಿಕ]] ಮಂತ್ರಿಯ ಕೆಳಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯ ಭಾಗದಂತೆ ಎತ್ತಿಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.<ref>[http://archive.gulfnews.com/articles/07/06/22/10134049.html Minister lashes out at parties opposed to unemployment benefit scheme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071218153535/http://archive.gulfnews.com/articles/07/06/22/10134049.html |date=2007-12-18 }} ಗಲ್ಫ್ ನ್ಯೂಸ್, 22 ಜೂಸ್ 2007</ref> {{clear}} == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Bahrain14.JPG|right|thumb|ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮರುಭೂಮಿಯ ಭೂದೃಶ್ಯ]] ಬಹ್ರೇನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮತ್ತು [[ಶುಷ್ಕ]] [[ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯ]],ತಗ್ಗಾದ[[ಮರುಭೂಮಿ|ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು]] [[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್|ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ]] ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇಳಿಜಾರಾದ ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. {{convert|134|m|ft|0|abbr=on}} [[ಜಬಾಲ್ ಅದ್ ದುಖಾನ್|ಜಬಾಲ್ ಅದ್ ದುಖಾನ್‌ನ]] ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಾನ. ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು {{convert|665|km2|sqmi|abbr=on}} [[ಐಸ್ಲೆ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್|ಐಸ್ಲೆ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಗಿಂತ]] ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಇದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ದಮ್ಮಾಮ್ ಹತ್ತಿರದ [[ಕಿಂಗ್ ಫಾಹ್ಡ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಕಿಂಗ್ ಫಾಹ್ಡ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕಿಂತ]] ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ({{convert|780|km2|sqmi|0|abbr=on}}). ಮೂವತ್ಮೂರು ದ್ವೀಪಗಳ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯವಾಗಿರುವ,{{convert|161|km|mi|0|abbr=on}} ಬಹ್ರೇನ್ ಇನ್ನಿತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ಗಡಿಯ ಪಾಲನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ [[ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಸಮುದ್ರ]] {{convert|22|km|nmi|0|abbr=on}} ಮತ್ತು [[ಪಕ್ಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ|ಪಕ್ಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ]] ದಾವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{convert|44|km|nmi|0|abbr=on}} ಬಹ್ರೇನ್ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪಗಳೆಂದರೆ [[ಬಹ್ರೇನ್ ದ್ವೀಪ]], [[ಮುಹಾರಖ್ ದ್ವೀಪ]], [[ಉಮ್ಮ ಆನ್ ನಸನ್]], ಮತ್ತು [[ಸಿತ್ರಾಹ್]]. ಬಹ್ರೇನ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಬಿಸಿ, ಆರ್ದತೆಯುಳ್ಳ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳೆಂದರೆ ಬೃಹತ್ ಪರಿಮಾಣದ ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಅದರಂತೆ ಮೀನು ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕೇವಲ 2.82%<ref name="CIA"/> ನಷ್ಟು ಅರೇಬಲ್ ಪ್ರದೇಶವು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಹ್ರೇನ್‌ 92% ಮರಳುಗಾಡನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ಬರುವ ಅನಾವೃಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಬಹ್ರೇನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಹ್ರೇನ್ ಅರೇಬಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮಿತಿಯ ಅವನತಿಯಿಂದ ಮರುಭೂಮೀಕರಣದ ಕರಾವಳಿ ಅವನತಿ (ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಾನಿ [[ಹವಳ ಬಂಡೆಗಳ ಸಾಲು|ಹವಳ ಬಂಡೆಗಳ ಸಾಲುಗಳು]], ಮತ್ತು ಸೀ ವೆಜಿಟೇಷನ್) ತೈಲ ಸೋರಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ದೊಡ್ಡ ಟ್ಯಾಂಕರ್ಗಳ ಸೋರಿಕೆಯಿಂದ ತೈಲ ಶುದ್ಧಿಕರಿಸುವುದರಿಂದ, ಹಂಚಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು [[ಟುಬ್ಲಿ ಬೇ]] ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ [[ಜಾಗ ಸಾಗುವಳಿಗೊಳಪಡಿಸುವು|ಜಾಗ ಸಾಗುವಳಿಗೊಳಪಡಿಸುವುದು]] ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ದಮ್ಮಾಮ್ ಅಖ್ವಿಫರ್ನ ಮಿತಿಮೀರಿ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ, ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಅಖ್ವಿಫರ್]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಇದರ [[ಲವಣಯುಕ್ತ|ಲವಣಯುಕ್ತಕ್ಕೆ]] ಹತ್ತಿರದ ಉಪ್ಪುಪ್ಪಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.{{Citation needed|date=April 2009}} == ಹವಾಗುಣ == {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = Climate charts | header_align = center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Daily temperature in bahrain.PNG | width1 = 200 | caption1 = Average temperature. | image2 = Monthly rainfall in bahrain.PNG | width2 = 200 | caption2 = Average rainfall in [[millimetre|mm]]. | image3 = Daily hours of sunshine in bahrain.PNG | width3 = 200 | caption3 = Average hours of sunshine. }} [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ]] ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ಒಂದು [[ದ್ವೀಪ|ದ್ವೀಪವೇ]] ಬಹ್ರೇನ್. ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಒಂದು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶ[[ಜಬಲ್ ಅದ್ ದುಖಾನ್]]. [[ಇರಾಕ್‌|ಇರಾಕ್‌ನ]] [[ಝಾಗ್ರೊಸ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ|ಝಾಗ್ರೊಸ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ]] ಉಂಟಾಗುವ ಕೆಳ ಮಟ್ಟದ ಗಾಳಿಯು [[ಬಹ್ರೇನ್ ದ್ವೀಪ|ಬಹ್ರೇನ್ ದ್ವೀಪದ]] ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಇರಾಕ್‌|ಇರಾಕ್‌ನಿಂದ]] [[ಧೂಳಿನ ಬಟ್ಟಲು|ಧೂಳಿನ ಬಟ್ಟಲುಗಳು]] ಹಾರಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳಾಗಿ ವಾಯುವ್ಯದೆಡೆಗೆ ಬಹುಸುಲಭವಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್]] ನೀರಿನಿಂದ ಅತಿ ಕೆಳ ಮಟ್ಟದ ತೇವಾಂಶ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಬಿಸಿಲು ಇರುತ್ತದೆ. ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಮುದ್ರಗಳು ಆಳವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಗ ಆವಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾದ [[ಆರ್ದ್ರತೆ]] ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ {{convert|35|C|F|0|abbr=on}}. ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳುವುದು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಳೆಯು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ{{convert|71.8|mm|in|2|abbr=on}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.bahrainweather.com/BahClimatelog.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-15 |archive-date=2009-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090404033727/http://www.bahrainweather.com/BahClimatelog.aspx |url-status=dead }}</ref> {{clear}} == ಜನಸಾಂದ್ರತೆ == {{bar box |title=[[Religion in Bahrain]] |titlebar=#ddd |left1=religion |right1=percent<ref name = "CIA"/> |float=right |bars= {{bar percent|[[Islam]]|Green|81.2}} {{bar percent|[[Christianity]]|Blue|9}} {{bar percent|[[Other]]|Red|9.8}} }} 2008ರಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1.05 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ 517,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದವರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.arabianbusiness.com/512344-bahrain-witnesses-population-explosion Bahrain witnesses population explosion]</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು [[ಅರಬ್]] ಜನಾಂಗೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದ]] ಜನರು ಗಣನೀಯವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಅಂದಾಜು 290,000 ಜನ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರಜೆಗಳು]] ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದು ದೇಶದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಲಸೆಬಂದವರ ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=222148 290,000 Indians in Bahrain]</ref> ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮ [[ಇಸ್ಲಾಮ್]], ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಇದನ್ನೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲದ ದೇಶಗಳಾದ [[ಇಂಡಿಯಾ]], [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದಂತಹ]] ದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುವವರ ಹಾಗೂ ಅತಿಥಿ ಕೆಲಸಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಹ್ರೇನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 81,2% ಜನರು [[ಮುಸ್ಲಿಮ|ಮುಸ್ಲಿಮರು]], 9% [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]], ಹಾಗೂ 9.8% ಜನರು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="CIA"/> ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪಂಗಡಗಳಾದ [[ಶಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಸುನ್ನಿ]] ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಫಾರಿನ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಆಫೀಸ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಫಾರಿನ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಆಫೀಸ್‌ನಂತಹ]] ಅನಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಂದಾಜು 33% [[ಸುನ್ನಿ]] ಮತ್ತು 66% [[ಶಿಯಾ]] ಜನರಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080410024046/http://www.fco.gov.uk/en/about-the-fco/country-profiles/middle-east-north-africa/bahrain Bahrain Country Profile] FCO</ref> 1983 ಮೇ 31ರಂದು ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ "ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗಿಯವಾಗಿ ಬಹ್ರೇನ್ ಒಂದು ಬಹುಭಾಷಾಮಯ ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. "''ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಎಂಟು ಅಥವಾ ಒಂಭತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳಿವೆ'' " ಈಗಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: {| class="wikitable sortable" |- ! ಸಮುದಾಯ ! ವರ್ಗ |- | [[ಆಫ್ರೋ-ಅರಬ್‌|ಆಫ್ರೋ-ಅರಬ್‌ಗಳು]] | [[ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಕಪ್ಪು [[ಆಫ್ರಿಕನ್]] ಗುಲಾಮರ ವಂಶಸ್ಥರು |- | [[ಅಜಮ್]] | [[ಶಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಸುನ್ನಿ|ಸುನ್ನಿಯಲ್ಲಿ]] ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ [[ಪರ್ಷಿಯನ್]] ಜನಾಂಗ. |- | [[ಬಹರ್ನಾ]] | ದ್ವೀಪದ ದೇಶೀಯ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ [[ಶಿಯಾ]] [[ಅರಬ್ಬ|ಅರಬ್ಬರು]] |- | [[ಬಹ್ರೇನಿ ಯಹೂದಿಗಳು]] | ಒಂದು ಸಣ್ಣ [[ಯಹೂದಿ]] ಸಮುದಾಯ; ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಗುಂಪು. |- | ಬನ್ಯನ್ | ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ [[ಇಂಡಿಯ|ಇಂಡಿಯನ್ನರು]] ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ ಯುಗದ ಮೊದಲಿನಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವವರು<ref>[http://www.alwasatnews.com/newspager_pages/ViewDetails.aspx?news_id=33950&amp;news_type=LOC «البونيان» تاريخ طويل يمتد في وسط المنامة باسم «ليتل إنديا», Alwasat Newspaper]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ''ಹುನೂದ್'' ಅಥವಾ ''ಬನ್ಯನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,{{lang-ar|البونيان}}) (ಬನಿಯಾವನ್ನೂ ನೋಡಿ). |- | ಟ್ರೈಬಲ್ಸ್ | [[ಸುನ್ನಿ]] [[ಅರಬ್]] [[ಬೆಡೋಯಿನ್]] ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ [[ಉತೂಬ್]] ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು, [[ದವಾಸಿರ್]], [[ಅಲ್ ನುಯೆಮ್]], [[ಅಲ್ ಮನ್ನಾಯ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಅಲ್-ಖಲೀಫಾ]]. |- | [[ಹೊವಾಲ]] | [[ಪರ್ಷಿಯಾ|ಪರ್ಷಿಯಾಗೆ]] ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ ಬಂದ [[ಸುನ್ನಿ]] [[ಅರಬ್]] ಸಂತತಿಯವರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮೂಲತಃ [[ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು]].<ref>ರೆಂಟ್ಜ್, "al- Bahrayn.": "A good number of the Sunnīs of Baḥrayn are Arabs or the descendants of Arabs onze resident on the Persian coast; such are known as Huwala."</ref><ref>ರೆಂಟ್ಜ್, ಜಿ. "al- Kawāsim." Encyclopaedia of Islam. ಸಂಪಾದಕರು: ಪಿ. ಬಿಯರ್ಮನ್, ಥಾ. ಬಯಾಂಕಿಸ್, ಸಿ.ಇ. ಬೋಸ್ವರ್ತ್, ಎ. ವ್ಯ್ವಾನ್ ಡಾಂಜೆಲ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲೂ.ಪಿ. ಹೆನ್ರಿಚ್ಸ್. ಬ್ರಿಲ್, 2008. ಬ್ರಿಲ್ ಆನ್‌ಲೈನ್. 15 ಮಾರ್ಚ್ 2008 [http://www.brillonline.nl/subscriber/entry?entry=islam_SIM-4036 ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[ನಜ್ದಿ|ನಜ್ದಿಸ್]] ( ''ಹದರ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) | ಮಧ್ಯ [[ಅರೆಬಿಯಾ|ಅರೆಬಿಯಾದ]] [[ನಜ್ದ್‌|ನಜ್ದ್‌ನಿಂದ]] ಬಂದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರಲ್ಲದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ [[ಸುನ್ನಿ]] [[ಅರಬ್ಬ|ಅರಬ್ಬರು]]. ಈ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪೂರ್ವಜರು [[ಮುತ್ತಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವರು]], ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಇತರರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಅಲ್ ಗೋಸಾಯ್ಬಿ]] ಕುಟುಂಬ |} == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಬಹ್ರೇನ್‌ ಅನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ "ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಲೈಟ್" ಎಂದು ಕೂಡಾ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಇದು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಅರೆಬಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌ನ ಗುರುತಿನ ಜೊತೆಗೆ ಆಧುನಿಕತೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರ ಸಮೃದ್ಧಿಯು ಬರೀ ಎಣ್ಣೆಯ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದಾದುದಲ್ಲ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕೂಡಾ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. [[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌|ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅನನ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ, ಬಹ್ರೇನ್ ತನ್ನ ನೆರೆರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮ [[ಇಸ್ಲಾಮ್]] ಆದರೂ [[ಮಸೀದಿ|ಮಸೀದಿಗಳ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಚರ್ಚ್‌ಗಳು]], [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ|ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು]], [[ಸಿಖ್‌|ಸಿಖ್‌ರ]] [[ಗುರುದ್ವಾರ|ಗುರುದ್ವಾರಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಯಹೂದಿ|ಯಹೂದಿಗಳ]] ಸಿನಾಗೊಗ್ ಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದು ಬಹ್ರೇನೀಯರ ತಾಳ್ಮೆಗೆ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿದೆ. ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಇದು ತವರಾಗಿದೆ. [[ಕಿಂಗ್ ಹಮದ್ ಬಿನ್ ಇಸಾ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾ]] ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಉದಾರೀಕರಣವು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿಳಿದಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗಲೇ ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ [[ಶಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಸುನ್ನಿ]] ಇಸ್ಲಾಮಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತರು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು, ಇನ್ನೂ ರಾಜಕೀಯ ದೋಷನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಸಮಾಜವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕೂಡಾ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ವಿವಾಹದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಸ್<ref>[http://www.gulf-daily-news.com/1yr_arc_Articles.asp?Article=133261&amp;Sn=BNEW&amp;IssueID=28308&amp;date=1-22-2006 Scholarly 'lacking sexual awareness'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210104807/http://www.gulf-daily-news.com/1yr_arc_Articles.asp?Article=133261&Sn=BNEW&IssueID=28308&date=1-22-2006 |date=2009-02-10 }} ಗಲ್ಫ್ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್, 22 ಜನವರಿ 2006</ref> ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗುವ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ<ref>[36] ^ ಗಲ್ಪ್‌ನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸುದ್ದಿಗಳು</ref> ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಚಾರ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವುದು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೊಸದಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅರಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶಕರೊಬ್ಬರು 700,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಾಗಿ 2005ರಲ್ಲಿ 132 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್]] ಪ್ರಕಾರ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅರಬ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗಾಗಿ ಸರಾಸರಿ 7 ಪುಸ್ತಕಗಳು 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.<ref>[http://archive.gulfnews.com/articles/06/01/04/10009260.html Bahrain tops publishing sector among Arab states] ಗಲ್ಫ್ ನ್ಯೂಸ್, 4 ಜನವರಿ 2006</ref> [[ಅಲಿಬಹಾರ್]] ಎಂಬುವರು ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡುಗಾರರು. ಇವರ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ [[ಅಲ್ ಇಖ್ವಾ]] ''ದ ಬ್ರದರ್ಸ್'' ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ/ {{anchor|Language}} === ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ === ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಅನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಳಸುತ್ತಾರಾದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ [[ಅರೇಬಿಕ್]] ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮವು]] [[ಇಸ್ಲಾಮ್]] ಆಗಿದೆ. === ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಮೋಟಾರ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು === ಬಹ್ರೇನ್ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ರೇಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅರಬ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ 4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2004ರಂದು ಮೊದಲ [[ಗಲ್ಫ್ ಏರ್]] [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್]] ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ [[ಬಹ್ರೇನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]] ನಡೆಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೇನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೇಲಿನ ಎರಡೂ ರೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾದವರು [[ರೆನಾಲ್ಟ್‌|ರೆನಾಲ್ಟ್‌ನ]] [[ಫೆರ್ನಾಂಡೊ ಅಲೊನ್ಸೊ]]. 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 14 ಮತ್ತು 15ರಂದು ಇದು ನಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.bahraingp.com.bh/ |title=Bahrain International Circuit |access-date=2010-06-15 |archive-date=2004-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040329112501/http://www.bahraingp.com.bh/ |url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೇನ್ ''"ಡೆಸರ್ಟ್ 400"'' ನಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾದ ಆರಂಭಿಕ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್]] [[V8 ಸೂಪರ್ ಕಾರ್]] ಅನ್ನೂ ಸಹ ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. {{Citation needed|date=May 2009}} V8ಯು ಪ್ರತಿ ನವೆಂಬರ್ [[ಸಖಿರ್]] ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಫುಲ್ ಲೆಂತ್ [[ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್]] ಅನ್ನೂ [[ಬಹ್ರೇನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್]] ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಬಹ್ರೇನ್ ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್]] [[ಯೂರೋಪ್‌|ಯೂರೋಪ್‌ನ]] ಟಾಪ್ ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ರೇಸಿಂಗ್ ತಂಡಗಳನ್ನುಆಹ್ವಾನಿಸಲು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು,{{Citation needed|date=February 2009}} ಇದರ ಪ್ರಯತ್ನವು [[ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವವನ್ನು]] ಈ ಆಟಗಳಿಂದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. === ರಜಾದಿನಗಳು === 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006ರಂದು, ಬಹ್ರೇನ್ ತನ್ನ ವಾರದ ಕೊನೆಯ ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಗುರುವಾರ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಮತ್ತು ಶನಿವಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ಕಾರಣ ಒಂದು ದಿನ ರಜೆಯನ್ನಾದರೂ ಪ್ರಪಂಚದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು. ಇತರೆ ನಿಯತವಲ್ಲದ ರಜಾದಿನಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: {| class="wikitable sortable" |- ! ದಿನಾಂಕ ! ಆಂಗ್ಲ ಹೆಸರುಗಳು ! ದೇಶೀಯ ([[ಅರೇಬಿಕ್]]) ಹೆಸರು ! ವರ್ಗ |- | 1 ಜನವರಿ | [[ನ್ಯೂ ಇಯರ್ ಡೇ]] | رأس السنة الميلادية | [[ಗ್ರಿಗೋರಿಯನ್]] [[ಹೊಸವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ದಿನ]], ಪ್ರಪಂಚದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ |- | 1 ಮೇ | [[ಲೇಬರ್ ಡೇ]] | يوم العمال | &nbsp; |- | 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ | [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೇ]] | اليوم الوطني | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ, ದಿವಂಗತ ಅಮಿರ್ ''ಶ್. '' '' ಇಸಾ ಬಿನ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ದಿನ'' |- | 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ | [[ಅಕ್ಸೆಷನ್ ಡೇ]] | يوم الجلوس | &nbsp; |- | 1ನೆಯ ''[[ಮುಹರಮ್]]'' | [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನ್ಯೂ ಇಯರ್]] | رأس السنة الهجرية | [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್]] ಹೊಸ ವರ್ಷ (''ಹಿಜ್ರಿ ಹೊಸ ವರ್ಷ'' ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. |- | 9ನೆಯ, 10ನೆಯ ''[[ಮುಹರಮ್]]'' | [[ಡೇ ಆಫ್ ಅಶುರಾ|ಡೇ ಆಫ್ ''ಅಶುರಾ'']] | عاشوراء | [[ಇಮಾಮ್ ಹುಸೇನ್]] ಹುತಾತ್ಮರಾದ ದಿನ. |- | 12ನೆಯ ''[[ರಾಬಿಯಲ್ ಅವ್ವಲ್]]'' | [[ಪ್ರೊಫೆಟ್ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ]] | المولد النبوي | [[ಪ್ರೊಫೆಟ್]] [[ಮೊಹಮದ್‌|ಮೊಹಮದ್‌ಜನ್ಮದಿನ]], ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಕೂಡಾ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. |- | 1ನೆಯ 2ನೆಯ 3ನೆಯ ''[[ಶವ್ವಲ್]]'' | [[ಲಿಟಲ್ ಫೀಸ್ಟ್]] | عيد الفطر | [[ರಾಮದನ್]] ಅವರ ಅಂತಿಮ ದಿನದ ನೆನಪು. |- | 9ನೆಯ ''[[ಝುಲ್ಹಿಜ್ಜಾಹ್]]'' | [[ಅರಾಫತ್ ಡೇ]] | يوم عرفة | &nbsp; |- | 10ನೆಯ, 11ನೆಯ, 12ನೆಯ ''[[ಝುಲ್ಹಿಜ್ಜಾಹ್]]'' | [[ಫೀಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದ ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್]] | عيد الأضحى | [[ಇಬ್ರಾಹಿಮ್‌|ಇಬ್ರಾಹಿಮ್‌ರು]] ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ದಿನ. ''ಬಿಗ್ ಫೀಸ್ಟ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ( 10ರಿಂದ 13ರವರೆಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). |} == ಸೇನೆ == {{Main|Military of Bahrain}} {{See also|Bahrain Royal Medical Services|Royal Bahraini Army|Royal Bahraini Air Force|Royal Bahrain Naval Force}} [[ಚಿತ್ರ:RBNS Sabha (FFG 90) Bahrain.jpg|thumb|200px|ರಾಯಲ್ ಬಹ್ರೇನಿ ನೇವಿ RBNS ಸಭಾ.]] ರಾಜ್ಯವು ಸಣ್ಣ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾದ [[Bahrain Defense Force (BDF)]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. BDF ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[U.S.]] ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದೆದೆ, ಅವೆಂದರೆ, [[F16 Fighting Falcon]], [[F5 Freedom Fighter]], [[UH60 Blackhawk]], [[M60A3 tanks]], ಮತ್ತು the ex-[[USS Jack Williams (FFG-24)]], ಒಂದು[[Oliver Hazard Perry class frigate]] ಇದನ್ನು [[RBNS Sabha ಎಂದು ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ|RBNS ''Sabha'' ಎಂದು ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ]]. ಬಹ್ರೇನ್ ಸರ್ಕಾರವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಿಲಿಟರಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಸಹಕಾರದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 1990ರ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೇ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ]] [[ಜುಫೈರ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೆಲೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದು ''United States Naval Forces Central Command'' ([[COMUSNAVCENT]]) / ''United States Fifth Fleet'' (COMFIFTHFLT) ಇದರ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್‌‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 1500 [[U.S.]] ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾದ ಸೇನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.nsa.bahrain.navy.mil/ |title=United States Navy Central Command web site |access-date=2010-06-15 |archive-date=2007-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071231191831/http://www.nsa.bahrain.navy.mil/ |url-status=dead }}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == {{Main|Education in Bahrain}} {{See also|Boy Scouts of Bahrain}} [[ಚಿತ್ರ:University students Bahrain.jpg|right|thumb|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಖುರಾನಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳಾದ (''ಕುತ್ತಬ್‌'' )ಗಳು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾದರಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದವು, ಅವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಯುವಕರಿಗೆ [[ಖುರಾನ್]] ಓದುವುದನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಅವರ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ I|ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ Iನಂತರ]], ಬಹ್ರೇನ್ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಉದಾರತೆ ತೋರಿತು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. 1919 ರಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರಯಲಾಯಿತು. ಬಾಲಕರಿಗೋಸ್ಕರ [[ಅಲ್-ಹಿದಾಯ ಅಲ್-ಖಲೀಫಾ ಶಾಲೆ|ಅಲ್-ಹಿದಾಯ ಅಲ್-ಖಲೀಫಾ ಶಾಲೆಯನ್ನು]] [[ಮುಹಾರಖ್‌|ಮುಹಾರಖ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 1926ರಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಯು ಎರಡನೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು [[ಮನಾಮ|ಮನಾಮದಲ್ಲಿ]] ಹುಡುಗರಿಗೋಸ್ಕರ ತೆರೆಯಿತು, ಮತ್ತು 1928 ರಲ್ಲಿ [[ಮುಹಾರಖ್‌‌|ಮುಹಾರಖ್‌‌ನಲ್ಲಿ]] ಮೊದಲ ಹುಡುಗಿಯರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. 2004 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ [[ಹಮದ್ ಇಬ್ನ ಇಸಾ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾ|ಹಮದ್ ಇಬ್ನ ಇಸಾ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾನು]] ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಯೋಜನೆಯು ''ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಷನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ'' (ICT) ಯು [[K–12 ಎಜುಕೇಷನ್]] ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ''ಕಿಂಗ್ ಹಮದ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ಯೂಚರ್'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರಜಾಲದ]] ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಟರ್ಮೀಡಿಯೇಟ್ ಸ್ಕೂಲುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ [[ಬಹ್ರೇನ್ ಸ್ಕೂಲ್]] (BS) ಕೂಡಾ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. BS ಒಂದು [[ಯುನೆಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್]] ಶಾಲೆ ಇದು 0}ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷುನಲ್ ಬ್ಯಾಕಾಲಾರಿಯೇಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ K-12 ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳೂ ಸಹ ''[[IB ಡಿಪ್ಲೋಮೊ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್]]'' ಅಥವಾ ''UK [[A-ಲೆವೆಲ್ಸ್‌]] ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು ''. 2007 ರಲ್ಲಿ ''ಸೆಂಟ್. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಬಹ್ರೇನ್'' ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ''IB'' ಅಥವಾ ''A-ಲೆವೆಲ್ಸ್‌'' ನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಮೊದಲ ಶಾಲೆಯಾಯಿತು. ಬಹ್ರೇನ್‌ನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ [[ಡಿಪಾಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಬೆಂಟ್ಲಿ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಅರ್ನಸ್ಟ್ &amp; ಯಂಗ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]], [[NYIT]] ಮತ್ತು [[ಬಿರ್ಲಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ([[ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ಬಹ್ರೇನ್]]: ಕೂಡ ನೋಡಿ). ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ವೆಚ್ಛವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ಭರಿಸುತ್ತದೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಹ್ರೇನ್ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಹ್ರೇನ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹೊರದೇಶಗಳಿಂದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪದವಿ ಪಡೆದು ಹಿಂತಿರುಗುವವರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ದ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬಹ್ರೇನ್]] ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನದೊಂದಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸನ್ ಕೂಡಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, [[ವೈದ್ಯರು]], [[ದಾದಿಯರು]], [[ಔಷಧಿ ತಯಾರಕರು]], ಹಾಗೂ [[ವೈದ್ಯಕೀಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರು]] ಇವರುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2001ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಚಾಲನೆಯು ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿದವು. ಮೊದಲ ಕೆಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಮನಾಮ|ಮನಾಮದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ [[ಅಹ್ಲಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಸಾರ್‌|ಸಾರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಬಹ್ರೇನ್]]. 2005ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು(RUW). RUW, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ- ಕಟ್ಟಿದ, ಬಹ್ರೇನ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸಲೆಂದೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್]] ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ವಹಿಸುವ ದೂರಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ ''MCG'' ಯನ್ನು ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ''MCG'' ಯು ದೇಶದ ಹಳೆಯ ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಏಷಿಯನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ, ಅವೆಂದರೆ [[ಪಾಕೀಸ್ತಾನ್ ಉರ್ದು ಸ್ಕೂಲ್, ಬಹ್ರೇನ್]], [[ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಬಹ್ರೇನ್]]. == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == {{Main|Tourism in Bahrain}} [[File:Bahrain fountain.jpg|thumb|256px|left| [144] ಮನಾಮಾ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆ ದೋಣಿಯ ಯಾಂತ್ರಿಕರಚನೆ, ಕಡಲತಳಕ್ಕೆ ಲಂಗರು ಹಾಕಿರುವುದು.]] ಬಹ್ರೇನ್ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಎಂಟು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸೀತಾಣವಾಗಿದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿರುವ [[ಬಹ್ರೇನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ F1 ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌|ಬಹ್ರೇನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ F1 ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನ]] ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಚಿತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅರಿವಿನ ಮಟ್ಟ ಇವೆಲ್ಲದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ{{Citation needed|date=April 2009}}. ದ [[ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್‌]] ವಿವರಿಸುವಂತೆ ಬಹ್ರೇನ್ "''ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌ಗೆ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ'' ",<ref>[http://www.lonelyplanet.com/worldguide/destinations/middle-east/bahrain Bahrain, Destination Guide] Lonely Planet</ref> ಏಕೆಂದರೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಅರಬ್ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಹೇರಳವಾದ ಹಾಗೂ ನವೀನತೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. ರಾಜ್ಯವು, ಅರಬ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಗಲ್ಫ್‌ನ ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ಐದು ಸಾವಿರವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಪುರಾತತ್ವದ ಆಸ್ತಿ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪವು ಕೋಟೆಗಳ ತವರಾಗಿದೆ ಇದರಲ್ಲಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೈಟ್‌]] ಎಂದು [[UNESCO]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ [[ಖಲತ್ ಅಲ್ ಬಹ್ರೇನ್]] ಕೂಡಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 9000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಮಾನವನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಲವಾರು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಬಹ್ರೇನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Main|Outline of Bahrain}} * [[ಬಹ್ರೇನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್]] * [[ಮನಾಮ]] * [[ಉತುಬ್]] '''ಪಟ್ಟಿಗಳು:''' * [[ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ.]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Bahrain}} * [http://www.bahrainona.com Bahrain information portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180807062923/http://bahrainona.com/ |date=2018-08-07 }} * [http://www.e.gov.bh Kingdom of Bahrain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160811221108/http://www.e.gov.bh/ |date=2016-08-11 }} Government portal * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/bahrain.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026202002/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/bahrain.html |date=2009-10-26 }} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/country_profiles/790690.stm Country profile] [[BBC News|BBC Newsನಿಂದ]] * {{CIA World Factbook link|ba|Bahrain}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/bahrain.htm Bahrain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611160230/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/bahrain.htm |date=2010-06-11 }} at ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Middle_East/Bahrain}} * [http://www.choosebahrain.com/en/about-bahrain/ ChooseBahrain.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091113181150/http://www.choosebahrain.com/en/about-bahrain/ |date=2009-11-13 }} ಬಹ್ರೇನ್ ನಕಾಶೆ * {{wikiatlas|Bahrain}} * {{wikivoyage|Bahrain}} * [http://bahrain.wikia.com/ Bahrain Wiki] {{Bahrain topics}} {{Template group |title = Geographic locale |list = {{Countries and territories of the Middle East}} {{Countries of Southwest Asia}} {{Countries of Asia}} {{Countries bordering the Persian Gulf}} {{Countries and territories bordering the Indian Ocean}} }} {{Template group |title = International membership |list = {{Cooperation Council for the Arab States of the Gulf (CCASG)}} {{Member states of the Arab League}} {{Organization of the Islamic Conference (OIC)|state=collapsed}} {{Monarchies|state=collapsed}} {{Semitic-speaking nations}} }} {{Coord|26|01|39|N|50|33|00|E|region:BH_type:country|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಹರೇನ್]] [[ವರ್ಗ:ನೈರುತ್ಯ ಏಷಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅರಬ್ ಲೀಗ್ ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅರೆಬಿಯನ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ]] [[ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಅರೇಬಿಕ್ -ಮಾತನಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ-ಭಾಷಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೨೯೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಏಷಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]] 18iw98e660dz9a4rynbblz5dkj1fopc 0 17172 1383298 1345376 2026-08-18T12:01:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383298 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | fossil_range = {{fossilrange|228|0}} [[Late Triassic]] - Recent | image = Coptotermes formosanus shiraki USGov k8204-7.jpg | image_caption = [[Formosan subterranean termite]] soldiers (red colored heads) and workers (pale colored heads). | regnum = [[animalia]] | phylum = [[ಸಂಧಿಪದಿ]] | classis = [[ಕೀಟ]] | subclassis = [[Pterygota]] | infraclassis = [[Neoptera]] | superordo = [[Dictyoptera]] | ordo = [[Blattodea]] | infraordo = [[Isoptera]] | subdivision_ranks = Families | subdivision = [[Cratomastotermitidae]]<br> [[Mastotermitidae]]<br> [[Termopsidae]]<br> [[Archotermopsidae]]<br> [[Hodotermitidae]]<br> [[Stolotermitidae]]<br> [[Kalotermitidae]]<br> [[Archeorhinotermitidae]]<br> [[Stylotermitidae]]<br> [[Rhinotermitidae]]<br> [[Serritermitidae]]<br> [[Termitidae]]<!-- RevBrasOrnitol14:359. --> }} '''ಗೆದ್ದಲು'''ಒಂದು ಜಾತಿಯ [[ಇರುವೆ]]ಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಜೀವಿ.ಇದು ಸತ್ತ [[ಸಸ್ಯ]]ಜನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.ಸುಮಾರು ೪೦೦೦ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಗೆದ್ದಲುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇವುಗಳು [[ಹುತ್ತ]] ಎಂಬ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಗೆದ್ದಲು ಮಾನವನು ಬೆಳೆಯುವ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಿಂದು ನಷ್ಟ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಗೆದ್ದಲನ್ನು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದಲ್ಲಿ ''ಕಾಷ್ಟ ಹರಿಕ'' ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಒಣಮರ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಿಗೆ ತಿನ್ನುವ ಹುಳುಗಳು ಎಂದರ್ಥ. [[ವಾಲ್ಮೀಕಿ]] ಮಹರ್ಷಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಮೈಮೇಲೆ ಗೆದ್ದಲು ಹುತ್ತ ಕಟ್ಟಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿತೆಂಬುದು ಸರ್ವವಿದಿತ. ==ಪ್ರಾಚೀನತೆ== ಪುರ್ವಜ ಗೆದ್ದಲುಗಳು ಸುಮಾರು 200 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದುವು. ಆದರೆ 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೆದ್ದಲುಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಗೆದ್ದಲು ಸಂಘಜೀವಿಗಳು. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಟರ್ಮೈಟ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು “ವೈಟ್ ಆಂಟ್ಸ್‌”. ಅಂದರೆ ಬಿಳಿ ಇರುವೆಗಳು. ಆದರೆ ಈ ಹೆಸರು ಗೆದ್ದಲುಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಇವು ಮಾಸಲು ಬಿಳುಪಿನಿಂದ ಹಳದಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ವರೆಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇರುವೆ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗೆದ್ದಲಿನ ಮರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಬಿಳುಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೀಟಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಲುಗಳ ಸ್ಥಾನ ಇರುವೆಗಳಿಗಿಂತ ಪೂರ್ವದ್ದು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ಣ ರೂಪಾಂತರವುಳ್ಳ ಆದಿಕಾಲದ “ಐಸಾಪ್ಟೆರಾ” (ಸಮಪಕ್ಷೀಯ) ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಗೆದ್ದಲಿನ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ ಜಿರಳೆಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೆದ್ದಲಿಗೆ ಒಣಮರಗಳೆಂದರೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು. ಅದರಿಂದ ಒಣಮರ, ಗಿಡ, ಬಳ್ಳಿ, ಒಣೆಲೆ, ಹುಲ್ಲು ಮುಂತಾದ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಗೆದ್ದಲು ಹಿಡಿದಿದೆ ಎನ್ನುವ ವಾಡಿಕೆ. ಗೆದ್ದಲು ಜಿರಳೆಗಳಂತೆ ನಿಶಾಜೀವಿಗಳು. ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಸೂರ್ಯನ ಜಳವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮಳೆ ನೀರು ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳದಂತೆ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉಸಿರಾಟದಿಂದ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುವ ಗಾಳಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶರೀರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದು ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಬಿಟ್ಟಾಗ ಬದುಕಲಾರವು. ಆದುದರಿಂದ ತಾವು ಓಡಾಡುವಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ==ಪ್ರಬೇಧಗಳು== ಗೆದ್ದಲು ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಕೀಟಗಳು. ಗೆದ್ದಲಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆ ಆಶ್ರಿತ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಆಫ್ರಿಕಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಲಿನ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಬಗೆಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಅಮೆಜಾ಼ನ್ ನದಿ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಏಷ್ಯಾಖಂಡ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯದ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುತ್ತಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂದ್ರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಗೆದ್ದಲಿನ ಪ್ರಬೇಧಗಳಿವೆ. ಈವರೆಗೆ 2,600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೆದ್ದಲಿನ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು. ಇವುಗಳನ್ನು 6 ಕುಟುಂಬಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. #ಮ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊಟರ್ಮೈಟಿಡಿ, #ಕ್ಯಾಲೊಟರ್ಮೈಟಿಡಿ, #ಟರ್ಮೊಪ್ಸಿಡಿ, #ಹೊಡೊಟರ್ಮೈಟಿಡಿ #ರೈನೊ ಟರ್ಮೈಟಿಡಿ ೩ಟರ್ಮೈಟಿಡಿ. ಗೆದ್ದಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಐದು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಆದಿಕಾಲದ, ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಗೆದ್ದಲು ಕುಟುಂಬಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ತಿಂದ ಸೆಲ್ಯೂಲೋಸ್ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಲು ಸಹಜೀವಿಗಳಾದ ಟ್ರೈಕೊಮೊನಾಡ್, ಆಕ್ಸಿಮೊನಾಡ್, ಹೈಪರ್ಮ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಗೊ ಟ್ರೈಕೊನಿಂಫ್ ಜಾತಿಯ ‘ಪ್ರೊಟೊಜೋವ’ ಗುಂಪಿನ ಕಶಾಂಗ ಏಕಾಣು ಜೀವಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ. ಟರ್ಮೈಟಿಡಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯ ಗೆದ್ದಲುಗಳಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಗಿಡ ಮರ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸಿ ಬದುಕುವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ತಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಲು ಸಹಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಶಿಲೀಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೈರೋಕೀಟ್ಸ್‌ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ==ಆಹಾರ== ಗೆದ್ದಲುಗಳ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಕೆಲಸಗಾರ ಗೆದ್ದಲೇ ಗಿಡಮರಗಳ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಕೆರೆದು ತಂದು ಸ್ವತಃ ತಿನ್ನುವುದೇ ಅಲ್ಲದೇ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಕೆಲಸಗಾರ ಗೆದ್ದಲಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಮರಿಹುಳು, ಅಪ್ಸರೆಗಳು, ಸೈನಿಕಗೆದ್ದಲು ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪಾದಕರುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುವ ಚೈತನ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲಸಗಾರ ಗೆದ್ದಲು ತಾನು ತಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು [[ಜಠರ]]ದಲ್ಲಿ ಅರೆದು ನಂತರ ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಶಾಣು ಏಕಾಣು ಜೀವಿಗಳು ಗೆದ್ದಲಿನ ಅನ್ನನಾಳವನ್ನು ಸೇರಿ ಸೆಲ್ಯೂಲೋಸ್ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ==ಜೀವನಕ್ರಮ== ಗೆದ್ದಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪುರ್ಣವಾದುದು. ಗೂಡುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ, ರೆಕ್ಕೆಹುಳುಗಳ ಹಾರಾಟ, ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಸಂಘಜೀವನ, ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆ, ಆಹಾರ ಶೇಖರಣೆ, ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಸಹಜೀವಿಗಳ ಅವಲಂಬನೆ, ಶಿಲೀಂದ್ರ ತೋಟಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ, ಸಹಕಾರ ಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಲಿನ ವಸಾಹತುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಗೆದ್ದಲು ಸಂಘ ಜೀವಿ. ತನ್ನದೇ ಆದ ವಸಾಹತುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಮಾಜಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಕೀಟ. ಗಟ್ಟಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಗೂಡುಗಳೇ ಇವುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನ. ಗೆದ್ದಲಿನ ಗೂಡು ಅಭೇದ್ಯ ಕೋಟೆ. ಗೆದ್ದಲಿನ ವಸಾಹತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಗೆದ್ದಲಿನ ಜಾತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಸಂತಾನೋತ್ಪಾದಕರು (ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಸಮಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಲ್ಲದ ಬರಡು ಗೆದ್ದಲುಗಳು (ಕೆಲಸಗಾರ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರು). ಒಟ್ಟಾರೆ ಗೆದ್ದಲಿನ ವಸಾಹತುವಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ, ರಾಣಿ, ಕೆಲಸಗಾರ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ಇವು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯಸ್ವರೂಪಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಶರೀರ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆ. ಗೆದ್ದಲಿನ ವಸಾಹತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಣಿಗಳಿದ್ದು ಕೆಲಸಗಾರರು ಶೇ. 80 ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಇರುತ್ತವೆ. ವಸಾಹತುವಿನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಸುಮಾರು ಶೇ. 12-15ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರವಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೆದ್ದಲೂ ವಸಾಹತುವಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅರಿತು ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ==ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ== ಸಂತಾನೋತ್ಪಾದಕ ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳ ಗೆದ್ದಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ 2 ಸಂಯುಕ್ತ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಎರಡು ಜೊತೆ ಸರಳ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮಾಸಲು ಹಳದಿಯಿಂದ ಕಂದು ಬಣ್ಣವಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನರಗಳುಳ್ಳ ಶರೀರದಿಂದ ಬೇಗ ಕಳಚುವಂತಹ ಪಾರದರ್ಶಕ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿವೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪಾದಕರು ರೆಕ್ಕೆಹುಳುಗಳಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದಾವರ್ತಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಗೂಡುಗಳಿಂದ ಹಿಂಡು ಹಿಂಡಾಗಿ ಹೊರಬಂದು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಜೊತೆಗೂಡಿ ನಂತರ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಗೂಡನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ರೆಕ್ಕೆಹುಳುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು “''ರೆಕ್ಕೆಹುಳು''” ಅಥವ “''ಈಚಲುಗಳು''” ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆ. ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಶತೃಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಕಪ್ಪೆ, ಓತಿಕ್ಯಾತ, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ರೆಕ್ಕೆಹುಳುಗಳು ಹಾರಾಡಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆಹುಳುಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸಣ್ಣ ಗೂಡನ್ನು ತೋಡಿ ನಂತರ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನೊಡನೆ ಸಂಭೋಗ ನಡೆಸಿದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಣಿ ಮೊದಮೊದಲು ಕೇವಲ 20-25 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಮೊದಲ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಬರಡು ಗೆದ್ದಲು ಮಾತ್ರ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ನಂತರ ರಾಣಿ ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿ, ಅಂಡಾಶಯ ಬೆಳೆದು ಹೊಟ್ಟೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಜೀವಮಾನವೆಲ್ಲ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವುದೇ ಇದರ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಗೆದ್ದಲನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಯಂತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಣಿಗೆದ್ದಲು ಸುಮಾರು 9-10 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಚಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿವಸಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15,000-20,000 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತದೆ. ರಾಣಿಗೆದ್ದಲನ್ನು ''ತಾಯಿ ಈಚಲು'' ಅಥವಾ ''ತುಪ್ಪದ ಹುಳು'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಾಜನಲ್ಲಿ ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರಾಣಿಯ ಸುತ್ತ ಓಡಾಡಿಕೊಂಡು, ರಾಣಿಯನ್ನು ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರವೂ ಬಿಟ್ಟಿರಲಾರ. ಆಗಾಗ ರಾಣಿಯೊಡನೆ ಸಂಭೋಗ ನಡೆಸಿ ಗರ್ಭವತಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜನ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಗಟ್ಟಿ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕೊಠಡಿಯೇ ಅರಮನೆಯಾಗಿ ವಸಾಹತುವಿನ ಬೆಳೆವಣಿಗಾಗಿ ರಾಣಿಯು ಸ್ರವಿಸುವ ಮೋಹಕ ದ್ರವದ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಸಾಹತುವಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರಿಗಳು ನಂತರ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಹುತ್ತ ಕಟ್ಟುವ ಒಡೊಂಟೊ ಟರ್ಮಿಸ್ ಗೆದ್ದಲಿನ ಜಾತಿಗಳು ಸುಮಾರು 25 ರಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳು ಬದುಕಿರುತ್ತವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ==ಕೆಲಸಗಾರ ಗೆದ್ದಲು== [[File:Workertermite1.jpg|left|thumb|Worker termite]] ಕೆಲಸಗಾರ ಗೆದ್ದಲು ಸಣ್ಣ 3 - 5 ಮಿ.ಮೀ. ಉದ್ದ, 2 - 3 ಮಿ.ಮೀ. ಅಗಲ, ಮಾಸಲು ಬಣ್ಣ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ತಲೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ, ಕುಡಿಮೀಸೆ ಮಣಿಯಂತೆ, ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಲು ಬಾಯಿ ಭಾಗಗಳು ಮಾರ್ಪಾಟಾಗಿವೆ. ಇವು ಬಂಜೆಗಳು, ವೃಷಣ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಸಾಹತುವಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸದೊಂದೇ ಚಿಂತೆ. ಸೈನಿಕಗೆದ್ದಲು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇದ್ದರೂ ತಲೆ ದಪ್ಪ, ಬಲಿಷ್ಠ ದವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮೊನಚಾಗಿವೆ. ಬಂಜೆಗಳು, ವೃಷಣ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಸಾಹತುವಿಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಶತೃ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ಕುಡಿಮೀಸೆ ಮತ್ತು ತಲೆಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಭಯಾನಕ ಭಂಗಿಯನ್ನು ತಾಳಿ ಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಬರುವಂತಹ ಶತೃಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ನಾಸುಟಿ ಟರ್ಮೈಟಿಸಿ ಉಪಕುಟುಂಬದ ಗೆದ್ದಲಿನ ಪ್ರಬೇಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ ಕವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಬದಲು ತಲೆಯ ತುದಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿರುವ ಕೊಳವೆಯಂತಹ ಮೂತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ದ್ರವವನ್ನು ಹೊರಸೂಸಿ ಶತೃಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ==ಸೈನಿಕ ಗೆದ್ದಲು== [[File:Macro Termite Soldier.jpg|right|thumb|175px|A soldier termite ([[Macrotermitinae]]) with an enlarged jaw in the [[Okavango Delta]], Botswana]] ಸೈನಿಕ ಗೆದ್ದಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುವಿನ ಕಾವಲಿನದೊಂದೇ ಚಿಂತೆ.ಕೆಲಸಗಾರ ಗೆದ್ದಲು ಅತ್ಯಂತ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ವಸಾಹತುವಿನ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆ ಮರಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾದ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸಾಕುವುದು ರಾಜ, ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮರಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನಿಸುವುದು. ಗೂಡುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ರಿಪೇರಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜೀವಿ ಶಿಲೀಂದ್ರ ತೋಟಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು. ಗೂಡಿನಿಂದ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ತೋಡಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಿ ನಂತರ ಸಾಗಿಸುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ತೆಳುವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯನ್ನು ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿ ನಂತರ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಮಳೆಗಾಲ ಕಳೆದ ನಂತರ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ, ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ, ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ, ತರಗೆಲೆ, ಸಗಣಿ ಮುಂತಾದ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಗೆದ್ದಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ, ರಿಪೇರಿ ಮಾಡುವಾಗ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಸಾಗಿಸುವಾಗ, ರೆಕ್ಕೆಹುಳು ಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುವಾಗ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂತರದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಂತೆ ಕಾವಲಿದ್ದು ಗೆದ್ದಲನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಗೂಡಿನ ಪ್ರತಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪಹರೆ ತಿರುಗುತ್ತಾ ಶತ್ರುಗಳು ಗೂಡಿನೊಳಗೆ ನುಗ್ಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಟರ್ಮೈಟಿಡಿ ಕುಟುಂಬದ ಮ್ಯಾಕ್ರೊಟರ್ಮೈಟಿನಿ ಮತ್ತು ನಾಸುಟಿ ಟರ್ಮೈಟಿನಿ ಉಪಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅನೇಕ ವಿಶೇಷ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಹುತ್ತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ಭಾರತ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುವಂತಹ ಹುತ್ತಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಗೂಡುಗಳ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಹುತ್ತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ==ಗೆದ್ದಲು- ಹುತ್ತ== ಮ್ಯಾಕ್ರೊಟರ್ಮೈಟಿನಿ ಉಪಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿರುವ ಒಡೊಂಟೊಟರ್ಮಿಸ ಮಿಕ್ರೊಟರ್ಮಿಸ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ರೊಟರ್ಮಿಸ ಜಾತಿಯ ಗೆದ್ದಲಿನ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂದ್ರ ತೋಟಗಳನ್ನು ಸಹಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಗೆದ್ದಲಿನ ಹಿಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿಲೀಂದ್ರ ತಂತುಜಾಲವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ತಮ್ಮ ಲಾಲಾರಸದಿಂದ ಸ್ಪಂಜಿನಂತಹ ಮೆತ್ತನೆಯ ಶಿಲೀಂದ್ರ ತೋಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನೇ “ಗುಗ್ಗೆ”ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆ. ಶಿಲೀಂದ್ರ ತೋಟಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಳುಪಾದ ಶಿಲೀಂದ್ರ ಬಿಜಾಣು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಗೆದ್ದಲು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಹಜೀವಿ ಶಿಲೀಂದ್ರತೋಟಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಲು ಅನೇಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುವಿನ ಗೆದ್ದಲಿನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಜೀವಸತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಶಿಲೀಂದ್ರ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಮರಿಗಳ ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಕಾವಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮರಿಗಳನ್ನು ಶಿಲೀಂದ್ರ ತೋಟದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸಾಕಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಶಿಲೀಂದ್ರ ತೋಟಗಳು ಸ್ಪಂಜಿನಂತಿರುವುದರಿಂದ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಗೊಂಡಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಉಸಿರಾಟದಿಂದಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು ವಸಾಹತುವಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯಾಂಶದ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಶಿಲೀಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸದೇ ಇರುವ ಹುತ್ತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಗೆದ್ದಲುಗಳು ಆಹಾರದ ಚೂರುಗಳನ್ನೇ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅನೇಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ನಾಸುಟಿಟರ್ಮೈಟಿನಿ ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಗೆದ್ದಲಿನ ಪ್ರಬೇಧಗಳೂ ಸಹ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಟ್ರೈನರ್ವಿ ಟರ್ಮಿಸ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಹುತ್ತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ ವಸಾಹತುವಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ನಾಸುಟಿಟರ್ಮಿಸ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಲಾಲಾರಸವನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಗೆದ್ದಲುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೋಳಾಕಾರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾತ್ರದ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಾಡುಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿ ಕೊಳವೆಯಂತಹ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಗೂಡಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಗೆದ್ದಲಿನ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಡೊಂಟೊ ಟರ್ಮಿಸ್, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮ್ಯಾಕ್ರೊಟರ್ಮಿಸ್, ಟ್ರೈನರ್ವಿಟರ್ಮಿಸ್, ಕ್ಯೂಬಿಟರ್ಮಿಸ್ ಮತ್ತು ಏಪಿಕೊಟರ್ಮಿಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಏಮಿಟರ್ಮಿಸ್ ನಾಸುಟಿ ಟರ್ಮಿಸ್ ಮತ್ತು ಕೋಪ್ಟೊ ಟರ್ಮಿಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅನೊಪ್ಲೊಟರ್ಮಿಸ್ ಮತ್ತು ಸೈನಟರ್ಮಿಸ್ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ==ಹಾನಿ== ಗೆದ್ದಲಿನ ಹಾನಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 280 ದಶಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಅಂದಾಜುಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಂದಾಜಿನ ನಷ್ಟದ 10 ಪಟ್ಟಾದರೂ ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಇತರೇ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಸಾವಿರಾರು ದಶಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುರ್ತಿಸಿರುವ ಒಟ್ಟು 300 ಗೆದ್ದಲಿನ ಪ್ರಬೇಧಗಳಲ್ಲಿ 50 ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ನಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಪೀಡೆಗಳೆಂದು ಗುರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸತತ ನೀರಾವರಿ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಲಿನ ಹಾವಳಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಣಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸಿಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಲಿನ ಹಾವಳಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಳವಾದ ಕಪ್ಪುಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಲಿನ ಹಾವಳಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಂಪು, ಮರಳು ಮಿಶ್ರಿತ ಗೋಡು, ಜೆಂಬಿಟ್ಟಿಗೆ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಲಿನ ಹಾವಳಿ ಅಧಿಕವೆಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೋದಿ, [[ಬತ್ತ]], [[ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ]], [[ಬಾರ್ಲಿ]], ಸಜ್ಜೆ [[ನವಣೆ]] ಮುಂತಾದುವು, ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಎಣ್ಣೆ ಕಾಳುಗಳು, [[ತರಕಾರಿ]], ಹಣ್ಣಿನ ಬೆಳೆಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಾದ [[ಕಬ್ಬು]], [[ಹತ್ತಿ]], [[ತೆಂಗು]], [[ಅಡಿಕೆ]], [[ರಬ್ಬರ್]], [[ಟೀ]], [[ಕಾಫಿ]], [[ಕೊಕೊ]], [[ಏಲಕ್ಕಿ]] ಮುಂತಾದುವು. ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಅರಣ್ಯ ಮರಗಳು, ಹುಲ್ಲಿನ ಜಾತಿಯ ಬೆಳೆಗಳು ಉಗ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿರುವ ಮರಮುಟ್ಟು, ಪುಸ್ತಕ, ಬಟ್ಟೆ, ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿನ ಮರದ ಸಾಮಾನುಗಳು, ಅಡ್ಡೆ ತರಾಯಿ, ಬಾಗಿಲು, ಕಿಟಕಿ, ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ, ಸಗಣಿ, ತರಗೆಲೆ, ಬೇರಿನ ಕೊಳೆ, ಒಣಹುಲ್ಲು, ಗರಿ ಮುಂತಾದುವು ಗೆದ್ದಲಿನ ಹಾವಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== {{-}} <gallery class="center" widths="200px"> File:Termite_Cathedral_DSC03570.jpg|Cathedral Mounds in the [[Northern Territory]] of Australia File:Termite Magnetic DSC03613.jpg|Mounds of "compass" or "magnetic" termites (''Amitermes'') oriented north-south, avoiding mid-day heat) File:Termitenhuegel.jpg|ಗೆದ್ದಲಿನ ಹುತ್ತ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]] / [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] File:Termites in a mound.jpg|Termites in a mound, [[Analamazoatra Reserve]], [[Madagascar]] File:TermiteMound.jpg|A termite mound (Macrotermitinae) in the Okavango Delta just outside of [[Maun, Botswana|Maun]], [[Botswana]] <!--File:Termite_mound_with_comparison.jpg|Humans and trees for size comparison--> </gallery> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{wikispecies|Isoptera}} {{Commons category|Isoptera}} {{Div col|2}} *[http://digitallibrary.amnh.org/dspace/handle/2246/6430 Krishna, Kumar.; Grimaldi, David A.; Krishna, Valerie.; Engel, Michael S. (2013) Treatise on the Isoptera of the world. Bulletin of the American Museum of Natural History, no. 377] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140730074448/http://digitallibrary.amnh.org/dspace/handle/2246/6430 |date=2014-07-30 }} *[http://www.pestworld.org/pest-guide/termites/ Termite Fact Sheet] highlighting species, habits, habitats and threats *Termites - How To Cope and its Treatment Cost | andizulkarnain.com *[http://drdons.net/control.htm A summary of termite control methods] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810025441/http://drdons.net/control.htm |date=2014-08-10 }} *[http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/PESTNOTES/pn7440.html University of California advice on Drywood Termites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100808023902/http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/PESTNOTES/pn7440.html |date=2010-08-08 }} *[http://lancaster.unl.edu/pest/termite.shtml Pictures of termites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100604015650/http://lancaster.unl.edu/pest/termite.shtml |date=2010-06-04 }} *[http://darwinblog.blogspot.com/2005/12/transitional-species-in-insect_24.html Transitional Species in Insect Evolution] *[http://wiklyhow.blogspot.com/2014/04/how-to-kill-termites-ways-to-control.html Ways to Control Termites] *[http://www.angelfire.com/nc/isoptera/soil.html Cretaceous Termites and Soil Phosphorus] *[http://www.ento.csiro.au/education/insects/isoptera.html Isoptera: termites (CSIRO Australia Entomology)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110216075203/http://www.ento.csiro.au/education/insects/isoptera.html |date=2011-02-16 }}. *[http://www.physorg.com/news3700.html 'Termite guts can save the planet', says Nobel laureate] {{Div col end}} '''On the [[University of Florida|UF]] / [[Institute of Food and Agricultural Sciences|IFAS]] Featured Creatures Web site''' {{Div col|2}} *[http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/florida_darkwinged_termite.htm ''Amitermes floridensis '', Florida darkwinged subterranean termite] *[http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/formosan_termite.htm ''Coptotermes formosanus '', Formosan subterranean termite] *[http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/havilandi.htm ''Coptotermes gestroi'', Asian subterranean termite] *[http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/west_indian_drywood_termite.htm ''Cryptotermes brevis'', West Indian drywood termite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100715190002/http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/west_indian_drywood_termite.htm |date=2010-07-15 }} *[http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/heterotermes.htm ''Heterotermes'' sp., West Indian subterranean termite] *[http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/c_cavifrons.htm ''Cryptotermes cavifrons'', a drywood termite] *[http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/western_drywood_termite.htm ''Incisitermes minor'', western drywood termite] *[http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/neotermes.html ''Neotermes'' spp., Florida dampwood termites] *[http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/p_simplex.htm ''Prorhinotermes simplex'', Cuban subterranean termite] *[http://entomology.ifas.ufl.edu/creatures/urban/termites/native_subterraneans.htm ''Reticulitermes'' spp., native U.S.A. subterranean termites] {{Div col end}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೆದ್ದಲು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಟ ಶಾಸ್ತ್ರ]] 2as532kabc69w3r4hnpejlvubgajox7 0 23137 1383381 1381483 2026-08-18T19:20:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383381 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial art | logo = Taekwondo.svg | logocaption = | logosize = 50px | image = WTF Taekwondo 1.jpg | imagecaption = A [[World Taekwondo Federation|WTF]] taekwondo sparring match | imagesize = | name = Taekwondo | aka = Taekwon-Do, Tae&nbsp;Kwon-Do, Tae&nbsp;Kwon&nbsp;Do | focus = [[Strike (attack)|Striking]] ([[Kick]]ing) | country = {{flag|South Korea}} | creator = | parenthood = <!-- see the talk page --> | olympic = Since 2000 ([[World Taekwondo Federation|WTF]] regulations) }} {{Infobox Korean name| hangul=태권도| hanja=跆拳道| mr=T'aekwŏndo| rr=Taegwondo| }} {{KoreanText}} '''ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ''' ([[태권도]]; [[跆拳道]]; {{IPA-ko|tʰɛkwʌndo}}){{ref_label|A|a|none}} ಎಂಬುದು [[ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯಾಗಿದೆ. [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ''ಟೇ'' (태, {{linktext|跆}}) ಎಂದರೆ "ಹೊಡೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದು ಮುರಿಯುವಿಕೆ"; ''ಕ್ವಾನ್‌'' (권, {{linktext|拳}}) ಎಂದರೆ "ಹೊಡೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ಗುದ್ದಿ ಮುರಿಯುವಿಕೆ"; ಹಾಗೂ ''ಡೋ'' (도, {{linktext|道}}) ಎಂದರೆ "ಕ್ರಮ," "ವಿಧಾನ," ಅಥವಾ "ಕಲೆ" ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಆದ್ದರಿಂದ, ''ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ'' ವನ್ನು "ಕಾಲು ಹಾಗೂ ಮುಷ್ಠಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕ್ರಮ " ಅಥವಾ "ಒದೆಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಗುದ್ದುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮ" ಎಂದು ಸಾಧಾರಣ ಭಾಷಾಂತರಿಸಬಹುದು." ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಭ್ಯಾಸಿ/ವೃತ್ತಿಪರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book| title = Tae Kwon Do: The Ultimate Reference Guide to the World's Most Popular Martial Art| isbn = 978-0816038398| author = Park Yeon Hee| coauthors = Park Yeon Hwan; & Jon Gerrard| year = 1989| publisher = Checkmark Books}}</ref> ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ : ಇತರ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಲೆಗಳ ಹಾಗೆ, ಇದೂ ಕೂಡ [[ಹೋರಾಟ]] ತಂತ್ರಗಳನ್ನು, [[ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ]], [[ಕ್ರೀಡೆ]], [[ಕಸರತ್ತು]], [[ಧ್ಯಾನ]] ಹಾಗೂ [[ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನೆ]]ಯು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web| title = What is the "World Taekwondo Federation"?| author = Sung Il Oh| url = http://militaryarts.kr/article5.php| publisher = Korean Military Arts Federation| quote = Taekwondo is the basis for the physical fitness program of the Korean army.| access-date = 2010-04-19| archive-date = 2010-06-22| archive-url = https://web.archive.org/web/20100622050623/http://militaryarts.kr/article5.php| url-status = dead}}</ref> ''ಗಿಯೋರುಗಿ'' ({{IPA-ko|ɡjʌɾuɡi|pron}}), ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿಧದ [[ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಇದೊಂದು [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‌]] ಆಟವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ರೂಢಿಗತವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಶೈಲಿಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಶೈಲಿಯು ''ಸಿಹಾಪ್‌ ಗಿಯೋರುಗಿ'' ಎಂಬ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲವಾದ [[ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌]]ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ (WTF)ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೇಸಿಗೆಯ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ]]ಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆಟವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಶೈಲಿಯು [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌]] (ITF)ನ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news| title =General Choi Hong Hi| date=2002-06-26| accessdate=2008-07-18| work=[[The Daily Telegraph]]| publisher=Telegraph Media Group| location=London| url=http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1398386/General-Choi-Hong-Hi.html}}</ref> ವಿವಿಧ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಬೆಳವಣಿಗೆ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ : ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆ. "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 1950ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1960ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದ ರೀತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಮೂನೆಗಳು/ಮಾದರಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ [[ಕೊರಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ. ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ರೀಡೆಯು ಆಗಿನಿಂದ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಸನ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಬಂದು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಗಮನಾರ್ಹ (ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯಂತೆ), ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಶಾಖೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿಪರೀತ ಏಕಮಾತ್ರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಧಾನ ಶೈಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ [[ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ]] ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಇದರಲ್ಲಿನ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚಂಚಲ/ಸಂಚಾರಿ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಕಾಲಿನ ಹರವಿನ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ (ತೋಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ) ನೀಡಲಾಗುವ ಹೊಡೆತಗಳು/ಒದೆತಗಳಲ್ಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗರಿಷ್ಠತಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾದಂತಹವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶೈಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯಮಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಟ್ಟುಗಳು/ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು, ಒದೆತಗಳು, ಗುದ್ದುವಿಕೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಹಸ್ತದ ಹೊಡೆತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಟೇಕ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಸುಗಳು, ಎಸೆತ/ಒಗೆತಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾಯಿಂಟ್‌ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿದಾರರು ''ಜಿಯಾಪ್ಸುಲ್'' ‌ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒತ್ತಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ [[ಹಾಪ್ಕಿಡೊ]] ಹಾಗೂ [[ಜೂಡೋ]]ಗಳಂತಹಾ ಇತರೆ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂರಕ್ಷಣೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಸಂಘಟಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{See also|Korean martial arts}} ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ ಇತಿಹಾಸವು ಒಂದು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು/ನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನಂತಹಾ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಘಟನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref name="Kukkiwon">{{cite web | url = http://www.kukkiwon.or.kr/english/information/information01.jsp?div=01 | title = Kukkiwon: Taekwondo History | accessdate = 2008-06-27 | archive-date = 2008-06-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080620101610/http://www.kukkiwon.or.kr/english/information/information01.jsp?div=01 | url-status = dead }}</ref><ref name="WTF">{{cite web | url = http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/modern_times.html | title = About Tae Kwon Do | publisher = The World Taekwondo Federation | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2010-07-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100726050910/http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/modern_times.html | url-status = dead }}</ref><ref name="KTA">{{cite web | url = http://www.koreataekwondo.org/KTA_ENG/html/ency/intro01_4.asp | title = Historical Background of Taekwondo | publisher = The Korea Taekwondo Association (KTA) | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2012-12-20 | archive-url = https://archive.is/20121220210320/http://www.koreataekwondo.org/KTA_ENG/html/ency/intro01_4.asp | url-status = dead }}</ref><ref name="Encarta">{{cite web | url = http://encarta.msn.com/encyclopedia_761585873/Tae_Kwon_Do.html | title = Tae Kwon Do | year = 2008 | publisher = Microsoft Corporation | work = Microsoft Encarta Online Encyclopedia | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090829040114/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761585873/Tae_Kwon_Do.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Britannica">{{cite web | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/580146/tae-kwon-do | title = Tae Kwon Do | year = 2008 | publisher = Encyclopædia Britannica | work = Encyclopædia Britannica Online }}</ref><ref name="Compare">{{cite web | url = http://www.taekwondobible.com/discussion/compare/style-compae.html | title = Comparing Styles of Taekwondo, Taekkyon and Karate(Video) | publisher = TaekwondoBible.com | quote = "we compare styles of Taekwondo, Taekkyon and Karate in their Kyorugi(sparring). In this comparison, we can see the clear and distinct similarity of Taekwondo and Taekkyon(the old style of Taekwondo). As far as the essence of martial arts is the technical system of attack and diffence, sparring style of each martial arts will show directly the similarities of martial arts." | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-05-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090504054110/http://www.taekwondobible.com/discussion/compare/style-compae.html | url-status = dead }}</ref> ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕೊರಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡು ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ <ref name="Lawler">{{cite book | last = Lawler | first = Jennifer | title = The Secrets of Tae Kwon Do | url = https://archive.org/details/secretsoftaekwon0000lawl | year = 1999 | publisher = Masters Press | location = Chicago | isbn = 1-57028-202-1 | chapter = The History of Tae Kwon Do | quote = Tae Kwon Do itself developed in Korea from Chinese origins. }}</ref><ref name="Heo">{{cite journal | author = 허인욱 (In Uk Heo) | year = 2004 | month = January | title = 형성과정으로 본 태권도의 정체성에 관하여 (A Study on Shaping of the Taekwondo) | journal = 체육사학회지 (Korean Journal of History for Physical Education) | volume = 14 | issue = 1 | pages = 79–87 | url = http://www.reportnet.co.kr/detail/997/996990.html | language = Korean with English abstract | accessdate = 2008-06-27 | quote = "Some of grand masters of 5 do-jang(道場, Taekwondo Gymnasium)s, which is unified as TKD afterwards, trained Karate during their stay in Japan as students. And the others trained martial arts in Manchuria Therefore it can`t be described as TKD is developed by influence of Karate only. And considering the fact that the main curriculum of those five do-jangs was centered on Kicking technique originate from Korean folk, so we know that the current TKD seems to be affected by Korean traditional martial arts." | archive-date = 2008-09-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080924133444/http://www.reportnet.co.kr/detail/997/996990.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Glen">{{cite web | url = http://www.worldtaekwondo.com/history.htm | title = The History of Taekwondo | author = Glen R. Morris | quote = }}</ref><ref name="Zukeran">{{cite web | author = Patrick Zukeran | url = http://www.probe.org/content/view/1121/65/ | title = The Origins and Popularity of the Martial Arts | publisher = Probe Ministries | year = 2003 | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-01-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090106042107/http://www.probe.org/content/view/1121/65/ | url-status = dead }}</ref><ref name="Henning2">{{cite journal | last = Henning | first = Stanley E. | year = 1981 | month = December | title = The Chinese Martial Arts in Historical Perspective | journal = Military Affairs | volume = 45 | issue = 4 | pages = 173–179 | publisher = Society for Military History | issn = 0899-3718 | quote = The Han Dynasty (206 B.C.-220 A.D.) was a period during which conscript armies, trained in the martial arts, expanded the Chinese empire to Turkestan in the west and Korea in the northeast, where commanderies were established. It is possible that Chinese ''shoubo'' was transmitted to Korea at this time, and that it was the antecedent to Korean Taekwondo. According to one recent Korean source, "Taekwondo is known to have had its beginning in the period 209-427 A.D...." }}</ref> ಅಥವಾ ಅದು [[ಜಪಾನೀಯರ ಆಕ್ರಮಣ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ [[ಕರಾಟೆ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿವೆ.<ref name="Capener2">{{cite journal | last = Capener | first = Steven D. | year = 1995 | month = Winter | title = Problems in the Identity and Philosophy of T'aegwondo and Their Historical Causes | journal = Korea Journal | volume = | issue = | pages = | publisher = Korean National Commission for UNESCO | issn = 0023-3900 | quote = {{Dubious|date=November 2009}} "... t'aegwondo was first brought into Korea from Japan in the form of Japanese karate around the time of the liberation of Korea from Japanese colonial rule...". }}</ref><ref name="Madis">{{cite book | last = Madis | first = Eric | editor = Green, Thomas A. and Joseph R. Svinth | title = Martial Arts in the Modern World | year = 2003 | publisher = Praeger Publishers | isbn = 0275981533 | chapter = The Evolution of Taekwondo from Japanese Karate | quote = {{Dubious|date=November 2009}}... providing further evidence of Japanese influence. }}</ref><ref name="leeint">[http://www.donga.com/docs/magazine/new_donga/200204/nd2002040010.html 이종우 국기원 부원장의 ‘태권도 과거’충격적 고백!]{{Dubious|date=November 2009}} ಷಿನ್‌ಡೊಂಗಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ. (ಟಿಪ್ಪಣಿ : ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ 2002ರಲ್ಲಿನ ಷಿನ್‌ಡೊಂಗಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ Mr. ಲೀ'ರವರ ಸಂದರ್ಶನವು ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಅಧಿಕೃತ ಸಂದರ್ಶನವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನಿಲುವಿನ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿತ್ತಷ್ಟೇ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಆ ವರದಿಯನ್ನು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಇತಿಹಾಸದ ಆಕರವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಉಚಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು) [http://www.kukkiwon.or.kr/english/etc/etc01.jsp?nowBlock=0&amp;page=1&amp;keyField=&amp;keyWord= ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಸೂಚನಾಪತ್ರ no.30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301094307/http://www.kukkiwon.or.kr/english/etc/etc01.jsp?nowBlock=0&page=1&keyField=&keyWord= |date=2012-03-01 }} ಕೊರಿಯನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, Mr. ಲೀಯವರು ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು "[http://tkdbible.com/bbs/view.php?id=toron&amp;page=3&amp;sn1=&amp;divpage=1&amp;sn=off&amp;ss=on&amp;sc=on&amp;select_arrange=headnum&amp;desc=asc&amp;no=103&amp;PHPSESSID=563b7d544e4fc1f1350afa88de70f9c1 ತಿರುಚಲಾಗಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111104122525/http://tkdbible.com/bbs/view.php?id=toron&page=3&sn1=&divpage=1&sn=off&ss=on&sc=on&select_arrange=headnum&desc=asc&no=103&PHPSESSID=563b7d544e4fc1f1350afa88de70f9c1 |date=2011-11-04 }}".{{ko}} <br /> [http://www.ohmynews.com/NWS_Web/view/at_pg.aspx?cntn_cd=A0000051695 ಮತ್ತೊಂದು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಶನ] ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಾರ {{ko}}, "... ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ 'ಭಾಗಶಃ' ಕರಾಟೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಮಗೆ ಜಪಾನೀಯರ ಕರಾಟೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿತೆಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಕರಾಟೆಯನ್ನು ಜಪಾನೀಯರು ರೂಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಚೀನಾದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು. ಕರಾಟೆಯು ಬಹಳವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಚೀನೀ ವುಷುವು ರಚನೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ, ಕೊರಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕದನಕಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು..."</ref> ಕೊರಿಯಾದ ಅತಿ ಹಳೆಯದಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆ ಕೊರಿಯಾದ ಮೂರು ಶತೃ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಗೋಗುರ್ಯೋ]], [[ಸಿಲ್ಲಾ]] ಹಾಗೂ [[ಬೇಕ್‌ಜೇ]],<ref name="SPIRIT">{{cite book | last = Capener | first = Steven D. | coauthors = H. Edward Kim (ed.) | title = Taekwondo: The Spirit of Korea (portions of) | publisher = Ministry of Culture and Tourism, Republic of Korea | year = 2000 | location = | pages = | url = http://www.martialartsresource.com/anonftp/pub/the_dojang/digests/spirit.html | isbn = | quote = "Korea has a long history of martial arts stretching well back into ancient times. Written historical records from the early days of the Korean peninsula are sparse, however, there are a number of well-preserved archeolgical artifacts that tell stores of Korea’s early martial arts.", "taekwondo leaders started to experiment with a radical new system that would result in the development of a new martial sport different from anything ever seen before. This new martial sport would bear some important similarities to the traditional Korean game of taekkyon." | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2006-12-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061202064535/http://www.martialartsresource.com/anonftp/pub/the_dojang/digests/spirit.html | url-status = dead }}</ref> ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಹೋರಾಟಶೈಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವೇಗ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುಶಲತೆ ಪಡೆಯಲು ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಹೋರಾಟದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯುವಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದೆಂದರೆ ''[[ಸುಬಾಕ್]]'' ‌ ಹಾಗೂ, ''ಸುಬಾಕ್'' ‌ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಭಾಗ ''[[ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್]]'' ‌ ಆಗಿದೆ. ಆ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ದೃಢಸಹಜ ಯೋಗ್ಯತೆ/ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳುಳ್ಳವರನ್ನು [[ಹ್ವಾರಂಗ್]]‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನವೀನ ವಿಶೇಷ ಯೋಧ ದೈಹಿಕಕ್ಷಮತಾ ತರಬೇತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆ ಹೊಂದಿರುವ ಯುವಕರು ಸಶಕ್ತ ಯೋಧರಾಗುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಆಗಿನ ಅನಿಸಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಧರುಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲದೇ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ, ಇತಿಹಾಸ, ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕುದುರೆಸವಾರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸೇನಾ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಾರೋಹಿತರಾಗಿ ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ಕತ್ತಿವರಸೆ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತಹಾ ವ್ಯಾಪಕ ಆಯುಧಬಳಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ''[[ಸುಬಾಕ್]]'' ‌ನ ಮೂಲಕ ಆಯುಧರಹಿತ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. [[ಗೋಗುರ್ಯೋ]]ದಲ್ಲಿ ''ಸುಬಾಕ್'' ‌ ಕಾಲನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಾದರೂ, [[ಸಿಲ್ಲಾ]]'ದ ಪ್ರಭಾವವು ಕೆಲವು ಹಸ್ತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಾ ''ಸುಬಾಕ್‌'' ನ ಬಳಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ.{{Citation needed|date=November 2009}} ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಸಿಲ್ಲಾ ಯೋಧರಿಗೆ [[ಕೋಗುರ್ಯೋ]]ದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಿಪುಣಬೋಧಕರು ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಈ ಯೋಧರುಗಳು [[ಹ್ವಾರಂಗ್]]‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹ್ವಾರಂಗ್‌ ಯೋಧರು ಸಿಲ್ಲಾ ರಾಜಸನ್ನದು ಹೊಂದಿರುವ ವಂಶೀಯರ ಪುತ್ರರಿಗೆಂದು "ಮಾನವತೆ/ಪುರುಷತ್ವ ವಿಕಸಿಸುವ ವಿಧಾನ" ಎಂಬರ್ಥ ಬರುವ [[ಹ್ವಾರಂಗ್‌ -ಡೋ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸೇನಾ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹ್ವಾರಂಗ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'', ಇತಿಹಾಸ, [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌]] ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಬೌದ್ಧ]] ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ/ನೈತಿಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇನಾಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಚಾಚಕ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಹ್ವಾರಂಗ್‌]] ಯೋಧರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳು [[ವಾನ್‌ ಗ್ವಾಂಗ್‌]]'ರ ನಿಷ್ಠೆ, ಪೋಷಕರ ಬಾಧ್ಯತೆ/ಸಂತತೀಯ ಬಾಧ್ಯತೆ, ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿರುವಿಕೆ, ಶೌರ್ಯ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆಗಳು ಸೇರಿದಂತಹಾ ಮಾನವ ನಡತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐದು ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಹ್ವಾರಂಗ್‌ ಯೋಧರು ಇಡೀ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'' ಕೊರಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು.{{Citation needed|date=November 2009}} ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕೊರಿಯಾ'ದ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳು [[ಜೋಸೆಯನ್‌ ರಾಜವಂಶ]]ದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾಗಿ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದವು. [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ತತ್ವ]]ದ ಪಾಲನೆಯಡಿ ಕೊರಿಯಾದ ಸಮಾಜವು ಬಹುವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಲ್ಲದೇ ವಿದ್ವಾಂಸ-ರಾಜರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಆದರ್ಶವನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಲಿಚ್ಛಿಸುವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆದರವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book | last = Cummings | first = B. | title = Korea's Place in the Sun | url = https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi | publisher = W.W. Norton | year = 2005 | location = New York, NY | pages = | isbn = }}</ref> ''[[ಸುಬಾಕ್]]'' ‌ ಹಾಗೂ ''[[ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌]]'' ನಂತಹಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಔಪಚಾರಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳು ಕೇವಲ ಮಂಜೂರಾತಿ ಪಡೆದ ಸೇನಾಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಮೀಸಲಿತ್ತು. ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್'' ‌ನ ನಾಗರಿಕ ಅಭ್ಯಾಸ/ಅನುಷ್ಠಾನವು ಒದೆಯುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು/ಉಳಿದಿತ್ತು.<ref name="SPIRIT"/> == ಆಧುನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ/ಬೆಳವಣಿಗೆ == [[ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಜಪಾನೀಯರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದ ಅನನ್ಯತೆ/ಚಹರೆಯ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾಷೆ, ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳನ್ನೂ ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೇ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Culture of Resistance">{{cite web | url = http://www.stanford.edu/group/hwimori/culture_of_resistance.htm | title = Culture of Resistance | accessdate = 2008-08-22 | archive-date = 2008-06-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080612183518/http://www.stanford.edu/group/hwimori/culture_of_resistance.htm | url-status = dead }}</ref> ಕೊರಿಯನ್ನರಿಗೆ ಜಪಾನೀ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಅವರು [[ಷಿಂಟೋ]] ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು; ಕೊರಿಯನ್‌ -ಭಾಷಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು; ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಕೊರಿಯನ್ನರನ್ನು ಜಪಾನೀ ಯುದ್ಧ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಸೇನೆಯ ಸೇವೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಲಾಯಿತು.<ref name="HanWooKeun">{{cite book | last = Han | first = Woo-Keun | title = The History of Korea | url = https://archive.org/details/historyofkorea0000hanu | publisher = The Eul-Yoo Publishing Company | location = Korea | year = 1970 | isbn = 978-8932450827 }}</ref> ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'' (ಅಥವಾ ''ಸುಬಾಕ್'' ‌)ನಂತಹಾ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು;<ref name="Kim">{{cite paper | author = Kyungji Kim | title = Taekwondo: a brief history | version = | publisher = [[Korea Journal]] | year = 1986 | url = | format = | accessdate = 2007-11-16 }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಭೂಗತ ಬೋಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'' ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref name="Kukkiwon"/><ref>[http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822054329/http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history |date=2009-08-22 }}[http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ ಕೊರಿಯಾ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822054329/http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history |date=2009-08-22 }}{{ko}}</ref><ref>{{cite DVD | first = Lee | last = Yong-bok | publisher = "Korea Taekkyon Association" | title = Taekkyon: Traditional Korean Martial Art (2005) }} ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ ಎಂಬುದು ಕೊರಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕದನ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು 1900ರ ದಶಕದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತ ತಲುಪಿತ್ತು. '' ''ಮರಣಿಸುವವರೆಗೆ ಮಹಾನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ ಸಾಂಗ್‌ ಡುಕ್‌-ಕೀಯವರು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, ನಂತರ ಕೊರಿಯನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು''</ref><ref>{{cite web | url = http://www.escapeartist.com/efam/93/art_Korea_Martial_Art.html | title = Korean Taekkyon: Tradition Martial Art Dance Form | publisher = Escape from America magazine | author = Antonio Graceffo | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2011-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110604182640/http://www.escapeartist.com/efam/93/art_Korea_Martial_Art.html | url-status = dead }}</ref> ಸ್ವಾಧೀನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಜಪಾನೀಯರ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪಡೆದರಲ್ಲದೇ ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಕೂಡಾ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="Park">ಪಾರ್ಕ್, S. W. (1993): ಲೇಖಕರ ಬಗ್ಗೆ. H. H. ಚೊಯ್: ''ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ : ದ ಕೊರಿಯನ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಲ್ಫ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ, 3ನೇ ed. (Vol. 1, pp. 241–274). ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸೌಗಾ : ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌.</ref> ಇತರರು ಚೀನಾ ಹಾಗೂ ಮಂಚೂರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Glen"/><ref>{{cite book | first = Doug | last = Cook | publisher = YMAA Publication Center | location = Boston | year = 2006 | title = Traditional Taekwondo: Core Techniques, History and Philosophy | url = https://archive.org/details/traditionaltaekw0000cook | isbn = 978-1594390661 | pages = [https://archive.org/details/traditionaltaekw0000cook/page/19 19] | chapter = Chapter 3: The Formative Years of Taekwondo }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.itf-information.com/information02.htm | title = interviews with General Choi. | publisher = The Condensed Encyclopedia Fifth Edition | author = [[Choi Hong Hi]] | year = 1999 | copyright = 1988, 1991, 1992, 1995, 1999 General Choi, Hong Hi. }} ''ಯುವ ಚೊಯ್‌ರ ತಂದೆ ಆತನನ್ನು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ, Mr. ಹಾನ್‌/ಹ್ಯಾನ್‌ II ಡಾಂಗ್‌ರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಾರ/ಚಿತ್ರಬರೆಹವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. '' ''''ಹಾನ್‌/ಹ್ಯಾನ್‌ ಚಿತ್ತಾರ/ಚಿತ್ರಬರೆಹಗಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ''ಪ್ರಾಚೀನ ಕೊರಿಯಾದ ಕಾಲು ಹೋರಾಟದ ಕಲೆಯಾದ'' ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತರೂ'' ಆಗಿದ್ದರು. '' ''ತಮ್ಮ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ನಿಶ್ಶಕ್ತತೆಯಿಂದ ಚಿಂತಿತರಾದ ಆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಆತನಿಗೆ, '' ''ಆತನ ದೇಹಧಾರ್ಢ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು'' ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ನ ಕಠೋರ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡಲು ತೊಡಗಿದರು.</ref> 1945ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನವು ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ, ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಶಾಲೆಗಳು ([[ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು|''ಕ್ವಾನ್‌'' ಗಳು]]) ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆರಂಭವಾಗಲು ಮೊದಲುಮಾಡಿದವು.<ref name="Glen"/><ref name="Comparative">{{cite web | url = http://www.dbpia.co.kr/view/ar_view.asp?arid=830797 | title = Comparative Study of the Techniques of Taekwondo and Taekkyon | author = Choi Young-ryul, Jeon Jeong-Woo | year = 2006 | pages = 197~206 | publisher = Institution of physical exercise, Korea | type of publication = Academic Journal }}</ref> ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಕೆಲವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಾದ ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್'' ‌ ಹಾಗೂ ''ಸುಬಾಕ್‌'' ಗಳ ಮೇಲೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆಧಾರಿತವಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು,<ref name="Kukkiwon"/><ref name="KTA"/><ref name="Comparative"/><ref>{{cite web | url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=LB&p_theme=lb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10ADF88FD5D15A6B&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM | title = Brief History of Taekwondo | publisher = Long Beach Press-Telegram | year = 2005 | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2011-08-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110815191959/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=LB&p_theme=lb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10ADF88FD5D15A6B&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM | url-status = dead }}</ref> ಅಥವಾ [[ಕುಂಗ್‌ ಫೂ]] ಹಾಗೂ [[ಕರಾಟೆ]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Analysis">{{cite web | url = http://dbpia.co.kr/view/ar_view.asp?start_page=1&end_page=10&view_flag=1&code1=&code2=&code2name=&code3=&code3name=&code4=&code4name=&code5=&code5name=&code7=&code7name=&code8=&issn=&isbn=&date=&uciYN=&order_field=weight&order_flag=DESC&max_cnt=10&case_fld=1&field_r=&rquery=&field=v_F0&query=%ED%83%9C%EA%B6%8C%EB%8F%84+%EC%97%AD%EC%82%AC&search_cnt=1&totalcnt=2&arid=975562 | title = An Analysis on the various views of Taekwondo History | author = Jung Kun-Pyo, Lee Kang-Koo | year = 2007 | pages = 3~12(10 pages) | publisher = Institution of Physical science, Korea | type of publication = Academic Journal | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2011-08-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110818064605/http://www.dbpia.co.kr/view/ar_view.asp?start_page=1&end_page=10&view_flag=1&code1=&code2=&code2name=&code3=&code3name=&code4=&code4name=&code5=&code5name=&code7=&code7name=&code8=&issn=&isbn=&date=&uciyn=&order_field=weight&order_flag=desc&max_cnt=10&case_fld=1&field_r=&rquery=&field=v_f0&query=%ed%83%9c%ea%b6%8c%eb%8f%84+%ec%97%ad%ec%82%ac&search_cnt=1&totalcnt=2&arid=975562 | url-status = dead }}</ref> ಇತರರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಾಟೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ರಕ್ಷಣಾಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="leeint"/><ref name="Capener">{{cite paper | author = Capener, Steven D. | title = Problems in the Identity and Philosophy of T'aegwondo and Their Historical Causes | version = | publisher = [[Korea Journal]] | date = Winter 1995 | url = http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:qBuNe4dmTikJ:assets.teamusa.org/assets/documents/attached_file/filename/5008/HistoryofTaekwondo.pdf+Ch%27oe+Yong-nyon+and+Song+Tok-ki,+the+last+progeny+of+Choson&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESgSqNVNBDPWD4RFmZsMHRzwEL9UBttPADBDBbtZBnGSI4Fe89mgVUqLDRA29YCnP8ErU59nr-DW_qWAq2_i09GlypAq44qP9Gp5GmabF5GtlGY0qh8UYtoUUzO8bWiroJyzJzlM&sig=AHIEtbSqI4WxCrxeqX4AwJ13uT1tSKHLRg | format = | accessdate = 2008-01-14 }}</ref><ref name="Burdick"> {{cite paper | author = Burdick, Dakin | title = People and Events of Taekwondo's Formative Years | version = volume 6, issue 1 | publisher = [[Journal of Asian Martial Arts]] | year = 1997 | url = http://journalofasianmartialarts.com/ | format = | accessdate = }}</ref> ''5,000 ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವು ಕೊರಿಯಾದ ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಪಾನ್‌ ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಜಪಾನೀಯರ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕೊರಿಯಾದ ಜೈತ್ರಯಾತ್ರೆಗಳು/ಸಾಧನೆಗಳ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹಾ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೊರಿಯಾ'ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೂಪಟ/ನಕ್ಷೆಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹುಲಿಯ ರೂಪದಿಂದ ಮೊಲದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವವರೆಗೆ ಇದ್ದವು.<ref name="books.google.com">ಹಾರ್ಮನ್, R. B. (2007): [https://books.google.com/books?id=tZbVl-Cd-SgC&amp;dq=5000+YEAR+HISTORY+OF+KOREA+MARTIAL+ARTS&amp;printsec=frontcover&amp;source=bl&amp;ots=vgT5r3-Ux6&amp;sig=cIAm8XQzUU8qBmRheoDK3pkHEjc&amp;hl=en&amp;ei=twMvS_jaHce0tgfk17WSCQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CA8Q6AEwAg#v=onepage&amp;q=&amp;f=false 5,000 ಇಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ : ದ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಹರ್ಮಿಟ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌] ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್‌: ಡಾಗ್‌ ಇಯರ್‌. ISBN 0-7624-2739-6</ref> ಆಗಿನ ಜಪಾನೀಯ ನಾಯಕತ್ವವು ಯುವ ಕೊರಿಯನ್ನರ ಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಅವರನ್ನು ತಾವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯೋಧರಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ವಿನಮ್ರ/ವಿಧೇಯ/ಪ್ರತಿಭಟಿಸದ ಜನಾಂಗ ಮಾತ್ರವಷ್ಟೇ ಎಂದು ನಂಬುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನಂಬಿತ್ತು.<ref name="books.google.com"/> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ, "ಜಪಾನೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಬೋಧಕರು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದವರು ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಜಪಾನೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆಗಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕೊರಿಯಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಅಳಿದುಳಿದ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಆಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು."<ref name="books.google.com"/> ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ವಿವಿಧ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೂಲ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವೇ ಸರಿ. ಯಾವುದೇನೇ ಇರಲಿ, ಸ್ವಾಧೀನದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೊರಿಯಾದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯನ್ನಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು/ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>[http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/present_day.html ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ : ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ ಡೇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100121165001/http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/present_day.html |date=2010-01-21 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 2 ಜನವರಿ 2010.</ref> 1952ರಲ್ಲಿ, ಕೊರಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, [[ನಾಮ್‌ ಟೇ ಹೈ]] 13 ಛಾವಣಿ ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಮುಷ್ಠಿಗುದ್ದಿನಿಂದ ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸಿಂಗ್‌ಮನ್‌ ರೀ]] [[ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈ]]ರಿಗೆ ಈ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು [[ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನೆ]]ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು.<ref name="Oh Do Kwan">{{cite web | last = Oh Do Kwan | first = | authorlink = | coauthors = | title = Taekwon-Do Pioneers | work = TaeKwon History | publisher = Oh Do Kwan | year = 2006 | url = http://www.ohdokwan.ca/namtaehi.html | accessdate = 2008-03-25 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928230514/http://www.ohdokwan.ca/namtaehi.html | url-status = dead }}</ref> 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ''ಕ್ವಾನ್'' ‌ಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರು. ಸಿಂಗ್‌ಮನ್‌ ರೀ ವಿವಿಧ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಒಗ್ಗೂಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. "ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು (ಓಹ್‌ ಡೊ ಕ್ವಾನ್‌ದ) [[ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈ]] ಅಥವಾ (ಚುಂಗ್‌‌ ಡೋ ಕ್ವಾನ್‌ದ) ಸಾಂಗ್‌ ಡುಕ್‌ ಸಾನ್‌ರವರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಅದನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 11, 1955ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ''ಕ್ವಾನ್'' ‌ಗಳೂ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೂ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ''ಕ್ವಾನ್‌'' ಗಳು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಸ್ಥಾಪಕರು<ref name="Sik">{{cite book | last = Sik | first = Kang Won | coauthors = Lee Kyong Myung | title = A Modern History of Taekwondo | publisher = Pogyŏng Munhwasa | location = Seoul | year = 1999 | isbn = 978-8935801244 }}</ref>. [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]]‌ಅನ್ನು (KTA) 1959/1961ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಲೆಂದು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="KTA"/><ref name="Park"/><ref name="Shaw2001">ಷಾ, S. (2001): [http://www.scottshaw.com/history/ ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095425/http://www.scottshaw.com/history/ |date=2010-01-30 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 23 ಜುಲೈ 2009.</ref><ref name="Jewell2005">ಜ್ಯುವೆಲ್, D. (2005): [http://rhee-tkd.blogspot.com/2005/08/history-of-taekwondo.html ರ್ರ್ಹೀ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ : ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ] ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 23 ಜುಲೈ 2009.</ref><ref name="Korea.net">[http://www.korea.net/contents/taekwondo/taekwondo.asp ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯಾ : ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212065049/http://www.korea.net/contents/taekwondo/taekwondo.asp |date=2009-12-12 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 23 ಜುಲೈ 2009.</ref> ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ [[ಮೂಲ ನಿಪುಣ ಬೋಧಕರನ್ನು]] ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಲು ನೇಮಿಸಿದುದರಿಂದ ಅದಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ಪಡೆಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾನಕೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ''ಕ್ವಾನ್'' ‌ಗಳು ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದುದರಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಕೊರಿಯನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡಿದ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮನವಿಯು ಕೊರಿಯಾ [[ಟೇ ಸೂ ಡೊ]] ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, 1965ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೊರಿಯಾ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಎಂಬ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಒಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ 123 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 30 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.boisestate.edu/tkd/what%20is%20tkd.html ಬಾಯ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ಲಬ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617232329/http://www.boisestate.edu/tkd/what%20is%20tkd.html |date=2010-06-17 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌r 2009.</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು 70 ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿ 190 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Kim2009">ಕಿಂ, H.-S. (2009): [http://www.mcst.go.kr/english/issue/issueView.jsp?pSeq=1401 ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ : ಎ ನ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ ಫಾರ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಕೊರಿಯಾ] (21 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009). ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 8 ಜನವರಿ 2010.</ref> ಈಗ ಇದು ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಏಷ್ಯಾದ ಎರಡೇ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ (ಮತ್ತೊಂದು ಜೂಡೋ ಆಗಿದೆ); ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1988ರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2000ನೇ ಸಾಲಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪದಕ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Tkdkidstretching.jpg|thumb|225px|ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಎಳೆಯುವಿಕೆಯು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.]] {{See also|List of Taekwondo techniques|Kick}} [[ಕರಾಟೆ]] ಅಥವಾ [[ಕುಂಗ್‌ ಫೂ]]ನ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಶೈಲಿಗಳ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಂತಹಾ ಒದೆತದ ತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಗೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದರ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ ಕದನ ಕಲಾಕೋವಿದನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಆಯುಧವೆಂದರೆ ಕಾಲು, ಆದ್ದರಿಂದ ಒದೆತಗಳು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರತೀಕಾರವಿಲ್ಲದೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಕೊರಿಯನ್ನರು ಕೈಗಳು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=November 2009}} ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಒಂದು ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿ ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ದೈಹಿಕವಾಗಿ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಬಲ, ವೇಗ, ಸಮತೋಲನೆ, ನಮ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ದಾರ್ಢ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಮರದ ಫಲಕಗಳನ್ನು [[ಮುರಿದುಹಾಕುವುದು]] ಏಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಆ ತಂತ್ರದ ದೈಹಿಕ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಎರಡೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಓರ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಸಮವಸ್ತ್ರವೊಂದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ (''[[ಡೊಬೊಕ್‌]]'' 도복), ಅನೇಕವೇಳೆ ಇದು ಶ್ವೇತವರ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಪ್ಪು (ಅಥವಾ ಇತರೆ ಬಣ್ಣಗಳು) ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ (''ಟ್ಟಿ'' 띠) ನಡುವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುವ ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಡೊಬೊಕ್‌ನ ಕನಿಷ್ಟ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಶೈಲಿಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ನ ಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ : (1) ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿರುವ ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಏಷ್ಯಾದ ವಸ್ತ್ರಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ, (2) WTF ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧರಿಸುವ V-ಕತ್ತಿನಪಟ್ಟಿಯ ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ (ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿಲ್ಲ) ಹಾಗೂ (3)ITF ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧರಿಸುವ ವಸ್ತ್ರವಾದ ಲಂಬವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಮುಂಭಾಗದ ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ (ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿಲ್ಲ). ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಲಾಂಛನಗಳು (ಯಾವುದಾದರೂ ಇದ್ದರೆ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬಣ್ಣವು ಗಾಢವಾಗಿದ್ದಷ್ಟೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ತರಬೇತಿ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ''ಡೋಜಾಂಗ್'' 도장 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ಲಬ್‌ ಅಥವಾ ಶಾಲೆಯು ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಓರ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು: * ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ತಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕಲಿಕೆ * ಹಿಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ತಾಲೀಮು ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕ ತಾಲೀಮು * ಸ್ವರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಗಳು (''ಹೊಸಿನ್‌ಸುಲ್‌'' 호신술) * [[ಮಾದರಿಗಳು/ನಮೂನೆಗಳು]] (ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌, ''ಪುಂಸೇ'' 품새, ''ಟ್ಯೂಲ್‌'' 틀, ''ಹೆಯಾಂಗ್'' 형 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) * [[ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ]] (ITFನಲ್ಲಿ ''ಗಿಯೋರುಗಿ'' 겨루기, ಅಥವಾ ''ಮಟ್ಸೆಯೋಗಿ'' 맞서기 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), 7-, 3-, 2- 1-ಹಂತದ ಮುಕ್ತಶೈಲಿಯ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ, ಏರ್ಪಟ್ಟ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ, ಬಿಂದು ಕೇಂದ್ರಿತ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ, ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ * ವಿಶ್ರಾಂತಿ/ಶಮನಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನಗಳ ಕಸರತ್ತುಗಳು ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿಲ್ಲ * ಎಸೆತಗಳ ಹಾಗೂ/ಅಥವಾ ಬೀಳುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳು (''ಡೇಯೋಂಜಿಗಿ'' 던지기 ಹಾಗೂ ''ಟ್ಟಿಯೋರಿಯೋಜಿಗಿ'' 떨어지기) * [[ಒಡೆದುಹಾಕುವಿಕೆ]] ಅಥವಾ (''ಗ್ಯೋಕ್‌ಪಾ'' 격파 ಅಥವಾ ''ವೀರೋಕ್‌'' ), ಪರೀಕ್ಷೆಯ, ತರಬೇತಿಯ ಹಾಗೂ ಕದನ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆಂದು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು, ಟೈಲ್‌ಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಗಳನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು: ** ಶಕ್ತಿಯುತ ಒಡೆಯುವಿಕೆ - ನೇರ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು ** ವೇಗವಾದ ಒಡೆಯುವಿಕೆ - ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಳ್ಳಕವಾಗಿ ಫಲಕಗಳು ಹಿಡಿದು ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮುರಿಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವೇಗವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಗಮನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ** ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಗಳು - ನೆಗೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಾರುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರ, ದೂರ ತಲುಪಲು ಅಥವಾ ತಡೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವೇ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು * ಮುಂದಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕದೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು * ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಶಿಸ್ತುಗಳು, ನ್ಯಾಯ, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ, ಗೌರವ/ಮನ್ನಣೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನವೀಯುವಿಕೆ ಕೆಲ ಶಾಲೆಗಳು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ "ಸೈನ್‌ ವೇವ್‌"ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತವೆ; ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ನಡುವೆ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ನಂತರ ತಂತ್ರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಅದನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಹೆಸರು "ಸೈನ್‌ ವೇವ್‌" ಎಂಬುದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಮಾದರಿಯ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸದ ಹೊರತು ಒಂದು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯಪರ್ಯಂತ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ (ITF) ಹಾಗೂ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಪವರ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ (WTF). ITF ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1966ರಲ್ಲಿ [[ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 2002ರಲ್ಲಿ ಚೊಯ್‌ರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳಿಂದಾಗಿ ITF ತಾವೇ ಮೂಲ ಬಣ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಣಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು. ಈ ಮೂರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಖಾಸಗಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿದೆ. 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ITFನ ಅನಧಿಕೃತ ತರಬೇತಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅರಮನೆ/ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ಪ್ಯೋನ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್]]‌ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Breaking concrete.jpg|thumb|225px|left|ನಾಲ್ಕು ಜಲ್ಲಿಗಾರೆ ಹಾಸಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿ-ಹಸ್ತ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಡೆದಿರುವುದು. ಒಡೆಯುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಕೊರಿಯಾ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಡೋಜಾಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ 1972ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷವೇ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕಮಿಟಿ]]ಯು WTF ಹಾಗೂ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಗಳಿಗೆ 1980ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. "WTF" ಹಾಗೂ "ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಒಂದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಎಂಬುದು ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ತರಬೇತುದಾರರಿಗೆ ದೃಢೀಕರಿಸುವ/ಪ್ರಮಾಣಿಸುವ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅಧಿಕೃತ ''[[ಡಾನ್‌]]'' ಹಾಗೂ ''ಪಮ್'' ‌ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನ (ವಿಶ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳು) ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. WTF ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಶೈಲಿ ಅಥವಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲ. ಸೊಂಗಾಹ್ಮ್‌ ಶೈಲಿಯ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ [[ವಿಶ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಹಾಗೂ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಸೇನಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ [[ರ್ರ್ಹೀ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ]]ನಂತಹಾ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇತರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ WTF-ಅನುಮೋದಿತ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆಯು WTF ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಬಹುದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಶಾಲೆಗಳ ಅಂಗೀಕರಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕದನ ಕಲೆಗಳ ಶೈಲಿಗಳ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಡದೇ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ WTF ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ''ಹೆಯಾಂಗ್'' 형, ''ಪುಂಸೇ'' 품새, ಅಥವಾ ''ಟ್ಯೂಲ್‌'' 틀 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ [[ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳ]]ಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಕವಾಗಿವೆ/ಸುತ್ತುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಭಂಗಿ, ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಗಳು, ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಣತಿ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ನಿದರ್ಶಿಸುವ ನಿರೂಪಿತ ಔಪಚಾರಿಕ ಚಲನೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಈ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೂಲಶಾಲೆಗಳು (''[[ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು]]'' ) WTF ಹಾಗೂ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸೌಹಾರ್ದಭಾವದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವೇ ''ಕ್ವಾನ್‌ಗಳ'' ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ''ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು'' ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ''ಡಾನ್‌'' ಹಾಗೂ ''ಪಮ್‌'' ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ(ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು)ದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. == ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು, ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ "ಕಿರಿಯ" ಮತ್ತು "ಹಿರಿಯ," ಅಥವಾ "ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ" ಹಾಗೂ "ಬೋಧಕ," ವಿಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಿರಿಯ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಕೊರಿಯನ್‌ ಹೆಸರು ''ಗೆಯುಪ್'' ‌ 급 (''ಗುಪ್‌'' ಅಥವಾ ''ಕುಪ್‌‌'' ಎಂದು ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಕೂಡ)ನಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ ಹತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿರಿಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ವರ್ಣಮಯ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳೆಂದು" ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಗೆಯುಪ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ವರ್ಣಮಯ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹತ್ತನೇ ''ಗೆಯುಪ್‌'' ನಿಂದ (ಅನೇಕವೇಳೆ ಶ್ವೇತ ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಆರಂಭಿಸಿ ಮೊದಲ ''ಗೆಯುಪ್'' ‌ನೆಡೆಗೆ (ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟೆಯುಳ್ಳ ಕೆಂಪು ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಿಯ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ''[[ಡಾನ್‌]]'' 단 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, "[[ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]" ಅಥವಾ "ದರ್ಜೆಗಳು" ("ತೃತೀಯ ''ಡಾನ್‌'' " ಅಥವಾ "ತೃತೀಯ-ದರ್ಜೆಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ" ಎಂಬಂತೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಎರಡನೆಯ, ಮೂರನೆಯ ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳಿಂದ, ರೋಮನ್‌ ಅಂಕಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮಂಡಲಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಬೋಧಕರೆದುರು ಕಲೆಯ ವಿವಿಧ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾರಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯಿಂದ ಶಾಲೆಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ನಿಗದಿತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ನಡೆಸುವ ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ; ಫಲಕಗಳ ಮುರಿಯುವಿಕೆ, ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ; ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ, ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ; ಪರಿಭಾಷೆ, ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಿಚಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉತ್ತರಿಸುವಿಕೆ, ಕಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಉನ್ನತ ಡಾನ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಿಖಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ''ಗೆಯುಪ್‌'' ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ತೇರ್ಗಡೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಕೆಲ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತ ವೇಗದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಶಾಲೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ''ಗೆಯುಪ್‌'' ಉತ್ತೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಎರಡು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ''ಗೆಯುಪ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ತೀರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತಿಯ ತಂತ್ರಗಳೆಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ಮೊದಲನೇ ''ಡಾನ್‌'' ದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ನಿಗದಿತ ವಿರಾಮ ಅಗತ್ಯವಿರದಿರುವ ಹೊಸದಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಕಾಲೀನವಾದ ಶಾಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ''ಡಾನ್‌'' ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಪದೋನ್ನತಿ ಹೊಂದಲು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಓರ್ವ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಮುನ್ನಡೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಗತಾನೇ ತೃತೀಯ ದರ್ಜೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಲ್ಕನೇ ದರ್ಜೆಗೆ ತೇರ್ಗಡೆಹೊಂದುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಲು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆಯುವವರೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ''ಡಾನ್'' ‌ ಉತ್ತೀರ್ಣತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ನಿಗದಿತ ವಯಸ್ಸು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ''ಪಮ್‌'' 품 (ಕಿರಿಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ) ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ''ಡಾನ್'' ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನಲ್ಲ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು "ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ" ಹಾಗೂ "ಬೋಧಕ"ದಂತಹಾ ಕೆಲ ಬಿರುದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಉಂಟು, ಆದರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಹಾಗೂ ಬಿರುದುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ ವಿಚಾರವು ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತಾರಹಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಇದು ಅನೇಕ ಕದನ ಕಲಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ 1ನೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ವೇಗದ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಇತರೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಿಗೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನಿಗದಿತ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಬಿರುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡುವ ಬಿರುದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ನಲ್ಲಿ, 1ರಿಂದ 3ನೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೋಧಕರನ್ನು ''ಬೂಸಾಬಮ್‌'' (ಸಹಾಯಕ ಬೋಧಕ)ರೆಂದು, 4ರಿಂದ 6ನೇ ''ಡಾನ್'' ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ''ಸಾಬಮ್‌'' (ಬೋಧಕ)ರೆಂದು, 7ರಿಂದ 8ನೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ''ಸಹ್ಯುನ್‌'' (ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ)ಎಂದು, ಹಾಗೂ 9ನೇ ''ಡಾನ್'' ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ''ಸೇಸಿಯಾಂಗ್‌'' (ಮಹಾ ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Choi1993-1.122">ಚೊಯ್, H. H. (1993): ''ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ : ದ ಕೊರಿಯನ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಡಿಫೆನ್ಸ್'', 3ನೇ ed. (Vol. 1, p. 122). ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸೌಗಾ : ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌.</ref> ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಇತರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲೇಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. == ಸಿದ್ಧಾಂತ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿವಿಧ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ''ಕ್ವಾನ್‌'' ಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರಣ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ITFನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ITF ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಪಥ/ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಪದಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ ಅಡಕವಾಗಿವೆ : "ನಾನು ಓರ್ವ ನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌/ಸಮರ್ಥಕನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ" ಹಾಗೂ "ನಾನು ಸುಧಾರಿತ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಮಯ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತೇನೆ."<ref>{{cite web | title = ITF Philosophy | author = TKD ITF | url = http://www.tkd-itf.org/pub_web/ver_eng/TKD_philosophy.html | publisher = TKD ITF | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2010-03-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100329022526/http://www.tkd-itf.org/pub_web/ver_eng/TKD_philosophy.html | url-status = dead }}</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಹಾನ್‌/ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ''ಸಮ್‌ಜೇ'' ಪದವು ''ಛೆ/ಚೆಯೋನ್‌'' (천, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗ), ''ಜಿ'' (지, ಭೂಮಿ), ಹಾಗೂ ''ಇನ್‌'' (인, ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ)ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ (삼제, ಮೂರು ಅಂಶಗಳು), ''ಈಯಮ್'' ‌ (음, [[ಯಿನ್]]‌ ; ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಅಂಧಕಾರತ್ವ) ಹಾಗೂ ''ಯಾಂಗ್‌'' (양, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಉಜ್ವಲವಾದ) ''ಸಮ್ಜೆ'' ನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೂಲಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ/ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಚೀನೀ ಮಹಾಗ್ರಂಥ "[[ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೇಂಜಸ್]]‌ " ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = WTF Philosophy | author = WTF | url = http://www.wtf.org/site/about_taekwondo/philosophy.htm | publisher = WTF | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-03-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090330220851/http://www.wtf.org/site/about_taekwondo/philosophy.htm | url-status = dead }}</ref> == ಸ್ಪರ್ಧೆ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ [[ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ]], [[ಒಡೆಯುವಿಕೆ/ಮುರಿಯುವಿಕೆ]], [[ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳು]], ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು (''ಹೊಸಿನ್‌ಸುಲ್'' ‌) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇವಲ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯಲ್ಲಿ ( WTF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ) ಮಾತ್ರವೇ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="WTF-rules">{{cite web | last = World Taekwondo Federation | first = | authorlink = | coauthors = | title = Kyorugi rules | work = Rules | publisher = www.wtf.org | year = 2004 | url = http://www.wtf.org/site/rules/competition.htm | accessdate = 2007-08-11 | archive-date = 2009-03-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090330221254/http://www.wtf.org/site/rules/competition.htm | url-status = dead }}</ref> === ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Proteccionestkd.JPG|thumb|200px|ಅಧಿಕೃತ WTF ಮುಂಡದ ರಕ್ಷಕ (ಹೊಗು/ಹೋಗು), ಮುಂದೋಳು ರಕ್ಷಕಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊಣಕಾಲು ರಕ್ಷಕಗಳು]] ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಹಾಗೂ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಎಂಬುದು 10 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅಳತೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕಸಹಿತ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯವು ಸುತ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ಬಿಡುವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಮೂರು ಸಂಪರ್ಕಸಹಿತದ ಉಪ-ಸತತ/ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ: 14–17 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ 18 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರು. ಸಕ್ರಮ ಅಂಕಗಳಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಪರವಾನಗಿಯಿರುವ, ನಿಖರ, ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯುತ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಘು ಸಂಪರ್ಕವು ಯಾವುದೇ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಕತಾಳೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅನೇಕ A-ವರ್ಗದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಈಗ ಪರೀಕ್ಷಣಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಕನೀಡಿಕೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಶರೀರ ಸಂರಕ್ಷಕಗಳಲ್ಲೇ ಅಳವಡಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಕೇವಲ ತಲೆಗೆ ಮಾಡುವ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಂಕ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರಿತ್ತ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿವಾದಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದೆ,{{citation needed|date=January 2010}} ಆದರೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಈಗಲೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಲವನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ. 2009ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ''[[ಹೊಗು/ಹೋಗು]]'' ವಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ (ಅಂಕಗಳಿಕಾ ಗುರಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ದೇಹಸಂರಕ್ಷಕ) ಒಂದು ಒದೆತ ಅಥವಾ ಗುದ್ದು ಒಂದು ಅಂಕ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ; ''ಹೊಗು/ಹೋಗು'' ವಿಗೆ ಬೀಳುವ ಒದೆತವು ಅದಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ಫರ್ಧಿಯೆಡೆಗೆ ಬೆನ್ನು ಮಾಡಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವ ತಂತ್ರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ತಲೆಗೆ ನೀಡುವ ಒದೆತವು ಮೂರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೆಡವುವ ಸಕ್ರಮ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತವೆ. ತಲೆಗೆ ಗುದ್ದುವಿಕೆಯ ಪ್ರಹಾರ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲ. ಅಂಕಗಳಿಕಾ ತಂತ್ರದಿಂದ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೆಡವಿದ್ದು ರೆಫರೀಯು/ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲು ತೊಡಗಿದರೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ವಿಜೇತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸಮತೆ ಸಾಧಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ವಿರಾಮದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕನೇ "ದಿಢೀರ್‌ ಮರಣ/ಸಡನ್‌ ಡೆತ್‌" ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಮಯದ ಸುತ್ತನ್ನು ವಿಜೇತರನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2008ರವರೆಗೆ, ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ಮತ್ತೋರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ 7-ಅಂಕಗಳ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 12 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಆ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಆ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. WTF ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು 2009ನೇ ಇಸವಿಯ ಆರಂಭದಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.mudokwan.at/index.php?id=291&tx_ttnews%5Btt_news%5D=226&tx_ttnews%5BbackPid%5D=240&cHash=10401eaeff | title=New WTF Competition Rules | date=05-02-09 | publisher=European Taekwondo Union | accessdate=2009-03-04 | archive-date=2009-11-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091111133752/http://www.mudokwan.at/index.php?id=291&tx_ttnews&#91;tt_news&#93;=226&tx_ttnews&#91;backPid&#93;=240&cHash=10401eaeff | url-status=dead }}</ref> ಹೊಡೆತಗಳು ಪೂರ್ಣ ರಭಸದಿಂದಿದ್ದು; WTF ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಮ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೂಲಕ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಜಯಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆಯುವುದು, ತಲೆಗೆ ಗುದ್ದುವಿಕೆ/ಹೊಡೆತ ನೀಡುವುದು, ಎಳೆದಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೆಲ ನಿಯಮಗಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.{{citation needed|date=January 2010}} === ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:ITF TaeKwon-Do Sparring Gear.JPG|thumb|300px|ITF ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಉಪಕರಣ/ಸಲಕರಣೆಗಳ ಸಾಧಾರಣ ಶೈಲಿಗಳು]] ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌'ನ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ನಿಯಮಗಳು WTF'ನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವಾದರೂ, ಆದರೆ ಅನೇಕ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಲೆಗೆ ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ; ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವ ಒದೆತಗಳು ಎರಡು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆಯುವ ಹೊಡೆತಗಳು ಮೂರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರದೇಶವು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ (10 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಬದಲು 9 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳು); ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು (ಅನುಮೋದಿತ ಪಾದ ಹಾಗೂ ಹಸ್ತರಕ್ಷಣಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೂ) ''ಹೊಗು/ಹೋಗು'' ವನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸತತ ಅಂಕಗಳಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದು ತಂತ್ರದ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಅನುಮತಿ ಇರುವ ITF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಬಲದ ಹೊಡೆತಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಹಾಗೂ ಅಂತಹಾ ಚರ್ಯೆಯು ಅಂಕಗಳ ಕಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ), ಹಾಗೂ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ (ಅಥವಾ ಇತರೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದ ನಂತರ) ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.<ref name="ITF-rules">{{cite web | last = International Taekwon-Do Federation | first = | authorlink = | coauthors = | title = Competition Rules and Regulations | work = Rules | publisher = www.itf-information.com | year = 2000 | url = http://www.itf-information.com/information10.htm | accessdate = 2007-09-06 }}</ref> ITF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳು, [[ಒಡೆಯುವಿಕೆ/ಮುರಿಯುವಿಕೆ]] ಹಾಗೂ 'ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಗಳ'ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ನಿರ್ದೇಶಿತ ಫಲಕ ಒಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ).{{citation needed|date=January 2010}} === ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === US [[ಅಮೆಚೂರ್‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌]] (AAU) ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೂ ಕೂಡಾ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳ ಮೆತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಸಜ್ಜುಗೆ/ಸಲಕರಣೆ/ಉಡಿಗೆತೊಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಚಿಹ್ನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಮೇಲೆ WTF ಲೋಗೋ ಹೊಂದಿರದ ಯಾವುದೇ ಸಜ್ಜುಗೆ/ಸಲಕರಣೆ/ಉಡಿಗೆತೊಡಿಗೆಯು ಅಂಗೀಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.{{citation needed|date=January 2010}} WTF ಹಾಗೂ ITF ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೆಂದರೆ: * [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು]] * [[ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] * [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] * [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] == ಸುರಕ್ಷತೆ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಬಹಳಷ್ಟು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ.{{citation needed|date=January 2010}} [[ಕಾಲು]] ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು [[ಜಜ್ಜುವಿಕೆ]]ಯು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ವಿಧವಾಗಿದೆ. 2008ರ [[ದ್ವಿತೀಯ/ಪಶ್ಚಾತ್‌-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಸುಮಾರು ಈಡಾದ ಪ್ರತಿ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಅಂದಾಜು 8%ರಷ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು; ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಯ ಹಂತಗಳು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ದರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author= Lystad RP, Pollard H, Graham PL |title= Epidemiology of injuries in competition taekwondo: a meta-analysis of observational studies |journal= J Sci Med Sport |volume= 12|issue= 6|pages= 614–21|year=2008 |pmid=19054714 |doi=10.1016/j.jsams.2008.09.013}}</ref> == ಮಿಶ್ರ ಕದನ ಕಲೆಗಳು == [[ಬಾಸ್‌ ರಟ್ಟೆನ್]]‌, [[ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌ ಸಿಲ್ವಾ]], [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ವಿಲ್ಕ್‌ಸ್]], [[ಬರ್ನಾಡ್‌ ಆಕಾಹ್‌]], [[ಝೆಲ್ಗ್‌ ಗ್ಯಾಲೆಸಿಕ್]]‌, [[ಡೆಬಿ ಪರ್ಸೆಲ್]], [[ಡೇವಿಡ್‌ ಲೂಯಿಸೆಯೌ]], [[ಕೈಟ್‌ಲಿನ್‌ ಯಂಗ್]], [[ಜ್ಯೂಲೀ ಕೆಡ್ಜೀ]], [[ಚಂಗ್‌ ಲೀ/ಲೆ]], [[ಕರೇನ್‌ ಡರಾಬೆಡ್ಯಾನ್]]‌, [[ಜೆರ್ರಿ ಫ್ಲಿನ್]], [[ರಾಕ್ಸನ್ನೇ ಮೊಡಾಫ್ಫೆರೀ]], [[ರಜಾಕ್‌ ಅಲ್‌-ಹಸನ್]], [[ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಬೆನ್‌ ಹೆಂಡರ್‌ಸನ್‌]] [[MMA]]ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕದನ ಕಲಾಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಕೊರಿಯನ್‌ ಆದೇಶಗಳು == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನಲ್ಲಿ, [[ಕೊರಿಯಾ ಭಾಷಿಕ]] ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದಗಳಿಗೆ, [[ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು]] ಲೇಖನ ನೋಡಿ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತರಗತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರಲ್ಲದೇ, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ (ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ) ಕೊರಿಯನ್‌ ಪದಗಳ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" !ರೋಮನೀಕರಣ ! ಹಂಗುಲ್‌‌ ! ಹಂಜಾ ! ಅರ್ಥ |- | ''ಛಾರ್ಯೆಯೋಟ್‌'' | 차렷 | | ಗಣನೆ/ಗಮನ/ಧ್ಯಾನ |- | ''ಗಿಯೋಆಂಗ್‌ ರ್ರ್ಯೇ'' | 경례 | {{linktext|敬|禮}} | ಧನುಸ್ಸು |- | ''ಬಾರೋ/ಬರೋ'' | 바로 | | ಮರಳುವಿಕೆ |- | ''ಸ್ವಿಯೋ '' | 쉬어 | | ಸಮಾಧಾನವಾಗಿರುವಿಕೆ (ವಿರಾಮ) |- | ''ಕಿಹಾಪ್‌'' | 기합 | {{linktext|氣|合}} | ಹುಯಿಲಿಡು (ಕೂಗು) |- | ''ಜುನ್‌ಬಿ'' | 준비 | {{linktext|準|備}} | ಸಿದ್ಧ |- | ''ಸಿಜಕ್‌ '' | 시작 | {{linktext|始|作}} | ಆರಂಭ (ಉಪಕ್ರಮ) |- | ''ಗಲ್ಲ್ಯೆಯೋ '' | 갈려 | | ಮುರಿ (ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸು) |- | ''ಗಿಯೋಸೊಕ್‌ '' | 계속 | {{linktext|繼|續}} | ಮುಂದುವರಿಸು |- | ''ಗುಮನ್‌'' | 그만 | | ಕೊನೆಗೊಳಿಸು (ನಿಲ್ಲಿಸು) |- | ''ಡ್ವಿರೋ ಡೊರಾ'' | 뒤로 돌아 | | ಸುತ್ತ ತಿರುಗು (ಹಿಂದುಮುಂದಾಗು) |- | ''ಹೇಸನ್‌ '' | 해산 | {{linktext|解|散}} | ವಜಾಮಾಡು/ತೆಗೆದುಹಾಕು |} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತಂತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[USA ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <div class="references-small"> '''ಆ''' {{note_label|A|a|none}} ''ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ''ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ'', ''ಟೇ ಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ'', ಅಥವಾ ''ಟೇ ಕ್ವಾನ್‌ ಡೋ'' ಎಂಬ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತವೆ. </div> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Taekwondo}} {{Wiktionary}} * [http://www.wtf.org ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208141436/http://www.wtf.org/ |date=2009-02-08 }} * [http://www.etutaekwondo.org ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಯೂನಿಯನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209123850/http://www.etutaekwondo.org/ |date=2012-12-09 }} * [http://www.tkd-itf.org ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ (ITF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213002842/http://www.tkd-itf.org/ |date=2015-02-13 }} * [http://www.itf-administration.com/International ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Korean martial arts}} {{Martial arts}} {{Manav by country}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ ಕಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊರಿಯನ್‌ ಪದಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಕ್ಯಭಾಗಳು/ಪದಪುಂಜಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೋರಾಟ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] 1uab06rbbccoyespp13sgxu6iea1ybw 0 23679 1383465 1380266 2026-08-19T08:03:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383465 wikitext text/x-wiki {{Otheruses}} [[ಚಿತ್ರ:Efez Celsus Library 3 RB.jpg|thumb|200px|ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಮೂರ್ತೀಕೃತ ವ್ಯಕ್ತಿ (ಗ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ, "Σοφία" ಅಥವಾ "ಸೋಫಿಯಾ") ಎಫೆಸಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೆಲ್ಸಸ್ ಲೈಬ್ರರಿ,ಟರ್ಕಿ.]] ಜನರ, ವಸ್ತುಗಳ, ಘಟನೆಗಳ ಅಥವಾ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಒಂದು ಆಳವಾದ ತಿಳಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮನಗಾಣುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಆರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗರಿಷ್ಠ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮನೇ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ '''ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ''' ಎನ್ನುವರು. ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ (ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ) ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ಣಯದ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಯಾವುದು ನಿಜ ಅಥವಾ ಸರಿ ಎಂಬುದರ ಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಜಾಣತನ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೃಷ್ಟಿ, ಅಥವಾ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ. ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಒಬ್ಬನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ( "ಭಾವೋದ್ರೇಕ") ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ಹಾಗಾಗಿ ಒಬ್ಬನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತತ್ವಗಳು, ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಮೇಲುಗೈ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == {{Refimprove|date=September 2007}} [[ಚಿತ್ರ:Wisdom-Reid-Highsmith.jpeg|thumb|left|ರಾಬರ್ಟ್ ರಿಡ್,ವಿಸ್ಡಮ್ (1896). ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್‌ಸನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್,ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್,ಡಿ.ಸಿ.]] ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಉಲ್ಲೇಖವು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು [[ಜ್ಞಾನ]]ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಣಯದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಅಪೂರ್ತಿಯಾದ [[ಮಾಹಿತಿ]]ಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು{{Citation needed|date=March 2007}}. ''ಫೊಲಿ'' ಇದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದವಾಗಿದೆ{{Citation needed|date=March 2007}}. [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ತನ್ನ ''[[ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]'' ದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರಣಗಳ ಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ: ''ಏಕೆ'' ವಸ್ತುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಹಲವಾರು ವಿಧ್ದದ ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸ್ವತಂತ್ರ-ವಿಚಾರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ನಂಬುವುದೇನೆಂದರೆ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಸರಿಯಾದ [[ಕಾರಣ]]ದಿಂದ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಅನುಭವದಿಂದ ಬರಬಹುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರರು ನಂಬುವುದೇನೆಂದರೆ, ಇದು [[ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ]]ಯಿಂದ ಅಥವಾ [[ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ]]ಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ 1:5</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಾಗರೀಕತೆಯವರೆಗೂ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು [[ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆ]]ಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. [[ಮೆಟಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಅಥೆನ್ಸ್‌]]ಗಳು ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಯಮಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ([[ದೂರದೃಷ್ಟಿ]]) [[ನ್ಯಾಯ]], [[ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣುತೆ]] ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು [[ಪ್ರಧಾನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಸಂಯಮ]]ಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಪ್ಲೆಟೊ]]ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯದರ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನದೆದುಕೊಳ್ಳುವ [[ಧೈರ್ಯ]] ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. [[ಒಳ್ಳೆಯದು]] ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲದರ ನಡುವಿನ ಸರಿಯಾದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಾತ್ವಿಕ [[ಬಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಒಳ್ಳೆಯದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಯೋಜನೆಗಳು, ಪ್ರೇಮದ, ಗೆಳೆತನದ, ಸಮುದಾಯದ, ಮತ್ತು ದೈವಿಕತೆಗೆ ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ಸಂಬಂಧ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಹುಡುಕುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೇಮವು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಗಿಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಸಾಕ್ರಟಿಸ್‌ನು ಅವನು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೇಳಿದನು, ಆದರೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ನಿಖರನಾಗಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಯ ನಾಗರೀಕರ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ವಿರೋಧಗಳು ಇರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.<ref>ಪ್ಲೂಟೋ. "ಅಪಾಲಜಿ." ''ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅದರ್ ವರ್ಕ್ಸ್ '' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ : ಆ‍ಯ್‌೦ಕರ್, 1989. ಪು. 450. ISBN 0-03-063748-1</ref> [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಎಸ್ಕಿಮೊ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಎಸ್ಕಿಮೊದ ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಯಾವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವಶ್ಯಕೆತೆಯಿರುವುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ ಮತ್ತು ಏನನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಅದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ ಆಗ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ.<ref>ಜಾನಿ ಮಾರ್ಗನ್, ಇನ್ಯುಇಟ್ ಎಲ್ಡರ್: ಸಿಲಾಟ್‌ಯುನಿರ್ಮಟ್, 1991</ref> ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು [[ಜೀವನ]]ಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು [[ಹೋಲಿಸ್ಟ]]ರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಜನರು ಜೀವನದ ಮೂಲಭೂತ [[ಅಂತರ್‌ಸಂಬಂಧಿತತೆ]]ಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಲು ಇತರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ{{Citation needed|date=May 2007}}. [[ನಿಕೋಲಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್]], ಒಬ್ಬ ನವೀನ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ವಾದಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ತಾತ್ವಿಕವಾದದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಅರಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಮಾಡುವುದು - ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರ ಹೊರಗಿನದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Maxwell">[http://www.nick-maxwell.demon.co.uk ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್, ನಿಕೋಲಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209110220/http://www.nick-maxwell.demon.co.uk/ |date=2012-12-09 }}.</ref> <ref>[http://dictionary.reference.com/browse/wisdom ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ವೆಬ್ಸ್ಟರ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ (ಸಂಬಂಧಿತ ಸೆನ್ಸ್ 1)]</ref> ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಒಂದು ಆದರ್ಶ, ಹೇಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{Citation needed|date=August 2009}} ಏನು ಆಯ್ಕೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದರ/ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ, "ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ"ಯು ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎನು ಹೇಳುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಈ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗಳು ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ವಿವಿಧ ಸಂಯೋಜನಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ:[[ಜ್ಞಾನ]], [[ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ]], [[ಅನುಭವ]], ನಿಯಮಪಾಲನೆ, ಸ್ವಂತ ವಿವೇಚನೆ, ಮತ್ತು [[ಅಂತರ್ಬೋಧೇಯ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ]], [[ಸಮಸ್ಯೆ]]ಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದರ ಜೊತೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಹಲವಾರು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಜಾಣತನ]] ಶಬ್ದಗಳು ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಜಾಣತನದ ಜೊತೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. [[ಕುಸಾನಸ್‌]]ರಂತಹ [[ಆಧುನಿಕ-ಪ್ಲೇಟೋನ ತತ್ವದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು]] ಒಂದು ’ಡೊಕ್ಟಾ ಇಗ್ನೋರಾನ್ಷಿಯಾ’ವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ [[ದೈವಿಕ]] ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಾಗೆದೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ{{Citation needed|date=August 2009}}. ರೈಸ್ (1958){{Source needed|date=December 2009}}ನ ಪ್ರಕಾರ [[ಪುನರುಜ್ಜೀವನ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು: ಕಂಟೆಂಪ್ಲೇಟಿವ್ ಮತ್ತು ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್. ಸನ್ಯಾಸ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂತಹ ಕಂಟೆಂಪ್ಲೇಟಿವ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಒಬ್ಬನ ಸ್ವಂತ ಅನುಭ್ವದ ಮೇಲೆ ದೈವಿಕತೆಯ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡಿದರು: [[ಹಿಪ್ಪೋದ ಆಗಸ್ಟೀನ್‌]]ನು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ವಂಶಾವಳಿಯಲ್ಲಿನ ಮೊದಲಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ [[ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯ]]ದಂತಹ [[ದೂರದೃಷ್ಟಿ]]ಯು [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]], [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] ಮತ್ತು [[ಧಾರ್ಮಿಕ]] ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಜ್ಞಾನದ ವಿವೇಚನೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಿತ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಚರನ್ (1601){{Source needed|date=December 2009}}ನು ಈ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ [[ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಾಲ]]ದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದನು. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪರಿಣಿತರ ಅವಲೋಕನವು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಉಲ್ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಜೆಸ್ಟೆ ಎಟ್ ಅಲ್. (2010). ಬುದ್ಧಿವಂಕೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಪುಣರ ಸಮ್ಮತಿ:ಡೆಲ್ಫಿ ವಿಧಾನದ ಅಧ್ಯಯನ. ''ದ ಜರಾಂಟಾಲಜಿ''. [http://gerontologist.oxfordjournals.org/content/early/2010/03/15/geront.gnq022.abstract ಸಾರಾಂಶ]</ref> == ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಲ್ಪಡುವ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಜನಾಂಗ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.<ref>ಸ್ಟರ್ನ್‌ಬರ್ಗ್, ಆರ್. ಜೆ. (1985). ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸೂಚ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ಸೄಜನಶೀಲತೆ, ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸೋಷಿಯ ಲ್ [[ಸೈಕಾಲಜಿ]], 49, 607–62.</ref> ಈ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ "ಅಲ್ಲಿ ಜಾಣತನ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು, ದೈವಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಜ್ಞಾನಗಳ ಜೊತೆ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸೂಚ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಒಂದು ಅತಿಕ್ರಮಣವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸ್ಪುಟವಾಗಿರುವುದು ಹೇಗೆಂದರೆ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪದ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನವಲ್ಲ".<ref>ಬ್ರೌನ್, ಎಸ್. ಸಿ., &amp; ಗ್ರೀನ್, ಜೆ. ಎ. (2006).ಐ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಕೆಟ್ಟದ್ದೆಂದು ವಿಚಾರಮಾಡುತ್ತದೆ.ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಅಳೆಯುವ ಅಳತೆಗೋಲು : ಕಾಲ್ಪನಿಕತೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವರೂಪವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸುವುದು. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ಟುಡೆಂಟ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್, 47, 1–19.</ref> ಹಲವಾರು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವಯಸ್ಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ/ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸ್ವಯಂ-ಯೋಗ್ಯತೆಯು ವಯಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವು.<ref name="CSVperspective"/><ref name="Orwoll">{{cite book|last=Orwoll|first=L.|coauthors=Perlmutter, M.|title=Wisdom: Its nature, origins, and development|url=https://archive.org/details/isbn_9780521367189|editor=R. J. Sternberg|publisher=Cambridge University Press|location=New York|date=1990|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780521367189/page/160 160]–177|isbn=0521367182}}</ref> ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ವಯಸ್ಸಿನ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಇದು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref name="Orwoll"/> ಹಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ದವಡೆ ಹಲ್ಲಿನ ಹೆಸರು, ಅಂದರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹಲ್ಲು, ಪದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿರುವ ''[[ಬುದ್ಧಿವಂತ ಹಲ್ಲು]]''. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಮೆದುಳಿನ ಘಟಕಗಳು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಪುನರ್ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು.<ref>[http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/content/abstract/66/4/355 ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ನ್ಯೂರೋಬಯಾಕಜಿ: ಎ ಲಿಟ್ರೇಚರ್ ಓವರ್‌ವ್ಯೂ ].</ref> [[ಸಕರಾತ್ಮಕ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧಕರು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು "ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವ"ದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮತ್ತು "ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾದ ಬಳಕೆ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="CSV106">{{cite book | last = Peterson | first = Christopher | coauthors = [[Martin Seligman|Seligman, Martin E. P.]] | title = [[Character Strengths and Virtues (book)|Character strengths and virtues: A handbook and classification]]. | publisher = [[Oxford University Press]] | date = 2004 | location = Oxford | page = [https://archive.org/details/characterstrengt0000pete/page/106 106] | isbn = 0-19-516701-5}}</ref> ಈ ಉಲ್ಲೇಖದ ಜೊತೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸೂಚಿತವಾಗಿ ಮಾಪನ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="CSVperspective" /> * ಒಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸ್ವಂತ-ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. * ಒಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು [[ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ]] ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ನೇರನಡೆಯವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. * ಇತರರು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಜನರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. * ಒಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅವನ/ಅವಳ ನೈತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಳತೆ ಮಾಪನ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ [[ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ]]ಗೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ [[ತಪಾಸಣೆ-ಮರುತಪಾಸಣಾ]] [[ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ]]ಗೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿದೆ (''[[ಆರ್]]'' ಇದು ೦.೩೫ ದಿಂದ ೦.೬೭ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವರೆಗಿರುತ್ತದೆ).<ref name="CSVperspective">{{cite book | last = Harter | first = Andrew C. | title = [[Character Strengths and Virtues (book)|Character strengths and virtues: A handbook and classification]]. | editor = Peterson, Christopher and [[Martin Seligman|Seligman, Martin E. P.]] | publisher = [[Oxford University Press]] | chapter = 8 | date = 2004 | location = Oxford | page = [https://archive.org/details/characterstrengt0000pete/page/181 181]–196 | isbn = 0-19-516701-5}}</ref> == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == {{See|Sophia (wisdom)}} ಕೆಲವು ಧರ್ಮಗಳು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತತ್ವಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. === ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ === [[ಸಾ]] ಇದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತೀಕರಣ (ಮೂರ್ತರೂಪ) ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. === ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ=== [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನ]]ರ [[ಬೈಬಲ್]] ಮತ್ತು [[ಜ್ಯೂಯಿಷ್]] ಪವಿತ್ರಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಸನಬದ್ಧವಾದ ನ್ಯಾಯದ ಅರಿವು ಮತ್ತು ರಾಜ [[ಸೊಲೊಮನ್‌‌]]ರಿಂದ, ಅವನು [[1ರಾಜ]]3 ನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನಿಡಲು ದೇವರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳ ಪುಸ್ತಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು, ಒಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಹೇಳಿಕೆಯು ಸೊಲೊಮೊನ್‌‌ನ ಸಹಜಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 1:7 ಮತ್ತು 9:10 ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳಲ್ಲಿ, [[ದೇವರ ಬಗೆಗಿನ ಭಯ]]ವು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಅಥವಾ ಅಡಿಪಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ 8:13 "ದೇವರ ಬಗೆಗೆ ಭಯ ಪಡುವುದು ಎಂದರೆ ಕೆಟ್ಟದ್ದನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದು" ಎಂದು ಧೃಢಪಡಿಸಿತು. 1:20 ನಾಣ್ಣುಡಿಯಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಹೆಣ್ಣು ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತೀಕರಣವಾಗಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ, "ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತದೆ, ಅವಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾಳೆ." ನಾಣ್ಣುಡಿ 8:22-31 ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತ, ಈ ವ್ಯಕ್ತೀಕೃತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಸೃಷ್ಟಿಯುಶುರುವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತ ದೇವರ ಜೊತೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಇದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಂಬಿಕೆಯು ಜ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು [[ಸಮೇರಿಟನ್ಸ್‌]]ರ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಎರಡೂ ಅತಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದವರು [[ಮೇಕೆಯಂತ]] ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು, ಅವು [[ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ]] "ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳು"(נקודת אור ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಆನಂತರ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಬ್ರ್ಯೂ [[ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳು]]:<ref>[[ಮಾದರ್ಸ್, ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಲಿಡ್ಡೇಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೆಗೋರ್]] ; [[ರೋಸನ್ರೋತ್, ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ನೋರ್ ವೊನ್]] ([[Freiherr]]). ''[[ಕಬ್ಬಾಲ]] ಡೆನುಡಾಟಾ, ಕಬ್ಬಲಾಹ್ ಅನ್‌ವೇಲ್ಡ್, ಕೌಂಟಿಂಗ್ ದ ಫಾಲೊವಿಂಗ್ ಬುಕ್ಸ್ ಆಫ್ [[ಜೋಹರ್]].'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ದ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, 1912. ಪು. 107.</ref> ''ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ("ಶಕ್ತಿ" ಅಥವಾ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೊಂಬು")ಅಧಿಕಾರವು ಹುಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತು''. ''ಅವನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಬೆಳಕು ('''ಕುರಾನ್''' ) ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವರಿಗೆ ("ಶಕ್ತಿ" ಅಥವಾ "ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೊಂಬು") ('''ಕೆರೆನ್''' ) ಬೆಳಕಿನ'' -(ಬಹುಶಃ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಛಂದೋಬದ್ಧ ಅನುವಾದವು ’ಅವನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಬೆಳಕು ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಯುತ ಕಿರಣದಂತೆ’) ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಹೆಬ್ರ್ಯೂ ’ಕೆರೆನ್’ನ ಒಂದು ತಪ್ಪು ಅನುವಾದ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೆರೆನ್ ಎಂದರೆ ’ಅಹಂಕಾರ/ಪ್ರತಿಭಟನೆ’(ಸಾಮ್ 75:5) ಆದರೆ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ’ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೊಂಬು’.<ref name="Hebrew Glossary - Horn">[http://www.hebrew4christians.net/Glossary/Hebrew_Glossary_-_H/hebrew_glossary_-_h.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100702014344/http://www.hebrew4christians.net/Glossary/Hebrew_Glossary_-_H/hebrew_glossary_-_h.html |date=2010-07-02 }} ಹಾರ್ನ್,ಹೆಬ್ರೆವ್</ref> ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಪ್ಪು ಮೈಕೆಲ್ ಎಂಜೆಲೊನನ್ನು ಅವನ ಮೋಸಸ್‌ನ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಕೊಂಬನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಕೊಂಬು" ಹೆಬ್ರ್ಯೂ ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. === ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ === {{See|Sophia_(wisdom)}} ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ]] ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಿದೆ [[ಅಪೋಸ್ಟಲ್ ಪೌಲ್]] ಜಾಗತಿಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಕ್ರ್ ಹಕ್ಕುಕೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬುದ್ಧಿಗೇಡಿತನ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವರು ದೇವರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. (1 [[ಕೋರಿಂಥನ್ನರು]] 1:17-31)ಕೂಡ, ಆಂಗ್ಲಿಕನ್, ಕ್ಯಾಠೋಲಿಕ್, ಮತ್ತು ಲುಥೆರಾನ್ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಪವಿತ್ರ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯ ಏಳು ಕೊಡುಗೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯೂ ಕೂಡ ಒಂದು 1 ಕೋರಿಂಥನ್ನರು 12:8-10 ಒಂಬತ್ತು ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯಗಳ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯೂ ಕೂಡ ಒಂದು. === ಕುರಾನ್ === [[ಇಸ್ಲಾಮಿ]]ನಲ್ಲಿ, [[ಕುರಾನಿ]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಮಾನವಕೋಟಿಯು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆ, ಇದು ಹಲವಾರು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು: "ಅವನು ಇಚ್ಛಿಸುವವರಿಗೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟವರನ್ನು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹೇರಳ ಒಳ್ಳೆಯತನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಮನುಷ್ಯರ ಹೊರತು ಬೇರೇ ಯಾರೂ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ." [2:269]* (ಇದು ಮೂಲ ಅರೇಬಿಕ್ ವಿಷಯದ ಅರ್ಥದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ) ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ದೇವರು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ ನಂತರ ಸುರಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ "ಪರಿಚ್ಛೇದ" 31 "ಲುಕ್‌ಮನ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯು ಇತರ ವಿಧದ ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಸುರಾಹ್‌ನ "ಪರಿಚ್ಛೇದ"ದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಯಾರು ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೋ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದ ಜನರನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತಾರೋ ಅಂತವುಗಳು ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕುರಾನ್‌ನ ಹಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಸಂತರು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸುರಾಹ್ ೩ ರಲ್ಲಿ "ಆಲ್-ಇಮ್ರಾನ್" (ಇಮ್ರಾನ್‌ನ ಕುಟುಂಬ) ಮೇರಿಯ ಮಗ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೀಸಸ್‌ನು ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಯೆಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ (ಶ್ಲೋಕ ೪೮) === ಪೌರಾತ್ಯ ಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ === ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಬಹುದು ಎಂದು [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್]] ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರತಿಚ್ಛಾಯೆ (ಅತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ), ಅನುಕರಣೆ (ಅತಿ ಸುಲಭದ) ಮತ್ತು ಅನುಭವ (ಅತಿ ಕಹಿಯಾದ). ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಂದ ಕೇಳಲ್ಪಡದ ವಿನಾ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಡದ ವಿನಹ ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. "ಅರ್ಥಸೂಚನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ"ದ ಪ್ರಕಾರ, ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ನೂ ಕೂಡ ಹೇಳಿದನು, "ಕಲಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಲಜ್ಜಾಸ್ಪದವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ (ಜೀ,ರೆನ್,ಯಿ.. ಇವು ಮೂರಿ ಮೆಂಗ್ಜಿಯ ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯದ ಕುಡಿಗಳು)." ಇದನ್ನು ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯನ್‌ನ ಶ್ರೇಷ್ಠಗ್ರಂಥ "ಗ್ರೇಟ್ ಲರ್ನಿಂಗ್" ಪ್ರಾರಂಭದ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿ, ಅದು "ಕಲಿಯುವಿಕೆಯ ಮಾರ್ಗವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸುವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಜನರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಒಳ್ಳೆಯದರ ಜೊತೆ ಬಂಧಿತವಾಗುತ್ತಾ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ" ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರದ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡುವುದು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯಷ್ಟೇ ಸ್ಫುಟವಾಗಿದ್ದರೆ ರೋಮನ್ ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯ "ದೂರದೃಷ್ಟಿ"ಯ ಸಹಸಬಂಧವನ್ನು ಒಬ್ಬನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. (ಚೈನಿಯರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಚನ್ಸ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು). [[ಬೌದ್ಧರ]] ಶಿಲ್ಪಗಳು ಕಲಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಳ್ಳೆಯ ಶಾರೀರಿಕ ನಡತೆಯನ್ನು, ಒಳ್ಳೆಯ ಮೌಖಿಕ ನಡತೆ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾನಸಿಕ ನಡತೆಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ (''[[ಎ‌ಎನ್]] 3:2'' )ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಾಡಲು ಅಹಿತಕರವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಗ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಿತಕರವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. (''ಎ‌ಎನ್ 4:115'' ). ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಸ್ವಯಂ-ಆರಿಸಿಕೊಂಡ [[ಅಜ್ಞಾನ]]ದ [[ವಿಷ]]ದ [[ಪ್ರತಿವಿಷ]]ವಾಗಿದೆ [[ಬುದ್ಧ]]ನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: * ಯಾರು ಒಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ನ್ಯಾಯಯುತರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ([[ಧಮ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿರುವಂತೆ). ಆದರೆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳ ನಡುವೆ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ<ref>''[[ದಮ್ಮಪದ]] '' ಸಂಪುಟ.256</ref> * ಯಾರು ಇತರರನ್ನು ಅಹಿಂಸೆ, ನೈತಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾದ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಆದಾಗ್ಯೂ ನ್ಯಾಯದ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಒಬ್ಬ ರಕ್ಷಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಮ್ಮಪದ'' ಸಂಪುಟ.257</ref> * ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಬುದ್ಧಿವಂತರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯಾರು ಶಾಂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೋ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಮ್ಮಪದ'' ಸಂಪುಟ.258</ref> * ಅವನು ಮೂರ್ಖ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಶಾಂತತೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು [[ಸಂತ]] (ಮುನಿ)ನಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಯಾರು, ಒಂದು ಜೋಡಿ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತ ಬದುಕುವವನು, ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮನುಷ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಆ ಕಾರಣದಿಣ್ದಾಗಿಯೇ ಒಬ್ಬ ಮುನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾರು ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎರಡನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತಾನೋ, ಅವನು ನಿಜವಾದ ಸಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.<ref>''ದಮ್ಮಪದ'' ಸಂಪುಟ.268-9</ref> [[ಟೋಯಿಸಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ'' ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಏನನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ === ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳು === [[ಮೆಸಪೊಟೆಮಿಯಮ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ ಸಂಗ್ರಹ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಏಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, [[ಎಂ]]ಕಿಯು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಜಾಣತನದ ದೇವರಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಸರಿತೂಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ [[ನೊರ್ಸ್ ಪುರಾಣ ಸಂಗ್ರಹ]]ಗಳಲ್ಲಿ, [[ಓಡಿನ್]] ದೇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅವನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅನೇಕ ವೇಳೆ ವಿವಿಧ ಕಷ್ಟಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯ ನೋವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ-ತ್ಯಾಗದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ಕಣ್ಣನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮಿಮಿರ್‌ಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು,ಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಬಾವಿಯ ರಕ್ಷಕ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು.<ref name="Faulkes">ಫೌಲ್ಸ್ಕ್, ಆಂಟೋನಿ (ಭಾಷಾಂತರ. ಮತ್ತು ಆವೃತ್ತಿ.) (1987). ''[[ಎಡ್ಡಾ]]'' ([[ಸ್ನೋರಿ ಸ್ಟರ್ಲುಸನ್]]). [[ಎವರಿಮ್ಯಾನ್]]. ISBN 0-03-063748-1</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಓಡಿನ್ [[ಎಗ್‌ಡ್ರಿಸೆಲ್‌]]ನಿಂದ ತನ್ನನ್ನು 9 ರಾತ್ರಿಗಳ ಕಾಲ ನೇತಾಡಿಸಿಕೊಂಡನು, [[ಜಗತ್ತಿನ ಮರ]]ವು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇ[[ತ್ರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ]]ವನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯದಾಗಿ [[ರೂನ್‌]]ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ತನಕ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಒಂದು ಈಟಿಯಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಪ್ರಭಾವಯುತ [[ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌]]ನ ತ್ಯಜಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಲರಿಂಗ್ಟನ್,ಕರೊಲಿನ್ (ಭಾಷಾಂತರ. ಮತ್ತು ಆವೃತ್ತಿ.) (1996). ''[[ಪೋಯಟಿಕ್ ಎಡ್ಡಾ]]''. [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್]]. ISBN 0-8027-1374-2</ref> ಅವನು [[ಅಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ- ವ್ಯಕ್ತಿ]]ಗಳಿಂದ [[ಕವಿತ್ವದ ಮಾದಕತೆ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು, [[ದೇವತೆ]]ಗಳ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ, ಅದರ ಒಂದು ಕುಡಿಯುವಿಕೆಯು ಒಂದು ವಿದ್ವಾಂಸನ ಅಥವಾ [[ಕವಿ]]ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.<ref name="Faulkes"/> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <references></references> ಫ್ರೆಡುಸಿ ಫಿಲೊಮ್ಯಾಧಿಸ್, "ಈ ಯಾವ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ?", ಜರ್ನಲ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದ ಆರ್ಟ್,ಮೇಬೆಲ್,ಕೊಲೊರಾಡೊ, 2006, ಪು.&nbsp;1. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == ಆಕರಗಳು ಮಾನವಕುಲದ ಶಾಶ್ವತತೆಗೆ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇ.ಎಫ್ ಶುಮೇಕರ್ ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ:''ಮಾನವ ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ನಿಪುಣತೆಯಿಂದ ಬದುಕಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದಾನೆ ''. ದಿಂದ "ಚಿಕ್ಕದು ಸುಂದರವಾದುದು", ಹಾರ್ಪರ್ ಮತ್ತು ರಾ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1989, ಪು33. == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಅಲೆನ್,ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಲೋನ್ ''ವರ್ಡ್ಲಿ ವಿಸ್ಡಮ್: ಗ್ರೇಟ್ ಬುಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಮೀನಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್,'' [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಸಿ ಬೇಲ್]], 2008. [[ISBN 978-1-929490-35-6]] * ಮಿಲ್ಲರ್, ಜೇಮ್ಸ್,ಎಲ್., "ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಅಳತೆ: ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ನೃತ್ಯ", ಟೊರೊಂಟೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1986. ISBN 0-595-20284-5. * {{cite journal |ref=harv | last=Rooney|first=David | last2=McKenna|first2=Bernard | last3=Liesch|first3=Peter | year=2010 | title=Wisdom and Management in the Knowledge Economy | publisher=Routledge |location=New York |page=260 |url=https://books.google.com/books?id=IAvmncaI_XkC&dq=%22david+rooney%22+knowledge+OR+wisdom+OR+communication+-wine&lr=&as_drrb_is=q&as_minm_is=0&as_miny_is=&as_maxm_is=0&as_maxy_is=&as_brr=0&cd=5 }} * ವೆಲಾಸ್ಕ್ಯೂಸ್, ಸೂಸನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ನೀಲ್, "ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗಿಂತ ಆಚೆಗೆ:"ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಅಂತರ್ಭೋಧೆಯುಳ್ಳ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣ",ರಾ ಯುವರ್ ಬೋಟ್ ಪ್ರೆಸ್, 2007. ISBN 978-0-9796410-0-8 == ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು == * [[ಸೋಫಿಯಾ]] * [[ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ]] * [[ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]] * [[ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ]] * [[ಜ್ಞಾನ]] * {{Linktext|-wise}} ** [[ಹಾರ್ಡ್ ನಾಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಸಫಿಯೆನ್ಸ್]], ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ನಿವಾರಣೆಯ ಪುಟ === ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಲ್ಪನೆಗಳು === * [[ಭೌದ್ದಧರ್ಮಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧುವಂತಿಕೆ]] * [[ಸದ್ಗುಣ]] === ಪುಸ್ತಕಗಳು === * [[ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕ]] * [[ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸಂದಣಿಗಳು]] * [[ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಪುಟ]] * [[ಸ್ಟರ್ನ್‌ಬರ್ಗ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಜೆ.]], ''ವಿಸ್ಡಮ್: ಇಟ್ಸ್ ನೇಚರ್, ಒರಿಜಿನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್'' (1990). ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-8027-1374-2 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wiktionary}} {{wikiquote}} * [http://www.path-work.info ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಅಟ್ಲಾಸ್: ಮನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190124152859/http://www.path-work.info/ |date=2019-01-24 }} * [http://www.nick-maxwell.demon.co.uk ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬದ್ಧಿವಂತಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209110220/http://www.nick-maxwell.demon.co.uk/ |date=2012-12-09 }} * [http://www.foundationsmag.com/wisdom.html ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆ ಎಲ್ಲಿದೆ ನಾವು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ?] * [http://www.excaliburbooks.com ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917115252/http://excaliburbooks.com/ |date=2017-09-17 }} * [http://www.foundationsmag.com/wisdom2.html ಬುದ್ಧಿವಂತಿಎಕ್:ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಂತರ] * [http://sites.google.com/site/davidrooneyknowledge/Home ಜ್ಞಾನ ಆರ್ಥಿಕತೆ,ಜ್ಞಾನ ಪಾಲಿಸಿ,ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ತಾಣ] * [http://www.wisdompage.com ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಪುಟ] === ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು === * [http://library.mpib-berlin.mpg.de/ft/pb/PB_Wisdom_2004.pdf ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪೌಲ್ ಬಲ್ತೆಸ್‌ನಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಎಕ್ಯ ಮೇಲೆ ಪುಸ್ತಕ] * [http://www.poetrybytroy.com/living_wisdom.html ಲಿವಿಂಗ್ ವಿಸ್ಡಮ್— ಎ ರಿಸರ್ಚ್ ಪೇಪರ್ ಎಬೌಟ್ ವಿಸ್ಡಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006145007/http://www.poetrybytroy.com/living_wisdom.html |date=2011-10-06 }} * [http://www.wisdomation.com ನಿಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109020801/http://www.wisdomation.com/ |date=2020-11-09 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಚಾರಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದಾಂಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ರಚನಾತ್ಮಕ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಸದ್ಗುಣ]] f83ok7zwl6d099jvljzxbsp4qnng7w4 0 25444 1383350 1376302 2026-08-18T16:03:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383350 wikitext text/x-wiki {{other uses}} {{Infobox Country |native_name = Bailiwick of Jersey<br />''Bailliage de Jersey'' |common_name = Jersey |image_flag = Flag of Jersey.svg |image_coat = Jersey coa.svg |image_map = Uk map jersey.png |map_caption = {{map caption|location_color=Dark Green}} |national_motto = |national_anthem = "[[God Save the Queen]]"&nbsp;<small>(official)</small><br />"[[Ma Normandie]]" ("My Normandy")&nbsp;<small>(official for occasions when distinguishing anthem required)</small><br /><small> |official_languages = [[ಆಂಗ್ಲ|English]], [[French language|French]] |regional_languages = [[Jèrriais]]<ref>{{Cite web |url=http://www.statesassembly.gov.je/documents/propositions/22189-12814-1972005.htm |title=DEVELOPMENT OF A CULTURAL STRATEGY FOR THE ISLAND |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511111031/http://www.statesassembly.gov.je/documents/propositions/22189-12814-1972005.htm |url-status=dead }}</ref> |ethnic_groups = 51.1% Jersey, 34.8% [[British people|Britons]], 6.4% [[Portuguese people|Portuguese]], 2.6% [[Irish people|Irish]], 1.7% [[French people|French]], 2.3% other white, 1.1% other<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/ChiefMinister/Statistics/census/ |title=Chapter 2 - Population Characteristics, Population by cultural and ethnic background. |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080829123705/http://www.gov.je/ChiefMinister/Statistics/census/ |url-status=dead }}</ref> |capital = [[Saint Helier]] |latd=49 |latm=11.401 |latNS=N |longd=2 |longm=06.600 |longEW=W |largest_city = capital |government_type = [[Parliamentary democracy|Parliamentary system]], [[Constitutional monarchy]] and [[Crown dependency]] |leader_title1 = Chief of state |leader_name1 = {{nowrap|[[Elizabeth II of the United Kingdom|Elizabeth II]], [[Duke of Normandy]]}} |leader_title2 = [[Lieutenant Governor of Jersey|Lieutenant Governor]] |leader_name2 = Lt. Gen. [[Andrew Ridgway]] |leader_title3 = [[List of Bailiffs of Jersey|Bailiff]] |leader_name3 = Michael Birt<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/jersey/8141678.stm | work=BBC News | title=States' new bailiff is sworn in | date=2009-07-09 | accessdate=2010-04-02}}</ref> |leader_title4 = [[Chief Minister of Jersey|Chief Minister]] |leader_name4 = Senator [[Terry Le Sueur]] |area_rank = 219th |area_magnitude = 1 E8 |area_km2 = 116 |area_sq_mi = 45 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0 |population_estimate = 91,626<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html#People |title=CIA World Fact Book |access-date=2010-10-12 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226073715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html#People |url-status=dead }}</ref> |population_estimate_rank = 190th |population_estimate_year = July 2009 |population_density_km2 = 790 |population_density_sq_mi = 2,034 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 12th² |GDP_PPP = £3.6 billion <!--cia.gov--> |GDP_PPP_rank = 167th |GDP_PPP_year = 2003 |GDP_PPP_per_capita = £40,000 <small>(2003 estimate)</small> |GDP_PPP_per_capita_rank = 6th |sovereignty_type = Status |sovereignty_note = British [[Crown dependency]] |established_event1 = Separation from mainland&nbsp;Normandy |established_event2 = [[Liberation Day|Liberation]] from German&nbsp;occupation |established_date1 = <br />1204 |established_date2 = <br />9 May 1945 |HDI = n/a |HDI_rank = n/a |HDI_year = n/a |HDI_category = n/a |currency = [[Pound sterling]]³ |currency_code = GBP |country_code = |time_zone = [[Greenwich Mean Time|GMT]]<sup>4</sup> |utc_offset = |time_zone_DST = |utc_offset_DST = +1 |drives_on = left |cctld = [[.je]] |calling_code = +44 spec.<br /> +44-1534<br />{{spaces|5}}<small>(landline)</small><br />+44-7797, +44-7937, +44-7509<br />{{spaces|5}}<small>(Jersey Telecom mobile)</small><br />+44-7700<br />{{spaces|5}}<small>(Sure mobile)</small><br />+44-7829<br />{{spaces|5}}<small>(Airtel-Vodafone mobile)</small> |patron_saint = [[Helier|St. Helier]] |footnote1 = [http://www.gov.je/NR/rdonlyres/7571029D-45BF-4122-B6C2-14A4586898F6/0/2007populationupdate.pdf Jersey’s Resident Population 2007] |footnote2 = Rank based on population density of Channel Islands including [[Guernsey]]. |footnote3 = The States of Jersey issue their own [[Pound sterling|sterling]] notes and coins (see [[Jersey pound]]). |footnote4 = In a referendum on October 16, 2008, voters rejected a proposal to adopt [[Central European Time]], by 72.4%.<ref>{{cite news |title=Jersey rejects time-zone change |publisher=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/jersey/7671009.stm |accessdate=2008-10-18 |date=2008-10-16 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} '''ಜರ್ಸಿ ಕ್ಷೇತ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವು ''' ({{IPA-en|ˈdʒɜrzi}}, {{IPA-fr|ʒɛʁzɛ|lang}}; ಜೆರ್ರೆಯೆಸ್: ''ಜೆರ್ರಿ'' ) ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕ್ರೌನ್ ಆಡಳಿತದ ಸ್ವತಂತ್ರದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.ಇದು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ನ <ref name="States">{{cite web |title=www.gov.je — Welcome to the States of Jersey website |publisher=[[States of Jersey]] |year=2006 |url=http://www.gov.je/ |accessdate=2006-10-15}}</ref> ನಾರ್ಮಂಡಿ, ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Where is Jersey |publisher=Jersey Tourism |url=http://www.jersey.com/wij/wij_en.htm |accessdate=2006-10-15 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060820081549/http://www.jersey.com/wij/wij_en.htm |archivedate = August 20, 2006}}</ref> ಈ ಜರ್ಸಿ ದ್ವೀಪದ ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''ಮಿಂಕ್ವೆರ್ಸ್'' ಮತ್ತು ''ಎಕ್ರೆಹೊಸ್'', ಮತ್ತು ''ಪಿಯರ್ಸ್ ಡೆ ಎಕ್ '' <ref>{{cite web |title=Walking — Walking Routes — Moonwalks |publisher=Jersey Tourism |url=http://www.jersey.com/content_page.asp?id=127 |accessdate=2006-10-18 |archive-date=2007-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919080504/http://www.jersey.com/content_page.asp?id=127 |url-status=dead }}</ref>; ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನುಳಿದ ಬಂಡೆಗಲ್ಲು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ದಂಡೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದ್ದರೂ ಅವು ಕಾಯಂ ಆಗಿ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿ ಬೆರೆತು ನೆಲೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ಗುರ್ನಸಿ, ಸೇರಿ ರಚಿಸುವ ಈ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಸ್ಲೆ ಆಫ್ ಮನ್,ಇರುವಂತೆ ಜರ್ಸಿ ಕೂಡಾ ದಿ ಕ್ರೌನ್ ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಇದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]].<ref>{{Cite web |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2012-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921052748/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx |url-status=dead }}</ref> ನ ಒಂದು ಭಾಗವೆನಿಸಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು UK,<ref name="gov.je">{{Cite web |url=http://www.gov.je/ChiefMinister/International+Relations/JerseyandUKagreeframeworkfordevelopingJerseysinternationalidentity.htm |title=ಜರ್ಸಿ ಅಂಡ್ and UK ಅಗ್ರಿ ಫ್ರೇಮ್ ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ಡೆವಲಪಿಂಗ್ ಜರ್ಸೀಸ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080906091648/http://www.gov.je/ChiefMinister/International+Relations/JerseyandUKagreeframeworkfordevelopingJerseysinternationalidentity.htm |url-status=dead }}</ref> ದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಕಾಮನ್ ಟ್ರಾವಲ್ ಏರಿಯಾ <ref>{{cite web|url= http://www.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Immigration/|title=Visas / entry clearances / work permit issue|accessdate=2009-09-14|work=Home Affairs, Customs & Immigration, Immigration|publisher=States of Jersey|quote=Passengers arriving from outside of the Common Travel Area (United Kingdom, Republic of Ireland, Channel Islands and the Isle of Man) will pass through an Immigration control. |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071010113620/http://www2.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Immigration/ |archivedate = October 10, 2007}}</ref> ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ " ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನ್ಯಾಶ್ ನಾಲಟಿ ಆಕ್ಟ್ 1981 ರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕ್ರೌನ್ ಎಂದರೆ, UK ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಮೂಹ ಎಂದು ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.opsi.gov.uk/RevisedStatutes/Acts/ukpga/1981/cukpga_19810061_en_8#pt5-l1g57|title=British Nationality Act 1981|accessdate=2009-09-14|work=Legislation, UK, Acts|publisher= [[Office of Public Sector Information]]|quote=the Islands” means the Channel Islands and the Isle of Man; [...] the United Kingdom” means Great Britain, Northern Ireland and the Islands, taken together; }}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಸಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.statesassembly.gov.je/documents/reports/46527-24954-2762008.htm#_Toc188083991 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511111106/http://www.statesassembly.gov.je/documents/reports/46527-24954-2762008.htm#_Toc188083991 |url-status=dead }}</ref> ಜರ್ಸಿಯು [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೊಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್]] ನ ಭಾಗವಲ್ಲ.ಆದರೆ ಅದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/Government/JerseyWorld/InternationalAffairs/Pages/RelationshipEUandUK.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2010-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113143949/http://www.gov.je/Government/JerseyWorld/InternationalAffairs/Pages/RelationshipEUandUK.aspx |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{main|History of Jersey}} ಜರ್ಸಿಯು ಯುದ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಿಗೂಢ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಯ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಈ ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸವು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಫ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಕಂಚಿನ ಯುಗ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಲೋಹ-ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ ದ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳು ಈ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿವೆ. ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸಹ ಅದಕ್ಕೆ ರೊಮನ್ ಪ್ರಭಾವ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳಿವೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕರಾವಳಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಲೆ ಪಿನಾಕಲ್,ಲೆಸ್ ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ರೊಮನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ (''ಫಾನಮ್'' ).<ref>{{cite web |title=Countryside Character Appraisal — Character Area A1: North Coast Heathland |publisher=[[States of Jersey]] |url=http://www.gov.je/PlanningEnvironment/Planning/Island+Plan+and+Other+Policy+Guidance/Countryside+Character+Appraisal/Character+Area+A1+North+Coast+Heathland.htm |accessdate=2006-10-06 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319015642/http://www.gov.je/PlanningEnvironment/Planning/Island%2BPlan%2Band%2BOther%2BPolicy%2BGuidance/Countryside%2BCharacter%2BAppraisal/Character%2BArea%2BA1%2BNorth%2BCoast%2BHeathland.htm |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ಪೂಜಾ ಮಂದಿರ ದೊರಕಿದೆ. ಆದರೆ ರೊಮನ್ ವೃತ್ತಿ ವೈಖರಿಗಳ ದೊರೆತ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದು ಬ್ರಿಟನ್ನೀ ಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.ಇದನ್ನು ಆಗ ''ಆಂಗಿಯಾ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು.(ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ''ಅಗ್ನಾ'' &nbsp;),ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=History of stamps |publisher=[[Jersey Post]] |url=http://www.jerseypost.com/jppage.aspx?id=170 |accessdate=2006-10-06 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060508134224/http://www.jerseypost.com/jppage.aspx?id=170 |archivedate = May 8, 2006}}</ref> ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿಯು ವಿಕಿಂಗ್ ಅವರುಗಳಿಂದ ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಜರ್ಸಿ ಎಂಬ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ವಿಕಿಂಗ್ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ: ಇಲ್ಲಿ ನೊರ್ಸೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯ ''-ey'' ಎಂದು ''ದ್ವೀಪ'' ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಪದವು [[ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್|ಉತ್ತರ ಯುರೊಪ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವೆಡೆ ಇದ್ದುದರ ಪುರಾವೆ ದೊರಕಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಶಬ್ದದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಸ್ಥಳನಾಮ ದ ಮೂಲ ಎಲ್ಲಿಯದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ವಿದ್ವಾಂಸರ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ''ಜಾರ್ತ್'' ಎಂಬುದರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ,ಅಂದರೆ (ಓಲ್ಡ್ ನೊರ್ಸೆ ಎಂಬುದನ್ನು "ಭೂಪ್ರದೇಶ") ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲು ಅಥವಾ ''ಜಾರ್ಲ್'' (ಅರ್ಲ್), ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಹೆಸರಾದ, ''ಗೆರ್ರ್'' ಎಂಬ ಪದನಾಮದಿಂದ ಪಡೆದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.("ಗೆರ್ರ್'ನ ದ್ವೀಪ ").<ref>"ಜರ್ಸಿ", ''ಕನ್ಸೈಸ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ಲೇಸ್ -ನೇಮ್ಸ್ ''. ಜಾನ್ ಎವರೆಟ್ -ಹೀತ್. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2007. ''ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ರೆಫ್ರನ್ಸ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ''. ಆಕ್ಸ್ ಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ಸಿ ಲೈಬ್ರರಿ. 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 [http://www.oxfordreference.com/views/ENTRY.html?subview=Main&amp;entry=t209.e3305 ]</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಎಂಬುದು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಗೌಲ್ ಇಶ್ (ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯ ಪದ)''ಗಾರ್-'' (ಓಕ್), ಅಥವಾ ''ಸಿಟೊನ್'' ಎಂದರೆ (ಅರಣ್ಯ) ಎಂದು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ನಂಬುವ ಪ್ರಕಾರ "ಜರ್ಸಿ" ಶಬ್ದವು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಪದ ''ಸಿಸೆರಾ'', ಅದು ಈ ದ್ವೀಪದ ರೊಮನ್ ಹೆಸರು;ಇದು ಓಲ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದದ ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯ ''-ey'' ದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಅದನ್ನೇ "ಐಲ್ಯಾಂಡ್";<ref>{{cite web |last=Harper |first=Douglas |title=Online Etymological Dictionary |month=November | year=2001 |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=jersey |accessdate=2006-10-07}}</ref><ref>{{cite journal |last=Le Messurier |first=H. W. |title=The Early Relations between [[Newfoundland (island)|Newfoundland]] and the Channel Islands |journal=Geographical Review |volume=2 |issue=6 | pages = 449 | url=http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7428(191612)2%3A6%3C449%3ATERBNA%3E2.0.CO%3B2-U |doi=10.2307/207514 |accessdate=2006-10-07 |month=December |year=1916 |jstor=10.2307/207514 |publisher=American Geographical Society}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುವುದು.ಇದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿರಬಹುದು.ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಉಚ್ಛಾರಣೆ|ಉಚ್ಚರಣೆ]] ಯು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]], ನ ''ಸಿಸೆರಾ'' ಎಂಬುದು ಇರದೇ ಇದ್ದರೆ ಬೇರೆ ಶಬ್ದದ ಗೊಡವೆ ಇರದು.{{IPA2|kaisarea}} {{IPA|[tʃeːsarea]}}. ಈ ದ್ವೀಪವು ಬರಬರುತ್ತಾ ಡಚಿ ಆಫ್ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಗೆ ವಿಲಿಯನ್ ಲಾಂಗ್ಸ್ ವರ್ಡ್,ಅವರಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಹೀಗೆ ಅದು ಡ್ಯುಕ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಆಗಿ 933 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು,ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು ನಾರ್ಮನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಯಾವಾಗ,ವಿಲಿಯಮ್ ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ವಿಲಿಯಮ್ ದಿ ಕಾಂಕರರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ್ನು 1066,ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ.ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ಆಡಳಿತದಡಿ ಬಂದವು.<ref>{{cite web |title=A Short Constitutional History of Jersey |publisher=Voisin & Co. |date=1999-05-18 |url=http://www.voisinlaw.com/pg368.htm |accessdate=2006-10-07 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070826101652/http://www.voisinlaw.com/pg368.htm |archivedate = August 26, 2007}}</ref> ಹೀಗೆ ನಾರ್ಮಂಡಿಯ ಸೇನಾಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ದ್ವೀಪಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಎಸ್ಟೇಟ್ ಗಳ ಒಡೆತನ ಪಡೆದರು.ಇಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಾರ್ಮನ್ -ಫ್ರೆಂಚ್ ಜರ್ಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರುಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಕಿಂಗ್ ಜಾನ್, ನಾರ್ಮಂಡಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಗಗಳನ್ನು 1204 ರಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್ II ಆಗಸ್ಟಸ್,ಗೆ ಸೋತು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ.ಆದರೆ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಗುರ್ನಸಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡ. ಆಗಿನಿಂದಲೂ ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite book |last=Liddicoat |first=Anthony |title=A Grammar of the Norman French of the Channel Islands |publisher=[[Walter de Gruyter]] |date=1 August 1994 |pages=6 |url=https://books.google.com/?id=pgobrmlMAGQC&pg=PA6&lpg=PA6 |isbn=3-11-012631-1}}</ref> ಈ ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಂಡೆಯಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ನಿವ್ ಫೌಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕಸಬಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ ಕೊನೆ ಭಾಗದ 16 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ.<ref>{{cite book |last=Ommer |first=Rosemary E. |title=From Outpost to Outport |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |year=1991 |pages=13–14 |url=https://books.google.com/?id=nrdYUXv817sC&pg=PA13&lpg=PP11 |isbn=0-7735-0730-2}}</ref> ಈ ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಈ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೈಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಆತನ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಬಹಳ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರೆಂದು; 1640 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II ಜಾರ್ಜ್ ಕಾರ್ಟ್ರೆಟ್, ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಈತನಿಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಲೊನಿಗಳಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾಗೆಯನ್ನು ಬಳವಳಿಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.ಅದನ್ನೇ ಮುಂದೆ ನಿವ್ ಜರ್ಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಸದ್ಯ ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ.<ref>{{cite book |last=Weeks |first=Daniel J. |title=Not for Filthy Lucre's Sake |publisher=[[Lehigh University|Lehigh University Press]] |date=1 May 2001 |pages=45 |url=https://books.google.com/?id=FM_BrMaXR2kC&pg=PA45&lpg=PA45 |isbn=0-934223-66-1}}</ref><ref>{{cite book |last=Cochrane |first=Willard W. |title=The Development of American Agriculture |publisher=[[University of Minnesota Press]] |date=30 September 1993 |pages=18 |url=https://books.google.com/?id=gnqxb5vuTEMC&pg=PA18&lpg=PA18 |isbn=0-8166-2283-3}}</ref> ದ ಭಾಗವೆನಿಸಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರವು ಉತ್ತಮ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದೆ.ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ನಡುವೆ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |last=Ommer |first=Rosemary E. |title=From Outpost to Outport |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |year=1991 |pages=12 |url=https://books.google.com/?id=nrdYUXv817sC&pg=PA12&lpg=PA12 |isbn=0-7735-0730-2}}</ref> ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು ಕೃಷಿ, ಗಿರಣಿ,ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಹಡಗು ಕಟ್ಟುವುದು, ಅಲ್ಲದೇ ಉಣ್ಣೆ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಗಳು ದ್ವೀಪದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ. ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ದ II, ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿಯು ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಂದರೆ 1 ಜುಲೈ 1940 ರಿಂದ 9 ಮೇ 1945 ರ ಅವಧಿ ವರೆಗೆ ಅದು ಅದರ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು.(ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಜರ್ಮನಿ ಶರಣಾಗತಿಯಾಯಿತು.)<ref>{{cite web |last=Bellows |first=Tony |title=What was the "Occupation" and why is "Liberation Day" celebrated in the Channel Islands? |publisher=[[Société Jersiaise]] |url=http://www.societe-jersiaise.org/whitsco/liberat1.htm |accessdate=2006-10-15 |archive-date=2007-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070403092000/http://www.societe-jersiaise.org/whitsco/liberat1.htm |url-status=dead }}</ref>. == ರಾಜಕೀಯ == [[ಚಿತ್ರ:States Building in St Helier Jersey.jpg|thumb|left|ಸೇಂಟ್.ಹೆಲ್ಲೆಯರ್ ನಲ್ಲಿನ ಶಾಸಕಾಂಗ ಕಟ್ಟಡ]] {{main|Politics of Jersey}} ಜರ್ಸಿಯ ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಐವತ್ಮೂರು ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ: ಹನ್ನೆರಡು ಸಿನೆಟರ್ ಗಳು, (ಆರು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ), ಹನ್ನೆರೆಡು ಕೊನ್ನೆಟೇಬಲ್ಸ್ (ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಂದಿರಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ), ಇಪ್ಪೊತೊಂಬ್ಬತ್ತು ಡೆಪ್ಯುಟೀಸ್ (ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ); ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಉಪದಂಡಾಧಿಕಾರಿ (ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿದಾಗ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಉಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.); ಅದಲ್ಲದೇ ಮೂವರು ಮತದಾನದ-ಹಕ್ಕಿರದ ಸದಸ್ಯರು (ದಿ ಡೀನ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ, ದಿ ಆಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್, ಮತ್ತು ದಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್) ಇವರನ್ನು ಕ್ರೌನ್ ಅಧಿಕಾರವು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸರ್ಕಾರ ವು ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ,ಕ್ಷೇತ್ರಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ.ಅಂದರೆ ಬೇಲಿಫ್ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಿನೆಟರ್ ಗಳನ್ನು ದ್ವೀಪದಾದ್ಯಂತದ [[ಜನಮತಗಣನೆ]](ಜನಾದೇಶ)ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರೆ,ಡೆಪ್ಯುಟೀಸ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ರಚಿತ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಂತಹ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಾರವು,ಆದರೂ "ಸಮಾನ-ಮನಸ್ಕ ಸದಸ್ಯರು" ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=April 2009}} [[ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆಥ್|ಎಲೆಜೆಬೆತ್ II]] ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ಪದವಿಯು ಹೆಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ಅವರು ಡ್ಯುಕ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಮಂಡಿ, ಗೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ ಇವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪದವಿ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=April 2009}} ಆಕೆಯು ಈ ಪದವಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಣಿ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡನ್ಸಿ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. "ದಿ ಕ್ರೌನ್ " ನನ್ನು ಕ್ರೌನ್ ನ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅವರು ಇದನ್ನು "ಕ್ರೌನ್ ಇನ್ ರೈಟ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ".<ref>{{Cite web |url=http://www5.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20Attorney%20General%20Transcript%2020100702%20WM.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812153038/http://www5.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20Attorney%20General%20Transcript%2020100702%20WM.pdf |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ,ಇರುತ್ತಾರೆ.ಇವರು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು 2006,ರಿಂದ ಅಧಿಕಾರವು ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಆದ ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಜನರಲ್ ಅಂಡ್ರಿವ್ ರಿಜ್ವೆ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ 2010 ರಿಂದಲೂ ಕ್ರೌನ್ ಅವರಿಗೆ ಈ ನೇಮಕದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಜರ್ಸಿ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.thisisjersey.com/2010/07/06/105000-%E2%80%93-the-tax-free-reward-for-being-a-royal-rep/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816020322/http://www.thisisjersey.com/2010/07/06/105000-%E2%80%93-the-tax-free-reward-for-being-a-royal-rep/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thisisguernsey.com/2010/07/03/guernsey-will-choose-its-next-lt-governor/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813220348/http://www.thisisguernsey.com/2010/07/03/guernsey-will-choose-its-next-lt-governor/ |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಕಾನೂನು ವಿಧಾನವು(ನಾರ್ಮನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾನೂನು) ನಾರ್ಮನ್ ಕಸ್ಟಮರಿ ಲಾ ದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಭರವಾಗಿದೆ.(ಇದರಲ್ಲಿಕ್ಲೇಮರ್ ಡೆ ಹಾರೊ ), ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳು ಅದಲ್ಲದೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಾ; ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ನ್ಯಾಯಿಕ ತೀರ್ಮಾನವು ಇವುಗಳಿಂದ ನಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ರಾಯಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ತನ್ನ ತೀರ್ಪುಗಳ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮನವಿ ಅರ್ಜಿಗಳು ಜರ್ಸಿ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಪೀಲ್ ಮೂಲಕ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಜುಡಿಸಿಯಲ್ ಕಮೀಟೀ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ರೈವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡು-ನಿಯಮಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ನಲ್ಲಿಯೇ 1929 ರ ವರೆಗೆ ತೀರ್ಪು ಬರುತ್ತಿತ್ತು.ಈಗಲೂ ಕೂಡಾ ಕೆಲವು ಶಾಸಕಾಂಗದ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರುತ್ತವೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡುವ ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯು ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಲುತ್ತಿದೆ,ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಉಯಿಲು ಗಳ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಪ್ರಭಾವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು, ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆಗಳು,ಆಸ್ತಿಗಳ ಕುರಿತ ದಿವಾಳಿತನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಶೇರುಗಳ ಭದ್ರತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಗತ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇದರ ಕಾನೂನು ವಿವರಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ.ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=April 2009}} ==== ಪ್ಯಾರಿಶಿಸ್ (ಕ್ರೈಸ್ತ ಶ್ರದ್ದಾಕೇಂದ್ರಗಳು) ==== {{main|Parishes of Jersey}} [[ಚಿತ್ರ:Jersey Map.svg|right|thumb|400px|ಜರ್ಸಿಯ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಗಳ ಭೂಪಟ ನಕ್ಷೆ]] ಆಡಳಿತತಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಪಾರಿಷ್ ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.(ಚರ್ಚ್ ಗಳ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆ) ಸಮುದ್ರ ತಟದ ಎಲ್ಲಾ ಗಡಿಗಳು ಈ ಗಡಿಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಂತರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ.ಅವರ ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಚರ್ಚ್ ಗಳು ಧರ್ಮ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು: * ಗ್ರೌವಿಲ್ಲೆ (ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ''ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಡೆ ಗ್ರೌವೆಲ್ಲೆ'' ; ಇದು ಲೆಸ್ ಮಿಕ್ವಿಯರ್ಸ್) ನ್ನು ಒಂದೊಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. * ಸೇಂಟ್ ಬ್ರೆಲೇಡ್ * ಸೇಂಟ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ * ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ * ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ * ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ * ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ''ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೆ ವೀಕ್ಸ್ '' ; ಲೆಸ್ ಎಕ್ರಿಹೌಸ್ ) ನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. * ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ * ಸೇಂಟ್ ಒವೆನ್ * ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ * ಸೇಂಟ್ ಸೇವಿಯರ್ * ತ್ರಿಕೂಟ ಈ ಪ್ಯಾರಿಷ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತೆ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ''ವಿಂಗ್ಟೇನ್ ಗಳು '' (ಅಥವಾ, ಸೇಂಟ್. ಒವೆನ್,ನಲ್ಲಿ ''ಕ್ವೆಲ್ಲೆಟರ್ಸ್'' ),ಹೀಗೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿ ಕಾನ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ (ಆರಕ್ಷಕ)(''ಕೊನ್ನೆಟೇಬಲ್'' ) ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ.ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿ (ನಗರಸಭೆ)ಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಿ ಪ್ರೊಕ್ಯುರರ್ ಡು ಬೇನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ (ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ) ಈತ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 2003 ರಿಂದ ಆಯ್ಜೆಯಾಗಿ ''ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎಲೆಕ್ಸನ್ಸ್ (ಅಮೆಂಡ್ ಮೆಂಟ್) (ಜರ್ಸಿ) ಲಾ 2003'' ; ದ ಪ್ರಕಾರ ಬದ್ದನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸದಸ್ಯರ ಆರಿಸುವ ಮತದಾರರು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಗಾಗಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರನ್ನು ''ಲೊಯಿ(1804) ಆಯು ಸುಜೆಟ್ ಡೆಸ್ ಅಸೆಂಬ್ಲೀಸ್ ಪಾರಿಎಸ್ಸೊಲಿಯಸ್ಲ್ಸ '' )ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಓರ್ವ ಪ್ರೊಕ್ವೆರರ್ ಡು ಬೇನ್ ನನ್ನು ಸಾರವಜನಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ,ಆಸ್ತಿ,ಅದರ ಒಪ್ಪಂದ,ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಂಡಲಿಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮತದಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹಾನರರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಗೌರವ ಆರಕ್ಷಕನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ''ಸೆಂಟೆನರ್ಗಳು'',(ಕಾವಲಿನವರು) ''ವಿಗ್ಟೇನರ್ ಗಳು(ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯವರು)'' ಮತ್ತು ಆರಕ್ಷಕರ ಅಧಿಕಾರಿ ಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಸೆಂಟಾನರೀಸ್ ನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ರಕ್ಷಣೆ-ಭದ್ರತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಂಟನೀರ್ ಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಪರಾಧಿಗಳ ವಿರುದ್ದ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಆತ ಮಾತ್ರ ಚಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಮಾಣಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿಂದೆ, ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ನಿವೃತ್ತ ಹಿರಿಯ ಸೆಂಟನಿಯರ್ ಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ,(ಆತ ''ಚೆಫ್ ಡೆ ಪೊಲಿಸ್'' ) ಎಂದು ಆತನನ್ನು ಜರ್ಸಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಕ್ಷಕನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.ಯಾವಾಗ ಈ ಆರಕ್ಷಕ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೋ ಆಗ ಈತನಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಈಗ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Jersey Airport signage in Jèrriais.jpg|300px|right|thumb|ಜರ್ಸಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಜರ್ಸಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ."ವೆಲ್ ಕಮ್ ಟು ಜರ್ಸಿ " ಜೆರಿಯಾಸಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತ]] ಕ್ರೌನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಜರ್ಸಿಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಜರ್ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಒಪ್ಪಂದ-ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿಯು ''ಬ್ಯುರೊ ಡೆ ಜರ್ಸಿ'' ಯನ್ನುಸಿಯಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್,ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ತನ್ನ ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕವಲ್ಲದ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಶಾಖಾ ಕಚೇರಿ ರೆನ್ನೆಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ತೆರನಾದ ಕಚೇರಿ, ದಿ ''ಮೈಸನ್ ಡೆ ನಾರ್ಮಂಡಿ '' ಯನ್ನು ಸೇಂಟ್. ಹೆಲಿಯರ್ ನಲ್ಲಿಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ''ಕೌನ್ಸೆಲ; ಜನರಲ್'' ಮಾಂಚೆದ ಮತ್ತು ''ಕೌನ್ಸೆಲ್ ರಿಜನಲ್ '' ಆಸ್ಸೆ ನಾರ್ಮಂಡಿ- ಕುರಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಜೊತೆಗೇ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ನ್ನು ನಡೆಸಲು ಆತಿಥೇಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿಯು ಬ್ರಿಟಿಶ್-ಐರಿಶ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ದಿ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರೀ ಅಸೊಸಿಯೇಶನ್ ಮತ್ತು ದಿ ಅಸೆಂಬ್ಲೀ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟೇರ್ ಡೆ ಲಾ ಫ್ರಾಂಕೊಫೊನಿಯ್ ಸಂಸ್ಥೆ-ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯು ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ತನ್ನ ಹಕ್ಕು,ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಲೇ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>''ಜರ್ಸಿ ಇವ್ನಿಂಗ್ ಪೊಸ್ಟ್ '', 23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006</ref> <ref>*ಡೈಸಿ&amp; ಮೊರಿಸ್. (1993) ''ದಿ ಕಾನ್ ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಾಜ್ '' 12 ನೆಯ ಸಂಪುಟ. ಲಂಡನ್: ಸ್ವೀಟ್ &amp; ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವೆಲ್ ಲಿ. (pp26/30) ISBN 0-420-48280-6</ref> ಡಿಸೆಯ್ ಅಂಡ್ ಮೊರಿಸ್ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಅದು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ದ್ವೀಪಗಳು: (p26 "ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ದಿ ಐಸ್ಲೆ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್,ಜರ್ಸಿ,ಗುರ್ನಸಿ, ಅಲ್ಡೆರಿಯೆ, ಹೆರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಕ್ಇದು ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಪ್ಪಣೆಗಳ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶವೆನಿಸುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲ." ನಂತರ 2007, ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು UK ದ ಲಾರ್ಡ್ ಚಾನ್ಸಲ್ಲರ್ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref name="gov.je"/> ಇದು ಜರ್ಸಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿ ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಉತ್ತಮ ಗುರುತನ್ನು ಈ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ: * UK ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬದ್ದತೆಯು ಅದರೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಜರ್ಸಿಗಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ; * ಹೀಗೆ UK ಯು ಜರ್ಸಿ ಪರವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದರ ಜೊತೆಗಿನ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡದೇ ಮುಂದುವರೆಯಲಾಗದು; * ಜರ್ಸಿಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ,ಆದರೆ ಇದು UK ದಲ್ಲಿರುವುದಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ; * ಜರ್ಸಿಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳು UK ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ,ಯಾಕೆಂದರೆ UK ಯು ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಶಕ್ತವಾಗಿರದು; * ಆದರೆ UK ಮತ್ತು ಜರ್ಸಿಯಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ತಮ್ಮ ಅನುಮಾನ,ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯ ಉಂಟಾಗುವ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವಿವಾದಗಳು ಉದ್ಭವವಾದಾಗ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 700ಜನರ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದ ಚಾನಲ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ 2000,ರ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಜರ್ಸಿಯ 68%ರಷ್ಟು ಜನರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref>[http://www.kc3.co.uk/~dt/Channel%20Isles.htm ಚಾನಲ್ ಐಸ್ಲೆಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510093840/http://www.kc3.co.uk/~dt/Channel%20Isles.htm |date=2011-05-10 }}.</ref> ತಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ,ಸಿನೇಟರ್(ಸದ್ಯ ಡೆಪುಟಿ) ಪೌಲ್ ಲೆ ಕ್ಲೆಯರ್ ಅವರು ಒಂದು''ಯೋಜನೆ'' ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಅದನ್ನು ಜರ್ಸಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಕರೆದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ,''ಜರ್ಸಿ ಲಾ ರಿವಿವ್ '' ತನ್ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.jerseylegalinfo.je/Publications/jerseylawreview/Oct02/JLR0210_Editorial_Miscellany.aspx |title="The Sword of Damocles", ''Jersey Law Review'', Volume 6, Issue 3, October 2002 |access-date=2010-10-12 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927023816/http://www.jerseylegalinfo.je/Publications/jerseylawreview/Oct02/JLR0210_Editorial_Miscellany.aspx |url-status=dead }}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮನಮುಟ್ಟುವ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.jerseylegalinfo.je/Publications/jerseylawreview/contents04.aspx#Oct "ಜರ್ಸಿ ಅಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್: ಎ ಚಾಯ್ಸಿ ಆಫ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080204195833/http://www.jerseylegalinfo.je/Publications/jerseylawreview/contents04.aspx#Oct |date=2008-02-04 }}, ''ಜರ್ಸಿ ಲಾ ರಿವಿವ್ '', ಸಂ.8, ಸಂಚಿಕೆ 3, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004.</ref> ಆದರೆ 2007 ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದರೆ<ref>''ಜರ್ಸಿ ಇವನಿಂಗ್ ಪೊಸ್ಟ್ '', 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007</ref> ಜರ್ಸಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದಾಲೋಚನಾ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿದ್ದು,ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ಅಥವಾ ಜರ್ಸಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ರೂಪಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಜೂನ್ 2008ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಧ್ಯಂತರ ಅವಧಿಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವರದಿಯನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ಸ್ (ಮಂತ್ರಿ ಪರಿಷದ್ ಸಭೆ)ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.ಅದರಲ್ಲಿ"ಜರ್ಸಿ ಯುನೆಟೈಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿನ ಅನುಕೂಲ-ಅನಾನುಕೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.ಅಲ್ಲದೇ ರಾಣಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಏನೇನು ಉತ್ತೇಜನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿತು".<ref>{{Cite web |url=http://www.statesassembly.gov.je/documents/reports/46527-24954-2762008.htm |title=ಸೆಕೆಂಡ್ ಇಂಟಿರಮ್ ರಿಪೊರ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾನ್ ಸ್ಟಿತುಶನ್ ರಿವಿವ್ ಗ್ರುಪ್ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511111106/http://www.statesassembly.gov.je/documents/reports/46527-24954-2762008.htm |url-status=dead }}</ref>. ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯು,2008 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ,"ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಪಡೆಯುವ ಜರ್ಸಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಲಾರದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು."<ref>[http://www.gov.je/BailiffsChambers/BailiffSpeech.htm ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯ ಭಾಷಣ ಅಸ್ಸಿಸೆ ಡಿ ಹೆರಿಟೇಜ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನಲ್ಲಿ</ref> ಈ ದ್ವೀಪವು EU ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಯಮ 3 ರ ಪ್ರಕಾರ UK ದ 1973 ರ ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಎಕ್ಸೆಸೆನ್ ಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಒಟ್ಟಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿಸದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಅಧಿನಿಯಮ 3,ರ ಪ್ರಕಾರ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಂಕದ ಗಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ ಸುಂಕದ ತೆರಿಗೆ ಆಕರಣೆ ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಕೃಷಿ ಆಮದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ-ರಾಜ್ಯಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವರಹಿತರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಇದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಮುಕ್ತ ಸರಕು-ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಾಗಾಟವಿದೆ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಜರ್ಸಿಯು ಹಣಕಾಸು ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ EU ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ,ಹಾಗು ಬಂಡವಾಳ,ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಜರ್ಸಿಯು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ತನ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜನೆಗಳ ರೂಪಿಸಿದೆ.ಹಣಕಾಸು ನಿಯಂತ್ರಣ,ಹಣಕಾಸು ಸಂಗ್ರಹ,ಹೂಡಿಕೆ ಅಲ್ಲದೇ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸು ಬಗ್ಗೆ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಹಲವಾರು ತೆರಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಕುರಿತಂತೆ <ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/TreasuryResources/IncomeTax/TIEA/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828053123/http://www.gov.je/TreasuryResources/IncomeTax/TIEA/ |url-status=dead }}</ref> ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವು ವಿದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು TIEAಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ದೊಂದಿಗೆ 4 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಅದರೊಂದಿಗೆಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ದಿ ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/ChiefMinister/International+Finance/NetherlandsandJerseysigntaxagreement.htm |title=ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ - ದಿ ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಜರ್ಸಿ ಸೈನ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ಆನ್ ದಿ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ ಆಫ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905002009/http://www.gov.je/ChiefMinister/International+Finance/NetherlandsandJerseysigntaxagreement.htm |url-status=dead }}</ref> ನೊಂದಿಗೂ 20 ಜೂನ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವರದಿಯನ್ನು <ref>ಜರ್ಸಿ ಇವನಿಂಗ್ ಪೊಸ್ಟ್, 22 ಜೂನ್ 2007</ref> ಕ್ಷೇತ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ತೆರಿಗೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಯುರೊಪಿಯನ್ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ರಾಜ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.(ಅದಲ್ಲದೇ ಎರಡನೆಯದು ಅದೇ ತೆರನಾದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.). ಇವೆರಡೂ TIEAs ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದನೆಗೊಳಪಟ್ಟು ಸದ್ಯ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ,ದಿ ಫೆಡೆರಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ [[ಜರ್ಮನಿ]]1 ಜುಲೈ 2002ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. (ಪ್ರಕರಣ: II ZR 380/00),ಜರ್ಮನ್ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಅಂದರೆ ಅಧಿನಿಯಮ § 110 ರ ಜರ್ಮನ್ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಆಕ್ಟ್(ZPO), ಪ್ರಕಾರ ಜರ್ಸಿಯು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ನ ಭಾಗ.ಅಲ್ಲದೇ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೊಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್]] ನ ಭಾಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯೂ ಒಂದು TIEA ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಫೆಡೆರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗೂ 4 ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅದಲ್ಲದೇ TIEA ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], ದಿಫಾರೊಯಿಸ್, [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಗ್ರೀನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವಿಡೆನ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]] ಗಳೊಂದಿಗೆ 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.(ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2009ರಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.)<ref name="ReferenceA">http://www.gov.je/TreasuryResources/News/TIEAIreland.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ಅದರ ನಂತರ 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ 10 ರಂದು,TIEA ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತು UK ಯೊಂದಿಗೂ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>http://www.gov.je/TreasuryResources/IncomeTax/TIEA/TieaUK.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ 2009,ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ TIEAs ವನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್<ref>http://www.gov.je/TreasuryResources/News/FranceTIEA.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್<ref name="ReferenceA"/>,ನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಾ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಅದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ TIEA ವನ್ನು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದೊಂದಿಗೆ]] ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/jersey/8095980.stm | work=BBC News | title=Tax-sharing exchange pact signed | date=2009-06-11 | accessdate=2010-04-02}}</ref>, [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] <ref>http://www.gov.je/ChiefMinister/JerseySignsTIEAwithNewZealand.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯುವವರೆಗೂ ಜಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.ಅದಲ್ಲದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇಶಗಳು ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಬೇಕಾಯಿತು. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Jersey.arp.750pix.jpg|thumb|200px|right|ಜರ್ಸಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ನೋಟ]] [[ಚಿತ್ರ:Wandernbonnenuit.jpg|thumb|200px|left| ಮೊನ್ನೆಯೆ ನ್ಯುಟ್ ನ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Jersey-islands.png|thumb|200px|right|ಜರ್ಸಿ ಆಡಳಿತದ ಕ್ಷೇತ್ರವ್ಯಾಪ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ]] {{main|Geography of Jersey}} ಜರ್ಸಿಯು ಒಂದು ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 118.2 ಚದರು ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="States"/> (65,569 ವರ್ಗೀ&nbsp;/ 46&nbsp;ಚ.ಮೀ),ಇದು ಮರು ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಉಬ್ಬು ಪ್ರದೇಶದ ವಲಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.(ವರ್ಗೀ ಅಥವಾ ವರ್ಜೀ ಎಂದರೆ ಜರ್ಮನಿ ಎಕರೆ ಅಳತೆ) ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಾನಲ್,ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿದೆ.ಗರಿಷ್ಟವೆಂದರೆ {{convert|12|nmi|km mi|lk=on}}ಕೊಟೆಂಟಿನ್ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಇರುವ ನಾರ್ಮಂಡಿ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]],ಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶ;ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಟ{{convert|87|nmi|km mi}} ದಕ್ಷಿಣದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ಸಮನಾಗಿದೆ.<ref>ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇದು ಬ್ರಿಟ್ಸಿಹ್ ಐಸ್ಲೆಸ್.ನ ಭಾಗವಲ್ಲ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2006, ರ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಈ ದ್ವೀಪದ ಪ್ರದೇಶವು "ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ವಾಯವ್ಯಯದಲ್ಲಿ 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದ್ದರೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಭಾಗದಿಂದ 140 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ."</ref> ಇದು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.ಇದರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 143 ಮೀ(469 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಹವಾಗುಣವು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಸೌಮ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಂಪಿನ ಬೇಸಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Factbook">{{cite web |title=CIA — The World Factbook — Jersey |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |date=2006-10-05 |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html |accessdate=2006-10-07 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226073715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html |url-status=dead }}</ref> ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ್, {{convert|11.6|C|F}} ರಷ್ಟಿದೆ.ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಒಟ್ಟು ಸೂರ್ಯ ರಷ್ಮಿಯು 1912 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.jerseymet.gov.je/ |title=ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಎವರೇಜಿಸ್ ಜರ್ಸಿ 1971 - 2000 |access-date=2021-08-10 |archive-date=2014-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906103726/http://www.jerseymet.gov.je/ |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲವು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಜಾರಿದ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರಿನ ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದರೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯು ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಕೊಳ್ಳಗಳಿಂದಾಗಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ == {{main|Economy of Jersey}} ವಿಶೇಷ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅನುಷ್ಟಾನದಿಂದ ಇಲ್ಲಿನವರ ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅನುಪಾತ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಮುಂದುವರೆದ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ''CIA ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಬುಕ್'' ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ಜರ್ಸಿಯ GDPಯು (ಒಟ್ಟು ನಿವ್ವಳ ಉತ್ಪನ್ನ),ಮತ್ತು ತಲಾದಾಯವು 2005 ರಲ್ಲಿ US$57,000,ರಷ್ಟಿದೆ.ಇಂತಹದೇ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ನೆರಡು ಬರ್ಮುಡಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು [[ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು]], [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]], [[ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾಮರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೃಷಿ]];ವಲಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಅರ್ಥವಲಯಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು ಶೇಕಡಾ 60 ರಷ್ಟನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Factbook"/> ಈ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಕರಾವಳಿಯೋತ್ತರ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ 2005 ರ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ(ಜರ್ಸಿ)ಕಾನೂನು 2005 ನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಿವೆ.2005ಇದರಿಂದ ಪೈಪೋಟಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು <ref>{{Cite web |url=http://www.jcra.je/pdf/051101%20Competition-Jersey-Law--2005.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2007-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614080656/http://www.jcra.je/pdf/051101%20Competition-Jersey-Law--2005.pdf |url-status=dead }}</ref> ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಪೈಪೋಟಿ ಕಾನೂನುಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ಷೇತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು(ಹಣಕಾಸು ಉದ್ಯಮವು ಇನ್ನುಳಿದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೂ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.) ಇದ್ದರೂ ಅದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ 2006ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 729,000 ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.(ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 3% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ)ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ಸಂದರ್ಶಕರ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚವು ಶೇಕಡಾ 1% ರಿಂದ £222m.ಗೇರಿದೆ.<ref>''ಜರ್ಸಿ ಟೂರಿಸಮ್ ಆನ್ಯುವಲ್ ರಿಪೊರ್ಟ್, 2006''</ref> ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸುಂಕ-ರಹಿತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಹೋಗು-ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಲು-ಹೈನ ದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಜರ್ಸಿ ಪಶು ಸಂಪತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಸುವಿನ ತಳಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ.(ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮಾಂಸದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಇಲ್ಲ) ಇದು ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last=Davenport |first=Philippa |title=Jersey's cash cow |publisher=''[[Financial Times]]'' |date=2006-05-20 |url=http://www.ft.com/cms/s/7a7bb3e0-e720-11da-9046-0000779e2340.html |accessdate=2006-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110503234430/http://www.ft.com/cms/s/7a7bb3e0-e720-11da-9046-0000779e2340.html|archivedate=2011-05-03}}</ref><ref>{{cite web |last=Witmer |first=Jason |title=CROPP contracts brings profitability to Ohio grass-based, organic dairies |publisher=The Rodale Institute |date=2004-06-11 |url=http://www.newfarm.org/features/0604/nissley/index.shtml |accessdate=2006-10-07 |archive-date=2006-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061201035957/http://www.newfarm.org/features/0604/nissley/index.shtml |url-status=dead }}</ref> ಸಾವಯವ ಗುಣದ ಗೋಮಾಂಸ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮರು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಾರರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆ ಬದಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಈ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿ ಸಾಮಗ್ರಿ ಪಡೆಯುವರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ರೈತ-ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ 21ನೆಯ ಶತಮಾನ,ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಬದಿ ಮಳಿಗೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 2005ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 18 ರಂದು ಜರ್ಸಿಗೆ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟಿಗಾಗಿ ಫೇರ್ ಟ್ರೇಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಂಬ ದರ್ಜೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Island achieves Fairtrade status |publisher=[[BBC News]] |date=2005-02-24 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/jersey/4295551.stm |accessdate=2006-10-06}}</ref> === ತೆರಿಗೆಗಳು === ಜರ್ಸಿಯು 20ನೆಯ ಶತಮಾನ,ದ ಅವಧಿವರೆಗೂ ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನೇರ ತೆರಿಗೆ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಆಕರಿಸುವ ''ಇಂಪೊಟ್ಸ್ '' (ತೆರಿಗೆಗಳು)ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಗೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II ನೀಡಿರುವ ಪರವಾನಿಗೆಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಈ ಅಧಿಕಾರವು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಗವರ್ನರ್,ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಿಕ ವಲಯದವರು 1921 ರ ವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕೈಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು.ನಂತರ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಗವರ್ನರ್,ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಿಕ ವಲಯದವರಿಂದ ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಇವರು ಕೇವಲ ಲೈಸನ್ಸಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.(ಇದು ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಅವರು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತದೆಡೆಗೆ ಗಮನ ಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು.) ಹೀಗೆ 1928 ರಲ್ಲಿ ದಿ ಇನ್ ಕಮ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಲಾ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ವಿವರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ ದರ ದೊಂದಿಗೆ ಅಂದರೆ 20% ರಷ್ಟನ್ನು ವಿಶ್ವಯುದ್ದ II ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ರು ಇದನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ(ವ್ಯಾಲ್ಯು ಆಡೆಡ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ) ವ್ಯಾಟ್ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಆಕರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ,ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ವಸ್ತುಗಳು UK ಅಥವಾ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.ನೆರೆ-ಹೊರೆ ದೇಶಗಳ ಸಂದರ್ಶಕರ ಆಕರ್ಷಿಸಲು,ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವಿನಾಯತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವ್ಯಾಟ್ ನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಗ್ಗದರದ ಐಷಾರಾಮಿ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಡಿಯೊಗಳು,ಮಹಿಳೆಯರ ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಕಾಂಟಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಟ್ ನ್ನು ಹಾಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ,ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವು ದೊರೆತ ಬೆಲೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿಯು 2005 ರಲ್ಲಿ ಈ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅನಿವಾಸಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್,ಆಕರಣೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸೀಸ್ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ತೆರಿಗೆ (GST)ಯನ್ನು 2008 ರ ಮೇ 6 ರಂದು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ,3%.ರ ಮಾನದಂಡದ ದರದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕೆಲವನ್ನು 0% ದರದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದರೆ ಇನ್ನುಳಿದವುಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. === ನಗ-ನಾಣ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === [[ಚಿತ್ರ:Dual currency cash machines in Jersey.jpg|thumb|ಬ್ಯಾಂಕ್ ವೊಂದರ ಅವಳಿ ನಗದು ಯಂತ್ರಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಥವಾ ಜರ್ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟ್ಸ್ ಆಯ್ಕೆಯ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.ಸುಮಾರು 2005 ರಿಂದ ಟ್ರೇಜರರ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಅನಂತರ (ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಅಮ್ತ್ತು ಎಲೆಜೆಬೆತ್ ಬಂದರುಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] {{main|Jersey pound}} ಜರ್ಸಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಂತದ ಜರ್ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳವಿತರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಇದು UK ನ ನಾಣ್ಯ ಟಂಕಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಅಂದರೆ,ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ನೋಟ್ಸ್,(ಕರೆನ್ಸಿ)ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ನೋಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗುರ್ನಸಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಗಳನ್ನು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿಯ ಕರೆನ್ಸಿ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಹೊರಗಡೆ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ:ಆದರೂ ಇದನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಒಪ್ಪಿತ ಬಿಡುಗಡೆ'' <ref>http://www.publications.parliament.uk/pa/ld200102/ldhansrd/vo011206/text/11206-28.htm</ref> ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದೊಳಗಡೆ ನೀಡಿ ವ್ಯವಹರಿಸಬಹುದು.ಇದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್-ನೀಡಿದ ಕರೆನ್ಸಿಯಂತೆ ಅದರ ಆಧಾರದಂತೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಮಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==== ನಾಣ್ಯಗಳ ಟಂಕಿಸುವುದು ==== ಜರ್ಸಿ ನಾಣ್ಯಗಳವಿನ್ಯಾಸದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ: * {{spaces|2}}1p ಲೆ ಹೊಕ್ ಟಾವರ್(ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆ-ಭದ್ರತೆ) * {{spaces|2}}2p ಎಲ್'ಹೆಮಿಟೇಜ್, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸೇಂಟ್. ಹೆಲಿಯರ್ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಕುರುಹಾಗಿದೆ. * {{spaces|2}}5p ಸೆಮೊರ್ ಟಾವರ್ (ಕರಾವಳಿ ಆಚೆಗಿನ ಭದ್ರತೆ) * 10p ಲಾ ಪೊಕೆಲಾಯೆ ಡೆ ಫಾಲ್ಡೊಯಿಟ್(ಚಪ್ಪಡಿ ಆಕಾರದ ಸಮಾಧಿ) * 20p ಲಾ ಕೊರ್ಬೆರೆ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ * 50p ಗ್ರೊಸ್ನೆಜ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ (ಹಾಳಾಗಿದ್ದು) ಜರ್ಸಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕರೆನ್ಸಿಯು ಪೌಂಡ್ ಎನಿಸಿದೆ;ಆದರೂ ಸಹ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಲವೆಡೆ ಯುರೊವನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೌಂಡ್ಸ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರೂ ಪೌಂಡ್ ನೋಟ್ಸ್ ಗಳಷ್ಟು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಜರ್ಸಿ ನಾಣ್ಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಮೊದಲು ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಇದರಉದ್ದೇಶಎಂದರೆ ಪೌಂಡ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ.ಅದು ದುಂಡಗಿನ ''{{lang|la|Insula Caesarea}}'' ({{lang-en|Island of Jersey}})ಆಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡು ಪೌಂಡ್ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ,ಆದರೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Mont Orgueil castle Jersey.jpg|thumb|ಮೊಂಟ್ ಒರ್ಕ್ವೆಲ್ ನ್ನು 13 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿ ಮೇಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ದಾಳಿ ತಡೆಯಲು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.]] {{main|Demographics of Jersey}} ಈ ದ್ವೀಪದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹೊರಗಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ,47% ರಷ್ಟು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಜನಸಿದವರಲ್ಲ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 88,000ರಷ್ಟಿದೆ. ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಶೇಕಡಾದಷ್ಟು ಜನರು ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆಯರ್,ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.ದ್ವೀಪದ ಏಕೈಕ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>2001 ಜನಗಣತಿ</ref> ಸುಮಾರು1821 ರಿಂದಲೂ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅಂದರೆ 2001 ರ ಮಾರ್ಚ್ 11ರಂದು ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜಿನ 88,000 ಜನರಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನವರು,ಸುಮಾರು 40ಶೇಕಡಾ ತಮ್ಮನ್ನು ಜರ್ಸಿ/ ನಾರ್ಮನ್ ಜನಾಂಗದವರೆಂದು ಗುರ್ತಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು 40 ಶೇಕಡಾ ಬ್ರಿಟಿಶ್(ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್,ವೆಲ್ಶ್ ಮತ್ತುನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರಿಶ್) ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರೆಂದರೆ ಪೊರ್ಚ್ ಗೀಸ್ (ಸುಮಾರು 7%, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮಡೆಯರಾನ್); ಐರಿಶ್ ಮತ್ತುಪೊಲಿಶ್ಜನಾಂಗದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಜನಾಂಗ ಫ್ರೆಂಚ್ಸಮೂದಾಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ರಶಿಯನ್ ವಲಸೆಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.[http://jerzzy.ru/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828114613/http://jerzzy.ru/ |date=2010-08-28 }}. ಜರ್ಸಿಯ ಜನರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಸಿ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಜರ್ಸಿ ಮಹಿಳೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಜರ್ಸಿ-ಸಂಜಾತರು ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಾಗು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕ್ರೌನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ವಾಗಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ಇದನ್ನುಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೆಥೊಡಿಸಮ್ (ಕ್ರಿಶ್ಚ್ಯಾನಿಟಿ ಧರ್ಮ)ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇರುಗಳ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಸ್ ಜನಾಂಗವನ್ನೂ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಖಾಸಗಿ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ: ಡೆ ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕಾಲೇಜ್ಇದು ಸೇಂಟ್ ಸೇವಿಯರ್ನಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ಕೇವಲ ಹುಡುಗರ ಶಾಲೆ, ಅಲ್ಲ್ದೇ ಬೆಲಿವ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಶಾಲೆ)ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆಯರ್ ನಲ್ಲಿದು ಕೇವಲ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ; FCJ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯು ಸೇಂಟ್. ಸೇವಿಯರ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆ ಸಹೋದರಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆನಿಸಿದೆ. === ವಲಸೆ === ವಲಸೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು UK ತನ್ನ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಸಿಯು ವಲಸೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು ಸೂಕ್ತ ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/NR/rdonlyres/7AAC2805-37B6-4FC9-BA1A-E8F203D7949C/0/SummaryPolicy.pdf |title=gov.je - ಸಮ್ಮರಿ ಪಾಲಿಸಿ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407204016/http://www.gov.je/NR/rdonlyres/7AAC2805-37B6-4FC9-BA1A-E8F203D7949C/0/SummaryPolicy.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸದೇ ಕೆಲವು ನಿಶ್ಚಿತ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಮತ್ತು EEA ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೇ ಮುಂದುವರೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="gov.je - Migration Monitoring and Regulation">{{Cite web |url=http://www.gov.je/NR/rdonlyres/D332538A-503A-46E6-AA91-3CB7B7B382CB/0/P252005MigrationMonitoringandRegulation.pdf |title=gov.je - ಮೈಗ್ರೇಶನ್ ಮೊನೆಟರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319021315/http://www.gov.je/NR/rdonlyres/D332538A-503A-46E6-AA91-3CB7B7B382CB/0/P252005MigrationMonitoringandRegulation.pdf |url-status=dead }}</ref> ವಲಸೆಯನ್ನು ಜರ್ಸಿ ''ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲದ'' ವರಿಗೆ ಅವರು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಗಳ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಜಾಗೆ ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ,ಅದು ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ವಿಧಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಸಿಸುವ ಕುರಿತ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಂದಣಿ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸದ ಸಂಬಂಧ ಒಟ್ಟಾರೆ,ಸಮಗ್ರತೆ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="gov.je - Migration Monitoring and Regulation"/> ಜರ್ಸಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Immigration/ |title=gov.je - ಇಮಿಗ್ರೇಶನ್ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2007-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071010113620/http://www2.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Immigration/ |url-status=dead }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ವಲಸೆ ಶಾಸನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜರ್ಸಿಯು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು.(ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಜರ್ಸಿ ತಾನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.publications.parliament.uk/pa/ld200910/ldhansrd/text/100118w0003.htm ಆನ್ಸರ್ ಬೈ ಪಾರ್ಲಿಒಮೆಂಟರಿ ಅಂಡರ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್,ಹೋಮ್ ಆಫೀಸ್, (ಲಾರ್ದ್ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪಿಟ್ ಹೆಡ್) ಇನ್ UK ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ 18 ಜನವರಿ 2010]</ref> ಆದರೂ ಕೂಡಾ ಜರ್ಸಿ ನಾಗರಿಕರು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನಾಗರಿಕರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಯುರೊಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್ ನಾಗರಿಕರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಿಂತ ಅವರ ಪಾಸ್ ಪೊರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ UK ಗೆ ಹಾಕು ನಿರ್ಭಂಧಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವರೆಲ್ಲಾ ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಐಸ್ಲೆ ಮಾನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Passports/holder+is+not+entitled+to+benefit+from+EC+Provisions.htm |title=gov.je - ಪಾಸ್ ಪೊರ್ಟ್ಸ್- ನಾನು ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ ಈ ಪಾಸ್ ಪೊರ್ಟ್ ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಕಚೇರಿ ನೀಡುವ ಉದ್ಯೋಗ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ನೆಲೆವಾಸಕ್ಕೆ EC ನೀಡುವ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತಾನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇನೆ,ಇದರ್ಥವೇನು? |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319020905/http://www.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Passports/holder%2Bis%2Bnot%2Bentitled%2Bto%2Bbenefit%2Bfrom%2BEC%2BProvisions.htm |url-status=dead }}</ref> ಯಾರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದರೆ ಈ ನಿರ್ಭಂಧಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ಟೀಮ್ ಶಿಪ್ಸ್ (ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ)(1823 ರಿಂದ)ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಲಸೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 1840,ರಿಂದ ಅಂದಾಜು 5,000 ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜನರು,ಬಹುತೇಕ ಹಾಫ್-ಪೇ (ಇನ್ನರ್ಧ ಕೆಲಸ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ)ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಡಿಲಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>ಬಲ್ಲೆಯನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ</ref> ಈ 1848,ರ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಪೊಲಿಶ್, ರಶಿಯನ್,ಹಂಗೇರಿಯನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಜಕೀಯ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಜರ್ಸಿಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು. ಲುಯಿಸ್ ನೆಪೊಲಿಯನ್ ನ 1851 ರ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಬಹಳಷ್ಟು ''ನಿರಾಶ್ರಿತರು'' ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಆದರೆ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿರಿವಂತ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯತಿ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರಲ್ಲದೇ ಬಹುತೇಕ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು.ಇಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಋತುಮಾನದ ಅವಲಂಬನೆ ಕೂಡಾ ಬಹಳಷ್ಟು ಬ್ರೆಟೆನ್ ರನ್ನು ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನರನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದಿತು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕೂಡಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಿಂದ ವಲಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ತರುವಾಯ 1945 ರ ವಿಮೋಚನೆ ನಂತರ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಯುನೈಟೈಡ್ ಕಿಂಡಮ್ ನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.ನಾರ್ಮಂಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮರುರಚನೆಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕರೆಂದು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆದರೂ 1960 ವರೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು,ದಶಕಗಳ ವರೆಗೆ ಇದು 60,000 ಆಗಿತ್ತು.(ಸ್ವಾಧೀನದ ವರ್ಷಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ 1960 ರಿಂದ ಪೊರ್ಚ್ ಗೀಸ್ ಕೆಲಸಗಾರರು ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. ಈಗ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಗ್ಗದ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸುವ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದವು,(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ)ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು/ಅನುಭವಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರಕಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೂ ನಡೆಯಿತು. ಇಂತಹ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಗಾರ ನೇಮಕದ ವಿಷಯವು ಸುಮಾರಾಗಿ: [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], ಸೈಪ್ರಸ್, [[ಕೀನ್ಯಾ|ಕೀನ್ಯ್]], ಲಾಟ್ವಿಯ, [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೇರಿಯಾ]], [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೊರ್ಚಗಲ್]],ಮತ್ತು[[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{main|Culture of Jersey}} [[ಚಿತ್ರ:La Nethe Rue road sign Jersey.jpg|thumb|ಜೆರೆಯೆಸ್ ರೋಡ್ ಸೈನ್("ದಿ ಬ್ಲಾಕ್ ರೋಡ್ black road") ಸೇಂಟ್ ಒವೆನ್ ನಲ್ಲಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Victor Hugo-Exile.jpg|right|thumb|ವಿಕ್ಟರ್ ಹುಗೊ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿ 1850 ರಲ್ಲಿ.]] ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನ,ವರೆಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೆರಿಯಸಿಸ್ — ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ತರಹದ ನಾರ್ಮನ್ — ಭಾಷೆಯು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡು ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು.ಆದರೂ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀವ್ರತರವಾದ ಭಾಷಾ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಂಡು ಬಂದು ಸದ್ಯ ಜರ್ಸಿ ಇಂದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ -ಮಾತನಾಡುವವರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಜೆರಿಯಸ್ ಭಾಷೆಯೂ ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಬದುಕುಳಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು;ಸುಮಾರು 2,600 ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳು (ಶೇಕಡಾ ಮೂರು)ತಮ್ಮ ಮೂಲಭಾಷೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ,ಅಲ್ಲದೇ ಸುಮಾರು 10,000 (ಶೇಕಡಾ12)ಜನರು ಈ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಿರಿಯರು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ,ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ,ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ಮಾತನಾಡುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Lillie langtry.JPG|left|thumb|140px|ಅಭಿನೇತ್ರಿ ಲಿಲ್ಲೆ ಲಾಂಗ್ಟ್ರಿ,ಈಕೆಯನ್ನು ಜರ್ಸಿ ಲಿಲೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.]] ಈ ಭಾಷೆಯ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನಗಳು ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆಧ್ವನಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಶಬ್ದಗಳಬಳಕೆಯು ಪ್ಯಾರಿಷಿಸ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳವರಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ಭಾಷೆಯವು ಆಗಿವೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರುಗಳೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆಂಗ್ಲೀಕರಣದ ಶಬ್ದಧ್ವನಿಉಚ್ಚಾರದ ಭಾಷೆಯು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ನವಶಿಲಾಯುಗ ಸಂದರ್ಭದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಇವು ಆರಂಭಿಕ ಕಲೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಪರೂಪವೆನ್ನುವಂತೆ ಕೆಲವು ಗೋಡೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅವು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕಲೆಯ ದ್ಯೋತವಾಗಿವೆ.ಆದರೆ ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನಿಸ್ಟ್ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂರ್ತಿ ಭಂಜನೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ 1780 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿತು.ಆದರೆ ಜರ್ಸಿಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ (ಜೆರಿಸಿಯಸ್ )ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಕಾಶನದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿತು.ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ,ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ (ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೋಡಿದರೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ) ಈ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಯೋಜನೆಗೊಳ್ಳುವ ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಫ್ಲಾವರ್ಸ್1902ರಿಂದಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=The Jersey Battle of Flowers |publisher=Jersey Battle of Flowers Association |year=2005 |url=http://www.battleofflowers.com/thebattle/index.htm |accessdate=2006-10-15 |archive-date=2006-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060825021120/http://www.battleofflowers.com/thebattle/index.htm |url-status=dead }}</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವಗಳೆಂದರೆ ರಾಕ್ ಇನ್ ದಿ ಪಾರ್ಕ್,ಅವಂಚಿ ನೀಡುವ ಜುಲೈನಲ್ಲಿನ ಝಾಜ್ ಉತ್ಸವ ಜರ್ಸಿ ಲೈವ್, ಅದಲ್ಲದೇ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗದ ಜರ್ಸಿ ಐಸ್ಟೆಡ್ ಫಾಡ್ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಹಬ್ಬ-ಉತ್ಸವಗಳೆಂದರೆ ''ಲಾ ಫೆಟೆ ಡೆ ನೌ'' (ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಹಬ್ಬ)''ಲಾ ಫಾಯಿಸ್'ಸೈ ಡಿ'ಸಿಡ್ರೆ'' (ಮದ್ಯ ತೆಗೆಯುವ ಉತ್ಸವ),ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ ವೈಮಾನಿಕ ಪ್ರದೇಶ,ಆಹಾರ ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಬ್ಬಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಬ್ರಾಂಚೇಜ್ ಜರ್ಸಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫಿಲ್ಮ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ,ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದ ಸಿನೆಮಾ ತಯಾರಿಕರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಈದ್ವೀಪದ ಪೋಷಕ ಸೇಂಟ್ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್<ref>{{cite web |last=Falle |first=Samuel |title=Saint Helier — Saint Hélyi — Saint Hélier |publisher=[[Geraint Jennings]], [[Société Jersiaise]] |url=http://www.societe-jersiaise.org/geraint/helier/falle.html |accessdate=2006-10-15 |archive-date=2004-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041214190603/http://www.societe-jersiaise.org/geraint/helier/falle.html |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಸಂತ ಎನ್ನಬಹುದು. === ಮಾಧ್ಯಮಗಳು === ==== ಪ್ರಸಾರ ==== {{main|Telecommunications in Jersey}} BBC ರೇಡಿಯೊ ಜರ್ಸಿರೇಡಿಯೊ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ BBC ಸ್ಪಾಟ್ ಲೈಟ್ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಇದು ಟೆಲಿವಿಜನ್ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರ್ನಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾನಲ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ಸ್ಥಳೀಯ ITV ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರ್ನಸಿ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಪಡೆದರೂ ಇದು ಜರ್ಸಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಚಾನಲ್ 103 ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ದಿ ಫ್ರೆಮೊಂಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಶನ್,FM ಮತ್ತು ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಫ್ರೆಮೊಂಟೊದಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಸಾರದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ==== ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ==== ಜರ್ಸಿಯ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆ''ಜರ್ಸಿ ಇವನಿಂಗ್ ಪೊಸ್ಟ್'' ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ತಾನು ಯುವಪಡೆಯ ಶೇಕಡಾ 73% ರಷ್ಟು ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ವಾರದ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕವನ್ನು93% ರಷ್ಟು ಓದುಗರಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅದೊಂದೇ ಪ್ರಮುಖ ಮುದ್ರಣ ಮೂಲ ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=At the heart of island life since 1890 |publisher=[[Jersey Evening Post]] |url=http://www.jerseyeveningpost.com/index.html |accessdate=2006-10-07 |archive-date=2005-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051025100546/http://www.jerseyeveningpost.com/index.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯು ವಾರಕ್ಕೊಂದು ಜೆರೆಸಿಯಸ್ ಕಾಲಮ್ಮನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಪುರವಣಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ==== ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು ==== ಬದುಕಿನ ಶೈಲಿ ರೂಪಿಸುವ ''ಗ್ಯಾಲರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್'' <ref>{{Cite web |url=http://www.gallerymagazine.co.uk/ |title=ಗ್ಯಾಲರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ ಜರ್ಸಿ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527232743/http://www.gallerymagazine.co.uk/ |url-status=dead }}</ref>(ಮಾಸಿಕ),''ಜರ್ಸಿ ನೌ'' <ref>{{Cite web |url=http://www.jerseyeveningpost.com/pub2.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2010-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101209150336/http://www.jerseyeveningpost.com/pub2.html |url-status=dead }}</ref>(ಮೂರುತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ) ಮತ್ತು''ದಿ ಜರ್ಸಿ ಲೈಫ್'' <ref>{{Cite web |url=http://www.lifemagazines.biz/ |title=ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ಸ್- ಜರ್ಸಿ, ಹಾರ್ಪೆಂಡೆನ್,ಜರ್ಸಿ ಎಸ್ಟ್ರೆಲಾ ರಾ ಲೆಟ್, ಸೇಂಟ್ ಅಲ್ಬನ್ಸ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2014-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517162055/http://lifemagazines.biz/ |url-status=dead }}</ref> (ಮಾಸಿಕ)ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ''ಲೆಸ್ ನೌವೆಲ್ಲೆಸ್ ಕ್ರೊನಿಕ್ಸ್ ಡು ಡಾನ್ ಬಲ್ಲೆನೆ'' <ref>{{Cite web |url=http://www.societe-jersiaise.org/langsec/chroniques.html |title=ಲೆಸ್ ನೊವೆಲ್ಲೆಸ್ ಕ್ರೊನಿಕ್ಸ್ ಡು ಡೊನ್ ಬಲ್ಲೆಯನ್ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080321131137/http://www.societe-jersiaise.org/langsec/chroniques.html |url-status=dead }}</ref> ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ==== ಜರ್ಸಿ ಲೈವ್ ==== ಜರ್ಸಿ ಲೈವ್ ಒಂದು ಇಂಡೆಯ್/ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಹಬ್ಬ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ದಿ ರಾಯಲ್ ಜರ್ಸಿ ಶೊಗ್ರೌಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇದು ಟ್ರಿನಿಟಿಯ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತನ್ನ ಉತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ನಿಂದ ಹೊರಗಡೆಯ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.2006 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 27%ರಷ್ಟು ಜನರು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ==== ಚಲನಚಿತ್ರ ==== ಸುಮಾರು 1909ರಲ್ಲಿ ಟಿ.ಜೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ನ ರಾಯಲ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಿನೆಮಾ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅದು 1923ರಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಅವರ ಸಿನೆಮಾ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು.(ನಂತರ 1977 ರಲ್ಲಿ ಒಡೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು) ಮೊದಲ ಟಾಕಿಂಗ್ ಪಿಕ್ಚರ್''ದಿ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಅಲಿಬಿ'' ಯನ್ನು,1929ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ನ ಪಿಕ್ಚರ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ದಿ ಜರ್ಸಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು, ವೆಸ್ಟ್ ನ ಸಿನೆಮಾ ಕೇಫ್ ಬ್ಲೆವ್ ನಲ್ಲಿ 1947 ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬೃಹತ್ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಫೊರಮ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು 1935ರಲ್ಲಿ — ಜರ್ಮನ್ ಸ್ವಾಧೀನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ರ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ರೀತಿಒಡಿಯಾನ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು 1952 ರ ಜೂನ್ 2ರಂದು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.ಅದನ್ನೇ 21ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫೊರಮ್ ಸಿನೆಮಾ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮಾಲಿಕರು ಸಿನೆವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿನೆಮಾ ಗ್ರುಪ್ ನೊಡನೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200ರಲ್ಲಿ,10 ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಲೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಫೊರಮ್ 2008 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 1997{{Citation needed|date=February 2007}}ರಿಂದ,ಕೆವಿನ್ ಲೆವಿಸ್(ಈ ಹಿಂದೆ ಸಿನೆ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ನಿವ್ ಫೊರಮ್ ಆಗಿತ್ತು) ಇದು ಜರ್ಸಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಅಯೋಜಿಸಿ ಆಧುನಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಟ ತರಗತಿಯ 35 ಎಂಎಂ ಸಿನೆಮಾಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಈ 2006ರ ಉತ್ಸವವು ಸೇಂಟ್ ಸೇವಿಯರ್ ನ ಹೌವಾರ್ಡ್ ಡೇವಿಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟ್ 2006 ರ 12-18 ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ನಂತರ 2008ರಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ''ಬ್ರಾಂಚೇಜ್'' ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಏರ್ಪಾಡಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.branchagefestival.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110915034127/http://www.branchagefestival.com/ |url-status=dead }}</ref> ಆಗಷ್ಟ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಒಡಿಯೊನ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್ ಮಳಿಗೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು. === ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ === [[ಚಿತ್ರ:Jersey wonders.jpg|thumb|ಜರ್ಸಿ ವಂಡರ್ಸ್ ಎಂಬ ಈ ಮೆರ್ವೆಲ್ಸ್ ಕುರುಕಲು ತಿಂಡಿಗಳು ಹಲವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ತಿಂಡಿಗಳು,ನಾದಿದ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಇವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಿಂಡಿ ಜನಪ್ರಿಯ.ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪಾಕವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರಾವಿಣ್ಯತೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಅದರ ಬಳಕೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.]] ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ: ಮುಸೆಲ್ಗಳು (ಇವುಗಳನ್ನು''ಮೌಲೆಸ್'' (ಆಮೆಗಳು)ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.), ಒಯೆಸ್ಟೆರ್ಗಳು,(ಹಸಿರು ಮೀನು) ಲಿಬ್ಸ್ಟೆರ್ ಮತ್ತು ಏಡಿಗಳು — ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾರುವ ಏಡಿಗಳು — ಒರ್ಮರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಕೊಂಗರ್.ಇವೆಲ್ಲವು ಮೃದ್ವಂಗಿ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮೀನುಗಳ ತಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಜರ್ಸಿ [[ಹಾಲು]] ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದುದು, ಕೆನೆ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ''(ನೋಡಿ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಲು )'' ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧರಿತ ಘಟಕಗಳಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜರ್ಸಿಯ ಮಿಠಾಯಿ, ಇದನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಚಾಕಲೇಟ್ ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗಾಗಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿ ರಾಯಲ್ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ನೂತನ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ತಳಿಯಾಗಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪವು ಚಿಪ್ಸ್ (ಸಣ್ಣ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ)ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.(ಇಳಿಜಾರು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೊಲಗಳಿವೆ). ಇದನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ವ್ರೆಕ್ ಎಂಬ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇದು ರುಚಿಕರ ಆಹರವಾಗಿದೆ.ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೆಣ್ಣೆ ಜೊತೆ ಕರಿದು ಅಥವಾ ಬೆಣ್ಣೆ ಜೊತೆ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಥವಾ ತಾಜಾ ಬೆಣ್ಣೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸೇಬು]] ಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಇಳುವರಿಯಾಗಿದೆ. ''ಬೌರ್ಡೊಲೆಟ್ಸ್'' ಸೇಬುಗಳ ಕಣಜವೆನಿಸಿದೆ.ಇದನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಕಣಕ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.ಇದನ್ನು ಕಪ್ಪು ಬೆಣ್ಣೆ (''ಲೆ ನೆಯರ್ ಬೆರರ್'' ), ಅಂದರೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಸಾಸ್ ನಂತಹ ಇದು ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇಬು ಗಾಣ ವನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಂದರೆ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮರುಜೀವ ಕೊಟ್ಟು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೇಬಿನಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಯನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಡುಗೆಗಳೆಂದರೆ ಹೂಕೋಸ್ ರೊಟ್ಟಿ,ಜರ್ಸಿ ವಿಸ್ಮಯಗಳೆಂದರೆ (''ಲೆಸ್ ಮೆರೆವೆಲೆಸ್'' ), ಫ್ಲಿಟ್ಟೊಸ್ಸ್, ಬೀನ್ ಗಟ್ಟಿ ಸಾಗು(''ಲೆಸ್ ಪೋಅಸ್ ಆವು ಫೊಯೆ '' ),ನೆಟ್ಟೆಲ್ (''ಆರ್ಟೆಕ್ಕಿ'' ) ಸೂಪ್, ವ್ರೆಕ್ ಬನ್ ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿವೆ. === ಕ್ರೀಡೆ === {{main|Sport in Jersey}} ಜರ್ಸಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ದ್ವೀಪ ಕ್ರೀಡೆಗಳ,ಲ್ಲಿ ಪಾಳ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ ಅಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಾರದು.ಯಾವಾಗ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಹೋಮ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಅದು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೋಮ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ವಹಿಸಲಾರದು.ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ಭಂಧಗಳಿವೆ. ಜರ್ಸಿಯು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] (ICC)ನ ಅಂಗ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ದಿ ಜರ್ಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ ಇಂಟರ್-ಇನ್ಸುಲರ್ ಮ್ಯಾಚ್ ನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದವರೊಂದಿಗೆ ಆಡುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವು ವಲ್ಡ್ ಡಿವಿಜನ್ 4,ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದೆ.ಇದು [[ಟಾಂಜಾನಿಯ|ತಾಂಜೇನಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008,ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.ಇಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ವರ್ಲ್ಡ್ ಡಿವಿಜನ್ 5 ರಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರ್ನಸಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಡಿವಿಜನ್ 2 ರಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದೆ. ಯುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಡಿವಿಜನ್ 1 ರಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], ದಿ [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಗುರ್ನಸಿ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ಸರಿ ಸಾಟಿಯಾಗಿ ಆಡಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿ 6 ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಕುದರೆ ರೇಸ್,ಲೆಸ್ ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್ ರೇಸ್ಕೋರ್ಸ್ ಇದು ಪಾಳು ಬಿದ್ದ ಗ್ರೊಸ್ನೆಜ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ಹತ್ತಿರದ ಸೇಂಟ್.ಒವೆಯನ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ದಿ ಜರ್ಸಿ ಫೂಟ್ಬಾಲ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಫೂಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿ ಫೂಟ್ಬಾಲ್ ಕಾಂಬಿನೇಶನ್ ಉತ್ತಮ 9 ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದೇ 2006/07 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗಳು ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗಳಾದರು,ರಾಸ್ ಕಿಕ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿದ. ದಿ ಜರ್ಸಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫೂಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡ ವಾರ್ಷಿಕ ಮುರುಟ್ಟಿಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಒಳಾಂಗಣದ ಈಜುಕೊಳಗಳಿವೆ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಈಜು,ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಿತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿ ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಎಲೆಜೆಬೆತ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ನಿಂದ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ಹಾರ್ಬರ್ ವರೆಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ;ಇದು ಸುಮಾರು 50 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ದ್ವೀಪದ-ಸುತ್ತ ಈಜುವ ಸವಾಲು ಪ್ರಮುಖ ಈಜುಗಾರರ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ದಿ ರಾಯಲ್ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಯಕ್ಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಇದ್ದರೆ ಯುವ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳು ರಾಕ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಗಾಲ್ಫ್ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರು, ದಿ ಒಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ನು 7 ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.ಅದರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾರಿ ವರ್ಡೊನ್ 6 ಸಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆಟೆಡ್ ರೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಟೆಡ್ ಒಂದು ಬಾರಿ US ಒಪನ್ನನ್ನೂ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಹ್ಯಾರಿಯ ಸಹೋದರ ಟ್ಯೊಮ್ ವರ್ದೊನ್ ಕೂಡ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಇರದ ಒಂದು ಸ್ಕೇಟ್ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್ ಇದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == ಜರ್ಸಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ರಾಜ್ಯ ಶಾಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತದೆ;(ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿವೇಚನೆಗೆ ಬಿಟ್ಟ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.)ಅದಲ್ಲದೇ ಅದು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ತೃಪ್ತ ಸೌಲಭ್ಯದ ಶಾಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅರೆಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ಇಲ್ಲವೇ ದೂರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ದತಿಯಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ,ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅರೆಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರನೆಯ ರಚನೆ ಎನಿಸಿದೆ.ಇದು ಹಲವಾರು ಸಂಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಪನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ,ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪ್ಲಿ ಮೌತ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ಸೌತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎರಡು ವರ್ಷದ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಡಿಗ್ರಿ,ಹಣಕಾಸುಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು BSc ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಇವರೆಡೂ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪ್ಲಿಮೌತ್ ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿ ಬ್ಯುಸಿನೆ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯಾದರೂ ಅದು ಡಿಗ್ರೀ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕಿದೆ. ದಿ ಒಪನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಜರ್ಸಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.(ಆದರೆ ಅವರು UK ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶುಲ್ಕ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.) ಶಿಕ್ಷಣ,ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇಲಾಖೆಯು ಮೊದಲ ಪದವಿವರೆಗಿನ ದೂರಶಿಕ್ಷಣ ಕೋರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಪರಿಸರ == ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವದ ಮೇರೆಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪರಿಸರೀಯ ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ [http://www.gov.je/PlanningEnvironment/Environment/ReportsPubs/ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು(SSI): ಲೆಸ್ ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್ವ್, ಲೆಸ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕಚೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಸ್ ಮತ್ತು ಲಾ ಲ್ಯಾಂಡೆ ಡು ಒಯಿಎಸ್ಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮುದ್ರ ಏರಿಳಿತದ ಭಾಗವನ್ನು ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ರಾಮ್ಸರ್ ಸೈಟ್ (ಕ್ಷೇತ್ರ) ಎಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯು ಡುರೆಲ್ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನೆಲೆವಾಸವಾಗಿದೆ. (ಇದನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಜರ್ಸಿ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಾಹಲಯದ ಉದ್ಯಾನ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಲೇಖಕ,ನಿಸರ್ಗ ಪ್ರಿಯ,ಪ್ರಾಣಿರಕ್ಷಕ ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಡುರೆಲ್ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. === ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ === ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣ ಸಸ್ತನಿ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/PlanningEnvironment/Environment/Countryside/Research+and+Monitoring/Species+Based+Research+Projects/The+Jersey+Mammal+Survey.htm |title=ಸ್ಪಿಸಿಸ್ ಬೇಸ್ಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ಸ್- ದಿ ಜರ್ಸಿ ಮಮ್ಮಲ್ ಸರ್ವೆ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319015634/http://www.gov.je/PlanningEnvironment/Environment/Countryside/Research%2Band%2BMonitoring/Species%2BBased%2BResearch%2BProjects/The%2BJersey%2BMammal%2BSurvey.htm |url-status=dead }}</ref>: ಅಡವಿ ಇಲಿ (''ಅಪೊಡೆಮಸ್ ಸೆಲ್ವೆಟಿಕಸ್'' ), ಜರ್ಸಿಯ ದಂಶಕ (ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ) (''ಮಯೊಡೆಸ್ ಗ್ಲೆಯೊರಸ್ ಸೀಜರಿಯಸ್'' ),ಇದು ಕಡಿಮೆ ಬಿಳಿ ದಂತಗಳುಳ್ಳ -(''ಕ್ರೊಸಿಡುರಾ ಸೌವೆಲೆನ್ಸ್ '' ) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದ ಹಿಂಸಕ ಪ್ರಾಣಿ(''ಸೊರೆಕ್ಸ್ ಕೊರ್ನೊನಾಟಸ್ '' ). ಮೂರು ಸಸ್ತನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆವಾಸಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ: ಮೊಲ (ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಸಲಾಗಿದೆ.), ಕೆಂಪು ಅಳಿಲು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳು ಹಂದಿ (ಇವೆರಡನ್ನು 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ). ತುಪ್ಪಳುಳ್ಳ ಮುಂಗಸಿಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿ (''ಮಸ್ಟೆಲಾ ಎರ್ಮೆನಿಯಾ'' ) ಸುಮಾರು 1976 ಮತ್ತು 2000 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿಯಿಂದ ಅಳಿದು ಹೋಗಿದೆ. ಹಸಿರು ಹಲ್ಲಿ (ಲ್ಯಾಸೆರ್ಟಾ ಬಿಲ್ಲಿನೆಟು) ಇದು ಹಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪ್ರಾಣಿ ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.ಬ್ರಿಟ್ಶ್ ಐಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದೇ ಅದಕ್ಕೆ ನೆಲೆವಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/NR/rdonlyres/49FE3DB3-8518-4818-A513-A100793C929C/0/BiodiversityActionPlansII.pdf |title=ಜೈವಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407204542/http://www.gov.je/NR/rdonlyres/49FE3DB3-8518-4818-A513-A100793C929C/0/BiodiversityActionPlansII.pdf |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಬೂರ್ಜ್ವ ಜಾತಿಯ ಮರಗಳೆಂದರೆ(''ಅಲ್ನಸ್ ಗ್ಲುಟಿನೊಸಾ'' ),ಸಿಲ್ವರ್ ಬರ್ಚ್(''ಬೆಟುಲಾ ಪೆಂಡುಲಾ'' ), ಸ್ವೀಟ್ ಚೆಸ್ ನೆಟ್(''ಕ್ಯಾಸ್ಟಾನಿಯಾ ಸಟಿವಾ'' ),ಹಾಜೆಲ್(''ಕೊರಿಲಸ್ ಅವೆಲಾನಾ'' ),ಹಾಥ್ರೊನ್(''ಕ್ರಾಟೆಗಸ್ ಮೊನೊಗ್ಯಾನಾ'' ),ಬೀಚ್(''ಫಾಗಸ್ ಸಿಲ್ವೆಟಿಕಾ'' ),ಆಶ್(''ಫ್ರಾಕ್ಶ್ನಸ್ ಎಕ್ಸೆಲೆಸೊಯೊತರ್'' ),ಆಸ್ಪೆನ್(''ಪಾಪುಲಸ್ ಟ್ರೆಮುಲಾ'' ),ವೈಲ್ಡ್ ಚೆರಿ(''ಪ್ರುನುಸ್ ಅವಿಯಮ್'' )ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಥ್ರೊನ್(''ಪ್ರಿನುಸ್ ಸ್ಪೈನೊಸಾ'' ),ಹೊಲ್ಮ್ ಓಕ್(''ಕ್ವಿಕಸ್ ಐಲೆಕ್ಸ್'' ),ಓಕ್(''ಕ್ವೆರ್ಕಸ್ ರೊಬುರ್'' ),ಸಾಲ್ಲೊ(''ಸಾಲಿಕ್ಸ್ ಸಿನೆರಿಯಾ'' ),ಎಲ್ಡರ್(''ಸಾಂಬುಕಸ್ ನಿಗರಾ'' ), ಎಲ್ಮ್(''ಉಲ್ಮಸ್'' spp.), ಮತ್ತು ಮೆಡ್ಲರ್(''ಮೆಸ್ಪಿಲಸ್ ಜರ್ಮನಿಕಾ'' ). ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವೆಂದರೆ, ಕ್ಯೇಬೇ ಜಾ ಪಾಮ್(''ಕೊರ್ಡಿಲೈನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಸ್'' ) ಇದು ಕೋಸು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯ ಇಡೀ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>''ಟ್ರೀಸ್ ಇನ್ ಜರ್ಸಿ'', ದಿ ಜರ್ಸಿ ಅಸೊಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಮೆನ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರೀಸ್, ಜರ್ಸಿ1997, ISBN 0-9530979-0-0</ref> ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯವು <ref>{{Cite web |url=http://www.jersey.com/English/sightsandactivities/activities/fishing/AtoZFish/Pages/default.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124003331/http://jersey.com/english/sightsandactivities/activities/fishing/atozfish/pages/default.aspx |url-status=dead }}</ref> ಒರ್ಮರ್,ಕೊಂಗರ್,ಬಾಸ್,ಉಂಡುಲೇಟ್ ರೆ, ಗ್ರೆಯ್ ಮುಲೆಟ್,ಬಲ್ಲನ್ ವಾರ್ಸೆ ಮತ್ತುಗಾರ್ಫಿಶ್ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಸ್ತನಿಗಳೆಂದರೆ ಬಾಟಲ್ ನೋಸ್ಡ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/NR/rdonlyres/49F2D9D7-2E1A-4958-9446-F3ADC2672868/0/Keithspaper.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319021443/http://www.gov.je/NR/rdonlyres/49F2D9D7-2E1A-4958-9446-F3ADC2672868/0/Keithspaper.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತುಗ್ರೆಯ್ ಸೀಲ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/NR/rdonlyres/27F0C1B6-73B4-4B51-A743-7000AEEAC404/0/CZMTPMarineBiodiversityOct05.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319023500/http://www.gov.je/NR/rdonlyres/27F0C1B6-73B4-4B51-A743-7000AEEAC404/0/CZMTPMarineBiodiversityOct05.pdf |url-status=dead }}</ref> == ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳು == ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಜರ್ಸಿಯ <ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/PublicOrderJusticeRights/EmergencyServices/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319020149/http://www.gov.je/PublicOrderJusticeRights/EmergencyServices/ |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಪೊಲೀಸ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಪೊಲೀಸ್ ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದರೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಅಂಬ್ಯುಲನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/Health/hospital_services/specialities/ambulance/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080807164056/http://www.gov.je/Health/hospital_services/specialities/ambulance/ |url-status=dead }}</ref>,ಜರ್ಸಿ ಫೈಯರ್ ಅಂಡ್ ರೆಸ್ಕ್ಯು ಸರ್ವಿಸ್ <ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/HomeAffairs/Fire/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512030713/http://www.gov.je/HomeAffairs/Fire/ |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಜರ್ಸಿ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಕ ಪಡೆ<ref>http://www.jersey-harbours.com/Jersey%20Coastguard%20and%20Sea%20Rescue%20Centre.html</ref> ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ದಿ ಜರ್ಸಿ ಫೈಯರ್ ಅಂಡ್ ರೆಸ್ಕ್ಯು ಸರ್ವಿಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲೈಫ್ ಬೋಟ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಕರಾವಳಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಏರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸರ್ಚ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆವರಿಸಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ನ್ರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ <ref>http://www.ci-airsearch.com/</ref>. ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳವನ್ನು 1938ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.1901ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ಫೈಯರ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ನ್ನು ಅದು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಜೀವರಕ್ಷಕ ದೋಣಿ ಸೇವೆಯು ಸುಸಜ್ಜಿತಗೊಂಡಿದ್ದು,ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ಪಡೆದದ್ದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ,ಅದು ಕೈಗೂಡಿದ್ದು; 1830 ರಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ದಿ RNLI ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜೀವರಕ್ಷಕ ದೋಣಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 1884 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>http://www.rnli.org.uk/rnli_near_you/southwest/stations/StHelierJerseyCI/history</ref> ಗಡಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಮಿಗ್ರೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{main|Outline of Jersey}} {{columns |col1width=200px |col1 = * [[Bergerac (TV series)]] * [[Dodo Club]] * [[Jersey Airport]] * [[Jersey cattle]] * [[Jersey Live]] * [[Jersey Post]] * [[Jersey Telecom]] * [[Jersey Zoological Park]] |col2width=340px |col2 = * [[Living Legend (attraction)|Living Legend]] * [[Roman Catholicism in Jersey]] * [[Transport in Jersey]] * [[Victoria College, Jersey]] * [[Haut de la Garenne]] }} == ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} === ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ === * ''ಜರ್ಸಿ ಥ್ರೊ ದಿ ಸೆಂಚುರೀಸ್ '', ಲೆಸ್ಲಿ ಸೈನೆಲ್, ಜರ್ಸಿ 1984, ISBN 0-86120-003-9 == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == {{Refbegin|2}} * ಬಲ್ಲೆನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ, ಮಾರ್ಗುರೈಟ್ ಸ್ವಿಯೆಟ್ ಅಂಡ್ ಜೊನ್ ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್(1998) ISBN 1-86077-065-7 * ಎ ಬಯಾಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ, ಜಿ.ಆರ್. ಬಲ್ಲೆನೆ ;ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ * ದಿ ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿ ಆಫ್ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಸಂ. 2: ದಿ ಬೈಲಿವಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಬೈಜಾಕ್ವೆಟಾ ಹಾವ್ಕ್ಸ್ (1939) * ದಿ ಪ್ರಿಹಿಸ್ಟಾರಿಕಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಯುರೊಪ್ ಟು ದಿ ಮೈಸಿಇಯನ್ ಏಜ್, 1940, C. F. C. ಹವ್ಕೆಸ್ * ಜರ್ಸಿ ಇನ್ ಪ್ರಿಹಿಸ್ಟ್ರಿ, ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟನ್, 1987 * ದಿ ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಫ್ ದಿ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಹೀದರ್ ಸೆಬೈರ್, 2005. * ಡೊಲ್ಮೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ: ಎ ಗೈಡ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಹಿಬ್ಸ್ (1988). * ಎ ಗೈಡ್ ಟು ಡೊಲ್ಮೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ, ಪೀಟರ್ ಹಂಟ್, ಸೊಸೈಟೀ ಜೆರ್ಸ್ಸೆಸ್, 1998. * ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು : ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ನಿಯೊಲಿಥಿಕ್ ಬ್ರಿಟನ್ನೀ, ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟನ್, 1993 * ಹೊಗ್ಯು ಬೆಯಿ, ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟನ್, ವಾರ್ ವಿಕ್ ರೊಡ್ ವೆಲ್, ಒಲಗಾ ಫಿಂಚ್, 1999 * ದಿ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಆನ್ ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಗೈಡ್, ಡೇವಿಡ್ ಜಾನ್ಸ್ಟನ್, 1981 * ದಿ ಆರ್ಕ್ಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಪೀತರ್ ಜಾನ್ಸ್ಟನ್, 1986 ;ಪಶು ವನ್ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ಜರ್ಸಿ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಅಂಡ್ ಹಾರ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೊಸೈಟಿ1833-1933. ಕಂಪೈಲ್ಡ್ ಫ್ರಾಮ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ಬೈ ಎಚ್.ಜಿ. ಶೆಪರ್ಡ್, ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಎರಿಕ್ ಜೆ. ಬಾಸ್ಟನ್. ಜರ್ಸಿ ಕ್ಯಾಟಲ್, 1954 ;ಧರ್ಮ * ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅಂಡರ್ ಟುಡೊರ್ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್, ಎ.ಜೆ. ಈಗಲ್ ಸ್ಟನ್ಮ್ * ರಿಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಗುರ್ನಸಿ, ಡಿ.ಎಂ. ಒಗೆಯರ್ * ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಶ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪ್ರೆಸ್ ಬೈಟ್ರೇನಿಸಮ್ ಇನ್ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್: ದಿ ಕೌಟೆನ್ಸಿಸ್ ಕನೆಕ್ಷನ್, ಸಿ.ಎಸ್.ಎಲ್. ಡೇವಿಸ್ * ಧರ್ಮ, ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಂಡ್ ಜಿ.ಆರ್ ಬಲ್ಲೆನೆ: ದಿ ರಿಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಇನ್ ಜರ್ಸಿ, ಬೈ ಜೆ. ಸ್ಟೇಂಟ್ ಜಾನ್ ನಿಕೊಲ್ಲೆ, ದಿ ಪೈಲೆಟ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ * ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ದಿ ಪ್ರೊಸೆಸ್ ಆಫ್ ಚೇಂಜ್ ಒವರ್ ಟು ಸೆಂಚುರೀಸ್, ಜೆ. ಸ್ಟೇಂಟ್ ಜಾನ್ ನಿಕೊಲ್ಲೆ * ದಿ ಕ್ರೊನಿಕ್ವ್ಸ್ ಡೆ ಜರ್ಸಿ ಇನ್ ದಿ ಲೈಟ್ ಆಫ್ ಕಂಟೆಂಪೊರರಿ ಡಾಕುಮೆಂಟ್ಸ್, BSJ, AJ ಇಗೆಲೆಸ್ಟನ್ * ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಮಾಬೊನ್ ಮತ್ತು, BSJ, ಜೊನ್ ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು {{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Jersey}} * [http://www.guernsey-society.org.uk/donkipedia/index.php5?title=Jerripedia ಜೆರ್ರಿಪಿಡಿಯಾ, ದಿ ವಿಕಿ ಡಿವೋಟೆಡ್ ಟು ಜರ್ಸಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಂಡ್ ಗೆನೊಲಾಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100827104310/http://www.guernsey-society.org.uk/donkipedia/index.php5?title=Jerripedia |date=2010-08-27 }} * [http://www.gov.je/ ಜರ್ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳು] * [http://www.jersey.com/ ಜರ್ಸಿ ಟೂರಿಸಮ್ (ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ)] * [http://www.bbc.co.uk/jersey BBC ಜರ್ಸಿ] * [http://jersey.isle-news.com/ ಐಸ್ಲೆ ನಿವ್ಸ್ ಜರ್ಸಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131204231727/http://jersey.isle-news.com/ |date=2013-12-04 }} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html Jersey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226073715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html |date=2018-12-26 }} in ''The World Factbook'' * [http://jersey.typepad.com/ ಜರ್ಸಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111113092323/http://jersey.typepad.com/ |date=2011-11-13 }} * [http://www.aboutjersey.net/ ಜರ್ಸಿ ಇಂಡೆಪೆಂಡೆಂಟ್ ವಿಜಿಟರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081101155103/http://www.aboutjersey.net/ |date=2008-11-01 }} * [http://www.ifcfeed.com/jersey ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100927230822/http://www.ifcfeed.com/jersey/ |date=2010-09-27 }} - ಲೋಕಲ್ ಬಿಸ್ಜಿನೆಸ್ ನಿವ್ಸ್ * [http://www.jerseylaw.je/ ಜರ್ಸಿ ಲೀಗಲ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಬೋರ್ಡ್ (JLIB)] * [http://www.societe-jersiaise.org/geraint/jerriais/paraisse.html ಲೆಸ್ ಪಾರಾಸೆಸ್ ಡಿ ಜೀರೆ ಎನ್ ಜೆರ್ರೈಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080415024835/http://www.societe-jersiaise.org/geraint/jerriais/paraisse.html |date=2008-04-15 }} ''(ಮ್ಯಾಪ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಷಿಸ್, ಕೋಟ್-ಆಫ್-ಆರ್ಮಸ್, ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ )'' * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?formtype=address&amp;searchtype=address&amp;country=GB&amp;addtohistory=&amp;address=&amp;city=jersey&amp;zipcode= ಮ್ಯಾಪ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ] * [http://www.societe-jersiaise.org/ ಸೊಸೈಟೆ ಜೆರ್ಸೈಸೆ ] * [http://www.thisisjersey.com/ ದಿಸ್ ಈಸ್ ಜರ್ಸಿ (ಲೊಕಲ್ ಪೊರ್ಟಲ್ )] * [http://www.aboutjersey.co.uk/ ಅಬೌಟ್ ಜರ್ಸಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100127141714/http://www.aboutjersey.co.uk/ |date=2010-01-27 }} ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ * [http://www.vrchannelislands.com/jersey-virtual-tour/jersey-map.html ವರ್ಚ್ಯುವಲ್ ಟೂರ್ ಆಫ್ ದಿ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081028201227/http://www.vrchannelislands.com/jersey-virtual-tour/jersey-map.html |date=2008-10-28 }} * [http://www.funkypuffin.com/weather/timelapse/ ಜರ್ಸಿ ವೆದರ್ ಟೈಮ್ ಲ್ಯಾಪ್ಸ್ ವಿಡಿಯೊಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612212234/http://www.funkypuffin.com/weather/timelapse |date=2010-06-12 }} * {{wikivoyage|Jersey}} {{Template group |title = Articles Related to Jersey |list = {{Template group |title=[[ಚಿತ್ರ:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale |list = '''Lat. <small>and</small> Long. {{coord|49|11|24|N|2|6|36|W|display=inline}} <span style="color:darkblue;">(Saint Helier)</span>''' {{Channel Islands}} {{British Isles}} }} {{Template group |title = International membership |list = {{British dependencies}} {{Non-sovereign territories of Europe|state=collapsed|spell=ise/xion}} }} {{English official language clickable map}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಸಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] o0glgtr3ftss1szn709zm2soy1vs9ph 0 26872 1383376 1378229 2026-08-18T17:34:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383376 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜ್ | image = Julian Assange (Norway, March 2010).jpg | image_size = 230px<!--needs 230 otherwise photo is narrowed and distorted --> | caption =೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಂಜ್ | birth_date = {{Birth date and age|1971|7|3|df=yes}}<ref>{{cite web | url = http://www.magnetictimes.com.au/article-3554.html | date = 7 August 2010 | title = Julian Assange's mother recalls Magnetic | publisher = Magnetic Times | location = Australia | access-date = 29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-date = 30 ನವೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101130071416/http://www.magnetictimes.com.au/article-3554.html | url-status = dead }}</ref><ref name="khatchadourian" /><ref>{{Cite document | url = http://www.interpol.int/public/data/wanted/notices/data/2010/86/2010_52486.asp | archiveurl = https://www.webcitation.org/5unSsyDzh?url=http://www.interpol.int/public/data/wanted/notices/data/2010/86/2010_52486.asp | archivedate = 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | title = ASSANGE, Julian Paul | date = 30 November 2010 | publisher = Interpol | postscript =. | access-date = 29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | url-status = live }}</ref> | birth_place = [[Townsville, Queensland]], Australia | alma_mater = [[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | occupation = [[ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್]]ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ | awards = [[Index on Censorship#Freedom of Expression Awards|Economist Freedom of Expression Award]] (2008)<br />[[Amnesty International UK Media Awards|Amnesty International UK Media Award]] (2009)<br />[[Sam Adams Award]] (2010) | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ | other_names = | known_for = [[ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್]] | residence = | religion = | spouse = | domestic_partner = | parents = | children = Son | criminal charge = | criminal penalty = | criminal status = }} '''ಜೂಲಿಯನ್ ಪಾಲ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ''' ({{IPAc-en|icon|ə|ˈ|s|ɑː|n|ʒ}} {{respell|ə-<small>SAHNZH</small>}}; ಜನನ 1971 ರ ಜುಲೈ 3) ಯು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪತ್ರಕರ್ತ,<ref name="tcij" /><ref name="amnestyint">{{cite web | url = http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227 | title = Amnesty announces Media Awards 2009 winners | publisher = [[Amnesty International]] | date = 2 June 2009 | accessdate = 3 December 2010 | archiveurl = https://archive.is/20120530055214/http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227 | archivedate = 30 ಮೇ 2012 | url-status = live }}</ref><ref name="massie">{{cite web | author = Alex Massie | url = http://www.spectator.co.uk/alexmassie/6437594/yes-julian-assange-is-a-journalist.thtml | title = Yes, Julian Assange Is A Journalist | publisher = The Spectator | date = 2 November 2010 | accessdate = 3 December 2010 | archive-date = 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101209084558/http://www.spectator.co.uk/alexmassie/6437594/yes-julian-assange-is-a-journalist.thtml | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರಕಾಶಕ,<ref name="Forbes" /><ref name="harrell" /> ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಸುದ್ದಿ ಸೋರಿಕೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಆದ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಕರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref name="timesonline" /> ಇವರು ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸೆನ್ಸಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತನಿಖಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ಅವರು 2006 ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು [[ಕೀನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುರಹಿತ ಸಾವುಗಳು, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಿಷಪೂರಿತ ತ್ಯಾಜ್ಯಪದಾರ್ಥಗಳ ರಾಶಿ ಹಾಕುವಿಕೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚರ್ಚ್ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಗ್ವಾಂಟನಾಮೋ ಬೇ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ಮತ್ತು ಕೌಪ್‌ಥಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯಸ್ ಬೇರ್ನಂತಹ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="autogenerated1">{{cite web | url = http://www.smh.com.au/opinion/politics/leaks-pour-forth-from-the-wiki-well-of-information-20100408-ruxn.html | title = WikiLeak And Apache Attack In Iraq&nbsp;— Julian Assange | publisher = [[The Sydney Morning Herald]] | date = 9 April 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref> 2010 ರಲ್ಲಿ, ಇವರು ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕುರಿತ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 28 ರಂದು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಐದು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಭಾಗಿಗಳು ರಹಸ್ಯ ಯುಎಸ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = https://www.theguardian.com/world/blog/2010/dec/03/wikileaks-julian-assange-online | title = WikiLeaks cables: Live Q&A with Julian Assange | publisher = The Guardian | date = 3 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯು "ದುಡುಕಿನ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುವ" ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಶ್ವೇತ ಭವನ|ವೈಟ್ ಹೌಸ್]] ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.haaretz.com/news/international/russia-official-wikileaks-founder-should-get-nobel-prize-1.329555 | title = Russia official: WikiLeaks founder should get Nobel Prize | publisher = Haaretz | date = 8 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101210162810/http://www.haaretz.com/news/international/russia-official-wikileaks-founder-should-get-nobel-prize-1.329555|archivedate=10 December 2010}}</ref> ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮಕರಣಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೀನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನು ರಹಿತ ಸಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 2009 ರ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ''ಟೈಮ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯ 2010 ರ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾಗಿ ಓದುಗರ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="RC2010POTY" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೈಂಗಿಕ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಸ್ವೀಡನ್]]ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ [[ಲಂಡನ್]]ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="bbc1207">{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/news/uk-11937110 | title = Wikileaks founder Julian Assange arrested in London | publisher = BBC | date = 7 December 2010 | accessdate = 7 December 2010}}</ref> ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನನ್ನು ಪಡೆದು ಗೃಹ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದು ಹಸ್ತಾಂತರದ ಕುರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-12014199 |title=Wikileaks founder Julian Assange freed on bail |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2010-12-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-12023933 |title=Julian Assange's bail host had 'no hesitation' |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2010-12-19}}</ref> ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳು ರಾಜಕೀಯ ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/am/content/2010/s3095541.htm |title=Assange free on bail|publisher=Abc.net.au |date= 2010-12-17 |accessdate=2010-12-19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20026102-503543.html|title=Sex Crime Allegations Against Assange Detailed|publisher=CBS News|date=2010-12-14|accessdate=2010-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101221073952/http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20026102-503543.html|archivedate=21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|url-status=dead}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಜಾಮೀನಿನ ವಿಚಾರಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಲಾಪಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೇರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-12038088|title=Lord Chief Justice allows Twitter in court|date=2010-12-20|accessdate=2010-12-20|work=BBC News Online}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Julian Assange in 2008.jpg|thumb]] ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ಕ್ವಿನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಟೌನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಅವಧಿಯನ್ನು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.couriermail.com.au/news/queensland/wikileaks-founder-julian-assange-a-born-and-bred-queenslander/story-e6freoof-1225898281283 | title = Courier Mail newspaper: Wikileaks founder Julian Assange a born and bred Queenslander | publisher = Couriermail.com.au | date = 29 July 2010 | accessdate = 4 December 2010 | archive-date = 18 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120418180126/http://www.couriermail.com.au/news/queensland/wikileaks-founder-julian-assange-a-born-and-bred-queenslander/story-e6freoof-1225898281283 | url-status = dead }}</ref> ಇವರು ಒಂದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಿದ್ದಾಗ, ಇವರ ತಾಯಿಯವರಾದ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಅವರು ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬ್ರೆಟ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇವರಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="khatchadourian" /><ref name="7news/CNN">{{cite news | title =The secret life of Julian Assange |url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/12/09/assange.profile/ |publisher=CNN| date =2 December 2010 |accessdate=2 December 2010}}</ref> ಬ್ರೆಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ವಿಹಾರ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಮಲತಾಯಿಯವರು ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯನ್ ಅವರ ಮೊದಲ "ನೈಜ ತಂದೆ"ಯವರು, ಜೂಲಿಯನ್ ಅವರನ್ನು "ಅತೀ ಚತುರ ಮಗು" ಜೊತೆಗೆ "ಸರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮತಿಯ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳವನೆಂದು" ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಅವನು ಯಾವಾಗಲು ದುರ್ಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು.... ಇತರ ಜನರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಾರಿ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು" ಎಂದು ಸಹ ಅವರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="7news/CNN" /> 1979 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಾಯಿಯವರು ಮರು ಮದುವೆಯಾದರು; ಅವರ ಹೊಸ ಪತಿಯು ಸಂಗೀತಕಾರರಾಗಿದ್ದು, ಆನಿ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್-ಬೈರ್ನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರು. ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಓರ್ವ ಮಗನಿದ್ದನು, ಆದರೆ ದಂಪತಿಗಳು 1982 ರಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಮಲ-ಸಹೋದರನ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿದರು. ನಂತರ ಇವರ ತಾಯಿಯವರು ಎರಡೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನೆ ಪಾಠವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="khatchadourian" /> === ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ === 1987 ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಬಳಿಕ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು "ಮೆಂಡಾಕ್ಸ್" (ಹೊರೇಸ್ ಪದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ: "ಸ್ಪ್ಲೆಂಡೈಡ್ ಮೆಂಡಾಕ್ಸ್ ", ಅಥವಾ "ಔದಾರ್ಯವಾಗಿ ಸುಳ್ಳಿನ ") ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="khatchadourian" /> ಅವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಸಮೂಹವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಬ್‌ವರ್ಸೀವ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬರೆದರು: "ನೀವು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಬೇಡಿ (ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಶ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಡು); ಆ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಡಿ (ನಿಮ್ಮ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡುವ ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ); ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ".<ref name="khatchadourian" /> ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಫೆಡರಲ್ ಪೊಲೀಸ್ನವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ನಲ್ಲಿನ ಮನೆಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="theaustralian" /> ಇವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕೆನಡಾದ ಟೆಲಿಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ನಾರ್ಟೆಲ್,<ref name="khatchadourian" /> ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳನ್ನು ಮೋಡೆಮ್ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="aolnews" /> 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ನ 24 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿದರು ಮತ್ತು ಇವರಿಗೆ AU$2100 ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿ ಇವರ ಉತ್ತಮ ನಡತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಡ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="khatchadourian" /><ref name="smh1" /> ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ ಅವರು "ಈ ವಿವಿಧ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಅನ್ವೇಷಣ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳು ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="khatchadourian" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆನಂತರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ "ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೆ [ಹ್ಯಾಕರ್ ಆಗಿ], ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಾತಿಗಳಿವೆ, ಆ ಬಗ್ಗೆ ಜನರು ತುಂಬಾ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅಂಟಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು 20 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಲೇಖನಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಅತೀ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೇನು ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲ, ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಇದೀಗ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್ ಆಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿವೆ."<ref name="Forbes" /> === ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆ ಹಕ್ಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆಯೊಡನೆ ಜೀವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಡ್ಯಾನಿಯೆಲ್ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web| author = Nick Johns-Wickberg | url = http://www.crikey.com.au/2010/09/17/daniel-assange-i-never-thought-wikileaks-would-succeed/ | title = Daniel Assange: I never thought WikiLeaks would succeed | publisher = Crikey | date = | accessdate = 8 December 2010 }}</ref> ಅವರು ಬೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿದರು, ಮತ್ತು 1999 ರವರೆಗೆ ಪೋಷಣೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref name="khatchadourian" /><ref name="newyorker">{{cite web | url = http://www.dailymail.co.uk/news/article-1297917/Is-Wikileaks-boss-Julian-Assange-force-good-chaos.html | title = Paranoid, anarchic... is WikiLeaks boss a force for good or chaos? | date = 27 July 2010 | accessdate = 27 October 2010 | publisher = [[Daily Mail]] | first = Edward Heathcoat | last = Amory}}</ref> ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿಯವರು ಪೇರೆಂಟ್ ಎನ್‌ಕ್ವೈರಿ ಇನ್‌ಟೂ ಚೈಲ್ಡ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ "ಕೇಂದ್ರೀಯ ದತ್ತಾಂಶಕೇಂದ್ರ" ವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="newyorker" /> == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು == 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಸಬರ್ಬಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಸೆಸ್ ನೆಟ್‌ವೆರ್ಕ್ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು|ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವಾ ನೀಡುಗರ]] ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="Forbes" /><ref>{{cite web | url = http://suburbia.org.au | title = Suburbia Public Access Network | publisher = Suburbia.org.au | date = | accessdate = 4 December 2010}}</ref> 1994 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ನ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪರ್ ಆಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref name="smh1" /> 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಮೊದಲ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್]] ಪೋರ್ಟ್ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಬರೆದರು.<ref name="seclists" /><ref name="strobe" /> ಅವರು 1996 ರಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗ್ರೇಎಸ್‌ಕ್ಯೂಎಲ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಲವು ಪ್ಯಾಚಸ್ಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು.<ref name="pgsql" /><ref>{{cite web |url=http://git.postgresql.org/gitweb?p=postgresql.git;a=search;h=HEAD;s=Julian+Assange;st=author |title=PostgreSQL commits |publisher=Git.postgresql.org |date= |accessdate=16 December 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅವರು ''[[Underground: Tales of Hacking, Madness and Obsession on the Electronic Frontier]]'' (1997) ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಎಂದು ಹೊಗಳುವುದಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಬ್‌ವರ್ಸೀಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇವರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.wired.co.uk/magazine/archive/2009/10/start/exposed-wikileaks-secrets?page=all|title=Exposed: Wikileaks' secrets|author=Annabel Symington|publisher=Wired Magazine|date=1 September 2009|accessdate=7 December 2010|archive-date=14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914225127/http://www.wired.co.uk/magazine/archive/2009/10/start/exposed-wikileaks-secrets?page=all|url-status=dead}}</ref><ref name="suelette" /> 1997 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು, ಇವರು ರಬ್ಬರ್‌ಹೌಸ್ ಡಿನೈಯೇಬಲ್ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್, [[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲೈನಕ್ಸ್]] ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದಂತಹ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಹ-ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ರಬ್ಬರ್-ಹೌಸ್ ಕ್ರಿಪ್ಟೋನಾಲಿಸಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ನಿರಾಕರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು;<ref name="singel" /> ಅವರು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು."<ref name="rubberhose" /> ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಅಥವಾ ಸಹ-ರಚಿಸಿದ ಇತರ ಮುಕ್ತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಯೂಸ್‌ನೆಟ್ ಕ್ಯಾಶಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎನ್ಎನ್‌ಟಿಪಿಕ್ಯಾಷ್ <ref name="nntpcache" /> ಮತ್ತು [[ಅಂತರಜಾಲ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರ|ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ ಹುಡುಕಾಟ ಇಂಜಿನ್]]ಗಾಗಿ ಕಮಾಂಡ್-ಲೈನ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಆದ ಸರ್ಫ್ರಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1999 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು leaks.org ಎಂಬ ಡೊಮೇನ್ ಅನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದರು; "ಆದರೆ", ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ, "ಆಗ ಅದರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ."<ref name="theage1" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="pdf" /> 2003 ರಿಂದ 2006 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಿತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಹ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref name="pdf" /> ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಣಿತ ಕೋರ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಉತ್ತೀರ್ಣ ದರ್ಜೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="khatchadourian" /><ref>{{cite news | first=John | last=Rosenthal | coauthors= | title=Mythbusted: Professor says WikiLeaks founder was ‘no star’ mathematician' | date=12 December 2010 | publisher= | url =http://dailycaller.com/2010/12/12/mythbusted-professor-says-wikileaks-founder-was-no-star-mathematician/ | work =[[The Daily Caller]] | pages = | accessdate = 12 December 2010 | language = }}</ref> ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಬ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ, 2005 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ವಿವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="khatchadourian" /><ref name="cream" /> == ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್. == {{Main|WikiLeaks}} 2006 ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="khatchadourian" /><ref name="smh2" /> ಆ ವರ್ಷ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಡಿದು ಎರಡು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದರು: "ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿಧಾನದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಾವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಕಲಿಯದಿದ್ದರೆ, ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ. ನಮಗಿಂತ ಮೊದಲು ಆದು ಹೋದವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ನಾವು ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಮಾಡಲಾಗದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹುರಿದುಂಬಿಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಬೇಕು."<ref name="Whelan">{{cite web | url = http://www.dailymail.co.uk/news/article-1299311/FBI-question-WikiLeaks-mother-Welsh-home-Agent-interrogate-distressed-woman-search-sons-bedroom.html|title = FBI question WikiLeaks mother at Welsh home: Agents interrogate 'distressed' woman, then search her son's bedroom | author = Andy Whelan and Sharon Churcher | date = 1 August 2010 | accessdate = 1 December 2010}}</ref><ref>{{cite web | url = http://iq.org/conspiracies.pdf | title = State and Terrorist Conspiracies | first = Julian | last = Assange | date = 10 November 2006 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 29 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070829163014/http://iq.org/conspiracies.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://iq.org/conspiracies.pdf | title = Conspiracy as Governance | first = Julian | last = Assange | date = 3 December 2006 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 29 ಜನವರಿ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070129125831/http://iq.org/conspiracies.pdf | url-status = bot: unknown }}</ref> ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾ," ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ರಹಸ್ಯಶೀಲ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯವಾದಷ್ಟು, ಹೆಚ್ಚು ಸೋರಿಕೆಗಳು ಅದ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.... ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ಅವರ ಸ್ವಭಾವವು ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲುಗೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ ಸೋರಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮುಕ್ತ ಪ್ರಕಾರದ ಆಡಳಿತದದೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ."<ref name="Whelan" /><ref>{{cite web | url = http://iq.org | title = The non linear effects of leaks on unjust systems of governance | date = 31 December 2006 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071020051936/http://iq.org/ | archivedate = 2 October 2007}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಒಂಬತ್ತು-ಸದಸ್ಯರ ಸಲಹಾಕಾರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ <ref name="advisory" /> ಮತ್ತು ಅದರ ಪರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅವರನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ "ನಿರ್ದೇಶಕರು"<ref name="mcgreal" /> ಅಥವಾ "ಸ್ಥಾಪಕ"<ref name="theaustralian" /> ರೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರೆ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ "ನಾನು ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಾಪಕನೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ";<ref name="leakonomy" /> ಅವರನ್ನು ಸ್ವತಃ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರೆಂದು ಅವರು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸೈಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="motherjones" /> ಸೈಟ್‌ಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇತರರಂತೆ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ವೇತನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="leakonomy" /><ref>[http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board#Julian_Assange.2C_investigative_journalist.2C_programmer_and_activist ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್:ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ – ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ, ತನಿಖಾ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100912101437/http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board#Julian_Assange.2C_investigative_journalist.2C_programmer_and_activist |date=12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 }} (ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ)</ref><ref>[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006496,00.html ಹರ್ರೆಲ್, ಎಬೆನ್, (26 ಜುಲೈ 2010) ''2-ಮಿನಿ. ಬಯೋ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ'' 26 ಜುಲೈ 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825145220/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006496,00.html |date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 }} ''ಟೈಮ್''.</ref><ref>[http://www.democracynow.org/2010/6/17/wikileaks_whistleblowers ಇರಾಕ್ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೋದ ಶಂಕಿತ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಕನಿಗೆ ಹುಡುಕಾಟ ವದಂತಿ] – ''ಡೆಮೋಕ್ರಸಿ ನೌ!'' ನಿಂದ ವೀಡಿಯೋ ವರದಿ</ref><ref>{{cite web | author = Adheesha Sarkar | url = http://www.telegraphindia.com/1100810/jsp/opinion/story_12789816.jsp | title = The People'S Spy | publisher = Telegraphindia.com | date = 10 August 2010 | accessdate = 22 August 2010}}</ref> ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸುದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆಯೆಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ನಾವು ಎಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗವು ಅದು ಅಲ್ಲ- ಬದಲಿಗೆ, ನೀವು ಉಳಿದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಚಂಡವಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ವಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಪ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಐದು ಜನರ ತಂಡವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು? ಅದು ನಾಚಿಕೆಗೇಡು."<ref name="smh2" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ "ಪಾರದರ್ಶಕ" ಮತ್ತು "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ" ತೊಡಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ "ನೀವು ಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಲ್ಲದೇ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಾನದಂಡವಾಗಿರಬೇಕು."<ref name="journalism_2010" /><ref>{{cite web | url = http://www.csmonitor.com/USA/Military/2010/0726/Julian-Assange-the-hacker-who-created-WikiLeaks | title = Julian Assange: the hacker who created WikiLeaks | publisher = Csmonitor.com | date = | accessdate = 22 August 2010}}</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು " ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಕೀರ್ತಿಯ ಮಾಜಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್" ಎಂಬುದಾಗಿ ''ಕೌಂಟರ್‌ಪಂಚ್'' ಕರೆಯಿತು."<ref name="wankworm">ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: [http://www.counterpunch.org/assange11252006.html ದಿ ಆಂಟಿ-ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವ್ಯಾಂಕ್ ವರ್ಮ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080419071903/http://www.counterpunch.org/assange11252006.html |date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 }}[http://www.counterpunch.org/assange11252006.html ದಿ ಕ್ಯೂರಿಯಸ್ ಓರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಹ್ಯಾಕ್ಟಿವಿಸಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080419071903/http://www.counterpunch.org/assange11252006.html |date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 }} ಕೌಂಟರ್‌ಪಂಚ್, 25 ನವೆಂಬರ್/ 26 2006</ref> ''ದಿ ಏಜ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಇವರನ್ನು "ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುತಂತ್ರದ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಮತ್ತು "ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಿತು."<ref name="theage1" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ತಿರಸ್ಕೃತರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು"<ref name="theage1" /> ಹದಿಹರೆಯದವನಾಗಿ ಅವರು " ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅತೀ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನೀತಿವಂತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್" ಆಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ''ಪರ್ಸನರಲ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಫಾರಮ್'' ಹೇಳಿತು."<ref name="pdf" /> ಅವರನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ-ಕಲಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ <ref name="smh1" /> ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.theguardian.com/media/2010/aug/01/julian-assange-wikileaks-afghanistan ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸಾಂಜೆ, ಮೋಂಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಏಜ್ ಹೂ ಥ್ರೈವ್ಸ್ ಆನ್ ಇಂಟೆಲೆಕ್ಚುಯಲ್ ಬ್ಯಾಟಲ್] 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2010</ref> ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ವಿಷಯವಸ್ತು, ಆಫ್ರಿಕಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ಹಾಕುವುದರ ಕುರಿತ ವರದಿ, ಸೈಂಟೋಲಜಿ ಚರ್ಚ‌್‌ನ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಗ್ವಾಂಟನಾಮೋ ಬೇ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, 2007 ನೇ ಜುಲೈ 12ರ ಬಾಗ್ಧಾದ್ ಮೇಲಿನ ವಾಯುದಾಳಿಯ ವೀಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಕೌಂಪ್ತಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯಸ್ ಬೇರ್ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="autogenerated1" /> ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ 2010 ರ ಓಸ್ಲೋ ಫ್ರೀಡಂ ಫೋರಮ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು:<ref>{{cite web | last = Lysglimt | first = Hans | authorlink = Hans Lysglimt | title = Transcript of interview with Julian Assange (2010-4-26) | work = Oslo Freedom Forum | publisher = Farmann Magazine | date = 9 December 2010 | url = http://www.farmann.no/?p=1627 | accessdate = 14 December 2010 | archive-date = 27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827101252/http://www.farmann.no/?p=1627 | url-status = dead }}</ref> <blockquote> ಕೇವಲ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯೇ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸಂದೇಶವನ್ನು ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡದಿರುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂದೇಶವೆಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಇದು ಅದನ್ನು ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಅದು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡದಿರುವ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೂ ಆಗಿದೆ. ನಾವು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮೀರಿದ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ, ಇದು ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡವಲ್ಲ, ಇದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ವಿಶ್ವದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದು, ಜನರನ್ನು ಹೇಗೆ ನಾಗರೀಕತೆಯಲ್ಲಿ ತರುವುದು. ಜನರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿವೆಯೇ. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೊದಲು, ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನೀವು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.... ಆದ್ದರಿಂದ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸು, ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸ್ವತಃ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾವು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ದೀವಾಳಿಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಲು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಮೂಲ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂಲ ವಸ್ತುವು ಬೇಕಿದೆ. </blockquote> === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಜರಿಗಳು === [[File:Julian Assange 20091117 Copenhagen 1 cropped to shoulders.jpg|thumb|ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಲ್ಲಿ, 2009]] ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅದರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮುಖವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ ಡೇಸ್ 09, ಯುಸಿ ಬರ್ಕಲೀ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪದವಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತನಿಖಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿನ 2010 ಲೋಗನ್ ಸಿಂಪೋಸಿಯಮ್,<ref name="fora.tv" /> ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಕರ್ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 25 ಮತ್ತು 26 ನೇಯ ಚಾವೋಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="events.ccc.de" /> 2010 ರ ವರ್ಷದ ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಬಾಗ್ದಾದ್ ವಾಯುದಾಳಿಯ ವೀಡಿಯೋದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಅಲ್ ಜಜೀರಾ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಎಮ್ಎಸ್ಎನ್‌ಬಿಸಿ, ಡಮೋಕ್ರಸಿ ನೌ!, ಆರ್‌ಟಿ, ಮತ್ತು ''ದಿ ಕೋಲ್ಬರ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 3 ರಂದು ಅವರುಡೇನಿಯಲ್ ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಸಲನ್ ಡೆಮೋಕ್ರಸಿ ಫಾರಂ ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫೆರನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="personal" /><ref name="cjr" /> ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಎಮ್ಎಸ್‌ಎನ್‌ಬಿಸಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ "ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರಲು ಅವರು [ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ಬಳಸಿದ ವಿವರಣೆಯು ಏನೆಂದರೆ "ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಅವರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಲ್ಲ".<ref name="ellsbergmsnbc" /> ಜೂನ್ 11 ರಂದು ಅವರು ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನಿಖಾ ವರದಿಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕರು ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿನ ಶೋಕೇಸ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು,<ref name="nicar" /> ಆದರೆ ಅವರು ಹಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref name="poulsen" /> ಪೆಂಟಾಗನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರ ಇರುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 2010 ರ ಜೂನ್ 10 ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="pentagonhunt" /><ref name="tdbmanhunt" /> ಇದರ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳಿದ್ದವು.<ref name="taylor" /> ಬ್ರೇಡ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ನ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಏನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯುಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂದೇಹವು "ಅವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ, ದೈಹಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದೀಗ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ" ಎಂದು ಎನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹೇಳಿದರು.<ref name="ellsbergmsnbc" /> ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್'' ನಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಕ್ ಅಂಬಿಂಡರ್ ಅವರು ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು "ಅಸಂಬದ್ಧ"ವೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಲ್ಲದೇ "ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳಂಕ ತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="ambinder" /> ಸಲೂನ್.ಕಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಗ್ಲೆನ್ ಗ್ರೀನ್ವಾಲ್ಡ್ ಅವರು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗಾಗಿ "ಶೋಧ"ವು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ "ದಿಗಿಲಿನ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳನ್ನು" ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳು ಕೇವಲ "ಅನಾಮಧೇಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ" ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವವರನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೂ ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.<ref name="Greenwald2010-06-18" /> 2010 ರ ಜೂನ್ 21 ರಂದು, ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರಸ್ಸೆಲ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸರಿಸುಮಾರು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="telegraph" /> ಅವರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕುರಿತಂತೆ ತಮ್ಮ ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯುವ ರಹಸ್ಯ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಆದೇಶ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ವಂಚಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದರು. ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅವರು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆರ್ಕೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೇಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref name="alde" /><ref name="guardian" /> ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ಗೆ ಅವರು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ನನ್ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ಖಾಯಂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ, "[ಯು.ಎಸ್.] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಿವೇಚನಾಯುತವಾಗಿದೆ". ಆದರೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಕೆಲವು ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾ "ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ ಆದರೆ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಂತೆ ನನ್ನ ವಕೀಲರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ".<ref name="telegraph" /> ಜುಲೈ 17 ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2010 ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್ ಆನ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಅರ್ಥ್ (ಹೆಚ್ಓಪಿಇ) ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಜಾಕೊಬ್ ಆಪಲ್‌ಬಮ್ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದರು, ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="repair" /><ref>{{cite web | last = McCullagh | first = Declan | url = http://news.cnet.com/8301-1009_3-20010861-83.html | title = Feds look for Wikileaks founder at NYC hacker event | publisher = News.cnet.com | date = 16 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827013027/http://news.cnet.com/8301-1009_3-20010861-83.html | url-status = dead }}</ref> ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸಲ್ಲಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="repair" /><ref>[https://docs.google.com/document/pub?id=1ebTGiyaQQ2HSCOpqsD8GD7x_7IBqkeYZ4jfEJ_rYeFQ Jacob Appelbaum, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯ: 2010 ಭೂಜಗತ್ತಿನ ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ], 17 ಜುಲೈ 2010</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ 2010 ರ ಜುಲೈ 19 ರಂದು ನಡೆದ ಟಿಇಡಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಇದೀಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://blog.ted.com/2010/07/surprise_speake.php | title = Surprise speaker at TEDGlobal: Julian Assange in Session 12 | publisher = Blog.ted.com | date = | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 19 ಜುಲೈ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100719101851/http://blog.ted.com/2010/07/surprise_speake.php | url-status = dead }}</ref><ref name="ted_2010" /><ref name="geekosystem_2010" /> 26 ನೇ ಜುಲೈರಂದು, ಅಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧ ಡೈರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬಳಿಕ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್ ಕ್ಲಬ್ನಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಹಾಜರಾದರು.<ref name="ustream_2010" /> === ಯುಎಸ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ === {{Main|United States diplomatic cables leak}} 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 28 ರಂದು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ತನ್ನ ಬಳಿ ಇದ್ದು ಸುಮಾರು 251,000 ಅಮೇರಿಕದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 53 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಹಸ್ವಯ ರ್ಗೀಕರಿಸದ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಶೇಕಡಾ 40 ವರದಿಗಳು "ಗೋಪ್ಯ"ವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ಆರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು "ರಹಸ್ಯ"ವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾರನೇ ದಿನ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಆದ ರಾಬರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೆಲಾಂಡ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್‌ಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://english.aljazeera.net/news/asia-pacific/2010/11/2010112961154954144.html | title = Australia opens WikiLeaks inquiry | publisher = Al Jazeera English | date = | accessdate = 1 December 2010}}</ref> ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾ " ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫೆಡರಲ್ ಪೊಲೀಸ್ ಅವರು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.attorneygeneral.gov.au/www/ministers/mcclelland.nsf/Page/Transcripts_2010_FourthQuarter_29November2010-DoorstoponleakingofUSclassifieddocumentsbyWikiLeaks | title = Doorstop on leaking of US classified documents by Wikileaks | publisher = Attorney-General for Australia | date = 29 November 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111006010131/http://www.attorneygeneral.gov.au/www/ministers/mcclelland.nsf/Page/Transcripts_2010_FourthQuarter_29November2010-DoorstoponleakingofUSclassifieddocumentsbyWikiLeaks | url-status = dead }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೆಲಾಂಡ್ ಅವರು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದರೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.monstersandcritics.com/news/asiapacific/news/article_1602108.php/Australia-warns-WikiLeaks-Assange-of-charges-if-he-returns | title = Australia warns Assange of possible charges if he returns to Australia | publisher = Monstersandcritics.com | date = 17 November 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101202041632/http://www.monstersandcritics.com/news/asiapacific/news/article_1602108.php/Australia-warns-WikiLeaks-Assange-of-charges-if-he-returns | archivedate = 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | url-status = dead }}</ref> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ರವರೆಗೆ ಕೇವಲ 1295 ವರದಿಗಳು ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 1 ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಷ್ಟನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20101205013631/http://213.251.145.96/cablegate.html "ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಯುಎಸ್ ಎಂಬಾಸ್ಸಿ ಕೇಬಲ್ಸ್"], ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್. 2010 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref><ref name="Greenwald2010-12-10" /> ಸೋರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಹಲವು ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಯುಎಸ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಜರುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Savage|first=Charlie|title=U.S. Prosecutors Study WikiLeaks Prosecution|url=https://www.nytimes.com/2010/12/08/world/08leak.html?partner=rss&emc=rss|accessdate=9 December 2010|newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=7 December 2010}}</ref> ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪೇಪರ್ಸ್ನ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುಗರಾದ ಡೇನಿಯಲ್ ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು "ನಮ್ಮ [ಅಮೇರಿಕದ] ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳಾಗಿಲ್ಲದ ನಿಖರವಾಗಿ ರಹಸ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಕಾನೂನಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ". ಯುಎಸ್‌ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಪರಿಗಣನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರು "ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅತೀ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಲು ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವರ ಒಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾವು ವಾದಿಸಲಾಗದ ಅತೀ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಯಾರೊಬ್ಬರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಹೊರತಂದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="ellsbergdanger"> {{cite web | url = http://www.thedailybeast.com/blogs-and-stories/2010-06-11/daniel-ellsberg-wikileaks-julian-assange-in-danger | title = Daniel Ellsberg: Wikileaks' Julian Assange "in Danger" | work = [[The Daily Beast]] | first = Samuel P. | last = Jacobs | date = 11 June 2010 | accessdate = 5 July 2010}} </ref> ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಯುಸ್ ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ "ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು" ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೋರಿಕೆಯಾದ ವರದಿಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳು "ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗೆ ಹಂತಹಂತವಾಗಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ನಾವು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಲಂಡನ್ ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="ReutersBail">{{cite web| title=UK court upholds bail for WikiLeaks' Assange| url=http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAL3E6N80HH20101216| publisher=[[Thomson Reuters]]| date=16 December 2010| accessdate=16 December 2010| archive-date=12 ಆಗಸ್ಟ್ 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110812143150/http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAL3E6N80HH20101216| url-status=dead}}</ref> === ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಪಾತ್ರ === "ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ" ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್,<ref name="amnestyint" /> ನಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು 2009 ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು<ref>{{cite web | url = https://www.amnesty.org.uk/content.asp?CategoryID=10058 | title = AIUK: Media Awards | publisher = Amnesty.org.uk | accessdate = 4 December 2010}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತನಿಖಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರದವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಎಂದು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು .<ref name="tcij">{{cite web | url = http://www.tcij.org/about-2/teachers-and-speakers/julian-assange | title = Julian Assange | publisher = [[Centre for investigative journalism]] | accessdate = 3 December 2010 | archive-date = 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120421030036/http://www.tcij.org/about-2/teachers-and-speakers/julian-assange | url-status = dead }}</ref> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಯುಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ನ ವಕ್ತಾರರಾದ ಫಿಲಿಫ್ ಜೆ. ಕ್ರೌಲಿಯವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಎನ್ನುವ ವಿವರಣೆಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದರು,<ref>[http://www.indianexpress.com/news/wikileaks-founder-julian-assange-anarchist-not-journalist/719895/ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ 'ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್', ನಾಟ್ ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್], ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್, 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010.</ref> ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಕ್ರೌಲಿಯವರು; " ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯಲ್ಲ, ಅವರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>ಫಿಲಿಫ್ ಜೆ. ಕ್ರೌಲಿ, ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, [http://www.state.gov/r/pa/prs/dpb/2010/12/152291.htm 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ಡೈಲಿ ಪ್ರೆಸ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್], ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ</ref> ''ದಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್'' ನಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಸ್ಸಿಯವರು "ಹೌದು, ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ" ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು, ಆದರೆ "ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಾರ" ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref name="massie" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ತಾವು ವಾಸ್ತವಿಕ ಸುದ್ದಿಸಂಗತಿಗಳನ್ನು 25 ನೇ ವರ್ಷದಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ತಾವು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯೇ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವು "ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರದ್ದು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/world/blog/2010/dec/03/julian-assange-wikileaks | title = Julian Assange answers your questions | publisher = The Guardian | author = Julian Assange | date = 3 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref> == ತನಿಖೆಗಳು == === ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ತನಿಖೆ === ಜಂಟಿ ಕಾನೂನು ಇಲಾಖೆ-ಪೆಂಟಾಗಾನ್‌ ತಂಡದ ತನಿಖಾದಾರರು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿತ ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆಂಬ ಸಂಭವದ ಕುರಿತಂತೆ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರ್ ಎರಿಕ್ ಹೋಲ್ಡರ್ ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತಾ "ಇದು ಕತ್ತಿನ ಅಲಗು ಸದ್ದು ಮಾಡಿದಂತಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web| author = David Samuels | url = https://www.theatlantic.com/international/archive/2010/12/the-shameful-attacks-on-julian-assange/67440/ | publisher = The Atlantic | title = The Shameful Attacks on Julian Assange | date = 3 December 2010 | accessdate = 10 December 2010 }}</ref> ಸೋರಿಕೆಯ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಯು.ಎಸ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಯು.ಎಸ್. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಜೋಸೆಫ್ "ಜಾಯ್" ಬಿಡೆನ್ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/12/19/AR2010121901359.html| title=Biden: US trying to stop WikiLeaks disclosures| publisher=The Washington Post| date=December 19, 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅವರು "ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರು ಈ ರಹಸ್ಯ ವರ್ಗದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಸದಸ್ಯನೊಬ್ಬನಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಸಂಚು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಅದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು... ನೀವು ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿದ್ದೀರಿ, ರಹಸ್ಯ ವರ್ಗದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿವೆ ನೋಡಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ."<ref>{{cite news| url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/19/assange-high-tech-terrorist-biden| author=Ewen MacAskill| title=Julian Assange like a hi-tech terrorist, says Joe Biden| publisher=The Guardian| date=December 19, 2010}}</ref> ಈಗಿನ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಾರರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಆರೋಪವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಸೆನೇಟ್‌ನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ನಾಯಕರಾದ ಮಿಚ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆನೆಲ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು "ಆಧುನಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದರು.<ref>{{cite news| url=http://www.msnbc.msn.com/id/40517039/ns/politics/40516927| author=Tom Curry| title=McConnell optimistic on deals with Obama| publisher=msnbc.com| date=December 5, 2010| access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110417181953/http://www.msnbc.msn.com/id/40517039/ns/politics/40516927| url-status=dead}}</ref> ಮಾಜಿ ಯುಎಸ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ನ್ಯೂಟ್ ಗಿಂಗ್ರಿಚ್ ಅವರು "ಜನರು ಸಾಯಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಮಾಹಿತಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯೇ ಆಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ವೈರಿ ಯೋಧನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url=http://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/news/132037-gingrich-blames-obama-on-wikileaks-labels-assange-a-terrorist | author = Shane D'Aprile| title=Gingrich: Leaks show Obama administration 'shallow,' 'amateurish'| publisher=The Hill| date=December 5, 2010}}</ref> ಮಾಧ್ಯಮದೊಳಗಡೆಯೇ, ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ನ ಜೆಫ್ರಿ ಟಿ. ಕುಹ್ನರ್ ಅವರು ಸಂಪಾದಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು "ಇತರ ಹೆಸರಾಂತ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು;<ref>{{cite web| url=http://dcist.com/2010/12/washington_times_editiorial_actuall.php| title=Washington Times Editorial Suggests Killing Julian Assange| publisher=dcist| accessdate=December 13, 2010| archive-date=9 ನವೆಂಬರ್ 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20111109013639/http://dcist.com/2010/12/washington_times_editiorial_actuall.php| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.washingtontimes.com/news/2010/dec/2/assassinate-assange/?page=2 | author = Jeffrey T. Kuhner| title=KUHNER: Assassinate Assange| publisher=The Washington Times| date=December 2, 2010}}</ref> ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ"ಕೆ.ಟಿ." ಮ್ಯಾಕ್‌ಫರ್ಲಾಂಡ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರೆಂದು ಕರೆದು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದು "ಒಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆ" ಯಾಗಿದ್ದು ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕುರಿತಂತೆ ಅವರು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಸಾಬೀತಾದರೆ ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ ರ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು; ಮತ್ತು [[ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್|ನಿಕ್ಸನ್]]ನ ಮಾಜಿ ಸಹಾಯಕ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಜಿ. ಗೋರ್ಡೋನ್ ಲಿಡ್ಡಿ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೇ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ "ಕೊಲ್ಲುವವರ ಪಟ್ಟಿ"ಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಧಾನಿಯವರಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾರ್ಪರ್ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪ್ರಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಟಾಮ್ ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರು ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು 2010 ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು. ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದೂರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆ ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರನ್ನು "ಕೆನಡಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೋಡ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯ ಹವಣಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಸಿಬಿಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ಪವರ್ ಎಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web| last = Barber| first = Mike| authorlink = Mike Barber| title = Heat's on Flanagan for 'inciting murder' of WikiLeaks founder; PM's ex-adviser subject of formal police complaint| publisher = Ottawa Citizen| date = 2010-12-06| url = http://www.ottawacitizen.com/news/Heat+Flanagan+inciting+murder+WikiLeaks+founder/3932545/story.html| accessdate = 2010-12-09| archive-date = 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20101209165306/http://www.ottawacitizen.com/news/Heat+Flanagan+inciting+murder+WikiLeaks+founder/3932545/story.html| url-status = dead}}</ref> ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವು ಎಂದಿಗೂ "ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಲಿ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://oncampus.macleans.ca/education/2010/12/04/let-flanagans-remarks-die/ |title=Let Flanagan’s remarks die – - Macleans OnCampus |publisher=Oncampus.macleans.ca |date=2010-12-04 |accessdate=2010-12-16 |archive-date=8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208015908/http://oncampus.macleans.ca/education/2010/12/04/let-flanagans-remarks-die/ |url-status=dead }}</ref> ಯುಎಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಮೈಕ್ ಮುಲ್ಲೆನ್ ಅವರು "ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅವರು ಭಾವಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೂಲಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಉತ್ತಮ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಸತ್ಯಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಕೆಲವು ಯುವ ಸೈನಿಕರ ಅಥವಾ ಅಫ್ಘಾನ್ ಕುಟುಂಬದ ರಕ್ತವನ್ನು ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು." ಈ ರೀತಿ ಸಂಭವಿಸಿರುವುದನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ "...ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿದ [ರಾಬರ್ಟ್] ಗೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಲ್ಲೆನ್ ಅವರು ನಮ್ಮ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ರಕ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂಬ ಊಹಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯತ್ತ ತೋರಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಕರೆತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಆ ಯುದ್ಧಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ದಾಟಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು."<ref>{{cite news| url=http://www.democracynow.org/2010/8/3/julian_assange_responds_to_increasing_us | author = Amy Goodman| title=Julian Assange Responds to Increasing US Government Attacks on WikiLeaks| publisher=Democracy Now| date=August 3, 2010}}</ref> === ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಲೈಂಗಿಕ ಆರೋಪಗಳು === 2010 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 20 ರಂದು, 26 ಮತ್ತು 31 ವರ್ಷದ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ <ref>{{cite web| author = TNN | url = http://timesofindia.indiatimes.com/world/us/Sex-accusers-boasted-about-their-conquest-of-WikiLeaks-founder-Julian-Assange/articleshow/7068149.cms | title = Sex accusers boasted about their 'conquest' of WikiLeaks founder Julian Assange | publisher = The Times of India | work = Timesofindia.indiatimes.com | date = 21 August 2010 | accessdate = 10 December 2010 }}</ref> ಒಂದನ್ನು ಎಂಕೋಪಿಂಗ್ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/09/08/AR2010090803240.html | title = WikiLeaks stalled by Swedish inquiry into allegations of rape by founder Assange | work = [[The Washington Post]] | date = 9 September 2010 | accessdate = 9 September 2010 | first = Edward | last = Cody}}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.aklagare.se/In-English/ | title = Swedish inquiry reopen investigations into allegations of sexual misconduct by founder Assange on third level of appeal | work = Anklagermyndigheten | date = 10 September 2010 | accessdate = 10 September 2010 | archive-date = 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101217230139/http://www.aklagare.se/In-English/ | url-status = dead }}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ವಿವಾದವು ಸಹಮತದ ಆದರೆ ರಕ್ಷಿತವಲ್ಲದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಘಟನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು<ref name="audec04">{{cite web | url = http://www.smh.com.au/world/timing-of-sex-case-sparks-claims-of-political-influence-20101203-18jv3.html | title = Timing of sex case sparks claims of political influence | author = Dylan Welch | publisher = The Sydney Morning Herald | date = 3 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref><ref name="apdec02">{{cite news | url = http://www.physorg.com/news/2010-12-assange-legal-options-narrow.html | title = The noose tightens around WikiLeaks' Assange | author = Raphael Satter and Malin Rising |agency=Associated Press | date = 2 November 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref> ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ವೈರಿಗಳು ಸಂಚು ಹೂಡಿದ "ನಟನೆ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="swissasylum">{{cite news | url = http://news.smh.com.au/breaking-news-technology/wikileaks-founder-may-seek-swiss-asylum-interview-20101105-17gbx.html | title = Wikileaks founder may seek Swiss asylum: interview | date = 5 November 2010 | newspaper = The Sydney Morning Herald | accessdate = 28 November 2010}}</ref> ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ, ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಆದ ಎವಾ ಫಿನ್ ಅವರು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಯು ಇಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು <ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11049316|title=Swedish rape warrant for Wikileaks' Assange cancelle|publisher=BBC}}</ref>, ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 30 ರಂದು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಪೊಲೀಸರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2010/aug/31/wikileaks-julian-assange-questioned | title = WikiLeaks founder Julian Assange questioned by police | newspaper = The Guardian | date = 31 August 2010}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ತಾವು ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಹಮತದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದು ಹಾಗೂ ಇದು ತಮ್ಮ ತೇಜೋವಧೆಯ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಗೆ ಮಸಿ ಬಳಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಿಗರೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news | last = Davies | first = Caroline | url = https://www.theguardian.com/media/2010/aug/22/wikileaks-julian-assange-denies-rape-allegations | title = WikiLeaks founder Julian Assange denies rape allegations | newspaper = [[The Guardian]] | date = 22 August 2010}}</ref><ref name="GuardCharges">{{cite web | author = David Leigh, Luke Harding, Afua Hirsch and Ewen MacAskill | url = https://www.theguardian.com/media/2010/nov/30/interpol-wanted-notice-julian-assange | title = WikiLeaks: Interpol issues wanted notice for Julian Assange | publisher = The Guardian | date = | accessdate = 1 December 2010}}</ref> ಎರಡು ಮಹಿಳೆಯರ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರತನಿಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ವಕೀಲ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಗಾಗಿನ ಎಸ್ಎಪಿ ವಕ್ತಾರರಾದ ಕ್ಲೇಸ್ ಬೋರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಈ ಮೂಲಕ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಸೆಕ್ಯೂಷನ್ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆದ ಮೇರಿಯಾನ್ ಎನ್‌ವೈ ಅವರು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1 ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿದರು.<ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2010/sep/01/sweden-julian-assange-rape-investigation | title = Sweden reopens investigation into rape claim against Julian Assange | newspaper = The Guardian | date = 10 September 2010}}</ref> ಸ್ವೀಡಿಶ್ ತನಿಖಾದಾರರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮುನ್ನ ಆರೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಯುಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27 ರಂದು ಸ್ವೀಡನ್‌ ಅನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಲೇಸ್ ಬೋರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಲಂಡನ್ ಮೂಲಕ ವಕೀಲರಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್ ಅವರು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದ್ದು ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಷನ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಬಳಿಕೆ ದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಹೋಗಲು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನವು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಶನ್ ಹೇಳಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>http://www.theregister.co.uk/2010/11/18/assange_detain_sweden/</ref> ನವೆಂಬರ್ 18 ರಂದು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704862604576029872580177468.html?KEYWORDS=borgstr%25C3%25B6m | title = New Details Reveal More About Problems Assange Faces | newspapers = The Wall Street Journal | date = 19 December, 2010}}</ref><ref name="msnbc1811">{{cite web | url = http://www.msnbc.msn.com/id/40250098/ns/world_news-europe/ | title = Sweden to issue int'l warrant for Assange | author = Karl Ritter, Malin Rising | publisher = Msnbc.com | date = 18 November 2010 | accessdate = 4 December 2010 | archive-date = 4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101204061249/http://www.msnbc.msn.com/id/40250098/ns/world_news-europe/ | url-status = dead }}</ref><ref name="appeal lost">[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11831519 ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೇಸ್ ಡಿಟೆನ್ಕ್ಷನ್ ಆರ್ಡರ್ ಅಪ್‌ಹೆಲ್ಡ್ ಬೈ ಸ್ವೀಡನ್]. ಬಿಬಿಸಿ</ref><ref>{{cite web | url = http://www.smh.com.au/technology/technology-news/wikileaks-to-drop-another-bombshell-20101122-1849y.html | title = WikiLeaks to drop another bombshell | publisher = The Sydney Morning Herald | date = 23 November 2010 | accessdate = 1 December 2010}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪೊಲೀಸರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ವಾರೆಂಟ್ (ಇಎಡಬ್ಲೂ)<ref name="FT">{{cite web | url = http://www.ft.com/cms/s/0/b5852504-f592-11df-99d6-00144feab49a.html#axzz165xMmp9x | title = Warrant for WikiLeaks founder condemned | publisher = Ft.com | date = 22 November 2010 | accessdate = 29 November 2010}}</ref><ref name="lateline">{{cite web | url = http://www.abc.net.au/lateline/content/2010/s3071847.htm | title = Assange hits back at rape allegations | publisher = Australian Broadcasting Corporation}}</ref> ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ರೆಡ್ ನೋಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref name="bbc">{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11880965 | title = Wikileaks' Assange appeals over Sweden arrest warrant | publisher = BBC News | date = 1 December 2010 | accessdate = 1 December 2010}}</ref><ref>{{cite web | author = Interpol | url = http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2010/News20100513.asp | title = Enhancing global status of INTERPOL Red Notices focus of high level meeting | publisher = Interpol.int | date = 14 May 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 29 ಜೂನ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629193232/http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2010/News20100513.asp | url-status = dead }}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವೀಡನ್ ಹೊರಗೆ "ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಗತಿಯ ನಂತರವೂ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರೆಡ್ ನೋಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿರುವುದು ಅತೀ ಅಕ್ರಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು <ref>{{cite web | first = Mark | last = Townsend | url = https://www.theguardian.com/media/2010/dec/01/police-seek-julian-assange-rape-claims | title = British police seek Julian Assange over rape claims | publisher = Guardian | date = 1 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}</ref> ಹಾಗೂ ಸ್ವೀಡೀಷರು ಅವರನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹಸ್ತಾಂತರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ವಿರುದ್ಧ<ref>{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11921080 | title = Wikileaks' Julian Assange to fight Swedish allegations | publisher = BBC | date = 5 December 2010 | accessdate = 5 December 2010}}</ref> ಹೋರಾಡುವರು ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಪರವಾದ ವಕೀಲರೊಬ್ಬರು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2010/dec/05/julian-assange-lawyers-being-watched | title = Julian Assange's lawyers say they are being watched | author = Sam Jones and agencies | publisher = The Guardian | date = 5 December 2010 | accessdate = 5 December 2010}}</ref> ಯುಕೆನಲ್ಲಿ ಇಎಡಬ್ಲೂ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಕಾಗದಪತ್ರದಲ್ಲಿ ದೋಷವೊಂದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಇಎಡಬ್ಲೂ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್ ನೀಡಿತು. 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 6 ರಂದು, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಯಾರ್ಡ್ ಪೊಲೀಸರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಯುಕೆ ವಕೀಲರಿಗೆ ಎಸ್ಎಸಿಎ ಅವರು ಮಾನ್ಯವಾದ ಇಎಡಬ್ಲೂ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/uk/crime/arrest-warrant-on-assange-to-be-served-today-2153031.html |title=Arrest warrant on Assange to be served today |publisher=The Independent |date=2010-12-07 |accessdate=2010-12-19}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಮರುದಿನ ಸ್ವತಃ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರೆದುರು ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪೊಲೀಸರ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅವರು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪೆನಾಲ್ ಕೋಡ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತನಿಖೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರು: ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯವರ ಅತ್ಯಾಚಾರ (ಸಿಹೆಚ್ 6:1-3), ಅಹಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು (ಸಿಹೆಚ್ 6:10-2) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಬಲಾತ್ಕಾರ (Ch 4:4-1), ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಯ 6 ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಿದರೆ, ಅಧ್ಯಾಯ 4 ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Esther Addley |url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/17/julian-assange-q-and-a |title=Q&A: Julian Assange allegations &#124; Media |publisher=The Guardian |date= |accessdate=2010-12-19}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.aklagare.se/In-English/ |title=Statement from Director of Prosecution, Ms. Marianne Ny - In English |publisher=www.aklagare.se |date=2006-05-05 |accessdate=2010-12-19 |archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217230139/http://www.aklagare.se/In-English/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.aklagare.se/PageFiles/346/Chapter%206.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929014034/http://www.aklagare.se/PageFiles/346/Chapter%206.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆ ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಜಾಮೀನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಿಮಾಂಡ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web| last = Vinograd| first = Cassandra| last2 = Satter| first2 = Raphael G.| title = Judge Denies WikiLeaks Founder Julian Assange Bail| newspaper = The Associated Press| date = 7 December 2010| url = https://news.yahoo.com/s/ap/20101207/ap_on_hi_te/wikileaks| accessdate = 7 December 2010| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101208053605/http://news.yahoo.com/s/ap/20101207/ap_on_hi_te/wikileaks| archivedate = 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| url-status = live}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ £240,000 ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಮೀನನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಯುಕೆಯ ಕ್ರೌಸ್ ಪಾಸೆಕ್ಯೂಶನ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಅವರ ಜಾಮೀನು ನಿರ್ಧಾರದ ಅಪೀಲಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.thinq.co.uk/2010/12/16/assange-granted-bail-uk-high-court-appeal/ |title=Assange granted bail in UK High Court appeal |publisher=Thinq.co.uk |date= |accessdate=2010-12-19 |archive-date=1 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101183813/http://www.thinq.co.uk/2010/12/16/assange-granted-bail-uk-high-court-appeal/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-11989216 |title=Wikileaks founder Assange bailed, but release delayed |publisher=BBC |date=8 December 2010 |accessdate=16 December 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/15/julian-assange-bail-decision-uk |title=Julian Assange bail decision made by UK authorities, not Sweden |publisher=Guardian |date=15 December 2010 |accessdate=17 December 2010}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 16 ರಂದು ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಜಾಮೀನುl ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಲ್, ನೋರ್ಫೋಕ್ನಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ನೆರೆದಿದ್ದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು "ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಆನಂದವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ" ಮತ್ತು "ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನನ್ನ ನಿರಪರಾಧಿತನದ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಾನು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="ReutersBail" /> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಬಿಬಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇದು ಅತೀ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಹೆಸರು ಕೆಡಿಸುವ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ನುಡಿದರು.<ref>{{cite news| url=http://www.vancouversun.com/news/WikiLeaks+Julian+Assange+says+victim+smear+campaign/3992455/story.html| author=Avril Ormsby| title=WikiLeaks' Julian Assange says he is victim of smear campaign| publisher=The Vancouver Sun| date=December 17, 2010| access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20101229081317/http://www.vancouversun.com/news/WikiLeaks+Julian+Assange+says+victim+smear+campaign/3992455/story.html| url-status=dead}}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಕಾನೂನು ಸಲಹಾಗಾರರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್,<ref>{{cite web |url=http://www.rte.ie/news/2010/1214/wikileaks.html |title=Sweden challenges Julian Assange bail decision - RTÉ News |publisher=Rte.ie |date= |accessdate=16 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216020158/http://www.rte.ie/news/2010/1214/wikileaks.html |archivedate=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |url-status=dead }}</ref> ಜೆಫ್ರಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್,<ref>{{cite web|url=http://www.theage.com.au/world/geoffrey-robertson-to-defend-assange-20101207-18oc6.html |title=Geoffrey Robertson to defend Assange |publisher=Theage.com.au |date=8 December 2010 |accessdate=16 December 2010}}</ref> ಹೆಲೆನಾ ಕೆನಡಿ<ref>{{cite web|author=|url=http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/possible-indictment-for-espionage/story-fn59niix-1225972957124 |title=Possible indictment for espionage |publisher=The Australian |date= |accessdate=2010-12-19}}</ref> ಮತ್ತು ಜೆನ್ನಿಫರ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್<ref>{{cite web |author= |url=http://uk.news.yahoo.com/18/20101210/tuk-assange-moved-to-prison-s-segregatio-86ac183.html |title=Assange moved to prison's segregation unit |publisher=Associated Free Press |date= |accessdate=16 December 2010 |archive-date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214101746/http://uk.news.yahoo.com/18/20101210/tuk-assange-moved-to-prison-s-segregatio-86ac183.html |url-status=dead }}</ref> ಸೇರಿದ್ದು ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನವರಾಗಿದ್ದು, ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಬೋರ್ನ್ ಹರ್ಟಿಗ್ ಸಹ ಸೇರಿದ್ದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ದದ ಆರೋಪಗಳು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತಂತೆ ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ನಡುವೆ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಅವರು ಸಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| url=http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20025111-503543.html| author=Tucker Reals| title=Assange Lawyer: Rape Allegations a "Stitch Up"| publisher=CBS News| date=December 9, 2010| archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229213809/http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20025111-503543.html| archivedate=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| url-status=dead}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಶನ್ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಆದ ಮೇರಿಯೇನ್ ಎನ್‌ವೈ ಅವರು, ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ವಾರಂಟ್ ಕಾಯಿದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವೀಡನ್ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ವೇಳೆ ಇರಬೇಕಾದರೆ ಅವರನ್ನು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|last=Mackey |first=Robert |url=http://thelede.blogs.nytimes.com/2010/12/14/swedish-prosecutor-raises-possible-extradition-of-wikileaks-founder-to-u-s/ |title=Swedish Prosecutor Raises Possible Extradition of WikiLeaks Founder to U.S. |publisher=Thelede.blogs.nytimes.com |date=2010-12-14 |accessdate=2010-12-19}}</ref><ref>{{cite web |author=By DAVID STRINGER Associated Press |url=http://www.denverpost.com/frontpage/ci_16854426?source=rss#ixzz18aFBEzWn |title=Sweden appeals UK granting bail for Julian Assange |publisher=The Denver Post |date= |accessdate=2010-12-19 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ಣ ಹಸ್ತಾಂತರದ ವಿಚಾರಣೆಯು 2011 ರ ಜನವರಿ 11 ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ. == ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ 2010 ರ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನದ ತರುವಾಯು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಲೂಯಿಜ್ ಇನಾಸಿಯೋ ಲುಲಾ ಡಾ ಸಿಲ್ವಾ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ "ಬೆಂಬಲ"ವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/putin-leads-backlash-over-wikileaks-boss-detention-20101209-18rgi.html |title=Putin leads backlash over WikiLeaks boss detention |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 | first=Maria |last=Antonova |work=Sydney Morning Herald |publisher=Sydney Moring Herald}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=7xAY7KkcUYk |title=President Lula Shows Support for Wikileaks (video available) |date=9 December 2010}}</ref> ಅವರು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನವನ್ನು "ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ" ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-11966193 |title=Wikileaks: Brazil President Lula backs Julian Assange |date=10 December 2010 |accessdate=10 December 2010 | first= |last= |work=BBC News }}</ref> ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ, [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ ಪುಟಿನ್‌|ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್]] ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನವನ್ನು "ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ವಿರೋಧಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref name="ABC2">[http://www.abc.net.au/unleashed/42368.html ಆಸ್ಸೀ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: ಹ್ಯಾಸ್ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಗೋಟ್ ದಿ ಗಟ್ಸ್?] ಎಬಿಸಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2010</ref> ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಡ್ಮಿಟ್ರಿ ಮೆಡ್ವೆಡೇವ್|ದಿಮಿತ್ರಿ ಮೆಡ್ವೆಡೆವ್]] ಅವರ ಕಚೇರಿಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೆಡ್ವೆಡೆವ್ ಅವರು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/09/julian-assange-nobel-peace-prize |title=Julian Assange should be awarded Nobel peace prize, suggests Russia |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 | first=Luke |last=Harding |location=London |work=The Guardian }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪ ವರದಿಗಾರರಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾರೂಯಿ ಅವರು "ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯ ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕಲ್ಲ, ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅಥವಾ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರು ಅವರು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾನೂನು ಹೊಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಾರದು. ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/worldtoday/content/2010/s3089025.htm |title=UN rapporteur says Assange shouldn't be prosecuted |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 |author=Eleanor Hall |work=abc.net.au |publisher=[[ABC Online]]}}</ref> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ರಂದು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಎದುರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |last=Associated |first=The |url=http://ca.news.yahoo.com/pro-wikileaks-demos-planned-spain-latin-america.html |title=Pro-WikiLeaks demonstrations held in Spain; planned for elsewhere in Europe, Latin America - Yahoo! News |publisher=Ca.news.yahoo.com |date= |accessdate=16 December 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ=== [[File:Sydney Wikileaks 2010-Dec-10.JPG|thumb|ಸಿಡ್ನಿ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ, 10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010.]] ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲಾರ್ಡ್ ಅವರು ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು "ಒಂದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯ" ವೆಂದು ಕರೆದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಗಿಲಾರ್ಡ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಂದಲೇ ಭಾರಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹೇಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದರು ಎಂದು ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಆದ ರಾಬರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೆಲ್ಲಾಂಡ್ ಅವರು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ನೂರಾರು ವಕೀಲರು, ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಕ್ತಾರ, ಸೆನೇಟರ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆದ ಜಾರ್ಜ್ ಬ್ರಾಂಡಿಸ್ ಅವರು ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಅವರ ಭಾಷೆಯು "ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಲ್ಲದ್ದು" ಎನ್ನುವುದರ ಜೊತೆಗೆ "ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು (ಅಸ್ಸಾಂಜೆ) ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಅಮೇರಿಕದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದಂತೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರಾದ ಕೆವಿನ್ ರುಡ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರವು ನನ್ನದೇ ಹೊರತು ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಅವರದ್ದಲ್ಲ ಎಂದರು. 15 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಪರವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆದ ಪೀಟರ್ ಫ್ಯಾರಿಸ್ ಅವರು, ಶಂಕಿತ ಲೈಂಗಿಕ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಹಸ್ತಾಂತರವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಿರುವ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಉದ್ದೇಶವು ಶಂಕೆ ತರಿಸುತ್ತಿದೆ, "ಅವರು (ಸ್ವೀಡನ್) ಏಕೆ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೀವೇ ಹೇಳಬೇಕು? ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದು ಬಿಲ್ ಬ್ಲಾಗ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ವಿರೋಧದ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ "ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ"ಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ, "ಆರೋಪವನ್ನು ಹೂಡಿದ, ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದ, ಮತ್ತು ಕೈಬಿಟ್ಟ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಅವರನ್ನೇ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="ABC2" /><ref>[http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/gillard-left-to-face-backlash/story-fn775xjq-1225967930434 ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಟು ಫೇಸ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಬ್ಯಾಕ್‌ಲ್ಯಾಷ್] ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2010</ref><ref>[http://www.heraldsun.com.au/news/breaking-news/julia-gillard-fails-to-name-law-broken-by-wikileaks-or-julian-assange/story-e6frf7jx-1225966858960 ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಫೇಲ್ಸ್ ಟು ನೇಮ್ ಲಾ ಬ್ರೋಕನ್ ವೈ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಆರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಸನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 2010</ref><ref name="Revolt">[http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/julia-gillards-left-flank-revolts-over-julian-assange/story-fn775xjq-1225969233504 ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಫ್ಲಾಂಕ್ ರಿವೋಲ್ಟ್ಸ್ ಓವರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2010</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20101215010701/http://www.news.com.au/features/wikileaks/party-revolt-at-pms-wiki-stance/story-fn79cf6x-1225970594165 ಪಾರ್ಟಿ ರಿವೋಲ್ಟ್ ಗ್ರೋವಿಂಗ್ ಓವರ್ ಪ್ರೈ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ಟಾನ್ಸ್] ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2010</ref> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಸುಮಾರು ಐದು ನೂರು ಜನರು ಸಿಡ್ನಿ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಮೂರು ನೂರು ಜನರು ಬ್ರಿಸ್ಟೇನ್ <ref>{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/article/1438371/WikiLeaks-supporters-rally-for-Assange |title='&#39;WikiLeaks supporters rally for Assange'&#39;, 10 December 2010 |publisher=SBS |date= |accessdate=16 December 2010 |archive-date=18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218132501/http://www.sbs.com.au/news/article/1438371/WikiLeaks-supporters-rally-for-Assange |url-status=dead }}</ref> ನಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಕೀಲ ರಾಬ್ ಸ್ಟೇರಿ ಅವರು ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸರ್ಕಾರವು ಅಮೇರಿಕದ "ಕೈಗೊಂಬೆ" ಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪುಟದ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ ಗೆಟಪ್! ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯು 50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Revolt" /> === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು [[ಕೀನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ತನಿಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಯಲು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ)ದ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು, ''ದಿ ಕ್ರೈ ಆಫ್ ಬ್ಲಡ್&nbsp;– ಅಧಿಕ ನ್ಯಾಯಿಕ ಹತ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಮರೆಗಳು''.<ref name="mars" /> ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು: "ಕೀನ್ಯಾದ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜಕ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬಯಲು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಕೆಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್, ಮಾರ್ಸ್ ಸಮೂಹ ಕೀನ್ಯಾದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೂಲಭೂತ ಬೆಂಬವು ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದಿತು." ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="marsblog" /> ಅವರು 2008 ''ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್'' ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಆನ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಜಯಿಸಿದರು.<ref name="tcij" /> ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯತೆಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಮ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ಅವರು ನೀಡುವ 2010 ರ ಸ್ಯಾಮ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web | url = http://www.craigmurray.org.uk/archives/2010/08/julian_assange.html | title = Julian Assange wins Sam Adams Award for Integrity | first = Craig | last = Murray | date = 19 August 2010 | accessdate = 3 November 2010}}</ref><ref>{{cite web | url = http://cspan.org/Watch/Media/2010/10/23/HP/A/39838/WikiLeaks+Press+Conference+on+Release+of+Military+Documents.aspx | title = WikiLeaks Press Conference on Release of Military Documents | publisher = cspan.org | accessdate = 3 November 2010 | archive-date = 1 ಜೂನ್ 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200601221636/http://cspan.org/Watch/Media/2010/10/23/HP/A/39838/WikiLeaks+Press+Conference+on+Release+of+Military+Documents.aspx/ | url-status = dead }} ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು cspan.org ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಹುಡುಕುವ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು</ref> 2010 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯತಕಾಲಿತ ''ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್'' ಅವರ "2010ರ ವಿಶ್ವದ 50 ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ" ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು 23 ನೇಯವರಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="htanna">{{cite web | title = Julian Assange – 50 People Who Matter 2010 | url = http://www.newstatesman.com/digital/2010/09/pilger-wikileaks-assange | accessdate = 1 October 2010 | archive-date = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100930152119/http://www.newstatesman.com/digital/2010/09/pilger-wikileaks-assange | url-status = dead }}</ref> ಅದರ ನವೆಂಬರ್/ಡಿಸೆಂಬರ್ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಉಟ್ನೆ ರೀಡರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು "ನಿಮ್ಮ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ 25 ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ" ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="utne">{{cite web | title = Julian Assange: The Sunshine Kid | url = http://www.utne.com/Politics/Utne-Reader-Visionaries-Julian-Assange-WikiLeaks.aspx | accessdate = 19 October 2010}}</ref> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ''ಟೈಮ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 2010 ರ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಓದುಗರ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದು <ref name="RC2010POTY">{{cite web| title=Julian Assange: Readers' Choice for TIME's Person of the Year 2010| url=http://newsfeed.time.com/2010/12/13/julian-assange-readers-choice-for-times-person-of-the-year-2010/| publisher=[[Time Inc.]]| last=Freidman| first=Megan| date=13 December 2010| accessdate=15 December 2010| archive-date=24 ಮೇ 2019| archive-url=https://web.archive.org/web/20190524132802/http://newsfeed.time.com/2010/12/13/julian-assange-readers-choice-for-times-person-of-the-year-2010/| url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ 2010 ರ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| title=Runners-up: Julian Assange| url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2037118_2037146,00.html| publisher=[[Time Inc.]]| last=Gellman| first=Barton| date=15 December 2010| accessdate=15 December 2010| archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20101217160031/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2037118_2037146,00.html| url-status=dead}}</ref> == ವಾಸಸ್ಥಾನ == ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಖಾಯಂ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದವರಾಗಿ ನಿರೂಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="harrell">{{cite news | last = Harrell | first = Eben | url = http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006789,00.html | title = Defending the Leaks: Q&A with WikiLeaks' Julian Assange | publisher = TIME | date = 27 July 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101211042137/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006789,00.html | url-status = dead }}</ref> ತಾವು ಸದಾ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವುದಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳವರೆಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಕೀನ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಟಾಂಜಾನಿಯ|ತಾಂಜೇನಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 30 ರಿಂದ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಅವರ ಮತ್ತು ಬಿರ್ಗಿಟ್ಟಾ ಜೋನ್ಸ್‌‌ಡೋಟ್ಟಿರ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು 'ಕೊಲ್ಲಾಟೆರಲ್ ಮರ್ಡರ್' ವೀಡಿಯೋ ಕುರಿತಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref name="khatchadourian" /> 2010 ರ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾ ಕಾಲ ಕಳೆದರು. 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 4 ರಂದು, ತಾವು ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್]]ನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವಿಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಟಿಎಸ್ಆರ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.reuters.com/article/idUSTRE6A369920101104 | title = WikiLeaks founder says may seek Swiss asylum | publisher = Reuters | date = 4 November 2010}}</ref> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅಮೇರಿಕದ ರಾಯಭಾರಿಯಾದ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಎಸ್ ಬೇಯರ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಿಸ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.sonntagonline.ch/index.php?show=news&id=1364 |title=Sonntag online |publisher=Sonntagonline.ch |date= |accessdate=2010-12-19 |archive-date=31 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831005656/http://www.sonntagonline.ch/index.php?show=news&id=1364 |url-status=dead }}</ref> 2010 ರ ನವೆಂಬರ್‌ ಕೊನೆಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡಾರ್]]ನ ವಿದೇಶೀ ಉಪ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ ಕಿಂಟ್ಟೋ ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಅವರು "ಯಾವುದೇ ಷರತ್ತುಗಳಿಲ್ಲ... ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಾಖಲಾತಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ವಿವಿಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ನಾಗರೀಕತ್ವವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web | author = AFP 30 November 2010 | url = http://www.ottawacitizen.com/news/Ecuador+offers+WikiLeak+founder+Assange+residency+questions+asked/3902251/story.html | title = ''Ottawa Citizen'' online report of Ecuador offer of asylum to Assange | publisher = Ottawacitizen.com | date = 4 November 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 30 ನವೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101130035816/http://www.ottawacitizen.com/news/Ecuador+offers+WikiLeak+founder+Assange+residency+questions+asked/3902251/story.html | url-status = dead }}</ref> ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಕ್ವಡಾರ್‌ಗೆ ಲಾಭ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | last = Horn | first = Leslie | url = http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2373617,00.asp | title = WikiLeaks' Assange Offered Residency in Ecuador | publisher = Pcmag.com | date = 1 January 1970 | accessdate = 1 December 2010}}</ref> ನಾಗರೀಕತ್ವದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು "ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂದು 30 ನೇ ನವೆಂಬರ್‌ರಂದು ವಿದೇಶಿ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ರಿಕಾರ್ಡೋ ಪ್ಯಾಟಿನೋ ಅವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web | author = | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/11/30/AR2010113003727.html | title = Ecuador alters refuge offer to WikiLeaks founder | publisher = The Washington Post | date = | accessdate = 1 December 2010}}{{dead link|date=December 2010}}</ref> ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರಫೇಲ್ ಕೊರ್ರಿಯಾ ಅವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಪ್ಪನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ... ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು [ಎಂದಿಗೂ] ಮಾಡಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="CBSNews">{{cite web | author = | url = http://www.cbsnews.com/stories/2010/11/30/ap/latinamerica/main7104741.shtml | title = Ecuador President Says No Offer To WikiLeaks Chief | publisher = Cbsnews.com | date = | accessdate = 1 December 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="refusal">{{cite web | last = Bronstein | first = Hugh | url = http://www.reuters.com/article/idUSTRE6AT66820101201 | title = Ecuador backs off offer to WikiLeaks' Assange | publisher = Reuters.com | date = | accessdate = 1 December 2010}}</ref> ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು "ಸ್ವಂತದ್ದು" ಎಂದು ಕೊರ್ರಿಯಾ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಸಂಭಾವ್ಯ ಕವಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹಾಗೂ ವರದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ ಈಕ್ವೆಡಾರ್‌ಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="refusal" /> 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿಳಾಸವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತಿಳಸಿದಾಗ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಕಾಗದದ ಹಾಳೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ "ಪಾರ್ಕ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ" ಎಂದು ಬರೆದು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರ ವಿಳಾಸದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯು ಜಾಮೀನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಕಾರಣಗಳೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="CNN-20101207-jailed">{{cite news|last=Maestro|first=Laura Perez|coauthors=Shubert, Atika|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/europe/12/07/uk.wikileaks.investigation/|title=WikiLeaks' Assange jailed while court decides on extradition|publisher=CNN|date=7 December 2010|accessdate=7 December 2010}}</ref> ಹಸ್ತಾಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಾದ ವಾಗನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೋರ್ಫೋಕ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಶನ್, ಎಲ್ಲಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಲ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Norman">ನೋರ್ಮನ್, ಜೋಶುವಾ. "[https://web.archive.org/web/20121103040933/http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20025866-503543.html ಜಸ್ಟ್ ವೆರ್ ಈಸ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೇಸ್ "ಮ್ಯಾನ್ಶನ್ ಅರೆಸ್ಟ್"?] ಸಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010</ref> "ಅತಿಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡದ ಹೊರತು ಹತ್ತಿರ ಬರಲು ತೀರಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ "ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಮಿತ್ ಹೇಳಿದರು.<ref name="ReutersBail" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist | colwidth = 30em | refs = <ref name="repair"> {{cite news | first = Ryan | last = Singel | title = Wikileaks Reopens for Leakers | url = https://www.wired.com/threatlevel/2010/07/wikileaks_repair | date = 19 July 2010 | newspaper = [[Wired (magazine)|Wired]] | accessdate = 21 August 2010 }} </ref> <ref name="geekosystem_2010">{{cite web | url = http://www.geekosystem.com/wikileaks-julian-assange-ted | title = Julian Assange – TED Talk – Wikileaks | publisher = Geekosystem | date = 19 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 25 ಜುಲೈ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100725065054/http://www.geekosystem.com/wikileaks-julian-assange-ted/ | url-status = dead }}</ref> <ref name="ted_2010">{{cite web | url = http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html | title = Julian Assange: Why the world needs WikiLeaks | publisher = Ted.com | date = | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827013033/http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html | url-status = dead }}</ref> <ref name="ustream_2010">{{cite web | url = http://www.ustream.tv/recorded/8525593 | title = Frontline Club 07/26/10 04:31&nbsp;am | publisher = Ustream.tv | date = 26 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 6 ಜನವರಿ 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140106040549/http://www.ustream.tv/recorded/8525593 | url-status = dead }}</ref> <ref name="journalism_2010">{{cite web | url = http://blogs.journalism.co.uk/editors/2010/07/12/a-real-free-press-for-the-first-time-in-history-wikileaks-editor-speaks-out-in-london | title = 'A real free press for the first time in history': WikiLeaks editor speaks out in London | publisher = Blogs.journalism.co.uk | date = 12 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111006014714/http://blogs.journalism.co.uk/editors/2010/07/12/a-real-free-press-for-the-first-time-in-history-wikileaks-editor-speaks-out-in-london/ | url-status = dead }}</ref> <ref name="advisory">{{cite web | title = WikiLeaks:Advisory Board | url = http://wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board | publisher = Wikileaks | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 17 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100617033041/http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board | url-status = dead }}</ref> <ref name="alde">{{cite web | url = http://www.alde.eu/en/details/?no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=23424&cHash=137ca875fb | title = Hearing: (Self) Censorship New Challenges for Freedom of Expression in Europe | accessdate = 2 June 2010 | publisher = [[Alliance of Liberals and Democrats for Europe]] | archive-date = 15 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100615154647/http://www.alde.eu/en/details/?no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=23424&cHash=137ca875fb | url-status = dead }}</ref> <ref name="ambinder"> {{cite web | first = Marc | last = Ambinder | url = https://www.theatlantic.com/politics/archive/2010/06/does-julian-assange-have-reason-to-fear-the-us-government/58297 | title = Does Julian Assange Have Reason to Fear the U.S. Government? | work = [[The Atlantic]] }} </ref> <ref name="amnesty">{{cite news | url = http://www.computerworld.com/s/article/9140006/Wikileaks_leader_talks_of_courage_and_wrestling_pigs?taxonomyId=16 | title = Wikileaks leader talks of courage and wrestling pigs | first = Dan | last = Nystedt | date = 27 October 2009 | work = [[Computerworld]] | publisher = International Data Group | agency = [[IDG]] News Service | accessdate = 7 December 2010 | archive-date = 22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101222025321/http://www.computerworld.com/s/article/9140006/Wikileaks_leader_talks_of_courage_and_wrestling_pigs?taxonomyId=16 | url-status = dead }}</ref> <ref name="aolnews">{{cite news | first = Sharon | last = Weinberger | title = Who Is Behind WikiLeaks? | url = http://www.aolnews.com/nation/article/besides-julian-assange-who-is-behind-WikiLeaks/19430055 | date = 7 April 2010 | newspaper = [[ಎಒಎಲ್|AOL]] | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 15 ಮಾರ್ಚ್ 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190315233940/http://www.aolnews.com/nation/article/besides-julian-assange-who-is-behind-WikiLeaks/19430055 | url-status = dead }}</ref> <ref name="cjr"> {{cite web | url = http://www.cjr.org/campaign_desk/ellsberg_and_assange.php | title = Ellsberg and Assange | first = Clint | last = Hendler | work = [[Columbia Journalism Review]] | date = 3 June 2010 | accessdate = 5 July 2010 }} </ref> <ref name="cream"> {{cite web | first = Julian | last = Assange | title = The cream of Australian Physics | publisher = IQ.ORG | date = 12 July 2006 | url = http://iq.org/#ThecreamofAustralianPhysics | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071020051936/http://iq.org/#ThecreamofAustralianPhysics | archivedate = 20 October 2007 }} </ref> <ref name="ellsbergmsnbc">{{cite web | url = http://fdlaction.firedoglake.com/2010/06/11/transcript-daniel-ellsberg-says-he-fears-us-might-assasinate-wikileaks-founder | first = Jane | last = Hamsher | title = Transcript: Daniel Ellsberg Says He Fears US Might Assassinate Wikileaks Founder | publisher = [[Firedoglake]] | date = 11 June 2010 | accessdate = 5 July 2010 | archive-date = 14 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100614064102/http://fdlaction.firedoglake.com/2010/06/11/transcript-daniel-ellsberg-says-he-fears-us-might-assasinate-wikileaks-founder | url-status = dead }}</ref> <ref name="events.ccc.de"> {{cite web | url = http://events.ccc.de/congress/2008/Fahrplan/events/2916.en.html | title = 25C3: Wikileaks | publisher = Events.ccc.de | date = | accessdate = 5 July 2010 }} </ref> <ref name="fora.tv">[http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives Video of Julian Assange on the panel at the 2010 Logan Symposium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217213046/http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives |date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }}, 18 April 2010</ref> <ref name="Greenwald2010-06-18">{{cite news | url = http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/06/18/wikileaks/ | title = The strange and consequential case of Bradley Manning, Adrian Lamo and WikiLeaks | last = Greenwald | first = Glenn | date = 18 June 2010 | publisher = Salon Media Group (Salon.com) | accessdate = 16 December 2010 | quote = On 10 June, former New York Times reporter Philip Shenon, writing in ''[[The Daily Beast]]'', gave voice to anonymous "American officials" to announce that "Pentagon investigators" were trying "to determine the whereabouts of the Australian-born founder of the secretive website Wikileaks [Julian Assange] for fear that he may be about to publish a huge cache of classified State Department cables that, if made public, could do serious damage to national security." Some news outlets used that report to declare that there was a "Pentagon manhunt" underway for Assange&nbsp;– as though he's some sort of dangerous fugitive. | archive-date = 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101216140305/http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/06/18/wikileaks | url-status = dead }}</ref> <ref name="Greenwald2010-12-10">{{cite web | url = http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/12/10/wikileaks_media/ | title = The media's authoritarianism and WikiLeaks | date = 10 December 2010 | last = Greenwald | first = Glenn | publisher = Salon Media Group (Salon.com) | accessdate = 16 December 2010 | archive-date = 15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101215204214/http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/12/10/wikileaks_media | url-status = dead }}</ref> <ref name="guardian"> {{cite news | first = Ian | last = Traynor | title = WikiLeaks founder Julian Assange breaks cover but will avoid America | newspaper = The Guardian | date = 21 June 2010 | url = https://www.theguardian.com/media/2010/jun/21/wikileaks-founder-julian-assange-breaks-cover | accessdate = 21 June 2010 }} </ref> <ref name="khatchadourian"> {{cite news | title = No Secrets: Julian Assange's Mission for Total Transparency | url = http://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?currentPage=all | first = Raffi | last = Khatchadourian | newspaper = [[The New Yorker]] | date = 7 June 2010 | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="leakonomy">Interview with Julian Assange, spokesperson of WikiLeaks: [http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-WikiLeaks ''Leak-o-nomy: The Economy of WikiLeaks''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524131035/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-WikiLeaks |date=24 ಮೇ 2010 }}</ref> <ref name="mars">[http://www.marsgroupkenya.org/pdfs/2009/03/KNCHR_crimes-against-humanity-extra-judicial-killings-by-kenya-police-exposed.pdf Report on Extra-Judicial Killings and Disappearances] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101214060055/http://www.marsgroupkenya.org/pdfs/2009/03/KNCHR_crimes-against-humanity-extra-judicial-killings-by-kenya-police-exposed.pdf |date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }} 1 March 2009</ref> <ref name="marsblog">[http://blog.marsgroupkenya.org/?p=870 "WikiLeaks wins Amnesty International 2009 Media Award for exposing Extra judicial killings in Kenya".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171107113936/http://blog.marsgroupkenya.org/?p=870 |date=7 ನವೆಂಬರ್ 2017 }}. Retrieved 15 April 2010.</ref> <ref name="mediadays">{{cite web | url = http://newmediadays.dk/julian-assange | title = The Subtle Roar of Online Whistle-Blowing | date = 19 November 2009 | publisher = New Media Days | accessdate = 8 April 2010 | archive-date = 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100410132452/http://newmediadays.dk/julian-assange | url-status = dead }}</ref> <ref name="motherjones"> {{cite news | title = Inside WikiLeaks' Leak Factory | url = http://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=1 | first = David | last = Kushner | date = 6 April 2010 | newspaper = [[Mother Jones (magazine)|Mother Jones]] | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="mcgreal"> {{cite news | first = Chris | last = McGreal | title = Wikileaks reveals video showing US air crew shooting down Iraqi civilians | url = https://www.theguardian.com/world/2010/apr/05/wikileaks-us-army-iraq-attack | newspaper = The Guardian | date = 5 April 2010 | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="nicar">{{cite web | url = http://data.nicar.org/conference/lasvegas10/showcase | title = Showcase Panels | publisher = data.nicar.org | date = | accessdate = 5 July 2010 | archive-date = 29 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100629024355/http://data.nicar.org/conference/lasvegas10/showcase | url-status = dead }}</ref> <ref name="nntpcache">{{cite web | title=NNTPCache: Authors | url=http://iq.org/~proff/nntpcache.org | accessdate=16 June 2010 | archive-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101123054222/http://iq.org/~proff/nntpcache.org/ | url-status=dead }}</ref> <ref name="pentagonhunt"> {{cite web | url = https://www.theguardian.com/media/2010/jun/11/wikileaks-founder-assange-pentagon-manning | title = Pentagon hunts WikiLeaks founder Julian Assange in bid to gag website|Media|The Guardian | last = McGreal | first = Chris | date = 11 June 2010 | work = The Guardian|location=London | accessdate = 18 June 2010 }} </ref> <ref name="personal">{{cite web | url = http://personaldemocracy.com/technology-politics-social-media-conference-personal-democracy-forum-new-york-0 | title = PdF Conference 2010 &#124; June&nbsp;3–4 &#124; New York City &#124; Personal Democracy Forum | publisher = Personaldemocracy.com | date = | accessdate = 5 July 2010 | archive-date = 8 ಜುಲೈ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100708065934/http://personaldemocracy.com/technology-politics-social-media-conference-personal-democracy-forum-new-york-0 | url-status = dead }}</ref> <ref name="pdf">{{cite web | title = PdF Conference 2010: Speakers | url = http://personaldemocracy.com/pdf-conference-2010-june-3-5-new-york-city-speakers#assange | publisher = [[Personal Democracy Forum]] | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 27 ಮೇ 2012 | archive-url = https://archive.today/20120527042208/http://personaldemocracy.com/pdf-conference-2010-june-3-5-new-york-city-speakers%23assange#assange | url-status = dead }}</ref> <ref name="poulsen"> {{cite news | first1 = Kevin | last1 = Poulsen | first2 = Kim | last2 = Zetter | title = Wikileaks Commissions Lawyers to Defend Alleged Army Source | url = https://www.wired.com/threatlevel/2010/06/wikileaks-to-lamo | date = 11 June 2010 | newspaper = [[Wired (magazine)|Wired]] | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="rubberhose">{{cite web | first = Suelette | last = Dreyfus | title = The Idiot Savants' Guide to Rubberhose | url = http://iq.org/~proff/rubberhose.org/current/src/doc/maruguide/t1.html | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 13 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100813032734/http://iq.org/~proff/rubberhose.org/current/src/doc/maruguide/t1.html | url-status = dead }}</ref> <ref name="seclists">Assange stated, "In this limited application strobe is said to be faster and more flexible than ISS2.1 (an expensive, but verbose security checker by Christopher Klaus) or PingWare (also commercial, and even more expensive)." See [http://seclists.org/bugtraq/1995/Mar/65 Strobe v1.01: Super Optimised TCP port surveyor]</ref> <ref name="singel"> {{cite news | first = Ryan | last = Singel | title = Immune to Critics, Secret-Spilling Wikileaks Plans to Save Journalism... and the World | url = https://www.wired.com/politics/onlinerights/news/2008/07/wikileaks?currentPage=all | date = 3 July 2008 | newspaper = [[Wired (magazine)|Wired]] | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="smh1"> {{cite news | first = Bernard | last = Lagan | title = International man of mystery | url = http://www.smh.com.au/technology/technology-news/international-man-of-mystery-20100409-ryvf.html | date = 10 April 2010 | newspaper = The Sydney Morning Herald | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="smh2"> {{cite news | title = The secret life of Wikileaks founder Julian Assange | url = http://www.smh.com.au/technology/technology-news/the-secret-life-of-wikileaks-founder-julian-assange-20100521-w1um.html | date = 22 May 2010 | newspaper = The Sydney Morning Herald | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="strobe"> {{cite web | title = strobe-1.06: A super optimised TCP port surveyor | url = http://hpux.connect.org.uk/hppd/hpux/Networking/Admin/strobe-1.06 | publisher = The Porting And Archive Centre for HP-UX | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="suelette"> {{Cite book | title = [[Underground (Suelette Dreyfus book)|Underground: Tales of Hacking, Madness and Obsession on the Electronic Frontier]] | first = Suelette | last = Dreyfus | year = 1997 | isbn = 1-86330-595-5 }} </ref> <ref name="taylor"> {{cite news | first = Jerome | last = Taylor | title = Pentagon rushes to block release of classified files on Wikileaks | url = http://www.independent.co.uk/news/world/americas/pentagon-rushes-to-block-release-of-classified-files-on-wikileaks-1998313.html | newspaper = [[The Independent]] | date = 12 June 2010 | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="tdbmanhunt"> {{cite web | url = http://www.thedailybeast.com/blogs-and-stories/2010-06-10/wikileaks-founder-julian-assange-hunted-by-pentagon-over-massive-leak | title = Wikileaks Founder Julian Assange Hunted by Pentagon Over Massive Leak | last = Shenon | first = Philip | date = 10 June 2010<!-- 10:03&nbsp;pm--> | work = Pentagon Manhunt | publisher = The Daily Beast | accessdate = 18 June 2010 }} </ref> <ref name="telegraph"> {{cite web | url = http://www.telegraph.co.uk/technology/news/7845420/Wikileaks-founder-Julian-Assange-emerges-from-hiding.html | title = Wikileaks founder Julian Assange emerges from hiding | publisher = The Daily Telegraph | date = 22 June 2010 | accessdate = 5 July 2010 }} </ref> <ref name="theage1"> {{cite news | first = Nikki | last = Barrowclough | title = Keeper of secrets | url = http://www.theage.com.au/national/keeper-of-secrets-20100521-w230.html | newspaper = [[The Age]] | date = 22 May 2010 | accessdate = 16 June 2010 }} </ref> <ref name="theaustralian"> {{cite news | title = Rudd Government blacklist hacker monitors police | url = http://www.theaustralian.com.au/news/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 | first = Richard | last = Guilliatt | newspaper = [[The Australian]] | date = 30 May 2009 | accessdate = 16 June 2010}} [lead-in to a longer article in that day's ''The Weekend Australian Magazine'']</ref> <ref name="timesonline">{{cite news | title = Profile: Julian Assange, the man behind Wikileaks | url = http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article7094231.ece | work = The Sunday Times | location = UK | date = 11 April 2010 | accessdate = 29 June 2010 | archive-date = 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100906200853/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article7094231.ece | url-status = dead }}</ref> <ref name="wankworm">Julian Assange: [http://www.counterpunch.org/assange11252006.html The Anti-Nuclear WANK Worm. The Curious Origins of Political Hacktivism] [[CounterPunch]], 25/26 November 2006</ref> <ref name="pgsql"> {{cite web | url = http://www.postgresql.org/community/contributors | title = PostgreSQL contributors | publisher = Postgresql.org | date = | accessdate = 29 November 2010 }} </ref> <ref name="Forbes"> {{cite web | last = Greenberg | first = Andy | url = http://blogs.forbes.com/andygreenberg/2010/11/29/an-interview-with-wikileaks-julian-assange/6/ | title = An Interview With WikiLeaks’ Julian Assange&nbsp;— Andy Greenberg – The Firewall | publisher = blogs.forbes.com | date = | accessdate = 16 December 2010 }} </ref> }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Portal box|Australia|Internet|Biography}} {{Wikiquote|Julian Assange}} {{Commons category|Julian Assange}} *[http://english.aljazeera.net/category/person/julian-assange ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ] ''ಅಲ್‌ಜಜೀರಾ'' ದಲ್ಲಿ *[http://www.bbc.co.uk/news/world-11047811 ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರ: ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಕ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ''ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್'' ನಲ್ಲಿ *[https://www.theguardian.com/media/julian-assange ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ] ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ನಲ್ಲಿ *[http://www.reuters.com/article/idUSTRE6BB1LG20101213 ವಿಶೇಷ ವರದಿ] ''ರಾಯಟರ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ *[http://www.sbs.com.au/dateline/story/watch/id/600572/n/The-Whistleblower ಎಸ್‌ಬಿಸಿ ಡೇಟ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರ ವೀಕ್ಷಿಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110103052140/http://www.sbs.com.au/dateline/story/watch/id/600572/n/The-Whistleblower |date=3 ಜನವರಿ 2011 }} *[http://www.life.com/image/first/in-gallery/53291/julian-assange-hero-or-villain ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: ನಾಯಕ ಅಥವಾ ಖಳನಾಯಕ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216174148/http://www.life.com/image/first/in-gallery/53291/julian-assange-hero-or-villain |date=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }} – ''ಲೈಫ್ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್'' ನಿಂದ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ *{{cite news |url=http://www.stuff.co.nz/technology/digital-living/524296 |title= Meet the Aussie behind Wikileaks |publisher=[[Fairfax New Zealand]] |date=8 July 2008}} *{{cite web | url = https://www.youtube.com/watch?v=7QEdAykXxoM | title = WikiLeaks editor on Apache combat video: No excuse for US killing civilians |date = April 2010| publisher = RussiaToday}} *[https://web.archive.org/web/*/http://iq.org/ Archived versions] ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ iq.org ನಲ್ಲಿನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ (ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆರ್ಕೈವ್ನಲ್ಲಿ) *[http://www.ted.com/speakers/julian_assange.html ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: ಜಗತ್ತಿಗೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಏಕೆ ಬೇಕು] [http://www.ted.com/ ted.com] ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ {{WikiLeaks}} {{Persondata | NAME = Assange, Julian | ALTERNATIVE NAMES = Assange, Julian Paul | SHORT DESCRIPTION = Australian journalist, programmer and Internet activist | DATE OF BIRTH = 3 July 1971 | PLACE OF BIRTH = [[Townsville]], Queensland, Australia | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Assange, Julian}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1971 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸುದ್ದಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವವರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಟೌನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್.]] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]] 9ewbssffnhbxj9htxv864ctpoh84eg2 0 27513 1383395 1381022 2026-08-19T02:27:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383395 wikitext text/x-wiki : "''ಪೂರಕ ಔಷಧ'' " ಹಾಗೂ "''ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ'' " ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಪುನರ್‌ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ.'''' {{Alternative medical systems |image=[[ಚಿತ್ರ:Hierbas medicinales mercado medieval.jpg|250px]] |caption=Medicinal herbs in a traditional Spanish market }} ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, '''ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ''' ಎಂಬ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಯಾವುದೇ ಶಮನಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂಥದ್ದಾಗಿದ್ದು, "ಅದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ<ref name="bratman7">{{cite book |title=The Alternative Medicine Sourcebook |url=https://archive.org/details/alternativemedic0000brat |last=Bratman, MD |first=Steven |year=1997 |publisher=Lowell House |page=[https://archive.org/details/alternativemedic0000brat/page/7 7]|isbn=1565656261}}</ref> ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಡೆ ಬರುವಂಥದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸುಸಂಗತವಾಗಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂಥದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="MFL"/> ಇದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕುರುಹು ಆಧರಿತ ಔಷಧಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಧಾರದೊಂದಿಗಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂಥ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳಿಂದ ''ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ'' ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>‌ಕರೋಲ್ RT. [http://www.skepdic.com/compmed.html "ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಮೆಡಿಸಿನ್‌"]; ''ದಿ ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್‌‌'ಸ್‌ ಡಿಕ್ಷ್‌ನರಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥದ್ದು</ref> ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾಕಿನ್ಸ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, "ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಎಂಬುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ರೋಗಶಮನಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿರುವ ಔಷಧ ಮಾತ್ರವೇ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Dawkins2"/> ಇತರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ (NCCAM) ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿ|ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]], ಬೆನ್ನೆಲುಬು ನೀವಿಕೆಯ ಔಷಧ, ಮೂಲಿಕಾ ತತ್ತ್ವ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನಿಯರ ಔಷಧ, [[ಆಯುರ್ವೇದ]], ಧ್ಯಾನ, [[ಯೋಗ]], ಜೈವಿಕ ಪ್ರತ್ಯಾಧಾನ, [[ಸಂಮೋಹನ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಂಮೋಹನ]], [[ಹೋಮಿಯೋಪಥಿ|ಹೋಮಿಯೋಪತಿ]], [[ಸೂಜಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಸೂಜಿಚಿಕಿತ್ಸೆ]], ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ-ಆಧರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು.<ref>[http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=31077 ಡೆಫನಿಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಮೆಡಿಸಿನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606010754/http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=31077 |date=2011-06-06 }}, ''MedicineNet.com''</ref> ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೌಶಲಗಳ<ref name="whccamp.hhs.gov">{{cite web |title=White House Commission on Complementary and Alternative Medicine Policy |url=http://whccamp.hhs.gov/fr2.html |chapter=Overview of CAM in the United States: Recent History, Current Status, And Prospects for the Future |date=March 2002 |access-date=2011-01-30 |archive-date=2011-08-25 |archive-url=https://www.webcitation.org/61C8iiefX?url=http://whccamp.hhs.gov/fr2.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal|author=[[Edzard Ernst|Ernst E.]] |title=Complementary medicine: Common misconceptions |url=https://archive.org/details/sim_royal-society-of-medicine-great-britain-journal_1995-05_88_5/page/n7 |journal=[[Journal of the Royal Society of Medicine]] |year=1995 |volume=88 |issue=5 |pages=244–247}}</ref><ref>{{cite journal |author=Joyce CR |title=Placebo and complementary medicine |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1994-11-05_344_8932/page/1279 |journal=[[Lancet]] |year=1994 |volume=344|issue=8932 |pages=1279–1281 |doi=10.1016/S0140-6736(94)90757-9}}</ref> ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಅದೇ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ '''ಪೂರಕ ಔಷಧ''' ಅಥವಾ '''ಸುಸಂಯೋಜನಾತ್ಮಕ ಔಷಧ''' ದೊಂದಿಗೆ ಇದು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ '''ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ''', ಅಥವಾ ''CAM'' ಎಂಬ ಆಶ್ರಯದಾತ ಪರಿಭಾಷೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ವಲಯದ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ವಿಧಾನದ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿಗೆ ಒತ್ತುನೀಡುವುದರೆಡೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವ CAM ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="CassilethDeng2004">{{cite journal |author=Cassileth BR, Deng G |title=Complementary and alternative therapies for cancer |journal=[[The Oncologist]] |volume=9 |issue=1 |pages=80–9 |year=2004 |pmid=14755017 |doi=10.1634/theoncologist.9-1-80}}</ref><ref name="ernstinterview">{{cite web |url=http://www.harcourt-international.com/ernst/interview.cfm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070311015608/http://www.harcourt-international.com/ernst/interview.cfm |publisher=Elsevier Science |title=Interview with [[Edzard Ernst]], editor of ''The Desktop Guide to Complementary and Alternative Medicine'' |year=2002 |archivedate=2007-03-11}}</ref> "ಪ್ರಮುಖ CAM ಪದ್ಧತಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯುಳ್ಳವುಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಅವು ಹೊಂದಿವೆ; ವ್ಯಕ್ತೀಕರಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಗಮನ, ಇಡೀ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಚರಿಸುವುದು, ಸ್ವಯಂ-ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಉಪಶಮನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತೀ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಆರೋಗ್ಯಪಾಲನಾ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಪೋಷಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಗಮನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಧಿ ನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳಂಥ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನೇಕ CAM ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಔಷಧಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ CAMನಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕೊರತೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಸೀಮಿತವಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜ್ಞಾನದ ಈ ಅಂತರದೆಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ CAMನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, CAM ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಔಷಧದ ನಡುವಿನ ಎಲ್ಲೆಗೆರೆಗಳು, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ವಿಭಿನ್ನ CAM ಪದ್ಧತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಎಲ್ಲೆಗೆರೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಮಸುಕಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಹಾಗೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ."<ref name="whccamp.hhs.gov"/> ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ತಳಹದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ, ಜಾನಪದ ಜ್ಞಾನ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಅಥವಾ ವಾಸಿಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬಹುದು.<ref>{{cite book |author=Acharya, Deepak and Shrivastava Anshu |year=2008 |title=Indigenous Herbal Medicines: Tribal Formulations and Traditional Herbal Practices |publisher=Aavishkar Publishers Distributor |location=[[Jaipur]] |isbn=9788179102527 |pages=440}}</ref> ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಅವಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬಹುದು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ವೃತ್ತಿಗಾರರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಕುರುಹು-ಆಧರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಈ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದೋ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠವೊಂದರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಆಗ ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಔಷಧ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೆಂದೂ "ಪರ್ಯಾಯ" ಔಷಧ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೃತ್ತಿಗಾರರಿಂದ<ref name="Angell">{{cite journal |author=Angell M, Kassirer JP |title=Alternative medicine--the risks of untested and unregulated remedies |journal=The New England Journal of Medicine |volume=339 |issue=12 |pages=839–41 |year=1998 |month=September |pmid=9738094 |doi=10.1056/NEJM199809173391210 |url=http://kitsrus.com/pdf/nejm_998.pdf |quote=It is time for the scientific community to stop giving alternative medicine a free ride. There cannot be two kinds of medicine -- conventional and alternative. There is only medicine that has been adequately tested and medicine that has not, medicine that works and medicine that may or may not work. Once a treatment has been tested rigorously, it no longer matters whether it was considered alternative at the outset. If it is found to be reasonably safe and effective, it will be accepted. But assertions, speculation, and testimonials do not substitute for evidence. Alternative treatments should be subjected to scientific testing no less rigorous than that required for conventional treatments.}}</ref><ref name="whatiscam">{{cite web| url=http://nccam.nih.gov/health/whatiscam/| title=What is Complementary and Alternative Medicine (CAM)? |accessdate=2006-07-11 |publisher=[[NCCAM|National Center for Complementary and Alternative Medicine]]}}</ref> ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಕೌಶಲಗಳಲ್ಲಿ ಕುರುಹಿನ ಕೊರತೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವು ಪದೇಪದೇ ವಿಫಲಗೊಂಡಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಇದನ್ನು ಕುರುಹು ಇರದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು-ಆಧರಿಸಿದ ಔಷಧ ಎಂಬುದಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಔಷಧವೇ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಶದೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು CAM ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ CAMನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದಕ್ಕಿರುವ ಕುರುಹು-ಆಧರಿತ ವಿಧಾನವು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಅನೇಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೌಶಲಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಕುರುಹಿನ ಕೊರತೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite book |author=Kopelman, Lorretta M. |chapter=The role of science in assessing conventional, complementary, and alternative medicines |title=The Role of Complementary and Alternative Medicine: Accommodating Pluralism |url=https://archive.org/details/roleofcomplement0000unse |series-title=Hastings Center Studies in Ethics Series |editor=Callahan D |publisher=Georgetown University Press |location=Washington, DC |year=2004 |pages=[https://archive.org/details/roleofcomplement0000unse/page/36 36]–53 |isbn=9781589010161 |oclc=47791087 }}</ref> 13 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಇದರ ಹರಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ, 1998ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಅವಲೋಕನವು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 31%ನಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ರೋಗಿಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ವರೂಪದ ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Ernst_Cassileth">{{cite journal |author=Ernst E, Cassileth BR |title=The prevalence of complementary/alternative medicine in cancer: a systematic review |journal=Cancer |volume=83 |issue=4 |pages=777–82 |year=1998 |month=August |pmid=9708945 |doi= 10.1002/(SICI)1097-0142(19980815)83:4<777::AID-CNCR22>3.0.CO;2-O|url=https://archive.org/details/sim_cancer_1998-08-15_83_4/page/777}}</ref> ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವು ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಎಡ್‌ಜರ್ಡ್ ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್‌ ಎಂಬಾತ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ CAM ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೈದ್ಯರ<ref name="ernstinterview"/> ಕೈಗಳಲ್ಲಿದೆ; ಕೆಲವೊಂದು ಅಂದಾಜುಗಳು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಪರ್ಯಾಯ ವೃತ್ತಿಗಾರರ ಪೈಕಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಂದಿ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Cassileth1996">{{cite journal |author=[[Barrie R. Cassileth|Cassileth, Barrie R.]] |url=http://theoncologist.alphamedpress.org/cgi/content/full/1/3/173 |title=Alternative and Complementary Cancer Treatments |journal=The Oncologist |volume=1 |issue=3 |pages=173–9 |date=June 1996 |pmid=10387984 |access-date=2011-01-30 |archive-date=2008-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080613021012/http://theoncologist.alphamedpress.org/cgi/content/full/1/3/173 |url-status=dead }}</ref> ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವು ವೈದ್ಯರಿಂದ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವರ E ಆಯೋಗ ಶಾಸನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |title=The Complete German Commission E Monographs: Therapeutic Guide to Herbal Medicines |author=Marty |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/281/19/1852 |journal=J Amer Med Assoc |year=1999 |volume=281 |pages=1852–3 |pmid= |doi=10.1001/jama.281.19.1852}}</ref> == ಪರಿಭಾಷೆಗಳು == ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು 'ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ' ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಅಥವಾ ಅವಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು 'ಪೂರಕ ಔಷಧ' ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪೂರಕ ಔಷಧದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ NCCAM ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ, "ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿನ ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು<ref name="whatiscam"/> ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ರೋಗಿಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾದ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮರಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಸಾರತೈಲಗಳ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ." ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಒಂದಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕುರುಹನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು 'ಸುಸಂಯೋಜನಾತ್ಮಕ' ಅಥವಾ 'ಸಂಯೋಜಿತ ಔಷಧ' ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ; ಇಂಥ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಮರ್ಥಕರು ಪೂರಕ ಔಷಧದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="whatiscam"/> ರಾಲ್ಫ್ ಸ್ನೈಡರ್‌ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ವೇಲ್‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, "ಸುಸಂಯೋಜನಾತ್ಮಕ ಔಷಧವೆಂಬುದು ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಒಂದು ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸಿಮಾಡುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಔಷಧದ ಗಮನವು ಪುನರ್‌‌ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಾಗೂ ರೋಗಿ-ವೈದ್ಯರ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಗೆ ಒತ್ತುನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕರೆನೀಡುತ್ತದೆ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Snyderman">{{cite journal |author=Snyderman R, Weil AT |title=Integrative medicine: bringing medicine back to its roots |journal=Archives of Internal Medicine |volume=162 |issue=4 |pages=395–7 |year=2002 |month=February |pmid=11863470 |doi=10.1001/archinte.162.4.395}}</ref> ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಒತ್ತುನೀಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಔಷಧದ ಸಂಯೋಜನೆಯು ''ಸಂಯೋಜಿತ ಔಷಧ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ಸ್ವಭಾವ ನಿರೂಪಣೆ == ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಕ್ಕಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಪೂರಕ ಔಷಧಕ್ಕಾಗಲೀ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸುಸಂಗತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref name="IOM2005">{{cite book |author=Institute of Med |title=Complementary and Alternative Medicine in the United States |publisher=National Academy Press |location= |year=2005 |pages= |isbn=978-0309092708 |oclc= |url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=11182 |accessdate=}}</ref>{{rp|17}} ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವುದೇ ಶಮನಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, "ಅದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ<ref name="bratman7"/> ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಡೆ ಬರುವಂಥದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸುಸಂಗತವಾಗಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂಥದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="MFL">{{cite web |url=http://missourifolkloresociety.truman.edu/remedy.html |title=A few words about folk medicine |work=Missouri Folklore Society |accessdate= |archive-date=2010-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701110603/http://missourifolkloresociety.truman.edu/remedy.html |url-status=dead }}</ref> === ಸ್ವಯಂ ಸ್ವಭಾವ ನಿರೂಪಣೆ === ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ (NCCAM) CAMನ್ನು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: "CAM ಎಂಬುದು, ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಪರಿಪಾಠಗಳು, ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ."<ref name="whatiscam"/> ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ನಾಲೆಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ (ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಹ್ರಸ್ವರೂಪ: ViFAB; ViFAB ಎಂಬುದು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಒಳಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಖಾತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ. www.vifab.dk/uk ಎಂಬುದು ViFABನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸುತ್ತದೆ: - ಅಧಿಕೃತ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನಾ ವೃತ್ತಿಗಾರರಲ್ಲದ ಚಿಕಿತ್ಸಕರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು. - ಅಧಿಕೃತ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನಾ ವೃತ್ತಿಗಾರರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ, ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಅನ್ಯಥಾ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು. ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನಾ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಜನರು ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರಬೇಕು. ಕೊಖ್ರೇನ್‌ ಪೂರಕ ಔಷಧ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೂರಕ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿದೆ: "ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೊರಗಡೆಯಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಇಂಥ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪೂರಕ ಔಷಧವು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಉಪಚರಿಸುವ, ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ."<ref name="Cochranedefinition">{{cite web |url=http://www.mrw.interscience.wiley.com/cochrane/clabout/articles/CE000052/frame.html |title=Cochrane Complementary Medicine Field |work=Cochrane COllaboration |accessdate= }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜೈವಿಕ ಪ್ರತ್ಯಾಧಾನವನ್ನು ಶಾರೀರಿಕ ಔಷಧ ಹಾಗೂ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನಾ ಸಮುದಾಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಔಷಧಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="CompAltMentalHealth">{{cite book |author=Walter R., PhD. Frontera; DeLisa, Joel A.; Gans, Bruce M.; NICHOLAS E. WALSH |title=Physical medicine and rehabilitation: principles and practice |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstwon, MD |year=2005 |pages=Chapter 19 |isbn=0-7817-4130-0 |oclc= |url=https://books.google.com/?id=1sWk1GYCvKoC&printsec=frontcover |accessdate=}}</ref> ಡೇವಿಡ್‌ M. ಐಸೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಸುಸಂಯೋಜನಾತ್ಮಕ ಔಷಧ ಸಂಶೋಧಕನು<ref>{{cite web |url=http://beta.medicinescomplete.com/journals/fact/current/fact0804a04i01.htm |title=David M Eisenberg: FACT |work= |accessdate= }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, "ಇವು US ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಲಿಸಲ್ಪಡದ ಅಥವಾ US ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ<ref name="Eisenberg">{{cite journal |author=Eisenberg DM, Kessler RC, Foster C, Norlock FE, Calkins DR, Delbanco TL |title=Unconventional medicine in the United States. Prevalence, costs, and patterns of use |journal=N. Engl. J. Med. |volume=328 |issue=4 |pages=246–52 |year=1993 |month=January |pmid=8418405 |doi= 10.1056/NEJM199301283280406|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_1993-01-28_328_4/page/246}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಈ ಕುರಿತು NCCAM ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಹಿಂದೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸದ ಪರಿಹಾರಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದೊಳಗೆ ಸಂಘಟಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="whatiscam"/> ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಓರ್ವ ಸಂಶೋಧಕನಾದ ಬ್ಯಾರೀ R. ಕ್ಯಾಸಿಲೆತ್‌ ಎಂಬಾತ ಸದರಿ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಸಾರಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ, "ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಔಷಧದೊಳಗೆ CAMನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸದ್ಯದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ, ಅಥವಾ "ಪರ್ಯಾಯ" ಔಷಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ NIH ಸಂಶೋಧನಾ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ವೈದ್ಯರು CAMನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Angell"/><ref name="Cassileth2">ಪಾರ್ಕ್‌ RL, ಗುಡ್‌ ಎನಫ್‌ ಯು: ಬಯಿಂಗ್‌ ಸ್ನೇಕ್‌ ಆಯಿಲ್‌ ವಿತ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಡಾಲರ್ಸ್‌. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜನವರಿ 3, 1996, A11.</ref> === ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯ === ;ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ: "ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಎಂಬುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲ್ಪಡದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಾಗಿವೆ."<ref name="NSF_altmed"/> 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ, ''ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದ ವರದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ (IOM) ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು (CAM) ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಅದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಔಷಧ ವಲಯದೆಡೆಗಿನ ಪ್ರಧಾನವಲ್ಲದ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://iom.edu/Reports/2005/Complementary-and-Alternative-Medicine-in-the-United-States.aspx |title=Complementary and Alternative Medicine in the United States |publisher=United States [[Institute of Medicine]] |pages=16-20 |date=12 January 2005 |quote=Complementary and alternative medicine (CAM) is a broad domain of resources that encompasses health systems, modalities, and practices and their accompanying theories and beliefs, other than those intrinsic to the dominant health system of a particular society or culture in a given historical period. CAM includes such resources perceived by their users as associated with positive health outcomes. Boundaries within CAM and between the CAM domain and the domain of the dominant system are not always sharp or fixed. |accessdate=20110118 |archive-date=28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928011916/http://www.iom.edu/Reports/2005/Complementary-and-Alternative-Medicine-in-the-United-States.aspx |url-status=dead }}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೊಂದನ್ನು ಕೊಖ್ರೇನ್‌ ಕೊಲಾಬರೇಷನ್‌<ref name="Cochranedefinition"/> ಮತ್ತು UKಯ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಂಥ ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ಘಟಕಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.dh.gov.uk/en/Publichealth/Healthimprovement/Complementaryandalternativemedicine/index.htm |title=Complementary and alternative medicine : Department of Health - Public health |work=Department of Health |accessdate=}}</ref> ಕೊಖ್ರೇನ್‌ ಕೊಲಾಬರೇಷನ್‌‌ನಂಥ ಕುರುಹು-ಆಧರಿತ ಔಷಧದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರಾದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ಅವು "ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ"ಯದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ "ಪರ್ಯಾಯ"ವಾಗಿರಬಹುದು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಮಾಣಕ-ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="UMM">{{cite web |url=http://www.compmed.umm.edu/cochrane.asp |title=Cochrane CAM Field: Integrative Medicine |format= |work= |accessdate= |archive-date=2013-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928113542/http://www.compmed.umm.edu/cochrane.asp |url-status=dead }}</ref> ;ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಲವಾರು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು 'ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ' ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ಅಂಶದ ಕುರಿತಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧಕರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಯೊಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಔಷಧ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರದ ಒಂದು ಔಷಧ ಮಾತ್ರವೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Angell"/> ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕುರುಹಿನ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದು ಅತಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧವು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Angell"/> ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನವೊಂದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಅಥವಾ ಅದರ ಕೊರತೆಯ ವರ್ಧಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನವೊಂದು ತನ್ನ ವರ್ಗಗಳನ್ನು (ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರ ಪ್ರತಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಡದ ವರ್ಗಗಳು) ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಈ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಬೆಂಬಲಿಗರಲ್ಲಿ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌‌ನ (JAMA) ಹಿಂದಿನ ಸಂಪಾದಕನಾದ ಜಾರ್ಜ್‌ D. ಲಂಡ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Fontanarosa">{{cite journal |author=Fontanarosa PB, Lundberg GD |title=Alternative medicine meets science |journal=JAMA |volume=280 |issue=18 |pages=1618–9 |year=1998 |month=November |pmid=9820267 |doi= 10.1001/jama.280.18.1618|url=https://archive.org/details/sim_jama_1998-11-11_280_18/page/1618}}</ref> ಕ್ವಾಕ್‌ವಾಚ್‌‌‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕನಾದ ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಬ್ಯಾರೆಟ್‌ ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, "ಪರ್ಯಾಯ" ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾದ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದ ವಿಧಾನಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ವಿಧಾನಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಆತ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಲವಾದ ಕುರುಹನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾದ ವಿಧಾನಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದರೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಂಜಸವೆಂದು ಕಾಣುವ ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ, ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಮಂಜಸವೆಂದು ಕಾಣುವ ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಆಧಾರರಹಿತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ವಿಧಾನ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಆತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವೊಂದು "ಪರ್ಯಾಯ" ಔಷಧಗಳು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಉಳಿದವುಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಮಾನ ಪರಿಗಣನೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂಬಂಥ ಅನಿಸಿಕೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದು ಅವನ ಕಳವಳ ಅಥವಾ ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="Quackwatch">{{cite news|first=Stephen|last=Barrett|title=Be Wary of "Alternative" Health Methods|url=http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/altwary.html|work=[[Stephen Barrett|Stephen Barrett, M.D.]]|publisher=[[Quackwatch]]|date=February 10, 2004 |accessdate = 2008-03-03}}</ref> ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಾಂತರ ಅಥವಾ ಸೇವನಾ ಪ್ರಮಾಣವು ವಿಭಿನ್ನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಔಷಧ ವಿಧಾನವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು ಎಂಬಂಥ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯೊಂದು NIHನಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="$2.5 billion"/> ಪೂರಕ ಔಷಧ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ ಎಡ್‌ಜರ್ಡ್‌ ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್‌ ಎಂಬಾತ ಅನೇಕ ಪರ್ಯಾಯ ಕೌಶಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಕುರುಹನ್ನು ದುರ್ಬಲ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ, ಅಥವಾ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನಾದರೂ, ಇತರವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಜಿಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕುರುಹಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="goodbadugly">{{cite web |url=http://www.healthwatch-uk.org/awardwinners/edzardernst.html |title=Complementary medicine: the good the bad and the ugly |work=Edzard Ernst |accessdate= |archive-date=2013-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016024908/http://www.healthwatch-uk.org/awardwinners/edzardernst.html |url-status=dead }}</ref> ರಿಚರ್ಡ್‌ ಡಾಕಿನ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, "ಇದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದ, ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ನಿರಾಕರಿಸುವ, ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗ" ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Dawkins">{{cite book | last = Dawkins | first = Richard | author = Richard Dawkins | year = 2003 | title = A Devil's Chaplain | url = https://archive.org/details/devilschaplainse0000dawk | publisher = Weidenfeld & Nicolson | isbn = 0618335404}}</ref> ಆತ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, "ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಎಂಬುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ರೋಗಶಮನಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿರುವ ಔಷಧ ಮಾತ್ರವೇ" ಎಂದೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Dawkins2">{{cite book |title=A Devil's Chaplain |url=https://archive.org/details/devilschaplainre00dawk_0 |last=Dawkins |first=Richard |year=2003 |publisher=Houghton Mifflin |location=United States |isbn=0-618-33540-4 |page=[https://archive.org/details/devilschaplainre00dawk_0/page/59 58]}}</ref> ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೌಶಲವೊಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅದು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯಹಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸರಳವಾಗಿ ಔಷಧವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/books/2003/feb/15/scienceandnature.highereducation1 |title=Review: A Devil's Chaplain by Richard Dawkins |format= |work=The Guardian |accessdate= 2010-04-23| location=London | date=2003-02-15}}</ref> ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌‌ ಬೆಂಬಲಿತ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯ ಕೊರತೆಯಿದ್ದುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ನಾಲ್ವರು ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪತ್ರವೊಂದು ವಿಷಾದಿಸಿದೆ.<ref name="Cassileth_evaluating">{{cite journal |author=Cassileth BR |title=Evaluating complementary and alternative therapies for cancer patients |journal=CA Cancer J Clin |volume=49 |issue=6 |pages=362–75 |year=1999 |pmid=11198952 |doi= 10.3322/canjclin.49.6.362|url=https://archive.org/details/sim_ca-a-cancer-journal-for-clinicians_november-december-1999_49_6/page/362}}</ref> ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಹುಪಾಲು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಧರಿತವಾಗಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪಥ್ಯಾಹಾರ, ವಿಹಾರ-ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋತ್ಪನ್ನ ಪರಿಹಾರಗಳಂಥ ಸದರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೆಚ್ಚು-ಸಮಂಜಸವೆಂದು ಕಾಣುವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳನ್ನು NIHನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ; NIHನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Brown">{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/16/AR2009031602139.html?hpid=sec-health |title=Scientists Speak Out Against Federal Funds for Research on Alternative Medicine|format= |work=Washingtonpost |date=March 17, 2009 | first=David | last=Brown | accessdate=2010-04-23}}</ref> ಸುಮಾರು 2.5 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ NCCAM ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಈ ಕಳವಳ ಅಥವಾ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿವೆ.<ref>http://nccam.nih.gov/research/results/</ref> ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳ ಓರ್ವ ಪರಿಣತ ಮತ್ತು "ಸ್ನೇಕ್‌ ಆಯಿಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌‌" ಕೃತಿಯ ಲೇಖಕನಾದ R. ಬಾರ್ಕರ್‌‌ ಬೌಸೆಲ್ ಎಂಬಾತ, "ಅಸಂಬದ್ಧವಾದುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವುದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="$2.5 billion">{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/31190909/ |title=$2.5 billion spent, no alternative cures found - Alternative medicine- msnbc.com |format= |work=MSNBC |date=June 10, 2009}}</ref> NIH ಬೆಂಬಲವನ್ನಷ್ಟೇ ಹೊಂದಿರುವುದು "ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ನಿರಾಧಾರವಾದ ತರ್ಕಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು" ನೀಡಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕುರಿತು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಳವಳಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.<ref name="Brown"/> ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಓರ್ವ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಔಷಧ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿರುವ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಸ್ಯಾಂಪ್ಸನ್‌ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, CAM ಎಂಬುದು "ಅಸಂಬದ್ಧವಾದುದರ ಹಬ್ಬಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ" ಮತ್ತು ''ಕಪಟ ವೈದ್ಯ'', ''ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ'' ಹಾಗೂ ''ಅಸಂಭಾವ್ಯ'' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ''ಪರ್ಯಾಯ'' ಮತ್ತು ''ಪೂರಕ'' ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಇದು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಂತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಅಸಮಂಜಸತೆಯನ್ನು CAM ಸಹಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ತನ್ನ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="absurd">{{cite journal |author=Sampson W, Atwood Iv K |title=Propagation of the absurd: demarcation of the absurd revisited |journal=Med. J. Aust. |volume=183 |issue=11-12 |pages=580–1 |year=2005 |pmid=16336135 |doi= |url=}}</ref> === ಜನಪ್ರಿಯ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗ === ''ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌'' ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವೈದ್ಯರು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಸಂಯೋಜನಾತ್ಮಕ ಔಷಧದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, "ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪಾಲನೆಯು ಸೂಜಿಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರೇಕಿ ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಪರಿಹಾರಗಳಂಥ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/08/AR2009060802368.html |title=Mainstream Physicians Try Such Alternatives as Herbs, Acupuncture and Yoga|work=Washington Post |accessdate= 2010-04-23| first=Lori | last=Aratani | date=2009-06-09}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಟಿಮ್‌ ಮಿನ್‌ಚಿನ್‌ ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದ "ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಒಂಬತ್ತು ನಿಮಿಷ ಅವಧಿಯ ತನ್ನ ಬೀಟ್‌ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಎಂಬುದು ಒಂದೋ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿರದ, ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿರುವ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡುತ್ತಾ, "ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 'ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ'ವನ್ನು ಅವರು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆಂದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ? ಔಷಧ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ನುಡಿಯುತ್ತಾನೆ.<ref name="stormtrailer">{{cite web |author=Tracy King | url=http://www.stormmovie.net/blog/2010/01/tim-minchins-storm-official-trailer/#content | title=Tim Minchin’s Storm – Official Trailer |work=Storm Production Blog |date=2010-01-08 | accessdate=2010-01-11}}</ref> == ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು == ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಶಾಖೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನು NCCAM ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="whatiscam"/><ref name="IOM2005"/> ಒಂದಷ್ಟು ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="whatiscam"/> # ಸಮಗ್ರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು: ಇತರ ಗುಂಪುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಇವು ಅಡ್ಡಹಾಯುತ್ತವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ, ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, [[ಹೋಮಿಯೋಪಥಿ|ಹೋಮಿಯೋಪತಿ]] ಮತ್ತು [[ಆಯುರ್ವೇದ]] ಸೇರಿವೆ. # ಮನಸ್ಸು-ದೇಹದ ಔಷಧ: ಆರೋಗ್ಯದೆಡೆಗೆ ಒಂದು ಸಮಗ್ರತಾ ದೃಷ್ಟಿಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸು, ದೇಹ, ಮತ್ತು ಚೇತನದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈ ಸಮಗ್ರತಾ ದೃಷ್ಟಿಯ ವಿಧಾನವು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. "ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುರುಹುಗಳ" ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ಆಧಾರವಾಕ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. # ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ರೀತ್ಯಾ ಆಧರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು: ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಆಹಾರಗಳು, ಜೀವಸತ್ವಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಸ್ತುಗಳಂಥ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇವು ಬಳಸುತ್ತವೆ. # ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ದೇಹ-ಆಧರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು: ಬೆನ್ನೆಲುಬು ನೀವಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಮೂಳೆ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿಯ ಕೈಚಳಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳ ಕೈಚಳಕ ಅಥವಾ ಚಲನೆಯನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. # ಶಕ್ತಿ ಔಷಧ: ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಂದು ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಒಂದು ವಲಯ ಇದಾಗಿದೆ: : :* ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ದೇಹವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವ ಮತ್ತು ತೂರಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಜೈವಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಸಾಧಾರಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೋ ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸಲಾದ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಅನುಭವಾತ್ಮಕ ಕುರುಹು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. :* ಸ್ಪಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಪರ್ಯಾಯ-ಪ್ರವಾಹದ ಅಥವಾ ಒಮ್ಮುಖ-ಪ್ರವಾಹದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂಥ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ-ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ-ಆಧರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಒಂದು ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. == ಬಳಕೆ == {{further|[[List of branches of alternative medicine]]}} [[ಚಿತ್ರ:Complementary and Alternative Medicine Use (2002).svg|thumb|ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಬಳಸಿದ ವಯೋಮಾನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದ ವಯಸ್ಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ: ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, 2002<ref name=pmid15188733>[96]</ref>]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯ-ವರ್ಧಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನಗಳೆಡೆಗೆ ತಿರುಗುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಾಗ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಜನರು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಔಷಧವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ ''ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿ'' ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid15188733"/> NCCAM ಇದನ್ನು ಸುಸಂಯೋಜನಾತ್ಮಕ (ಅಥವಾ ಸಂಯೋಜಿತ) ಔಷಧ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಇದು "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ ಮತ್ತು CAMಗೆ ಸೇರಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಒಂದಷ್ಟು ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಕುರುಹು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ."<ref name="whatiscam"/> ಸುಸಂಯೋಜನಾತ್ಮಕ ಔಷಧದ ಓರ್ವ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾದ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ T. ವೇಲ್‌ M.D.ಯ ಅನುಸಾರ ಸುಸಂಯೋಜನಾತ್ಮಕ ಔಷಧದ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿವೆ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು CAM ವಿಧಾನಗಳ ಯಥೋಚಿತ ಬಳಕೆ; ರೋಗಿಯ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ; ಆರೋಗ್ಯದ ವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆ; ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ, ಕನಿಷ್ಟವಾಗಿ-ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾದ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರುವ ಒಂದು ಆದ್ಯತೆ.<ref name="Weil">{{cite web |url=http://www.drweil.com/drw/u/id/ART02054 |title=What is Integrative Medicine |accessdate=2008-03-06 |last=Weil |first=Andrew |archive-date=2008-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080327053850/http://www.drweil.com/drw/u/id/ART02054 |url-status=dead }}</ref> 1997ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರ ಪೈಕಿ 13.7%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿಯ ಓರ್ವ ವೈದ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಪದ್ಧತಿಯ ಓರ್ವ ವೈದ್ಯ ಈ ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಇದೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ, ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಪದ್ಧತಿಯ ಓರ್ವ ವೈದ್ಯನಿಂದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ 96%ನಷ್ಟು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲರು, ಕಳೆದ 12 ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿಯ ಓರ್ವ ವೈದ್ಯನ ಸೇವೆಗಳನ್ನೂ ಬಯಸಿದ್ದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿಯ ವೈದ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ 38.5%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು ತಾವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ತಮ್ಮ ರೋಗಿಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು ಸದರಿ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಅನೇಕವೇಳೆ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Eisenberg_trends">{{cite journal |author=Eisenberg DM, Davis RB, Ettner SL, ''et al.'' |title=Trends in alternative medicine use in the United States, 1990–1997: results of a follow-up national survey |url=https://archive.org/details/sim_jama_1998-11-11_280_18/page/n50 |journal=JAMA |volume=280 |issue=18 |pages=1569–75 |year=1998 |month=November |pmid=9820257 |doi=10.1001/jama.280.18.1569}}</ref> ಎಕ್ಸೆಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂರಕ ಔಷಧದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ ಎಡ್‌ಜರ್ಡ್‌ ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್‌ ಎಂಬಾತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ''"ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗದ ಜನರು ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು (CAM) ಬಳಸುತ್ತಾರೆ'' " ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Ernst">{{cite journal |author=Ernst E |title=Obstacles to research in complementary and alternative medicine |journal=The Medical Journal of Australia |volume=179 |issue=6 |pages=279–80 |year=2003 |month=September |pmid=12964907 |url=http://www.mja.com.au/public/issues/179_06_150903/ern10442_fm-1.html |access-date=2011-01-30 |archive-date=2011-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110410035802/http://www.mja.com.au/public/issues/179_06_150903/ern10442_fm-1.html |url-status=dead }}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌‌ನ ಭಾಗವಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ವತಿಯಿಂದ 2004ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, 2002ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ವಯಸ್ಕರ ಪೈಕಿ 62.1%ನಷ್ಟು ಜನರು ಕಳೆದ 12 ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ CAMನ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು 75%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಿದ್ದರು (ಆದರೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ''ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ'' ಯನ್ನು ಇದರಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 36.0% ಮತ್ತು 50%ಗೆ ಕುಸಿಯುತ್ತವೆ); ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಮತ್ತು CAM ಆಗಿ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಪಥ್ಯಾಹಾರಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="pmid15188733"/><ref name="CAM_reason">[https://web.archive.org/web/20041020151713/http://nccam.nih.gov/news/images/camreason_large.gif ರೀಸನ್ಸ್‌ ಪೀಪಲ್‌ ಯೂಸ್‌ CAM.] NCCAM</ref> 40%ನಷ್ಟಿರುವ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವೊಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Astin"/> 1998ರಲ್ಲಿ BBC ನಡೆಸಿದ 1209 ವಯಸ್ಕರ ಒಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ದೂರವಾಣಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಯಸ್ಕರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 20%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕಳೆದ 12 ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal |author=Thomas KJ, Nicholl JP, Coleman P |title=Use and expenditure on complementary medicine in England: a population based survey |journal=Complementary Therapies in Medicine |volume=9 |issue=1 |pages=2–11 |year=2001 |month=March |pmid=11264963 |doi=10.1054/ctim.2000.0407}}</ref> ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಕುರಿತಾಗಿ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌‌ ವತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಎರಡು ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌‌ನನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್‌ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಅವನು ನೀಡಿರುವ ಆಧಾರಗಳು ಹೀಗಿವೆ: "ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಭಾವಿಸಲಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಹಾದಿತಪ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿಲ್ಲದ ಹಲವಾರು ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಆ ಎರಡೂ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ" ಮತ್ತು "ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಂದಂತೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."<ref name="Henderson">‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಹೆಂಡರ್‌ಸನ್, ಸೈನ್ಸ್‌ ಸಂಪಾದಕ, "[http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/health/alternative_medicine/article3760857.ece ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌ ಗೈಡ್‌ ಟು ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ 'ಇನ್‌ಆಕ್ಯುರೇಟ್‌'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007072155/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/health/alternative_medicine/article3760857.ece |date=2011-10-07 }}" ''ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌'', ಏಪ್ರಿಲ್‌ 17, 2008</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, CAMನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತು ಒಳಪಡಿಸಲೇಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ.<ref name="UMM"/><ref name="goodbadugly"/><ref name="brit_gen_prac">"ಪೂರಕ ಔಷಧ ಎಂಬುದು ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಾದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ಔಷಧದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಈಡೇರಿಸಲ್ಪಡದ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಮಗ್ರತೆಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಔಷಧಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ." ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು ‌''ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಜನರಲ್‌ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಷನರ್'' 1995; 45:506.</ref> ಅ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. 1990ರಲ್ಲಿ 33.8%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಬಳಕೆಯು 1997ರ ವೇಳೆಗೆ 42.1%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ 1998ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name="Eisenberg_trends"/> ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನಸಭೆಯಿಂದ (ಮೇಲ್ಮನೆಯಿಂದ) ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 2000ರ ವರದಿಯೊಂದು ಹೀಗೆ ಸೂಚಿಸಿತು: "...ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ CAM ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕಿರುವ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ."<ref name="autogenerated1">[http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/ld199900/ldselect/ldsctech/123/12301.htm ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಆನ್‌ CAM]</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಬಡತನದಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಔಷಧಗಳೆಡೆಗಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೋಲುವ ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಧಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನಾ ಪದ್ಧತಿಯೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ ಪಾಲು 80%ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಔಷಧಗಳೆಡಗಿನ ಸಂಪರ್ಕದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WHO_trad">{{cite web |url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs134/en/ |title=Traditional medicine |accessdate=2008-03-06 |date=2003-05 |work=Fact sheet 134 |publisher=[[World Health Organization]] |archiveurl=https://archive.today/20120525104231/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs134/en/ |archivedate=2012-05-25 |url-status=live }}</ref> ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮತ್ತು ಗೌಣವಾದ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಉಪಚರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಸಮರ್ಥಕರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನೆಯು (2003ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮೈಕಲ್‌ಸೇನ್‌,<ref>{{cite journal |author=Michalsen A, Lüdtke R, Bühring M, Spahn G, Langhorst J, Dobos GJ |title=Thermal hydrotherapy improves quality of life and hemodynamic function in patients with chronic heart failure |url=https://archive.org/details/sim_american-heart-journal_2003-10_146_4/page/728 |journal=American Heart Journal |volume=146 |issue=4 |pages=728–33 |year=2003 |month=October |pmid=14564334 |doi=10.1016/S0002-8703(03)00314-4}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಗೋನ್ಸಲ್‌ಕೊರಾಲೆ,<ref>{{cite journal |author=Gonsalkorale WM, Miller V, Afzal A, Whorwell PJ |title=Long term benefits of hypnotherapy for irritable bowel syndrome |journal=Gut |volume=52 |issue=11 |pages=1623–9 |year=2003 |month=November |pmid=14570733 |pmc=1773844 |doi=10.1136/gut.52.11.1623}}</ref> ಮತ್ತು 2003ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬರ್ಗಾನಂಥವು)<ref>{{cite pmid|14556820}}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ, 1966ರಿಂದ ಮೆಡ್‌ಲೈನ್‌-ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ, ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 370,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪಬ್‌ಮೆಡ್‌ ಶೋಧನೆಯೊಂದು ಹೊರಗೆಡವಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಕ್ಲೀಜ್‌ನೆನ್‌ 1991,<ref>{{cite journal |author=Kleijnen J, Knipschild P, ter Riet G |title=Clinical trials of homoeopathy |journal=BMJ |volume=302 |issue=6772 |pages=316–23 |year=1991 |month=February |pmid=1825800 |pmc=1668980 |doi=10.1136/bmj.302.6772.316}}</ref> ಮತ್ತು ಲಿಂಡೆ 1997.<ref>{{cite journal |author=Linde K, Clausius N, Ramirez G, ''et al.'' |title=Are the clinical effects of homeopathy placebo effects? A meta-analysis of placebo-controlled trials |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1997-09-20_350_9081/page/834 |journal=Lancet |volume=350 |issue=9081 |pages=834–43 |year=1997 |month=September |pmid=9310601 |doi=10.1016/S0140-6736(97)02293-9}}</ref> ಉಪಶಾಮಕ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೋವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತ್ತಿರುವ ವೃತ್ತಿಗಾರರಿಂದ ಪೂರಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಔಷಧ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಶಾಮಕ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರಕ ಔಷಧವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. "ಮರಣಕಾಲೀನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಉಪಶಾಮಕ ಆರೈಕೆಯು ಪಾಲನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಾನು ಪಡೆದ ಆರಂಭಿಕ ಅನುಭವಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೈಕೆಯ ಯಾವುದೇ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವುದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪೂರಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೋಗಿಯು ಬಯಸಿದರೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇಂಥ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ರೋಗಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡದೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು."<ref>ಅಲನ್‌ ಕೆಲ್ಲೆಹಿಯರ್‌, ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಮೆಡಿಸಿನ್‌: ಈಸ್‌ ಇಟ್‌ ಮೋರ್‌ ಅಕ್ಸೆಪ್ಟಬಲ್‌ ಇನ್‌ ಪ್ಯಾಲಿಯೆಟಿವ್‌ ಕೇರ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್‌? MJA 2003; 179 (6 ಪುರವಣಿಗಳು): S46-S48 [http://www.mja.com.au/public/issues/179_06_150903/kel10295_fm-2.html ಆನ್‌ಲೈನ್‌]</ref> "ನೋವಿನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜೊತೆಗಿರುವ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ಶಾಂತಿಭಂಗವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲೆಂದು ಹಾಗೂ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲೆಂದು" ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಮನಸ್ಸು-ದೇಹದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರಕ ಔಷಧದ ಔಷಧ-ವಿಜ್ಞಾನದ್ದಲ್ಲದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು.<ref>ಲೈನೆಟ್‌ A. ಮೆನೆಫೀ, ಡೇನಿಯಲ್‌ A. ಮೋಂಟಿ, [http://www.jaoa.org/cgi/content/full/105/suppl_5/S15#SEC5 ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಮೆಡಿಸಿನ್‌-ಮೈಂಡ್‌-ಬಾಡಿ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201185728/http://www.jaoa.org/cgi/content/full/105/suppl_5/S15#SEC5 |date=2008-12-01 }}: ನಾನ್‌ಫಾರ್ಮಾಕೋಲಾಜಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಪ್ರೋಚಸ್‌ ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಪೇನ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌, JAOA, ಸಂಪುಟ 105, ಯಾವುದೇ ಪುರವಣಿಯಿಲ್ಲ_5, ನವೆಂಬರ್‌ 2005, 15-20.</ref> ಪೂರಕ ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ವೈದ್ಯರು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪೂರಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮೊರೆಹೋಗುವುದರ ಕುರಿತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸು-ದೇಹದ ಪೂರಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸುವಲ್ಲಿ ಔಷಧಿ-ರಹಿತ ವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ಮುಂದುಮಾಡುವುದರಿಂದ, ರೋಗಿಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Sobel DS |title=The cost-effectiveness of mind-body medicine interventions |journal=Progress in Brain Research |volume=122 |issue= |pages=393–412 |year=2000 |pmid=10737073 |doi=10.1016/S0079-6123(08)62153-6}}</ref> ಅರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ-ವರ್ತನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಮನಸ್ಸು-ದೇಹದ ಕೌಶಲಗಳು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಪೂರಕ ಔಷಧವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವಾದರೂ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಈಗ ಅವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.webmd.com/balance/tc/complementary-medicine-mind-body-interventions ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಮೆಡಿಸಿನ್‌-ಮೈಂಡ್‌-ಬಾಡಿಇ ಇಂಟರ್‌ವೆನ್ಷನ್ಸ್‌], ವೆಬ್‌ MD, ಇಂಕ್‌, 2007</ref> "ನೋವಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಪೂರಕ ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಸೂಜಿಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಕಡಿಮೆ-ಮಟ್ಟದ ಲೇಸರ್‌‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಧ್ಯಾನ, ಸುಗಂಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಚೀನಿಯರ ಔಷಧ, ನೃತ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸಂಗೀತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಅಂಗಮರ್ದನ, ಮೂಲಿಕಾ ತತ್ತ್ವ, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಂತ್ರದ ಸ್ಪರ್ಶ, ಯೋಗ, ಮೂಳೆ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿ, ಬೆನ್ನೆಲುಬು ನೀವಿಕೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿ."<ref>[http://www.stoppain.org/main_site/content/glossary.asp ಗ್ಲಾಸರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100713214349/http://www.stoppain.org/main_site/content/glossary.asp |date=2010-07-13 }}, ಕಂಟಿನ್ಯುಯಮ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌, 2005.</ref> UKಯಲ್ಲಿ ಪೂರಕ ಔಷಧವನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸುವಾಗ ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಆಯ್ದ ಸಮಿತಿಯು ನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧಕ್ಕೆ<ref>ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಸೆಲೆಕ್ಟ್‌ ಕಮಿಟಿ ಆನ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ. 2000. ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌. ಲಂಡನ್‌: ದಿ ಸ್ಟೇಷನರಿ ಆಫೀಸ್‌.</ref> ಪೂರಕವಾಗುವಲ್ಲಿ ಈ ಮುಂದಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು: ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಕೌಶಲ, ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಬ್ಯಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೂವು ಪರಿಹಾರಗಳು, ಅಂಗಮರ್ದನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೇಹ ಕೆಲಸದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು, ಸಮಾಲೋಚಕ ಒತ್ತಡ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು, ಸಂಮೋಹನದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಧ್ಯಾನ, ಅನುವರ್ತನ ಸ್ಥಾನಮರ್ದನ, ಕರಾಂಗುಲಿ ಮರ್ದನ, ಮಹಾಋಷಿ ಆಯುರ್ವೇದೀಯ ಔಷಧ, ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಔಷಧ, ಮತ್ತು ಯೋಗ. === ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ === [[ಚಿತ್ರ:Botanica.jpg|thumb|ಇದರ ಥರದ ಒಂದು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನವು ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂತರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೋಂಬತ್ತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಔಷಧವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ.]] 18 ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಾನದ US ವಯಸ್ಕರ ಕುರಿತಾಗಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ (CDC) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ವತಿಯಿಂದ 2002ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಈ ಮುಂದಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿತು:<ref name="pmid15188733"/> * 74.6%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು (CAM) ಬಳಸಿದ್ದರು. * 62.1%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮೊದಲ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳೊಳಗಾಗಿ ಈ ಪರಿಪಾಠದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. * ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಇದರಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 49.8% ಮತ್ತು 36.0%ಗೆ ಕುಸಿಯುತ್ತವೆ. * 45.2%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಇದು ತಮ್ಮದೇ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು ಅಥವಾ ಇತರರು ಅವರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು. * 54.9%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ CAMನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿ ಬಳಸಿದ್ದರು. * 14.8%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ "ಓರ್ವ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣಿತ" ವೃತ್ತಿಗಾರನಿಂದ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದ್ದರು; "CAMನ್ನು ಬಳಸುವ ಬಹುಪಾಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಉಪಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೆಡೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. * ಸ್ನಾಯು-ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಥವಾ ಮರುಕಳಿಸುವ ನೋವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬಹುಪಾಲು ಜನರು CAMನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. * "CAMನ್ನು ಬಳಸುವಲ್ಲಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಜಾಸ್ತಿಯಿತ್ತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಮನಸ್ಸು-ದೇಹದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಿಂಗ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವು ಅಥವಾ ಪರಿಮಾಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ." * "ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮಟ್ಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ CAMನ ಬಳಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು." * 2002ರಲ್ಲಿ USನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ CAM ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು: ಪ್ರಾರ್ಥನೆ (45.2%), ಮೂಲಿಕಾ ತತ್ತ್ವ (18.9%), ಉಸಿರಾಟದ ಧ್ಯಾನ (11.6%), ಧ್ಯಾನ (7.6%), ಬೆನ್ನೆಲುಬು ನೀವಿಕೆಯ ಔಷಧ (7.5%), ಯೋಗ (5.1%), ದೇಹ ಕೆಲಸ (5.0%), ಪಥ್ಯಾಹಾರ-ಆಧರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (3.5%), ಮುಂದುವರಿಯುವ ವಿಹಾರ-ವಿಶ್ರಾಂತಿ (3.0%), ದೊಡ್ಡ-ಜೀವಸತ್ವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (2.8%) ಮತ್ತು ಮನೋಗೋಚರೀಕರಣ (2.1%) 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸರಿಸುಮಾರು 1,400 U.S. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ, ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸೂಜಿಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಹೋಮಿಯೋಪತಿ, ಮತ್ತು ಅಂಗಮರ್ದನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಂಥ ಪರ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಪೂರಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು.<ref>[http://www.cbsnews.com/stories/2006/07/20/health/webmd/main1823747.shtml ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಗೋಸ್‌ ಮೇನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌] CBS ನ್ಯೂಸ್‌. 2006ರ ಜುಲೈ 20ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2009ರ ಜೂನ್‌ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌‌ನ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ ಹೆಲ್ತ್‌ ಫೋರಂ 2008ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ US ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ, ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಪೈಕಿ 37 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ತಾವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದವು; 2005ರಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ 26.5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿತ್ತು. ಮೇಲಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು CAMನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಅತಿಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು; ಇದರ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ, ಉತ್ತರ, ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. CAMನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಪೈಕಿ 70%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.aha.org/aha/press-release/2008/080915-pr-cam.html |title=Press Release : Latest Survey Shows More Hospitals Offering Complementary and Alternative Medicine Services |publisher=American Hospital Association |date=2008-09-15 |accessdate=2009-11-18 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114000201/http://www.aha.org/aha/press-release/2008/080915-pr-cam.html |url-status=dead }}</ref> ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಕೂಡಾ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವರ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಸಿವಿಜ್ಞಾನದ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಬೀರುವ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ನಂತರ, ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಡದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಂತೆಯೇ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವೂ ಸಹ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ರೂಪಿಸುವ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಳವಳ-ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ನಂತರ, "ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಅದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು.<ref name="NSF_altmed">ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆ: [https://www.nsf.gov/statistics/seind02/c7/c7s5.htm ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ: ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160616181809/http://www.nsf.gov/statistics/seind02/c7/c7s5.htm |date=2016-06-16 }}[https://www.nsf.gov/statistics/seind02/c7/c7s5.htm ಸೈನ್ಸ್‌ ಫಿಕ್ಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯೂಡೋಸೈನ್ಸ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160616181809/http://www.nsf.gov/statistics/seind02/c7/c7s5.htm |date=2016-06-16 }}</ref> ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಮರ್ಯಾದೆಗೆ ಉಚಿತವಲ್ಲದ ನಡತೆಯ ಅಥವಾ ಒಂದು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುವಲ್ಲಿನ ವೈಫಲ್ಯತೆಯ ಆರೋಪಗಳಿಂದ ವೈದ್ಯರು ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಂಡಲಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಈಡೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ರೋಗಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ರೋಗಿಗೆ ಒದಗಿದ ಒಂದು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಪಾಯವು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಪೂರಕ ವಿಧಾನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದಾಗ ಜರುಗಿಸಬಹುದಾದ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮದಿಂದಲೂ ವೈದ್ಯರು ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು.<ref>ಪಠ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಕೇತ § 200.3. [http://www.law.uh.edu/Healthlaw/perspectives/MedicalProfessionals/011107Complementary.html ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌: ಆನ್‌ ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಫಿಸಿಷಿಯನ್ಸ್‌]</ref> === ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ === 16 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಾನದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ 45.2%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ 2005ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. 22.5%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದೊಳಗಾಗಿ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ (2005) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: - ಅಂಗಮರ್ದನ, ಮೂಳೆ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಕೈಚಳಕದ ಕೌಶಲಗಳು (13.2 ಪ್ರತಿಶತ) - ಅನುವರ್ತನ ಸ್ಥಾನಮರ್ದನ (6.1 ಪ್ರತಿಶತ) - ಸೂಜಿಚಿಕಿತ್ಸೆ (5.4 ಪ್ರತಿಶತ) ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಕುರಿತಾದ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ViFABನ (ನಾಲೆಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್‌‌) ಸ್ಥಳೀಯ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ; ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ: http://www.vifab.dk/uk/alternative+medicine/statistics {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222022155/http://www.vifab.dk/uk/alternative+medicine/statistics |date=2010-12-22 }} == ಶಿಕ್ಷಣ == {{Globalize|section|date=January 2010}} ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದಲ್ಲಿನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 729 ಶಾಲೆಗಳ (ಒಂದು MD ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ 125 ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳು, ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಮೂಳೆ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿಯ ಔಷಧ ಪದವಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ 25 ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಶುಶ್ರೂಷಾ ವೃತ್ತಿ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ 585 ಶಾಲೆಗಳು) ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ, 60%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳು, 95%ನಷ್ಟು ಮೂಳೆ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 84.8%ನಷ್ಟು ಶುಶ್ರೂಷಾ ವೃತ್ತಿ ಶಾಲೆಗಳು CAMನ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Wetzel MS, Eisenberg DM, Kaptchuk TJ |title=Courses involving complementary and alternative medicine at US medical schools |url=https://archive.org/details/sim_jama_1998-09-02_280_9/page/784 |journal=JAMA |volume=280 |issue=9 |pages=784–7 |year=1998 |month=September |pmid=9729989 |doi=10.1001/jama.280.9.784}}</ref><ref>{{cite journal |author=Saxon DW, Tunnicliff G, Brokaw JJ, Raess BU |title=Status of complementary and alternative medicine in the osteopathic medical school curriculum |journal=The Journal of the American Osteopathic Association |volume=104 |issue=3 |pages=121–6 |year=2004 |month=March |pmid=15083987 |url=http://www.jaoa.org/cgi/content/full/104/3/121 |access-date=2011-01-30 |archive-date=2010-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520012515/http://www.jaoa.org/cgi/content/full/104/3/121 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |author=Fenton MV, Morris DL |title=The integration of holistic nursing practices and complementary and alternative modalities into curricula of schools of nursing |url=https://archive.org/details/sim_alternative-therapies-in-health-and-medicine_july-august-2003_9_4/page/62 |journal=Alternative Therapies in Health and Medicine |volume=9 |issue=4 |pages=62–7 |year=2003 |pmid=12868254}}</ref> ಅರಿಜೋನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ವೇಲ್‌ ಎಂಬಾತನ ನಾಯಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಸಂಯೋಜನಾತ್ಮಕ ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸದ, ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾರಹಿತವಾಗಿ ಸಮ್ಮತಿಸದ" ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಹಲವಾರು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://integrativemedicine.arizona.edu/about/definition.html ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಅರಿಝೋನಾ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌]</ref> ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು USAಯಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನದ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೂ ಸಹ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. (ನೋಡಿ: ನ್ಯಾಚುರೋಪತಿಕ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಇನ್‌ ನಾರ್ತ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ). ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, "ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಐರೋಪ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಬೋಧನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ<ref>{{cite journal |author=Barberis L, de Toni E, Schiavone M, Zicca A, Ghio R |title=Unconventional medicine teaching at the Universities of the European Union |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=7 |issue=4 |pages=337–43 |year=2001 |month=August |pmid=11558776 |doi=10.1089/10762800152709679}}</ref> ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯವು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆಯಾದರೂ, ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ [ಐರೋಪ್ಯ] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ 40%ನಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸ್ವರೂಪದ CAM ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು."<ref>{{cite journal |author=Varga O, Márton S, Molnár P |title=Status of complementary and alternative medicine in European medical schools |journal=Forschende Komplementärmedizin |volume=13 |issue=1 |pages=41–5 |year=2006 |month=February |pmid=16582550 |doi=10.1159/000090216}}</ref> ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |author=Zmark.net |url=http://www.healthy.net/scr/healingschools.asp |title=Alternative Medicine Schools & Colleges - HealthWorld Online |publisher=Healthy.net |date= |accessdate=2009-11-18 |archive-date=2009-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090925040316/http://www.healthy.net/scr/HealingSchools.asp |url-status=dead }}</ref> UK ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯಾಚುರೋಪತಿಕ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಆಕ್ಯುಪಂಕ್ಚರ್‌ ಸೊಸೈಟಿಯು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಸೂಜಿಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಕಟ್ಟಳೆ == ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ವೈದ್ಯ ವೃತ್ತಿಗಾರರು ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಮರ್ಥನೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಕುರಿತೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವು ಹುರುಪಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.yourfamilyshealth.com/alternative_medicine/first_do_no_harm/ ಕ್ಯಾನ್‌ ಮೇನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಥೆರಪೀಸ್‌ ಕೋಎಕ್ಸಿಸ್ಟ್‌?]</ref><ref>[http://www.liebertonline.com/doi/abs/10.1089/acm.2006.12.601 ಮೇರಿ ಆನ್‌ ಲೀಬರ್ಟ್‌, ಇಂಕ್‌ - ದಿ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ - 12(7):601]</ref> ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಪೂರಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಅವುಗಳ ಘಟಕಾಂಶಗಳು, ಸುರಕ್ಷತೆ, ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನೆಗಳು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ನಿರಂತರವಾದ ವಿವಾದದ ಮೂಲವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news| url=http://www.cnn.com/HEALTH/alternative/9909/17/supplement.drug.journal/index.html | work=CNN | title=Nutritionist calls for tighter regulation of supplements | accessdate=2010-04-23}}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪರಸ್ಪರ ಘರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ; ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿವೆಯಾದರೂ, ಅದೇ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಗಿಡಮೂಲಿಕಾ ಮೂಲಗಳು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬಂಥ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಇವು ಹೋಲುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.alternet.org/drugreporter/80582/ |title=ಫಾರ್ಮರ್‌ ಸರ್ಜನ್‌ ಜನರಲ್‌: ಮೇನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಹ್ಯಾಸ್‌ ಎಂಡಾರ್ಸ್‌ಡ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಮರಿಜುವಾನಾ {{!}} ಡ್ರಗ್‌ರಿಪೋರ್ಟರ್‌ {{!}} ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟ್‌ |access-date=2011-01-30 |archive-date=2010-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100114174822/http://www.alternet.org/drugreporter/80582 |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಔಷಧದ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದರ ಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳುನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ; ನೀರಿನ ಫ್ಲೋರೈಡೀಕರಣದ ವಿಷಯ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.<ref>[http://www.medicalnewstoday.com/articles/84666.php ಇನ್ಫಾರ್ಮ್‌ಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಡಿಬೇಟ್‌ ನೀಡೆಡ್‌ ಆನ್‌ ವಾಟರ್‌ ಫ್ಲೂರೈಡೇಷನ್‌]</ref> ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಔಷಧದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಧರ್ಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಚರ್ಚೆಗಳಾಗಿಯೂ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಓರ್ವನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.cbmh.ca/index.php/cbmh/article/view/604/601 |title=ಜಾನಿಸ್‌ ಡಿಕಿನ್‌ ಮಾಡಿದ ಪುಸ್ತಕ ವಿಮರ್ಶೆ- ರೆನೀ B. ಸ್ಕೋಪ್‌ಫ್ಲಿನ್‌; ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಟ್ರಯಲ್‌: ರಿಲಿಜಿಯಸ್‌ ಹೀಲಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ. |access-date=2011-01-30 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706171823/http://www.cbmh.ca/index.php/cbmh/article/view/604/601 |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಮತೋಲನವೊಂದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.thebody.com/content/art32168.html ಡಯೆಟ್ರಿ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್‌: U.S. ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಗ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಹಿಯರಿಂಗ್‌]</ref> ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಯಾವ ಶಾಖೆಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಯಾವುವು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಯಾವ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ (ಹಾಗೇನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ) ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯು ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯ ಔಷಧೀಯ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಯು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಿತಿಯ, ''ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಮಾಣಕಕ್ಕಿರುವ ಹಕ್ಕಿನ'' ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಸಂಖ್ಯೆ 14ರ (2000) 34ನೇ ವಿಧಿಯು (''ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು'' ) ಈ ರೀತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: : "ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಗೌರವಿಸಬೇಕಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಅಪವಾದಾತ್ಮಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಹೊರತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯಾಧಿ ನಿರೋಧಕ ಆರೈಕೆ, ವಾಸಿಮಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ನಿರೋಧಿಸುವುದರಿಂದ, ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ನಡೆಸುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗಿರುವುದು ನಾಗರಿಕ ಸರ್ಕಾರವೊಂದರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ."<ref>ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಮಿತಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಸಂಖ್ಯೆ 14 (2000) ದಿ ರೈಟ್‌ ಟು ದಿ ಹೈಯೆಸ್ಟ್‌ ಅಟ್ಟೈನಬಲ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ :. 11/08/2000. E/C.12/2000/4. http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/(symbol)/E.C.12.2000.4.en</ref> ಈ ವಿಧಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಧಿಸುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಹಲವಾರು ಸಮರ್ಥಕರು ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಟೀಕಾಕಾರರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಗ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌‌‌‌ನ ಮಾನದಂಡಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತರಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವರಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಅಥವಾ ದಮನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆರೋಗ್ಯ ವಂಚನೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಒದಗಿಸುವವರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಾವು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡಬಾರದು ಎಂಬುದೂ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>‌ಡೇವಿಡ್‌ ಸ್ಕೌನಯೆರ್ [http://www.nzherald.co.nz/legislation/news/article.cfm?c_id=247&amp;objectid=10449883 : ಥೆರಪೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಬಿಲ್‌ ಮಸ್ಟ್‌ ಪಾಸ್‌ - 06 ಜುಲೈ 2007 - ಲೆಜಿಸ್ಲೇಷನ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ - NZ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌]</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ವಿಷಯವನ್ನು ''ಪೂರಕ ಔಷಧ'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಥೆರಪೆಟಿಕ್‌ ಗೂಡ್ಸ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಜಾರಿಮಾಡಿದೆ.<ref name="rcm">{{cite web | last = [[Therapeutic Goods Administration]] | first = | authorlink = | coauthors = | title = Regulation of complementary medicines | work = | publisher = | date = | url = http://www.tga.gov.au/cm/cm.htm | doi = | accessdate = 17 May 2009 | archive-date = 13 ಮೇ 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090513224806/http://www.tga.gov.au/cm/cm.htm | url-status = dead }}</ref> ಪೂರಕ ಔಷಧಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್‌-ARGCM) ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ''ಗಿಡಮೂಲಿಕಾ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ'' ಇರುವ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಧೂಪಕಗಳು, ವಿಷಕಾರಿ ಲೋಹಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ವಿಷಗಳು, ವಿಕಿರಣಪಟು ನ್ಯೂಕ್ಲೈಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಿವೆಯಾದರೂ, ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕುರುಹುಗಳು ಅಥವಾ ಪುರಾವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವು ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref name="argcm">{{cite web | last = [[Therapeutic Goods Administration]] | first = | authorlink = | coauthors = | title = Australian Regulatory Guidelines for Complementary medicines (ARGCM), Part III Evaluation of Complementary Medicine Substances | work = | publisher = | year = 2005 | url = http://www.tga.gov.au/docs/pdf/argcmp3.pdf | doi = | accessdate = 17 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030709054307/http://www.tga.gov.au/docs/pdf/argcmp3.pdf|archivedate=9 Jul 2003}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಔಷಧ ಸಂಗ್ರಹದ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿನ ಗಿಡಮೂಲಿಕಾ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ <ref name="egaa">{{cite web | last = [[Therapeutic Goods Administration]] | first = | authorlink = | coauthors = | title = EU Guideline - as Adopted in Australia by the TGA - with Amendment | work = | publisher = | year = 2006 | url = http://www.tga.gov.au/docs/pdf/euguide/qwp/029797enr1corr.pdf | doi = | accessdate = 17 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060525073538/http://www.tga.gov.au/docs/pdf/euguide/qwp/029797enr1corr.pdf|archivedate=25 May 2006}}</ref> ಒದಗಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಕ್ರಿಯ ಘಟಕಾಂಶಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಔಷಧಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಲು ಆಧುನಿಕ ಔಷಧ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಇದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಸೇವನಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯು ಬದಲಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೇವನಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಕಲಬೆರಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದು ಈ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಕೊರತೆಯ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="Agin">{{cite book | last = Agin | first = Dan | title = Junk Science: how politicians, corporations, and other hucksters betray us | url = https://archive.org/details/isbn_9780312352417 | publisher = Thomas Dunne Books | date = 2006-10-03 | pages = Ch. 8 | isbn = 978-0312352417}}</ref> ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟುಪಾಡನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ದೇಶಗಳು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಲಯದಿಂದ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಹುದು. == ಪರ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕುರುಹು-ಆಧರಿತ ಔಷಧ == === ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಪರೀಕ್ಷೆ === ಅನೇಕ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ. 2003ರಲ್ಲಿ, CDCಯಿಂದ ಸಹಾಯಧನ ಪಡೆದ ಯೋಜನೆಯೊಂದು 208 ಷರತ್ತುಬದ್ಧ-ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 58%ನಷ್ಟನ್ನು ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂದು ಯಾದೃಚ್ಛೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು (ರ್ಯಾಂಡಮೈಸ್ಡ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಯಲ್‌-RCT) ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿತ್ತು, ಮತ್ತು 23%ನಷ್ಟನ್ನು ಒಂದು ಉತ್ತಮ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |author=Katz DL, Williams AL, Girard C, ''et al.'' |title=The evidence base for complementary and alternative medicine: methods of Evidence Mapping with application to CAM |url=https://archive.org/details/sim_alternative-therapies-in-health-and-medicine_july-august-2003_9_4/page/22 |journal=Alternative Therapies in Health and Medicine |volume=9 |issue=4 |pages=22–30 |year=2003 |pmid=12868249}}</ref> USನ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಮಂಡಳಿಯೊಂದರಿಂದ 2005ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರ ಅನುಸಾರ, CAMನ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿದ್ದ RCTಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಏರಿತ್ತು. ವಿಕರ್ಸ್‌ (1998) ಕುರಿತಾಗಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ; CAM-ಸಂಬಂಧಿತ RCTಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವು ಕೊಖ್ರೇನ್‌ ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿವೆಯಾದರೂ, ಈ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪೈಕಿ 19%ನಷ್ಟು ಭಾಗಗಳು ಮೆಡ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು 84%ನಷ್ಟು ಭಾಗಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಈತ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref name="IOM2005"/>{{rp|133}} 2005ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಕೊಖ್ರೇನ್‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು 145 CAM-ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಖ್ರೇನ್‌ನ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 340 ಕೊಖ್ರೇನ್‌ನದ್ದಲ್ಲದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೇವಲ 145 ಕೊಖ್ರೇನ್‌ ಅವಲೋಕನಗಳ ತೀರ್ಮಾನಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಇಬ್ಬರು ಓದುಗರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. 83%ನಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಓದುಗರು ಸಮ್ಮತಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದ 17%ನಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಆರಂಭಿಕ ಓದುಗರ ಪೈಕಿ ಓರ್ವನು ಶ್ರೇಯಾಂಕವೊಂದನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಓರ್ವ ಮೂರನೇ ಓದುಗನು ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದ. ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, CAMಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 38.4%ನಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ (12.4%) ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದವು, 4.8%ನಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಿಲ್ಲ, 0.69%ನಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದವು, ಮತ್ತು 56.6%ನಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿರದ ಕುರುಹನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದವು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವೊಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, 41.3%ನಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದವು, 20%ನಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಿಲ್ಲ, 8.1%ನಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳು ನಿವ್ವಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದವು, ಮತ್ತು 21.3%ನಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿರದ ಕುರುಹನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದವು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, CAM ಅವಲೋಕನವು 2004ರ ಕೊಖ್ರೇನ್‌ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅವಲೋಕನವು 1998ರ ಕೊಖ್ರೇನ್‌ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬಳಸಿತು.<ref name="IOM2005"/>{{rp|135-136}} ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನವೀಕರಿಸಲಾದ) ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಕುರಿತಾದ ಕೊಖ್ರೇನ್‌ ಅವಲೋಕನಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು ViFABಯ (ನಾಲೆಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್‌‌) ಸ್ಥಳೀಯ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ; ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ: http://www.vifab.dk/uk/cochrane+and+alternative+medicine {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223110010/http://www.vifab.dk/uk/cochrane+and+alternative+medicine |date=2010-12-23 }} ಬಹುಪಾಲು ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಸ್ವಾಮ್ಯದಹಕ್ಕು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಿಂದ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೇಲಾಗಿ, ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಯಾವುದೇ ಕುರುಹು ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು (ಔಷಧ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ) ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಧನಸಹಾಯಮಾಡುವ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಉತ್ಸಾಹ ಭಂಜಕ ಸಂಗತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.<ref name="Ernst2005">{{cite journal |author=Ernst E |title=The efficacy of herbal medicine--an overview |journal=Fundamental & Clinical Pharmacology |volume=19 |issue=4 |pages=405–9 |year=2005 |month=August |pmid=16011726 |doi=10.1111/j.1472-8206.2005.00335.x}}</ref> ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಹುಮಾನದ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಹಾರೋಬಿನ್‌ DF. (1986). ಗ್ಲಿಟರಿಂಗ್‌ ಪ್ರೈಜಸ್‌ ಫಾರ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸಪೋರ್ಟ್‌. ''ನೇಚರ್‌'' ಸಂಪುಟ 324, ಪುಟ 221.</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಒದಗುವ ಧನಸಹಾಯವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಕೌಶಲಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು US ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. NCCAM ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾದ ಆಫೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಇವು 1992ರಿಂದಲೂ ಇಂಥ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ 1 ಶತಕೋಟಿ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿವೆ.<ref name="nccam_$">{{cite web|url=http://nccam.nih.gov/about/budget/appropriations.htm |title=NCCAM Funding: Appropriations History |accessdate=2008-04-02 |date=2008-01-09 |publisher=[[NCCAM]] }}</ref><ref name="Atwood2003">{{cite news | first=Kimball C. | last=Atwood | coauthors= | authorlink= | title=The Ongoing Problem with the National Center for Complementary and Alternative Medicine | date=2003-09 | publisher= | url=http://www.csicop.org/si/show/ongoing_problem_with_the_national_center | work=Skeptical Inquirer | pages= | accessdate=2009-11-18 | language= | archive-date=2009-11-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091116142044/http://www.csicop.org/si/show/ongoing_problem_with_the_national_center | url-status=dead }}</ref> ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳ ಕುರಿತು ಶಂಕಿಸುವ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅನ್ಯಥಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದು ತನ್ನ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು; ಇದಕ್ಕೆ ಹುಸಿಮದ್ದಿನ ಪರಿಣಾಮವು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಕಾಯಿಲೆಯೊಂದರಿಂದ ಪಡೆದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಚೇತರಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಯಿಲೆಯೊಂದರ ಆವರ್ತನದ ಸ್ವರೂಪವು (ನಿವರ್ತನ ಭ್ರಾಮಕತೆ) ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮೂಲತಃ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿಲ್ಲದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>‌ಜೇಮ್ಸ್‌ ಆಲ್‌ಕಾಕ್ PhD, ''ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್‌ ಬಿಲೀಫ್‌'', ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಲೋಕನ, ಶರತ್ಕಾಲ/ಚಳಿಗಾಲ 1999 ಸಂಪುಟ 3 ~ ಸಂಖ್ಯೆ 2. [http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/altpsych.html ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ]</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು, ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಲ್ಲದು. ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಈಗಾಗಲೇ ಲಭ್ಯವಿರುವ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ ಘೋಷಣೆಯು ವಿಶದೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಥ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಬಹುಪಾಲು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೈತಿಕವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಕೌಶಲದ ಜೊತೆಗೆ ಪಾಲನೆಯ-ಪ್ರಮಾಣಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು-ಕಷ್ಟಕರವಾಗುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಬಹುದು.<ref>{{cite pmid|12356597}}</ref> ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ (ಹಿಂದೆ OAM ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು) ವತಿಯಿಂದ ಸಹಾಯಧನ ಪಡೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಬೃಹತ್‌ ಅಧ್ಯಯನಗಳು 2009ರಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದ, ಅತೀವವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಲಾದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ಟೀಕಾಕಾರರ ದೂರುಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು: : "ಯಾವ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸರ್ಕಾರವು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರ್ಯಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಹಾರಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿತು. 2.5 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವೊಂದೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಉತ್ತರ ದೊರಕಿದಂತಾಗಿದೆ."<ref name="$2.5 billion"/> ಆಂಡ್ರ್ಯೂ J. ವಿಕರ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಸಂಶೋಧಕ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ: : "ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿರುವ ಬರಹಗಾರಿಕೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅನೇಕ ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ರೋಗದ ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳ ಮೇಲಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದತ್ತಾಂಶವು ಅವಲೋಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್-ವೀಲರ್‌, ಡಿ ಬೆಲ್ಲಾ ಮಲ್ಟಿಥೆರಪಿ, ಆಂಟಿನಿಯೋಪ್ಲಾಸ್ಟಾನ್‌ಗಳು, C ಜೀವಸತ್ವ, ಹೈಡ್ರಜೈನ್‌ ಸಲ್ಫೇಟ್‌, ಲೇಟ್ರೈಲ್‌, ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮೊದಲಾದವು ಈ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇಂಥ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ "ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸದ" ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ; ಅನೇಕ ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು "ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ" ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸಮಯ ಇದಾಗಿದೆ."<ref name="Vickers_disproven">ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ವಿಕರ್ಸ್‌, PhD. [http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/54/2/110 ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕ್ಯೂರ್ಸ್‌: "ಅನ್‌ಪ್ರೂವನ್‌" ಅಥವಾ "ಡಿಸ್‌ಪ್ರೂವನ್‌"?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101206151031/http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/54/2/110 |date=2010-12-06 }} ''CA ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ J ಕ್ಲಿನ್‌'' 2004;54:110–118.</ref><ref name="Vickers_disproven"/> === ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ === {{See also|List of herbs with known adverse effects}} ==== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳು ==== ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ರೀತ್ಯಾ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿ ಬಳಸಿದಾಗಲೂ ಅವು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ-ವರ್ಧನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಷಾರ್ಕ್‌ ಮೀನು ಮೃದ್ವಸ್ಥಿ, ಜೈವಿಕ ಅನುರಣನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಓಜೋನ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು, ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕೊಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮೊದಲಾದವು ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಔಷಧಗಳು, ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಅರಿವಳಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಗಿಡಮೂಲಿಕಾ ಪರಿಹಾರಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು.<ref name="CassilethDeng2004"/> ಈ ಅಪಾಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅಡಿಲೇಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹವರ್ತಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಅಲಾಸ್ಟೇರ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೆನ್ನನ್‌ ವರದಿಮಾಡಿದ್ದಾನೆ; ಈ ನಿದರ್ಶನವು ಓರ್ವ ಮಹಿಳಾ ರೋಗಿಯ ಕುರಿತಾಗಿದ್ದು, ಆಕೆಯು ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಬಿಟ್ಟಳು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ "ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು" ತಾನು "ನೈಸರ್ಗಿಕ" ಔಷಧದ ಗುಟುಕುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಆಕೆಯು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಘಟನೆಯು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಹೆಪ್ಪುರೋಧಕವನ್ನೂ ಸೇವಿಸಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಅವಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="BenHills">{{cite web |url=http://benhills.com/articles/articles/MED06a.html |title=Fake healers. Why Australia's $1 billion-a-year alternative medicine industry is ineffective and out of control. |accessdate=2008-03-06 |last=Hills |first=Ben |work=Medical Mayhem |archive-date=2007-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071228131532/http://benhills.com/articles/articles/MED06a.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೆನ್ನನ್‌ ''ABC ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌‌'' ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ: : "''ಮತ್ತು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದಿಂದ ಮುಂದಿನದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಕೆಲವೊಂದು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿನಿಕತನ ಮತ್ತು ನಿರಾಸೆ ಹಾಗೂ ಖಿನ್ನತೆಯು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹುಸಿಮದ್ದಿನ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರಭಾವವು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದು ಅವರ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಿರಾಶೆಗೊಳ್ಳುವ ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಿರಾಶೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಭ್ರಮೆಯು ನಿವಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲದ್ದಾದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ರೋಗಿಗೆ ನೀಡುವ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೂ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈಫಲ್ಯತೆಯ ಸರಮಾಲೆಯನ್ನೇ ನೋಡಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ'' ".<ref name="ABC_Maclennan">{{cite news | first=Norman | last=Swan | coauthors= | title=Alternative Medicine - Part Three | date=2000-10-02 | publisher=ABC Radio National | url =http://www.abc.net.au/rn/talks/8.30/helthrpt/stories/s195441.htm | work =The Health Report | pages = | accessdate = 2008-03-06 | language = }}</ref> ==== ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳು ==== ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾದರೆ, ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಇಂಥ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳಪಡಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ರೋಗಿಯೋರ್ವನ ಮೇಲೆ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕವಾದ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸಲಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ನಿಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೊರೆ'' ಯ ಭ್ರಾಮಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ''ಅಂದರೆ'', "ಯಾವುದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿಂತನೆಗೆ [[ಹೋಮಿಯೋಪಥಿ|ಹೋಮಿಯೋಪತಿ]]ಯು ಒಂದು ಅಪವಾದವಾಗಿದೆ. U.S. ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಗ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ (FDA) ಸಂಸ್ಥೆಯು 1938ರಿಂದಲೂ ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು "ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳಿಂದ" ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="Stehlin">‌ಇಸಡೋರಾ ಸ್ಟೆಹ್ಲಿನ್. "[https://web.archive.org/web/20071012070120/http://www.fda.gov/fdac/features/096_home.html Homeopathy: Real Medicine or Empty Promises?]" - FDA ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ (ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1996)</ref> "ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯ ತಯಾರಿಕೆಗಳು ಅತೀವವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಮೂಲ ಸಕ್ರಿಯ (ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿಷಕಾರಿ) ಘಟಕಾಂಶದ ಒಂದು ಏಕ ಕಣವು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಹಂತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅವು ಅನೇಕವೇಳೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಚೆಯಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವು ಆ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯಾದರೂ, "ಅವುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉತ್ತಮವಾದ ತಯಾರಿಕಾ ಪರಿಪಾಠದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದಿವೆ ಎನ್ನಬೇಕು; ಅವಧಿ ತೀರುವಿಕೆಯ ದಿನಾಂಕದ ನಮೂದಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುರುತು ಹಾಗೂ ಬಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ", ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮದ್ಯಸಾರದ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Stehlin"/> ==== ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ ==== ಗೌಣಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿರುವ ಅಥವಾ ಗ್ರಹಿಸಿರುವವರಿಗೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಕುರಿತಾಗಿ ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾದ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಜೀವ-ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುವ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತಾವುದಾದರೂ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸುವಂತೆ ಅವರ ಮನವೊಪ್ಪಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://content.nejm.org/cgi/content/extract/354/7/731 |title=NEJM - Drug-Related Hepatotoxicity |doi=10.1056/NEJMra052270 |publisher=Content.nejm.org |date=2006-05-18 |accessdate=2009-12-16 |archive-date=2009-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208125615/http://content.nejm.org/cgi/content/extract/354/7/731 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಟೀಕಾಕಾರರು ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಯಶಸ್ಸನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲೆಂದು ಹುಸಿಮದ್ದಿನ ಪರಿಣಾಮದ ಮೇಲೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ. ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತನಾದ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಲಿಲಿಎನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌ ಎಂಬಾತ 2002ರಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, "ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸದ ಅಥವಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಡದ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಳಸದಂತಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನಾತ "ಅವಕಾಶದ ವೆಚ್ಚ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೆ ಆ ಎರಡು ಬಾಬತ್ತುಗಳು ಅಮೂಲ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಿರುಪದ್ರವಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೂ ಸಹ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Lilienfeld_2002">{{cite journal|title=Our Raison d'Être|journal=The Scientific Review of Mental Health Practice|year=2002|first=Scott O.|last=Lilienfeld|coauthors=|volume=1|issue=1|pages=|id=|url=http://www.srmhp.org/0101/raison-detre.html|accessdate=2008-01-28|archive-date=2014-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20141223142805/http://www.srmhp.org/0101/raison-detre.html|url-status=dead}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ 2001 ಮತ್ತು 2003ರ ನಡುವೆ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳು ಮರಣಿಸಿದರು; ಅವರ ಹೆತ್ತವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನದ, ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯ, ಅಥವಾ ಇತರ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಪಥ್ಯಾಹಾರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/news/health-12060507 | date = 23 December 2010 | author = Dominic Hughes | newspaper = BBC News | title = Alternative remedies 'dangerous' for kids says report }}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ 17 ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧವನ್ನು ಬಳಸುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವೈಫಲ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರು. ==== ಪ್ರಮಾಣಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆಗೆ ಒಂದು ಪೂರಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಅಪಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಲ್ಲದು ==== ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ರೋಗಿಗಳು, ಕಾಯಿಲೆಯ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಒಂದು ಕಳಪೆಯಾದ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಅವಧಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಬಹುದು.<ref name="Vickers"/> ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದಕ್ಕಿರುವ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ತಾವು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವ ರೋಗಿಗಳು, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸದ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ತಾವು ಬದುಕುಳಿಯುವುದು ಅಸಂಭವ ಎಂಬುದನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವ ರೋಗಿಗಳು, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸದ ಪರಿಹಾರಗಳೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Vickers">{{cite journal |last1=Vickers |first1=A. |title=Alternative Cancer Cures: 'Unproven' or 'Disproven'? |journal=CA |volume=54 |issue=2 |pages=110–8 |year=2004 |pmid=15061600 |doi=10.3322/canjclin.54.2.110 |url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/54/2/110 |access-date=2011-01-30 |archive-date=2010-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206151031/http://caonline.amcancersoc.org/cgi/content/full/54/2/110 |url-status=dead }}</ref> === ಸಂಶೋಧನಾ ಧನಸಹಾಯ === 1986 ಮತ್ತು 2003ರ ನಡುವೆ ನಡೆದ CAM ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಡಚ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ನೀಡಿತಾದರೂ, 2006ರಲ್ಲಿ ಇದು ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |author=Renckens CN |title=A Dutch view of the ''science'' of CAM 1986--2003 |journal=Eval Health Prof |volume=32 |issue=4 |pages=431–50 |year=2009 |month=December |pmid=19926606 |doi=10.1177/0163278709346815 |url=https://archive.org/details/sim_evaluation-the-health-professions_2009-12_32_4/page/431}}</ref> == ಮನವಿ == 1998ರಲ್ಲಿ<ref name="Astin">{{cite journal |author=Astin JA |title=Why patients use alternative medicine: results of a national study |url=https://archive.org/details/sim_jama_1998-05-20_279_19/page/1548 |journal=JAMA |volume=279 |issue=19 |pages=1548–53 |year=1998 |month=May |pmid=9605899 |doi=10.1001/jama.279.19.1548}}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಬಳಕೆಯ ಬಹುಭಾಗವು ಪ್ರಮಾಣಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರ ಪೈಕಿ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 4.4 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧಕ್ಕಿರುವ ಒಂದು ಬದಲಿ-ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದರು. ಸಂಶೋಧನೆಯು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಬಳಸಿದವರು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆಡೆಗೆ ಒಲವು ತೋರಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಕಳಪೆಯಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿದ್ದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅಸಂತೃಪ್ತಿಯು ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಅಂಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಬಳಕೆದಾರರ ಪೈಕಿ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ, "ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ರಮಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನದೆಡೆಗೆ ತಾವು ಹೊಂದಿರುವ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿದ್ದುದನ್ನು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು." ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆರೋಗ್ಯದೆಡೆಗಿನ ಒಂದು ಸಮಗ್ರತಾ ದೃಷ್ಟಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅನುಭವ, ಪರಿಸರವಾದ, ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾವಾದ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದ್ದರು; ಇವಿಷ್ಟರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಗೌಣ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ತಲ್ಲಣ, ಬೆನ್ನಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೋವಿನಂಥ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ತಾವು ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಂತೆ ಅವರು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದ ''ಬದಲಾಗಿ'' ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದರ ಹಿಂದಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಲೇಖಕರು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸಮಾಜೋ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿವೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ವಿರೋಧಿ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಯುಗದ ಅತೀಂದ್ರಿಯವಾದ ಕೂಡ ಇದರ ಜೊತೆಗೂಡಿವೆ.<ref name="Beyerstein"/> ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಅತಿಯಾದ ಸಮರ್ಥನೆಗಳ ಹುರುಪಿನ [[ಜಾಹೀರಾತು|ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವಿಕೆ]]ಯ<ref name="Weber">{{cite journal |author=Weber DO |title=Complementary and alternative medicine. Considering the alternatives |journal=Physician Executive |volume=24 |issue=6 |pages=6–14 |year=1998 |pmid=10351720}}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಅಸಮರ್ಪಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಕೂಲಂಕಷ-ಪರೀಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಟೀಕಾಕಾರರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Beyerstein">{{cite journal|author=Beyerstein BL|url=http://www.sram.org/0302/bias.html|title=Psychology and 'Alternative Medicine' Social and Judgmental Biases That Make Inert Treatments Seem to Work|journal=The Scientific Review of Alternative Medicine|year=1999|volume=3|issue=2|accessdate=2008-07-07|archive-date=2011-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110406021053/http://www.sram.org/0302/bias.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Beyerstein2">{{cite journal |author=Beyerstein BL |title=Alternative medicine and common errors of reasoning |url=https://archive.org/details/sim_academic-medicine_2001-03_76_3/page/230 |journal=Academic Medicine |volume=76 |issue=3 |pages=230–7 |year=2001 |month=March |pmid=11242572 |doi=10.1097/00001888-200103000-00009}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳೆಡೆಗಿನ ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳವೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯರಂಥ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಪನಂಬಿಕೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಸಕ್ತವಿರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜೈವಿಕ ಔಷಧದ ವಿತರಣೆ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ರೋಗಿಗಳು ಹಲವಾರು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಕ್ಕಾಗಿ ಅರಸುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ.<ref name="Beyerstein2"/> ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯ ಒಂದು ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ರೋಗಿಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ ಔಷಧದೆಡೆಗಿನ ಸಂಪರ್ಕದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಅರಸುವಂತಾಗಿದೆ.<ref name="pmid15188733"/> ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈದ್ಯರೂ ಸಹ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧವನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Weber"/> ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಧಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಅಂಥ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಸಿಮದ್ದಿನ ಪರಿಣಾಮವು ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಔಷಧದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ-ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೀಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=van Deventer MO |title=Meta-placebo: do doctors have to lie about giving a fake treatment? |journal=Medical Hypotheses |volume=71 |issue=3 |pages=335–9 |year=2008 |month=September |pmid=18485613 |doi=10.1016/j.mehy.2008.03.040}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ, ನಂಬುವುದಕ್ಕಿರುವ<ref name="Beyerstein"/> ಸಂಕಲ್ಪದಂತೆಯೇ ಇರುವ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಸಮರಸದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು<ref name="Beyerstein"/> ಪ್ರವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವ ಅರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ''ಪೋಸ್ಟ್‌ ಹಾಕ್‌, ಎರ್ಗೋ ಪ್ರಾಪ್ಟರ್‌ ಹಾಕ್‌'' ಭ್ರಾಮಕತೆ ಇವು ಸೇರಿವೆ.<ref name="Beyerstein"/> ಜೀವೌಷಧಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಹಿತವಲ್ಲದ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ರೋಗಿಗಳೂ ಸಹ ಒಲ್ಲದವರಾಗಬಹುದು. [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌]] ಮತ್ತು HIV ಸೋಂಕಿನಂಥ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಸುಪರಿಚಿತವಾದ, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳಂಥ ಕಡಿಮೆ-ಅಪಾಯದ ಔಷಧೀಕರಣಗಳೂ ಸಹ ಕೆಲವೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವ-ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುವ ಅತಿ ಸಂವೇದನಶೀಲತೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೆಮ್ಮು ಅಥವಾ ಹೊಟ್ಟೆ ಕೆಡಿಸುವಿಕೆಯಂಥ ಗೌಣವಾದರೂ ಪೀಡಿಸುವ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಔಷಧೀಕರಣಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲೆಂದು ರೋಗಿಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅರಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Beyerstein"/><ref name="Beyerstein2"/> ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಇತರ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು. ಎಡ್‌ಜರ್ಡ್‌ ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ''ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌'' ಹೀಗೆ ಬರೆಯಿತು: : "ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇದು ಅಷ್ಟೇಕೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ? ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್‌ ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ದೂಷಿಸುತ್ತಾ, ಔಷಧಿ ಒದಗಿಸುವವರ, ಗ್ರಾಹಕರ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರ ಉಪೇಕ್ಷೆಯು ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಅದರೊಳಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಅಡಿಯಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. "ಜನರಿಗೆ ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ 40 ದಶಲಕ್ಷ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 39.9 ದಶಲಕ್ಷ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆಯಂತೂ ಅತಿರೇಕದ ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸದರಿ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ನಯಾಪೈಸೆಯನ್ನೂ ಖರ್ಚುಮಾಡುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರಾದರೂ, ಅವರ ಜೀವಗಳನ್ನೇ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವಂಥ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅವರು ಉಪಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಜನರನ್ನು ವಂಚಿಸುವುದೂ ಸಹ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕೆಂದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಂಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ನಾನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯನಾಗದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದೇ ಸತ್ಯ" ಎಂದು ಆತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="Con?">{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-wellbeing/features/complementary-therapies-the-big-con-813248.html |title=Complementary therapies: The big con? - The Independent |work= |accessdate=2010-04-23 |location=London |date=2008-04-22 |archive-date=2009-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090427070400/http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-wellbeing/features/complementary-therapies-the-big-con-813248.html |url-status=dead }}</ref> == ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಕರಗಳು == * ಪರ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಔಷಧದ ಕುರಿತಾದ ನಿಯತಕಾಲಿಕ * ನಾಲೆಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್‌: ಕೊಖ್ರೇನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌, ನೋಡಿ: http://www.vifab.dk/uk/ಕೊಖ್ರೇನ್‌+and+alternative+medicine{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳ ಪರಿವಿಡಿ * ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಇತಿಹಾಸ * ಪೂರಕ ಔಷಧದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ * ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು * ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಶಾಖೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಔಷಧದ ಟೀಕೆ * ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ * ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆಂದೋಲನ * ಶಕೂರ್‌‌ v. ಸಿಟು * ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ-ಆಣ್ವಿಕ ಔಷಧದ ನಿಯತಕಾಲಿಕ * ಮನೆಯ ಔಷಧ ಪರಿಹಾರ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == === ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ === * [http://apps.who.int/bookorders/anglais/detart1.jsp?sesslan=1&amp;codlan=1&amp;codcol=15&amp;codcch=614 ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಕುರಿತಾದ WHOನ ಜಾಗತಿಕ ಭೂಪಟ] === ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು === * ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಥೆರಪೀಸ್‌ ಇನ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌. ಅಲಿಸೊ ವಿಯೆಜೊ, CA : ಇನ್ನೋವಿಷನ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌, ಸಿ1995- NLM ID: [http://locatorplus.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?DB=local&amp;v2=1&amp;ti=1,1&amp;Search_Arg=9502013&amp;Search_Code=0359&amp;CNT=20&amp;SID=1 9502013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612163050/https://locatorplus.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?DB=local&v2=1&ti=1,1&Search_Arg=9502013&Search_Code=0359&CNT=20&SID=1 |date=2018-06-12 }} * ಆಲ್ಟರ್‌‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ರಿವ್ಯೂ: ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾತಂತ್ರದ ಒಂದು ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌, ಇದಾಹೊ: ಥಾರ್ನೆ ರಿಸರ್ಚ್‌, ಇಂಕ್‌, ಸಿ1996- NLM ID: [http://locatorplus.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?DB=local&amp;v2=1&amp;ti=1,1&amp;Search_Arg=9705340&amp;Search_Code=0359&amp;CNT=20&amp;SID=1 9705340] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612162326/https://locatorplus.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?DB=local&v2=1&ti=1,1&Search_Arg=9705340&Search_Code=0359&CNT=20&SID=1 |date=2018-06-12 }} * [http://www.biomedcentral.com/1472-6882 BMC ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924012324/http://www.biomedcentral.com/1472-6882 |date=2015-09-24 }}. ಲಂಡನ್‌: ಬಯೋಮೆಡ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌, 2001- NLM ID: [http://locatorplus.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?DB=local&amp;v2=1&amp;ti=1,1&amp;Search_Arg=101088661&amp;Search_Code=0359&amp;CNT=20&amp;SID=1 101088661] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612162549/https://locatorplus.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?DB=local&v2=1&ti=1,1&Search_Arg=101088661&Search_Code=0359&CNT=20&SID=1 |date=2018-06-12 }} * ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಥೆರಪೀಸ್‌ ಇನ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌; ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ : ಚರ್ಚಿಲ್‌ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋನ್‌, ಸಿ1993- NLM ID: [http://locatorplus.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?DB=local&amp;v2=1&amp;ti=1,1&amp;Search_Arg=9308777&amp;Search_Code=0359&amp;CNT=20&amp;SID=1 9308777] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612162156/https://locatorplus.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?DB=local&v2=1&ti=1,1&Search_Arg=9308777&Search_Code=0359&CNT=20&SID=1 |date=2018-06-12 }} * [http://ecam.oxfordjournals.org/ ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌ ಬೇಸ್ಡ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916003115/http://ecam.oxfordjournals.org/ |date=2009-09-16 }} * [http://www.openmindjournals.com/EBInteg.html ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌ ಬೇಸ್ಡ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100827141710/http://www.openmindjournals.com/EBInteg.html |date=2010-08-27 }} * [http://content.karger.com/ProdukteDB/produkte.asp?Aktion=JournalHome&amp;ProduktNr=224242 ಫೋರ್ಷೆಂಡೆ ಕೊಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರ್‌ಮೆಡಿಜಿನ್‌ / ರಿಸರ್ಚ್‌ ಇನ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಮೆಡಿಸಿನ್‌] * [http://www.jintmed.com/ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100322205736/http://www.jintmed.com/ |date=2010-03-22 }} * [http://www.liebertpub.com/products/product.aspx?pid=26 ಜರ್ನಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಮೆಡಿಸಿನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119020425/http://www.liebertpub.com/products/product.aspx?pid=26 |date=2012-01-19 }} ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, NY : ಮೇರಿ ಆನ್‌ ಲೀಬರ್ಟ್‌, ಇಂಕ್‌, ಸಿ1995 * [http://www.sram.org/index.html ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ (SRAM)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822070458/http://www.sram.org/index.html |date=2010-08-22 }} * [http://www.informaworld.com/smpp/title~content%3Dt792304018 ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಡಯೆಟ್ರಿ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ಸ್‌] === ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ === * {{Cite book | last = Bausell | first = R. Barker | year = 2007 | title = Snake Oil Science: The Truth About Complementary and Alternative Medicine | url = https://archive.org/details/isbn_9780195313680 |publisher = [[Oxford University Press]] |isbn = 978-0-19-531368-0 }} * ಬೆನೆಡೆಟ್ಟಿ F, ಮ್ಯಾಗಿ G, ಲೋಪಿಯಾನೊ L. "ಓಪನ್‌ ವರ್ಸಸ್‌ ಹಿಡನ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌: ದಿ ಪೇಷೆಂಟ್ಸ್‌ ನಾಲೆಜ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ಎ ಥೆರಪಿ ಅಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ದಿ ಥೆರಪಿ ಔಟ್‌ಕಮ್‌." ''ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್‌ & ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್‌'', 2003; '''6''' (1), [http://psycnet.apa.org/journals/pre/6/1/1a/ APA ಆನ್‌ಲೈನ್‌] * ಬಿವಿನ್ಸ್‌, ರಾಬರ್ಟಾ "ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌?: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ" ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ 2008 * ಡೈಮಂಡ್‌, J. ''ಸ್ನೇಕ್‌ ಆಯಿಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅದರ್‌ ಪ್ರೀಆಕ್ಯುಪೇಷನ್ಸ್‌'', 2001, ISBN 0-09-942833-4, ಮುನ್ನುಡಿ: ರಿಚರ್ಡ್‌ ಡಾಕಿನ್ಸ್‌‌, R.ಡಾಕಿನ್ಸ್‌‌ನ ''ಎ ಡೆವಿಲ್‌'ಸ್‌ ಚಾಪ್ಲೇನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, 2003, ISBN 0-7538-1750-0. * {{Cite journal |author=Downing AM, Hunter DG |title=Validating clinical reasoning: a question of perspective, but whose perspective? |journal=Manual Therapy |volume=8 |issue=2 |pages=117–9 |year=2003 |month=May |pmid=12890440 |doi=10.1016/S1356-689X(02)00077-2}} * {{Cite journal |author=Eisenberg DM |title=Advising patients who seek alternative medical therapies |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-internal-medicine_1997-07-01_127_1/page/61 |journal=Annals of Internal Medicine |volume=127 |issue=1 |pages=61–9 |year=1997 |month=July |pmid=9214254 |doi=10.1059/0003-4819-127-1-199707010-00010 |doi_brokendate=2009-11-17}} * {{Cite journal |author=Gunn IP |title=A critique of Michael L. Millenson's book, Demanding medical excellence: doctors and accountability in the information age, and its relevance to CRNAs and nursing |url=https://archive.org/details/sim_aana-journal_1998-12_66_6/page/575 |journal=AANA Journal |volume=66 |issue=6 |pages=575–82 |year=1998 |month=December |pmid=10488264}} * {{Cite book |author=Hand, Wayland Debs |year=1980 |chapter=Folk Magical Medicine and Symbolism in the West |title=Magical Medicine |url=https://archive.org/details/magicalmedicinef0000hand |location=Berkeley |publisher=University of California Press |pages=[https://archive.org/details/magicalmedicinef0000hand/page/305 305]–19 |isbn= 9780520041295 |oclc=6420468}} * {{Cite book |authorlink=Ivan Illich |author=Illich, Ivan |title=Limits to medicine : medical nemesis : the expropriation of health |url=https://archive.org/details/limitstomedicine00illi |publisher=Penguin |year=1976 |isbn=9780140220094 |oclc=4134656 }} * {{Cite book |author=[[Mayo Clinic]] |title=Mayo Clinic Book of Alternative Medicine: The New Approach to Using the Best of Natural Therapies and Conventional Medicine |location=Parsippany, New Jersey |publisher=[[Time Inc]] Home Entertainment |year=2007 |isbn=978-1-933405-92-6}} * {{Cite journal |author=Phillips Stevens Jr. |month=November/December |year=2001 |title=Magical Thinking in Complementary and Alternative Medicine |work=[[Skeptical Inquirer]] Magazine }} * {{Cite book |author=Planer, Felix E. |year=1988 |title=Superstition |url=https://archive.org/details/superstition0000plan |edition=Revised |location=Buffalo, New York |publisher=Prometheus Books |isbn=9780879754945 |oclc=18616238}} * {{Cite web |url=http://www.cwru.edu/med/epidbio/mphp439/Sources_of_Healthcare.htm |author=Rosenfeld, Anna |title=Where Do Americans Go for Healthcare? |publisher=[[Case Western Reserve University]] |location=[[Cleveland, Ohio]] |year=circa 2000 |accessdate=23 September 2010 |archive-date=9 ಮೇ 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060509074143/http://www.cwru.edu/med/epidbio/mphp439/Sources_of_Healthcare.htm |url-status=dead }} * {{Cite book | last=Singh | first=S | authorlink =Simon Singh | coauthors=[[Edzard Ernst|Ernst E]] | year = 2008 | title = [[Trick or Treatment|Trick or treatment: The undeniable facts about alternative medicine]] | isbn =9780393066616 |oclc=181139440 | publisher = [[W. W. Norton & Company|Norton]] | isbn-status = May be invalid - please double check }}; [https://books.google.com/books?id=bZjlC2LELlIC preview at Google Books ] * {{Cite journal |author=Tonelli MR |title=The limits of evidence-based medicine |url=https://archive.org/details/sim_respiratory-care_2001-12_46_12/page/1435 |journal=Respiratory Care |volume=46 |issue=12 |pages=1435–40; discussion 1440–1 |year=2001 |month=December |pmid=11728302}} * {{Cite book |editor1=Trivieri Larry, Jr. |editor2=Anderson, John W. |title=Alternative Medicine: The Definitive Guide |location=Berkeley |publisher=[[Ten Speed Press]] |year=2002 |isbn=978-1-58761-141-4}} * {{Cite book |author=Wisneski LA, Anderson L |title=The Scientific Basis of Integrative Medicine |publisher=[[CRC Press]] |year=2005 |isbn=0-8493-2081-X }} * {{Cite journal|author=Zalewski Z |title=Importance of philosophy of science to the history of medical thinking |journal=[[CMJ]] |year=1999 |volume=40 |issue=1 |pages=8–13 |url=http://www.bsb.mefst.hr/cmj/1999/4001/400102.htm |archiveurl = https://web.archive.org/web/20040206092548/http://www.bsb.mefst.hr/cmj/1999/4001/400102.htm |archivedate = 2004-02-06}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://nccam.nih.gov/ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌]: U.S. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌‌ * ‌[http://www.cancer.gov/cam/ ದಿ ಆಫೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090901223447/http://www.cancer.gov/cam/ |date=2009-09-01 }}: U.S. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌, ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌‌ * ‌[http://www.vifab.dk/uk ನಾಲೆಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120404075044/http://www.vifab.dk/uk/alternative+medicine/alternative+therapies/reflexology |date=2012-04-04 }}: ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌, ಒಳಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಖಾತೆ * ‌[http://www.cancer.org/docroot/eto/content/eto_5_3x_guidelines_for_using_complementary_and_alternative_methods.asp ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಯೂಸಿಂಗ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಥಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091209120350/http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3x_Guidelines_For_Using_Complementary_and_Alternative_Methods.asp |date=2009-12-09 }}: ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು * [http://www.umm.edu/altmed/ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌]: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌‌‌ನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು * [http://www.fammed.wisc.edu/integrative/modules ಇಂಟಿಗ್ರೇಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಔಟ್ಸ್‌]: ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸುಸಂಯೋಜನಾತ್ಮಕ ಔಷಧ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಬೋಧನಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳು * [http://www.open2.net/alternativemedicine/index.html "ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611235325/http://open2.net/alternativemedicine/index.html |date=2010-06-11 }}: ಕುರುಹುಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ BBC/ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ * [http://www.mayoclinic.com/health/alternative-medicine/PN00001 "ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌: ವಾಟ್‌ ಈಸ್‌ ಇಟ್‌?"]: ಮೇಯೊ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌‌‌‌ನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು * [http://www.naturalstandard.com/ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಕೊಲಾಬರೇಷನ್‌] * [http://www.pbs.org/saf/1210/index.html ಎ ಡಿಫರೆಂಟ್‌ ವೇ ಟು ಹೀಲ್‌?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016145906/http://www.pbs.org/saf/1210/index.html |date=2015-10-16 }} ಅಂಡ್‌ [http://www.pbs.org/saf/1210/video/watchonline.htm ವಿಡಿಯೋಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151106125123/http://www.pbs.org/saf/1210/video/watchonline.htm |date=2015-11-06 }}: PBS ಮತ್ತು ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು * [http://www.pbs.org/kcet/closertotruth/explore/show_11.html ಹೂ ಗೆಟ್ಸ್‌ ಟು ವ್ಯಾಲಿಡೇಟ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102102918/http://www.pbs.org/kcet/closertotruth/explore/show_11.html |date=2013-11-02 }}: PBSನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು === ಟೀಕೆ === * [http://missourifolkloresociety.truman.edu/remedy.html ಡೇವಿಸ್‌, ಆಡಮ್‌ ಬ್ರೂಕ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100701110603/http://missourifolkloresociety.truman.edu/remedy.html |date=2010-07-01 }}[http://missourifolkloresociety.truman.edu/remedy.html "ಎ ಫ್ಯೂ ವರ್ಡ್ಸ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ಫೋಕ್‌ ಮೆಟಿಸಿನ್‌/"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100701110603/http://missourifolkloresociety.truman.edu/remedy.html |date=2010-07-01 }}- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ವಾಸಿಮಾಡುವ ಪರಿಪಾಠಗಳ ಬಳಕೆಯ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮಕೊಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಜಾನಪದ ವ್ಯಾಸಂಗಿಯು ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ * [http://www.theness.com/what-is-complementary-and-alternative-medicine/ ವಾಟ್‌ ಈಸ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100511065343/http://www.theness.com/what-is-complementary-and-alternative-medicine/ |date=2010-05-11 }} - ಸ್ಟೀವನ್‌‌ ನೊವೆಲ್ಲಾ, MD * [http://www.skepdic.com/althelth.html "ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌" ಹೆಲ್ತ್‌ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್‌] - ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕ್‌'ಸ್‌ ಡಿಕ್ಷ್‌ನರಿ * [http://www.quackwatch.org ಕ್ವಾಕ್‌ವಾಚ್‌.org] - ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಬ್ಯಾರೆಟ್‌ (ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಕ್ವಾಕ್‌ವಾಚ್‌) * [http://metapsychology.mentalhelp.net/poc/view_doc.php?type=book&amp;id=4690&amp;cn=452 ''ಹೀಲಿಂಗ್‌, ಹೈಪ್‌, ಆರ್‌ ಹಾರ್ಮ್‌? '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925040525/http://metapsychology.mentalhelp.net/poc/view_doc.php?type=book&id=4690&cn=452 |date=2010-09-25 }}[http://metapsychology.mentalhelp.net/poc/view_doc.php?type=book&amp;id=4690&amp;cn=452 ''ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಆರ್‌ ಆಲ್ಟರ್‌ನೆಟಿವ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌'', -ಎಡ್‌ಜರ್ಡ್‌ ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್‌ (ಸಂಪಾದಕ) (2008), ''ಮೆಟಾಸೈಕಾಲಜಿ'' ಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿರುವಂಥದ್ದು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925040525/http://metapsychology.mentalhelp.net/poc/view_doc.php?type=book&id=4690&cn=452 |date=2010-09-25 }} * [http://whatstheharm.net/ ವಾಟ್‌ ಈಸ್‌ ದಿ ಹಾರ್ಮ್‌?] ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಜನರ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ {{Traditional Medicine}} {{Medicinal herbs & spices}} {{DEFAULTSORT:Alternative Medicine}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧದ ಕುರಿತಾದ ಉತ್ತಮ ಲೇಖನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಯ ಆಂದೋಲನ]] [[ವರ್ಗ:ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ]] [[ವರ್ಗ:ಹುಸಿವಿಜ್ಞಾನ]] [[ro:Medicină complementară și alternativă#Terapiile alternative]] dc07cgrbgenblg74q7dkj8jvaamvhqn 0 28078 1383394 1380337 2026-08-19T02:14:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383394 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canal |name = Panama Canal |image = Panama Canal Rough Diagram.png |caption = A schematic of the Panama Canal, illustrating the sequence of locks and passages |o_name = |m_name = |company = La Société internationale du Canal |engineer = [[John Findlay Wallace]], [[John Frank Stevens]] (1906–1908), [[George Washington Goethals]] |a_engineer = |date_act = |date_const = |date_use = August 15, 1914 |date_comp = |date_ext = |date_closed = |date_rest = |len = |len_in = |o_len = |o_len_in = |len_note = |beam = |beam_in = |o_beam = |o_beam_in = |beam_note = ''' |start = |o_start = |start_note = |end = |o_end = |end_note = |branch = |branch_of = |join = |locks = 3 locks up, 3 down per transit; all two lanes |o_locks = |lock_note = 2 lanes of locks; locks built in three sites |elev = |elev_note = |status = Open |nav = Panama Canal Authority}} [[ಚಿತ್ರ:Pm-map.png|thumb|300px|ಪೆಸಿಫಿಕ್ (ಕೆಳಗೆ) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬ್ಬೀನ್ (ಮೇಲೆ) ನಡುವೆ ಇರುವ ಪನಾಮದ ನೆಲೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯು ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.]] '''ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ''' ಯು ({{lang-es|Canal de Panamá}}) [[ಪನಾಮಾ|ಪನಾಮ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು {{convert|77|km|mi|0}} ಹಡಗು ಕಾಲುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]] ಮತ್ತು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ]]ವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಾಲೆಯಾಗಿದೆ. 1904ರಿಂದ 1914ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಹಡುಗಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದಟ್ಟಣೆಯು ಸುಮಾರು 1,000 ಹಡುಗುಗಳಿಂದ 2008ರಲ್ಲಿ 14,702 ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಏರಿತು, ಇದನ್ನು ಒಟ್ಟು 309.6 ದಶಲಕ್ಷ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ/ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಮೆಜರ್ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (PC/UMS) ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 815,000 ಹಡಗುಗಳು ಸಾಗಿಹೋಗಿವೆ.<ref name="canalusage">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/maritime/routes.html |title=Panama Canal Traffic — Years 1914–2010 |publisher=Panama Canal Authority |accessdate=2011-01-25 |archive-date=2010-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101230042623/http://www.pancanal.com/eng/maritime/routes.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಸಂಘದಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಳು ಆಧುನಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="ASCE">{{cite web |url=http://www.asce.org/content.aspx?id=2147487305 |title=Seven Wonders |publisher=American Society of Civil Engineers |accessdate=2011-02-21 |archive-date=2010-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100802060056/http://www.asce.org/Content.aspx?id=2147487305 |url-status=dead }}</ref> ಇದುವರೆಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌|ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಎರಡು ಸಾಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಹಡುಗ ಸಾಗಣೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯ ಕೇಪ್ ಹಾರ್ನ್ ಅಥವಾ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಗೆಲನ್ ಮೂಲಕದ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ನಂಬಲಾಗದ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]‌ನಿಂದ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಹಡಗು {{convert|9500|km|mi|-2|abbr=on}} ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೇಪ್ ಹಾರ್ನ್‌ನ ಮೂಲಕದ {{convert|22500|km|mi|-2|abbr=on}} ದೂರದ ಮಾರ್ಗದ ಅರ್ಧದಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=http://www.czbrats.com/AmPan/index.htm |title=The Americans in Panama |first=William R. |last=Scott |publisher=Statler Publishing Company |location=New York, NY |year=1913}}</ref> ಪನಾಮದ ಹತ್ತಿರದ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ವಿಷವನ್ನು 16ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮುಖಂಡತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ 1880ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕಾಯಿಲೆ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಜ್ವರ) ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತಗಳಿಂದಾಗಿ 21,900 ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು 5,600 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು 1914ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಾಲುವೆ ವಲಯದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು 1977ರವರೆಗೆ U.S. ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದರ ನಂತರ ಈ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಟೋರಿಜೋಸ್-ಕಾರ್ಟರ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಪನಾಮಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. 1979ರಿಂದ 1999ರವರೆಗೆ ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಜಂಟಿ U.S.-ಪನಾಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1999ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರಿಂದ ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪನಾಮ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ನಿಯೋಗ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಮಂಡಳಿಯು ಪಡೆಯಿತು. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರವು ಭೂಸಂಧಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ವರೆಗೆ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕದ 8ರಿಂದ 10-ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣವು ಆಗ್ನೇಯದಿಂದ ವಾಯವ್ಯದೆಡೆಗಿನ ಪಯಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಭೂಸಂಧಿಯು ಕಾಲುವೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗುವುದರಿಂದ" ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇತುವೆಯು ({{lang-es|Puente de las Américas}}) ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಲಾನ್‌ನ ಹತ್ತಿರದ ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಕೋನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="acptraffic">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/maritime/reports/table01.pdf |format=PDF |title=Panama Canal Traffic — Fiscal Years 2002–2004 |publisher=Panama Canal Authority |accessdate=2007-09-03 |archive-date=2005-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051201144112/http://www.pancanal.com/eng/maritime/reports/table01.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಬಹುದಾದ ಹಡಗಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರವನ್ನು ''ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸರಕು ಹಡಗು 65,000-80,000 ಟನ್‌ಗಳ DWTಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಸರಕನ್ನು ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು 52,500 ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.lr.org/Images/30%20ship%20sizes_tcm155-173543.pdf ''ಮಾಡರ್ನ್ ಶಿಪ್ ಸೈಜ್ ಡಿಫಿನಿಶನ್ಸ್'' ] - ಲಾಯ್ಡ್‌ನ ರಿಜಿಸ್ಟರ್</ref> ಇದುವರೆಗೆ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದ ಹಡಗೆಂದರೆ ''ಸ್ಯಾನ್ ಜ್ವಾನ್ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟರ್'', ಈಗಿನ ''ಮಾರ್ಕೋನ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟರ್'', ಇದು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ತೈಲವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ {{convert|973|ft|m|2|abbr=on}} ಉದ್ದ ಮತ್ತು {{convert|106|ft|m|2|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಅಗಲದ ಹಡಗಾಗಿದೆ.<ref>[http://rainforest.montclair.edu/pwebrf/rainforest/Region/panama.html ''ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090421093916/http://rainforest.montclair.edu/pwebrf/rainforest/Region/panama.html |date=2009-04-21 }} - ಮಾಂಟ್‌ಕ್ಲೇರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Panama.A2003087.1850.250m.jpg|thumb|ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ.ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆ.]] {{Main|History of the Panama Canal}} === ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪ === ಪನಾಮದ ಭೂಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ಆರಂಭಿಕ ಸೂಚನೆಯನ್ನು 1534ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 1534ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್]]ನ ರಾಜ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವಿ [[ಸ್ಪೇನ್]] ಮತ್ತು [[ಪೆರು]]ವಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಪನಾಮದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html |title=A History of the Panama Canal: French and American Construction Efforts |publisher=Panama Canal Authority |accessdate=2007-09-03 |archive-date=2014-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141215060157/http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html |url-status=dead }}; ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 3, ''[http://www.pancanal.com/eng/history/history/early.html ಸಮ್ ಅರ್ಲಿ ಕೆನಾಲ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102032703/http://www.pancanal.com/eng/history/history/early.html |date=2015-01-02 }}''</ref> 1788–1793ರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಮಲಾಸ್ಪಿನಾ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|last= Caso |first= Adolph | coauthors= Marion E. Welsh |title= They Too Made America Great |url= https://archive.org/details/theytoomadeameri00caso |year= 1978 |publisher= Branden Books |isbn= 0828317143 |page= [https://archive.org/details/theytoomadeameri00caso/page/72 72]}}; ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಟ್ [https://books.google.com/books?id=7q3WTS1IREkC ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್]</ref> ಪನಾಮ ಮತ್ತು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಗರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಅದರ ಭೂಸಂಧಿಯು ಅನುಕೂಲಕರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರಿಂದ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ದುರದೃಷ್ಟದ ಡೇರಿಯನ್ ಯೋಜನೆಯು ಭೂಮಾರ್ಗದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು 1698ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜಧಾನಿಯು ಆರಂಭಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಿರಾಶ್ರಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು 1699ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.kinnaird.net/darien.htm |title=Darien Expedition |notes=extensive background, including a detailed description, maps, lists of ships and people involved, and chronology |accessdate=2007-09-03}}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಭೂಸಂಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಪನಾಮ ರೈಲು-ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು 1855ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಭೂಮಾರ್ಗದ ಸಂಪರ್ಕವು ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶವಾಯಿತು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಲುವೆ ಮಾರ್ಗದ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಯಿತು. 1855ರಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮ್ಯಾಂಕ್ಸ್-ಮೂಲದ ವಿಲಿಯಂ ಕೆನ್ನಿಶ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಮಾರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="mw">[http://www.isle-of-man.com/manxnotebook/fulltext/worthies/p118.htm ''"ಮ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ವರ್ತೀಸ್"'' ].</ref> ಆತನ ವರದಿಯು ''ದಿ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಕಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಇಂಪಾರ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಶಿಪ್ ಕೆನಾಲ್ ಟು ಕನೆಕ್ಟ್ ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಂಡ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಓಶನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಒಂದು ಪುಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref>[https://books.google.com/books?id=rAwsAAAAYAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=william+kennish&amp;source=bl&amp;ots=lZpfP9ZKq9&amp;sig=7AXnp--aBGqytMe2vcb9DIXvJPY&amp;hl=en&amp;ei=rDFvS7rSNqimtgeNlpiUBg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CBQQ6AEwBA ''ದಿ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಕಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಇಂಪಾರ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಶಿಪ್ ಕೆನಾಲ್ ಟು ಕನೆಕ್ಟ್ ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಂಡ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್'' ].</ref> === ಫ್ರೆಂಚ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಯತ್ನ === ಸಾಗರಗಳ ನಡುವೆ ಜಲಮಾರ್ಗವೇ ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ|ಸ್ವೆಜ್ ಕಾಲುವೆ]]ಯ (ಈ 102 ಮೈಲುಗಳ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು 10 ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾದವು, ಇದು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ) ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರು ಯಶಸ್ಸಾದ್ದರಿಂದ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಅಧಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಡಿ ಲೆಸ್ಸೆಪ್ಸ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಸರ್ಕಾರವು ಆಗಿನ [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಪನಾಮದ ಮೂಲಕ 1880ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಸಮುದ್ರ-ಮಟ್ಟದ-ಕಾಲುವೆಯನ್ನು (''ಅಂದರೆ'' ಜಲಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ) ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು ಜಲವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರ್ವ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸದೆ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="French">{{Cite book|chapterurl=http://www.czbrats.com/Builders/FRCanal/failure.htm |chapter=The French Failure |title=America's Triumph in Panama |first=Ralph E. |last=Avery |publisher=L.W. Walter Company |location=Chicago, IL |year=1913}}</ref> ಉತ್ಖನನವನ್ನು ಎಷ್ಟು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತೆಂದರೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಲುವೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದವು.<ref>{{Cite book|last= Rocco |first= Fiammetta |title= The Miraculous Fever-Tree |url= https://archive.org/details/miraculousfevert0000rocc |year= 2003 |publisher= HarperCollins |isbn= 0006532357 |page= [https://archive.org/details/miraculousfevert0000rocc/page/192 192]}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಜ್ವರ ಮೊದಲಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಂದಿ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಕರವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ರೋಗ ವಾಹಕಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಆಗ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಮಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಒಂದು ಅನುಭವಸ್ಥ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಅಸಾಧ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿದವು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ, ಅವು ಅಲ್ಲಿನ ಪರದೆ ಇಲ್ಲದ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ನೇಮಕಾತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೈಜ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="French"/> 1893ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ, ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ-ಮಟ್ಟದ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ಷೇತ್ರ-ಅನುಭವವದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಸಾಧನಗಳು ತುಕ್ಕುಹಿಡಿಯಲು ಕಾರಣವಾದ ಬಿರುಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಫ್ರೆಂಚ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html |title=Read our history: The French Canal Construction |publisher=Panama Canal Authority |accessdate=2007-09-03 |archive-date=2014-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141215060157/http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದುದು ವಿಫಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು; ಫ್ರೆಂಚ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮುಖ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ (1881–1889) ಸುಮಾರು 22,000 ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="French"/> ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಹಣಕಾಸಿನ ದುರ್ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಭೃಷ್ಟಾಚಾರವೂ ಸಹ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಫಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. === U.S. ನಿರ್ಮಾಣ === [[ಚಿತ್ರ:Panama Canal under construction, 1907.jpg|thumb|right|ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 1907ರ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಅನೇಕ ಗುಂಪುಗಳೂ ಸಹ ಭೂಸಂಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು ನಿಕರಗ್ವದಾದ್ಯಂತ (ಗಮನಿಸಿ ನಿಕರಗ್ವ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಇಕೊಕೆನಾಲ್) ಮಾರ್ಗವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪನಾಮದಲ್ಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 1902ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ U.S. ಸೆನೆಟ್ ಪನಾಮದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪರವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. (ಆ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಲಿಯಂ ನೆಲ್ಸನ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್‌ರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತೆಂದು ದೂರಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>''ಓವರ್‌ಥ್ರೊ'', ಸ್ಟೆಫನ್ ಕಿಂಜರ್, 2006.</ref>) 1903ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜಾನ್ ಎಮ್. ಹೇ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಹೆರಾನ್ ಹೇ-ಹೆರಾನ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು. ಅದು [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದಿಂದ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಕಾಲುವೆಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಾಶ್ವತ ಅನುಭೋಗದಲ್ಲಿ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.u-s-history.com/pages/h930.html |title=Hay-Herrán Treaty |publisher=U-s-history.com |date=1903-11-18 |accessdate=2010-10-24}}</ref> ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "99-ವರ್ಷದ ಗುತ್ತಿಗೆ" ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿಧಿ 22ರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾದ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಕಾಲುವೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸುವ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://avalon.law.yale.edu/20th_century/pan001.asp |title=Avalon Project - Convention for the Construction of a Ship Canal (Hay-Bunau-Varilla Treaty), November 18, 1903 |publisher=Avalon.law.yale.edu |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref> ಇದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೆನೆಟ್ 1903ರ ಮಾರ್ಚ್ 14ರಂದು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಆದರೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಸೆನೆಟ್ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾಲುವೆ ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಫಿಲಿಪ್ಪಿ ಬುನಾಯ್-ವರಿಲ್ಲಾ ದಂಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು U.S. ಇದನ್ನು ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದೆಂದು ಹೇ ಮತ್ತು ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ಗೆ ಹೇಳಿದರು. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಪನಾಮದ ಮರುಕಳಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು. 1903ರ ನವೆಂಬರ್ 2ರಂದು, U.S. ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಸೈನ್ಯವು ದಂಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸದಂತೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದವು. ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳು ಭೂಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದವು. [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ವು ಪನಾಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಲು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವು ನೌಕಾದಳವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರಿಂದ ಪನಾಮ 1903ರ ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. 1903ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪನಾಮದ ರಾಯಭಾರಿ ಫಿಲ್ಲಿಪ್ ಬುನಾಯ್-ವರಿಲ್ಲಾರವರು ಹೇ-ಬುನಾಯ್ ವರಿಲ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು, ಇದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬುನಾಯ್-ವರಿಲ್ಲಾ ಪನಾಮದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಪನಾಮದ ಪರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=July 2008}} ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ನಂತರ ಪನಾಮ ಮತ್ತು U.S. ನಡುವೆ ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ರಾಯಭಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಖನನವನ್ನು US$40 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ 1904ರ ಮೇ 4ರಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಪನಾಮ-ಕಾಲುವೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೇರ್ಪಡಿಸಲು 1921ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕೊಲಂಬಿಯಾಕ್ಕೆ $25,000,000ನಷ್ಟನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು. ಕೊಲಂಬಿಯಾವು ಥೋಮ್ಸನ್-ಉರುಟಿಯಾ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಪನಾಮವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. 1905ರಿಂದ 1907ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್ ಫ್ರೆಂಚ್-ಸರ್ಕಾರವು ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಂತಹ ಸಮುದ್ರ-ಮಟ್ಟದ ಕಾಲುವೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಭಾರಿ ಉತ್ಖನನದ ಬಗ್ಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಾದಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಅಗತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಪನಾಮದಲ್ಲಿನ ಸ್ಟೀವನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಧಾರರಚನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಪನಾಮ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪುನಃರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಭಾರಿ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ವಾಲ್ಟರ್ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ಡಾ. ವಿಲಿಯಂ ಗಾರ್ಗಸ್‍‌‌ರ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಟೀವನ್ಸ್ ಕಾಲುವೆ-ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಪರದೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತಮ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು-ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯಾಪಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಹಣ ತೊಡಗಿಸುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಹಳದಿ-ಜ್ವರದಂತಹ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ-ಹರಡುವ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿತು. ಸೊಳ್ಳೆಯನ್ನು ರೋಗ-ವಾಹಕವೆಂದು ಕ್ಯೂಬನ್ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಫಿನ್ಲೆ 1881ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಫಿನ್ಲೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಶೋಧಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಯುದ್ಧದ (1898) ನಂತರ U.S. ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ [[ಕ್ಯೂಬಾ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಡಾ. ವಾಲ್ಟರ್ ರೀಡ್‌ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು (ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ - ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂದರ್ಭದ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಮಗಳು). ಕಾಯಿಲೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಲ್ಪಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಆಧಾರರಚನೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ರಚನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವು ಶುರುವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಕಾಲುವೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಶ್ರದ್ಧಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಖನನದ ಅಗತ್ಯಬಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್ ಪನಾಮ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರಿ ಭೂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. 1904ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಭಾರಿ ದ್ವಿ-ಹಳಿಯ ರೈಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸುಮಾರು 115 ಭಾರಿ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ಗಳು, 2,300 ಮಣ್ಣು-ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ರೈಲ್‌ರೋಡ್ ಕಾರುಗಳು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಸುಮಾರು 102 ಹೊಸ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಆವಿ-ಪಿಕಾಸಿಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಆವಿ-ಪಿಕಾಸಿಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ 1906ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಹೊಸ ರೈಲುಮಾರ್ಗವು ಕಾಲುವೆಗೆ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಲುವೆಯ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪುನಃನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಆರಂಭಿಕ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಂದಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:MarioModel90 1908.jpg|thumb|1908ರಲ್ಲಿ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ತೋಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಮ್ಯಾರಿಯನ್ ಆವಿ ಪಿಕಾಸಿ.]] ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮನುಷ್ಯರು, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ನೂರಾರು ದಶಲಕ್ಷ ಘನಗಜದಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಫೋಟಕಗಳಿಂದ ಸಿಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆವಿ ಪಿಕಾಸಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಲಾಯಿತು, ಒಂದು ಜೊತೆ ರೈಲು ಹಳಿಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ರೈಲು-ಕಾರುಗಳಿಗೆ ತುಂಬಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು-ತುಂಬುವ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಸಮಾಂತರ ಹಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಳೆಯುವ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ಗಳಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಮಣ್ಣನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರುಗಳು ಉಕ್ಕಿನ ನೆಲಗಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮರದ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಕಾರುಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅವು ಒರಟಾದ ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಹೊರೆ ಇಳಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು - ಲಿಡ್ಗರ್‌ವುಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಕ್ಕದ ಮತ್ತು ಕಾರುಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ತುಂಬುವ ಉಕ್ಕಿನ ಸಾಗಣೆಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಮೊದಲು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ಫೋಟಕಗಳಿಂದ ಸಿಡಿಸಿ, ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಎರಡು ಜೊತೆ ಹಳಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದ ಮಣ್ಣಿರುವೆಡೆಗೆ ಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಆವಿ ಪಿಕಾಸಿಗಳು ಒಂದು ಜೊತೆ ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸಿ ಸಡಿಲಗೊಂಡ ಮಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದು, ಸಮಾಂತರ ಹಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಉಕ್ಕಿನ ನೆಲಗಟ್ಟಿನ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದವು. ಮಣ್ಣನ್ನು ಕಾರಿನ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಡೆಹಾಕಲಾಯಿತು. ಕಾರುಗಳು ತುಂಬಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರುಗಳು ತುಂಬುವವರೆಗೆ ರೈಲು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿತು. ಒಂದು ರೈಲು ಒಂದು ಉದ್ದದ ಬಾಕ್ಸ್‌ಕಾರ್‌ನಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಣ್ಣು-ತುಂಬುವ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 60 ವಿವಿಧ ಗುಡ್ಡೆಹಾಕುವ-ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ರೈಲು ಬಂದು ತಲುಪಿದಾಗ ಮೂರು-ಟನ್ ಉಕ್ಕಿನ ನೇಗಿಲನ್ನು ಕೊನೆಯ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು (ಅಥವಾ ನೇಗಿಲನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಕಾರನ್ನು ಕೊನೆಯ ಕಾರ್ ಆಗಿ ಕೂಡಿಸಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರುಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಹೆಣೆದ ಉಕ್ಕಿನ ಕೇಬಲ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಚ್ಚುರಾಟೆಯೊಂದನ್ನು ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ರೈಲಿನ ಆವಿ ಯಂತ್ರದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಡೆದ ಅಚ್ಚುರಾಟೆಯು ಉಕ್ಕಿನ ಕೇಬಲ್ಅನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿದ ರೈಲನ್ನು ಎಳೆಯಿತು. ನೇಗಿಲು ರೈಲು-ಮಾರ್ಗದ ಕಾರುಗಳ ಮಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣಿನ ಕಾರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೈಲನ್ನು ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಲಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ನೇಗಿಲು ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುರಾಟೆಗಳು ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. ನಂತರ ಆವಿ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ನೇಗಿಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಳಿಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹಾಕಿತು.<ref>ಡ್ಯೂಟೆಂಪಲ್, ಲೆಸ್ಲೆ ಎ. "ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್"; 2002; ಪುಟಗಳು 50-55; ಲರ್ನರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್; ISBN 978-0822500797</ref> ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ನಂತರ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಣ್ಣಿನ-ಗುಡ್ಡೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖಾಲಿಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಳಿಯನ್ನು ಹಳೆಯ ಮಣ್ಣಿನ-ಗುಡ್ಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆವಿ-ಪಿಕಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಮಣ್ಣು-ಸಾಗಿಸುವ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿಸುವಾಗ, ದೊಡ್ಡ ಆವಿ-ಇಂಧನದ ಕ್ರೇನುಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಹಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡ ಅಡಿದಿಮ್ಮಿ(ಟೈ)ಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹಳಿಯನ್ನು ಪುನಃರಚಿಸದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕುಂದಿಲ್ಲದೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪನಾಮ ರೈಲು-ಮಾರ್ಗದ ಮಾಜಿ ಮುಖಂಡ ವಿಲಿಯಂ ಬಿಯರ್ಡ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಡಜನ್ ಮಂದಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮೈಲ್ ದೂರದ ಹಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು - ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸುಮಾರು 600 ಮಂದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಆವಿ-ಪಿಕಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು-ಸಾಗಿಸುವ ರೈಲುಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಳಿಗಳು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದವು. ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 160 ಮಣ್ಣು-ತುಂಬಿದ ರೈಲುಗಳು ಈ ಕಟ್‌ನಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು - ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ಒಂದೂವರೆ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ಒಂದು ರೈಲು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಫೋಟಕಗಳಿಗಾಗಿ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ತೋಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ (ಸುಮಾರು {{convert|30000000|lb|t}}ನಷ್ಟು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು) ರೈಲು-ಮಾರ್ಗಗಳು, ಆವಿ-ಪಿಕಾಸಿಗಳು, ಭಾರಿ ಆವಿ-ಇಂಧನದ ಕ್ರೇನುಗಳು, ಬಂಡೆ ಜಜ್ಜುವ ಸಾಧನಗಳು, ಸಿಮೆಂಟ್ ಮಿಶ್ರಕಗಳು, ಹೂಳೆತ್ತುವ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಬೈರಿಗೆಗಳು ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಹೊಸ ನಿರ್ಮಾಣ-ಸಲಕರಣೆಗಳಲ್ಲಿ (1906ರಲ್ಲಿ) ಕೆಲವಾಗಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜೋಶುವ ಹೆಂಡಿ ಐರನ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಮೊದಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ರಚಿಸಿದ ಹೊಸ, ವ್ಯಾಪಕ ಯಂತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ರಚಿಸಿದುದಾಗಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಕಾಲುವೆಯು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಪಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಯ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ವ್ಯಾಪಕ ವಿದ್ಯುತ್-ಮೋಟಾರುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅವು ವ್ಯಾಪಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು - ಇದು ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಜನರೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‌ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಡಾಂಕಿ-ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿರುವ ರೈಲು ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಎಳೆದವು. ಮೊದಲು ಲಭ್ಯವಿರದಿದ್ದ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹೊಸ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ನೆಲದ ಅಗೆತ ಮತ್ತು ತುಂಬುವಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1851-1855ರ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು. ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಹಳೆಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಧನದ ಬದಲಿಗೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು (ಉದಾ. ಜೋಶುವ ಹೆಂಡಿ ಐರನ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಪೂರೈಸಿದ ಭಾರಿ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಜಜ್ಜುಯಂತ್ರ) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="French"/> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೂಸ್‍‌ವೆಲ್ಟ್ ಹಿಂದಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದುಡಿದು ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ-ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲು ಪದಕಗಳನ್ನು ಟಂಕಿಸಿದರು. ಈ ಪದಕಗಳು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ನ ಪ್ರತಿರೂಪ, ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಆತನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವರ್ಷ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯುಲೆಬ್ರಾ ಕಟ್‌ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="NMAH">{{cite web|url=http://historywired.si.edu/object.cfm?ID=195|title=The Roosevelt Medal|publisher=National Museum of American History, Smithsonian Institution|accessdate=2008-06-05}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Kroonland in Panama Canal, 1915.jpg|thumb|right|1915ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 2ರಂದು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಕ್ಯುಲೆಬ್ರಾ ಕಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ SS ಕ್ರೂನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್.]] 1907ರಲ್ಲಿ, ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಾಗ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್ U.S. ಸೈನ್ಯ ಕರ್ನಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಗೊಯಥಾಲ್ಸ್‌ರನ್ನು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲಿಕಾಟ್ ಮೆಷಿನ್ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ USAಯ MDಯ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಕಂಪನಿ ಎಲ್ಲಿಕಾಟ್ ಡ್ರೆಡ್ಜಸ್ ಹೂಳೆತ್ತುಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು, ಕೊರೆದ ದಾರಿಯು ಅವನ್ನು ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಳವಾದ ನಂತರ ಅವನ್ನು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.constructionequipmentguide.com/Panama-Canal-The-Big-Dig-of-Central-America/7868/|title=Panama Canal: The Big Dig of Central America|date=2006-11-24|accessdate=2010-08-27|publisher=Construction Equipment Guide}}</ref> ಮೊದಲು ತಯಾರಿಸಿದ ಯಂತ್ರವು ಆವಿಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ, {{convert|900|hp|abbr=on}}, 20-ಇಂಚು ಹೂಳೆತ್ತುಗವಾಗಿತ್ತು. 1941ರಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಿಕಾಟ್ ಡ್ರೆಡ್ಜಸ್ MINDI ಹೂಳೆತ್ತುಗವನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಿತು, ಇದು {{convert|10000|HP|abbr=on}}, 28-ಇಂಚು ಹೀರಿಕೆ ಹೂಳೆತ್ತುಗವಾಗಿದ್ದು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 1916ರ ಜೂನ್ 1ರೊಳಗೆ ಮುಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ದಿನಾಂಕಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ 1914ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. SS ''ಆಂಕನ್'' ಎಂಬ ಸರಕು ಹಡಗಿ‌‌ನ ಸಾಗಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಲುವೆಯು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ 1914ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html|title=Read our history: American Canal Construction|publisher=Panama Canal Authority|accessdate=2007-09-03|archive-date=2014-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215060157/http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html|url-status=dead}}</ref> ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಇದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ]] [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ I]] (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯುದ್ಧ) ಸಹ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು; ಆದರೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5,600 ಕಾರ್ಮಿಕರು (1904–1914) ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 27,500ನಷ್ಟಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.pancanal.com/eng/history/history/end.html|title=A History of the Panama Canal: French and American Construction Efforts|publisher=Panama Canal Authority|accessdate=2007-09-03|archive-date=2018-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001145746/http://www.pancanal.com/eng/history/history/end.html|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:PanamaCanal1913a.jpg|center|thumb|800px|1913ರಲ್ಲಿ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ.]] === ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು === 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡಿತು; ಇದು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಚಾಗ್ರೆಸ್ ನದಿಯಾದ್ಯಂತ ಮ್ಯಾಡೆನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು 1935ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಮ್ಯಾಡೆನ್ ಸರೋವರವನ್ನು (ನಂತರ ಅಲಜುಯೆಲಾ ಸರೋವರ) ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 1939ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು: ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲಾಗುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಲುವೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಈ ಕೆಲಸವು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ರ ನಂತರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.czbrats.com/Articles/3rdlocks/3rdlocks.htm ''ಎನ್ಲಾರ್ಜಿಂಗ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್'' ], ಆಲ್ಡೆನ್ ಪಿ. ಆರ್ಮಗ್ನ್ಯಾಕ್, [http://www.czbrats.com/ CZ ಬ್ರ್ಯಾಟ್ಸ್]</ref><ref>[http://www.czimages.com/CZMemories/thirdlocks/tcindex.htm ''ಎನ್ಲಾರ್ಜಿಂಗ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಫಾರ್ ಬಿಗ್ಗರ್ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಶಿಪ್ಸ್'' ], ನೋಟ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ [http://www.czbrats.com/ CZ ಬ್ರ್ಯಾಟ್ಸ್]</ref> {{listen |filename=Carter Panama Canal speech.ogg |title=Statement on the Panama Canal Treaty Signing |description=Jimmy Carter's speech upon signing the Panama Canal treaty, 7 September 1977.}} ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಪನಾಮ ಮತ್ತು U.S.ನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ವಿಗ್ನಗೊಂಡಿದರಿಂದ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಕಾಲುವೆ ವಲಯದ ಮೇಲಿನ U.S. ನಿಯಂತ್ರಣವು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತು. ಪನಾಮದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕಾಲುವೆ-ವಲಯವು ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪನಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು; ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆ ವಲಯಕ್ಕೆ ಆವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಾವಲಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.czbrats.com/Jackson/martyrs/martyrs.htm ''ದಿ ಮಾರ್ಟೈರ್ಸ್ ಆಫ್ 1964'' ] - ಎರಿಕ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್</ref> ಈ ಕ್ಷೋಭೆಯು ದಂಗೆಗಳ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು, ಇದರಲ್ಲಿ 1964ರ ಜನವರಿ 9ರ ಮಾರ್ಟಿರ್‌ನ ದಿನದಂದು ಸರಿಸುಮಾರು 20 ಮಂದಿ ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು 3–5 U.S. ಸೈನಿಕರು ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹೊಸ ಇತ್ಯರ್ಥದ ಬಗೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು 1974ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು ಇವು ಟೋರಿಜಾಸ್-ಕಾರ್ಟರ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್]] ಮತ್ತು ಪನಾಮದ ಓಮರ್ ಟೋರಿಜಾಸ್ 1977ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಸಹಿಹಾಕಿದ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಶಾಶ್ವತ ತಾಟಸ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುವ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕುವವರೆಗೆ ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಕಾಲುವೆಯ ಉಚಿತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು 1999ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಮಂಡಳಿ (ACP)ಯು ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಿಸುವಿಕೆಗಿಂತ ಮೊದಲು, ಪನಾಮ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಹೊರ ಹರಿವಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಧಾರಕ-ಹಡಗು-ಬಂದರುಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಾಗಿ 25-ವರ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಒಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಡ್ಡನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ACP ಅಥವಾ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇದು ವಿ ರಾ ಶಿಂಗ್ ಮಾಲಿಕತ್ವದ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್-ಕಾಂಗ್]]-ಆಧಾರಿತ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆ ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಹಟ್ಚಿಸನ್ ವಾಂಪೋವದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. == ವಿನ್ಯಾಸರಚನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Missouri panama canal.jpg|thumb|USS ಮಿಸ್ಸೌರಿಯು 1945ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದು.]] ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಕೃತಕ ಸರೋರವರಗಳು, ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ನಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಜೊತೆ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೃತಕ ಸರೋವರ ಅಲಜುವೆಲಾ ಸರೋವರವು (ಇದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡೆನ್ ಸರೋವರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಈ ಕಾಲುವೆಗೆ ಒಂದು ನೀರಿನ-ಆಗರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕೊನೆಯಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ಗೆ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಹಡಗಿನಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾಲುವೆಯ ವಿನ್ಯಾಸರಚನೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:<ref>{{cite web |url=http://historicals.ncd.noaa.gov/historicals/histmap.asp |title=Historical Map & Chart Project |accessdate=2007-09-03 |publisher=[[NOAA]] |archive-date=2007-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070905231130/http://historicals.ncd.noaa.gov/historicals/histmap.asp |url-status=dead }}</ref> * ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಪನಾಮದಲ್ಲಿರುವ ([[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ಬದಿಯ) ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೇಶ-ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹಡಗುಗಳು ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಕಾಲುವೆಯ ಮೇಲೆ 13.2&nbsp;ಕಿಮೀ (8.2&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರ ಸಾಗುತ್ತವೆ, ಹೀಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಅವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇತುವೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. * ಪ್ರವೇಶ-ಗೋಡೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಎರಡು-ಹಂತದ ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 1.7&nbsp;ಕಿಮೀ (1.1&nbsp;ಮೈಲು) ಉದ್ದವಿದೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ-ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದಲ್ಲಿ 16.5&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (54&nbsp;ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿದೆ. * ಕೃತಕ ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ಸರೋವರವು ನಂತರದ ಹಂತವಾಗಿದೆ, ಇದು 1.7&nbsp;ಕಿಮೀ (1.0&nbsp;ಮೈಲು) ಉದ್ದವಿದ್ದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 16.5&nbsp;ಮೀಟರ್ (54&nbsp;ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. * ಒಂದು-ಹಂತದ ಪೆಡ್ರೊ ಮಿಗ್ವೆಲ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯು 1.4&nbsp;ಕಿಮೀ (0.8&nbsp;ಮೈಲು) ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಏರಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾಲುವೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಟ್ಟದಿಂದ 9.5&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (31&nbsp;ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿದೆ. * ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ (ಕುಲೆಬ್ರಾ) ಕಟ್ ಭೂಖಂಡದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ 26 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (85 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ 12.6&nbsp;ಕಿಮೀ (7.8&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರ ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸೆಂಟಿನಿಯಲ್ ಸೇತುವೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. * ಚಾಗ್ರೆಸ್ ನದಿಯು (ರಿಯೊ ಚಾಗ್ರೆಸ್) ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 8.5&nbsp;ಕಿಮೀ (5.3&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. * ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಗಾತುನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕೃತಕ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೂಸಂಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಹಡುಗಗಳನ್ನು 24.2&nbsp;ಕಿಮೀ (15.0&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. * ಗಾತುನ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು 1.9 ಕಿಮೀ (1.2 ಮೈಲು) ಉದ್ದದ ಮೂರು-ಹಂತದ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದಿರಿಸುತ್ತವೆ. * ಒಂದು 3.2&nbsp;ಕಿಮೀ (2.0&nbsp;ಮೈಲು) ಉದ್ದದ ನಾಲೆಯು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಬದಿಯಿಂದ ಈ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. * ಲಿಮನ್ ಬೇ (ಬಹಿಯಾ ಲಿಮನ್) ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು ಸಾಗಣೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಲಂಗರುದಾಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಹೊರಗಿನ ಅಲೆತಡೆಯವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 8.7&nbsp;ಕಿಮೀ (5.4&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಲುವೆಯ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ 77.1&nbsp;ಕಿಮೀ (47.9&nbsp;ಮೈಲು) ಆಗಿದೆ. {{GeoGroupTemplate|section=Layout}} {| class="wikitable" |- ! ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ! [[ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ಪದ್ಧತಿ|ಅಕ್ಷಾಂಶ]]<br />(ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಫೋಟೋ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ) ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗ | {{Coord|9.38743|N|79.91863|W|region:PA_type:landmark|name=Atlantic Entrance}} | |- | ಗಾತುನ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು | {{Coord|9.27215|N|79.92266|W|region:PA_type:landmark|name=Gatún Locks}} | |- | ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ತಿರುವು | {{Coord|9.20996|N|79.92408|W|region:PA_type:landmark|name=Trinidad Turn}} | |- | ಬೋಹಿಯೊ ತಿರುವು | {{Coord|9.17831|N|79.86667|W|region:PA_type:landmark|name=Bohío Turn}} | |- | ಆರ್ಕಿಡ್ ತಿರುವು | {{Coord|9.18406|N|79.84513|W|region:PA_type:landmark|name=Orchid Turn}} | |- | ಫ್ರಿಜೋಲ್ಸ್ ತಿರುವು | {{Coord|9.15904|N|79.81362|W|region:PA_type:landmark|name=Frijoles Turn}} | |- | ಬಾರ್ಬಕೋವ ತಿರುವು | {{Coord|9.12053|N|79.80395|W|region:PA_type:landmark|name=Barbacoa Turn}} | |- | ಮಮೈ ತಿರುವು | {{Coord|9.11161|N|79.76856|W|region:PA_type:landmark|name=Mamei Turn}} | |- | ಗ್ಯಾಂಬೋವ ರೀಚ್ | {{Coord|9.11774|N|79.72257|W|region:PA_type:landmark|name=Gamboa Reach}} | |- | ಬ್ಯಾಸ್ ಒಬಿಸ್ಪೊ ರೀಚ್ | {{Coord|9.09621|N|79.68446|W|region:PA_type:landmark|name=Bas Obispo Reach}} | |- | ಲಾಸ್ ಕಾಸ್ಕೇಡಾಸ್ ರೀಚ್ | {{Coord|9.07675|N|79.67492|W|region:PA_type:landmark|name=Las Cascadas Reach}} | |- | ಎಂಪೈರ್ ರೀಚ್ | {{Coord|9.06104|N|79.66309|W|region:PA_type:landmark|name=Empire Reach}} | |- | ಕುಲೆಬ್ರಾ ರೀಚ್ | {{Coord|9.04745|N|79.65017|W|region:PA_type:landmark|name=Culebra Reach}} | |- | ಕುಕರಾಚ ರೀಚ್ | {{Coord|9.03371|N|79.63736|W|region:PA_type:landmark|name=Cucaracha Reach}} | |- | ಪರೈಸೊ ರೀಚ್ | {{Coord|9.02573|N|79.62492|W|region:PA_type:landmark|name=Paraiso Reach}} | |- | ಪೆಡ್ರೊ ಮಿಗ್ವೆಲ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು | {{Coord|9.01698|N|79.61281|W|region:PA_type:landmark|name=Pedro Miguel Locks}} | |- | ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ಸರೋವರ | {{Coord|9.00741|N|79.60254|W|region:PA_type:landmark|name=Miraflores Lake}} | |- | ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು | {{Coord|8.99679|N|79.59182|W|region:PA_type:landmark|name=Miraflores Locks}} | |- | ಬಲ್ಬೋವ ರೀಚ್ | {{Coord|8.97281|N|79.57771|W|region:PA_type:landmark|name=Balboa Reach}} | |- | ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗ | {{Coord|8.88846|N|79.52145|W|region:PA_type:landmark|name=Pacific Entrance}} | |} == ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯ ಗಾತ್ರ == {{Main|Panama Canal Locks}} [[ಚಿತ್ರ:Gatun lock gate.JPG|thumb|left|upright|ಗಾತುನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಿಟರ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:WorkerAtMirafloresLocksPanamaCanal.jpg|thumb|right|ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ.]] ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಗಾತ್ರವು ಅದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಹಡಗುಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳೇ ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಡಗುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಗಾತುನ್‌ನಲ್ಲಿನ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು {{convert|28.5|m|ft|sp=us}} ಅಗಲವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1908ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾದಳವು ಅದರ ಅಗಲವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ {{convert|36|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿತು, ಆ ಮೂಲಕ US ನೌಕಾದಳದ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಧಾನವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿ, ಆ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು {{convert|33.53|m|ft|sp=us}} ಅಗಲವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯು {{convert|320|m|ft|sp=us}} ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಗೋಡೆಗಳು ತಳದಲ್ಲಿ {{convert|15|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ತುದಿಯಲ್ಲಿ {{convert|3|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಿವೆ. ಗಾತುನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಮಾಂತರ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕೇಂದ್ರ ಗೋಡೆಯು {{convert|18|m|ft|sp=us}} ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, {{convert|24|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದೆ. ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯ ಉಕ್ಕಿನ ಗೇಟುಗಳು ಸರಾಸರಿ {{convert|2|m|ft|sp=us}} ದಪ್ಪ, {{convert|19.5|m|ft|sp=us}} ಅಗಲ ಮತ್ತು {{convert|20|m|ft|sp=us}} ಎತ್ತರ ಇವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.eclipse.co.uk/~sl5763/panama.htm |title=The Panama Canal |accessdate=2007-10-18 |archive-date=2008-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080515050735/http://www.eclipse.co.uk/~sl5763/panama.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಬಾಲ್ಬೋವದಲ್ಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇತುವೆಯ ಎತ್ತರದಾದ್ಯಂತದ ಸಾಗುವ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪೆಡ್ರೊ ಮಿಗ್ವೆಲ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಗಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಳತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಡುಗಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.{{-}} 2006ರ ಮೂರನೇ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯು ದೊಡ್ಡ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ನಾಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ನಿರೂಪಿಸಿದಂತೆ, ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ಹಡಗುಗಳ ಅಳತೆಯು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ 25%ನಷ್ಟು, ಅಗಲದಲ್ಲಿ 51%ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ರೂಪರೇಖೆಯಲ್ಲಿ 26%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.pancanal.com/common/maritime/advisories/2009/a-02-2009.pdf|title=New Panamax publication by ACP|date=November 2006|format=PDF|accessdate=2010-10-24|archive-date=2009-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506230338/http://www.pancanal.com/common/maritime/advisories/2009/a-02-2009.pdf|url-status=dead}}</ref> == ಸುಂಕ == [[ಚಿತ್ರ:Ship passing through Panama Canal 01.jpg|right|thumb|RORO ವಾಹಕಗಳು ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ, ಇಂತಹ ಒಂದು ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿದೆ.]] ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ನೀಡಬೇಕಾದ ಸುಂಕವು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹಡಗಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಒಯ್ಯುವ ಸರಕಿನ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/maritime/tolls.html |title=Maritime Operations&nbsp;— Tolls |publisher=Panama Canal Authority |access-date=2011-03-04 |archive-date=2009-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090420044549/http://www.pancanal.com/eng/maritime/tolls.html |url-status=dead }}</ref> ಧಾರಕ-ಹಡಗುಗಳಿಗೆ, ಸುಂಕವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಡಿ ಸಮಾನ ಏಕಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ TEUಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಡಗಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು TEU ಅಂದರೆ {{convert|20|ft|m|1}} ಬೈ {{convert|8|ft|m|2}} ಬೈ {{convert|8.5|ft|m|1}} ಅಳತೆಯ ಒಂದು ಹಡಗಿನ ಗಾತ್ರವಾಗಿದೆ. 2009ರ ಮೇ 1ರಂದು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದ ಈ ಸುಂಕವು ಪ್ರತಿ TEUಗೆ US$72.00 ಆಗಿದೆ. ಒಂದು ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಧಾರಕ-ಹಡಗು ಸುಮಾರು {{TEU|4,400}}ನಷ್ಟು ಸಾಗಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಕನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯದ (“ನಿಲುಭಾರ ಮಾತ್ರ ಹೊತ್ತ”) ಧಾರಕ-ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2009ರ ಮೇ 1ರ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಲುಭಾರ ಮಾತ್ರ ಹೊತ್ತ ಹಡಗಿನ ಸುಂಕ ದರವು ಪ್ರತಿ TEUಗೆ US$57.60 ಆಗಿದೆ. ಕ್ರೂಸ್ ಶಿಪ್(ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವಿರುವ ಹಡಗು) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಕರೆಯುವ 30,000 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ (PC/UMS) ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ-ಹಡಗುಗಳು ಸುಂಕದ ದರವನ್ನು ಬರ್ತ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಶಾಶ್ವತ ಹಾಸಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಕರ್ಯ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಪಾವತಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿ ಬರ್ತಿನ ದರ ಹೀಗಿದೆ - ಖಾಲಿ ಇರುವ ಬರ್ತ್‌ಗಳಿಗೆ $92 ಮತ್ತು ಖಾಲಿ ಇಲ್ಲದ ಬರ್ತ್‌ಗಳಿಗೆ $115. 2007ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ದರವು ಅಂತಹ ಹಡಗುಗಳ ಸುಂಕವನ್ನು ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.<ref>ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಸುಂಕದ ಕೋಷ್ಟಕ http://www.pancanal.com/eng/maritime/tolls.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420044549/http://www.pancanal.com/eng/maritime/tolls.html |date=2009-04-20 }}</ref> 30,000 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ 33 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ-ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಸರಕು-ನೌಕೆಗಳಂತೆಯೇ "ಪ್ರತಿ ಟನ್"ನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರ್ಯೂಸ್ ಹಡಗುಗಳು ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ 33ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಕ್ರ್ಯೂಸ್-ಮಾರ್ಗ ಸೌಕರ್ಯದ ನಿಯಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ 40 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕನಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಒಂದು ಟನ್ ಎಂದರೆ ಭಾರದ ಏಕಮಾನವಲ್ಲ, ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸುಮಾರು 100 ಘನ ಅಡಿಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ಹಡಗುಗಳು ಪ್ರತಿ ''PC/UMS ಟನ್'' ‌ನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಟನ್" ಎಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ {{convert|100|cuft|m3|2|lk=on}} ಅಳತೆಯಿರುತ್ತದೆ. (ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಟನ್‌ಮಾನದ ಅಂದಾಜಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ.) ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷ 2008ರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸುಂಕವು ಮೊದಲ 10,000 ಟನ್‌ ಭಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ US$3.90, ನಂತರದ 10,000 ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ US$3.19, ನಂತರದ 10,000 ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ US$3.82 ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ US$3.76 ಆಗಿದೆ. ಧಾರಕ ಹಡಗುಗಳಂತೆ, "ನಿಲುಭಾರ ಮಾತ್ರ ಹೊತ್ತ" ಸರಕು ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅಥವಾ ಸರಕನ್ನು ಒಯ್ಯುವಾಗ ಸುಮಾರು 583 PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿರುವ ಅಥವಾ ನಿಲುಭಾರ ಮಾತ್ರ ಒಯ್ಯುವಾಗ 735 PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಭಾರವಿರುವ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿದ 1,048 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಭಾರವಿರುವ ಸಣ್ಣ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=April 2009}}: {| class="wikitable" |- ! ಹಡಗಿನ ಉದ್ದ ! ಸುಂಕ |- | 15.240&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ (50&nbsp;ಅಡಿ) | US$1,300 |- | 15.240&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಂದ (50&nbsp;ಅಡಿ) 24.384&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ (80&nbsp;ಅಡಿ) | US$1,400 |- | 24.384&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಂದ (80&nbsp;ಅಡಿ) 30.480&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ (100&nbsp;ಅಡಿ) | US$1,500 |- | 30.480&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ (100&nbsp;ಅಡಿ) ಹೆಚ್ಚು | US$2,400 |} ಇದುವರೆಗೆ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಲು ವಿಧಿಸಲಾದ ಸುಂಕಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿಯಾದ ಸುಂಕವನ್ನು 2008ರ ಮೇ 16ರಂದು ''ಡಿಸ್ನೆ ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌'' ಗೆ ಹೇರಲಾಯಿತು, ಇದು ಸುಮಾರು US$331,200ನಷ್ಟು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://noticias.terra.com/noticias/articulo/html/act1287447.htm|title=Crucero paga cifra récord en Canal de Panamá|publisher=Terra Noticias|date=2008-06-10|accessdate=2009-08-08|language=Spanish|archive-date=2011-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006124912/http://noticias.terra.com/noticias/articulo/html/act1287447.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|date=2008-06-24|title=ACP rectifica récord en pago de peaje|publisher=La Prensa|url=http://mensual.prensa.com/mensual/contenido/2008/06/24/hoy/negocios/1416962.html|accessdate=2009-08-08|language=Spanish|archive-date=2009-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090816182550/http://mensual.prensa.com/mensual/contenido/2008/06/24/hoy/negocios/1416962.html|url-status=dead}}</ref> ಕನಿಷ್ಠ ಸುಂಕವೆಂದರೆ 36&nbsp;ಸೆಂಟ್‌ಗಳು, ಇದನ್ನು 1928ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಈಜಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಹಸಿ ರಿಚಾರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಲಿಬರ್ಟನ್2ಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="acpfaq">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/noticiero/canal-faqs/index.html |title=The Panama Canal; Canal FAQ |access-date=2011-03-04 |archive-date=2010-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100915131112/http://www.pancanal.com/eng/noticiero/canal-faqs/tolls/tolls-faqframeset-v2.html |url-status=dead }}</ref> ಸರಾಸರಿ ಸುಂಕವು ಸುಮಾರು US$54,000 ಆಗಿದೆ. ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಸ್ಲಾಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಮೂಲಕ ಆದ್ಯತೆಯ ಸಾಗಣೆಗಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಂಕವೆಂದರೆ US$220,300, ಇದನ್ನು 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಟ್ಯಾಂಕ್-ಇರುವ ಹಡಗು ''ಎರಿಕೌಸ್ಸಾ'' ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://ediciones.prensa.com/mensual/contenido/2007/04/24/hoy/negocios/960466.html |title='&#39;Récord en pago de peajes y reserva'&#39;. '&#39;La Prensa'&#39;. Sección Economía & Negocios. Edition 2007-04-24 |publisher=Ediciones.prensa.com |date= |accessdate=2009-07-13 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006110958/http://ediciones.prensa.com/mensual/contenido/2007/04/24/hoy/negocios/960466.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಹಡಗು ಗಾತುನ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ 90 ಹಡಗುಗಳ ಸಾಲನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ಏಳು ದಿನಗಳ ವಿಳಂಬವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸುಂಕವು ಕೇವಲ US$13,430ನಷ್ಟಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://mensual.prensa.com/mensual/contenido/2006/08/25/hoy/negocios/714407.html |title='&#39;Cupo de subasta del Canal alcanza récord'&#39;. La Prensa. Sección Economía & Negocios. Edición 25 August 2006 in Spanish |publisher=Mensual.prensa.com |date= |accessdate=2009-07-13 |archive-date=2009-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090803154550/http://mensual.prensa.com/mensual/contenido/2006/08/25/hoy/negocios/714407.html |url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು == {{Panorama |image = File:Panama canal panoramic view from the top of Ancon hill.jpg |height = 180 |alt = Panorama of Pacific entrance of the canal. |caption = Panorama of Pacific entrance of the canal. Left: Pacific and Puente de las Americas (Pan American Highway); far right: Miraflores locks. }} ಆರಂಭವಾದ ತೊಂಭತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಹಡಗುಗಳ ಗಾತ್ರವು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬದಲಾದರೂ, ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಪ್ರಪಂಚ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಾಡಳಿತ ವೆಚ್ಚಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2010}} ಆದರೂ ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. === ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ === U.S. ಕಾಲುವೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದೆಂಬ ಅಂಜಿಕೆಯಿತ್ತು; ಆದರೆ ಇದು ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದು, ಕಾಲುವೆಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪನಾಮ-ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.smithsonianmag.si.edu/smithsonian/issues04/mar04/panama.html |title=A Man, A Plan, A Canal: Panama Rises |work=Smithsonian Magazine |month=March |year=2004 |publisher=Smithsonian Institution |access-date=2011-03-04 |archive-date=2004-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040308135027/http://www.smithsonianmag.si.edu/smithsonian/issues04/mar04/panama.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾಯುವ ಸಮಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು, ಒಂದು ಹಡಗು ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸರಾಸರಿ ಸಮಯ ಕೆನಾಲ್ ವಾಟರ್ಸ್ ಟೈಮ್ (CWT) ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಮಾಣವಾಗಿದೆ; ACPಯ ಪ್ರಕಾರ, 2000ರಿಂದ ಈ ಸಮಯವು 20 ಮತ್ತು 30 ಗಂಟೆಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅಪಘಾತ ದರವೂ ಸಹ ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿಯೇನೂ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 14,000 ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 10ರಿಂದ 30 ಅಪಘಾತಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.<ref name="annualreport2005">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/common/general/reports/informe-anual-2005.pdf |format=PDF |title=ACP 2005 Annual Report |publisher=Panama Canal Authority |year=2005 |accessdate=2010-07-09 |archive-date=2009-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506181207/http://www.pancanal.com/common/general/reports/informe-anual-2005.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="metrics2008">{{Cite news |url=http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2008/10/24/pr300.html |title=News - PanCanal.com; Panama Canal Authority Announces Fiscal Year 2008 Metrics |publisher=Panama Canal Authority |date=2008-10-24 |accessdate=2010-07-09 |archive-date=2009-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090507150245/http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2008/10/24/pr300.html |url-status=dead }}</ref><ref name="metrics2009">{{Cite news |url=http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2009/10/30/pr366.html |title=News - PanCanal.com; Panama Canal Authority Announces Fiscal Year 2009 Metrics |publisher=Panama Canal Authority |date=2009-10-30 |accessdate=2010-07-09 |archive-date=2011-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611095934/http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2009/10/30/pr366.html |url-status=dead }}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಮತ್ತು ನಡೆಸುವ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಅಪಘಾತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ U.S. ಪಶ್ಚಿಮ-ಕರಾವಳಿಯ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಭಾರಿ ಆಮದುಗಳು ಈಗ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite news |url=http://www.colliers.com/Content/Attachments/Corporate/Services/NewYorkTimes112204.htm |title=New York Port Hums Again, With Asian Trade |first=Eric |last=Lipton |work=New York Times |date=2004-11-22 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2005-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050307191412/http://colliers.com/Content/Attachments/Corporate/Services/NewYorkTimes112204.htm |url-status=dead }}</ref> ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಿನ ಸಾಗಣೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯು 2003ರಲ್ಲಿ 11,725ನಷ್ಟಿದ್ದುದು 2007ರಲ್ಲಿ 13,233ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಆದರೆ 2009ರಲ್ಲಿ 12,855ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು (ಕಾಲುವೆಯ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ರವೆಗಿರುತ್ತದೆ).<ref name="annualreport2009">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/general/reporte-anual/2009/pdf/InformePDFingles.pdf |format=PDF |title=ACP 2009 Annual Report |publisher=Panama Canal Authority |year=2009 |accessdate=2010-07-09 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103054620/http://www.pancanal.com/eng/general/reporte-anual/2009/pdf/InformePDFingles.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಸರಾಸರಿ ಹಡಗಿನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿರವಾದ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟು ಸಾಗಣೆಯ ಟನ್‌ಮಾನವು ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷ 1999ರಲ್ಲಿ 227.9 ದಶಲಕ್ಷ PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದ್ದುದು 2007ರಲ್ಲಿ 312.9 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ನಂತರ ಇದು 2009ರಲ್ಲಿ 299.1 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು.<ref name="acptraffic"/><ref name="annualreport2009"/><ref>{{cite web|url=http://www.pancanal.com/eng/maritime/reports/table01.pdf|title=Panama Canal Traffic - Fiscal Years 2006 through 2008|publisher=Panama Canal Authority|access-date=2011-03-04|archive-date=2005-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20051201144112/http://www.pancanal.com/eng/maritime/reports/table01.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹಡಗಿನ ಗಾತ್ರದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ (ಉದಾ. ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹಡುಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಾಗಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು) ಒಟ್ಟು ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿತ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಇದು ಕಾಲುವೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Panama Canal Bucket Dredge.jpeg|thumb|ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಬಕೆಟ್ ಹೂಳೆತ್ತುಗವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಮಂಡಳಿಯು (ACP) ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಸುಮಾರು US$1 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು, ಅದು ಕಾಲುವೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 20%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/1999/panama.canal/stories/operation/ |title=Transfer heavy on symbolism, light on change |first=Steve |last=Nettleton |publisher=CNN Interactive |year=1999 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2008-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218155312/http://www.cnn.com/SPECIALS/1999/panama.canal/stories/operation/ |url-status=dead }}</ref> ACP ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿನ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್ಅನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ನೇರಗೊಳಿಸಿತು, ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ನಾಲೆಯನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಕಾಲುವೆಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳಗೊಳಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರಂಧ್ರ-ಕೊರೆಯುವ ದೋಣಿ ಮತ್ತು ಚೂಷಕ ಹೂಳೆತ್ತುಗ ಮೊದಲಾದ ಹೊಸ ಸಾಧನಗಳು ನೆರವು ನೀಡಿದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಜಗ್ಗು ದೋಣಿಯ ಅಗಲವನ್ನು 20%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಾಲುವೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಯಂತ್ರಸಾಧನಗಳನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಜಗ್ಗುದೋಣಿ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಅಗಲವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು, 16ಕಿಮೀಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಹಳಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯ ಹೊಸ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಂಚಾರ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/projects/overview.html |title=Modernisation & Improvements |publisher=Panama Canal Authority |access-date=2011-03-04 |archive-date=2006-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060615140657/http://www.pancanal.com/eng/projects/overview.html |url-status=dead }}</ref> 2010ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಭಾರಿ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 17 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು; ಈ ರೀತಿ ಮುಚ್ಚುವುದು 1989ರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-11953800|accessdate=2010-12-13|title=BBC News - Panama Canal reopens after temporary closure|date=2010-12-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.google.com/hostednews/ukpress/article/ALeqM5izSSaRRPlqlKrEgImAAMgZtqhsdw?docId=N0087151292030740345A|accessdate=2010-12-12|title=The Press Association: Panama flooding displaces thousands|date=2010-12-12}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಸೆಂಟೆನಾರಿಯೊ ಸೇತುವೆಗಿದ್ದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವು ನಾಶಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://laestrella.com.pa/mensual/2010/12/12/contenido/18225705.asp|accessdate=2010-12-13|title=NOTICIAS PANAMÁ - PERIODICO LA ESTRELLA ONLINE: Gobierno abrirá parcialmente Puente Centenario; Corredores serán gratis [Al Minuto]|date=2010-12-13|archive-date=2010-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20101216063033/http://www.laestrella.com.pa/mensual/2010/12/12/contenido/18225705.asp|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.digtriad.com/news/national_world/article.aspx?storyid=151684&catid=175|accessdate=2010-12-12|title=Rain Causes Panama Canal Bridge To Collapsedigtriad.com | Triad, NC | National and World News Article|date=2010-12-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.cri.cn/6966/2010/12/11/2021s609648.htm|accessdate=2010-12-13|title=Entrance to Panama Canal Bridge Closed due to Rain Damage|date=2010-12-13|archive-date=2010-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101215200209/http://english.cri.cn/6966/2010/12/11/2021s609648.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newsroompanama.com/panama/2073-aftermath-of-panama-flooding-hits-transport-and-finances-rain-continues.html|accessdate=2010-12-13|title=Aftermath of Panama flooding hits transport and finances -- rain continues|date=2010-12-13|archive-date=2010-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20101216060538/http://www.newsroompanama.com/panama/2073-aftermath-of-panama-flooding-hits-transport-and-finances-rain-continues.html|url-status=dead}}</ref> === ಸಾಮರ್ಥ್ಯ === ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಈಗ, ಅದರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಊಹಿಸಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಾಲುವೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 80 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌‌ಗಳಾಗಿದೆಯೆಂದು 1934ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಯಿತು;<ref>{{Cite book|url=http://www.czimages.com/CZMemories/thirdlocks/tlpage3.htm |title=The Land Divided - A History of the Panama Canal and other Isthmian Canal Projects |first=Gerstle |last=Mack |year=1944}}</ref> ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, 2009ರಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯ ಸಂಚಾರ-ದಟ್ಟಣೆಯು 299.1 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳ ಹಡಗು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Gatun Lake.jpg|thumb|right|ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ನೀರನ್ನು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು (ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾದ) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ:<ref name="3rdLockProposal">[http://www.acp.gob.pa/eng/plan/documentos/propuesta/acp-expansion-proposal.pdf ''ಪ್ರಪೋಸಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪಾನ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್'' ಬೈ ದಿ ''ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಅಥೋರಿಟಿ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721055325/http://www.acp.gob.pa/eng/plan/documentos/propuesta/acp-expansion-proposal.pdf |date=2011-07-21 }}, ಪುಟ 45</ref> * ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ; * ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿರ್ಬಂಧ ಕೇಂದ್ರಗಳ ರಚನೆ; * {{convert|192|to|218|m|ft}}ನಷ್ಟು ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನ ಅಗಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆ; * ಜಗ್ಗುದೋಣಿಯ ಅಗಲ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ; * ಗಾತುನ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಸಾಗಣೆ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ; * ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ; * ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಸಮುದ್ರಯಾನ ನಾಲೆಗಳನ್ನು {{convert|10.4|to|11.3|m|ft}} PLDಯಷ್ಟು ಆಳಗೊಳಿಸುವುದು * ಹಡಗು ತೇಲಲು ಬೇಕಾದ ಆಳವನ್ನು ಸುಮಾರು {{convert|0.30| m|ft}}ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ರಚನೆಗಳ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ; * ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರವೇಶ-ಮಾರ್ಗಗಳ ಆಳಗೊಳಿಸುವಿಕೆ; * ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಸೋರಿಕೆ-ನಾಲೆಯ ರಚನೆ. ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕಾಲುವೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 280–290 ದಶಲಕ್ಷ PCUMS (2008)ನಿಂದ 330–340 PCUMS (2012)ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. === ಪೈಪೋಟಿ === ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಈಗ ಇತರ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರಿಂದ, ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು<ref>{{Cite book |url=http://www.thepanamanews.com/pn/v_13/issue_06/business_03.html |title=Shipping industry complains about PanCanal toll hikes |first=Eric |last=Jackson |year=2007 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2010-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418214654/http://www.thepanamanews.com/pn/v_13/issue_06/business_03.html |url-status=dead }}</ref> [[ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ|ಸ್ವೆಜ್ ಕಾಲುವೆ]]ಯು ಏಷ್ಯಾದಿಂದ U.S. ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಸರಕು-ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ಆದರೂ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯು 144ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಪಂಚ-ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಚಾರ-ದಟ್ಟಣೆಯು "ಆಲ್-ವಾಟರ್ ಮಾರ್ಗ"ದಿಂದ (ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ U.S. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗ) ಬರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} [[ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಕರಗುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಏರಿಕೆಯು, ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಸೇತುವೆಯು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಮಾರ್ಗವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಊಹೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಯುರೋಪಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 9,300&nbsp;ಕಿಮೀನಷ್ಟು (5,800&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕೆಲವು ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಆ ಮಾರ್ಗದೆಡೆಗೆ ಬದಲಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಮಾರ್ಗವು ಪರಿಹರಿಸದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.washingtontimes.com/news/2005/jun/12/20050612-123835-3711r/ |title=Northwest Passage redux |first=Levon |last=Sevunts |work=The Washington Times |date=2005-06-12 |accessdate=2009-04-20 }} ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ: {{cite web |url=http://www.defensenews.com/story.php?F=1429085&C=america |title=Conservative Leader Harper Asserts Canada's Arctic Claims |first=Michel |last=Comte publisher=DefenceNews.com (Agence France-Presse) |date=2005-12-22 |accessdate=2006-02-23 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಮಳೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಪ್ರತಿ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ {{convert|101000|m3|usgal impgal|sigfig=3|abbr=on}}ನಷ್ಟು ದರದಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಾಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಡಗು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ನಂತರ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದರಿಂದ, ಒಂದು ಹಡಗಿನ ಸಾಗಣೆಯು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ನೀರನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹ-ಆವರ್ತವನ್ನು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹಡಗು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಹಡಗಿನ ಅರ್ಧಮುಳುಗಿದ ಗಾತ್ರವು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="acpfaq"/><ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/noticiero/canal-faqs/physical/14.html |title=The Panama Canal - Frequently Asked Questions |quote=Each lock chamber requires {{convert|101000|m3|usgal impgal|sigfig=3|abbr=on}} of water. An average of {{convert|52000000|usgal|L impgal|abbr=on}} of fresh water are used [in a single passing]. |access-date=2011-03-04 |archive-date=2009-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090507164930/http://www.pancanal.com/eng/noticiero/canal-faqs/physical/14.html |url-status=dead }}</ref> ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=January 2009}} [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್]] ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೈನೇಬಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯವಾದ ACP ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ಪರಿಸರೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನೀಯವಾದ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಕಾಲುವೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನ ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಪ್ರತಿ ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು-ಉಳಿಸುವ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ದೃಢತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ನೀರು-ಉಳಿಸುವ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ನೀರಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜಲಮಾರ್ಗದಾದ್ಯಂತದ ತಾಜಾ ನೀರಿನ ಆಗರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗೆ ನೀರನ್ನು ಬೇಸಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯು ಮೂರು ನೀರು-ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಪ್ರತಿ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ 60 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಪುನಃ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಎರಡು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಒಂಭತ್ತು ಬೇಸಿನ್‌ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಜನೆಗೆ ಒಟ್ಟು 18 ಬೇಸಿನ್‌ಗಳಿವೆ.{{Citation needed|date=January 2009}} ನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣ ಮೊದಲಾದ ಸಾಗರದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ಬದಿಗಿಂತ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬದಿಯ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟವು 20 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (8&nbsp;ಇಂಚುಗಳು) ಎತ್ತರವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.pol.ac.uk/psmsl/puscience/ |title=Sea Level: Frequently asked questions and answers |publisher=Proudman Oceanographic Laboratory |accessdate=2009-01-08 |archive-date=2006-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060619062609/http://www.pol.ac.uk/psmsl/puscience/ |url-status=dead }}</ref> == ಭವಿಷ್ಯ == ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಕಾಲುವೆಯು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಪಂಚ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಆದರೆ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು -ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಂದಿನ-ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆ- ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. 2011ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 37%ನಷ್ಟು ಪ್ರಪಂಚದ ಧಾರಕ-ಹಡಗುಗಳು ಈಗಿರುವ ಕಾಲುವೆಗೆ ತೀರ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತವೆಂದು ಮುಂಗಾಣಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಫಲತೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಈಗಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 330ರಿಂದ 340 ದಶಲಕ್ಷ PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 2009ರಿಂದ 2012ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 50%ನಷ್ಟು ಹಡಗುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಗಲವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="acpthird">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/esp/plan/documentos/propuesta/acp-proposla-relevant-information.pdf |format=PDF |title=Relevant Information on the Third Set of Locks Project |publisher=Panama Canal Authority |date=2006-04-24 |accessdate=2006-04-25 |archive-date=2006-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060524172203/http://www.pancanal.com/esp/plan/documentos/propuesta/acp-proposla-relevant-information.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಗಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು 1939ರ ಮೂರನೇ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ಯೋಜನೆಯಂತಹುದೇ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೋಜನೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು,<ref>{{cite web |url=http://www.businesspanama.com/investing/why_invest/panama_canal.php |title=The Panama Canal |publisher=Business in Panama |notes=an article on proposed future development of the canal |accessdate=2007-09-03 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927061736/http://www.businesspanama.com/investing/why_invest/panama_canal.php |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಪನಾಮ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4876322.stm |title=Panama Canal set for $7.5bn revamp |first=Jane |last=Monahan |publisher=BBC News |date=2006-04-04}}</ref> ಮತ್ತು 2014ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2010/03/12/pr379.html |title=Panama Canal Authority: Panama Canal Expansion is “2009 Project Finance Deal of the Year", 12 March 2010 |publisher=Pancanal.com |date=2010-03-12 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329135721/http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2010/03/12/pr379.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯ ಖರ್ಚು ಸುಮಾರು US$5.25 ಶತಕೋಟಿಯೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಲುವೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲದ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 80%ನಷ್ಟು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://msnbc.msn.com/id/10627208/ |title=Panama approves $5.25 billion canal expansion |publisher=[[MSNBC.com]] |date=2006-10-22}}</ref> === ಮೂರನೇ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ಯೋಜನೆ === {{Main|Panama Canal expansion project}} ಹಳೆಯ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಎರಡು ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ: ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಗಾತುನ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ, ಇವೆರಡೂ ಪ್ರವೇಶ ನಾಲೆಗಳಿಂದ ಆಧಾರವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಟ್ಟೆಯು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ; ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್/ಪೆಡ್ರೊ ಮಿಗ್ವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು-ಹಂತದ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳು ಜಾರುವ-ಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ 427&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (1,400&nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದ, 55&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (180&nbsp;ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು 18.3&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (60&nbsp;ಅಡಿ) ಆಳವಿರುತ್ತವೆ; ಇದು ಸುಮಾರು 12,000 ಇಪ್ಪತ್ತು-ಅಡಿ (6.1 ಮೀ) ಉದ್ದದ ಧಾರಕಗಳನ್ನು (TEU) ಒಯ್ಯುವ ಧಾರಕ-ಹಡಗಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ 49&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (160&nbsp;ಅಡಿ) ಅಗಲ, 366&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (1,200&nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 15&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (50&nbsp;ಅಡಿ) ತೇಲಲು ಬೇಕಾದ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು ಹೊಸ ಪ್ರವೇಶ ನಾಲೆಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಇದು ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್‌ ಸರೋವರವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್‌ನವರೆಗಿರುವ 6.2 ಕಿಮೀ (3.8 ಮೈಲು) ನಾಲೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಲೆಗಳು 218&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (715&nbsp;ಅಡಿ) ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ, ಈ ಅಳತೆಯು ಮುಂದಿನ-ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಈ ನಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್ ಮತ್ತು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಮೂಲಕದ ನಾಲೆಯನ್ನು ನೇರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 280&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ (918&nbsp;ಅಡಿ) ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮತ್ತು ಬಾಗಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 366&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ (1,200&nbsp;ಅಡಿ) ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು 26.7 ಮೀಟರ್‌ಗಳ (87.5 ಅಡಿ) ಸೂಚಿತ ಎತ್ತರದಿಂದ 27.1&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳ (89&nbsp;ಅಡಿ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯು ಒಂಭತ್ತು ನೀರು-ಮರುಬಳಕೆಯ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು (ಪ್ರತಿ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ಚೇಂಬರ್‌ಗೆ ಮೂರು) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೇಸಿನ್ ಸರಿಸುಮಾರು 70&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (230&nbsp;ಅಡಿ) ಅಗಲ, 430&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (1410&nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 5.50&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (18&nbsp;ಅಡಿ) ಆಳವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ-ಆಧಾರದ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ 60%ನಷ್ಟು ನೀರು ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಸಾಗಣೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗಿಂತ 7%ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ಗರಿಷ್ಠ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿಸುವುದರಿಂದ, ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಳತೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಾಲುವೆಯು ಹೊಸ ಜಲಾಶಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಂದಾಜಿಸಿದ ವೆಚ್ಚ US$5.25 ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ 280 ದಶಲಕ್ಷ PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿರುವ ಸಂಚಾರ-ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು 2025ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 510 ದಶಲಕ್ಷ PC/UMS ಟನ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ; ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಾಲುವೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 600 ದಶಲಕ್ಷ PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಹಡಗಿನ ಟನ್‌ಮಾನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸುವುದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಬಳಸುವ-ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು 2015ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 100 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗುವ ಪ್ರಸ್ತುತದ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು ಆಗ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="acpthird"/> ''ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನವೊಂದು ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೋಜನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾ ಕಾಲುವೆಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.popularmechanics.com/technology/transportation/4212183.html |title=The Panama Canal's Ultimate Upgrade |first=Brad |last=Reagan |work=Popular Mechanics |month=February |year=2007 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2007-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070206224605/http://www.popularmechanics.com/technology/transportation/4212183.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಮುಂದುವರಿದ ಲೇಖನವೊಂದು ''ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.popularmechanics.com/technology/transportation/4344444.html?page=1 |title=The Panama Canal Gets a New Lane |first=Andrew |last=Kaufman |work=Popular Mechanics |month=February |year=2010 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2010-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206005955/http://www.popularmechanics.com/technology/transportation/4344444.html?page=1 |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3, ಭಾರಿ ಸ್ಫೋಟನೆ ಮಾಡಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾವಿರಾರು ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳು ಪನಾಮದ ಪರೈಸೊ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೆರೆದರು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತವು ಕ್ಯುಲೇಬ್ರಾ ಕಟ್ಅನ್ನು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕರಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ 218 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (715 ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ತೋಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು, 47 ದಶಲಕ್ಷ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/newsOne/idUSN0334522620070904 |title=Work starts on biggest-ever Panama Canal overhaul |publisher=Reuters |date=2007-09-04}}</ref> === ಹೊಸ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ === [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪಾನಿಶ್]] ಸ್ಯಾಸಿರ್ ವ್ಯಾಲೆಹರ್ಮೊಸೊ, [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯನ್]] ಇಂಪ್ರೆಗಿಲೊ ಮತ್ತು ಪನಾಮದ ಕಂಪನಿ ಕ್ಯೂಸಾ ಮೊದಲಾದವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ-ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಹೂಳೆತ್ತುವ ಕಂಪನಿ ಜಾನ್ ಡಿ ನಲ್ ಆರು ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯೆಂದು 2009ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗುತ್ತಿಗೆಯು ಕಂಪನಿಯು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೂಳೆತ್ತುವ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು $100 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಈ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಡಿ ನಲ್ ಕಂಪನಿಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆಂಟ್‌ವರ್ಪ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೆರೆಂಡ್ರೆಚ್ಟ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ; ಈ ಕಂಪನಿಯು ಈಗಲೂ ಆ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ತಜ್ಞರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mediargus.be/flanderstoday.admin.en/rss/22548040.html?via=rss&language=en |title=De Nul dredging company to build locks in Panama Canal |publisher=Flanders Today |date=2009-07-17 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2015-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904012809/https://www.mediargus.be/flanderstoday.admin.en/rss/22548040.html?via=rss&language=en |url-status=dead }}</ref> === ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ === ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬ್ಬೀನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಮಧ್ಯೆ 220 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಒಂದು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚೀನಾ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/7e14756c-37a9-11e0-b91a-00144feabdc0.html#axzz1DvyP1xhi| coauthors= John Paul Rathbone, Naomi Mapstone | title=China in talks over Panama Canal rival|publisher=Financial Times|date=2011-02-13|accessdate=2011-02-14|(subscription required)}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://blogs.ft.com/beyond-brics/2011/02/14/colombias-smart-canal/ | first=Jonathan | last=Wheatley | title=Colombia’s smart canal | publisher=Financial Times|date=2011-02-14|accessdate=2011-02-14}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2011-02/14/c_13731374.htm | title=China in talk with Columbia over transcontinental railway: Colombian president | publisher=Xinhuanet | date=2011-02-14|accessdate=2011-02-14}}</ref><ref name="ch-co-rail">ಬ್ರ್ಯಾನಿಗನ್, ಟಾನಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಿನ್ ಯಿ. [https://www.theguardian.com/world/2011/feb/14/china-rail-rival-panama-canal ಚೀನಾ ಗೋಸ್ ಆನ್ ದಿ ರೈಲ್ಸ್ ಟು ರೈವಲ್ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್] ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', 2011ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 14. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ: 2011ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 14ರಂದು.</ref> == ಕಾಲುವೆ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು == ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಆಟೋರಿಡ್ಯಾಡ್ ಡೆಲ್ ಕೆನಾಲ್ ಡಿ ಪನಾಮವು ಕೆಲವು "ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪೈಲಟ್"ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಂದರೆ - ಕಮಡೋರ್ ರೊನಾಲ್ಡ್ ವಾರ್ವಿಕ್<ref>{{Cite web |url=http://www.buckinghamcovers.com/shop/signer.php?signer_id=458 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-03-04 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215171611/https://www.buckinghamcovers.com/shop/signer.php?signer_id=458 |url-status=dead }}</ref>, ಈತ ಕುನಾರ್ಡ್ ಲೈನ್‌ನ RMS ''ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ 2'' ರ ಮಾಜಿ ಮಾಸ್ಟರ್, ಇವರು ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು 50ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ದಾಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಪ್ಟೇನ್ ರಾಫೆಲೆ ಮಿನೊಟಾರೊ, ಈತ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ "ಇಟಲಿಯನ್ ಲೈನ್" ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಇಟಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸಮುದ್ರಯಾನ-ಕಂಪನಿಯ ಹಿರಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=September 2009}} == ಗಾತುನ್ ಸರೋವರ == 1913ರಲ್ಲಿ ಚಾಗ್ರೆಸ್ ನದಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ-ನಿರ್ಮಿತ ಸರೋವರವಾಗಿತ್ತು. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಹಾದುಹೋಗಲಾಗದ ಮಳೆಗಾಡು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಉತ್ತಮ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಗಾತುನ್ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಾನವನ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಉಷ್ಣವಲಯದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಡಿನ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಈ ವಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳು ಅವುಗಳ ನಿರಾತಂಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಇಂದು ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಬ್ಯಾರೊ ಕೊಲರಾಡೊ ದ್ವೀಪವು ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಅದ್ಭುತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಸರಿಸುಮಾರು {{convert|180|sqmi|km2}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪರಿಸರ-ವಿಜ್ಞಾನದ ವಲಯವಾಗಿರುವ ಇದು ಭಾಗಶಃ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಅರಣ್ಯ-ಕಾರಿಡಾರ್‌ ಆಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹಡಗು ಸಾಗುವಾಗ ಬೇಕಾಗುವ ದಶಲಕ್ಷ ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪನಾಮ ನಗರ ಮತ್ತು ಕೋಲನ್‌ಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಆಂಗಲಿಂಗ್ (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ) ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಿಚ್ಲಾ ಮೋನೊಕ್ಯುಲಸ್ ಜಾತಿಯ ಪೀಕಾಕ್ ಬಾಸ್‌‌ಅನ್ನು 1958ರಲ್ಲಿ ಪನಾಮದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಲಜೀವಿಸಂಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟನೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಾರ್ಗೆಂಟೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಬಾಸ್(ಪರ್ಚ್ ಮೀನು) ಪನಾಮದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟದ ಮೀನುಗಳಲ್ಲ. ಅವು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಮೆಜಾನ್, ರಿಯೊ ನೆಗ್ರೊ ಮತ್ತು ಒರಿನೋಕೊ ನದಿ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಟ್ಯುಕಾನರೆ ಅಥವಾ ಪಾವನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಆಟದ ಮೀನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1958ರಿಂದ ಪೀಕಾಕ್ ಬಾಸ್ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಂಗ್ಲಿಂಗ್ ಆಟ ಮೀನಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಗಾತುನ್ ನಗರವು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಪೂರಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.{{Citation needed|date=November 2010}} ==ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ-ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ== *ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಕೂಡಿಸುವ ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲದ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆ ಇದೆ. ಈ ಭೂಭಾಗ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಜಾಗದ ಎತ್ತರವೇ 320 ಅಡಿ ಇದೆ. *ಹೀಗಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಒಂದು ಕಾಲುವೆ ತೋಡಿ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಭಾಗದಿಂದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನದಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಎರಡು ಕೃತಕ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಗಾಟನ್ ಸರೋವರ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಚಿಕ್ಕ ಸರೋವರ ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಸರೋವರಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಕಾಲುವೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. *ಈ ಕೃತಕ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 26 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಹಡಗುಗಳನ್ನು 26 ಮೀಟರ್‌ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಸರೋವರಗಳಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಹಾಗೂ ಮತ್ತೆ ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದು ಈ ಕಾಲುವೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಂತರ ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ನವೀಕರಣ=== *ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಮಗಾರಿಯ ನಂತರ ಪನಾಮಾ ಸರ್ಕಾರ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದೆ. ಚೀನಾದ ದೊಡ್ಡ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಹಡಗು ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ೨೬-೬-೨೦೧೬ ಭಾನುವಾರ ಹಾದುಹೋಗಿದೆ. *ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾಲದ ಬೃಹತ್‌ ಹಡಗುಗಳು ಸಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ 5ರಷ್ಟು ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪನಾಮದ ಆದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಬೃಹತ್‌ ಹಡಗುಗಳು ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. *ಹೀಗಾಗಿ ಪನಾಮ ಸರ್ಕಾರ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿರುವ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ಅಗಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿತು. ಆದರೆ ಹಳೆಯ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಅಗಲಿಸದೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಂತರವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಜತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಾಲುವೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಕಾಲುವೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವೆ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಲಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬೃಹತ್‌ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡವನ್ನು ಸುತ್ತು ಹಾಕುವ ಅಗತ್ಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಸಮಯ, ಇಂಧನ, ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%8E%E0%B2%82%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%95%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B3%81%E0%B2%95-%E0%B2%AA%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%AE-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86-%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%A3%E0%B3%86 |title=ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌತುಕ: ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ವಿಸ್ತರಣೆ: 27/06/2016:ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |access-date=2016-06-27 |archive-date=2016-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160702224404/http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%8E%E0%B2%82%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%95%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B3%81%E0%B2%95-%E0%B2%AA%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%AE-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86-%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%A3%E0%B3%86 |url-status=dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == {{Portal box|Panama|North America|United States}} * ಕಾಲುವೆ ವಲಯದ ಪೋಲೀಸ್ * ಕಾಸ್ಟ್ ಓವರ್‌ರನ್ * ಇಸ್ಥಮಸ್ ಆಫ್ ಟೆಹಾಂಟೆಪೆಕ್ ಟೆಹಾಂಟೆಪೆಕ್ ರೂಟ್ * ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಗೆಲ್ಲನ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌ == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{Cite book| first1 = Jon T.| last1 = Hoffman| first2 = Micheal J| last2 = Brodhead| first3 = Carol R.| last3 = Byerly| first4 = Glenn F.| last4 = Williams| url = http://www.history.army.mil/html/books/panama/panamacanal/index.html| title = The Panama Canal: An Army's Enterprise| publisher = [[United States Army Center of Military History]]| year = 2009| city = Washington, D.C.| id = 70–115–1| access-date = 2011-03-04| archive-date = 2015-04-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20150403023219/http://www.history.army.mil/html/books/panama/panamacanal/index.html| url-status = dead}} * ಜೇನ್, ಓಮರ್. (2005). ಲಾಸ್ ನೆಗೋಶಿಯೇಶನ್ಸ್ ಡಿ ಲಾಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಟಡೋಸ್ ಟೋರಿಜೋಸ್-ಕಾರ್ಟರ್, 1970-1979 (ತೋಮಸ್ 1 y 2). ಪನಾಮ: ಆಟೋರಿಡ್ಯಾಡ್ ಡಿ ಕೆನಾಲ್ ಡಿ ಪನಾಮ. ISBN 9962-607-32-9 (ಓಬ್ರಾ ಕಂಪ್ಲೇಟ) * ಜೋರ್ಡನ್, ವಿಲಿಯಂ ಜೆ. (1984). ''ಪನಾಮ ಒಡಿಸ್ಸೆ''. 746 ಪುಟಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಸಹಿತ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟಿನ್: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-292-76469-3 * ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲೊಗ್, ಡೇವಿಡ್. (1977). ''ದಿ ಪಾತ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ದಿ ಸೀಸ್: ದಿ ಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ, 1870-1914''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಚುಸ್ಟರ್. ISBN 0-671-22563-4 * ಮೆಲ್ಲಾಂಡರ್, ಗುಸ್ಟಾವೊ ಎ. (1971) ''ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಇನ್ ಪಮಾನಮಿಯನ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್: ದಿ ಇಂಟ್ರಿಗ್ಯೂಯಿಂಗ್ ಫಾರ್ಮೇಟಿವ್ ಯಿಯರ್ಸ್''. ಡ್ಯಾವಿಲ್ಲೆ, ಇಲ್.: ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ ಪಬ್ಲೀಷರ್ಸ್. OCLC 138568. * ಮೆಲ್ಲಾಂಡರ್, ಗುಸ್ಟಾವೊ ಎ.; ನೆಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಲ್ಡೊನಾಡೊ ಮೆಲ್ಲಾಂಡರ್ (1999). ''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮಗೂನ್: ದಿ ಪನಾಮ ಯಿಯರ್ಸ್''. ರಿಯೊ ಪಿಯಡ್ರಾಸ್, ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೊ: ಎಡಿಟೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲಾಜ ಮೇಯರ್. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390. * ಮುರಿಲ್ಲೊ, ಲ್ಯೂಯಿಸ್ ಇ. (1995). ''ದಿ ನೊರೀಗ ಮೆಸ್: ದಿ ಡ್ರಗ್ಸ್, ದಿ ಕೆನಾಲ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಅಮೇರಿಕಾ ಇನ್ವೇಡೆಡ್''. 1096 ಪುಟಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಸಹಿತ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ಕೆಲಿ: ವೀಡಿಯೊ ಬುಕ್ಸ್.. ISBN 0-923444-02-5. * ಪಾರ್ಕರ್, ಮ್ಯಾಥಿವ್. (2007). ''ಪನಾಮ ಫೀವರ್: ದಿ ಎಪಿಕ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಒನ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ಟೈಮ್ - ದಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಡಬಲ್‌ಡೇ. ISBN 978-0-385-51534-4 * ಶರ್ಮನ್, ಗ್ಯಾರಿ. "ಕಾನ್ಕ್ವೆರಿಂಗ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್ (ಗ್ಯಾರಿ ಶರ್ಮನಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ಸ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಟ್ರೈಲ್‌ಬ್ಲೇಜರ್, ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌)," ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್, ಜುಲೈ 2008. * ಕ್ಯುಲೆನ್, ಬೆನ್. 2010) ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಆಂಡ್ ಮಿ: ಎ ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸ್ಪೆಶಲ್. ISBN 978-0-8212-7754-6 * ಮಿಲ್ಸ್, ಜೆ. ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್. (1913). [http://www.gutenberg.org/ebooks/34124 ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ - ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಂಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್] - ಎ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗ್ಯುಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಫ್ರೀ ಇಬುಕ್. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons+cat}} {{GeoGroupTemplate}} * [http://www.pancanal.com/ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಅಥೋರಿಟಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] - ಕಾಲುವೆ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅನುಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ''[http://www.sil.si.edu/Exhibitions/Make-the-Dirt-Fly/ ಮೇಕಿಂಗ್ ಡರ್ಟ್ ಫ್ಲೈ, ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್]'' - ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ ಲೈಬ್ರರೀಸ್. * [http://www.canalmuseum.com/ ಕೆನಾಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]&nbsp;— ಹಿಸ್ಟರಿ, ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್, ಫೋಟೊಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್. * [http://www.czbrats.com/Menus/Builders_menu.htm ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಕೆನಾಲ್ ಜೋನ್] - CZ ಬ್ರ್ಯಾಟ್ಸ್ * [https://web.archive.org/web/20040604011605/http://www.judicialwatch.org/1241.shtml ಜ್ಯುಡೀಶಿಯಲ್ ವಾಚ್, ಇಂಕ್, ವರ್ಸಸ್ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಕಮೀಶನ್ ಕೇಸ್] - ಆರ್ಕೈವ್ಡ್ * [http://content.lib.washington.edu/cgi-bin/queryresults.exe?CISOOP=adv&amp;CISORESTMP=%2Fsite-templates%2Fsearch_results-sub.html&amp;CISOVIEWTMP=%2Fsite-templates%2Fitem_viewer.html&amp;CISOMODE=thumb&amp;CISOGRID=thumbnail%2CA%2C1%3Btitle%2CA%2C1%3Bsubjec%2CA%2C0%3Bdescri%2C200%2C0%3B0%2CA%2C0%3B10&amp;CISOBIB=title%2CA%2C1%2CN%3Bsubjec%2CA%2C0%2CN%3Bdescri%2CK%2C0%2CN%3B0%2CA%2C0%2CN%3B0%2CA%2C0%2CN%3B10&amp;CISOTHUMB=3%2C5&amp;CISOTITLE=10&amp;CISOPARM=%2Ffishimages%3Asubjec%3Apanama&amp;x=29&amp;y=0 ಫ್ರೆಶ್‌ವಾಟರ್ ಆಂಡ್ ಮೆರೈನ್ ಇಮೇಜ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ – ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಲೈಬ್ರರೀಸ್ - ಆನ್‌ಗೋಯಿಂಗ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಇಮೇಜಸ್ * [http://www.calisphere.universityofcalifornia.edu/browse/azBrowse/Panama+Canal ಅರ್ಲಿ ಸ್ಟೀರಿಯೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಇಮೇಜಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140826120821/http://www.calisphere.universityofcalifornia.edu/browse/azBrowse/Panama+Canal |date=2014-08-26 }} ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ * [http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/results.php?CISOOP1=all&amp;CISOBOX1=nichols&amp;CISOFIELD1=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP2=all&amp;CISOBOX2=nichols%2C+a+b+%28aurin+b%29.&amp;CISOFIELD2=creato&amp;CISOOP3=all&amp;CISOBOX3=panama+canal+%28panama%29.&amp;CISOFIELD3=subjec&amp;CISOROOT=all&amp;t=s ಎ.ಬಿ. ನಿಕೋಲ್ಸ್ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಅಟ್ ದಿ ಲಿಂಡಾ ಹಾಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320160039/http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/results.php?CISOOP1=all&CISOBOX1=nichols&CISOFIELD1=CISOSEARCHALL&CISOOP2=all&CISOBOX2=nichols,+a+b+(aurin+b).&CISOFIELD2=creato&CISOOP3=all&CISOBOX3=panama+canal+(panama).&CISOFIELD3=subjec&CISOROOT=all&t=s |date=2012-03-20 }} - ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ 1899ರಿಂದ ಅದು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಇಂಜಿನಿಯರ್ [http://contentdm.lindahall.org/u?/panama,5315 ಆರಿನ್ ಬಿ. ನಿಕೋಲ್ಸ್]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215070224/http://contentdm.lindahall.org/u?/panama,5315 |date=2018-12-15 }} ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನಕ್ಷೆಗಳು, ನೀಲಿನಕ್ಷೆಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳ ಆರ್ಕೈವಲ್ ಸಂಗ್ರಹ. * ''[http://gozonian.org/naramain.shtml 2700 ಡಿಜಿಟೈಸ್ಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಡೊಮೇನ್ ಇಮೇಜಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516040630/http://gozonian.org/ |date=2008-05-16 }}'' - ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌ನಿಂದ ''[http://gozonian.org/ GoZonian.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516040630/http://gozonian.org/ |date=2008-05-16 }}'' ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು. ಮೂಲತಃ 8 x 10 ಗ್ಲಾಸ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳಿಂದ. * [http://www.panamafishingandcatching.com/gatun.htm ಗಾತುನ್ ಆಂಡ್ ಗಾತುನ್ ಲೇಕ್ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722081608/http://www.panamafishingandcatching.com/gatun.htm |date=2010-07-22 }} * [http://ufdc.ufl.edu/pcm ಪನಾಮ ಆಂಡ್ ದಿ ಕೆನಾಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] * [https://books.google.com/books?id=jiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA66&amp;dq=popular+science+1950+can+our+jets+support&amp;hl=en&amp;ei=xnK-TM-LK8j9nAe7htCJDg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=4&amp;ved=0CDcQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=popular%20science%201950%20can%20our%20jets%20support&amp;f=true ''ನ್ಯೂ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪನಾಮ'', ಬೈ ಸ್ಟೆಫನ್ ಎಲ್. ಫ್ರೀಮ್ಯಾನ್] - ವಿಶ್ವ ಸಮರ IIರ ನಂತರದ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ 1947ರ ಲೇಖನ, ಇದು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಕಾಲುವೆಯ ಮೊದಲ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{Panama Canal}} {{Panama topics}} {{Coord|9|04|48|N|79|40|48|W|region:PA_type:waterbody|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1914ರ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೃಹತ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] 6svgwlhf35r681ti1lxjq87pxmolmq4 0 28463 1383397 1380652 2026-08-19T03:08:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383397 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} thumb|260px|ಲಾತ್ವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ವಿವಿಧ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು [[ಚಿತ್ರ:JapanpassportNew10y.PNG|thumb|right|ಸಧ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜಪಾನಿ ಇ-ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ ಪುಟ]] [[ಚಿತ್ರ:ColombianBiometricPassport1.jpg|thumb|ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಯಂತ್ರ ಓದಬಲ್ಲ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌]] '''ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌''' ಎಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ವು ತನ್ನ ದೇಶದ ನಾಗರೀಕನಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಹೋಗುವಾಗ ಆತನ ಗುರುತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನೀಡುವ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಸರು, ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳಗಳು ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗುರುತಿನ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತ್ವಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರುವವನಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದಂತೆ ಅಲ್ಲ, ಅಥವಾ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವಾಗ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ದಾರರಿಗೆ ಯಾವ ದೇಶ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನೀಡಿದೆಯೋ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಬರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಹಕ್ಕು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ನೀಡಿದ ದೇಶದ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರುವಿಕೆಯು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನೀಡಿದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ದಾರನ ಜೀವಿಸುವ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. {{TOC limit|3}} == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:First Japanese passport 1866.jpg|thumb|upright=1.5|ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜಪಾನಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌,(1866)]] [[ಚಿತ್ರ:PaszportRzeczpospolitaPolska.1931.jpg|thumb|300px|ಹಳೆ ಪೊಲಿಶ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ನ ಒಳಗಿನ ಪುಟ - 1931]] ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ರೀತಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಸಂಗತಿಯ ಕುರಿತು ಹೀಬ್ರ್ಯೂ ಬೈಬಲ್‌ ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೪೫೦ ರಕಾಲದ ಪರ್ಶಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಒಂದು ಘಟನೆ {{bibleverse||Nehemiah|2:7-9|NIV}} ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಅರ್ಟಾಕ್ಸೆರ್ಕ್ಸೆಸ್‌ I ಎಂಬ [[ಇರಾನ್|ಪರ್ಶಿಯಾ]]ದ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ನೆಹೆಮಿಯಾ ಎಂಬಾತ, ಜುಡಿಯಾ ಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಬೇಡಿದ. ರಾಜ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ, ಆತನಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದ. ಅದರಲ್ಲಿ "ನದಿಯಾಚೆಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ" ಆತನು ಅವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಆತನಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ಕೋರಿ ಆ ಪತ್ರ ನೀಡಿದ್ದ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಖಲೀಫರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅನ್ನು (''bara'a'' ) [[ತೆರಿಗೆ]] ನೀಡಿದ ರಸೀತಿಯೆಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವ ನಾಗರೀಕರು ತಮ್ಮ ''ಝಕಾಹ್'' (ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ರಿಗೆ) ಅಥವಾ ''ಲಿಝ್ಯಾ'' (ಡಿಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ) ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೋ ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಖಲೀಫರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ''bara'a'' ರಸೀತಿಯು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ "ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮೂಲ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌" ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=The Jews of Medieval Islam: Community, Society, and Identity|first=Daniel|last=Frank|publisher=[[Brill Publishers]]|year=೧೯೯೫|isbn=೯೦೦೪೧೦೪೦೪೬|page=೬|postscript=<!--None-->}}</ref> "ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌" ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಸೀಪೋರ್ಟ್ (ಬಂದರು) ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಮಯದ ದಾಖಲೆಯೊಂದರ ಮೂಲದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ದಾಖಲೆಯು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ದಾಟಿ ಹೋಗುವಾಗ ಒಂದು ನಗರದ ಗೋಡೆಯ ದ್ವಾರವನ್ನು ("porte") ದಾಟುವವರಿಗೆ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book|author=George William Lemon|title=English etymology; or, A derivative dictionary of the English language|url=https://books.google.com/books?id=RHwCAAAAQAAJ|year=1783|page=[https://books.google.com.ph/books?id=RHwCAAAAQAAJ&pg=PT397 397]}} ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ''ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌'' ಎಂದರೆ ಒಂದು ''ಗೇಟ್‌ '' ಅಥವಾ ತಪಾಸಣಾ ತಡೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗಲು ಇರಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ವಾರಂಟ್‍, ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಅಥವಾ ರಾಜ ಮಹಾರಾಜರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಇರಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಪತ್ರ ''pass par teut'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.</ref><ref>{{cite book|author=James Donald|title=Chambers's etymological dictionary of the English language|url=https://books.google.com/books?id=agA_AAAAcAAJ|year=1867|publisher=W. and R. Chambers|pages=[https://books.google.com.ph/books?id=agA_AAAAcAAJ&pg=PA366 366]|quote=passport, pass´pōrt, ''n.'' orig. permission ''to pass'' out of ''port'' or through the gates; a written warrant granting permission to travel. }}</ref> ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯೂರೋಪ್‌‍ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿಸಿರುವ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಿರಲಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಸಮುದ್ರದ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಲು ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಬಂದರುಗಳಿಂದ ಒಳಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ರಾಜ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆನ್ರಿ V ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಲಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈತ ತನ್ನ ಜನರಿಗೆ ಬೇರೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ತಾವು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7634744.stm |title=Analysis: The first ID cards |accessdate=2008-09-27 |work= |publisher=BBC |date= 2008-09-25 | first=Dominic | last=Casciani}}</ref> ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್‌‍‌ನಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆಯ ವೇಗದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಯೂರೋಪ್‌‍ ನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು. ರೈಲುಗಳ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದ ಜನರ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯು, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕಾನೂನು ಹೇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸಿತು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಆಗ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡಿತು.<ref name="PASSCanada">{{cite web|title= History of Passports|work= Passport Canada|url= http://www.passport.gc.ca/pptc/hist.aspx?lang=eng|accessdate= April 18, 2008|archive-date= ಜೂನ್ 3, 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20130603215243/http://www.passport.gc.ca/pptc/hist.aspx?lang=eng|url-status= dead}}</ref> ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ I]] ವರೆಗೂ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಯೂರೋಪ್‌‍‌ನೊಳಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಬೇಕಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಅವರು ಗಡಿ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೋಮನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್‌‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಗಡಿಯೊಳಗೇ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಆಂತರಿಕ-ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಹಾ ಇತ್ತು. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕಾಲದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನ ಕುರಿತು ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್‌ಗಳನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಸುವುದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೊಂಡ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂತು. [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ I]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪ್‌‍ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ (ಪತ್ತೆದಾರರನ್ನು ದೂರವಿಡಲು) ಮತ್ತು ಕುಶಲ ಕರ್ಮಿಗಳಾದ ನಾಗರೀಕರು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಾಗಿಯೂ ಗಡಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಮನಗಂಡರು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರವೂ ಈ ನಿರ್ಬಂಧ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೧೯೨೦ರ ದಶಕದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನ ಅದರಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದು "ನಿಕೃಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯಗೊಳಿಸುವಂತಹದ್ದು" ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.<ref>ಮಾರಸ್, ಮೈಕಲ್, ''ದಿ ಅನ್‌ವಾಂಟೆಡ್: ಯೂರೋಪ್‌‍ ಆನ್‌ ರೆಫ್ಯೂಜಿಸ್ ಇನ್ ದಿ ಟ್ವೆಂಟಿಯತ್ ಸೆಂಚೂರಿ''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್:ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ (೧೯೮೫), p. ೯೨.</ref> ೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಥ್ರೂ ಟಿಕೇಟ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲಾಯಿತು,<ref>{{Cite web |url=https://bl-libg-doghill.ads.iu.edu/league-web/book/p63.html |title=ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಶನ್ಸ್ 'ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ' ಅಥವಾ 'ಮಾದರಿ' ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ವಿನ್ಯಾಸ. |access-date=2011-03-25 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719215005/https://bl-libg-doghill.ads.iu.edu/league-web/book/p63.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ೧೯೨೬<ref>{{cite web|url=http://www.indiana.edu/~league/conferencedata.htm|title=International Conferences - League of Nations Archives|year=2002|publisher=Center for the Study of Global Change|accessdate=2009-08-05}}</ref> ಮತ್ತು ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=August 2009}} ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸೀ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು, ಆದರೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಆಗ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸುಮಾರು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರೀಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (ICAO)ಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. == ವಿಧಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Inside of an azerbaijani passport.JPG|200px|thumb|ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ನ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಪುಟಗಳು]] ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಿದೆ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪ್ರಕಾರ, ಪುಟಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಪ್ರತೀ ದೇಶಕ್ಕೂ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. === ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು === * ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, [ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಖಾಯಂಗೊಳಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌] :ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚುಬಾರಿ-ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಇದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ಪಾಲಕರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಇದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಮಾನ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅಧಿಕೃತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ [ಸೇವಾ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌] :ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಧೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ :ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರಿಗೆ ಕಾರ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಧೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನಾಯಿತಿಯಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರಾದರೂ, ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರುವುದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನಾಯಿತಿ ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಲ್ಲ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನಾಯಿತಿ ಸೌಲಭ್ಯವಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುವಿಕೆಯು, ಒಂದು ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಎಂದರೆ ಅದು ವೀಸಾ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಎಂದಲ್ಲ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವೀಸಾವನ್ನೂ ಹೊಂದಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿದವನು ವೀಸಾ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆತ ವೀಸಾ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ::ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅನ್ನು ತನ್ನದೇ ಆದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರದ ವಿದೇಶಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶವು ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=May 2010}}. * ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ [ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌] :ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪಡೆಯುವ ಸಮಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಗುಂಪು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ :ಇದನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿನ ಜನರಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹಣೆಗೆ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ. * ಕುಟುಂಬದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ :ಇದನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ—ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಮಗ, ಮಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರುವವನಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಒಬ್ಬನೇ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೊಡನೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿರದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸದಸ್ಯ ಜೊತೆಗಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗ ಆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಬಳಸಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ===ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:No-nb bldsa 6e001.jpg|thumb|150px|ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ ಇರುವ ನಾನ್‌ಸೆನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ (ಈಗ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ)]] * ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲೆ :ಇದನ್ನು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಆಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] (ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ) ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. * ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ, [ವಿದೇಶಿಗಳ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌] :ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ -ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನಮಾನವಿರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ- ನಾಗರೀಕರಲ್ಲದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ದಾಖಲೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ "ನಾನ್‌ಸೆನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌". ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿದೇಶಿಗರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಆಗಿ ಅನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ನಿರಾಶ್ರಿತ ಪ್ರವಾಸೀ ದಾಖಲೆ :ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವು ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿಬರಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಿರಾಶ್ರಿತರು ತಾವು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ದೇಶದಿಂದ (ಆಶ್ರಯ ಬೇಡಿ ಬಂದ ಪ್ರದೇಶ) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಹಾಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ವಿದೇಶೀ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸೀ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. * ಆಂತರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ :ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಇದು ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶದೊಳಗೇ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಆಂತರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಅಥವಾ [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಹುಕಾವು ನಿವಾಸಿ-ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇವೆರಡೂ ರಾಜರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದ್ದವು. * ಮರೆವೇಷ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ :ಒಂದು ಮರೆವೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವಂತಹದ್ದು ಆದರೆ ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ಅದು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲಿದ, ಯಾವತ್ತೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರು ಬದಲಿಸಿದ ದೇಶದ ಹಳೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಮರೆವೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿಮಾನಾಪಹರಣಗೊಂಡರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ತೋರಿಸಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಯಾವತ್ತೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಮರೆವೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಕೃತಕವಾದದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ತಪ್ಪೂ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಇಂತಹ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಬಳಸಿ ಯಾವುದಾದರೂ ದೇಶದ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಪರಾಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ::ಒಂದು '''ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌''' ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ದಾಖಲೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ ದಾಖಲೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಮರೆವೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿಸುವುದೆಂದರೆ ಮರೆವೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಒಂದು ನೈಜ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಗುಂಪು, ಸಂಘ ಅಥವಾ ಪಂಗಡವು ನೀಡಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನ ಉದ್ದೇಶವು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹಾಸ್ಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ ನೆನಪಿನ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಕಾಂಚ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್" ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರೀಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಯಮಗಳು == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಉಡ್ಡಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯು(ICAO), ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಶಿಫಾರಸ್ಸನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. * ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ನಮೂನೆಗಳು :''ಪ್ರಮಾಣಿತ ನಮೂನೆಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌'' ಗಳು, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನ ಹೊದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿತರಿಸಿದ ದೇಶದ ಹೆಸರು, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂಕೇತ, ದಾಖಲೆಗಳ ವಿವರಣೆಗಳು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಕಛೇರಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌) ಮತ್ತು ಸದರಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಆಯುರ್ಗಣನೆಯದಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಯುರ್ಗಣನೆಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ತಲೆಬರಹ ಪುಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಪುಟಗಳು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಧಾರಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು,ವಿತರಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರು ಮುಂತಾದ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗಿಯೂ ಕೆಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಭಾಗದ ಹೊದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ಕುರಿತ ಮುದ್ರೆ ಛಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಖಾಲಿ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗಳ ಅನುಕ್ರಮ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ವಿತರಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರು ನಮೂದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ಯಂತ್ರಗಳು ಓದಬಹುದಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಮಾದರಿಗಳು :ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಉಡ್ಡಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ICAO),<ref name="ICAO">{{cite web | title = Machine Readable Travel Documents (MRTD) | work = ICAO | url = http://www.icao.int/mrtd/Home/index.cfm | accessdate = June 15, 2006 | archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080925084424/http://www.icao.int/mrtd/Home/index.cfm | url-status = dead }}</ref> ಯಂತ್ರಗಳು ಓದಬಹುದಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ದೃಗ್‌ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಓದಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ರಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ಇ-ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಪ್ರಮಾಣಗಳು :ಐಸಿಎಓ ನಮೂನೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವದಕ್ಕಾಗಿ, ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಸಂಪರ್ಕರಹಿತ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡವು. ಇವುಗಳು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿವರಣೆ, ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಮಾದರಿ ಭಾವಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಆಯುರ್ಗಣನೆಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳ ಉದ್ದೇಶವು ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮೋಸಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳು ಖಾಸಗಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Schneier">{{cite news | title = The ID Chip You Don't Want in Your Passport | work = [[Bruce Schneier]] | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/15/AR2006091500923.html|accessdate = September ೧, ೨೦೦೭ | date=೨೦೦೬-೦೯-೧೬}}</ref><ref name="Grunwald">{{cite web | title = Scan This Guy's E-Passport and Watch Your System Crash | work = Kim Zetter | url = https://www.wired.com/politics/security/news/2007/08/epassport | accessdate = September 1, 2007 | archiveurl = https://archive.today/20130105064856/http://www.wired.com/politics/security/news/2007/08/epassport | archivedate = ಜನವರಿ 5, 2013 | url-status = live }}</ref> == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಸಂದೇಶ == ಯಾವುದೇ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂಬಾಗದಲ್ಲಿ,ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಧಾರಕನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ದಾಟಿಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಿದ್ದರೆ ಧಾರಕನು ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕೆಂದು ಕೋರುವ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಂದೇಶಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸರ್ಕಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಸೈದ್ದಾಂತಿಕವಾಗಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಮಂತ್ರಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನೀಡುವ ದೇಶದ ಭಾಷಾ ನೀತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿ, ಸಂದೇಶಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಫಿಲಿಫೈನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಸಂದೇಶವು, :''ಫಿಲಿಫೈನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಧಾರಕರನ್ನು ಫಿಲಿಫೈನ್‌ ಪ್ರಜೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪಾರಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಿದ್ದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಾನೂನಿಸ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. '' ಇತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು : ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್<ref>[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/RoyalVisits/passports.aspx ಕ್ವೀನ್ ಆಂಡ್ಪಾ ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ - royal.gov.uk].</ref>,ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌.<ref>"ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಮೆಸೆಜ್‌" - ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‍ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕಲಮ್‌.</ref> ಆದಾಗಿಯೂ ಅಂತಹ ಸಂದೇಶಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಲ್ಲ. ಸ್ವಿಸ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. == ಭಾಷೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Frenchpassportinside.png|260px|thumb|right|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ EUಭಾಷೆಯ ಪುಟಗಳು]] ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಂತರ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ನಡೆದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಇತರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಪಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿತು.{{Citation needed|date=February 2010}} ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿಕೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಐಸಿಎಓ ಶಿಪಾರಸ್ಸು ನೀಡಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಕೆಲವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರದ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಯೋಗಗಳೆಂದರೆ: * ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ನೀಡಿಕೆಯಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು, ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಎಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಯಾವ ಪುಟದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಉಳಿದ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಸ್ಟಪಡಿಸಿರಬೇಕು. * ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬಾಡಿಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ತ್ರಿಬಾಷೆಗಳಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್,ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟೋ ರಿಕೋ ಅವರ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಮಾತನಾಡುವ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವುದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಬಲ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊದಿಕೆ ಪುಟಗಳು ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. * ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ ದೇಶವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಡಚ್,ಫ್ರೆಂಚ್,ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಮೊದಲು ಗೋಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. * ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೊದಲಿನ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ನ(ಹಂಗೇರಿಯಾದಲ್ಲಿನ "ಅಟ್ಲೆವಲ್") ಮುಖಪುಟವು ಹಂಗೇರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಂಗೇರಿಯನ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದ್ವಿಭಾಷೆಯ ಎರಡನೇ ಪುಟ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪುಟವು ಹಂಗೇರಿಯನ್, ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಚೈನೀಸ್, ರಷ್ಯನ್, ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆಯಿರುವ ಪುಟಗಳನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=December 2010}} * ಲಿಬಿಯಾನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ನ ಮೊದಲ ಪುಟವು ಅರೇಬಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಿದ್ದಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲ ಪುಟ) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಪುಟದಲ್ಲಿ(ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಕೊನೆಯ ಪುಟ) ತತ್ಸಮನಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅರೇಬಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ತರಹದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಇನ್ನಿತರ ಅರಬ್‌ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ಕಂಡುಬಂದಿತು. * ನ್ಯೂಝಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಮಾಓರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. * ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಉರ್ದು,ಇಂಗ್ಲಿಷ್,ಅರೇಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. * ಸ್ವಿಸ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಈ ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿವೆ : ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ರೋಮಾನ್ಶ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್. * ಮಕಾಯಿಯೋ ಎಸ್‌ಎಆರ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌ಗಳು ಈ ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿವೆ : ಚೈನೀಸ್‌, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್. == ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು == {{Main|Andean passport|CARICOM passport|Central America-4 passport|ECOWAS passport|Passports of the European Union}} {{Commons|Common-design passport groups}} [[ಚಿತ್ರ:Pasaporteargentino.jpg|thumb|150px|ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಮರ್ಕೌಸರ‍್ ಹೆಸರಿರುವ ಅರ್ಜಂಟೈನಾದ ಪಾಸ್‍ಪೋರ್ಟ್]] ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬಹುಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಪದ್ದತಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇಲಲ್ಲ.<ref>೨೩ ಜೂನ್‌‍ ೧೯೮೧ರ ಅಜೆಂಡಾಗಳು, ೩೦ ಜೂನ್‌ ೧೯೮೨, ೧೪ ಜುಲೈ ೧೯೮೬ ಮತ್ತು ೧೦ ಜುಲೈ ೧೯೯೫ರಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಏಕೈಕ ಮಾದರಿಯದ್ದಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಅಜೆಂಡಾಗಳು ಬಂದವು. OJEC, ೧೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೯೮೧, ಸಿ ೨೪೧, ಪುಟ. ೧; ೧೬ ಜುಲೈ ೧೯೮೨, C ೧೭೯, p. ೧; ೧೪ ಜುಲೈ ೧೯೮೬, C ೧೮೫, p. ೧; ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೫, C ೨೦೦, p. ೧.</ref> ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು EU ದ ಮೇಲೆ ನೀಡದೆ ಜನರ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಮೆಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮಾಹಿತಿಯು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ಮುಂದೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಹಿಂದುಗಡೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಾದ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ "ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಯುನಿಯನ್‌" ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ ದೇಶದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಕೆಳಗಡೆ ದೇಶದ ಹೆಸರು, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿನ್ಹೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಜೀವ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ|ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ CA-೪ ಸದಸ್ಯರು ([[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]], [[ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್|ಎಲ್‌ ಸಾಲ್ವಾಡೊರ್]]‌, ಹೊಂಡುರಾಸ್‌, ಮತ್ತು ನಿಕಾರಾಗುವಾ) ’ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನಿಕಾರಾಗುವಾ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ ಸಾಲ್ವೆಡೊರ್‌ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ೧೯೯೦ರ ಮಧ್ಯ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಈ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆಯಾದರೂ, ೨೦೦೬ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು CA-೪ ಸದಸ್ಯರ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ನೀಲಿಯ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ "ಅಮೆರಿಕಾ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದು ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ದೇಶದ ನಕ್ಷೆಯು ಚಿನ್ನದ ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ನಕಾಶೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿನ್ಹೆಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ಕೆಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ದೇಶದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ನಮೂನೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ನಿಕಾರಾಗುವನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ಉಳಿದ ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (CARICOM) ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದನ್ನು ಸದ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ. ಇವು (CARICOM) ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು CARICOM ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿರುತ್ತವೆ(ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌, ಫ್ರೆಂಚ್‌, ಡಚ್‌). ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳೆಂದರೆ [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ|ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬರ್ಬುಡಾ]], ಡೊಮಿನಿಕಾ, [[ಗ್ರೆನಾಡ|ಗ್ರೆನಡಾ]], [[ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್|ಸೇಂಟ್‌ ಕಿಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್]]‌, [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ|ಸೇಂಟ್‌ ಲುಸಿಯಾ]], [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್|ಸೇಂಟ್‌ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ದಿ ಗ್ರೆನಾಡಿಯನ್ಸ್]]‌, [[ಸುರಿನಾಮ್|ಸುರಿನಾಮೆ]]‌, ಮತ್ತು [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡ್ಯಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ]]. ಈಸ್ಟರ್ನ್‌‌ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (OECS) ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ OECS ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಜನವರಿ ೧, ೨೦೦೩ರಂದು ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿದವು ಆದರೆ ಇದು ತುಂಬ ತಡವಾಯಿತು. CARICOM ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯು OECS ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯ ಮೌಲ್ಯವು ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. OECS ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರೂ ಕೂಡ CARICOMನ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೪ರಿಂದ OECS ಸರ್ಕಾರವು CARICOM ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಮೇ ೨೦೦೫ಒಳಗಾಗಿ ವಿತರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿತು. CARICOM ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ವಿತರಣೆಯು OECS ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಕಾರ್ಯದ ಸೋಲಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತಾಯಿತು. CARICOM ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳು ಜನವರಿ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಸುರಿನಾಮೆನಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಆದ್ದರಿಂದ OECS ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳ ವಿತರಣಾ ಯೋಜನೆಯು ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಂತಾಯಿತು. ಒಂದು ವೇಳೆ OECS ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ್ಯೂ, ಅದನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ OECS ರಾಜ್ಯದ ಒಳಗಡೆ ನೀಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರನಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಕುಸ್ಕೊ, [[ಪೆರು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಆದರೆ ಇವು ಬಹಳ ಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲ್ಪಡತಕ್ಕವುಗಳಾಗಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಿಯ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ರೊಸರ್‌ ಮತ್ತು ಅಂಡೆಯನ್‌ ಸಮುದಾಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಂತಹ ಉಪ-ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅವುಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರುಗಳುಳ್ಳ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊಹರಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಪ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪೆರಗ್ವೆ|ಫೆರಾಗ್ವೇ]] ಮತ್ತು [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಇಕ್ವೆಡಾರ್]]‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಅಂಡೆಯನ್‌ ಸಮುದಾಯದ ರಾಷ್ಟಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಘಟನೆಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಬಗೆಗಿನ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.comunidadandina.org/ingles/normativa/D525e.htm ಆಂಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಡಿಸಿಷನ್‌ 525: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಂಡಿಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಬ್ಧಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060526171502/http://www.comunidadandina.org/ingles/normativa/D525e.htm |date=2006-05-26 }}.</ref> ಅದರ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಕೂಡ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾದ (''ಕಮ್ಯೂನಿಡೆಡ್‌ ಎಂಡಿನಾ'' )ಹೊಸ ಅಂಡೆಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಜನವರಿ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. ಈ ಮೊದಲು ವಿತರಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ನೀಡಿದ ಅಂತಿಮ ದಿನಾಂಕದ ವರೆಗೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಎಂಡೆಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳು ಸದ್ಯ [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಇಕ್ವೆಡಾರ್]]‌‌ ಮತ್ತು [[ಪೆರು]]ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. [[ಬೊಲಿವಿಯ|ಬೊಲಿವಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ಗಳು ಎಂಡಿಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ವನ್ನು ೨೦೦೬ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿವೆ. ಎಂಡಿಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ತಿಳಿಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುತ್ತದೆ.ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊದಿಕೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ "pasaporte"ಎಂದು ಬರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಬರೆದಿರುತ್ತದೆ. ವೆನೆಜುಯೆಲಾ ಎಂಡೆಯನ್‌ ವರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಅವು ಇನ್ನು ಬಹಳಕಾಲ ಎಂಡೆಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ == [[ಚಿತ್ರ:QingPassport.jpg|thumb|150px|ಚೀನಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕ್ಯಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಗ್ವುವಾಂಕ್ಸೂ ಆಡಳಿತದ 24ನೇ ವರ್ಷ.(1898)]] ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ತನ್ನ ನಾಗರೀಕರಿಗೂ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮತ್ತು ಒಂದೆ ತರಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ನಾಗರೀಕರಿಗೂ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿ ಇರುವ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಅಪವಾದಗಳೆಂದರೆ: === ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು === ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವು ನೋಡಲು ಒಂದೇ ತರಹ ಕಾಣಿಸುವ ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಿತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸಾಹತು ಕಾಲ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಕಾಲಿನವಾದ ಕಾನೂನುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಸ್ಥಿತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಜನತೆಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧಗಳು ಇದ್ದವು. ಹಲವು ಬಗೆಯ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೊರದೇಶದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯತೆಯು ಇರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಯು.ಕೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. === ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ === ಒಂದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ರೀತಿಯ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನಾಗರೀಕತೆಯು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದೇ ವಿಧದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌‌ನ ಮೂರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಆದಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ(ಆದಾಗ್ಯೂ ಫರೊ ದೇಶದ ಜನತೆಯು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಿತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ). === ಹೂಡಿಕೆ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ತರಗತಿ === ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೂಡಿಕೆಯ ಆದಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೋಂಗಾನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ "ಟೋಂಗಾ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೆಡ್‌ ಪರ್ಸನ್‌" ಎಂಬ ವಕ್ಕಣಿಕೆಯಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಟೋಂಗಾನೊಳಗೆ ಒಯ್ಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book|last=Crocombe|first=R. G.|title=Asia in the Pacific Islands: replacing the West |publisher=University of South Pacific Press|year=2007|pages=165|isbn=9789820203884|url=https://books.google.com/?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA165&dq=%22Tongan+protected+person+passports%22&cd=1#v=onepage&q=%22Tongan%20protected%20person%20passports%22|accessdate=10/05/2010}}</ref> ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು ಟೊಂಗಾದ ನಾಗರೀಕತ್ವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಟೋಂಗಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ "ಟೋಂಗಾ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೆಡ್‌ ಪರ್ಸನ್‌" ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಮಾನವುಳ್ಳ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=May 2010}} === ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು === ಚೀನಾದ ಮಧ್ಯ ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರವಾದ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಪ್‌ ಚೈನಾ]](PRC)ಯು ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತವುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಕಾವು]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಿಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಒಂದೇ ಚೀನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಎರಡು ನಮೂನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಯು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಮಕಾವುದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಿಯರು ಪಡೆಯುವ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಉಳಿದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಂದ ಬಿನ್ನವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರೂ ಕೂಡ ಚೀನಾದ ನಾಗರೀಕರೆಂದು ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. (ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸ್ಥಿತಿತ್ವವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು CHNಎಂಬ ಉಳಿದವರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ನೀಡಿದ ದೇಶದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.)ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್‌ ಚಿನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಕಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ವಾಸ್ಥವ್ಯ ಹೊಂದಿರುವವರು ಚೀನಾದ ನಾಗರೀಕರಲ್ಲದೆಯೂ ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. === ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರದೇಶವಿಲ್ಲದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು === ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರದೇಶವಲ್ಲದ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯ ಘಟಕಗಳು ಸಹಾ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇರಾಕಾಯಿಸ್ ಲೀಗ್<ref>http://ezra.cornell.edu/posting.php?timestamp=1065675600</ref><ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/1990/06/12/sports/putting-tradition-to-the-test.html | work=The New York Times | title=Putting Tradition to the Test | first=William N. | last=Wallace | date=1990-06-12 | accessdate=2010-05-21}}</ref> ಮತ್ತು ಸಾವರಿನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮಾಲ್ಟಾ.<ref>http://www.bmlv.gv.at/truppendienst/ausgaben/artikel.php?id=೪೩೩{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ನೀಡುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳು == {{See also|Hajj passport}} ಪಾಕೀಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಬಯಸಿ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುವ ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ನಾಗರೀಕನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು: # ''ನಾನೊಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ನಾನು ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾದಿಯಾದ [[ಮೊಹಮ್ಮದ್|ಮಹಮ್ಮದ್]] ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಬೇಷರತ್ತಾದ ಪ್ರವಾದಿತ್ವದ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.'' # ''ಇನ್ಯಾರೇ ಆದರೂ ತಾನು ಪ್ರವಾದಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ನಂತರದ ಪ್ರವಾದಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಥವಾ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಅಂತಹ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವರನ್ನು ನಾನು ಮುಸ್ಲೀಮನಾಗಿ ಆತನನ್ನು ಪ್ರವಾದಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಕ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಆತನನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.'' # ''ನಾನು ಮಿರ್ಜಾ ಗುಲಾಮ್ ಅಹ್ಮದ್ ಖದಿಯಾನಿ ಒಬ್ಬ ವೇಷಧಾರಿ ಪ್ರವಾದಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ನಾಸ್ತಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನಲ್ಲದೇ ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಅವರು ಲಾಹೋರಿ, ಖದಿಯಾನಿ ಅಥವಾ ಮಿರ್ಜಾಯಿ ಗುಂಪಾಗಿರಲಿ, ಅವರನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮ್‌-ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನೆ.'' ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಮಹಮ್ಮದ್‌ ಜಿಯಾ ಉಲ್‌ಹಕ್‌ ಇಸ್ಲಾಮಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕ್ವಾದಿಯಾನಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಹಮ್ಮದೀಯರನ್ನು ಮೆಕ್ಕಾ ಅಥವಾ ಮೆದಿನಾಗೆ ಹಜ್ ಅಥವಾ ಉಮ್‌ರಾಹ್ ಸಲುವಾಗಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಆಗಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ಥಾನಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಬಾಕ್ಸ್‌ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇನೆ ಇದ್ದರೂ ಈ ವಿವರವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ಥಾನಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿರುದ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿಸಿತ್ತು ಕಾರಣ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಮೂಲವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷಗಳ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಧರ್ಮದ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹೊಂದುವಂತಾಯಿತು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವವನ ಧರ್ಮದ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲು ರಬ್ಬರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಕಂಪ್ಯೂಟರೀಕೃತ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನಿ CNIC ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ (ಕಂಪ್ಯೂಟರೈಸ್ಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಕಾರ್ಡ್) <ref name="Pakistan">{{cite web | title = Application Form | work = New Passport | url = http://www.pakistanembassy.se/forms/htmls/formb.htm |accessdate = June 15, 2006 }}</ref> ಧರ್ಮದ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೮ರಿಂದ ೩೦ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಪುರುಷ ನಾಗರೀಕರು ತಾವು ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದೇವೆ ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ಮೀಸಲಾತಿ ಪಡೆಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಫಿನ್ನಿಷ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಸೇವೆಯನ್ನು ಈವರೆಗೆ ಪೂರೈಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ೨೮ ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನದ್ದಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ದೇಶವನ್ನು ಹಾಗೂ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.poliisi.fi/poliisi/home.nsf/Pages/27D36CBC704FEB01C22571CE0054A6C0|title=Passports for persons liable for military service|year=2009|publisher=Finnish Police|accessdate=2009-08-24|archive-date=2008-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014100037/http://www.poliisi.fi/poliisi/home.nsf/pages/27D36CBC704FEB01C22571CE0054A6C0|url-status=dead}}</ref> == ಸರ್ಕಾರದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಒಂದು ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಯೆಂದು ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಘೋಷಿಸಿವೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಿದಿಷ್ಟ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಹದು ಅಥವಾ ಹಿಂಪಡೆಯಬಹುದು. ಮೀತಿ ಅಥವಾ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಕ್ರಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಮೀನು == ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಜಾಮೀನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಆತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಈ ಮೊದಲೇ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೆ ಪಾಸ್‌ಪೊರ್ಟ್ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಒರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ == ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ದಾರರು ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಾಗಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ ವಾಯಿದೆ ಮುಕ್ತಾಯ ಅಥವಾ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಪುಟಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಾದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲು ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇದು ಅವಧಿ ಮುಗಿಯದ ವೀಸಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ). ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಜೆಯೊರ್ವ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಅನರ್ಹವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದ್ದು, ಈ ರೀತಿಯ ಸ್ಟಾಂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಯು ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಗ ಇಸ್ರೇಲ್ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವೆಂದರೆ ಪದೇ ಪದೇ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ವೀಸಾಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಎರಡು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಎರಡನೇ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆಗ ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ನೆರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರೆ ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.{{Citation needed|date=August 2009}} === ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ === ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ಇತ್ತು. ಕುಟುಂಬವು ಇಂಥ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗೆ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಹೊಂದುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರಲ್ಲದೇ ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಭಾರತ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯು.ಕೆ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಆಮೇರಿಕಾ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಬಳಿಕ ಇದು ರದ್ದಾಯಿತು. ಆದರೂ, [[ರಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕುಟುಂಬ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2010}} ಉರುಗ್ವೆ ದೇಶದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪುಟಗಳು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಆರು ಮಕ್ಕಳ ಭಾವಚಿತ್ರ, ಬೆರಳಚ್ಚು ಮತ್ತಿತರ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪಹರಣ ಪ್ರಕರಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಸಹಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ೧೬ ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಸಹಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ೧೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗೆ ಅರ್ಜಿಸಬೇಕಾದರೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಸಹಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರೇ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸುಳ್ಳುಸಾಕ್ಷಿಯ ದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಒಂದು ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ ಇತಿಮಿತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Interna Folder.jpg|thumb|150px|ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2010ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅದರ ಕಡು ನೀಲಿ ಕವರ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೊಚಿಪ್ ಒಳಗೊಂಡು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲಾಯ್ತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Taibao zheng.jpg|thumb|150px|ತೈವಾನ್ ಕಂಪ್ಯಾಟ್ರಿಯೋಟ್‌ ಎಂಟ್ರಿ ಪರ್ಮಿಟ್, ಪಿಆರ್‌ಸಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು. ತೈವಾನ್‌ನ ವಾಸಿಗಳು ಚೀನಾದ ಮೇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪತ್ರ.]] ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶವೊಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರ ನೀಡಿರುವ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ದೇಶವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ಸ್ಟಾಂಪ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ದುರ್ಬಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧ ಅಥವಾ ಬಾಂಧವ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. === ಏಷ್ಯಾ === ==== ಏಷ್ಯಾ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ ==== {{Main|People's Republic of China passport|Republic of China passport}} {{Further|[[political status of Taiwan]]}} ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಗಳು (ಆರ್ಒಸಿ, ತೈವಾನ್) ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಗಳು (ಆರ್ಒಸಿ, ತೈವಾನ್) [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ ಆಫ್ ಚೀನಾ]] (ಪಿಆರ್‌ಸಿ) ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಗುರುತು ಚೀಟಿಯನ್ನು ಚೀನಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ನಾಗರೀಕರು ತೈವಾನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸರಕಾರ ನೀಡುವ ಗುರುತು ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಮೂಲ ಪ್ರದೇಶದ ಗುರುತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕು. ಈ ಗುರುತು ದಾಖಲೆಗಳು ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಗಣರಾಜ್ಯದ ನಡುವೆ ಕ್ರಾಸ್-ಸ್ಟ್ರೆಟ್ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧನಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ===== ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವು ===== {{Main|Hong Kong Special Administrative Region passport|Macao Special Administrative Region passport}} ಚೀನಾ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರವೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಚೀನಾ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಈ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ಸಾರ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳಸುವುದನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಅಂತರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಯಾಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ಸ್ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಾರ್ಸ್ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರುತು ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವುನಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಚೀನಾ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಅನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚೀನಾ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಮಕಾವು ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಆಯ್ಕೆ ಯೋಜನೆಯಡಿ ನೀಡುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ (ಸಾಗರೋತ್ತರ) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌ ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರೀಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನ್ನು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಚೀನಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಚೀನಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಗಣರಾಜ್ಯ ಪರಿಗಣಿಸಿದಂತಹ ದ್ವಿ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಇದು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವುಗೆ ಚೀನಾ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡುವಾಗ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವುಗೆ (往来港澳通行证 ಅಥವಾ 双程证) ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಶರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೀನಾ ಆಡಳಿತ ನೀಡಿದ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಅನುಮತಿಯನ್ನು (签注) ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಸಾರ್ಸ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಇದು ವೀಸಾದ ರೀತಿ).<ref>೮೮೫[53]</ref> ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ (澳門居民往來香港特別行政區旅行證) 'ಸಂದರ್ಶನ ಅನುಮತಿಯಡಿ' ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ಗೆ ಮಕಾವು ಅನಿವಾಸಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ೭ ವರ್ಷಗಳ ಮಾನ್ಯತೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌' ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ಗೆ ‘ಗ್ರೆ-ಕವರ್ ಸಂದರ್ಶನ ಅನುಮತಿ’ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಹು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. ==== ಇಸ್ರೇಲ್‌ ==== {{Main|Israeli passport}} [[ಚಿತ್ರ:Countries that reject Israeli passports.png|thumb|260px|ಲಿಜೆಂಡ್‌: [56] [57] [58]]] ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರೇಲಿ]] ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳು "[[ಜರ್ಮನಿ]]ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವುಳ್ಳ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದಿಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಲಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಸ್ರೇಲಿಗಳಿಗೆ ಜರ್ಮನಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು("ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ"ರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಶೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಿತ್ತು). ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ದೇಶಗಳು ಇಸ್ರೇಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಬಳಸಿ ದೇಶ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇರಾನ್,<ref>[http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/iran#Entry_and_Exit_Requirements ಇರಾನ್ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು -ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌ ಆಂಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌]</ref> ಕುವೈತ್,<ref>{{Cite web |url=http://www.voyage.gc.ca/countries_pays/report_rapport-eng.asp?id=155000 |title=ಟ್ರಾವೆಲ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ -ಕುವೈತ್‌ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2012-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120919194239/http://www.voyage.gc.ca/countries_pays/report_rapport-eng.asp?id=155000 |url-status=dead }}</ref> ಲೆಬನಾನ್,<ref>[http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Lebanon ಲೆಬನಾನ್ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು - ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್ ಆಂಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224033556/http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Lebanon |date=2008-12-24 }} ಮತ್ತು [http://www.destinationlebanon.gov.lb/eng/PracticalInfo.asp ಲೆಬನೀಸ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್‌ ಟೂರಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327210000/http://www.destinationlebanon.gov.lb/eng/PracticalInfo.asp |date=2009-03-27 }}</ref> ಲಿಬಿಯಾ,<ref>{{Cite web |url=http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Libya |title=ಲಿಬಿಯಾ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು - ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್ ಆಂಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2015-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011030509/http://smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Libya |url-status=dead }}</ref> ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ,<ref>ಮೈಕೆಲ್‌ ಫ್ರಾಡ್‌‍, [http://www.jpost.com/International/Article.aspx?id=123297 ಕೆನಡಾ ಡಿಪೆಂಡ್ಸ್ ಸೌದಿ ಪಾಲಿಸಿ ಆಫ್ ಶನ್ನಿಂಗ್ ಟೂರಿಸ್ಟ್ಸ್ ಹೂ ವಿಸಿಟೆಡ್ ಇಸ್ರೇಲ್], ೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮, ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಪೋಸ್ಟ್</ref> ಸೂಡಾನ್,<ref>{{Cite web |url=http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Sudan |title=ಸುಡಾನ್‌‍ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು - ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌‍ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರೇಡ್‌ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2013-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130705022302/http://smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Sudan |url-status=dead }}</ref> ಸಿರಿಯಾ<ref>[http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Syria ಸಿರಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಲಹೆಗಳು -ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್ ಆಂಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219225328/http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Syria |date=2008-12-19 }} ಮತ್ತು [http://www.syriatourism.org/index.php?module=subjects&amp;func=listpages&amp;subid=155&amp;newlang=eng ಸೀರಿಯನ್‌ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಟೂರಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120505095826/http://www.syriatourism.org/index.php?module=subjects&func=listpages&subid=155&newlang=eng |date=2012-05-05 }}</ref> ಮತ್ತು ಯೆಮೆನ್<ref>{{Cite web |url=http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Yemen |title=ಯಮನ್‍ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಲಹೆಗಳು- ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫಾರಿನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌ ಆಂಡ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2011-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820050354/http://www.smartraveller.gov.au/zw-cgi/view/Advice/Yemen |url-status=dead }}</ref> ದೇಶಗಳು ಯಾರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳು ಇಸ್ರೇಲಿ ವೀಸಾವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯೋ ಅಥವಾ ಯಾರು ಇಸ್ರೇಲ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಯೋ ಅಂತವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದವು. ==== ಪಾಕಿಸ್ತಾನ‌ ==== ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ದೇಶಗಳ ಮುದ್ರಿತ ಯಾದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ "ಇಸ್ರೇಲ್ ಹೊರತಾಗಿ ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಮುದ್ರಿಸಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆ. ==== ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್‌‌ ==== {{Main|Philippine passport}} ೨೦೦೪ ರಿಂದ ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಖಾತೆಯು, ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಭದ್ರತಾ ಆತಂಕದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಇರಾಕ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಅದರಂತೆಯೇ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಿದ ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು "ಇರಾಕ್‌ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವಾಕ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವು.(ಫಿಲಿಫಿನೋ: Hindi balido para sa paglalakbay sa Iraq).<ref>{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0WDQ/is_/ai_n6284362 |title=ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಫಿಲಿಫಿನೊ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‍ಗಳನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2013-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604230840/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0WDQ/is_/ai_n6284362 |url-status=dead }}</ref> ==== ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ‌ ==== {{Main|Republic of Korea passport}} {{Unreferenced section|date=September 2008}} [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾ]] ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾ ಆಡಳಿದದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಿಂದ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ|ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ]] ಆಡಳಿದದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣವೆಂದೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗಿಯೂ ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯನ್ ಪ್ರಜೆಯು ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. === ಯುರೋಪ್‌ === ==== ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ==== {{Main|Austrian passport}} ೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರಾಜಾಡಳಿತವು ಪತನಗೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಮೊದಲಿನ ರಾಜವಂಶದ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ದೇಶದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಆದಾಗಿಯೂ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದುವ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಅದ್ವಿತೀಯವಾದ "ಈ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ದೇಶಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಳ ಗಡಿಪಾರು ಕ್ರಮವನ್ನು, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಯುರೋಪಿಯನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಕೂಡಾ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ==== ಸೈಪ್ರಸ್‌ ==== {{Unreferenced section|date=April 2010}} {{Main|Cypriot passport}} {{double image|right|Cypriot Passport.jpg|100|Epasaport turkey.jpg|93|[[Cypriot passport]] cover (pre-EU)|Cover of a biometric [[Turkish passport]] in line with EU|Cypriot passport cover (pre-EU)|First page of a Turkish passport}} ‌ಉತ್ತರ ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ನ ತುರ್ಕಿಷ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು(ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ವಿತರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ತುರ್ಕಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ ಪ್ರಜಾರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಅಥವಾ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಹಸಿರು ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ತುರ್ಕಿಷ್ ಸಿಪ್ರಿಯೋಟ್‌ಗಳು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ ಪ್ರಜಾರಾಜ್ಯದ ಇಯು(EU) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಿತು. ಮತ್ತು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದ ನಂತರದಿಂದ ಸಿಪ್ರಿಯೋಟ್‌ ಮತ್ತು ಇಯು(EU) ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌,ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ,ಫ್ರಾನ್ಸ್,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ,ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ ದೇಶಗಳು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ (TRNC) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮುಚಿತವಾದ ವಿಸಾದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ==== ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್‌ ==== ‌ಉತ್ತರ ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ನ ತುರ್ಕಿಷ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು(ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ವಿತರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ತುರ್ಕಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ ಪ್ರಜಾರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಅಥವಾ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಹಸಿರು ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ತುರ್ಕಿಷ್ ಸಿಪ್ರಿಯೋಟ್‌ಗಳು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ ಪ್ರಜಾರಾಜ್ಯದ ಇಯು(EU) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಿತು. ಮತ್ತು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದ ನಂತರದಿಂದ ಸಿಪ್ರಿಯೋಟ್‌ ಮತ್ತು ಇಯು(EU) ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌,ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ,ಫ್ರಾನ್ಸ್,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ,ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ ದೇಶಗಳು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಸಿ (TRNC) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮುಚಿತವಾದ ವಿಸಾದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ==== ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್‌ ==== [[ಚಿತ್ರ:Passport_of_Gibraltar.jpg|thumb|150px|ಬಯೊಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಕವರ್‌ವುಳ್ಳ ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌]] {{Unreferenced section|date=September 2008}} {{Main|Spanish passport|Gibraltar passport}} ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶವು ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಿದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು, ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂತಹ ಯುಕೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. "ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್" ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಈಗ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಕವರ್‌ ಮೇಲೆ "ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್" ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದ ಕೆಳಗಡೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. === ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ === ==== ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ==== {{Main|United States passport}} ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೋಶಾಗಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾಯಕಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕ್ಯೂಬಾದೊಳಗೆ ನಡೆಸುವ ಅಥವಾ ಕ್ಯೂಬಾದಿಂದ, ಕ್ಯೂಬಾಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರವಾನಿಗಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಪ್ರವಾಸೀ ಪ್ರಯಾಣ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಿಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನಿರ್ಬಂಧವು ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಂತಹ ಮೂರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ಯೂಬಾವನ್ನು ತಲುಪುವ ಪ್ರವಾಸೀ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸಹಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite document |url=http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1097.html |title=Cuba : Country Specific Information |publisher=U.S. Department of State |date=November 7, 2008 |postscript=<!--None--> |access-date=ಮಾರ್ಚ್ 25, 2011 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090409054829/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1097.html |url-status=dead }}.</ref> ವಿದೇಶೀ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ವಿದೇಶೀ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು "ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ/ಊರ್ಜಿತವಾದುದು" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮುದ್ರೆಯ ಚೀಟಿ ಹಚ್ಚಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸೈನಿಕರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಪ್ರೌಢರಿಗೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಊರ್ಜಿತವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಈಗ ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಕೇವಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ವಾಯಿದೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. === ಓಷಿಯಾನಿಯ === ==== ಟೊಂಗಾ ==== {{Main|Tongan passport}} ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಟೋಂಗಾದ ನಾಗರಿಕರ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ, ಟೋಂಗಾದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿದುವು.<ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2000:239:0001:0473:EN:PDF EU ವಿಧೇಯಕ]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.immigration.govt.nz/nzis/operations_manual/5495.htm |title=ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು |access-date=2011-03-25 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514215955/http://www.immigration.govt.nz/nzis/operations_manual/5495.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hkatc.gov.hk/HK_AIP/AIP/GEN/HK_GEN1.3.pdf |title=GEN 1.3 ENTRY, TRANSIT AND DEPARTURE OF PASSENGERS AND CREW |access-date=2011-03-25 |archive-date=2021-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211216211448/https://www.hkatc.gov.hk/HK_AIP/AIP/GEN/HK_GEN1.3.pdf |url-status=dead }}</ref> ಟೋಂಗಾದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳು ಟೋಂಗಾದ ನಾಗರಿಕನಾಗಿಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಟೋಂಗಾ ಸರಕಾರದಿಂದಲೇ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE5DD1039F934A35755C0A964958260 ಟೊಂಗಾ ರಾಜನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]</ref> ಟೋಂಗಾದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು ಟೋಂಗಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಥವಾ ಟೋಂಗಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರು, ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿರದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು, ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನರ್ಹರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. === ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ === ==== ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ==== {{Main|Brazilian passport}} ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ, ರಾಯಭಾರಿ, ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ ನಿಮಿತ್ತದ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು, [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಮೂಲದ "ಲೈಸೀಝ್-ಪಾಸ್ಸರ್"ನಡಿಯಲ್ಲಿ ವೀಸಾಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ, [[ಭೂತಾನ್]], [[ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು ಥೈವಾನ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.braziltour.com/site/en/dicas_turista_passaporte/materia.php |title=ಬ್ರೆಜಿಲ್: ವಿದೇಶಿಗರಿಗಿರುವ ರಹದಾರಿ ವಿಸಾ |access-date=2011-03-25 |archive-date=2010-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101230202844/http://www.braziltour.com/site/en/dicas_turista_passaporte/materia.php |url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರವಿಲ್ಲದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣ == ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳಿಲ್ಲದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣವು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. === ಆಫ್ರಿಕಾ === ==== ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸಮುದಾಯ ==== ಕೀನ್ಯಾ, ಉಗಾಂಡ ಮತ್ತು ಟಾಂಝಾನಿಯಗಳು ಸೇರಿ ಪೂರ್ವಆಫ್ರಿಕಾ ಸಮುದಾಯವಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಕೂಡಾ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಆ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರಪತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಾನ್ಯತೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಈ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಳಗೆ ಅಥವಾ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಇವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಹತೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇರುವ ನಿಯಮಗಳಷ್ಟು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ==== ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮುದಾಯ ==== ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು (ಇಸಿಒಡಬ್ಲ್ಯುಎಎಸ್) ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ ನಡೆಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳೇ ಸಾಕಾಗುತ್ತವೆ. ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳೆಂದರೆ, ಬೆನಿನ್, ಬರ್ಕಿನಾ ಫಾಸೋ, ಕೇಪ್ ವರ್ಡೆ, ಕೋಟ್ ಡಿ ಐವರಿ, ಗಾಂಬಿಯ, ಘಾನಾ, ಗಿನಿಯ, ಗಿನಿ ಬಿಸ್ಸಾವೊ, ಮಾಲಿ, ನೈಗರ್, ನೈಜೀರಿಯಾ, ಸೆನೆಘಲ್, ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್ ಮತ್ತು ಟಾಗೋ. === ಏಷ್ಯಾ === ==== ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಭೂತಾನ್ ==== ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿನ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭೂತಾನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ, ಭೂತಾನ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪೌರತ್ವದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ==== ಸಿರಿಯಾ ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್‌ ==== ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಲೆಬೆನಾನ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಾವು ಲೆಬೆನಾನ್ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸಿರಿಯಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸಿರಿಯಾದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಲೆಬೆನಾನ್‌ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳು ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ==== ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶಗಳ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ==== ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಗಣತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟಿಗಿಂತ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗೆ ತತ್ಸಮಾನವಾದ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ==== ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸಹಕಾರ ಸಮಿತಿ ==== ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಕಾರ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸಮಿತಿಯ ಗಡಿ ದಾಟಲು ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ನಾಗರಿಕ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ==== ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ==== [[ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿ|ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿಯ]] ೨೦ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸಾ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವಂತಹ ಎಪಿಇಸಿ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಪ್ರಯಾಣ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. === ಯುರೋಪ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Belgium passport.jpg|thumb|right|150px|ಬೆಲ್ಜಿಯನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೂರು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.]] ==== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ==== ಯುರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ೨೭ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಜೆ ಅಥವಾ, ಲೀಚ್ಟೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್, ಆಂಡೊರ್ರಾ, ಮೊನಾಕೋ, ನಾರ್ವೆ, ಸಾನ್ ಮರಿನೋ, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಜೆಯು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ, ಪ್ರಮಾಣಕ, ವಿಧೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಇಯು/ಇಇಎ ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಮಾಣಕ, ವಿಧೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]], [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], ಲತ್ವಿಯಾ, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು. ಸ್ವೀಡನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ, ಸ್ವೀಡನ್ ಪ್ರಜೆಯೋರ್ವನನ್ನು, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಸ್ಚೆಂಜೆನ್‌ನಿಂದಾಚೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ..<ref name="swedish-police-national-identity-card-facts">{{cite web|title=Fakta om nationellt id-kort|publisher=[[Signguard]]|url=http://www.signguard.se/faq.aspx?faqno=9|accessdate=2009-05-18|archive-date=2012-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111122713/http://www.signguard.se/faq.aspx?faqno=9|url-status=dead}}</ref> ==== ಸ್ಚೆಂಜೆನ್ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ==== {{See also|Schengen Area}} ಈಗಿನವರೆಗೆ, ಸ್ಚೆಂಜೆನ್ ಒಪ್ಪಂದವು(ಇಇಎಯ ಉಪವಿಭಾಗ) ಅನ್ವಯವಾಗುವ ೨೫ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌, ವಿಧೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಅಥವಾ, ವಿದೇಶಿಯರ ವಸತಿ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==== ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯ ==== {{See also|Nordic Passport Union}} ನಾರ್ಡಿಕ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ನಾರ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಜೆಗಳು (ಫೆರೋ ಐಲ್ಯಾಂಡ್, ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೇಡನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್) ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ (ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನಲ್ಲ) ಬೇಟಿನೀಡಲು ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಕಾಗದದಲ್ಲಿ/ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಳಿದಾಗ ತಮ್ಮ ಗುರುತನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸದ ವಾಹನ ಚಾಲನೆಯ ಪರವಾನಿಗಿ). ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಚೆಂಜೆನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರಿದುದು ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ==== ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌ ಹಾಗೂ ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ==== {{See also|Common Travel Area}} ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಮಾನಯಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಯಾವುದಾದರೂ ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯಾದರೂ, ಭೂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ==== ಯುಗೋಸ್ಲೇವ್ ನಂತರದ ರಾಜ್ಯಗಳು (ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಬಾಲ್ಕನ್‌ಗಳು) ==== [[ಚಿತ್ರ:Montenegro passport.jpg|thumb|150px|ಮಾಂಟೆನ್‌ಗ್ರಿನ್‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ - 1887]] * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯುರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು, ಬೋಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ರೊಯೇಶಿಯ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬೊಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾ, ಇಟಲಿ, ಹಂಗೇರಿ, ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವೆನಿಯಗಳು ಕ್ರಿಯೇಶಿಯಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ, ಕ್ರೊಯೇಶಿಯಾದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತವೆ. * ಸರ್ಬಿಯಾವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯುರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟ, ಬೊಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾ, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋ, ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. * ಬೊಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸರ್ಬಿಯಾದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಸರ್ಬಿಯಾದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ. * ಸರ್ಬಿಯಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಈ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದು. * ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋ ರಾಷ್ಟ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಹೊಂದಿರುವ ಬೊಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾ, ಕ್ರೊಯೇಶಿಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಬಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬೊಸ್ನಿಯ ಮತ್ತು ಹರ್ಝೆಗೋವಿನಾ, ಕ್ರೊಯೇಶಿಯ (ಕೇವಲ ಹರ್ಸೆಗ್ ನೋವಿ, ಕೊಟೋರ್, ಟಿವಾಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ) ಮತ್ತು ಸರ್ಬಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರವಾಸಾಧಿಕಾರ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತದೆ. === ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ === [[ಚಿತ್ರ:U.S. passport card.jpg|thumb|170px|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕಾರ್ಡ್‌]] [[ಚಿತ್ರ:NEXUSCard.png|thumb|170px|ನೆಕ್ಸಸ್ ( NEXUS) ಕಾರ್ಡ್‌]] ==== ಕೆರಿಬಿಯನ್ ==== * CARICOM ದೇಶಗಳು ಒಂದು CARICOM ಪಾಸ್‍ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜೂನ್ ೨೦೦೯ರಿಂದ, ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳ ಅರ್ಹ ದೇಶೀಯರನ್ನು CARICOM ಪ್ರವಾಸ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದು, ಇದರಿಂದ ಸಮುದಾಯದ ಒಳಗಿನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ==== ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ==== {{main|Central America-4 Border Control Agreement}} * CA-೪ ದೇಶಗಳು: ಗುವೆಟ್‍ಮೇಲ, ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಾಡೊರ್, ಹೊಂಡರಸ್, ಹಾಗೂ ನಿಕಾರಗುವಾದ ನಾಗರಿಕರು ಈ ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ಉಳಿದ ಯಾವುದೇ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ರಷ್ತ್ರೀಯ ID ಕಾರ್ಡ್ (cédula) ಅಷ್ಟೆ ಸಾಕು. ಇದಲ್ಲದೆ, CA-೪ ಒಪ್ಪಂದ ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಏಕ ವಿಸಾವನ್ನು (Visa Única Centroamericana) ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡಿತು. ==== ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ==== {{See also|American entry into Canada by land}} ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ/ವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಹಲವು ಕಾರ್ಡುಗಳಿವೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬರಿ ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಗಡಿ ಪಾರು ಮಾಡಲು: * {{See also|Passport card}}U.S. ಪಾಸ್‍ಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯ U.S. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‍ ಕಿರುಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ, ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಂತರ್ಗತದಲ್ಲಿ (ಕ್ಯಾನಡ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ದಿ ಕ್ಯಾರೆಬಿಯನ್, ಹಾಗೂ ಬರ್ಮೂಡ) ''ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರವಾಸ'' ದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪುಸ್ತಕದ ಹಾಗೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಕೂಡ ಬರಿ U.S. ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ದೇಶಿಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * NEXUS ಕಾರ್ಡ್ U.S. ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನಡ ಮಧ್ಯದ ಗಡಿ ದಾಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಯು NEXUS ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ವಾಯು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ US ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನಡದ ನಾಗರೀಕರ/ದೇಶಿಯರ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. * SENTRI-ಕಾರ್ಡ್ ಪಾಸ್‍ಪೋರ್ಟ್ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು USಯಿಂದ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ (ಅದರೆ ವಿಷರ್ಯಯವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ). * US ದೇಶಿಯರು ಇನ್ನು US ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ವರ್ಮೊಂಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಮಿಚಿಗನ್ ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂ ಯೋರ್ಕ್]] (ಇದು WHTI ವಿಧೇಯವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ) ಯಿಂದ ಒದಗಿಸಿದ ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿ; ವರ್ಧಿಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಕಾರ್ಡ್‍ಗಳು; U.S. ಮಿಲಿಟರಿ ID ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರವಾಸ ಆಜ್ಞೆಗಳು; U.S. ವ್ಯಾಪಾರಿ ನಾವಿಕ ID ಕಾರ್ಡ್‍ಗಳು, ನೌಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಸುವಾಗ; ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ID ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು; ನಮೂನೆ I-೮೭೨ ಅಮೆರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="cbpvacation">{{Cite journal |url=http://travel.state.gov/travel/cbpmc/cbpmc_2223.html |title=Western Hemisphere Travel Initiative |publisher=Bureau of Consular Affairs, U.S. State Department |accessdate=2008-05-20 |year=2008 |month=Apr |author=Willis, Hh; Latourrette, T |volume=28 |issue=2 |pages=325–39 |issn=0272-4332 |pmid=18419652 |doi=10.1111/j.1539-6924.2008.01022.x |journal=Risk analysis : an official publication of the Society for Risk Analysis |postscript=<!--None-->|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050406235358/http://travel.state.gov/travel/cbpmc/cbpmc_2223.html|archivedate=2005-04-06}}.</ref><ref>{{Cite document |url=http://www.cbp.gov/xp/cgov/travel/vacation/ |title=For U.S. Citizens |publisher=Customs and Border Protection, U.S. Department of Homeland Security |accessdate=2008-05-20 |postscript=<!--None--> |archive-date=2008-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916031706/http://www.cbp.gov/xp/cgov/travel/vacation/ |url-status=dead }}.</ref> * ಕ್ಯಾನಡಾದ ದೇಶಿಯರು US ಅನ್ನು ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಒಂದು "ವರ್ಧಿಸಿದ" WHTI-ವಿಧೇಯದ ಚಾಲಕನ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯ, ಮ್ಯಾನಿಟೊಬ, [[ಕ್ವಿಬೆಕ್|ಕ್ಯುಬೆಕ್]] ಹಾಗೂ ಒಂಟಾರಿಯೋ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾನೆಡದವರು ವಾಯು ಮೂಲಕ US ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಇಛ್ಚಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬಳಸ ಬೇಕು. U.S. ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಬಲ್ಲ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್-ಪ್ರತಿವಸ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಭೂಗೋಳಾರ್ಧದ ಪ್ರವಾಸ ಪ್ರಾರಂಭದ ಅಂತರ್ಗತದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. === ಓಷಿಯಾನಿಯ === [[ಚಿತ್ರ:TorresStraitIslandsMap.png|thumb|200px|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಾಪುವಾವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಟಾರೆಸ್‌‍ ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌]] [[ಪಾಪುಅ ನ್ಯೂ ಗಿನಿ|ಪಪುವ ನ್ಯೂ ಗಿನಿಯ]]ದಲ್ಲಿನ ಒಂಬತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಿವಾಸಿಗರು ಟೊರೆಸ್ ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ನ ([[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌|ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ಭಾಗ) ’ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಲಯ’ ವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಈ ವಿನಾಯಿತಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಹಾಗೂ ಪಪುವ ನ್ಯೂ ಗಿನಿಯಯದ ಮಧ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದದ ಒಂದು ಭಾಗ, ಈ ಸಂಧಿ ಮಾತು PNG ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದಾಗ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.dfat.gov.au/geo/torres_strait/index.html|title=Torres Strait Treaty and You - What is free movement for traditional activities?|publisher=Australian Government = Dept. of Foreign Affairs and Trade|accessdate=3 March 2010|archive-date=13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413221839/http://www.dfat.gov.au/geo/torres_strait/index.html|url-status=dead}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಅಥವಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಜಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ]]ದಿಂದ) ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಆಮದು ಅಥವಾ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ನೌಕ ಅವರಿಂದ ತಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕಾರಣ ಜನರ ಹಾಗೂ ಔಷಧಿಗಳ ಕಳ್ಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಭೀತಿಯಿಂದ. === ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ === ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹಲವು ಜನಾಂಗಗಳು ಮರ್ಕೋಸರ್ ಮತ್ತು ಅಂಡಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಮುದಾಯಗಳಂತಹ ಅಥವಾ ಉಭಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ (ಇಕ್ಕಡೆಯಲ್ಲೂ) (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಿಲಿ ಮತ್ತು ಪೆರುಗಳ ನಡುವೆ, ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಚಿಲಿಗಳ ನಡುವೆ) ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಗಳಿಲ್ಲದೆ (ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌) ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಅಥವಾ, ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಯಾಣವು ವಾಯುಮಾರ್ಗ ಮುಖೇನವಾಗಿಲ್ಲದೇ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳಿದ್ದುವು. == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದೇಶೀಯ ಪ್ರಯಾಣ == ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದೊಳಗಿನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೂ ಸಹ ವಲಸೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ/ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಚೀನಾ, ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವು === ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಕಾವುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಲಸೆ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತೆ ಚೀನಾವು ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಚೀನಾ, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಮಕಾವು]]ಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚೀನಾದ ಜನರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ (ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ) ನಾಗರಿಕರು ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸದೇ ಇದ್ದರೂ (ಬದಲಿಗೆ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳಾದ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ನೀಡಿದ ಅನುಮತಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ವಿದೇಶೀಯರು ಮಾತ್ರ ವಲಸೆ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಮಕಾವುಗಳ ಶಾಶ್ವತ ವಸತಿ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿ) ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಎಸ್‌ಎ‌ಆರ್‌ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ತೋರಿಸದೇ ಒದಗಿಸಲಾಗುವ ತಮ್ಮ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. === ಮಲೇಶಿಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:Malaysia Regular international passport.jpg|thumb|150px|ಮಲೇಷ್ಯಾದ ನಿಯಮಾನುಕ್ರಮವಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌]] {{Main|Malaysian passport}} [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಶಿಯಾ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಸಬಾಃ ಮತ್ತು ಸರವಾಕ್‌ಗಳ ಪೂರ್ವ ಮಲೇಶಿಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಲಸೆ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಮಲೇಶಿಯಾದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಮಲೇಶಿಯಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು, ಅಂತೆಯೇ, ಸಬಾಃ ಮತ್ತು ಸರವಾಕ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ವು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಮಲೇಶಿಯಾದ ಮಲೇಶಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಮಲೇಶಿಯಾದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಮಲೇಶಿಯಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಮಲೇಶಿಯಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವರು ಮೂರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ನಡೆಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ/ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಂದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಇದರ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮಲೇಶಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮ ಮಲೇಶಿಯಾದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು, ೧೨ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಅವರ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು, ವಿಶೇಷ ವಲಸೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತುಂಬಿ (ಆಂತರಿಕ/ದೇಶೀಯ ಪ್ರಯಾಣ ದಾಖಲೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸುವ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರ, ಐಎಮ್‌ಎಮ್ ೧೧೪) ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.imi.gov.my/eng/perkhidmatan/im_DokumenGantian.asp ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್‌ ಇನ್ ಲ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್‌ ಐಐಎಮ್‌. 114] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221212218/http://www.imi.gov.my/eng/perkhidmatan/im_DokumenGantian.asp |date=2009-02-21 }}, ಮಲೇಷ್ಯಿಯಾದ ವಲಸೆ ಇಲಾಖೆ; ೪ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೯ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು.</ref> ಯಾರಾದರೂ ಐಎಮ್‌ಎಮ್ ೧೧೪ ಫಾರಂ ತುಂಬುವ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತಿದ್ದರೆ, ಅದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಲೇಶಿಯಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ, ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರಯಾಣ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ವಲಸೆ ಪರವಾನಿಗಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. === ಇತರರು === ಆಂತರಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ವಿಧಾನವು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಇದನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. == ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಲಸೆ ಮುದ್ರೆಗಳು == {{Main|Passport stamp}} ವಲಸೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಲವಾರು ದೇಶದ ವಲಸೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನದ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಲಗತ್ತಿಸುವ ರೂಡಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮುದ್ರೆಯು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿಯ ವಲಸೆ ಮುದ್ರೆಯು, ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವೇಶಗೊಂಡ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಕೂಡಾ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಯಾವಾಗ ಆತ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿರುವ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ದಿನಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರವೇಶ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶ್ಚೆಂಗನ್ ಪದ್ದತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿದೇಶಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌ಗೆ ದಿನಾಂಕದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹಾಕಿರಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯವಿರುವ ದಿನಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮುದ್ರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ದಿನದಷ್ಟು ಅಥವಾ ಮೂರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಹೊರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. (ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ) ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಮೇಲೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವ್ ಮುದ್ರೆ ವಲಸೆ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಯುರೋಪಿಯನ್‍ ಒಕ್ಕೂಟದ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಒಕ್ಕೂಟೇತರ ರಾಷ್ಟಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಡೈರೆಕ್ಟಿವ್ ೨೦೦೪/೩೮/EC ಮೂಲಕ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಮುದ್ರಕವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಮೇಲೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳು ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಮುದ್ರಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಜನರ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಲು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮುದ್ರಕದ ಬಣ್ಣ ಕೂಡ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳುತ್ತದೆ. (ಆಗಮನ ಅಥವಾ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ) ಹಾಂಕ್‌ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೯೭ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪೋರ್ಟ್‍ಗಳ ಆಮಗನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮುದ್ರೆಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಣ್ಣ ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಶಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಭೂಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಶಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಲ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕಾವ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್‌ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮುದ್ರೆಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದ ಶಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಬಾರ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಯು, ಭೂ ಅಥವಾ ಜಲ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಆಗಮಿಸುವವರಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮುದ್ರೆಗಳ ಅಥವಾ ಇದರ ಬಣ್ಣಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಾರು/ಬಸ್/ಬೋಟ್‌/ಟ್ರೇನ್/ಅಥವಾ ವಾಯು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶಗಳು ಮುದ್ರೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಉದ್ದ ಅಗಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಬೇರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚೌಕಾಕಾರದ ಮುದ್ರೆಯು ಹದಿನಾಲ್ಕು ದಿನ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗೋಲಾಕಾರದ ಚೌಕವು ಮೂವತ್ತು ದಿನಗಳ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹಾಗೂ ಷಟ್ಕೋನದ ಮುದ್ರೆಯು ತೊಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಲಸೆಯ ಮುದ್ರೆಯು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ವಲಸೆಯ ಮುದ್ರೆ ಹಾಗೂ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಆಗಮನ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಗಮನ ಮಾಡುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.( ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭೂ, ಜಲ ಅಥವಾ ವಾಯು) ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಸಾಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಾಯಿಯುಕ್ತ ಮುದ್ರಕಗಳ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಕಲು ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸ್ಟಿಕರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite book |title=Advisory and technical committee for communications and transit. Replies of the governments to the enquiry on the application of the resolutions relating to passports, customs formalities and through tickets|year=1922|publisher=[[League of Nations]]|location=Geneva|oclc=46235968|url=https://archive.org/details/advisorytechnica00leag}} * * {{cite thesis|last=Holder IV|first=Floyd William|date=Fall 2009|title=An Empirical Analysis of the State’s Monopolization of the Legitimate Means of Movement: Evaluating the Effects of Required Passport use on International Travel|degree=M. P. A.|publisher=Texas State University|location=San Marcos|docket=Applied Research Projects, Paper 308|url=http://ecommons.txstate.edu/arp/308/|oclc=503473693|access-date=2011-03-25|archive-date=2012-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211224713/http://ecommons.txstate.edu/arp/308/|url-status=dead}} * {{cite book |title= Krueger on United States Passport Law|last=Krueger|first=Stephen|year=1997|publisher= Crossbow Corp|location= Hong Kong|edition= Continually updated resource: Updating loose-leaf: National government publication: 2nd|oclc=428024596}} * {{cite book |title= The Passport: The History of Man's Most Travelled Document|url= https://archive.org/details/isbn_9780954715038|last=Lloyd|first=Martin|year=2008|edition=2nd|publisher= Queen Anne's Fan|location= Canterbury|isbn= 9780954715038|oclc= 220013999}} * {{cite book |title= Rights of Passage: The Passport in International Relations|url= https://archive.org/details/rightsofpassagep0000salt_m2r8|last=Salter|first=Mark B.|year=2003|publisher= Lynne Rienner Publishers|location= Boulder, Co|isbn= 9781588261458|oclc=51518371}} * {{cite book |title= The Invention of the Passport: Surveillance, Citizenship and the State|url= https://archive.org/details/pdfy-S0NQwPjPkMlzZ2eS|last=Torpey|first=John C.|year=2000 |publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn= 0521632498|series=Cambridge studies in law and society|oclc=59408523}} * {{cite book |title= The American Passport; Its History and a Digest of Laws, Rulings and Regulations Governing Its Issuance by the Department of State|last1=United States|first1=|last2=Hunt|first2=Gaillard|year=1898|publisher=Govt. print. off|location=Washington|oclc=3836079|url=https://archive.org/details/americanpasspor01statgoog}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Commons category|Passports}} {{Commons|Biometric passport}} * [http://www.consilium.europa.eu/prado/ '''PRADO''' - The Council of the ಯೂರೋಪ್‌‍an Union '''P''' ublic '''R''' egister of '''A''' uthentic Travel- and ID '''D''' ocuments '''O''' nline] * [http://travel.howstuffworks.com/passport.htm ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511235516/http://travel.howstuffworks.com/passport.htm |date=2008-05-11 }} US- ಹೌ ಸ್ಟಫ್ ವರ್ಕ್ಸ್ * [http://mrtd.icao.int/ ICAO MRTD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070126030848/http://mrtd.icao.int/ |date=2007-01-26 }} ಯಂತ್ರ-ಓದಬಲ್ಲ ಪ್ರವಾಸ ದಾಖಲೆಗಳು * [http://www.passportland.com ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ - 500 ಹಳೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರ] * [http://www.passport-collector.com/ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ ಕಲೆಕ್ಟರ್ - ಪ್ರವಾಸೀ ದಾಖಲೆಗಳು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ] * [http://www.msnbc.msn.com/id/22419963/ ನಕಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಕುರಿತಾದ ವಿಚಾರಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130122105227/http://www.msnbc.msn.com/id/22419963/ |date=2013-01-22 }}, ''ದಿನಾಂಕ NBC'', ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೮, ೨೦೦೭ * [http://seattletimes.nwsource.com/html/travel/2004001752_webeuropetravel08.html ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌- ಯುರೋಪಿನ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಂಬತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು], ''ಸಿಯಾಟಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ನವೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೭ {{Passports}} {{Nationality laws}} {{Tourism}} {{Visa policy by country}} {{Visa Requirements}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸ ದಾಖಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು]] nxpc38ri5ymct8ny91eyit0w9rs22vu 10 33248 1383335 1257484 2026-07-06T06:00:56Z en>Izno 0 Restored revision 1240326979 by [[Special:Contributions/Jonesey95|Jonesey95]] ([[User talk:Jonesey95|talk]]): Revert per talk page 1257483 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>ifsubst|1=<span|2=<templatestyles src="Template:Color/styles.css" /><span class="tmp-color"}} style="color:{{{1|}}}">{{{2|{{{1|}}}}}}<includeonly></span></includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- PLEASE ADD THIS TEMPLATE'S CATEGORIES AND INTERWIKIS TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --></noinclude> mir66vdgg1ofukylprfapm1rh3vaahk 1383336 1383335 2026-08-18T15:26:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Color]] 1257483 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>ifsubst|1=<span|2=<templatestyles src="Template:Color/styles.css" /><span class="tmp-color"}} style="color:{{{1|}}}">{{{2|{{{1|}}}}}}<includeonly></span></includeonly><noinclude>{{Documentation}}<!-- PLEASE ADD THIS TEMPLATE'S CATEGORIES AND INTERWIKIS TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --></noinclude> mir66vdgg1ofukylprfapm1rh3vaahk 0 34178 1383427 1355253 2026-08-19T06:53:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383427 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:APS6348.JPG|thumb|right|300px|'ಬಾಪ್ಸ್ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್ ಮಂದಿರ್, ಟೊರಾಂಟೋ, ಮಹಾದ್ವಾರ'(೨೦೧೨)]] ಕೆನಡಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಧಾನಿ, ಟೊರಾಂಟೋನಗರದ ಹತ್ತಿರದ ಎಟೊಬಿಕಾಕ್(Etobicoke)ನಲ್ಲಿರುವ,<ref>{{Cite web |url=http://toronto.baps.org/ |title=BAPS Swaminaryayan temple |access-date=2014-07-07 |archive-date=2013-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130730184800/http://www.toronto.baps.org/ |url-status=dead }}</ref> BAPS '([[ಬೋಚಸನ್]]),'[[ಬೋಚಸನ್ವಾಸಿ ಶ್ರೀ ಅಕ್ಷರ ಪುರುಷೋತ್ತಮ್ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಸಂಸ್ಥ]]'(Bochasanwasi Shree Akshar Purushottam Swaminarayan Sanstha),ಸ್ವಾಮಿತ್ವದ 'ಶ್ರೀ.ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾರಾಜ್' ರವರ ಕರಕಮಲಗಳಿಂದ ೨೦೦೭ ರ, ಜುಲೈ, ೨೨ ರಂದು. (೧೦ ವರ್ಷಗಳನಂತರ),'ಅಕ್ಷರಧಾಮ' ದ ಸ್ಥಾಪನೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ.ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬಾಪ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರುವಾರಿಗಳಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಹುಮೂಲ್ಯ ಸಮಯವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಈ 'ಅಕ್ಷರಧಾಮ'ದ ಆರಂಭೋತ್ಸವದ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಧಾನಿ, 'ಮಿ.ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಪರ್', ಹಾಗೂ ಆಂಟೇರಿಯೋ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, 'ಮಿ. ಡಾಲ್ಟನ್ ಮ್ಯಾಗಿಂಟಿ', ಫೆಡರಲ್ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ, ಮಿ. ಸ್ಟೀಫನ್ ಡಿಯನ್, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿ, ಶ್ರೀ.'ರಾಜಮಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ್', ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ೨ ಸಾವಿರಜನ ಕಾರೀಗರ್ ಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಂಪರಾಗತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪರಿಪಾಲಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಕೆನಡಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈಭವಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. 'ಟರ್ಕಿಯ ಲೈಮ್ ಸ್ಟೋನ್,' ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಅಮೃತಶಿಲೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಧರ್ಬೋಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿ, ಕಟ್ಟಡನಿರ್ಮಾಣದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾನೀಯಜನರು ಕೊಂಡಾಡುವಂತೆ ತಮ್ಮ ಯೋಗದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಲಾಕೃತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈಗಿನವರೆಗೆ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಅಕ್ಷರಧಾಮಗಳೆಲ್ಲಾ <ref>[http://www.swaminarayan.org/globalnetwork/ 'Global network of BAPS']</ref> ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿಯೂ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಟೊರಾಂಟೋನಗರದ ದೇಗುಲ ಅತ್ಯಂತ ನಯನಮನೋಹರವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:APS6335.JPG|thumb|right|250px|'ಬಾಪ್ಸ್ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್ ಮಂದಿರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರ']] ==ಹವೇಲಿ== [[ಚಿತ್ರ:APB6327.JPG|thumb|right|300px|'ಹವೇಲಿ' ಹಾಗೂ 'ಬಾಪ್ಸ್ ಅಕ್ಷರ ಪುರುಷೋತ್ತಮ್ ಮಂದಿರ್']] ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಒಟ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವ ಪುರಾತನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅವಿಭಾಜ್ಯಕುಟುಂಬದ ಮನೆಗಳು ಬಹಳ. ಅವನ್ನು '[[ಹವೇಲಿಗಳು]]' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇವು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಆಂಧ್ರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಉತ್ತರ ಭಾರತ, ಕಾಣಲು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮಾದರಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮರ-ಮುಟ್ಟುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹವೇಲಿಯನ್ನು ಅಕ್ಷರಧಾಮದ ಆಂಗಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಎಡ ಪಾರ್ಷ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಬಹು ಮಹತ್ವದ ಕುಸರಿಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 'ಮಬ್ಬು ಕಪ್ಪು ಕಮರಿಮರ'ದ ಬಹುಸುಂದರ ಕಲೆಯ ಗೂಡಾಗಿದೆ. ಟೀಕ್ ವುಡ್ ನಿಂದ ಕೊರೆದು ಕೆತ್ತಿದ ರಾಜಗೃಹಗಳು, ಹಲವಾರು ಸುಂದರ ನರ್ತಕಿಯರ ಅದ್ಭುತ ನರ್ತನ ಭಂಗಿಗಳು, ನರ್ತಿಸುವ ನವಿಲುಗಳು, ರಾಜಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಆನೆಗಳ ಸಾಲು, ಕಮಲ,ಸಂಪಿಗೆ,ಜಾಜಿ,ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಮೊದಲಾದ ಸುಂದರ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಮೊದಲಾದ ಪರಿಪರಿಯ ಮಾದರಿಯ ಪುತಳಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಚಿತ್ತಾರ ಮನಮೋಹಕ. ==ಭಾರತದಹೊರಗೆ, ಎರಡನೆಯದು== ಟೊರಾಂಟೋನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಅಕ್ಷರಧಾಮವು, ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು. ಅಟ್ಲಾಂಟಾನಗರದ ದೇವಾಲಯ ಇದಕ್ಕಿಂತಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಕೆನಡಾದೇಶದ ಮಂದಿರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ೩೨ ಸಾವಿರ ಚದರ ಅಡಿಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಈ ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಕೆನಡಾದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡಮಂದಿರವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ೪೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಕೆನಡಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವ್ಯಯದಿಂದ ಕೇವಲ ೧೮ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ದೇವಾಲಯನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣದೇವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರನೀಡಿದಂತೆ, ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಜನಕ್ಕಿಂತಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರುಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಯೋಗದಾನಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 'ಇಂಡೋಕೆನೆಡಿಯನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ'ದ ಜೊತೆಗೂಡಿರುವ ಕಾರ್ಯ,ಟೊರಾಂಟೋನಗರದ 'ರಾಯಲ್ ಆಂಟೇರಿಯೋದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ' (ROM)ದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಹಬ್ಬಹರಿದಿನಗಳ ಆಚರಣೆ== [[ಚಿತ್ರ:64.jpg|thumb|right|300px|'ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರ್']] 'ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ'ದಲ್ಲಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.swaminarayan.info/livedarshan/Shree-Swaminarayan-Temple-Toronto.asp |title=Darshan of Swaminaryan Live |access-date=2014-07-07 |archive-date=2013-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729175736/http://www.swaminarayan.info/livedarshan/Shree-Swaminarayan-Temple-Toronto.asp |url-status=dead }}</ref> ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಜಯಂತಿ,ರಾಮನವಮಿ, ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ,ಶಿವರಾತ್ರಿ, ಹೋಳಿ, ಹನುಮದ್ಜಯಂತಿ,ಗಣೇಶ್ ಚತುರ್ಥಿ,ಮೊದಲಾದ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರ ತಲುಪಲು== 'ಸಬ್ ವೇ' ನಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದಾದರೆ, 'ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್' ತಲುಪಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ೧೯೧ ಬಸ್ ನಲ್ಲಿ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈವೇ ೨೭' ರಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ,'ಹಂಬರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್ ನಿಲ್ದಾಣ' ದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಬೇಕು. ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ೯೬-ಬಿ ಬಸ್ ಹತ್ತಿ,'ಹಂಬರ್ ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬಿಯನ್ ಮಾರ್ಗದ ಬಸ್', ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕು. ಈ ಬಸ್, 'ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್ ಮಂದಿರ್' ನ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಎದುರಿಗೇ 'ಲೆವಿಸ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್' ಕೆನಡಾ (ಶಾಖೆ) ಯಿದೆ. '[[ಫಿಂಚ್ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಷನ್]]' ನಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಬಸ್ ನಲ್ಲೂ ಬರಬಹುದು. ==Visiting Hours== * 9.00 am-6.30pm. daily ==Sacred Shrines remain closed== * 10.30am-11.30am, * 12noon-4pm * 5.30pm-6.30pm ==Arti Ritual(ಆರತಿ)== * Shangar Arti : 7:am * Rajbhog Arti: 11:30am * Sandhya Arti: 6.30pm ==Abhishek mandapam(ಅಭಿಷೇಕ ಮಂಟಪ)== '''Mon -Fri :''' * 9:00am -12noon * 4:pm -7:pm '''Sat and Sun :''' * 9:00am -7pm ==ದೇವಾಲಯದೊಳಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ== * ಪ್ರಮುಖ ಮಂದಿರ ಹಾಗೂ ಹವೇಲಿಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಲು ಹಣ ಕೊಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಹವೇಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿಬನ್ನಿ. ಇಲ್ಲಿ ಟೀಕ್ ವುಡ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಬಲ್ ಬಳಸಿ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಡಿ * ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತುವಾಗ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಿ. * ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿ. * ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಡೆಯ ಒಳಗೆ ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ ತಂದ ಆಹಾರವಸ್ತುಗಳು, ತಂಬಾಕು, ಚ್ಯೂಯಿಂಗ್ ಗಮ್, ಡ್ರಿಂಕ್ಸ್, ನಿಶೇಧ. * ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಭುಜವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರುವ ಹಾಗೆ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿ. * ಮ್ಯೂಸಿಯೆಮ್ ಮತ್ತು ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಗದ್ದಲ ಮಾಡಬೇಡಿ. * ಕಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ವಾಲಿ ಭಾರಬಿಡಬೇಡಿ. * ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದಗೋಡೆಯ ಒಳಗೆ ತರಕೂಡದು. * ಧೂಮಪಾನ, ಸಿಗರೆಟ್, ಶರಾಬ್, ಎಲೆಅಡಿಕೆ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಡೆಯ ಒಳಗೆ ತರುವಂತಿಲ್ಲ. * ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಡೆಯ ಒಳಗೆ ವೀಡಿಯೋ, ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. * ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಡೆಯ ಒಳಗೆ ಬಂದಕೂಡಲೆ ಮೊಬೈಲ್ ಆರಿಸಬೇಕು. * ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಶ್ರದ್ಧಾಳುಗಳು ಪೂಜಾವಿಧಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಹಾಗೂ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಕೋರಿದೆ. * ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬರುವಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಮೊದಲೇ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ. ಐ.ಡಿ :<ref>[http://www.baps.org/Global-Network/North-America/Toronto.aspx ಬಾಪ್ಸ್ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್ ಮಂದಿರ್, ಟೊರಾಂಟೋ]</ref> * ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಉಚಿತ. ಎಲಿವೇಟರ್, ವ್ಹೀಲ್ ಛೇರ್, ರೆಸ್ಟ್ ರೂಂಸ್ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ== * [https://www.youtube.com/watch?v=kdMbL8FEJ_Y 'ಪೂಜೆಯ ಯು ಟ್ಯೂಬ್'] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟೊರಾಂಟೋನಗರದ ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟೊರಾಂಟೋನಗರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] mz91uagfh329frov7oywxjl53gwrj5m 828 40888 1383319 1331484 2026-08-08T13:56:56Z en>Trappist the monk 0 synch from sandbox; 1383319 Scribunto text/plain require ('strict'); --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- each of these counts against the Lua upvalue limit ]] local validation; -- functions in Module:Citation/CS1/Date_validation local utilities; -- functions in Module:Citation/CS1/Utilities local z = {}; -- table of tables in Module:Citation/CS1/Utilities local identifiers; -- functions and tables in Module:Citation/CS1/Identifiers local metadata; -- functions in Module:Citation/CS1/COinS local cfg = {}; -- table of configuration tables that are defined in Module:Citation/CS1/Configuration local whitelist = {}; -- table of tables listing valid template parameter names; defined in Module:Citation/CS1/Whitelist --[[------------------< P A G E S C O P E V A R I A B L E S >--------------- declare variables here that have page-wide scope that are not brought in from other modules; that are created here and used here ]] local added_deprecated_cat; -- boolean flag so that the category is added only once local added_vanc_errs; -- boolean flag so we only emit one Vancouver error / category local added_generic_name_errs; -- boolean flag so we only emit one generic name error / category and stop testing names once an error is encountered local added_numeric_name_errs; -- boolean flag so we only emit one numeric name error / category and stop testing names once an error is encountered local added_numeric_name_maint; -- boolean flag so we only emit one numeric name maint category and stop testing names once a category has been emitted local is_preview_mode; -- true when article is in preview mode; false when using 'Preview page with this template' (previewing the module) local is_sandbox; -- true when using sandbox modules to render citation local url_was_archive_today; -- boolean flag set to true when has_archive_today_url() has unset |url= because it held a deprecated archive.today url --[[--------------------------< F I R S T _ S E T >------------------------------------------------------------ Locates and returns the first set value in a table of values where the order established in the table, left-to-right (or top-to-bottom), is the order in which the values are evaluated. Returns nil if none are set. This version replaces the original 'for _, val in pairs do' and a similar version that used ipairs. With the pairs version the order of evaluation could not be guaranteed. With the ipairs version, a nil value would terminate the for-loop before it reached the actual end of the list. ]] local function first_set (list, count) local i = 1; while i <= count do -- loop through all items in list if utilities.is_set( list[i] ) then return list[i]; -- return the first set list member end i = i + 1; -- point to next end end --[[--------------------------< A D D _ V A N C _ E R R O R >---------------------------------------------------- Adds a single Vancouver system error message to the template's output regardless of how many error actually exist. To prevent duplication, added_vanc_errs is nil until an error message is emitted. added_vanc_errs is a Boolean declared in page scope variables above ]] local function add_vanc_error (source, position) if added_vanc_errs then return end added_vanc_errs = true; -- note that we've added this category utilities.set_message ('err_vancouver', {source, position}); end --[[--------------------------< I S _ S C H E M E >------------------------------------------------------------ does this thing that purports to be a URI scheme seem to be a valid scheme? The scheme is checked to see if it is in agreement with http://tools.ietf.org/html/std66#section-3.1 which says: Scheme names consist of a sequence of characters beginning with a letter and followed by any combination of letters, digits, plus ("+"), period ("."), or hyphen ("-"). returns true if it does, else false ]] local function is_scheme (scheme) return scheme and scheme:match ('^%a[%a%d%+%.%-]*:'); -- true if scheme is set and matches the pattern end --[=[-------------------------< I S _ D O M A I N _ N A M E >-------------------------------------------------- Does this thing that purports to be a domain name seem to be a valid domain name? Syntax defined here: http://tools.ietf.org/html/rfc1034#section-3.5 BNF defined here: https://tools.ietf.org/html/rfc4234 Single character names are generally reserved; see https://tools.ietf.org/html/draft-ietf-dnsind-iana-dns-01#page-15; see also [[Single-letter second-level domain]] list of TLDs: https://www.iana.org/domains/root/db RFC 952 (modified by RFC 1123) requires the first and last character of a hostname to be a letter or a digit (see http://tools.ietf.org/html/rfc952 §GRAMMATICAL HOST TABLE SPECIFICATION §§B. Lexical grammar <name>; see http://tools.ietf.org/html/rfc1123#section-2). Between the first and last characters the name may use letters, digits, and the hyphen. Also allowed are IPv4 addresses. IPv6 not supported domain is expected to be stripped of any path so that the last character in the last character of the TLD. tld is two or more alpha characters. Any preceding '//' (from splitting a URL with a scheme) will be stripped here. Perhaps not necessary but retained in case it is necessary for IPv4 dot decimal. There are several tests: the first character of the whole domain name including subdomains must be a letter or a digit internationalized domain name (ASCII characters with .xn-- ASCII Compatible Encoding (ACE) prefix xn-- in the TLD) see https://tools.ietf.org/html/rfc3490 single-letter/digit second-level domains in the .org, .cash, and .today TLDs q, x, and z SL domains in the .com TLD i and q SL domains in the .net TLD single-letter SL domains in the ccTLDs (where the ccTLD is two letters) two-character SL domains in gTLDs (where the gTLD is two or more letters) three-plus-character SL domains in gTLDs (where the gTLD is two or more letters) IPv4 dot-decimal address format; TLD not allowed returns true if domain appears to be a proper name and TLD or IPv4 address, else false ]=] local function is_domain_name (domain) if not domain then return false; -- if not set, abandon end domain = domain:gsub ('^//', ''); -- strip '//' from domain name if present; done here so we only have to do it once local sl_domain = domain:match ('[^%.]+') or domain; -- test the second level domain name if not (sl_domain:match ('^%w') and sl_domain:match ('%w$') and -- first and last characters must be letter or digit sl_domain:match ('^[%w%-]+$')) then -- all other characters must be letters, digits, or hyphen-minus return false; end if domain:match ('^%a+:') then -- hack to detect things that look like s:Page:Title where Page: is namespace at Wikisource return false; end local patterns = { -- patterns that look like URLs '%f[%w][%w][%w%-]+[%w]%.%a%a+$', -- three or more character hostname.hostname or hostname.tld '%f[%w][%w][%w%-]+[%w]%.xn%-%-[%w]+$', -- internationalized domain name with ACE prefix '%f[%a][qxz]%.com$', -- assigned one character .com hostname (x.com times out 2015-12-10) '%f[%a][iq]%.net$', -- assigned one character .net hostname (q.net registered but not active 2015-12-10) '%f[%w][%w]%.%a%a$', -- one character hostname and ccTLD (2 chars) '%f[%w][%w][%w]%.%a%a+$', -- two character hostname and TLD '^%d%d?%d?%.%d%d?%d?%.%d%d?%d?%.%d%d?%d?', -- IPv4 address '[%a%d]+%:?' -- IPv6 address } for _, pattern in ipairs (patterns) do -- loop through the patterns list if domain:match (pattern) then return true; -- if a match then we think that this thing that purports to be a URL is a URL end end for _, d in ipairs (cfg.single_letter_2nd_lvl_domains_t) do -- look for single letter second level domain names for these top level domains if domain:match ('%f[%w][%w]%.' .. d) then return true end end return false; -- no matches, we don't know what this thing is end --[[--------------------------< I S _ U R L >------------------------------------------------------------------ returns true if the scheme and domain parts of a URL appear to be a valid URL; else false. This function is the last step in the validation process. This function is separate because there are cases that are not covered by split_url(), for example is_parameter_ext_wikilink() which is looking for bracketted external wikilinks. ]] local function is_url (scheme, domain) if utilities.is_set (scheme) then -- if scheme is set check it and domain return is_scheme (scheme) and is_domain_name (domain); else return is_domain_name (domain); -- scheme not set when URL is protocol-relative end end --[[--------------------------< S P L I T _ U R L >------------------------------------------------------------ Split a URL into a scheme, authority indicator, and domain. First remove Fully Qualified Domain Name terminator (a dot following TLD) (if any) and any path(/), query(?) or fragment(#). If protocol-relative URL, return nil scheme and domain else return nil for both scheme and domain. When not protocol-relative, get scheme, authority indicator, and domain. If there is an authority indicator (one or more '/' characters immediately following the scheme's colon), make sure that there are only 2. Any URL that does not have news: scheme must have authority indicator (//). TODO: are there other common schemes like news: that don't use authority indicator? Strip off any port and path; ]] local function split_url (url_str) local scheme, authority, domain; url_str = url_str:gsub ('([%a%d])%.?[/%?#].*$', '%1'); -- strip FQDN terminator and path(/), query(?), fragment (#) (the capture prevents false replacement of '//') if url_str:match ('^//%S*') then -- if there is what appears to be a protocol-relative URL domain = url_str:match ('^//(%S*)') elseif url_str:match ('%S-:/*%S+') then -- if there is what appears to be a scheme, optional authority indicator, and domain name scheme, authority, domain = url_str:match ('(%S-:)(/*)(%S+)'); -- extract the scheme, authority indicator, and domain portions if utilities.is_set (authority) then authority = authority:gsub ('//', '', 1); -- replace place 1 pair of '/' with nothing; if utilities.is_set(authority) then -- if anything left (1 or 3+ '/' where authority should be) then return scheme; -- return scheme only making domain nil which will cause an error message end else if not scheme:match ('^news:') then -- except for news:..., MediaWiki won't link URLs that do not have authority indicator; TODO: a better way to do this test? return scheme; -- return scheme only making domain nil which will cause an error message end end domain = domain:gsub ('(%a):%d+', '%1'); -- strip port number if present end return scheme, domain; end --[[--------------------------< L I N K _ P A R A M _ O K >--------------------------------------------------- checks the content of |title-link=, |series-link=, |author-link=, etc. for properly formatted content: no wikilinks, no URLs Link parameters are to hold the title of a Wikipedia article, so none of the WP:TITLESPECIALCHARACTERS are allowed: # < > [ ] | { } _ except the underscore which is used as a space in wiki URLs and # which is used for section links returns false when the value contains any of these characters. When there are no illegal characters, this function returns TRUE if value DOES NOT appear to be a valid URL (the |<param>-link= parameter is ok); else false when value appears to be a valid URL (the |<param>-link= parameter is NOT ok). ]] local function link_param_ok (value) local scheme, domain; if value:find ('[<>%[%]|{}]') then -- if any prohibited characters return false; end scheme, domain = split_url (value); -- get scheme or nil and domain or nil from URL; return not is_url (scheme, domain); -- return true if value DOES NOT appear to be a valid URL end --[[--------------------------< L I N K _ T I T L E _ O K >--------------------------------------------------- Use link_param_ok() to validate |<param>-link= value and its matching |<title>= value. |<title>= may be wiki-linked but not when |<param>-link= has a value. This function emits an error message when that condition exists check <link> for inter-language interwiki-link prefix. prefix must be a MediaWiki-recognized language code and must begin with a colon. ]] local function link_title_ok (link, lorig, title, torig) local orig; if utilities.is_set (link) then -- don't bother if <param>-link doesn't have a value if not link_param_ok (link) then -- check |<param>-link= markup orig = lorig; -- identify the failing link parameter elseif title:find ('%[%[') then -- check |title= for wikilink markup orig = torig; -- identify the failing |title= parameter elseif link:match ('^%a+:') then -- if the link is what looks like an interwiki local prefix = link:match ('^(%a+):'):lower(); -- get the interwiki prefix if cfg.inter_wiki_map[prefix] then -- if prefix is in the map, must have preceding colon orig = lorig; -- flag as error end end end if utilities.is_set (orig) then link = ''; -- unset utilities.set_message ('err_bad_paramlink', orig); -- URL or wikilink in |title= with |title-link=; end return link; -- link if ok, empty string else end --[[--------------------------< C H E C K _ U R L >------------------------------------------------------------ Determines whether a URL string appears to be valid. First we test for space characters. If any are found, return false. Then split the URL into scheme and domain portions, or for protocol-relative (//example.com) URLs, just the domain. Use is_url() to validate the two portions of the URL. If both are valid, or for protocol-relative if domain is valid, return true, else false. Because it is different from a standard URL, and because this module used external_link() to make external links that work for standard and news: links, we validate newsgroup names here. The specification for a newsgroup name is at https://tools.ietf.org/html/rfc5536#section-3.1.4 ]] local function check_url( url_str ) if nil == url_str:match ("^%S+$") then -- if there are any spaces in |url=value it can't be a proper URL return false; end local scheme, domain; scheme, domain = split_url (url_str); -- get scheme or nil and domain or nil from URL; if 'news:' == scheme then -- special case for newsgroups return domain:match('^[%a%d%+%-_]+%.[%a%d%+%-_%.]*[%a%d%+%-_]$'); end return is_url (scheme, domain); -- return true if value appears to be a valid URL end --[=[-------------------------< I S _ P A R A M E T E R _ E X T _ W I K I L I N K >---------------------------- Return true if a parameter value has a string that begins and ends with square brackets [ and ] and the first non-space characters following the opening bracket appear to be a URL. The test will also find external wikilinks that use protocol-relative URLs. Also finds bare URLs. The frontier pattern prevents a match on interwiki-links which are similar to scheme:path URLs. The tests that find bracketed URLs are required because the parameters that call this test (currently |title=, |chapter=, |work=, and |publisher=) may have wikilinks and there are articles or redirects like '//Hus' so, while uncommon, |title=[[//Hus]] is possible as might be [[en://Hus]]. ]=] local function is_parameter_ext_wikilink (value) local scheme, domain; if value:match ('%f[%[]%[%a%S*:%S+.*%]') then -- if ext. wikilink with scheme and domain: [xxxx://yyyyy.zzz] scheme, domain = split_url (value:match ('%f[%[]%[(%a%S*:%S+).*%]')); elseif value:match ('%f[%[]%[//%S+.*%]') then -- if protocol-relative ext. wikilink: [//yyyyy.zzz] scheme, domain = split_url (value:match ('%f[%[]%[(//%S+).*%]')); elseif value:match ('%a%S*:%S+') then -- if bare URL with scheme; may have leading or trailing plain text scheme, domain = split_url (value:match ('(%a%S*:%S+)')); elseif value:match ('^//%S+') or value:match ('%s//%S+') then -- if protocol-relative bare URL: //yyyyy.zzz; authority indicator (//) must be be preceded nothing or by whitespace scheme, domain = split_url (value:match ('(//%S+)')); -- what is left should be the domain else return false; -- didn't find anything that is obviously a URL end return is_url (scheme, domain); -- return true if value appears to be a valid URL end --[[--------------------------< I S _ A R C H I V E _ T O D A Y _ U R L >-------------------------------------- archive.today (and .ph, .is, .md, .li, .fo, .vn) are deprecated. See Wikipedia:Requests_for_comment/Archive.is_RFC_5 (Special:Permalink/1339352976) <val> is a string that may or may not be a url ]] local function is_archive_today_url (val) if is_parameter_ext_wikilink (val) then -- is <val> a url? local tld = val:match ('archive%.(%l+)/'); -- get the tld; real archive.today urls have a '/' after the tld return tld and cfg.archive_today_tlds_t[tld]; -- return true if <tld> is one of the archive.today tlds; nil else end end --[[--------------------------< H A S _ A R C H I V E _ T O D A Y _ U R L >------------------------------------ blank any parameter that holds one of the archive.today tlds (.today, .ph, .is, .md, .li, .fo, .vn) and also blank parameters that are dependent on the offending parameter. input <cite_args_t> is a table of all of this template's parameters This function modifies <cite_args_t> when |url= or its alias |URL= hold an archive.today url, this function sets the flag <url_was_archive_today> which is used later to suppress the missing url error message from {{citation}} when it has |website=<summat> or from the templates {{cite web}}, {{cite podcast}}, {{cite mailing list}} which all require a url. returns nothing ]] local function has_archive_today_url (cite_args_t) local unset_params_t = {}; -- to hold a sequence of parameters to unset from cite_args_t for p, v in pairs (cite_args_t) do -- look at each parameter in the template if is_archive_today_url (v:lower()) then -- if it has a parameter with an archive.today url table.insert (unset_params_t, p); -- add the url-holding parameter name to our list of parameters to unset (may or may not be a legitimate url parameter) if 'url' == p:lower() then -- if this parameter is |url= or |URL= url_was_archive_today = true; -- set a flag so that cite web / podcast / mailinglist don't emit a missing url error message end if p:match ('archive%-?url') and ('usurped' == cite_args_t['url-status'] or 'unfit' == cite_args_t['url-status']) then -- if |archive-url=archive.today and |url-status=unfit/usurped url_was_archive_today = true; -- set a flag so that cite web / podcast / mailinglist don't emit a missing url error message table.insert (unset_params_t, 'url'); -- add the url parameter name to our list of parameters to unset (may or may not be a legitimate url parameter) table.insert (unset_params_t, 'URL'); -- this one because both are possible end if cfg.dependencies_t[p] then -- if this url-holding parameter (<p>) has dependencies for _, dependent in ipairs (cfg.dependencies_t[p]) do -- loop through the url-holding parameter's dependency sequence table.insert (unset_params_t, dependent); -- add dependent parameter to the list to be unset end end end end if 0 < #unset_params_t then -- when there are parameters to unset if not is_preview_mode then -- when in preview mode do not suppress any parameters for _, unset_param in ipairs (unset_params_t) do -- loop through the sequence cite_args_t[unset_param] = nil; -- and unset the url-holding parameter and its dependent parameters to avoid parameter-requires-other-parameter errors end end utilities.set_message ('maint_deprecated_archive'); -- add a maintenance message end end --[[-------------------------< C H E C K _ F O R _ U R L >----------------------------------------------------- loop through a list of parameters and their values. Look at the value and if it has an external link, emit an error message. ]] local function check_for_url (parameter_list, error_list) for k, v in pairs (parameter_list) do -- for each parameter in the list if is_parameter_ext_wikilink (v) then -- look at the value; if there is a URL add an error message table.insert (error_list, utilities.wrap_style ('parameter', k)); end end end --[[--------------------------< S A F E _ F O R _ U R L >------------------------------------------------------ Escape sequences for content that will be used for URL descriptions ]] local function safe_for_url( str ) if str:match( "%[%[.-%]%]" ) ~= nil then utilities.set_message ('err_wikilink_in_url', {}); end return str:gsub( '[%[%]\n]', { ['['] = '&#91;', [']'] = '&#93;', ['\n'] = ' ' } ); end --[[--------------------------< E X T E R N A L _ L I N K >---------------------------------------------------- Format an external link with error checking ]] local function external_link (URL, label, source, access) local domain; local path; local base_url; if not utilities.is_set (label) then label = URL; if utilities.is_set (source) then utilities.set_message ('err_bare_url_missing_title', {utilities.wrap_style ('parameter', source)}); else error (cfg.messages["bare_url_no_origin"]); -- programmer error; valid parameter name does not have matching meta-parameter end end if not check_url (URL) then utilities.set_message ('err_bad_url', {utilities.wrap_style ('parameter', source)}); end domain, path = URL:match ('^([/%.%-%+:%a%d]+)([/%?#].*)$'); -- split the URL into scheme plus domain and path if path then -- if there is a path portion path = path:gsub ('[%[%]]', {['['] = '%5b', [']'] = '%5d'}); -- replace '[' and ']' with their percent-encoded values URL = table.concat ({domain, path}); -- and reassemble end base_url = table.concat ({ "[", URL, " ", safe_for_url (label), "]" }); -- assemble a wiki-markup URL if utilities.is_set (access) then -- access level (subscription, registration, limited) base_url = utilities.substitute (cfg.presentation['ext-link-access-signal'], {cfg.presentation[access].class, cfg.presentation[access].title, base_url}); -- add the appropriate icon end return base_url; end --[[--------------------------< D E P R E C A T E D _ P A R A M E T E R >-------------------------------------- Categorize and emit an error message when the citation contains one or more deprecated parameters. The function includes the offending parameter name to the error message. Only one error message is emitted regardless of the number of deprecated parameters in the citation. added_deprecated_cat is a Boolean declared in page scope variables above ]] local function deprecated_parameter(name) if not added_deprecated_cat then added_deprecated_cat = true; -- note that we've added this category utilities.set_message ('err_deprecated_params', {name}); -- add error message end end --[=[-------------------------< K E R N _ Q U O T E S >-------------------------------------------------------- Apply kerning to open the space between the quote mark provided by the module and a leading or trailing quote mark contained in a |title= or |chapter= parameter's value. This function will positive kern either single or double quotes: "'Unkerned title with leading and trailing single quote marks'" " 'Kerned title with leading and trailing single quote marks' " (in real life the kerning isn't as wide as this example) Double single quotes (italic or bold wiki-markup) are not kerned. Replaces Unicode quote marks in plain text or in the label portion of a [[L|D]] style wikilink with typewriter quote marks regardless of the need for kerning. Unicode quote marks are not replaced in simple [[D]] wikilinks. Call this function for chapter titles, for website titles, etc.; not for book titles. ]=] local function kern_quotes (str) local wl_type, label, link; wl_type, label, link = utilities.is_wikilink (str); -- wl_type is: 0, no wl (text in label variable); 1, [[D]]; 2, [[L|D]] if 1 == wl_type then -- [[D]] simple wikilink with or without quote marks if mw.ustring.match (str, '%[%[[\"“”\'‘’].+[\"“”\'‘’]%]%]') then -- leading and trailing quote marks str = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-left'], str); str = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-right'], str); elseif mw.ustring.match (str, '%[%[[\"“”\'‘’].+%]%]') then -- leading quote marks str = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-left'], str); elseif mw.ustring.match (str, '%[%[.+[\"“”\'‘’]%]%]') then -- trailing quote marks str = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-right'], str); end else -- plain text or [[L|D]]; text in label variable label = mw.ustring.gsub (label, '[“”]', '\"'); -- replace “” (U+201C & U+201D) with " (typewriter double quote mark) label = mw.ustring.gsub (label, '[‘’]', '\''); -- replace ‘’ (U+2018 & U+2019) with ' (typewriter single quote mark) local cap = mw.ustring.match (label, "^([\"\'][^\'].+)"); -- match leading double or single quote but not doubled single quotes (italic markup) if utilities.is_set (cap) then label = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-left'], cap); end cap = mw.ustring.match (label, "^(.+[^\'][\"\'])$") -- match trailing double or single quote but not doubled single quotes (italic markup) if utilities.is_set (cap) then label = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-right'], cap); end if 2 == wl_type then str = utilities.make_wikilink (link, label); -- reassemble the wikilink else str = label; end end return str; end --[[--------------------------< F O R M A T _ S C R I P T _ V A L U E >---------------------------------------- |script-title= holds title parameters that are not written in Latin-based scripts: Chinese, Japanese, Arabic, Hebrew, etc. These scripts should not be italicized and may be written right-to-left. The value supplied by |script-title= is concatenated onto Title after Title has been wrapped in italic markup. Regardless of language, all values provided by |script-title= are wrapped in <bdi>...</bdi> tags to isolate RTL languages from the English left to right. |script-title= provides a unique feature. The value in |script-title= may be prefixed with a two-character ISO 639-1 language code and a colon: |script-title=ja:*** *** (where * represents a Japanese character) Spaces between the two-character code and the colon and the colon and the first script character are allowed: |script-title=ja : *** *** |script-title=ja: *** *** |script-title=ja :*** *** Spaces preceding the prefix are allowed: |script-title = ja:*** *** The prefix is checked for validity. If it is a valid ISO 639-1 language code, the lang attribute (lang="ja") is added to the <bdi> tag so that browsers can know the language the tag contains. This may help the browser render the script more correctly. If the prefix is invalid, the lang attribute is not added. At this time there is no error message for this condition. Supports |script-title=, |script-chapter=, |script-<periodical>= ]] local function format_script_value (script_value, script_param) local lang=''; -- initialize to empty string local name; if script_value:match('^%l%l%l?%s*:') then -- if first 3 or 4 non-space characters are script language prefix lang = script_value:match('^(%l%l%l?)%s*:%s*%S.*'); -- get the language prefix or nil if there is no script if not utilities.is_set (lang) then utilities.set_message ('err_script_parameter', {script_param, cfg.err_msg_supl['missing title part']}); -- prefix without 'title'; add error message return ''; -- script_value was just the prefix so return empty string end -- if we get this far we have prefix and script name = cfg.lang_tag_remap[lang] or mw.language.fetchLanguageName( lang, cfg.this_wiki_code ); -- get language name so that we can use it to categorize if utilities.is_set (name) then -- is prefix a proper ISO 639-1 language code? script_value = script_value:gsub ('^%l+%s*:%s*', ''); -- strip prefix from script -- is prefix one of these language codes? if utilities.in_array (lang, cfg.script_lang_codes) then utilities.add_prop_cat ('script', {name, lang}) else utilities.set_message ('err_script_parameter', {script_param, cfg.err_msg_supl['unknown language code']}); -- unknown script-language; add error message end lang = ' lang="' .. lang .. '" '; -- convert prefix into a lang attribute else utilities.set_message ('err_script_parameter', {script_param, cfg.err_msg_supl['invalid language code']}); -- invalid language code; add error message lang = ''; -- invalid so set lang to empty string end else utilities.set_message ('err_script_parameter', {script_param, cfg.err_msg_supl['missing prefix']}); -- no language code prefix; add error message end script_value = utilities.substitute (cfg.presentation['bdi'], {lang, script_value}); -- isolate in case script is RTL return script_value; end --[[--------------------------< S C R I P T _ C O N C A T E N A T E >------------------------------------------ Initially for |title= and |script-title=, this function concatenates those two parameter values after the script value has been wrapped in <bdi> tags. ]] local function script_concatenate (title, script, script_param) if utilities.is_set (script) then script = format_script_value (script, script_param); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; returns empty string on error if utilities.is_set (script) then title = title .. ' ' .. script; -- concatenate title and script title end end return title; end --[[--------------------------< W R A P _ M S G >-------------------------------------------------------------- Applies additional message text to various parameter values. Supplied string is wrapped using a message_list configuration taking one argument. Supports lower case text for {{citation}} templates. Additional text taken from citation_config.messages - the reason this function is similar to but separate from wrap_style(). ]] local function wrap_msg (key, str, lower) if not utilities.is_set ( str ) then return ""; end if true == lower then local msg; msg = cfg.messages[key]:lower(); -- set the message to lower case before return utilities.substitute ( msg, str ); -- including template text else return utilities.substitute ( cfg.messages[key], str ); end end --[[----------------< W I K I S O U R C E _ U R L _ M A K E >------------------- Makes a Wikisource URL from Wikisource interwiki-link. Returns the URL and appropriate label; nil else. str is the value assigned to |chapter= (or aliases) or |title= or |title-link= ]] local function wikisource_url_make (str) local wl_type, D, L; local ws_url, ws_label; local wikisource_prefix = table.concat ({'https://', cfg.this_wiki_code, '.wikisource.org/wiki/'}); wl_type, D, L = utilities.is_wikilink (str); -- wl_type is 0 (not a wikilink), 1 (simple wikilink), 2 (complex wikilink) if 0 == wl_type then -- not a wikilink; might be from |title-link= str = D:match ('^[Ww]ikisource:(.+)') or D:match ('^[Ss]:(.+)'); -- article title from interwiki link with long-form or short-form namespace if utilities.is_set (str) then ws_url = table.concat ({ -- build a Wikisource URL wikisource_prefix, -- prefix str, -- article title }); ws_label = str; -- label for the URL end elseif 1 == wl_type then -- simple wikilink: [[Wikisource:ws article]] str = D:match ('^[Ww]ikisource:(.+)') or D:match ('^[Ss]:(.+)'); -- article title from interwiki link with long-form or short-form namespace if utilities.is_set (str) then ws_url = table.concat ({ -- build a Wikisource URL wikisource_prefix, -- prefix str, -- article title }); ws_label = str; -- label for the URL end elseif 2 == wl_type then -- non-so-simple wikilink: [[Wikisource:ws article|displayed text]] ([[L|D]]) str = L:match ('^[Ww]ikisource:(.+)') or L:match ('^[Ss]:(.+)'); -- article title from interwiki link with long-form or short-form namespace if utilities.is_set (str) then ws_label = D; -- get ws article name from display portion of interwiki link ws_url = table.concat ({ -- build a Wikisource URL wikisource_prefix, -- prefix str, -- article title without namespace from link portion of wikilink }); end end if ws_url then ws_url = mw.uri.encode (ws_url, 'WIKI'); -- make a usable URL ws_url = ws_url:gsub ('%%23', '#'); -- undo percent-encoding of fragment marker end return ws_url, ws_label, L or D; -- return proper URL or nil and a label or nil end --[[----------------< F O R M A T _ P E R I O D I C A L >----------------------- Format the three periodical parameters: |script-<periodical>=, |<periodical>=, and |trans-<periodical>= into a single Periodical meta-parameter. ]] local function format_periodical (script_periodical, script_periodical_source, periodical, trans_periodical) if not utilities.is_set (periodical) then periodical = ''; -- to be safe for concatenation else periodical = utilities.wrap_style ('italic-title', periodical); -- style end periodical = script_concatenate (periodical, script_periodical, script_periodical_source); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after title is wrapped if utilities.is_set (trans_periodical) then trans_periodical = utilities.wrap_style ('trans-italic-title', trans_periodical); if utilities.is_set (periodical) then periodical = periodical .. ' ' .. trans_periodical; else -- here when trans-periodical without periodical or script-periodical periodical = trans_periodical; utilities.set_message ('err_trans_missing_title', {'periodical'}); end end return periodical; end --[[------------------< F O R M A T _ C H A P T E R _ T I T L E >--------------- Format the four chapter parameters: |script-chapter=, |chapter=, |trans-chapter=, and |chapter-url= into a single chapter meta- parameter (chapter_url_source used for error messages). ]] local function format_chapter_title (script_chapter, script_chapter_source, chapter, trans_chapter, trans_chapter_source, chapter_url, chapter_url_source, no_quotes, access) local ws_url, ws_label, L = wikisource_url_make (chapter); -- make a wikisource URL and label from a wikisource interwiki link if ws_url then ws_label = ws_label:gsub ('_', ' '); -- replace underscore separators with space characters chapter = ws_label; end if not utilities.is_set (chapter) then chapter = ''; -- to be safe for concatenation else if false == no_quotes then chapter = kern_quotes (chapter); -- if necessary, separate chapter title's leading and trailing quote marks from module provided quote marks chapter = utilities.wrap_style ('quoted-title', chapter); end end chapter = script_concatenate (chapter, script_chapter, script_chapter_source); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after title is wrapped if utilities.is_set (chapter_url) then chapter = external_link (chapter_url, chapter, chapter_url_source, access); -- adds bare_url_missing_title error if appropriate elseif ws_url then chapter = external_link (ws_url, chapter .. '&nbsp;', 'ws link in chapter'); -- adds bare_url_missing_title error if appropriate; space char to move icon away from chap text; TODO: better way to do this? chapter = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], L, chapter}); end if utilities.is_set (trans_chapter) then trans_chapter = utilities.wrap_style ('trans-quoted-title', trans_chapter); if utilities.is_set (chapter) then chapter = chapter .. ' ' .. trans_chapter; else -- here when trans_chapter without chapter or script-chapter chapter = trans_chapter; utilities.set_message ('err_trans_missing_title', {trans_chapter_source:match ('trans%-?(.+)')}); -- when no chapter, get matching name from trans-<param> end end return chapter; end --[[----------------< H A S _ I N V I S I B L E _ C H A R S >------------------- This function searches a parameter's value for non-printable or invisible characters. The search stops at the first match. This function will detect the visible replacement character when it is part of the Wikisource. Detects but ignores nowiki and math stripmarkers. Also detects other named stripmarkers (gallery, math, pre, ref) and identifies them with a slightly different error message. See also coins_cleanup(). Output of this function is an error message that identifies the character or the Unicode group, or the stripmarker that was detected along with its position (or, for multi-byte characters, the position of its first byte) in the parameter value. ]] local function has_invisible_chars (param, v) local position; -- position of invisible char or starting position of stripmarker local capture; -- used by stripmarker detection to hold name of the stripmarker local stripmarker; -- boolean set true when a stripmarker is found capture = string.match (v, '[%w%p ]*'); -- test for values that are simple ASCII text and bypass other tests if true if capture == v then -- if same there are no Unicode characters return; end for _, invisible_char in ipairs (cfg.invisible_chars) do local char_name = invisible_char[1]; -- the character or group name local pattern = invisible_char[2]; -- the pattern used to find it position, _, capture = mw.ustring.find (v, pattern); -- see if the parameter value contains characters that match the pattern if position and (cfg.invisible_defs.zwj == capture) then -- if we found a zero-width joiner character if mw.ustring.find (v, cfg.indic_script) then -- it's ok if one of the Indic scripts position = nil; -- unset position elseif cfg.emoji_t[mw.ustring.codepoint (v, position+1)] then -- is zwj followed by a character listed in emoji{}? position = nil; -- unset position end end if position then if 'nowiki' == capture or 'math' == capture or -- nowiki and math stripmarkers (not an error condition) ('templatestyles' == capture and utilities.in_array (param, {'id', 'quote'})) then -- templatestyles stripmarker allowed in these parameters stripmarker = true; -- set a flag elseif true == stripmarker and cfg.invisible_defs.del == capture then -- because stripmakers begin and end with the delete char, assume that we've found one end of a stripmarker position = nil; -- unset; for now, ignore linter warning else local err_msg; if capture and not (cfg.invisible_defs.del == capture or cfg.invisible_defs.zwj == capture) then err_msg = utilities.substitute (cfg.messages.invisible_1, {capture, char_name}); -- <capture> here is stripmarker name else err_msg = utilities.substitute (cfg.messages.invisible_2, char_name); end utilities.set_message ('err_invisible_char', {err_msg, utilities.wrap_style ('parameter', param), position}); -- add error message return; -- and done with this parameter end end end end --[[-------------------< A R G U M E N T _ W R A P P E R >---------------------- Argument wrapper. This function provides support for argument mapping defined in the configuration file so that multiple names can be transparently aliased to single internal variable. ]] local function argument_wrapper ( args ) local origin = {}; return setmetatable({ ORIGIN = function ( self, k ) local dummy = self[k]; -- force the variable to be loaded; for now, ignore linter warning return origin[k]; end }, { __index = function ( tbl, k ) if origin[k] ~= nil then return nil; end local v; local list = cfg.aliases[k]; if type( list ) == 'table' then v, origin[k] = utilities.select_one ( args, list, 'err_redundant_parameters' ); if origin[k] == nil then origin[k] = ''; -- Empty string, not nil end elseif list ~= nil then v, origin[k] = args[list], list; else -- maybe let through instead of raising an error? -- v, origin[k] = args[k], k; error( cfg.messages['unknown_argument_map'] .. ': ' .. k); end -- Empty strings, not nil; if v == nil then v = ''; origin[k] = ''; end -- tbl = rawset( tbl, k, v ); rawset( tbl, k, v ); return v; end, }); end --[[--------------------------< N O W R A P _ D A T E >------------------------- When date is YYYY-MM-DD format wrap in nowrap span: <span ...>YYYY-MM-DD</span>. When date is DD MMMM YYYY or is MMMM DD, YYYY then wrap in nowrap span: <span ...>DD MMMM</span> YYYY or <span ...>MMMM DD,</span> YYYY DOES NOT yet support MMMM YYYY or any of the date ranges. ]] local function nowrap_date (date) local cap; local cap2; if date:match("^%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d$") then date = utilities.substitute (cfg.presentation['nowrap1'], date); elseif date:match("^%a+%s*%d%d?,%s+%d%d%d%d$") or date:match ("^%d%d?%s*%a+%s+%d%d%d%d$") then cap, cap2 = string.match (date, "^(.*)%s+(%d%d%d%d)$"); date = utilities.substitute (cfg.presentation['nowrap2'], {cap, cap2}); end return date; end --[[--------------------------< S E T _ T I T L E T Y P E >--------------------- This function sets default title types (equivalent to the citation including |type=<default value>) for those templates that have defaults. Also handles the special case where it is desirable to omit the title type from the rendered citation (|type=none). ]] local function set_titletype (cite_class, title_type) if utilities.is_set (title_type) then if 'none' == cfg.keywords_xlate[title_type] then title_type = ''; -- if |type=none then type parameter not displayed end return title_type; -- if |type= has been set to any other value use that value end return cfg.title_types [cite_class] or ''; -- set template's default title type; else empty string for concatenation end --[[--------------------------< S A F E _ J O I N >----------------------------- Joins a sequence of strings together while checking for duplicate separation characters. ]] local function safe_join( tbl, duplicate_char ) local f = {}; -- create a function table appropriate to type of 'duplicate character' if 1 == #duplicate_char then -- for single byte ASCII characters use the string library functions f.gsub = string.gsub f.match = string.match f.sub = string.sub else -- for multi-byte characters use the ustring library functions f.gsub = mw.ustring.gsub f.match = mw.ustring.match f.sub = mw.ustring.sub end local str = ''; -- the output string for _, value in ipairs( tbl ) do if value == nil then value = ''; end if str == '' then -- if output string is empty str = value; -- assign value to it (first time through the loop) elseif value ~= '' then local comp; -- what does 'comp' mean? if value:sub(1, 1) == '<' then -- special case of values enclosed in spans and other markup. comp = value:gsub( "%b<>", "" ); -- remove HTML markup (<span>string</span> -> string) else comp = value; end -- typically duplicate_char is sepc if f.sub(comp, 1, 1) == duplicate_char then -- is first character same as duplicate_char? why test first character? -- Because individual string segments often (always?) begin with terminal punct for the -- preceding segment: 'First element' .. 'sepc next element' .. etc.? local trim = false; local end_chr = f.sub(str, -1, -1); -- get the last character of the output string -- str = str .. "<HERE(enchr=" .. end_chr .. ")" -- debug stuff? if end_chr == duplicate_char then -- if same as separator str = f.sub(str, 1, -2); -- remove it elseif end_chr == "'" then -- if it might be wiki-markup if f.sub(str, -3, -1) == duplicate_char .. "''" then -- if last three chars of str are sepc'' str = f.sub(str, 1, -4) .. "''"; -- remove them and add back '' elseif f.sub(str, -5, -1) == duplicate_char .. "]]''" then -- if last five chars of str are sepc]]'' trim = true; -- why? why do this and next differently from previous? elseif f.sub(str, -4, -1) == duplicate_char .. "]''" then -- if last four chars of str are sepc]'' trim = true; -- same question end elseif end_chr == "]" then -- if it might be wiki-markup if f.sub(str, -3, -1) == duplicate_char .. "]]" then -- if last three chars of str are sepc]] wikilink trim = true; elseif f.sub(str, -3, -1) == duplicate_char .. '"]' then -- if last three chars of str are sepc"] quoted external link trim = true; elseif f.sub(str, -2, -1) == duplicate_char .. "]" then -- if last two chars of str are sepc] external link trim = true; elseif f.sub(str, -4, -1) == duplicate_char .. "'']" then -- normal case when |url=something & |title=Title. trim = true; end elseif end_chr == " " then -- if last char of output string is a space if f.sub(str, -2, -1) == duplicate_char .. " " then -- if last two chars of str are <sepc><space> str = f.sub(str, 1, -3); -- remove them both end end if trim then if value ~= comp then -- value does not equal comp when value contains HTML markup local dup2 = duplicate_char; if f.match(dup2, "%A" ) then dup2 = "%" .. dup2; end -- if duplicate_char not a letter then escape it value = f.gsub(value, "(%b<>)" .. dup2, "%1", 1 ) -- remove duplicate_char if it follows HTML markup else value = f.sub(value, 2, -1 ); -- remove duplicate_char when it is first character end end end str = str .. value; -- add it to the output string end end return str; end --[[--------------------------< I S _ S U F F I X >----------------------------- returns true if suffix is properly formed Jr, Sr, or ordinal in the range 1–9. Puncutation not allowed. ]] local function is_suffix (suffix) if utilities.in_array (suffix, {'Jr', 'Sr', 'Jnr', 'Snr', '1st', '2nd', '3rd'}) or suffix:match ('^%dth$') then return true; end return false; end --[[--------------------< I S _ G O O D _ V A N C _ N A M E >------------------- For Vancouver style, author/editor names are supposed to be rendered in Latin (read ASCII) characters. When a name uses characters that contain diacritical marks, those characters are to be converted to the corresponding Latin character. When a name is written using a non-Latin alphabet or logogram, that name is to be transliterated into Latin characters. The module doesn't do this so editors may/must. This test allows |first= and |last= names to contain any of the letters defined in the four Unicode Latin character sets [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0000.pdf C0 Controls and Basic Latin] 0041–005A, 0061–007A [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0080.pdf C1 Controls and Latin-1 Supplement] 00C0–00D6, 00D8–00F6, 00F8–00FF [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0100.pdf Latin Extended-A] 0100–017F [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0180.pdf Latin Extended-B] 0180–01BF, 01C4–024F |lastn= also allowed to contain hyphens, spaces, and apostrophes. (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35029/) |firstn= also allowed to contain hyphens, spaces, apostrophes, and periods This original test: if nil == mw.ustring.find (last, "^[A-Za-zÀ-ÖØ-öø-ƿDŽ-ɏ%-%s%']*$") or nil == mw.ustring.find (first, "^[A-Za-zÀ-ÖØ-öø-ƿDŽ-ɏ%-%s%'%.]+[2-6%a]*$") then was written outside of the code editor and pasted here because the code editor gets confused between character insertion point and cursor position. The test has been rewritten to use decimal character escape sequence for the individual bytes of the Unicode characters so that it is not necessary to use an external editor to maintain this code. \195\128-\195\150 – À-Ö (U+00C0–U+00D6 – C0 controls) \195\152-\195\182 – Ø-ö (U+00D8-U+00F6 – C0 controls) \195\184-\198\191 – ø-ƿ (U+00F8-U+01BF – C0 controls, Latin extended A & B) \199\132-\201\143 – DŽ-ɏ (U+01C4-U+024F – Latin extended B) ]] local function is_good_vanc_name (last, first, suffix, position) if not suffix then if first:find ('[,%s]') then -- when there is a space or comma, might be first name/initials + generational suffix first = first:match ('(.-)[,%s]+'); -- get name/initials suffix = first:match ('[,%s]+(.+)$'); -- get generational suffix end end if utilities.is_set (suffix) then if not is_suffix (suffix) then add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.suffix, position); return false; -- not a name with an appropriate suffix end end if nil == mw.ustring.find (last, "^[A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143\225\184\128-\225\187\191%-%s%']*$") or nil == mw.ustring.find (first, "^[A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143\225\184\128-\225\187\191%-%s%'%.]*$") then add_vanc_error (cfg.err_msg_supl['non-Latin char'], position); return false; -- not a string of Latin characters; Vancouver requires Romanization end; return true; end --[[--------------------------< R E D U C E _ T O _ I N I T I A L S >------------------------------------------ Attempts to convert names to initials in support of |name-list-style=vanc. Names in |firstn= may be separated by spaces or hyphens, or for initials, a period. See http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35062/. Vancouver style requires family rank designations (Jr, II, III, etc.) to be rendered as Jr, 2nd, 3rd, etc. See http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35085/. This code only accepts and understands generational suffix in the Vancouver format because Roman numerals look like, and can be mistaken for, initials. This function uses ustring functions because firstname initials may be any of the Unicode Latin characters accepted by is_good_vanc_name (). ]] local function reduce_to_initials (first, position) if first:find (',', 1, true) then return first; -- commas not allowed; abandon end local name, suffix = mw.ustring.match (first, "^(%u+) ([%dJS][%drndth]+)$"); if not name then -- if not initials and a suffix name = mw.ustring.match (first, "^(%u+)$"); -- is it just initials? end if name then -- if first is initials with or without suffix if 3 > mw.ustring.len (name) then -- if one or two initials if suffix then -- if there is a suffix if is_suffix (suffix) then -- is it legitimate? return first; -- one or two initials and a valid suffix so nothing to do else add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.suffix, position); -- one or two initials with invalid suffix so error message return first; -- and return first unmolested end else return first; -- one or two initials without suffix; nothing to do end end end -- if here then name has 3 or more uppercase letters so treat them as a word local initials_t = {}; -- table to hold initials local i = 1; -- counter for number of initials local names_t = mw.text.split (first, '[%s%-]+'); -- split into a sequence of names and possible suffix while names_t[i] do -- loop through the sequence if 1 < i and names_t[i]:match ('[%dJS][%drndth]+%.?$') then -- if not the first name, and looks like a suffix (may have trailing dot) names_t[i] = names_t[i]:gsub ('%.', ''); -- remove terminal dot if present if is_suffix (names_t[i]) then -- if a legitimate suffix table.insert (initials_t, ' ' .. names_t[i]); -- add a separator space, insert at end of initials sequence break; -- and done because suffix must fall at the end of a name end -- no error message if not a suffix; possibly because of Romanization end if 3 > i then table.insert (initials_t, mw.ustring.sub (names_t[i], 1, 1)); -- insert the initial at end of initials sequence end i = i + 1; -- bump the counter end return table.concat (initials_t); -- Vancouver format does not include spaces. end --[[--------------------------< I N T E R W I K I _ P R E F I X E N _ G E T >---------------------------------- extract interwiki prefixen from <value>. Returns two one or two values: false – no prefixen nil – prefix exists but not recognized project prefix, language prefix – when value has either of: :<project>:<language>:<article> :<language>:<project>:<article> project prefix, nil – when <value> has only a known single-letter prefix nil, language prefix – when <value> has only a known language prefix accepts single-letter project prefixen: 'd' (wikidata), 's' (wikisource), and 'w' (wikipedia) prefixes; at this writing, the other single-letter prefixen (b (wikibook), c (commons), m (meta), n (wikinews), q (wikiquote), and v (wikiversity)) are not supported. ]] local function interwiki_prefixen_get (value, is_link) if not value:find (':%l+:') then -- if no prefix return false; -- abandon; boolean here to distinguish from nil fail returns later end local prefix_patterns_linked_t = { -- sequence of valid interwiki and inter project prefixen '^%[%[:([dsw]):(%l%l+):', -- wikilinked; project and language prefixes '^%[%[:(%l%l+):([dsw]):', -- wikilinked; language and project prefixes '^%[%[:([dsw]):', -- wikilinked; project prefix '^%[%[:(%l%l+):', -- wikilinked; language prefix } local prefix_patterns_unlinked_t = { -- sequence of valid interwiki and inter project prefixen '^:([dsw]):(%l%l+):', -- project and language prefixes '^:(%l%l+):([dsw]):', -- language and project prefixes '^:([dsw]):', -- project prefix '^:(%l%l+):', -- language prefix } local cap1, cap2; for _, pattern in ipairs ((is_link and prefix_patterns_linked_t) or prefix_patterns_unlinked_t) do cap1, cap2 = value:match (pattern); if cap1 then break; -- found a match so stop looking end end if cap1 and cap2 then -- when both then :project:language: or :language:project: (both forms allowed) if 1 == #cap1 then -- length == 1 then :project:language: if cfg.inter_wiki_map[cap2] then -- is language prefix in the interwiki map? return cap1, cap2; -- return interwiki project and interwiki language end else -- here when :language:project: if cfg.inter_wiki_map[cap1] then -- is language prefix in the interwiki map? return cap2, cap1; -- return interwiki project and interwiki language end end return nil; -- unknown interwiki language elseif not (cap1 or cap2) then -- both are nil? return nil; -- we got something that looks like a project prefix but isn't; return fail elseif 1 == #cap1 then -- here when one capture return cap1, nil; -- length is 1 so return project, nil language else -- here when one capture and its length it more than 1 if cfg.inter_wiki_map[cap1] then -- is language prefix in the interwiki map? return nil, cap1; -- return nil project, language end end end --[[--------------------------< L I S T _ P E O P L E >-------------------------- Formats a list of people (authors, contributors, editors, interviewers, translators) names in the list will be linked when |<name>-link= has a value |<name>-mask- does NOT have a value; masked names are presumed to have been rendered previously so should have been linked there when |<name>-mask=0, the associated name is not rendered ]] local function list_people (control, people, etal) local sep; local namesep; local format = control.format; local maximum = control.maximum; local name_list = {}; if 'vanc' == format then -- Vancouver-like name styling? sep = cfg.presentation['sep_nl_vanc']; -- name-list separator between names is a comma namesep = cfg.presentation['sep_name_vanc']; -- last/first separator is a space else sep = cfg.presentation['sep_nl']; -- name-list separator between names is a semicolon namesep = cfg.presentation['sep_name']; -- last/first separator is <comma><space> end if sep:sub (-1, -1) ~= " " then sep = sep .. " " end if utilities.is_set (maximum) and maximum < 1 then return "", 0; end -- returned 0 is for EditorCount; not used for other names for i, person in ipairs (people) do if utilities.is_set (person.last) then local mask = person.mask; local one; local sep_one = sep; if utilities.is_set (maximum) and i > maximum then etal = true; break; end if mask then local n = tonumber (mask); -- convert to a number if it can be converted; nil else if n then one = 0 ~= n and string.rep("&mdash;", n) or nil; -- make a string of (n > 0) mdashes, nil else, to replace name person.link = nil; -- don't create link to name if name is replaces with mdash string or has been set nil else one = mask; -- replace name with mask text (must include name-list separator) sep_one = " "; -- modify name-list separator end else one = person.last; -- get surname local first = person.first -- get given name if utilities.is_set (first) then if ("vanc" == format) then -- if Vancouver format one = one:gsub ('%.', ''); -- remove periods from surnames (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35029/) if not person.corporate and is_good_vanc_name (one, first, nil, i) then -- and name is all Latin characters; corporate authors not tested first = reduce_to_initials (first, i); -- attempt to convert first name(s) to initials end end one = one .. namesep .. first; end end if utilities.is_set (person.link) then one = utilities.make_wikilink (person.link, one); -- link author/editor end if one then -- if <one> has a value (name, mdash replacement, or mask text replacement) local proj, tag = interwiki_prefixen_get (one, true); -- get the interwiki prefixen if present if 'w' == proj and ('Wikipedia' == mw.site.namespaces.Project['name']) then proj = nil; -- for stuff like :w:de:<article>, :w is unnecessary TODO: maint cat? end if proj then local proj_name = ({['d'] = cfg.messages.wikidata, ['s'] = cfg.messages.wikisource, ['w'] = cfg.messages.wikipedia})[proj]; -- :w (wikipedia) for linking from a non-wikipedia project if proj_name then one = one .. utilities.wrap_style ('interproj', proj_name); -- add resized leading space, brackets, static text, language name utilities.add_prop_cat ('interproj-linked-name', proj); -- categorize it; <proj> is sort key tag = nil; -- unset; don't do both project and language end end if tag == cfg.this_wiki_code then tag = nil; -- stuff like :en:<article> at en.wiki is pointless TODO: maint cat? end if tag then local lang = cfg.lang_tag_remap[tag] or cfg.mw_languages_by_tag_t[tag]; if lang then -- error messaging done in extract_names() where we know parameter names one = one .. utilities.wrap_style ('interwiki', lang); -- add resized leading space, brackets, static text, language name utilities.add_prop_cat ('interwiki-linked-name', tag); -- categorize it; <tag> is sort key end end table.insert (name_list, one); -- add it to the list of names table.insert (name_list, sep_one); -- add the proper name-list separator end end end local count = #name_list / 2; -- (number of names + number of separators) divided by 2 if 0 < count then if 1 < count and not etal then if 'amp' == format then name_list[#name_list-2] = " & "; -- replace last separator with ampersand text elseif 'and' == format then if 2 == count then name_list[#name_list-2] = cfg.presentation.sep_nl_and; -- replace last separator with 'and' text else name_list[#name_list-2] = cfg.presentation.sep_nl_end; -- replace last separator with '(sep) and' text end end end name_list[#name_list] = nil; -- erase the last separator end local result = table.concat (name_list); -- construct list if etal and utilities.is_set (result) then -- etal may be set by |display-authors=etal but we might not have a last-first list result = result .. sep .. cfg.messages['et al']; -- we've got a last-first list and etal so add et al. end return result, count; -- return name-list string and count of number of names (count used for editor names only) end --[[--------------------< M A K E _ C I T E R E F _ I D >----------------------- Generates a CITEREF anchor ID if we have at least one name or a date. Otherwise returns an empty string. namelist is one of the contributor-, author-, or editor-name lists chosen in that order. year is Year or anchor_year. ]] local function make_citeref_id (namelist, year) local names={}; -- a table for the one to four names and year for i,v in ipairs (namelist) do -- loop through the list and take up to the first four last names names[i] = v.last if i == 4 then break end -- if four then done end table.insert (names, year); -- add the year at the end local id = table.concat(names); -- concatenate names and year for CITEREF id if utilities.is_set (id) then -- if concatenation is not an empty string return "CITEREF" .. id; -- add the CITEREF portion else return ''; -- return an empty string; no reason to include CITEREF id in this citation end end --[[--------------------------< C I T E _ C L A S S _A T T R I B U T E _M A K E >------------------------------ construct <cite> tag class attribute for this citation. <cite_class> – config.CitationClass from calling template <mode> – value from |mode= parameter ]] local function cite_class_attribute_make (cite_class, mode) local class_t = {}; table.insert (class_t, 'citation'); -- required for blue highlight if 'citation' ~= cite_class then table.insert (class_t, cite_class); -- identify this template for user css table.insert (class_t, utilities.is_set (mode) and mode or 'cs1'); -- identify the citation style for user css or javascript else table.insert (class_t, utilities.is_set (mode) and mode or 'cs2'); -- identify the citation style for user css or javascript end for _, prop_key in ipairs (z.prop_keys_t) do table.insert (class_t, prop_key); -- identify various properties for user css or javascript end return table.concat (class_t, ' '); -- make a big string and done end --[[---------------------< N A M E _ H A S _ E T A L >-------------------------- Evaluates the content of name parameters (author, editor, etc.) for variations on the theme of et al. If found, the et al. is removed, a flag is set to true and the function returns the modified name and the flag. This function never sets the flag to false but returns its previous state because it may have been set by previous passes through this function or by the associated |display-<names>=etal parameter ]] local function name_has_etal (name, etal, nocat, param) if utilities.is_set (name) then -- name can be nil in which case just return local patterns = cfg.et_al_patterns; -- get patterns from configuration for _, pattern in ipairs (patterns) do -- loop through all of the patterns if name:match (pattern) then -- if this 'et al' pattern is found in name name = name:gsub (pattern, ''); -- remove the offending text etal = true; -- set flag (may have been set previously here or by |display-<names>=etal) if not nocat then -- no categorization for |vauthors= utilities.set_message ('err_etal', {param}); -- and set an error if not added end end end end return name, etal; end --[[---------------------< N A M E _ I S _ N U M E R I C >---------------------- Add an error message and category when <name> parameter value does not contain letters. Add a maintenance category when <name> parameter value has numeric characters mixed with characters that are not numeric characters; could be letters and/or punctuation characters. This function will only emit one error and one maint message for the current template. Does not emit both error and maint messages/categories for the same parameter value. returns nothing ]] local function name_is_numeric (name, name_alias, list_name) local patterns = { '^%D+%d', -- <name> must have digits preceded by other characters '^%D*%d+%D+', -- <name> must have digits followed by other characters } if not added_numeric_name_errs and mw.ustring.match (name, '^[%A]+$') then -- if we have not already set an error message and <name> does not have any alpha characters utilities.set_message ('err_numeric_names', name_alias); -- add an error message added_numeric_name_errs = true; -- set the flag so we emit only one error message return; -- when here no point in further testing; abandon end if not added_numeric_name_maint then -- if we have already set a maint message for _, pattern in ipairs (patterns) do -- spin through list of patterns if mw.ustring.match (name, pattern) then -- digits preceded or followed by anything but digits; %D+ includes punctuation utilities.set_message ('maint_numeric_names', cfg.special_case_translation [list_name]); -- add a maint cat for this template added_numeric_name_maint = true; -- set the flag so we emit only one maint message return; -- when here no point in further testing; abandon end end end end --[[-----------------< N A M E _ H A S _ M U L T _ N A M E S >------------------ Evaluates the content of last/surname (authors etc.) parameters for multiple names. Multiple names are indicated if there is more than one comma or any "unescaped" semicolons. Escaped semicolons are ones used as part of selected HTML entities. If the condition is met, the function adds the multiple name maintenance category. Same test for first except that commas should not appear in given names (MOS:JR says that the generational suffix does not take a separator character). Titles, degrees, postnominals, affiliations, all normally comma separated don't belong in a citation. <name> – name parameter value <list_name> – AuthorList, EditorList, etc <limit> – number of allowed commas; 1 (default) for surnames; 0 for given names returns nothing ]] local function name_has_mult_names (name, list_name, limit) local _, commas, semicolons, nbsps; limit = limit and limit or 1; if utilities.is_set (name) then _, commas = name:gsub (',', ''); -- count the number of commas _, semicolons = name:gsub (';', ''); -- count the number of semicolons -- nbsps probably should be its own separate count rather than merged in -- some way with semicolons because Lua patterns do not support the -- grouping operator that regex does, which means there is no way to add -- more entities to escape except by adding more counts with the new -- entities _, nbsps = name:gsub ('&nbsp;',''); -- count nbsps -- There is exactly 1 semicolon per &nbsp; entity, so subtract nbsps -- from semicolons to 'escape' them. If additional entities are added, -- they also can be subtracted. if limit < commas or 0 < (semicolons - nbsps) then utilities.set_message ('maint_mult_names', cfg.special_case_translation [list_name]); -- add a maint message end end end --[=[-------------------------< I S _ G E N E R I C >---------------------------------------------------------- Compares values assigned to various parameters according to the string provided as <item> in the function call. <item> can have on of two values: 'generic_names' – for name-holding parameters: |last=, |first=, |editor-last=, etc 'generic_titles' – for |title= There are two types of generic tests. The 'accept' tests look for a pattern that should not be rejected by the 'reject' test. For example, |author=[[John Smith (author)|Smith, John]] would be rejected by the 'author' reject test. But piped wikilinks with 'author' disambiguation should not be rejected so the 'accept' test prevents that from happening. Accept tests are always performed before reject tests. Each of the 'accept' and 'reject' sequence tables hold tables for en.wiki (['en']) and local.wiki (['local']) that each can hold a test sequence table The sequence table holds, at index [1], a test pattern, and, at index [2], a boolean control value. The control value tells string.find() or mw.ustring.find() to do plain-text search (true) or a pattern search (false). The intent of all this complexity is to make these searches as fast as possible so that we don't run out of processing time on very large articles. Returns true when a reject test finds the pattern or string false when an accept test finds the pattern or string nil else ]=] local function is_generic (item, value) local str_lower = { -- use string.lower() for en.wiki (['en']) and use mw.ustring.lower() or local.wiki (['local']) ['en'] = string.lower, ['local'] = mw.ustring.lower, } local str_find = { -- use string.find() for en.wiki (['en']) and use mw.ustring.find() or local.wiki (['local']) ['en'] = string.find, ['local'] = mw.ustring.find, } local function test (val, test_t, wiki) -- local function to do the testing; <wiki> selects lower() and find() functions val = test_t[2] and str_lower[wiki](value) or val; -- when <test_t[2]> set to 'true', plaintext search using lowercase value return str_find[wiki] (val, test_t[1], 1, test_t[2]); -- return nil when not found or matched end local test_types_t = {'accept', 'reject'}; -- test accept patterns first, then reject patterns local wikis_t = {'en', 'local'}; -- do tests for each of these keys; en.wiki first, local.wiki second for _, test_type in ipairs (test_types_t) do -- for each test type for _, generic_value in pairs (cfg.special_case_translation[item][test_type]) do -- spin through the list of generic value fragments to accept or reject for _, wiki in ipairs (wikis_t) do if generic_value[wiki] then if test (value, generic_value[wiki], wiki) then -- go do the test return ('reject' == test_type); -- param value rejected, return true; false else end end end end end end --[[--------------------------< N A M E _ I S _ G E N E R I C >------------------------------------------------ calls is_generic() to determine if <name> is a 'generic name' listed in cfg.generic_names; <name_alias> is the parameter name used in error messaging ]] local function name_is_generic (name, name_alias) if not added_generic_name_errs and is_generic ('generic_names', name) then utilities.set_message ('err_generic_name', name_alias); -- set an error message added_generic_name_errs = true; end end --[[--------------------------< N A M E _ C H E C K S >-------------------------------------------------------- This function calls various name checking functions used to validate the content of the various name-holding parameters. ]] local function name_checks (last, first, list_name, last_alias, first_alias) local accept_name; if utilities.is_set (last) then last, accept_name = utilities.has_accept_as_written (last); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of <last> if not accept_name then -- <last> not wrapped in accept-as-written markup name_has_mult_names (last, list_name); -- check for multiple names in the parameter name_is_numeric (last, last_alias, list_name); -- check for names that have no letters or are a mix of digits and other characters name_is_generic (last, last_alias); -- check for names found in the generic names list end end if utilities.is_set (first) then first, accept_name = utilities.has_accept_as_written (first); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of <first> if not accept_name then -- <first> not wrapped in accept-as-written markup name_has_mult_names (first, list_name, 0); -- check for multiple names in the parameter; 0 is number of allowed commas in a given name name_is_numeric (first, first_alias, list_name); -- check for names that have no letters or are a mix of digits and other characters name_is_generic (first, first_alias); -- check for names found in the generic names list end local wl_type, D = utilities.is_wikilink (first); if 0 ~= wl_type then first = D; utilities.set_message ('err_bad_paramlink', first_alias); end end return last, first; -- done end --[[----------------------< E X T R A C T _ N A M E S >------------------------- Gets name list from the input arguments Searches through args in sequential order to find |lastn= and |firstn= parameters (or their aliases), and their matching link and mask parameters. Stops searching when both |lastn= and |firstn= are not found in args after two sequential attempts: found |last1=, |last2=, and |last3= but doesn't find |last4= and |last5= then the search is done. This function emits an error message when there is a |firstn= without a matching |lastn=. When there are 'holes' in the list of last names, |last1= and |last3= are present but |last2= is missing, an error message is emitted. |lastn= is not required to have a matching |firstn=. When an author or editor parameter contains some form of 'et al.', the 'et al.' is stripped from the parameter and a flag (etal) returned that will cause list_people() to add the static 'et al.' text from Module:Citation/CS1/Configuration. This keeps 'et al.' out of the template's metadata. When this occurs, an error is emitted. ]] local function extract_names(args, list_name) local names = {}; -- table of names local last; -- individual name components local first; local link; local mask; local i = 1; -- loop counter/indexer local n = 1; -- output table indexer local count = 0; -- used to count the number of times we haven't found a |last= (or alias for authors, |editor-last or alias for editors) local etal = false; -- return value set to true when we find some form of et al. in an author parameter local last_alias, first_alias, link_alias; -- selected parameter aliases used in error messaging while true do last, last_alias = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Last'], 'err_redundant_parameters', i ); -- search through args for name components beginning at 1 first, first_alias = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-First'], 'err_redundant_parameters', i ); link, link_alias = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Link'], 'err_redundant_parameters', i ); mask = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Mask'], 'err_redundant_parameters', i ); if last then -- error check |lastn= alias for unknown interwiki link prefix; done here because this is where we have the parameter name local project, language = interwiki_prefixen_get (last, true); -- true because we expect interwiki links in |lastn= to be wikilinked if nil == project and nil == language then -- when both are nil utilities.set_message ('err_bad_paramlink', last_alias); -- not known, emit an error message -- TODO: err_bad_interwiki? last = utilities.remove_wiki_link (last); -- remove wikilink markup; show display value only end end if link then -- error check |linkn= alias for unknown interwiki link prefix local project, language = interwiki_prefixen_get (link, false); -- false because wiki links in |author-linkn= is an error if nil == project and nil == language then -- when both are nil utilities.set_message ('err_bad_paramlink', link_alias); -- not known, emit an error message -- TODO: err_bad_interwiki? link = nil; -- unset so we don't link link_alias = nil; end end last, etal = name_has_etal (last, etal, false, last_alias); -- find and remove variations on et al. first, etal = name_has_etal (first, etal, false, first_alias); -- find and remove variations on et al. last, first = name_checks (last, first, list_name, last_alias, first_alias); -- multiple names, extraneous annotation, etc. checks if first and not last then -- if there is a firstn without a matching lastn local alias = first_alias:find ('given', 1, true) and 'given' or 'first'; -- get first or given form of the alias utilities.set_message ('err_first_missing_last', { first_alias, -- param name of alias missing its mate first_alias:gsub (alias, {['first'] = 'last', ['given'] = 'surname'}), -- make param name appropriate to the alias form }); -- add this error message elseif not first and not last then -- if both firstn and lastn aren't found, are we done? count = count + 1; -- number of times we haven't found last and first if 2 <= count then -- two missing names and we give up break; -- normal exit or there is a two-name hole in the list; can't tell which end else -- we have last with or without a first link = link_title_ok (link, link_alias, last, last_alias); -- check for improper wiki-markup if first then link = link_title_ok (link, link_alias, first, first_alias); -- check for improper wiki-markup end names[n] = {last = last, first = first, link = link, mask = mask, corporate = false}; -- add this name to our names list (corporate for |vauthors= only) n = n + 1; -- point to next location in the names table if 1 == count then -- if the previous name was missing utilities.set_message ('err_missing_name', {list_name:match ("(%w+)List"):lower(), i - 1}); -- add this error message end count = 0; -- reset the counter, we're looking for two consecutive missing names end i = i + 1; -- point to next args location end return names, etal; -- all done, return our list of names and the etal flag end --[[--------------------------< N A M E _ T A G _ G E T >------------------------------------------------------ attempt to decode |language=<lang_param> and return language name and matching tag; nil else. This function looks for: <lang_param> as a tag in cfg.lang_tag_remap{} <lang_param> as a name in cfg.lang_name_remap{} <lang_param> as a name in cfg.mw_languages_by_name_t <lang_param> as a tag in cfg.mw_languages_by_tag_t when those fail, presume that <lang_param> is an IETF-like tag that MediaWiki does not recognize. Strip all script, region, variant, whatever subtags from <lang_param> to leave just a two or three character language tag and look for the new <lang_param> in cfg.mw_languages_by_tag_t{} on success, returns name (in properly capitalized form) and matching tag (in lowercase); on failure returns nil ]] local function name_tag_get (lang_param) local lang_param_lc = mw.ustring.lower (lang_param); -- use lowercase as an index into the various tables local name; local tag; name = cfg.lang_tag_remap[lang_param_lc]; -- assume <lang_param_lc> is a tag; attempt to get remapped language name if name then -- when <name>, <lang_param> is a tag for a remapped language name if cfg.lang_name_remap[name:lower()][2] ~= lang_param_lc then utilities.set_message ('maint_unknown_lang'); -- add maint category if not already added return name, cfg.lang_name_remap[name:lower()][2]; -- so return name and tag from lang_name_remap[name]; special case to xlate sr-ec and sr-el to sr-cyrl and sr-latn end return name, lang_param_lc; -- so return <name> from remap and <lang_param_lc> end tag = lang_param_lc:match ('^(%a%a%a?)%-.*'); -- still assuming that <lang_param_lc> is a tag; strip script, region, variant subtags name = cfg.lang_tag_remap[tag]; -- attempt to get remapped language name with language subtag only if name then -- when <name>, <tag> is a tag for a remapped language name return name, tag; -- so return <name> from remap and <tag> end if cfg.lang_name_remap[lang_param_lc] then -- not a remapped tag, assume <lang_param_lc> is a name; attempt to get remapped language tag return cfg.lang_name_remap[lang_param_lc][1], cfg.lang_name_remap[lang_param_lc][2]; -- for this <lang_param_lc>, return a (possibly) new name and appropriate tag end name = cfg.mw_languages_by_tag_t[lang_param_lc]; -- assume that <lang_param_lc> is a tag; attempt to get its matching language name if name then return name, lang_param_lc; -- <lang_param_lc> is a tag so return it and <name> end tag = cfg.mw_languages_by_name_t[lang_param_lc]; -- assume that <lang_param_lc> is a language name; attempt to get its matching tag if tag then return cfg.mw_languages_by_tag_t[tag], tag; -- <lang_param_lc> is a name so return the name from the table and <tag> end tag = lang_param_lc:match ('^(%a%a%a?)%-.*'); -- is <lang_param_lc> an IETF-like tag that MediaWiki doesn't recognize? <tag> gets the language subtag; nil else if tag then name = cfg.mw_languages_by_tag_t[tag]; -- attempt to get a language name using the shortened <tag> if name then return name, tag; -- <lang_param_lc> is an unrecognized IETF-like tag so return <name> and language subtag end end end --[[-------------------< L A N G U A G E _ P A R A M E T E R >------------------ Gets language name from a provided two- or three-character ISO 639 code. If a code is recognized by MediaWiki, use the returned name; if not, then use the value that was provided with the language parameter. When |language= contains a recognized language (either code or name), the page is assigned to the category for that code: Category:Norwegian-language sources (no). For valid three-character code languages, the page is assigned to the single category for '639-2' codes: Category:CS1 ISO 639-2 language sources. Languages that are the same as the local wiki are not categorized. MediaWiki does not recognize three-character equivalents of two-character codes: code 'ar' is recognized but code 'ara' is not. This function supports multiple languages in the form |language=nb, French, th where the language names or codes are separated from each other by commas with optional space characters. ]] local function language_parameter (lang) local tag; -- some form of IETF-like language tag; language subtag with optional region, sript, vatiant, etc subtags local lang_subtag; -- ve populates |language= with mostly unecessary region subtags that MediaWiki does not recognize; this is the base language subtag local name; -- the language name local language_list = {}; -- table of language names to be rendered local names_t = mw.text.split (lang, '%s*,%s*'); -- names should be a comma separated list for _, lang in ipairs (names_t) do -- reuse lang here because we don't yet know if lang is a language name or a language tag; for now, ignore linter warning name, tag = name_tag_get (lang); -- attempt to get name/tag pair for <lang>; <name> has proper capitalization; <tag> is lowercase if utilities.is_set (tag) then lang_subtag = tag:gsub ('^(%a%a%a?)%-.*', '%1'); -- for categorization, strip any IETF-like tags from language tag if cfg.this_wiki_code ~= lang_subtag then -- when the language is not the same as this wiki's language if 2 == lang_subtag:len() then -- and is a two-character tag utilities.add_prop_cat ('foreign-lang-source', {name, tag}, lang_subtag); -- categorize it; tag appended to allow for multiple language categorization else -- or is a recognized language (but has a three-character tag) utilities.add_prop_cat ('foreign-lang-source-2', {lang_subtag}, lang_subtag); -- categorize it differently TODO: support multiple three-character tag categories per cs1|2 template? end elseif cfg.local_lang_cat_enable then -- when the language and this wiki's language are the same and categorization is enabled utilities.add_prop_cat ('local-lang-source', {name, lang_subtag}); -- categorize it end else name = lang; -- return whatever <lang> has so that we show something utilities.set_message ('maint_unknown_lang'); -- add maint category if not already added end table.insert (language_list, name); end name = utilities.make_sep_list (#language_list, language_list); if (1 == #language_list) and (lang_subtag == cfg.this_wiki_code) then -- when only one language, find lang name in this wiki lang name; for |language=en-us, 'English' in 'American English' return ''; -- if one language and that language is this wiki's return an empty string (no annotation) end return (" " .. wrap_msg ('language', name)); -- otherwise wrap with '(in ...)' --[[ TODO: should only return blank or name rather than full list so we can clean up the bunched parenthetical elements Language, Type, Format ]] end --[[-----------------------< S E T _ C S _ S T Y L E >-------------------------- Gets the default CS style configuration for the given mode. Returns default separator and either postscript as passed in or the default. In CS1, the default postscript and separator are '.'. In CS2, the default postscript is the empty string and the default separator is ','. ]] local function set_cs_style (postscript, mode) if utilities.is_set(postscript) then -- emit a maintenance message if user postscript is the default cs1 postscript -- we catch the opposite case for cs2 in set_style if mode == 'cs1' and postscript == cfg.presentation['ps_' .. mode] then utilities.set_message ('maint_postscript'); end else postscript = cfg.presentation['ps_' .. mode]; end return cfg.presentation['sep_' .. mode], postscript; end --[[--------------------------< S E T _ S T Y L E >----------------------------- Sets the separator and postscript styles. Checks the |mode= first and the #invoke CitationClass second. Removes the postscript if postscript == none. ]] local function set_style (mode, postscript, cite_class) local sep; if 'cs2' == mode then sep, postscript = set_cs_style (postscript, 'cs2'); elseif 'cs1' == mode then sep, postscript = set_cs_style (postscript, 'cs1'); elseif 'citation' == cite_class then sep, postscript = set_cs_style (postscript, 'cs2'); else sep, postscript = set_cs_style (postscript, 'cs1'); end if cfg.keywords_xlate[postscript:lower()] == 'none' then -- emit a maintenance message if user postscript is the default cs2 postscript -- we catch the opposite case for cs1 in set_cs_style if 'cs2' == mode or ('cs1' ~= mode and 'citation' == cite_class) then -- {{citation |title=Title |mode=cs1 |postscript=none}} should not emit maint message utilities.set_message ('maint_postscript'); end postscript = ''; end return sep, postscript end --[=[-------------------------< I S _ P D F >----------------------------------- Determines if a URL has the file extension that is one of the PDF file extensions used by [[MediaWiki:Common.css]] when applying the PDF icon to external links. returns true if file extension is one of the recognized extensions, else false ]=] local function is_pdf (url) return url:match ('%.pdf$') or url:match ('%.PDF$') or url:match ('%.pdf[%?#]') or url:match ('%.PDF[%?#]') or url:match ('%.PDF&#035') or url:match ('%.pdf&#035'); end --[[--------------------------< S T Y L E _ F O R M A T >----------------------- Applies CSS style to |format=, |chapter-format=, etc. Also emits an error message if the format parameter does not have a matching URL parameter. If the format parameter is not set and the URL contains a file extension that is recognized as a PDF document by MediaWiki's commons.css, this code will set the format parameter to (PDF) with the appropriate styling. ]] local function style_format (format, url, fmt_param, url_param) if utilities.is_set (format) then format = utilities.wrap_style ('format', format); -- add leading space, parentheses, resize if not utilities.is_set (url) then utilities.set_message ('err_format_missing_url', {fmt_param, url_param}); -- add an error message end elseif is_pdf (url) then -- format is not set so if URL is a PDF file then format = utilities.wrap_style ('format', 'PDF'); -- set format to PDF else format = ''; -- empty string for concatenation end return format; end --[[---------------------< G E T _ D I S P L A Y _ N A M E S >------------------ Returns a number that defines the number of names displayed for author and editor name lists and a Boolean flag to indicate when et al. should be appended to the name list. When the value assigned to |display-xxxxors= is a number greater than or equal to zero, return the number and the previous state of the 'etal' flag (false by default but may have been set to true if the name list contains some variant of the text 'et al.'). When the value assigned to |display-xxxxors= is the keyword 'etal', return a number that is one greater than the number of authors in the list and set the 'etal' flag true. This will cause the list_people() to display all of the names in the name list followed by 'et al.' In all other cases, returns nil and the previous state of the 'etal' flag. inputs: max: A['DisplayAuthors'] or A['DisplayEditors'], etc; a number or some flavor of etal count: #a or #e list_name: 'authors' or 'editors' etal: author_etal or editor_etal This function sets an error message when |display-xxxxors= value greater than or equal to number of names but not when <max> comes from {{cs1 config}} global settings. When using global settings, <param> is set to the keyword 'cs1 config' which is used to supress the normal error. Error is suppressed because it is to be expected that some citations in an article will have the same or fewer names that the limit specified in {{cs1 config}}. ]] local function get_display_names (max, count, etal, param) if utilities.is_set (max) then if 'etal' == cfg.keywords_xlate[max:lower():gsub("[ '%.]", '')] then -- the :gsub() portion makes 'etal' from a variety of 'et al.' spellings and stylings max = count + 1; -- number of authors + 1 so display all author name plus et al. etal = true; -- overrides value set by extract_names() elseif max:match ('^%d+$') then -- if is a string of numbers max = tonumber (max); -- make it a number if (max >= count) and ('cs1 config' ~= param) then -- error when local |display-xxxxors= value greater than or equal to number of names; not an error when using global setting utilities.set_message ('err_disp_name', {param, max}); -- add error message max = nil; end else -- not a valid keyword or number utilities.set_message ('err_disp_name', {param, max}); -- add error message max = nil; -- unset; as if |display-xxxxors= had not been set end end return max, etal; end --[[----------< E X T R A _ T E X T _ I N _ P A G E _ C H E C K >--------------- Adds error if |page=, |pages=, |quote-page=, |quote-pages= has what appears to be some form of p. or pp. abbreviation in the first characters of the parameter content. check page for extraneous p, p., pp, pp., pg, pg. at start of parameter value: good pattern: '^P[^%.P%l]' matches when page begins PX or P# but not Px where x and X are letters and # is a digit bad pattern: '^[Pp][PpGg]' matches when page begins pp, pP, Pp, PP, pg, pG, Pg, PG ]] local function extra_text_in_page_check (val, name) if not val:match (cfg.vol_iss_pg_patterns.good_ppattern) then for _, pattern in ipairs (cfg.vol_iss_pg_patterns.bad_ppatterns) do -- spin through the selected sequence table of patterns if val:match (pattern) then -- when a match, error so utilities.set_message ('err_extra_text_pages', name); -- add error message return; -- and done end end end end --[[--------------------------< E X T R A _ T E X T _ I N _ V O L _ I S S _ C H E C K >------------------------ Adds error if |volume= or |issue= has what appears to be some form of redundant 'type' indicator. Applies to both; this function looks for issue text in both |issue= and |volume= and looks for volume-like text in |voluem= and |issue=. For |volume=: 'V.', or 'Vol.' (with or without the dot) abbreviations or 'Volume' in the first characters of the parameter content (all case insensitive). 'V' and 'v' (without the dot) are presumed to be roman numerals so are allowed. For |issue=: 'No.', 'I.', 'Iss.' (with or without the dot) abbreviations, or 'Issue' in the first characters of the parameter content (all case insensitive); numero styling: 'n°' with degree sign U+00B0, and № precomposed numero sign U+2116. Single character values ('v', 'i', 'n') allowed when not followed by separator character ('.', ':', '=', or whitespace character) – param values are trimmed of whitespace by MediaWiki before delivered to the module. <val> is |volume= or |issue= parameter value <name> is |volume= or |issue= parameter name for error message <selector> is 'v' for |volume=, 'i' for |issue= sets error message on failure; returns nothing ]] local function extra_text_in_vol_iss_check (val, name, selector) if not utilities.is_set (val) then return; end local handler = 'v' == selector and 'err_extra_text_volume' or 'err_extra_text_issue'; local accept_val; -- for now, ignore linter warning val, accept_val = utilities.has_accept_as_written (val); --if accept_val then -- if uncomment this, |volume=((vol. 1)) suppresses error -- return; --end --val = mw.text.unstripNoWiki (val); -- if uncomment this, |volume=<nowiki>vol. 1</nowiki> shows error val = val:lower(); -- force parameter value to lower case for _, pattern in ipairs (cfg.vol_iss_pg_patterns.vi_patterns_t) do -- spin through the sequence table of patterns if val:match (pattern) then -- when a match, error so utilities.set_message (handler, name); -- add error message return; -- and done end end end --[=[-------------------------< G E T _ V _ N A M E _ T A B L E >---------------------------------------------- split apart a |vauthors= or |veditors= parameter. This function allows for corporate names, wrapped in doubled parentheses to also have commas; in the old version of the code, the doubled parentheses were included in the rendered citation and in the metadata. Individual author names may be wikilinked |vauthors=Jones AB, [[E. B. White|White EB]], ((Black, Brown, and Co.)) ]=] local function get_v_name_table (vparam, output_table, output_link_table) local _, accept = utilities.has_accept_as_written (vparam); if accept then utilities.add_prop_cat ('vanc-accept'); -- add properties category end local name_table = mw.text.split(vparam, "%s*,%s*"); -- names are separated by commas local wl_type, label, link; -- wl_type not used here; just a placeholder local i = 1; while name_table[i] do if name_table[i]:match ('^%(%(.*[^%)][^%)]$') then -- first segment of corporate with one or more commas; this segment has the opening doubled parentheses local name = name_table[i]; i = i + 1; -- bump indexer to next segment while name_table[i] do name = name .. ', ' .. name_table[i]; -- concatenate with previous segments if name_table[i]:match ('^.*%)%)$') then -- if this table member has the closing doubled parentheses break; -- and done reassembling so end i = i + 1; -- bump indexer end table.insert (output_table, name); -- and add corporate name to the output table table.insert (output_link_table, ''); -- no wikilink else wl_type, label, link = utilities.is_wikilink (name_table[i]); -- wl_type is: 0, no wl (text in label variable); 1, [[D]]; 2, [[L|D]] table.insert (output_table, label); -- add this name if 1 == wl_type then table.insert (output_link_table, label); -- simple wikilink [[D]] else table.insert (output_link_table, link); -- no wikilink or [[L|D]]; add this link if there is one, else empty string end end i = i + 1; end return output_table; end --[[--------------------------< P A R S E _ V A U T H O R S _ V E D I T O R S >-------------------------------- This function extracts author / editor names from |vauthors= or |veditors= and finds matching |xxxxor-maskn= and |xxxxor-linkn= in args. It then returns a table of assembled names just as extract_names() does. Author / editor names in |vauthors= or |veditors= must be in Vancouver system style. Corporate or institutional names may sometimes be required and because such names will often fail the is_good_vanc_name() and other format compliance tests, are wrapped in doubled parentheses ((corporate name)) to suppress the format tests. Supports generational suffixes Jr, 2nd, 3rd, 4th–6th. This function sets the Vancouver error when a required comma is missing and when there is a space between an author's initials. ]] local function parse_vauthors_veditors (args, vparam, list_name) local names = {}; -- table of names assembled from |vauthors=, |author-maskn=, |author-linkn= local v_name_table = {}; local v_link_table = {}; -- when name is wikilinked, targets go in this table local etal = false; -- return value set to true when we find some form of et al. vauthors parameter local last, first, link, mask, suffix; local corporate = false; vparam, etal = name_has_etal (vparam, etal, true); -- find and remove variations on et al. do not categorize (do it here because et al. might have a period) v_name_table = get_v_name_table (vparam, v_name_table, v_link_table); -- names are separated by commas for i, v_name in ipairs(v_name_table) do first = ''; -- set to empty string for concatenation and because it may have been set for previous author/editor local accept_name; v_name, accept_name = utilities.has_accept_as_written (v_name); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of <v_name> if accept_name then last = v_name; corporate = true; -- flag used in list_people() elseif string.find(v_name, "%s") then if v_name:find('[;%.]') then -- look for commonly occurring punctuation characters; add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.punctuation, i); end local lastfirst_t = mw.text.split(v_name, "%s+"); first = table.remove (lastfirst_t); -- removes and returns value of last element in table which should be initials or generational suffix if not mw.ustring.match (first, '^%u+$') then -- mw.ustring here so that later we will catch non-Latin characters suffix = first; -- not initials so assume that whatever we got is a generational suffix first = table.remove (lastfirst_t); -- get what should be the initials from the table end last = table.concat (lastfirst_t, ' '); -- returns a string that is the concatenation of all other names that are not initials and generational suffix if not utilities.is_set (last) then first = ''; -- unset last = v_name; -- last empty because something wrong with first add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.name, i); end if mw.ustring.match (last, '%a+%s+%u+%s+%a+') then add_vanc_error (cfg.err_msg_supl['missing comma'], i); -- matches last II last; the case when a comma is missing end if mw.ustring.match (v_name, ' %u %u$') then -- this test is in the wrong place TODO: move or replace with a more appropriate test add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.initials, i); -- matches a space between two initials end else last = v_name; -- last name or single corporate name? Doesn't support multiword corporate names? do we need this? end if utilities.is_set (first) then if not mw.ustring.match (first, "^%u?%u$") then -- first shall contain one or two upper-case letters, nothing else add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.initials, i); -- too many initials; mixed case initials (which may be ok Romanization); hyphenated initials end is_good_vanc_name (last, first, suffix, i); -- check first and last before restoring the suffix which may have a non-Latin digit if utilities.is_set (suffix) then first = first .. ' ' .. suffix; -- if there was a suffix concatenate with the initials suffix = ''; -- unset so we don't add this suffix to all subsequent names end else if not corporate then is_good_vanc_name (last, '', nil, i); end end link = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Link'], 'err_redundant_parameters', i ) or v_link_table[i]; mask = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Mask'], 'err_redundant_parameters', i ); names[i] = {last = last, first = first, link = link, mask = mask, corporate = corporate}; -- add this assembled name to our names list end return names, etal; -- all done, return our list of names end --[[--------------------------< S E L E C T _ A U T H O R _ E D I T O R _ S O U R C E >------------------------ Select one of |authors=, |authorn= / |lastn / firstn=, or |vauthors= as the source of the author name list or select one of |editorn= / editor-lastn= / |editor-firstn= or |veditors= as the source of the editor name list. Only one of these appropriate three will be used. The hierarchy is: |authorn= (and aliases) highest and |authors= lowest; |editorn= (and aliases) highest and |veditors= lowest (support for |editors= withdrawn) When looking for |authorn= / |editorn= parameters, test |xxxxor1= and |xxxxor2= (and all of their aliases); stops after the second test which mimicks the test used in extract_names() when looking for a hole in the author name list. There may be a better way to do this, I just haven't discovered what that way is. Emits an error message when more than one xxxxor name source is provided. In this function, vxxxxors = vauthors or veditors; xxxxors = authors as appropriate. ]] local function select_author_editor_source (vxxxxors, xxxxors, args, list_name) local lastfirst = false; if utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Last'], 'none', 1 ) or -- do this twice in case we have a |first1= without a |last1=; this ... utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-First'], 'none', 1 ) or -- ... also catches the case where |first= is used with |vauthors= utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Last'], 'none', 2 ) or utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-First'], 'none', 2 ) then lastfirst = true; end if (utilities.is_set (vxxxxors) and true == lastfirst) or -- these are the three error conditions (utilities.is_set (vxxxxors) and utilities.is_set (xxxxors)) or (true == lastfirst and utilities.is_set (xxxxors)) then utilities.set_message ('err_redundant_parameters', utilities.substitute (cfg.special_case_translation.name_list_params, ('AuthorList' == list_name) and cfg.special_case_translation.author or cfg.special_case_translation.editor)); -- add error message end if true == lastfirst then return 1 end; -- return a number indicating which author name source to use if utilities.is_set (vxxxxors) then return 2 end; if utilities.is_set (xxxxors) then return 3 end; return 1; -- no authors so return 1; this allows missing author name test to run in case there is a first without last end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ P A R A M E T E R _ V A L U E >------------------------------ This function is used to validate a parameter's assigned value for those parameters that have only a limited number of allowable values (yes, y, true, live, dead, etc.). When the parameter value has not been assigned a value (missing or empty in the source template) the function returns the value specified by ret_val. If the parameter value is one of the list of allowed values returns the translated value; else, emits an error message and returns the value specified by ret_val. TODO: explain <invert> ]] local function is_valid_parameter_value (value, name, possible, ret_val, invert) if not utilities.is_set (value) then return ret_val; -- an empty parameter is ok end if (not invert and utilities.in_array (value, possible)) then -- normal; <value> is in <possible> table return cfg.keywords_xlate[value]; -- return translation of parameter keyword elseif invert and not utilities.in_array (value, possible) then -- invert; <value> is not in <possible> table return value; -- return <value> as it is else utilities.set_message ('err_invalid_param_val', {name, value}); -- not an allowed value so add error message return ret_val; end end --[[--------------------------< T E R M I N A T E _ N A M E _ L I S T >---------------------------------------- This function terminates a name list (author, contributor, editor) with a separator character (sepc) and a space when the last character is not a sepc character or when the last three characters are not sepc followed by two closing square brackets (close of a wikilink). When either of these is true, the name_list is terminated with a single space character. ]] local function terminate_name_list (name_list, sepc) if (string.sub (name_list, -3, -1) == sepc .. '. ') then -- if already properly terminated return name_list; -- just return the name list elseif (string.sub (name_list, -1, -1) == sepc) or (string.sub (name_list, -3, -1) == sepc .. ']]') then -- if last name in list ends with sepc char return name_list .. " "; -- don't add another else return name_list .. sepc .. ' '; -- otherwise terminate the name list end end --[[-------------------------< F O R M A T _ V O L U M E _ I S S U E >----------------------------------------- returns the concatenation of the formatted volume and issue (or journal article number) parameters as a single string; or formatted volume or formatted issue, or an empty string if neither are set. ]] local function format_volume_issue (volume, issue, article, cite_class, origin, sepc, lower) if not utilities.is_set (volume) and not utilities.is_set (issue) and not utilities.is_set (article) then return ''; end -- same condition as in format_pages_sheets() local is_journal = 'journal' == cite_class or (utilities.in_array (cite_class, {'citation', 'map', 'interview'}) and 'journal' == origin); local is_numeric_vol = volume and (volume:match ('^[MDCLXVI]+$') or volume:match ('^%d+$')); -- is only uppercase roman numerals or only digits? local is_long_vol = volume and (4 < mw.ustring.len(volume)); -- is |volume= value longer than 4 characters? if volume and (not is_numeric_vol and is_long_vol) then -- when not all digits or Roman numerals, is |volume= longer than 4 characters? utilities.add_prop_cat ('long-vol'); -- yes, add properties cat end if is_journal then -- journal-style formatting local vol = ''; if utilities.is_set (volume) then if is_numeric_vol then -- |volume= value all digits or all uppercase Roman numerals? vol = utilities.substitute (cfg.presentation['vol-bold'], {sepc, volume}); -- render in bold face elseif is_long_vol then -- not all digits or Roman numerals; longer than 4 characters? vol = utilities.substitute (cfg.messages['j-vol'], {sepc, utilities.hyphen_to_dash (volume)}); -- not bold else -- four or fewer characters vol = utilities.substitute (cfg.presentation['vol-bold'], {sepc, utilities.hyphen_to_dash (volume)}); -- bold end end vol = vol .. (utilities.is_set (issue) and utilities.substitute (cfg.messages['j-issue'], issue) or '') vol = vol .. (utilities.is_set (article) and utilities.substitute (cfg.messages['j-article-num'], article) or '') return vol; end if 'podcast' == cite_class and utilities.is_set (issue) then return wrap_msg ('issue', {sepc, issue}, lower); end if 'conference' == cite_class and utilities.is_set (article) then -- |article-number= supported only in journal and conference cites if utilities.is_set (volume) and utilities.is_set (article) then -- both volume and article number return wrap_msg ('vol-art', {sepc, utilities.hyphen_to_dash (volume), article}, lower); elseif utilities.is_set (article) then -- article number alone; when volume alone, handled below return wrap_msg ('art', {sepc, article}, lower); end end -- all other types of citation if utilities.is_set (volume) and utilities.is_set (issue) then return wrap_msg ('vol-no', {sepc, utilities.hyphen_to_dash (volume), issue}, lower); elseif utilities.is_set (volume) then return wrap_msg ('vol', {sepc, utilities.hyphen_to_dash (volume)}, lower); else return wrap_msg ('issue', {sepc, issue}, lower); end end --[[-------------------------< F O R M A T _ P A G E S _ S H E E T S >----------------------------------------- adds static text to one of |page(s)= or |sheet(s)= values and returns it with all of the others set to empty strings. The return order is: page, pages, sheet, sheets Singular has priority over plural when both are provided. ]] local function format_pages_sheets (page, pages, sheet, sheets, cite_class, origin, sepc, nopp, lower) if 'map' == cite_class then -- only cite map supports sheet(s) as in-source locators if utilities.is_set (sheet) then if 'journal' == origin then return '', '', wrap_msg ('j-sheet', sheet, lower), ''; else return '', '', wrap_msg ('sheet', {sepc, sheet}, lower), ''; end elseif utilities.is_set (sheets) then if 'journal' == origin then return '', '', '', wrap_msg ('j-sheets', sheets, lower); else return '', '', '', wrap_msg ('sheets', {sepc, sheets}, lower); end end end local is_journal = 'journal' == cite_class or (utilities.in_array (cite_class, {'citation', 'map', 'interview'}) and 'journal' == origin); if utilities.is_set (page) then if is_journal then return utilities.substitute (cfg.messages['j-page(s)'], page), '', '', ''; elseif not nopp then return utilities.substitute (cfg.messages['p-prefix'], {sepc, page}), '', '', ''; else return utilities.substitute (cfg.messages['nopp'], {sepc, page}), '', '', ''; end elseif utilities.is_set (pages) then if is_journal then return utilities.substitute (cfg.messages['j-page(s)'], pages), '', '', ''; elseif tonumber(pages) ~= nil and not nopp then -- if pages is only digits, assume a single page number return '', utilities.substitute (cfg.messages['p-prefix'], {sepc, pages}), '', ''; elseif not nopp then return '', utilities.substitute (cfg.messages['pp-prefix'], {sepc, pages}), '', ''; else return '', utilities.substitute (cfg.messages['nopp'], {sepc, pages}), '', ''; end end return '', '', '', ''; -- return empty strings end --[[--------------------------< I N S O U R C E _ L O C _ G E T >---------------------------------------------- returns one of the in-source locators: page, pages, or at. If any of these are interwiki links to Wikisource, returns the label portion of the interwiki-link as plain text for use in COinS. This COinS thing is done because here we convert an interwiki-link to an external link and add an icon span around that; get_coins_pages() doesn't know about the span. TODO: should it? TODO: add support for sheet and sheets?; streamline; TODO: make it so that this function returns only one of the three as the single in-source (the return value assigned to a new name)? ]] local function insource_loc_get (page, page_orig, pages, pages_orig, at) local ws_url, ws_label, coins_pages, L; -- for Wikisource interwiki-links; TODO: this corrupts page metadata (span remains in place after cleanup; fix there?) if utilities.is_set (page) then if utilities.is_set (pages) or utilities.is_set (at) then pages = ''; -- unset the others at = ''; end extra_text_in_page_check (page, page_orig); -- emit error message when |page= value begins with what looks like p., pp., etc. ws_url, ws_label, L = wikisource_url_make (page); -- make ws URL from |page= interwiki link; link portion L becomes tooltip label if ws_url then page = external_link (ws_url, ws_label .. '&nbsp;', 'ws link in page'); -- space char after label to move icon away from in-source text; TODO: a better way to do this? page = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], L, page}); coins_pages = ws_label; end elseif utilities.is_set (pages) then if utilities.is_set (at) then at = ''; -- unset end extra_text_in_page_check (pages, pages_orig); -- emit error message when |page= value begins with what looks like p., pp., etc. ws_url, ws_label, L = wikisource_url_make (pages); -- make ws URL from |pages= interwiki link; link portion L becomes tooltip label if ws_url then pages = external_link (ws_url, ws_label .. '&nbsp;', 'ws link in pages'); -- space char after label to move icon away from in-source text; TODO: a better way to do this? pages = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], L, pages}); coins_pages = ws_label; end elseif utilities.is_set (at) then ws_url, ws_label, L = wikisource_url_make (at); -- make ws URL from |at= interwiki link; link portion L becomes tooltip label if ws_url then at = external_link (ws_url, ws_label .. '&nbsp;', 'ws link in at'); -- space char after label to move icon away from in-source text; TODO: a better way to do this? at = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], L, at}); coins_pages = ws_label; end end return page, pages, at, coins_pages; end --[[--------------------------< I S _ U N I Q U E _ A R C H I V E _ U R L >------------------------------------ add error message when |archive-url= value is same as |url= or chapter-url= (or alias...) value ]] local function is_unique_archive_url (archive, url, c_url, source, date) if utilities.is_set (archive) then if archive == url or archive == c_url then utilities.set_message ('err_bad_url', {utilities.wrap_style ('parameter', source)}); -- add error message return '', ''; -- unset |archive-url= and |archive-date= because same as |url= or |chapter-url= end end return archive, date; end --[=[-------------------------< A R C H I V E _ U R L _ C H E C K >-------------------------------------------- Check archive.org URLs to make sure they at least look like they are pointing at valid archives and not to the save snapshot URL or to calendar pages. When the archive URL is 'https://web.archive.org/save/' (or http://...) archive.org saves a snapshot of the target page in the URL. That is something that Wikipedia should not allow unwitting readers to do. When the archive.org URL does not have a complete timestamp, archive.org chooses a snapshot according to its own algorithm or provides a calendar 'search' result. [[WP:ELNO]] discourages links to search results. This function looks at the value assigned to |archive-url= and returns empty strings for |archive-url= and |archive-date= and an error message when: |archive-url= holds an archive.org save command URL |archive-url= is an archive.org URL that does not have a complete timestamp (YYYYMMDDhhmmss 14 digits) in the correct place otherwise returns |archive-url= and |archive-date= There are two mostly compatible archive.org URLs: //web.archive.org/<timestamp>... -- the old form //web.archive.org/web/<timestamp>... -- the new form The old form does not support or map to the new form when it contains a display flag. There are four identified flags ('id_', 'js_', 'cs_', 'im_') but since archive.org ignores others following the same form (two letters and an underscore) we don't check for these specific flags but we do check the form. This function supports a preview mode. When the article is rendered in preview mode, this function may return a modified archive URL: for save command errors, return undated wildcard (/*/) for timestamp errors when the timestamp has a wildcard, return the URL unmodified for timestamp errors when the timestamp does not have a wildcard, return with timestamp limited to six digits plus wildcard (/yyyymm*/) A secondary function is to return an archive-url timestamp from those archive urls that have them. The timestamp is used by validation.archive_date_check() to see if the value in |archive-date= matches the timestamp in the archive url. ]=] local function archive_url_check (url, date) local err_msg; -- start with the error message empty local path, timestamp, flag; -- portions of the archive.org URL local function is_ts_date_valid (ts, origin_date) -- local function to validate archive url taimestamp date; time ignored local y, m, d = ts:match ('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)'); -- split into parts if y and validation.is_valid_date (y, m, d) and (tonumber (y) >= 1996) then return true, tonumber (y) >= origin_date; -- <origin_date> is 1996 for archive.org end end if (not url:match('//web%.archive%.org/')) and (not url:match('//liveweb%.archive%.org/')) then -- also deprecated liveweb Wayback machine URL return url, date; -- not an archive.org archive, return ArchiveURL and ArchiveDate end if url:match('//web%.archive%.org/save/') then -- if a save command URL, we don't want to allow saving of the target page err_msg = cfg.err_msg_supl.save; url = url:gsub ('(//web%.archive%.org)/save/', '%1/*/', 1); -- for preview mode: modify ArchiveURL elseif url:match('//liveweb%.archive%.org/') then err_msg = cfg.err_msg_supl.liveweb; else path, timestamp, flag = url:match('//web%.archive%.org/([^%d]*)(%d+)([^/]*)/'); -- split out some of the URL parts for evaluation if not path then -- malformed in some way; pattern did not match err_msg = cfg.err_msg_supl.timestamp; elseif 14 ~= timestamp:len() then -- path and flag optional, must have 14-digit timestamp here err_msg = cfg.err_msg_supl.timestamp; if '*' ~= flag then local replacement = timestamp:match ('^%d%d%d%d%d%d') or timestamp:match ('^%d%d%d%d'); -- get the first 6 (YYYYMM) or first 4 digits (YYYY) if replacement then -- nil if there aren't at least 4 digits (year) replacement = replacement .. string.rep ('0', 14 - replacement:len()); -- year or yearmo (4 or 6 digits) zero-fill to make 14-digit timestamp url=url:gsub ('(//web%.archive%.org/[^%d]*)%d[^/]*', '%1' .. replacement .. '*', 1) -- for preview, modify ts to 14 digits plus splat for calendar display end end elseif not is_ts_date_valid (timestamp, 1996) then -- is ymd portion of timestamp a valid date? err_msg = cfg.err_msg_supl.timestamp; timestamp = nil; -- unset because invalid elseif utilities.is_set (path) and 'web/' ~= path then -- older archive URLs do not have the extra 'web/' path element err_msg = cfg.err_msg_supl.path; elseif utilities.is_set (flag) and not utilities.is_set (path) then -- flag not allowed with the old form URL (without the 'web/' path element) err_msg = cfg.err_msg_supl.flag; elseif utilities.is_set (flag) and not flag:match ('%a%a_') then -- flag if present must be two alpha characters and underscore (requires 'web/' path element) err_msg = cfg.err_msg_supl.flag; else return url, date, timestamp; -- return ArchiveURL, ArchiveDate, and timestamp from |archive-url= end end -- if here, something not right so utilities.set_message ('err_archive_url', {err_msg}); -- add error message and if is_preview_mode then return url, date, timestamp; -- preview mode so return ArchiveURL, ArchiveDate, and timestamp from |archive-url= else return '', ''; -- return empty strings for ArchiveURL and ArchiveDate end end --[[--------------------------< P L A C E _ C H E C K >-------------------------------------------------------- check |place=, |publication-place=, |location= to see if these params include digits. This function added because many editors misuse location to specify the in-source location (|page(s)= and |at= are supposed to do that) returns the original parameter value without modification; added maint cat when parameter value contains digits ]] local function place_check (param_val) if not utilities.is_set (param_val) then -- parameter empty or omitted return param_val; -- return that empty state end if mw.ustring.find (param_val, '%d') then -- not empty, are there digits in the parameter value utilities.set_message ('maint_location'); -- yep, add maint cat end return param_val; -- and done end --[[--------------------------< I S _ A R C H I V E D _ C O P Y >---------------------------------------------- compares |title= to 'Archived copy' (placeholder added by bots that can't find proper title); if matches, return true; nil else ]] local function is_archived_copy (title) title = mw.ustring.lower(title); -- switch title to lower case if title:find (cfg.special_case_translation.archived_copy.en) then -- if title is 'Archived copy' return true; elseif cfg.special_case_translation.archived_copy['local'] then if mw.ustring.find (title, cfg.special_case_translation.archived_copy['local']) then -- mw.ustring() because might not be Latin script return true; end end end --[[--------------------------< D I S P L A Y _ N A M E S _ S E L E C T >-------------------------------------- for any of the |display-authors=, |display-editors=, etc parameters, select either the local or global setting. When both are present, look at <local_display_names> value. When the value is some sort of 'et al.'string, special handling is required. When {{cs1 config}} has |display-<namelist>= AND this template has |display-<namelist>=etal AND: the number of names specified by <number_of_names> is: greater than the number specified in the global |display-<namelist>= parameter (<global_display_names>) use global |display-<namelist>= parameter value set overridden maint category less than or equal to the number specified in the global |display-<namelist>= parameter use local |display-<namelist>= parameter value The purpose of this function is to prevent categorizing a template that has fewer names than the global setting to keep the etal annotation specified by <local_display_names>. ]] local function display_names_select (global_display_names, local_display_names, param_name, number_of_names) if global_display_names and utilities.is_set (local_display_names) then -- when both if 'etal' == local_display_names:lower():gsub("[ '%.]", '') then -- the :gsub() portion makes 'etal' from a variety of 'et al.' spellings and stylings number_of_names = tonumber (number_of_names); -- convert these to numbers for comparison local global_display_names_num = tonumber (global_display_names); -- <global_display_names> not set when parameter value is not digits if number_of_names > global_display_names_num then -- template has more names than global config allows to be displayed? utilities.set_message ('maint_overridden_setting'); -- set a maint message because global is overriding local |display-<namelist>=etal return global_display_names, 'cs1 config'; -- return global with spoof parameter name (for get_display_names()) else return local_display_names, param_name; -- return local because fewer names so let <local_display_names> control end end -- here when <global_display_names> and <local_display_names> both numbers; <global_display_names> controls utilities.set_message ('maint_overridden_setting'); -- set a maint message return global_display_names, 'cs1 config'; -- return global with spoof parameter name (for get_display_names()) end -- here when only one of <global_display_names> or <local_display_names> set if global_display_names then return global_display_names, 'cs1 config'; -- return global with spoof parameter name (for get_display_names()) else return local_display_names, param_name; -- return local end end --[[--------------------------< M O D E _ S E T >-------------------------------------------------------------- fetch global mode setting from {{cs1 config}} (if present) or from |mode= (if present); global setting overrides local |mode= parameter value. When both are present, emit maintenance message ]] local function mode_set (Mode, Mode_origin) local mode; if cfg.global_cs1_config_t['Mode'] then -- global setting in {{cs1 config}}; nil when empty or assigned value invalid mode = is_valid_parameter_value (cfg.global_cs1_config_t['Mode'], 'cs1 config: mode', cfg.keywords_lists['mode'], ''); -- error messaging 'param' here is a hoax else mode = is_valid_parameter_value (Mode, Mode_origin, cfg.keywords_lists['mode'], ''); end if cfg.global_cs1_config_t['Mode'] and utilities.is_set (Mode) then -- when template has |mode=<something> which global setting has overridden utilities.set_message ('maint_overridden_setting'); -- set a maint message end return mode; end --[[--------------------------< Q U O T E _ M A K E >---------------------------------------------------------- create quotation from |quote=, |trans-quote=, and/or script-quote= with or without |quote-page= or |quote-pages= when any of those three quote parameters are set, this function unsets <PostScript>. When none of those parameters are set, |quote-page= and |quote-pages= are unset to nil so that they are not included in the template's metadata ]] local function quote_make (quote, trans_quote, script_quote, quote_page, quote_pages, nopp, sepc, postscript) if utilities.is_set (quote) or utilities.is_set (trans_quote) or utilities.is_set (script_quote) then if utilities.is_set (quote) then if quote:sub(1, 1) == '"' and quote:sub(-1, -1) == '"' then -- if first and last characters of quote are quote marks quote = quote:sub(2, -2); -- strip them off end end quote = kern_quotes (quote); -- kern if needed quote = utilities.wrap_style ('quoted-text', quote ); -- wrap in <q>...</q> tags if utilities.is_set (script_quote) then quote = script_concatenate (quote, script_quote, 'script-quote'); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after quote is wrapped end if utilities.is_set (trans_quote) then if trans_quote:sub(1, 1) == '"' and trans_quote:sub(-1, -1) == '"' then -- if first and last characters of |trans-quote are quote marks trans_quote = trans_quote:sub(2, -2); -- strip them off end quote = quote .. " " .. utilities.wrap_style ('trans-quoted-title', trans_quote ); end if utilities.is_set (quote_page) or utilities.is_set (quote_pages) then -- add page prefix local quote_prefix = ''; if utilities.is_set (quote_page) then extra_text_in_page_check (quote_page, 'quote-page'); -- add to maint cat if |quote-page= value begins with what looks like p., pp., etc. if not nopp then quote_prefix = utilities.substitute (cfg.messages['p-prefix'], {sepc, quote_page}); else quote_prefix = utilities.substitute (cfg.messages['nopp'], {sepc, quote_page}); end elseif utilities.is_set (quote_pages) then extra_text_in_page_check (quote_pages, 'quote-pages'); -- add to maint cat if |quote-pages= value begins with what looks like p., pp., etc. if tonumber(quote_pages) ~= nil and not nopp then -- if only digits, assume single page quote_prefix = utilities.substitute (cfg.messages['p-prefix'], {sepc, quote_pages}); elseif not nopp then quote_prefix = utilities.substitute (cfg.messages['pp-prefix'], {sepc, quote_pages}); else quote_prefix = utilities.substitute (cfg.messages['nopp'], {sepc, quote_pages}); end end quote = quote_prefix .. ": " .. quote; else quote = sepc .. " " .. quote; end postscript = ""; -- cs1|2 does not supply terminal punctuation when |quote= is set elseif utilities.is_set (quote_page) or utilities.is_set (quote_pages) then quote_page = nil; -- unset; these require |quote=; TODO: error message? quote_pages = nil; end return quote, quote_page, quote_pages, postscript; end --[[--------------------------< C H E C K _ P U B L I S H E R _ N A M E >-------------------------------------- look for variations of '<text>: <text>' that might be '<location>: <publisher>' in |publisher= parameter value. when found, emit a maintenance message; return nil else <publisher> is the value assigned to |publisher= or |institution= ]] local function check_publisher_name (publisher) local patterns_t = { '^[%w%s]+%s*:%s*[%w%s]+$', -- plain text <location>: <publisher> '^%[+[%w%s:|]+%]+%s*:%s*[%w%s]+$', -- partially wikilinked [[<location>]]: <publisher> '^[%w%s]+%s*:%s*%[+[%w%s:|]+%]+$', -- partially wikilinked <location>: [[<publisher>]] '^%[+[%w%s:|]+%]+%s*:%s*%[+[%w%s:|]+%]+$', -- wikilinked [[<location>]]: [[<publisher>]] } for _, pattern in ipairs (patterns_t) do -- spin through the patterns_t sequence if mw.ustring.match (publisher, pattern) then -- does this pattern match? utilities.set_message ('maint_publisher_location'); -- set a maint message return; -- and done end end end --[[--------------------------< I S _ P A G E _ A R T _ N U M >------------------------------------------------ compare the trailing (rightmost) characters of the |doi= value against the whole value assigned to |page(s)=. return boolean true when: |page(s)= has exactly 8 digits and a dot between the fourth and fifth digits matches the trailing 9 characters of the |doi= value: |page=12345678 → |page=1234.5678 matches |doi=10.xxxx/yyyy1234.5678 |page(s)= is 5 or more characters and matches |doi= values's trailing characters |page(s)= begins with a lowercase 'e' and |page(s)= without the 'e' matches |doi= values's trailing characters: |page=e12345 → |page=12345 matches |doi=10.xxxx/yyyy12345 |page(s)= begins with a uppercase 'CD' followed by (typically) six digits matches |doi= values that ends with 'CDxxxxxx.pubx' (where 'x' is any single digit) return nil when |page(s)= values: are ranges separated by underscore, hyphen, emdash, endash, figure dash, or minus character are comma- or semicolon-separated lists of pages have external urls (has text 'http') are digit-only values less than 10000 do not match |doi= values's trailing characters ]] local function is_page_art_num (page, doi) if not (utilities.is_set (page) and utilities.is_set (doi)) then -- both required return; -- abandon; nothing to do end if page:match ('[,;_−–—‒%-]') then -- when |page(s)= might be a page range or a separated list of pages return; -- abandon end page = page:lower(); -- because doi names are case insensitive doi = doi:lower(); -- force these to lowercase for testing if page:match ('http') then -- when |page(s)= appears to hold a url return; -- abandon end if tonumber (page) then -- is |page(s)= digits only if 10000 > tonumber (page) then -- when |page(s)= less than 10000 return; -- abandon end if doi:match (page .. '$') then -- digits only page number match the last digits in |doi=? return true; end if 8 == page:len() then -- special case when |page(s)= is exactly 8 digits local dot_page = page:gsub ('(%d%d%d%d)(%d%d%d%d)', '%1.%2'); -- make a |page=xxxx.yyyy version commonly used in |doi= if doi:match (dot_page .. '$') then -- 8-digit dotted page number match the last characters in |doi=? return true; end end else -- here when |page(s)= is alpha-numeric if 4 < page:len() then -- when |page(s)= is five or more characters if doi:match (page .. '$') then -- alpha-numeric page match the last characters in |doi=? return true; end local epage = page:match ('^e([%w]+)$'); -- if first character of |page= is 'e', remove it if epage and doi:match (epage .. '$') then -- page number match the last characters in |doi=? return true; end local cdpage = page:match ('^cd%d+$'); -- if first characters of |page= are 'CD' and last characters are digits (typically 6 digits) if cdpage and doi:match (cdpage .. '%.pub%d$') then -- page number matches doi 'CDxxxxxx.pubx' where 'x' is a digit return true; end end end end --[[--------------------------< C I T A T I O N 0 >------------------------------------------------------------ This is the main function doing the majority of the citation formatting. ]] local function citation0( config, args ) --[[ Load Input Parameters The argument_wrapper facilitates the mapping of multiple aliases to single internal variable. ]] local A = argument_wrapper ( args ); -- Pick out the relevant fields from the arguments. Different citation templates -- define different field names for the same underlying things. local author_etal; local a = {}; -- authors list from |lastn= / |firstn= pairs or |vauthors= local Authors; local NameListStyle; if cfg.global_cs1_config_t['NameListStyle'] then -- global setting in {{cs1 config}} overrides local |name-list-style= parameter value; nil when empty or assigned value invalid NameListStyle = is_valid_parameter_value (cfg.global_cs1_config_t['NameListStyle'], 'cs1 config: name-list-style', cfg.keywords_lists['name-list-style'], ''); -- error messaging 'param' here is a hoax else NameListStyle = is_valid_parameter_value (A['NameListStyle'], A:ORIGIN('NameListStyle'), cfg.keywords_lists['name-list-style'], ''); end if cfg.global_cs1_config_t['NameListStyle'] and utilities.is_set (A['NameListStyle']) then -- when template has |name-list-style=<something> which global setting has overridden utilities.set_message ('maint_overridden_setting'); -- set a maint message end local Collaboration = A['Collaboration']; do -- to limit scope of selected local selected = select_author_editor_source (A['Vauthors'], A['Authors'], args, 'AuthorList'); if 1 == selected then a, author_etal = extract_names (args, 'AuthorList'); -- fetch author list from |authorn= / |lastn= / |firstn=, |author-linkn=, and |author-maskn= elseif 2 == selected then NameListStyle = 'vanc'; -- override whatever |name-list-style= might be a, author_etal = parse_vauthors_veditors (args, A['Vauthors'], 'AuthorList'); -- fetch author list from |vauthors=, |author-linkn=, and |author-maskn= elseif 3 == selected then Authors = A['Authors']; -- use content of |people= or |credits=; |authors= is deprecated; TODO: constrain |people= and |credits= to cite av media, episode, serial? end if utilities.is_set (Collaboration) then author_etal = true; -- so that |display-authors=etal not required end end local editor_etal; local e = {}; -- editors list from |editor-lastn= / |editor-firstn= pairs or |veditors= do -- to limit scope of selected local selected = select_author_editor_source (A['Veditors'], nil, args, 'EditorList'); -- support for |editors= withdrawn if 1 == selected then e, editor_etal = extract_names (args, 'EditorList'); -- fetch editor list from |editorn= / |editor-lastn= / |editor-firstn=, |editor-linkn=, and |editor-maskn= elseif 2 == selected then NameListStyle = 'vanc'; -- override whatever |name-list-style= might be e, editor_etal = parse_vauthors_veditors (args, args.veditors, 'EditorList'); -- fetch editor list from |veditors=, |editor-linkn=, and |editor-maskn= end end local Chapter = A['Chapter']; -- done here so that we have access to |contribution= from |chapter= and |script-chapter= aliases local Chapter_origin = A:ORIGIN ('Chapter'); local ScriptChapter = A['ScriptChapter']; local ScriptChapter_origin = A:ORIGIN ('ScriptChapter'); local Contribution; -- because contribution is required for contributor(s) if 'contribution' == Chapter_origin then -- is there a |contribution= parameter? Contribution = Chapter; -- get the name of the contribution elseif 'script-contribution' == ScriptChapter_origin then -- no, so is there a |script-contribution= parameter? Contribution = ScriptChapter; -- get the name of the contribution end local c = {}; -- contributors list from |contributor-lastn= / contributor-firstn= pairs if utilities.in_array (config.CitationClass, {"book", "citation"}) and not utilities.is_set (A['Periodical']) then -- |contributor= and |contribution= only supported in book cites c = extract_names (args, 'ContributorList'); -- fetch contributor list from |contributorn= / |contributor-lastn=, -firstn=, -linkn=, -maskn= if 0 < #c then if not utilities.is_set (Contribution) then -- |contributor= requires |contribution= utilities.set_message ('err_contributor_missing_required_param', 'contribution'); -- add missing contribution error message c = {}; -- blank the contributors' table; it is used as a flag later end if 0 == #a then -- |contributor= requires |author= utilities.set_message ('err_contributor_missing_required_param', 'author'); -- add missing author error message c = {}; -- blank the contributors' table; it is used as a flag later end end else -- if not a book cite if utilities.select_one (args, cfg.aliases['ContributorList-Last'], 'err_redundant_parameters', 1 ) then -- are there contributor name list parameters? utilities.set_message ('err_contributor_ignored'); -- add contributor ignored error message end Contribution = nil; -- unset end local Title = A['Title']; local TitleLink = A['TitleLink']; local auto_select = ''; -- default is auto local accept_link; TitleLink, accept_link = utilities.has_accept_as_written (TitleLink, true); -- test for accept-this-as-written markup if (not accept_link) and utilities.in_array (TitleLink, {'none', 'pmc', 'doi'}) then -- check for special keywords auto_select = TitleLink; -- remember selection for later TitleLink = ''; -- treat as if |title-link= would have been empty end TitleLink = link_title_ok (TitleLink, A:ORIGIN ('TitleLink'), Title, 'title'); -- check for wiki-markup in |title-link= or wiki-markup in |title= when |title-link= is set local Section = ''; -- {{cite map}} only; preset to empty string for concatenation if not used if 'map' == config.CitationClass and 'section' == Chapter_origin then Section = A['Chapter']; -- get |section= from |chapter= alias list; |chapter= and the other aliases not supported in {{cite map}} Chapter = ''; -- unset for now; will be reset later from |map= if present end local Periodical = A['Periodical']; local Periodical_origin = A:ORIGIN('Periodical'); local ScriptPeriodical = A['ScriptPeriodical']; local ScriptPeriodical_origin = A:ORIGIN('ScriptPeriodical'); local TransPeriodical = A['TransPeriodical']; local TransPeriodical_origin = A:ORIGIN ('TransPeriodical'); if (utilities.in_array (config.CitationClass, {'book', 'encyclopaedia'}) and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical) or utilities.is_set (TransPeriodical))) then local param; if utilities.is_set (Periodical) then -- get a parameter name from one of these periodical related meta-parameters Periodical = ''; -- unset because not valid {{cite book}} or {{cite encyclopedia}} parameters param = Periodical_origin -- get parameter name for error messaging elseif utilities.is_set (TransPeriodical) then TransPeriodical = ''; -- unset because not valid {{cite book}} or {{cite encyclopedia}} parameters param = TransPeriodical_origin; -- get parameter name for error messaging elseif utilities.is_set (ScriptPeriodical) then ScriptPeriodical = ''; -- unset because not valid {{cite book}} or {{cite encyclopedia}} parameters param = ScriptPeriodical_origin; -- get parameter name for error messaging end if utilities.is_set (param) then -- if we found one utilities.set_message ('err_periodical_ignored', {param}); -- emit an error message end end if utilities.is_set (Periodical) then local i; Periodical, i = utilities.strip_apostrophe_markup (Periodical); -- strip apostrophe markup so that metadata isn't contaminated if i then -- non-zero when markup was stripped so emit an error message utilities.set_message ('err_apostrophe_markup', {Periodical_origin}); end end if 'mailinglist' == config.CitationClass then -- special case for {{cite mailing list}} if utilities.is_set (Periodical) and utilities.is_set (A ['MailingList']) then -- both set emit an error TODO: make a function for this and similar? utilities.set_message ('err_redundant_parameters', {utilities.wrap_style ('parameter', Periodical_origin) .. cfg.presentation['sep_list_pair'] .. utilities.wrap_style ('parameter', 'mailinglist')}); end Periodical = A ['MailingList']; -- error or no, set Periodical to |mailinglist= value because this template is {{cite mailing list}} Periodical_origin = A:ORIGIN('MailingList'); end -- web and news not tested for now because of -- Wikipedia:Administrators%27_noticeboard#Is_there_a_semi-automated_tool_that_could_fix_these_annoying_"Cite_Web"_errors? if not (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)) then -- 'periodical' templates require periodical parameter -- local p = {['journal'] = 'journal', ['magazine'] = 'magazine', ['news'] = 'newspaper', ['web'] = 'website'}; -- for error message local p = {['journal'] = 'journal', ['magazine'] = 'magazine'}; -- for error message if p[config.CitationClass] then utilities.set_message ('err_missing_periodical', {config.CitationClass, p[config.CitationClass]}); end end local Volume; if 'citation' == config.CitationClass then if utilities.is_set (Periodical) then if not utilities.in_array (Periodical_origin, cfg.citation_no_volume_t) then -- {{citation}} does not render |volume= when these parameters are used Volume = A['Volume']; -- but does for all other 'periodicals' end elseif utilities.is_set (ScriptPeriodical) then if 'script-website' ~= ScriptPeriodical_origin then -- {{citation}} does not render volume for |script-website= Volume = A['Volume']; -- but does for all other 'periodicals' end else Volume = A['Volume']; -- and does for non-'periodical' cites end elseif utilities.in_array (config.CitationClass, cfg.templates_using_volume) then -- render |volume= for cs1 according to the configuration settings Volume = A['Volume']; end extra_text_in_vol_iss_check (Volume, A:ORIGIN ('Volume'), 'v'); local Issue; if 'citation' == config.CitationClass then if utilities.is_set (Periodical) and utilities.in_array (Periodical_origin, cfg.citation_issue_t) then -- {{citation}} may render |issue= when these parameters are used Issue = A['Issue']; end elseif utilities.in_array (config.CitationClass, cfg.templates_using_issue) then -- conference & map books do not support issue; {{citation}} listed here because included in settings table if not (utilities.in_array (config.CitationClass, {'conference', 'map', 'citation'}) and not (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical))) then Issue = A['Issue']; end end local ArticleNumber; if utilities.in_array (config.CitationClass, {'journal', 'conference'}) or ('citation' == config.CitationClass and utilities.is_set (Periodical) and 'journal' == Periodical_origin) then ArticleNumber = A['ArticleNumber']; end extra_text_in_vol_iss_check (Issue, A:ORIGIN ('Issue'), 'i'); Issue = utilities.hyphen_to_dash (Issue); local Page; local Pages; local At; local QuotePage; local QuotePages; if not utilities.in_array (config.CitationClass, cfg.templates_not_using_page) then -- TODO: rewrite to emit ignored parameter error message? Page = A['Page']; Pages = utilities.hyphen_to_dash (A['Pages']); At = A['At']; QuotePage = A['QuotePage']; QuotePages = utilities.hyphen_to_dash (A['QuotePages']); end local NoPP = is_valid_parameter_value (A['NoPP'], A:ORIGIN('NoPP'), cfg.keywords_lists['yes_true_y'], nil); local Mode = mode_set (A['Mode'], A:ORIGIN('Mode')); -- separator character and postscript local sepc, PostScript = set_style (Mode:lower(), A['PostScript'], config.CitationClass); local Quote; Quote, QuotePage, QuotePages, PostScript = quote_make (A['Quote'], A['TransQuote'], A['ScriptQuote'], QuotePage, QuotePages, NoPP, sepc, PostScript); local Edition = A['Edition']; local PublicationPlace = place_check (A['PublicationPlace'], A:ORIGIN('PublicationPlace')); local Place = place_check (A['Place'], A:ORIGIN('Place')); local PublisherName = A['PublisherName']; local PublisherName_origin = A:ORIGIN('PublisherName'); if utilities.is_set (PublisherName) and (cfg.keywords_xlate['none'] ~= PublisherName) then local i; PublisherName, i = utilities.strip_apostrophe_markup (PublisherName); -- strip apostrophe markup so that metadata isn't contaminated; publisher is never italicized if i and (0 < i) then -- non-zero when markup was stripped so emit an error message utilities.set_message ('err_apostrophe_markup', {PublisherName_origin}); end end if ('document' == config.CitationClass) and not utilities.is_set (PublisherName) then utilities.set_message ('err_missing_publisher', {config.CitationClass, 'publisher'}); end local Newsgroup = A['Newsgroup']; -- TODO: strip apostrophe markup? local Newsgroup_origin = A:ORIGIN('Newsgroup'); if 'newsgroup' == config.CitationClass then if utilities.is_set (PublisherName) and (cfg.keywords_xlate['none'] ~= PublisherName) then -- general use parameter |publisher= not allowed in cite newsgroup utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {PublisherName_origin}); end PublisherName = nil; -- ensure that this parameter is unset for the time being; will be used again after COinS end if 'book' == config.CitationClass or 'encyclopaedia' == config.CitationClass or ('citation' == config.CitationClass and not utilities.is_set (Periodical)) then local accept; PublisherName, accept = utilities.has_accept_as_written (PublisherName); -- check for and remove accept-as-written markup from |publisher= wrapped if not accept then -- when no accept-as-written markup check_publisher_name (PublisherName); -- emit maint message when |publisher= might be prefixed with publisher's location end end local URL = A['URL']; -- TODO: better way to do this for URL, ChapterURL, and MapURL? local UrlAccess = is_valid_parameter_value (A['UrlAccess'], A:ORIGIN('UrlAccess'), cfg.keywords_lists['url-access'], nil); if not utilities.is_set (URL) and utilities.is_set (UrlAccess) then UrlAccess = nil; utilities.set_message ('err_param_access_requires_param', 'url'); end local ChapterURL = A['ChapterURL']; local ChapterUrlAccess = is_valid_parameter_value (A['ChapterUrlAccess'], A:ORIGIN('ChapterUrlAccess'), cfg.keywords_lists['url-access'], nil); if not utilities.is_set (ChapterURL) and utilities.is_set (ChapterUrlAccess) then ChapterUrlAccess = nil; utilities.set_message ('err_param_access_requires_param', {A:ORIGIN('ChapterUrlAccess'):gsub ('%-access', '')}); end local MapUrlAccess = is_valid_parameter_value (A['MapUrlAccess'], A:ORIGIN('MapUrlAccess'), cfg.keywords_lists['url-access'], nil); if not utilities.is_set (A['MapURL']) and utilities.is_set (MapUrlAccess) then MapUrlAccess = nil; utilities.set_message ('err_param_access_requires_param', {'map-url'}); end local this_page = mw.title.getCurrentTitle(); -- also used for COinS and for language local no_tracking_cats = is_valid_parameter_value (A['NoTracking'], A:ORIGIN('NoTracking'), cfg.keywords_lists['yes_true_y'], nil); -- check this page to see if it is in one of the namespaces that cs1 is not supposed to add to the error categories if not utilities.is_set (no_tracking_cats) then -- ignore if we are already not going to categorize this page if cfg.uncategorized_namespaces[this_page.namespace] then -- is this page's namespace id one of the uncategorized namespace ids? no_tracking_cats = "true"; -- set no_tracking_cats end for _, v in ipairs (cfg.uncategorized_subpages) do -- cycle through page name patterns if this_page.text:match (v) then -- test page name against each pattern no_tracking_cats = "true"; -- set no_tracking_cats break; -- bail out if one is found end end end -- check for extra |page=, |pages= or |at= parameters. (also sheet and sheets while we're at it) utilities.select_one (args, {'page', 'p', 'pp', 'pages', 'at', 'sheet', 'sheets'}, 'err_redundant_parameters'); -- this is a dummy call simply to get the error message and category local coins_pages; Page, Pages, At, coins_pages = insource_loc_get (Page, A:ORIGIN('Page'), Pages, A:ORIGIN('Pages'), At); if utilities.is_set (PublicationPlace) and utilities.is_set (Place) then -- both |publication-place= and |place= (|location=) allowed if different utilities.add_prop_cat ('location-test'); -- add property cat to evaluate how often PublicationPlace and Place are used together if PublicationPlace == Place then Place = ''; -- unset; don't need both if they are the same end elseif not utilities.is_set (PublicationPlace) and utilities.is_set (Place) then -- when only |place= (|location=) is set ... PublicationPlace = Place; -- promote |place= (|location=) to |publication-place end if PublicationPlace == Place then Place = ''; end -- don't need both if they are the same local URL_origin = A:ORIGIN('URL'); -- get name of parameter that holds URL local ChapterURL_origin = A:ORIGIN('ChapterURL'); -- get name of parameter that holds ChapterURL -- local ScriptChapter = A['ScriptChapter']; -- local ScriptChapter_origin = A:ORIGIN ('ScriptChapter'); local Format = A['Format']; local ChapterFormat = A['ChapterFormat']; local TransChapter = A['TransChapter']; local TransChapter_origin = A:ORIGIN ('TransChapter'); local TransTitle = A['TransTitle']; local ScriptTitle = A['ScriptTitle']; --[[ Parameter remapping for cite encyclopedia: When the citation has these parameters: |encyclopedia= and |title= then map |title= to |article= and |encyclopedia= to |title= for rendering |encyclopedia= and |article= then map |encyclopedia= to |title= for rendering |trans-title= maps to |trans-chapter= when |title= is re-mapped |url= maps to |chapter-url= when |title= is remapped All other combinations of |encyclopedia=, |title=, and |article= are not modified ]] local Encyclopedia = A['Encyclopedia']; -- used as a flag by this module and by ~/COinS local ScriptEncyclopedia = A['ScriptEncyclopedia']; local TransEncyclopedia = A['TransEncyclopedia']; if utilities.is_set (Encyclopedia) or utilities.is_set (ScriptEncyclopedia) then -- emit error message when Encyclopedia set but template is other than {{cite encyclopedia}} or {{citation}} if 'encyclopaedia' ~= config.CitationClass and 'citation' ~= config.CitationClass then if utilities.is_set (Encyclopedia) then utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {A:ORIGIN ('Encyclopedia')}); else utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {A:ORIGIN ('ScriptEncyclopedia')}); end Encyclopedia = nil; -- unset these because not supported by this template ScriptEncyclopedia = nil; TransEncyclopedia = nil; end elseif utilities.is_set (TransEncyclopedia) then utilities.set_message ('err_trans_missing_title', {'encyclopedia'}); end if ('encyclopaedia' == config.CitationClass) or ('citation' == config.CitationClass and utilities.is_set (Encyclopedia)) then if utilities.is_set (Periodical) and utilities.is_set (Encyclopedia) then -- when both parameters set emit an error message; {{citation}} only; Periodical not allowed in {{cite encyclopedia}} utilities.set_message ('err_periodical_ignored', {Periodical_origin}); end if utilities.is_set (Encyclopedia) or utilities.is_set (ScriptEncyclopedia) then Periodical = Encyclopedia; -- error or no, set Periodical to Encyclopedia for rendering; {{citation}} could (not legitimately) have both; use Encyclopedia Periodical_origin = A:ORIGIN ('Encyclopedia'); ScriptPeriodical = ScriptEncyclopedia; ScriptPeriodical_origin = A:ORIGIN ('ScriptEncyclopedia'); if utilities.is_set (Title) or utilities.is_set (ScriptTitle) then if not utilities.is_set (Chapter) then Chapter = Title; -- |encyclopedia= and |title= are set so map |title= params to |article= params for rendering ScriptChapter = ScriptTitle; ScriptChapter_origin = A:ORIGIN('ScriptTitle') TransChapter = TransTitle; ChapterURL = URL; ChapterURL_origin = URL_origin; ChapterUrlAccess = UrlAccess; ChapterFormat = Format; if not utilities.is_set (ChapterURL) and utilities.is_set (TitleLink) then Chapter = utilities.make_wikilink (TitleLink, Chapter); end Title = Periodical; -- now map |encyclopedia= params to |title= params for rendering ScriptTitle = ScriptPeriodical or ''; TransTitle = TransEncyclopedia or ''; Periodical = ''; -- redundant so unset ScriptPeriodical = ''; URL = ''; Format = ''; TitleLink = ''; end elseif utilities.is_set (Chapter) or utilities.is_set (ScriptChapter) then -- |title= not set Title = Periodical; -- |encyclopedia= set and |article= set so map |encyclopedia= to |title= for rendering ScriptTitle = ScriptPeriodical or ''; TransTitle = TransEncyclopedia or ''; Periodical = ''; -- redundant so unset ScriptPeriodical = ''; end end end -- special case for cite techreport. local ID = A['ID']; if (config.CitationClass == "techreport") then -- special case for cite techreport if utilities.is_set (A['Number']) then -- cite techreport uses 'number', which other citations alias to 'issue' if not utilities.is_set (ID) then -- can we use ID for the "number"? ID = A['Number']; -- yes, use it else -- ID has a value so emit error message utilities.set_message ('err_redundant_parameters', {utilities.wrap_style ('parameter', 'id') .. cfg.presentation['sep_list_pair'] .. utilities.wrap_style ('parameter', 'number')}); end end end -- Account for the oddity that is {{cite conference}}, before generation of COinS data. local ChapterLink -- = A['ChapterLink']; -- deprecated as a parameter but still used internally by cite episode local Conference = A['Conference']; local BookTitle = A['BookTitle']; local TransTitle_origin = A:ORIGIN ('TransTitle'); if 'conference' == config.CitationClass then if utilities.is_set (BookTitle) then Chapter = Title; Chapter_origin = 'title'; -- ChapterLink = TitleLink; -- |chapter-link= is deprecated ChapterURL = URL; ChapterUrlAccess = UrlAccess; ChapterURL_origin = URL_origin; URL_origin = ''; ChapterFormat = Format; TransChapter = TransTitle; TransChapter_origin = TransTitle_origin; Title = BookTitle; Format = ''; -- TitleLink = ''; TransTitle = ''; URL = ''; end elseif 'speech' ~= config.CitationClass then Conference = ''; -- not cite conference or cite speech so make sure this is empty string end local cs2_lower = function (text) -- if mode is cs2, use lower case if (sepc ~= '.') then return text:lower(); end return text; end local use_lowercase = ( sepc == ',' ); -- controls capitalization of certain static text -- cite map oddities local Cartography = ""; local Scale = ""; local Sheet = A['Sheet'] or ''; local Sheets = A['Sheets'] or ''; if config.CitationClass == "map" then if utilities.is_set (Chapter) then --TODO: make a function for this and similar? utilities.set_message ('err_redundant_parameters', {utilities.wrap_style ('parameter', 'map') .. cfg.presentation['sep_list_pair'] .. utilities.wrap_style ('parameter', Chapter_origin)}); -- add error message end Chapter = A['Map']; Chapter_origin = A:ORIGIN('Map'); -- for now, ignore linter warning ChapterURL = A['MapURL']; ChapterURL_origin = A:ORIGIN('MapURL'); TransChapter = A['TransMap']; ScriptChapter = A['ScriptMap'] ScriptChapter_origin = A:ORIGIN('ScriptMap') ChapterUrlAccess = MapUrlAccess; ChapterFormat = A['MapFormat']; Cartography = A['Cartography']; if utilities.is_set ( Cartography ) then Cartography = sepc .. " " .. wrap_msg ('cartography', Cartography, use_lowercase); end Scale = A['Scale']; if utilities.is_set ( Scale ) then Scale = sepc .. " " .. Scale; end end -- Account for the oddities that are {{cite episode}} and {{cite serial}}, before generation of COinS data. local Series = A['Series']; if 'episode' == config.CitationClass or 'serial' == config.CitationClass then local SeriesLink = A['SeriesLink']; SeriesLink = link_title_ok (SeriesLink, A:ORIGIN ('SeriesLink'), Series, 'series'); -- check for wiki-markup in |series-link= or wiki-markup in |series= when |series-link= is set local Network = A['Network']; local Station = A['Station']; local s, n = {}, {}; -- do common parameters first if utilities.is_set (Network) then table.insert(n, Network); end if utilities.is_set (Station) then table.insert(n, Station); end ID = table.concat(n, sepc .. ' '); if 'episode' == config.CitationClass then -- handle the oddities that are strictly {{cite episode}} local Season = A['Season']; local SeriesNumber = A['SeriesNumber']; if utilities.is_set (Season) and utilities.is_set (SeriesNumber) then -- these are mutually exclusive so if both are set TODO: make a function for this and similar? utilities.set_message ('err_redundant_parameters', {utilities.wrap_style ('parameter', 'season') .. cfg.presentation['sep_list_pair'] .. utilities.wrap_style ('parameter', 'seriesno')}); -- add error message SeriesNumber = ''; -- unset; prefer |season= over |seriesno= end -- assemble a table of parts concatenated later into Series if utilities.is_set (Season) then table.insert(s, wrap_msg ('season', Season, use_lowercase)); end if utilities.is_set (SeriesNumber) then table.insert(s, wrap_msg ('seriesnum', SeriesNumber, use_lowercase)); end if utilities.is_set (Issue) then table.insert(s, wrap_msg ('episode', Issue, use_lowercase)); end Issue = ''; -- unset because this is not a unique parameter Chapter = Title; -- promote title parameters to chapter ScriptChapter = ScriptTitle; ScriptChapter_origin = A:ORIGIN('ScriptTitle'); ChapterLink = TitleLink; -- alias |episode-link= TransChapter = TransTitle; ChapterURL = URL; ChapterUrlAccess = UrlAccess; ChapterURL_origin = URL_origin; ChapterFormat = Format; Title = Series; -- promote series to title TitleLink = SeriesLink; Series = table.concat(s, sepc .. ' '); -- this is concatenation of season, seriesno, episode number if utilities.is_set (ChapterLink) and not utilities.is_set (ChapterURL) then -- link but not URL Chapter = utilities.make_wikilink (ChapterLink, Chapter); elseif utilities.is_set (ChapterLink) and utilities.is_set (ChapterURL) then -- if both are set, URL links episode; Series = utilities.make_wikilink (ChapterLink, Series); end URL = ''; -- unset TransTitle = ''; ScriptTitle = ''; Format = ''; else -- now oddities that are cite serial Issue = ''; -- unset because this parameter no longer supported by the citation/core version of cite serial Chapter = A['Episode']; -- TODO: make |episode= available to cite episode someday? if utilities.is_set (Series) and utilities.is_set (SeriesLink) then Series = utilities.make_wikilink (SeriesLink, Series); end Series = utilities.wrap_style ('italic-title', Series); -- series is italicized end end -- end of {{cite episode}} stuff -- handle type parameter for those CS1 citations that have default values local TitleType = A['TitleType']; local Degree = A['Degree']; if utilities.in_array (config.CitationClass, {'AV-media-notes', 'document', 'interview', 'mailinglist', 'map', 'podcast', 'pressrelease', 'report', 'speech', 'techreport', 'thesis'}) then TitleType = set_titletype (config.CitationClass, TitleType); if utilities.is_set (Degree) and "Thesis" == TitleType then -- special case for cite thesis TitleType = Degree .. ' ' .. cfg.title_types ['thesis']:lower(); end end if utilities.is_set (TitleType) then -- if type parameter is specified TitleType = utilities.substitute ( cfg.messages['type'], TitleType); -- display it in parentheses -- TODO: Hack on TitleType to fix bunched parentheses problem end -- legacy: promote PublicationDate to Date if neither Date nor Year are set. local Date = A['Date']; local Date_origin; -- to hold the name of parameter promoted to Date; required for date error messaging local PublicationDate = A['PublicationDate']; local Year = A['Year']; if utilities.is_set (Year) then validation.year_check (Year); -- returns nothing; emits maint message when |year= doesn't hold a 'year' value end if not utilities.is_set (Date) then Date = Year; -- promote Year to Date Year = nil; -- make nil so Year as empty string isn't used for CITEREF if not utilities.is_set (Date) and utilities.is_set (PublicationDate) then -- use PublicationDate when |date= and |year= are not set Date = PublicationDate; -- promote PublicationDate to Date PublicationDate = ''; -- unset, no longer needed Date_origin = A:ORIGIN('PublicationDate'); -- save the name of the promoted parameter else Date_origin = A:ORIGIN('Year'); -- save the name of the promoted parameter end else Date_origin = A:ORIGIN('Date'); -- not a promotion; name required for error messaging end if PublicationDate == Date then PublicationDate = ''; end -- if PublicationDate is same as Date, don't display in rendered citation --[[ Go test all of the date-holding parameters for valid MOS:DATE format and make sure that dates are real dates. This must be done before we do COinS because here is where we get the date used in the metadata. Date validation supporting code is in Module:Citation/CS1/Date_validation ]] local DF = is_valid_parameter_value (A['DF'], A:ORIGIN('DF'), cfg.keywords_lists['df'], ''); if not utilities.is_set (DF) then DF = cfg.global_df; -- local |df= if present overrides global df set by {{use xxx date}} template end local ArchiveURL; local ArchiveDate; local ArchiveFormat = A['ArchiveFormat']; local archive_url_timestamp; -- timestamp from wayback machine url ArchiveURL, ArchiveDate, archive_url_timestamp = archive_url_check (A['ArchiveURL'], A['ArchiveDate']) ArchiveFormat = style_format (ArchiveFormat, ArchiveURL, 'archive-format', 'archive-url'); ArchiveURL, ArchiveDate = is_unique_archive_url (ArchiveURL, URL, ChapterURL, A:ORIGIN('ArchiveURL'), ArchiveDate); -- add error message when URL or ChapterURL == ArchiveURL local AccessDate = A['AccessDate']; local COinS_date = {}; -- holds date info extracted from |date= for the COinS metadata by Module:Date verification local DoiBroken = A['DoiBroken']; local Embargo = A['Embargo']; local anchor_year; -- used in the CITEREF identifier do -- create defined block to contain local variables date_parameters_list, mismatch local date_parameters_list = { -- AirDate has been promoted to Date so not necessary to check it ['access-date'] = {val = AccessDate, name = A:ORIGIN ('AccessDate')}, ['archive-date'] = {val = ArchiveDate, name = A:ORIGIN ('ArchiveDate')}, ['date'] = {val = Date, name = Date_origin}, ['doi-broken-date'] = {val = DoiBroken, name = A:ORIGIN ('DoiBroken')}, ['pmc-embargo-date'] = {val = Embargo, name = A:ORIGIN ('Embargo')}, ['publication-date'] = {val = PublicationDate, name = A:ORIGIN ('PublicationDate')}, ['year'] = {val = Year, name = A:ORIGIN ('Year')}, }; local error_list = {}; anchor_year, Embargo = validation.dates(date_parameters_list, COinS_date, error_list); if utilities.is_set (Year) and utilities.is_set (Date) then -- both |date= and |year= not normally needed; validation.year_date_check (Year, A:ORIGIN ('Year'), Date, A:ORIGIN ('Date'), error_list); end if 0 == #error_list then -- error free dates only; 0 when error_list is empty local modified = false; -- flag if utilities.is_set (DF) then -- if we need to reformat dates modified = validation.reformat_dates (date_parameters_list, DF); -- reformat to DF format, use long month names if appropriate end if true == validation.date_hyphen_to_dash (date_parameters_list) then -- convert hyphens to dashes where appropriate modified = true; utilities.set_message ('maint_date_format'); -- hyphens were converted so add maint category end -- for those wikis that can and want to have English date names translated to the local language; not supported at en.wiki if cfg.date_name_auto_xlate_enable and validation.date_name_xlate (date_parameters_list, cfg.date_digit_auto_xlate_enable ) then utilities.set_message ('maint_date_auto_xlated'); -- add maint cat modified = true; end if modified then -- if the date_parameters_list values were modified AccessDate = date_parameters_list['access-date'].val; -- overwrite date holding parameters with modified values ArchiveDate = date_parameters_list['archive-date'].val; Date = date_parameters_list['date'].val; DoiBroken = date_parameters_list['doi-broken-date'].val; PublicationDate = date_parameters_list['publication-date'].val; end if archive_url_timestamp and utilities.is_set (ArchiveDate) then validation.archive_date_check (ArchiveDate, archive_url_timestamp, DF); -- does YYYYMMDD in archive_url_timestamp match date in ArchiveDate end else utilities.set_message ('err_bad_date', {utilities.make_sep_list (#error_list, error_list)}); -- add this error message end end -- end of do if utilities.in_array (config.CitationClass, {'book', 'encyclopaedia'}) or -- {{cite book}}, {{cite encyclopedia}}; TODO: {{cite conference}} and others? ('citation' == config.CitationClass and utilities.is_set (Encyclopedia)) or -- {{citation}} as an encylopedia citation ('citation' == config.CitationClass and not utilities.is_set (Periodical)) then -- {{citation}} as a book citation if utilities.is_set (PublicationPlace) then if not utilities.is_set (PublisherName) then local date = COinS_date.rftdate and tonumber (COinS_date.rftdate:match ('%d%d%d%d')); -- get year portion of COinS date (because in Arabic numerals); convert string to number if date and (1850 <= date) then -- location has no publisher; if date is 1850 or later utilities.set_message ('maint_location_no_publisher'); -- add maint cat end else -- PublisherName has a value if cfg.keywords_xlate['none'] == PublisherName then -- if that value is 'none' (only for book and encyclopedia citations) PublisherName = ''; -- unset end end end end local ID_list_t; -- sequence table of rendered identifiers local ID_list_coins_t; -- table of identifiers and their values from args; key is same as cfg.id_handlers's key local Class = A['Class']; -- arxiv class identifier local ID_support = { {A['ASINTLD'], 'ASIN', 'err_asintld_missing_asin', A:ORIGIN ('ASINTLD')}, {DoiBroken, 'DOI', 'err_doibroken_missing_doi', A:ORIGIN ('DoiBroken')}, {Embargo, 'PMC', 'err_embargo_missing_pmc', A:ORIGIN ('Embargo')}, } ID_list_t, ID_list_coins_t = identifiers.identifier_lists_get (args, { DoiBroken = DoiBroken, -- for |doi= ASINTLD = A['ASINTLD'], -- for |asin= Embargo = Embargo, -- for |pmc= Class = Class, -- for |arxiv= CitationClass = config.CitationClass, -- for |arxiv= Year=anchor_year, -- for |isbn= }, ID_support); for _, id in ipairs (ID_list_t) do -- search through the ID_list_t sequence looking for an ISBN identifier string if id:find ('ISBN', 3, true) then -- plain find, start at index 3 ([[ISBN) if 'citation' == config.CitationClass then -- catch ve/citoid malformed book cites in {{citation}} templates if utilities.is_set (Periodical) then -- when a |work= alias is set utilities.set_message ('maint_work_isbn'); -- add maint cat break; -- and abandon end elseif ({['journal'] = true, ['magazine'] = true, ['news'] = true, ['web'] = true})[config.CitationClass] then utilities.set_message ('maint_periodical_has_isbn'); -- add maint cat break; -- and abandon end end end -- if 'citation' == config.CitationClass then -- catch ve/citoid malformed book cites in {{citation}} templates -- for _, id in ipairs (ID_list_t) do -- search through the ID_list_t sequence looking for an ISBN identifier string -- if id:find ('ISBN', 3, true) then -- plain find, start at index 3 ([[ISBN) -- if utilities.is_set (Periodical) then -- when a |work= alias is set -- utilities.set_message ('maint_work_isbn'); -- add maint cat -- end -- end -- end -- end -- Account for the oddities that are {{cite arxiv}}, {{cite biorxiv}}, {{cite citeseerx}}, {{cite medrxiv}}, {{cite ssrn}}, before generation of COinS data. if utilities.in_array (config.CitationClass, whitelist.preprint_template_list_t) then -- |arxiv= or |eprint= required for cite arxiv; |biorxiv=, |citeseerx=, |medrxiv=, |ssrn= required for their templates if not (args[cfg.id_handlers[config.CitationClass:upper()].parameters[1]] or -- can't use ID_list_coins_t k/v table here because invalid parameters omitted args[cfg.id_handlers[config.CitationClass:upper()].parameters[2]]) then -- which causes unexpected parameter missing error message utilities.set_message ('err_' .. config.CitationClass .. '_missing'); -- add error message end Periodical = ({['arxiv'] = 'arXiv', ['biorxiv'] = 'bioRxiv', ['citeseerx'] = 'CiteSeerX', ['medrxiv'] = 'medRxiv', ['ssrn'] = 'Social Science Research Network'})[config.CitationClass]; end -- Link the title of the work if no |url= was provided, but we have a |pmc= or a |doi= with |doi-access=free if config.CitationClass == "journal" and not utilities.is_set (URL) and not utilities.is_set (TitleLink) and not utilities.in_array (cfg.keywords_xlate[Title], {'off', 'none'}) then -- TODO: remove 'none' once existing citations have been switched to 'off', so 'none' can be used as token for "no title" instead if 'none' ~= cfg.keywords_xlate[auto_select] then -- if auto-linking not disabled if identifiers.auto_link_urls[auto_select] then -- manual selection URL = identifiers.auto_link_urls[auto_select]; -- set URL to be the same as identifier's external link URL_origin = cfg.id_handlers[auto_select:upper()].parameters[1]; -- set URL_origin to parameter name for use in error message if citation is missing a |title= elseif identifiers.auto_link_urls['pmc'] then -- auto-select PMC URL = identifiers.auto_link_urls['pmc']; -- set URL to be the same as the PMC external link if not embargoed URL_origin = cfg.id_handlers['PMC'].parameters[1]; -- set URL_origin to parameter name for use in error message if citation is missing a |title= elseif identifiers.auto_link_urls['doi'] then -- auto-select DOI URL = identifiers.auto_link_urls['doi']; URL_origin = cfg.id_handlers['DOI'].parameters[1]; end end if utilities.is_set (URL) then -- set when using an identifier-created URL if utilities.is_set (AccessDate) then -- |access-date= requires |url=; identifier-created URL is not |url= utilities.set_message ('err_accessdate_missing_url'); -- add an error message AccessDate = ''; -- unset end if utilities.is_set (ArchiveURL) then -- |archive-url= requires |url=; identifier-created URL is not |url= utilities.set_message ('err_archive_missing_url'); -- add an error message ArchiveURL = ''; -- unset end end end -- At this point fields may be nil if they weren't specified in the template use. We can use that fact. -- Test if citation has no title if not utilities.is_set (Title) and not utilities.is_set (TransTitle) and not utilities.is_set (ScriptTitle) then -- has special case for cite episode utilities.set_message ('err_citation_missing_title', {'episode' == config.CitationClass and 'series' or 'title'}); end if utilities.in_array (cfg.keywords_xlate[Title], {'off', 'none'}) and utilities.in_array (config.CitationClass, {'journal', 'citation'}) and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)) and ('journal' == Periodical_origin or 'script-journal' == ScriptPeriodical_origin) then -- special case for journal cites Title = ''; -- set title to empty string utilities.set_message ('maint_untitled'); -- add maint cat end if 'journal' == config.CitationClass or ('citation' == config.CitationClass and utilities.is_set (Periodical) and 'journal' == Periodical_origin) then if is_page_art_num (((utilities.is_set (Page) and Page) or (utilities.is_set (Pages) and Pages)) or nil, ID_list_coins_t['DOI']) then -- does |page(s)= look like it holds an article number utilities.set_message ('maint_page_art_num'); -- add maint cat end end -- COinS metadata (see <http://ocoins.info/>) for automated parsing of citation information. -- handle the oddity that is cite encyclopedia and {{citation |encyclopedia=something}}. Here we presume that -- when Periodical, Title, and Chapter are all set, then Periodical is the book (encyclopedia) title, Title -- is the article title, and Chapter is a section within the article. So, we remap local coins_chapter = Chapter; -- default assuming that remapping not required local coins_title = Title; -- et tu if 'encyclopaedia' == config.CitationClass or ('citation' == config.CitationClass and utilities.is_set (Encyclopedia)) then if utilities.is_set (Chapter) and utilities.is_set (Title) and utilities.is_set (Periodical) then -- if all are used then coins_chapter = Title; -- remap coins_title = Periodical; end end local coins_author = a; -- default for coins rft.au if 0 < #c then -- but if contributor list coins_author = c; -- use that instead end -- this is the function call to COinS() local OCinSoutput = metadata.COinS({ ['Periodical'] = utilities.strip_apostrophe_markup (Periodical), -- no markup in the metadata ['Encyclopedia'] = Encyclopedia, -- just a flag; content ignored by ~/COinS ['Chapter'] = metadata.make_coins_title (coins_chapter, ScriptChapter), -- Chapter and ScriptChapter stripped of bold / italic / accept-as-written markup ['Degree'] = Degree; -- cite thesis only ['Title'] = metadata.make_coins_title (coins_title, ScriptTitle), -- Title and ScriptTitle stripped of bold / italic / accept-as-written markup ['PublicationPlace'] = PublicationPlace, ['Date'] = COinS_date.rftdate, -- COinS_date.* has correctly formatted date values if Date is valid; ['Season'] = COinS_date.rftssn, ['Quarter'] = COinS_date.rftquarter, ['Chron'] = COinS_date.rftchron, ['Series'] = Series, ['Volume'] = Volume, ['Issue'] = Issue, ['ArticleNumber'] = ArticleNumber, ['Pages'] = coins_pages or metadata.get_coins_pages (first_set ({Sheet, Sheets, Page, Pages, At, QuotePage, QuotePages}, 7)), -- pages stripped of external links ['Edition'] = Edition, ['PublisherName'] = PublisherName or Newsgroup, -- any apostrophe markup already removed from PublisherName ['URL'] = first_set ({ChapterURL, URL}, 2), ['Authors'] = coins_author, ['ID_list'] = ID_list_coins_t, ['RawPage'] = this_page.prefixedText, }, config.CitationClass); -- Account for the oddities that are {{cite arxiv}}, {{cite biorxiv}}, {{cite citeseerx}}, {{cite medrxiv}}, and {{cite ssrn}} AFTER generation of COinS data. if utilities.in_array (config.CitationClass, whitelist.preprint_template_list_t) then -- we have set rft.jtitle in COinS to arXiv, bioRxiv, CiteSeerX, medRxiv, or ssrn now unset so it isn't displayed Periodical = ''; -- periodical not allowed in these templates; if article has been published, use cite journal end -- special case for cite newsgroup. Do this after COinS because we are modifying Publishername to include some static text if 'newsgroup' == config.CitationClass and utilities.is_set (Newsgroup) then PublisherName = utilities.substitute (cfg.messages['newsgroup'], external_link( 'news:' .. Newsgroup, Newsgroup, Newsgroup_origin, nil )); end local Editors; local EditorCount; -- used only for choosing {ed.) or (eds.) annotation at end of editor name-list local Contributors; -- assembled contributors name list local contributor_etal = nil; -- must be intentionally initialized local Translators; -- assembled translators name list local translator_etal = nil; -- must be intentionally initialized local t = extract_names (args, 'TranslatorList'); -- fetch translator list from |translatorn= / |translator-lastn=, -firstn=, -linkn=, -maskn= local Interviewers; local interviewers_list = extract_names (args, 'InterviewerList'); -- process preferred interviewers parameters local interviewer_etal = nil; -- must be intentionally initialized -- Now perform various field substitutions. -- We also add leading spaces and surrounding markup and punctuation to the -- various parts of the citation, but only when they are non-nil. do local last_first_list; local control = { format = NameListStyle, -- empty string, '&', 'amp', 'and', or 'vanc' maximum = nil, -- as if display-authors or display-editors not set mode = Mode }; do -- do editor name list first because the now unsupported coauthors used to modify control table local display_names, param = display_names_select (cfg.global_cs1_config_t['DisplayEditors'], A['DisplayEditors'], A:ORIGIN ('DisplayEditors'), #e); control.maximum, editor_etal = get_display_names (display_names, #e, editor_etal, param); Editors, EditorCount = list_people (control, e, editor_etal); if 1 == EditorCount and (true == editor_etal or 1 < #e) then -- only one editor displayed but includes etal then EditorCount = 2; -- spoof to display (eds.) annotation end end do -- now do interviewers local display_names, param = display_names_select (cfg.global_cs1_config_t['DisplayInterviewers'], A['DisplayInterviewers'], A:ORIGIN ('DisplayInterviewers'), #interviewers_list); control.maximum, interviewer_etal = get_display_names (display_names, #interviewers_list, interviewer_etal, param); Interviewers = list_people (control, interviewers_list, interviewer_etal); end do -- now do translators local display_names, param = display_names_select (cfg.global_cs1_config_t['DisplayTranslators'], A['DisplayTranslators'], A:ORIGIN ('DisplayTranslators'), #t); control.maximum, translator_etal = get_display_names (display_names, #t, translator_etal, param); Translators = list_people (control, t, translator_etal); end do -- now do contributors local display_names, param = display_names_select (cfg.global_cs1_config_t['DisplayContributors'], A['DisplayContributors'], A:ORIGIN ('DisplayContributors'), #c); control.maximum, contributor_etal = get_display_names (display_names, #c, contributor_etal, param); Contributors = list_people (control, c, contributor_etal); end do -- now do authors local display_names, param = display_names_select (cfg.global_cs1_config_t['DisplayAuthors'], A['DisplayAuthors'], A:ORIGIN ('DisplayAuthors'), #a, author_etal); control.maximum, author_etal = get_display_names (display_names, #a, author_etal, param); last_first_list = list_people (control, a, author_etal); if utilities.is_set (Authors) then Authors, author_etal = name_has_etal (Authors, author_etal, false, 'authors'); -- find and remove variations on et al. if author_etal then Authors = Authors .. ' ' .. cfg.messages['et al']; -- add et al. to authors parameter end else Authors = last_first_list; -- either an author name list or an empty string end end -- end of do if utilities.is_set (Authors) and utilities.is_set (Collaboration) then Authors = utilities.substitute (cfg.messages['collaboration'], {Authors, Collaboration}); -- add collaboration after et al. end end local ConferenceFormat = A['ConferenceFormat']; local ConferenceURL = A['ConferenceURL']; ConferenceFormat = style_format (ConferenceFormat, ConferenceURL, 'conference-format', 'conference-url'); Format = style_format (Format, URL, 'format', 'url'); -- special case for chapter format so no error message or cat when chapter not supported if not (utilities.in_array (config.CitationClass, {'web', 'news', 'journal', 'magazine', 'pressrelease', 'podcast', 'newsgroup', 'arxiv', 'biorxiv', 'citeseerx', 'medrxiv', 'ssrn'}) or ('citation' == config.CitationClass and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)) and not utilities.is_set (Encyclopedia))) then ChapterFormat = style_format (ChapterFormat, ChapterURL, 'chapter-format', 'chapter-url'); end if not utilities.is_set (URL) then if utilities.in_array (config.CitationClass, {"web", "podcast", "mailinglist"}) or -- |url= required for {{cite web}}, {{cite podcast}}, and {{cite mailing list}} ('citation' == config.CitationClass and ('website' == Periodical_origin or 'script-website' == ScriptPeriodical_origin)) then -- and required for {{citation}} with |website= or |script-website= if not url_was_archive_today then -- is <URL> empty/missing because it was a deprecated archive.today url utilities.set_message ('err_cite_web_url'); -- no; emit an error message for an empty/ missing |url= end end -- do we have |accessdate= without either |url= or |chapter-url=? if utilities.is_set (AccessDate) and not utilities.is_set (ChapterURL) then -- ChapterURL may be set when URL is not set; utilities.set_message ('err_accessdate_missing_url'); AccessDate = ''; end end local UrlStatus = is_valid_parameter_value (A['UrlStatus'], A:ORIGIN('UrlStatus'), cfg.keywords_lists['url-status'], ''); local OriginalURL local OriginalURL_origin local OriginalFormat local OriginalAccess; UrlStatus = UrlStatus:lower(); -- used later when assembling archived text if utilities.is_set ( ArchiveURL ) then if utilities.is_set (ChapterURL) then -- if chapter-url= is set apply archive url to it OriginalURL = ChapterURL; -- save copy of source chapter's url for archive text OriginalURL_origin = ChapterURL_origin; -- name of |chapter-url= parameter for error messages OriginalFormat = ChapterFormat; -- and original |chapter-format= if 'live' ~= UrlStatus then ChapterURL = ArchiveURL -- swap-in the archive's URL ChapterURL_origin = A:ORIGIN('ArchiveURL') -- name of |archive-url= parameter for error messages ChapterFormat = ArchiveFormat or ''; -- swap in archive's format ChapterUrlAccess = nil; -- restricted access levels do not make sense for archived URLs end elseif utilities.is_set (URL) then OriginalURL = URL; -- save copy of original source URL OriginalURL_origin = URL_origin; -- name of URL parameter for error messages OriginalFormat = Format; -- and original |format= OriginalAccess = UrlAccess; if 'live' ~= UrlStatus then -- if URL set then |archive-url= applies to it URL = ArchiveURL -- swap-in the archive's URL URL_origin = A:ORIGIN('ArchiveURL') -- name of archive URL parameter for error messages Format = ArchiveFormat or ''; -- swap in archive's format UrlAccess = nil; -- restricted access levels do not make sense for archived URLs end end elseif utilities.is_set (UrlStatus) then -- if |url-status= is set when |archive-url= is not set utilities.set_message ('maint_url_status'); -- add maint cat end if utilities.in_array (config.CitationClass, {'web', 'news', 'journal', 'magazine', 'pressrelease', 'podcast', 'newsgroup', 'arxiv', 'biorxiv', 'citeseerx', 'medrxiv', 'ssrn'}) or -- if any of the 'periodical' cites except encyclopedia ('citation' == config.CitationClass and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)) and not utilities.is_set (Encyclopedia)) then local chap_param; if utilities.is_set (Chapter) then -- get a parameter name from one of these chapter related meta-parameters chap_param = A:ORIGIN ('Chapter') elseif utilities.is_set (TransChapter) then chap_param = A:ORIGIN ('TransChapter') elseif utilities.is_set (ChapterURL) then chap_param = A:ORIGIN ('ChapterURL') elseif utilities.is_set (ScriptChapter) then chap_param = ScriptChapter_origin; else utilities.is_set (ChapterFormat) chap_param = A:ORIGIN ('ChapterFormat') end if utilities.is_set (chap_param) then -- if we found one utilities.set_message ('err_chapter_ignored', {chap_param}); -- add error message Chapter = ''; -- and set them to empty string to be safe with concatenation TransChapter = ''; -- for now, ignore linter warnings ChapterURL = ''; ScriptChapter = ''; ChapterFormat = ''; end else -- otherwise, format chapter / article title local no_quotes = false; -- default assume that we will be quoting the chapter parameter value if utilities.is_set (Contribution) and 0 < #c then -- if this is a contribution with contributor(s) if utilities.in_array (Contribution:lower(), cfg.keywords_lists.contribution) then -- and a generic contribution title no_quotes = true; -- then render it unquoted end end Chapter = format_chapter_title (ScriptChapter, ScriptChapter_origin, Chapter, TransChapter, TransChapter_origin, ChapterURL, ChapterURL_origin, no_quotes, ChapterUrlAccess); -- Contribution is also in Chapter if utilities.is_set (Chapter) then Chapter = Chapter .. ChapterFormat ; if 'map' == config.CitationClass and utilities.is_set (TitleType) then Chapter = Chapter .. ' ' .. TitleType; -- map annotation here; not after title end Chapter = Chapter .. sepc .. ' '; elseif utilities.is_set (ChapterFormat) then -- |chapter= not set but |chapter-format= is so ... Chapter = ChapterFormat .. sepc .. ' '; -- ... ChapterFormat has error message, we want to see it end end -- Format main title local plain_title = false; local accept_title; Title, accept_title = utilities.has_accept_as_written (Title, true); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of <Title> if accept_title and ('' == Title) then -- only support forced empty for now "(())" Title = cfg.messages['notitle']; -- replace by predefined "No title" message -- TODO: utilities.set_message ( 'err_redundant_parameters', ...); -- issue proper error message instead of muting ScriptTitle = ''; -- just mute for now TransTitle = ''; -- just mute for now plain_title = true; -- suppress text decoration for descriptive title utilities.set_message ('maint_untitled'); -- add maint cat end if not accept_title then -- <Title> not wrapped in accept-as-written markup if '...' == Title:sub (-3) then -- if ellipsis is the last three characters of |title= Title = Title:gsub ('(%.%.%.)%.+$', '%1'); -- limit the number of dots to three elseif not mw.ustring.find (Title, '%.%s*%a%.$') and -- end of title is not a 'dot-(optional space-)letter-dot' initialism ... not mw.ustring.find (Title, '%s+%a%.$') then -- ...and not a 'space-letter-dot' initial (''Allium canadense'' L.) Title = mw.ustring.gsub(Title, '%' .. sepc .. '$', ''); -- remove any trailing separator character; sepc and ms.ustring() here for languages that use multibyte separator characters end if utilities.is_set (ArchiveURL) and is_archived_copy (Title) then utilities.set_message ('maint_archived_copy'); -- add maintenance category before we modify the content of Title end if is_generic ('generic_titles', Title) then utilities.set_message ('err_generic_title'); -- set an error message end end if (not plain_title) and (utilities.in_array (config.CitationClass, {'web', 'news', 'journal', 'magazine', 'document', 'pressrelease', 'podcast', 'newsgroup', 'mailinglist', 'interview', 'arxiv', 'biorxiv', 'citeseerx', 'medrxiv', 'ssrn'}) or ('citation' == config.CitationClass and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)) and not utilities.is_set (Encyclopedia)) or ('map' == config.CitationClass and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)))) then -- special case for cite map when the map is in a periodical treat as an article Title = kern_quotes (Title); -- if necessary, separate title's leading and trailing quote marks from module provided quote marks Title = utilities.wrap_style ('quoted-title', Title); Title = script_concatenate (Title, ScriptTitle, 'script-title'); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after title is wrapped TransTitle = utilities.wrap_style ('trans-quoted-title', TransTitle ); elseif plain_title or ('report' == config.CitationClass) then -- no styling for cite report and descriptive titles (otherwise same as above) Title = script_concatenate (Title, ScriptTitle, 'script-title'); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after title is wrapped TransTitle = utilities.wrap_style ('trans-quoted-title', TransTitle ); -- for cite report, use this form for trans-title else Title = utilities.wrap_style ('italic-title', Title); Title = script_concatenate (Title, ScriptTitle, 'script-title'); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after title is wrapped TransTitle = utilities.wrap_style ('trans-italic-title', TransTitle); end if utilities.is_set (TransTitle) then if utilities.is_set (Title) then TransTitle = " " .. TransTitle; else utilities.set_message ('err_trans_missing_title', {'title'}); end end if utilities.is_set (Title) then -- TODO: is this the right place to be making Wikisource URLs? if utilities.is_set (TitleLink) and utilities.is_set (URL) then utilities.set_message ('err_wikilink_in_url'); -- set an error message because we can't have both TitleLink = ''; -- unset end if not utilities.is_set (TitleLink) and utilities.is_set (URL) then Title = external_link (URL, Title, URL_origin, UrlAccess) .. TransTitle .. Format; URL = ''; -- unset these because no longer needed Format = ''; -- for now, ignore linter warning elseif utilities.is_set (TitleLink) and not utilities.is_set (URL) then local ws_url; ws_url = wikisource_url_make (TitleLink); -- ignore ws_label return; not used here if ws_url then Title = external_link (ws_url, Title .. '&nbsp;', 'ws link in title-link'); -- space char after Title to move icon away from italic text; TODO: a better way to do this? Title = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], TitleLink, Title}); Title = Title .. TransTitle; else Title = utilities.make_wikilink (TitleLink, Title) .. TransTitle; end else local ws_url, ws_label, L; -- Title has italic or quote markup by the time we get here which causes is_wikilink() to return 0 (not a wikilink) ws_url, ws_label, L = wikisource_url_make (Title:gsub('^[\'"]*(.-)[\'"]*$', '%1')); -- make ws URL from |title= interwiki link (strip italic or quote markup); link portion L becomes tooltip label if ws_url then Title = Title:gsub ('%b[]', ws_label); -- replace interwiki link with ws_label to retain markup Title = external_link (ws_url, Title .. '&nbsp;', 'ws link in title'); -- space char after Title to move icon away from italic text; TODO: a better way to do this? Title = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], L, Title}); Title = Title .. TransTitle; else Title = Title .. TransTitle; end end else Title = TransTitle; end if utilities.is_set (Place) then Place = " " .. wrap_msg ('written', Place, use_lowercase) .. sepc .. " "; end local ConferenceURL_origin = A:ORIGIN('ConferenceURL'); -- get name of parameter that holds ConferenceURL if utilities.is_set (Conference) then if utilities.is_set (ConferenceURL) then Conference = external_link( ConferenceURL, Conference, ConferenceURL_origin, nil ); end Conference = sepc .. " " .. Conference .. ConferenceFormat; elseif utilities.is_set (ConferenceURL) then Conference = sepc .. " " .. external_link( ConferenceURL, nil, ConferenceURL_origin, nil ); end local Position = ''; if not utilities.is_set (Position) then local Minutes = A['Minutes']; local Time = A['Time']; if utilities.is_set (Minutes) then if utilities.is_set (Time) then --TODO: make a function for this and similar? utilities.set_message ('err_redundant_parameters', {utilities.wrap_style ('parameter', 'minutes') .. cfg.presentation['sep_list_pair'] .. utilities.wrap_style ('parameter', 'time')}); end Position = utilities.substitute (cfg.messages.minutes, Minutes); else if utilities.is_set (Time) then local TimeCaption = A['TimeCaption'] if not utilities.is_set (TimeCaption) then TimeCaption = cs2_lower(cfg.messages['event']); end Position = " " .. TimeCaption .. " " .. Time; end end else Position = " " .. Position; At = ''; end Page, Pages, Sheet, Sheets = format_pages_sheets (Page, Pages, Sheet, Sheets, config.CitationClass, Periodical_origin, sepc, NoPP, use_lowercase); At = utilities.is_set (At) and (sepc .. " " .. At) or ""; Position = utilities.is_set (Position) and (sepc .. " " .. Position) or ""; if config.CitationClass == 'map' then local Sections = A['Sections']; -- Section (singular) is an alias of Chapter so set earlier local Inset = A['Inset']; if utilities.is_set ( Inset ) then Inset = sepc .. " " .. wrap_msg ('inset', Inset, use_lowercase); end if utilities.is_set ( Sections ) then Section = sepc .. " " .. wrap_msg ('sections', Sections, use_lowercase); elseif utilities.is_set ( Section ) then Section = sepc .. " " .. wrap_msg ('section', Section, use_lowercase); end At = At .. Inset .. Section; end local Others = A['Others']; if utilities.is_set (Others) and 0 == #a and 0 == #e then -- add maint cat when |others= has value and used without |author=, |editor= if config.CitationClass == "AV-media-notes" or config.CitationClass == "audio-visual" then -- special maint for AV/M which has a lot of 'false' positives right now utilities.set_message ('maint_others_avm') else utilities.set_message ('maint_others'); end end Others = utilities.is_set (Others) and (sepc .. " " .. Others) or ""; if utilities.is_set (Translators) then Others = safe_join ({sepc .. ' ', wrap_msg ('translated', Translators, use_lowercase), Others}, sepc); end if utilities.is_set (Interviewers) then Others = safe_join ({sepc .. ' ', wrap_msg ('interview', Interviewers, use_lowercase), Others}, sepc); end local TitleNote = A['TitleNote']; TitleNote = utilities.is_set (TitleNote) and (sepc .. " " .. TitleNote) or ""; if utilities.is_set (Edition) then if Edition:match ('%f[%a][Ee]d%n?%.?$') or Edition:match ('%f[%a][Ee]dition$') then -- Ed, ed, Ed., ed., Edn, edn, Edn., edn. utilities.set_message ('err_extra_text_edition'); -- add error message end Edition = " " .. wrap_msg ('edition', Edition); else Edition = ''; end Series = utilities.is_set (Series) and wrap_msg ('series', {sepc, Series}) or ""; -- not the same as SeriesNum local Agency = A['Agency'] or ''; -- |agency= is supported by {{cite magazine}}, {{cite news}}, {{cite press release}}, {{cite web}}, and certain {{citation}} templates if utilities.is_set (Agency) then -- this testing done here because {{citation}} supports 'news' citations if utilities.in_array (config.CitationClass, {'magazine', 'news', 'pressrelease', 'web'}) or ('citation' == config.CitationClass and utilities.in_array (Periodical_origin, {"magazine", "newspaper", "work"})) then Agency = wrap_msg ('agency', {sepc, Agency}); -- format for rendering else Agency = ''; -- unset; not supported utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {'agency'}); -- add error message end end Volume = format_volume_issue (Volume, Issue, ArticleNumber, config.CitationClass, Periodical_origin, sepc, use_lowercase); if utilities.is_set (AccessDate) then local retrv_text = " " .. cfg.messages['retrieved']; AccessDate = nowrap_date (AccessDate); -- wrap in nowrap span if date in appropriate format retrv_text = cs2_lower(retrv_text); -- if mode is cs2, lower case AccessDate = utilities.substitute (retrv_text, AccessDate); -- add retrieved text AccessDate = utilities.substitute (cfg.presentation['accessdate'], {sepc, AccessDate}); -- allow editors to hide accessdates end if utilities.is_set (ID) then ID = sepc .. " " .. ID; end local Docket = A['Docket']; if "thesis" == config.CitationClass and utilities.is_set (Docket) then ID = sepc .. " Docket " .. Docket .. ID; end if "report" == config.CitationClass and utilities.is_set (Docket) then -- for cite report when |docket= is set ID = sepc .. ' ' .. Docket; -- overwrite ID even if |id= is set end if utilities.is_set (URL) then URL = " " .. external_link( URL, nil, URL_origin, UrlAccess ); end -- We check length of PostScript here because it will have been nuked by -- the quote parameters. We'd otherwise emit a message even if there wasn't -- a displayed postscript. -- TODO: Should the max size (1) be configurable? -- TODO: Should we check a specific pattern? if utilities.is_set(PostScript) and mw.ustring.len(PostScript) > 1 then utilities.set_message ('maint_postscript') end local Archived; if utilities.is_set (ArchiveURL) then if not utilities.is_set (ArchiveDate) then -- ArchiveURL set but ArchiveDate not set utilities.set_message ('err_archive_missing_date'); -- emit an error message ArchiveURL = ''; -- empty string for concatenation ArchiveDate = ''; -- empty string for concatenation end else if utilities.is_set (ArchiveDate) then -- ArchiveURL not set but ArchiveDate is set utilities.set_message ('err_archive_date_missing_url'); -- emit an error message ArchiveURL = ''; -- empty string for concatenation ArchiveDate = ''; -- empty string for concatenation end end if utilities.is_set (ArchiveURL) then if "live" == UrlStatus then if utilities.is_set (ArchiveDate) then Archived = sepc .. ' ' .. utilities.substitute ( cfg.messages['archived-live'], { external_link( ArchiveURL, cs2_lower(cfg.messages['archived']), A:ORIGIN('ArchiveURL'), nil) .. ArchiveFormat, ArchiveDate } ); else Archived = ''; end if not utilities.is_set (OriginalURL) then utilities.set_message ('err_archive_missing_url'); Archived = ''; -- empty string for concatenation end elseif utilities.is_set (OriginalURL) then -- UrlStatus is empty, 'dead', 'unfit', 'usurped', 'bot: unknown' if utilities.in_array (UrlStatus, {'unfit', 'usurped', 'bot: unknown'}) then Archived = sepc .. ' ' .. utilities.substitute ( cs2_lower(cfg.messages['archived-unfit']), ArchiveDate); if 'bot: unknown' == UrlStatus then utilities.set_message ('maint_bot_unknown'); -- and add a category if not already added else utilities.add_prop_cat ('unfit'); -- and add a category if not already added end else -- UrlStatus is empty, 'dead' if utilities.is_set (ArchiveDate) then Archived = sepc .. ' ' .. utilities.substitute ( cs2_lower(cfg.messages['archived-dead']), { external_link( OriginalURL, cfg.messages['original'], OriginalURL_origin, OriginalAccess ) .. OriginalFormat, ArchiveDate } ); else Archived = ''; -- unset for concatenation end end else -- OriginalUrl not set utilities.set_message ('err_archive_missing_url'); Archived = ''; -- empty string for concatenation end elseif utilities.is_set (ArchiveFormat) then Archived = ArchiveFormat; -- if set and ArchiveURL not set ArchiveFormat has error message else Archived = ''; end local TranscriptURL = A['TranscriptURL'] local TranscriptFormat = A['TranscriptFormat']; TranscriptFormat = style_format (TranscriptFormat, TranscriptURL, 'transcript-format', 'transcripturl'); local Transcript = A['Transcript']; local TranscriptURL_origin = A:ORIGIN('TranscriptURL'); -- get name of parameter that holds TranscriptURL if utilities.is_set (Transcript) then if utilities.is_set (TranscriptURL) then Transcript = external_link( TranscriptURL, Transcript, TranscriptURL_origin, nil ); end Transcript = sepc .. ' ' .. Transcript .. TranscriptFormat; elseif utilities.is_set (TranscriptURL) then Transcript = external_link( TranscriptURL, nil, TranscriptURL_origin, nil ); end local Publisher; if utilities.is_set (PublicationDate) then PublicationDate = wrap_msg ('published', PublicationDate); end if utilities.is_set (PublisherName) then if utilities.is_set (PublicationPlace) then Publisher = sepc .. " " .. PublicationPlace .. ": " .. PublisherName .. PublicationDate; else Publisher = sepc .. " " .. PublisherName .. PublicationDate; end elseif utilities.is_set (PublicationPlace) then Publisher= sepc .. " " .. PublicationPlace .. PublicationDate; else Publisher = PublicationDate; end -- Several of the above rely upon detecting this as nil, so do it last. if (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical) or utilities.is_set (TransPeriodical)) then if utilities.is_set (Title) or utilities.is_set (TitleNote) then Periodical = sepc .. " " .. format_periodical (ScriptPeriodical, ScriptPeriodical_origin, Periodical, TransPeriodical, TransPeriodical_origin); else Periodical = format_periodical (ScriptPeriodical, ScriptPeriodical_origin, Periodical, TransPeriodical, TransPeriodical_origin); end end local Language = A['Language']; if utilities.is_set (Language) then Language = language_parameter (Language); -- format, categories, name from ISO639-1, etc. else Language=''; -- language not specified so make sure this is an empty string; --[[ TODO: need to extract the wrap_msg from language_parameter so that we can solve parentheses bunching problem with Format/Language/TitleType ]] end --[[ Handle the oddity that is cite speech. This code overrides whatever may be the value assigned to TitleNote (through |department=) and forces it to be " (Speech)" so that the annotation directly follows the |title= parameter value in the citation rather than the |event= parameter value (if provided). ]] if "speech" == config.CitationClass then -- cite speech only TitleNote = TitleType; -- move TitleType to TitleNote so that it renders ahead of |event= TitleType = ''; -- and unset if utilities.is_set (Periodical) then -- if Periodical, perhaps because of an included |website= or |journal= parameter if utilities.is_set (Conference) then -- and if |event= is set Conference = Conference .. sepc .. " "; -- then add appropriate punctuation to the end of the Conference variable before rendering end end end -- Piece all bits together at last. Here, all should be non-nil. -- We build things this way because it is more efficient in LUA -- not to keep reassigning to the same string variable over and over. local tcommon; local tcommon2; -- used for book cite when |contributor= is set local pgtext = Position .. Sheet .. Sheets .. Page .. Pages .. At; if utilities.in_array (config.CitationClass, {"book", "citation"}) and not utilities.is_set (Periodical) then -- special cases for book cites if utilities.is_set (Contributors) then -- when we are citing foreword, preface, introduction, etc. tcommon = safe_join ({Title, TitleNote}, sepc); -- author and other stuff will come after this and before tcommon2 tcommon2 = safe_join ({TitleType, Series, Language, Volume, Others, Edition, Publisher}, sepc); else tcommon = safe_join ({Title, TitleNote, TitleType, Series, Language, Volume, Others, Edition, Publisher}, sepc); end elseif 'map' == config.CitationClass then -- special cases for cite map if utilities.is_set (Chapter) then -- map in a book; TitleType is part of Chapter tcommon = safe_join ({Title, Edition, Scale, Series, Language, Cartography, Others, Publisher, Volume}, sepc); elseif utilities.is_set (Periodical) then -- map in a periodical tcommon = safe_join ({Title, TitleType, Periodical, Scale, Series, Language, Cartography, Others, Publisher, Volume}, sepc); else -- a sheet or stand-alone map tcommon = safe_join ({Title, TitleType, Edition, Scale, Series, Language, Cartography, Others, Publisher}, sepc); end elseif 'episode' == config.CitationClass then -- special case for cite episode tcommon = safe_join ({Title, TitleNote, TitleType, Series, Language, Edition, Publisher}, sepc); else -- all other CS1 templates tcommon = safe_join ({Title, TitleNote, Conference, Periodical, TitleType, Series, Language, Volume, Others, Edition, Publisher, Agency}, sepc); end if #ID_list_t > 0 then ID_list_t = safe_join( { sepc .. " ", table.concat( ID_list_t, sepc .. " " ), ID }, sepc ); else ID_list_t = ID; end local Via = A['Via']; Via = utilities.is_set (Via) and wrap_msg ('via', Via) or ''; local idcommon; if 'audio-visual' == config.CitationClass or 'episode' == config.CitationClass then -- special case for cite AV media & cite episode position transcript idcommon = safe_join( { ID_list_t, URL, Archived, Transcript, AccessDate, Via, Quote }, sepc ); else idcommon = safe_join( { ID_list_t, URL, Archived, AccessDate, Via, Quote }, sepc ); end local text; -- local pgtext = Position .. Sheet .. Sheets .. Page .. Pages .. At; local OrigDate = A['OrigDate']; OrigDate = utilities.is_set (OrigDate) and wrap_msg ('origdate', OrigDate) or ''; if utilities.is_set (Date) then if utilities.is_set (Authors) or utilities.is_set (Editors) then -- date follows authors or editors when authors not set Date = " (" .. Date .. ")" .. OrigDate .. sepc .. " "; -- in parentheses else -- neither of authors and editors set if (string.sub(tcommon, -1, -1) == sepc) then -- if the last character of tcommon is sepc Date = " " .. Date .. OrigDate; -- Date does not begin with sepc else Date = sepc .. " " .. Date .. OrigDate; -- Date begins with sepc end end end if utilities.is_set (Authors) then if (not utilities.is_set (Date)) then -- when date is set it's in parentheses; no Authors termination Authors = terminate_name_list (Authors, sepc); -- when no date, terminate with 0 or 1 sepc and a space end if utilities.is_set (Editors) then local in_text = ''; local post_text; if utilities.is_set (Chapter) and 0 == #c then in_text = cfg.messages['in'] .. ' '; in_text = cs2_lower(in_text); -- lowercase for cs2 end if EditorCount <= 1 then post_text = ' (' .. cfg.messages['editor'] .. ')'; -- be consistent with no-author, no-date case else post_text = ' (' .. cfg.messages['editors'] .. ')'; end Editors = terminate_name_list (in_text .. Editors .. post_text, sepc); -- terminate with 0 or 1 sepc and a space end if utilities.is_set (Contributors) then -- book cite and we're citing the intro, preface, etc. local by_text = sepc .. ' ' .. cfg.messages['by'] .. ' '; by_text = cs2_lower(by_text); -- lowercase for cs2 Authors = by_text .. Authors; -- author follows title so tweak it here if utilities.is_set (Editors) and utilities.is_set (Date) then -- when Editors make sure that Authors gets terminated Authors = terminate_name_list (Authors, sepc); -- terminate with 0 or 1 sepc and a space end if (not utilities.is_set (Date)) then -- when date is set it's in parentheses; no Contributors termination Contributors = terminate_name_list (Contributors, sepc); -- terminate with 0 or 1 sepc and a space end text = safe_join( {Contributors, Date, Chapter, tcommon, Authors, Place, Editors, tcommon2, pgtext, idcommon }, sepc ); else text = safe_join( {Authors, Date, Chapter, Place, Editors, tcommon, pgtext, idcommon }, sepc ); end elseif utilities.is_set (Editors) then if utilities.is_set (Date) then if EditorCount <= 1 then Editors = Editors .. cfg.presentation['sep_name'] .. cfg.messages['editor']; else Editors = Editors .. cfg.presentation['sep_name'] .. cfg.messages['editors']; end else if EditorCount <= 1 then Editors = Editors .. " (" .. cfg.messages['editor'] .. ")" .. sepc .. " " else Editors = Editors .. " (" .. cfg.messages['editors'] .. ")" .. sepc .. " " end end text = safe_join( {Editors, Date, Chapter, Place, tcommon, pgtext, idcommon}, sepc ); else if utilities.in_array (config.CitationClass, {"journal", "citation"}) and utilities.is_set (Periodical) then text = safe_join( {Chapter, Place, tcommon, pgtext, Date, idcommon}, sepc ); else text = safe_join( {Chapter, Place, tcommon, Date, pgtext, idcommon}, sepc ); end end if utilities.is_set (PostScript) and PostScript ~= sepc then text = safe_join( {text, sepc}, sepc ); -- Deals with italics, spaces, etc. if '.' == sepc then -- remove final seperator if present text = text:gsub ('%' .. sepc .. '$', ''); -- dot must be escaped here else text = mw.ustring.gsub (text, sepc .. '$', ''); -- using ustring for non-dot sepc (likely a non-Latin character) end end text = safe_join( {text, PostScript}, sepc ); -- Now enclose the whole thing in a <cite> element local options_t = {}; options_t.class = cite_class_attribute_make (config.CitationClass, Mode); local Ref = is_valid_parameter_value (A['Ref'], A:ORIGIN('Ref'), cfg.keywords_lists['ref'], nil, true); -- nil when |ref=harv; A['Ref'] else if 'none' ~= cfg.keywords_xlate[(Ref and Ref:lower()) or ''] then local namelist_t = {}; -- holds selected contributor, author, editor name list local year = first_set ({Year, anchor_year}, 2); -- Year first for legacy citations and for YMD dates that require disambiguation if #c > 0 then -- if there is a contributor list namelist_t = c; -- select it elseif #a > 0 then -- or an author list namelist_t = a; elseif #e > 0 then -- or an editor list namelist_t = e; end local citeref_id; if #namelist_t > 0 then -- if there are names in namelist_t citeref_id = make_citeref_id (namelist_t, year); -- go make the CITEREF anchor if mw.uri.anchorEncode (citeref_id) == ((Ref and mw.uri.anchorEncode (Ref)) or '') then -- Ref may already be encoded (by {{sfnref}}) so citeref_id must be encoded before comparison utilities.set_message ('maint_ref_duplicates_default'); end else citeref_id = ''; -- unset end options_t.id = Ref or citeref_id; end if string.len (text:gsub('%b<>', '')) <= 2 then -- remove html and html-like tags; then get length of what remains; z.error_cats_t = {}; -- blank the categories list z.error_msgs_t = {}; -- blank the error messages list OCinSoutput = nil; -- blank the metadata string text = ''; -- blank the the citation utilities.set_message ('err_empty_citation'); -- set empty citation message and category end local render_t = {}; -- here we collect the final bits for concatenation into the rendered citation if is_preview_mode and (0 ~= #z.error_msgs_t or 0 ~= #z.maint_cats_t) then -- when in preview mode if not utilities.is_set (options_t.id) then -- and when this template has not created an anchor ID math.randomseed (tonumber (mw.getLanguage ('en'):formatDate ('U')) * 10000 + os.clock() * 10000); options_t.id = 'CITEREF_temp_preview_id_' .. math.random (100000, 999999); -- create temporary anchor ID for preview mode end end if utilities.is_set (options_t.id) then -- here we wrap the rendered citation in <cite ...>...</cite> tags options_t.id = mw.uri.anchorEncode(options_t.id); -- do this here; also used when adding preview warning messages table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.presentation['cite-id'], {options_t.id, mw.text.nowiki(options_t.class), text})); -- when |ref= is set or when there is a namelist else table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.presentation['cite'], {mw.text.nowiki(options_t.class), text})); -- when |ref=none or when namelist_t empty and |ref= is missing or is empty end if OCinSoutput then -- blanked when citation is 'empty' so don't bother to add boilerplate metadata span table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.presentation['ocins'], OCinSoutput)); -- format and append metadata to the citation end local template_name = cfg.citation_class_map_t[config.CitationClass]; local template_link = '[[Template:' .. template_name .. '|' .. template_name .. ']]'; local msg_prefix = '<code class="cs1-code">{{' .. template_link .. '}}</code>: '; if 0 ~= #z.error_msgs_t then mw.addWarning (utilities.substitute (cfg.messages.warning_msg_e, {template_link, options_t.id})); table.insert (render_t, ' '); -- insert a space between citation and its error messages table.sort (z.error_msgs_t); -- sort the error messages list; sorting includes wrapping <span> and <code> tags; hidden-error sorts ahead of visible-error local hidden = true; -- presume that the only error messages emited by this template are hidden for _, v in ipairs (z.error_msgs_t) do -- spin through the list of error messages if v:find ('cs1-visible-error', 1, true) then -- look for the visible error class name hidden = false; -- found one; so don't hide the error message prefix break; -- and done because no need to look further end end z.error_msgs_t[1] = table.concat ({utilities.error_comment (msg_prefix, hidden), z.error_msgs_t[1]}); -- add error message prefix to first error message to prevent extraneous punctuation table.insert (render_t, table.concat (z.error_msgs_t, '; ')); -- make a big string of error messages and add it to the rendering end if 0 ~= #z.maint_cats_t then mw.addWarning (utilities.substitute (cfg.messages.warning_msg_m, {template_link, options_t.id})); table.sort (z.maint_cats_t); -- sort the maintenance messages list local maint_msgs_t = {}; -- here we collect all of the maint messages if 0 == #z.error_msgs_t then -- if no error messages table.insert (maint_msgs_t, msg_prefix); -- insert message prefix in maint message livery end for _, v in ipairs( z.maint_cats_t ) do -- append maintenance categories table.insert (maint_msgs_t, -- assemble new maint message and add it to the maint_msgs_t table table.concat ({v, ' (', utilities.substitute (cfg.messages[':cat wikilink'], v), ')'}) ); end table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.presentation['hidden-maint'], table.concat (maint_msgs_t, ' '))); -- wrap the group of maint messages with proper presentation and save end if not no_tracking_cats then local sort_key; local cat_wikilink = 'cat wikilink'; if cfg.enable_sort_keys then -- when namespace sort keys enabled local namespace_number = mw.title.getCurrentTitle().namespace; -- get namespace number for this wikitext sort_key = (0 ~= namespace_number and (cfg.name_space_sort_keys[namespace_number] or cfg.name_space_sort_keys.other)) or nil; -- get sort key character; nil for mainspace cat_wikilink = (not sort_key and 'cat wikilink') or 'cat wikilink sk'; -- make <cfg.messages> key end for _, v in ipairs (z.error_cats_t) do -- append error categories table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.messages[cat_wikilink], {v, sort_key})); end if cfg.id_limits_data_load_fail then -- boolean true when load failed utilities.set_message ('maint_id_limit_load_fail'); -- done here because this maint cat emits no message end for _, v in ipairs (z.maint_cats_t) do -- append maintenance categories table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.messages[cat_wikilink], {v, sort_key})); end for _, v in ipairs (z.prop_cats_t) do -- append properties categories table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.messages['cat wikilink'], v)); -- no sort keys end end return table.concat (render_t); -- make a big string and done end --[[--------------------------< V A L I D A T E >-------------------------------------------------------------- Looks for a parameter's name in one of several whitelists. Parameters in the whitelist can have three values: true - active, supported parameters false - deprecated, supported parameters nil - unsupported parameters ]] local function validate (name, cite_class, empty) local enum_name; -- parameter name with enumerator (if any) replaced with '#' local state; local function state_test () -- local function to do testing of state values; operates on the upvalues <state> and <name> if true == state then return true; end -- valid actively supported parameter if false == state then if empty then return nil; end -- empty deprecated parameters are treated as unknowns deprecated_parameter (name); -- parameter is deprecated but still supported return true; end if 'tracked' == state then local base_name = name:gsub ('%d', ''); -- strip enumerators from parameter names that have them to get the base name utilities.add_prop_cat ('tracked-param', {base_name}, base_name); -- add a properties category; <base_name> modifies <key> return true; end return nil; end if 'string' ~= type (name) or name:find ('#') then -- # is a cs1|2 reserved character so parameters with # not permitted; positional params are 'number' type; not supported return nil; end -- replace enumerator digit(s) with # (|last25= becomes |last#=) (mw.ustring because non-Western 'local' digits) enum_name = mw.ustring.gsub (name, '%d+$', '#'); -- where enumerator is last charaters in parameter name (these to protect |s2cid=) enum_name = mw.ustring.gsub (enum_name, '%d+([%-l])', '#%1'); -- where enumerator is in the middle of the parameter name; |author#link= is the oddity if 'document' == cite_class then -- special case for {{cite document}} state = whitelist.document_parameters_t[enum_name]; -- this list holds enumerated and nonenumerated parameters if true == state_test () then return true; end return false; end if utilities.in_array (cite_class, whitelist.preprint_template_list_t) then -- limited parameter sets allowed for these templates state = whitelist.limited_parameters_t[enum_name]; -- this list holds enumerated and nonenumerated parameters if true == state_test () then return true; end state = whitelist.preprint_arguments_t[cite_class][name]; -- look in the parameter-list for the template identified by cite_class if true == state_test () then return true; end return false; -- not supported because not found or name is set to nil end -- end limited parameter-set templates if utilities.in_array (cite_class, whitelist.unique_param_template_list_t) then -- template-specific parameters for templates that accept parameters from the basic argument list state = whitelist.unique_arguments_t[cite_class][name]; -- look in the template-specific parameter-lists for the template identified by cite_class if true == state_test () then return true; end end -- if here, fall into general validation state = whitelist.common_parameters_t[enum_name]; -- all other templates; all normal parameters allowed; this list holds enumerated and nonenumerated parameters if true == state_test () then return true; end return false; -- not supported because not found or name is set to nil end --[=[-------------------------< I N T E R _ W I K I _ C H E C K >---------------------------------------------- check <value> for inter-language interwiki-link markup. <prefix> must be a MediaWiki-recognized language code. when these values have the form (without leading colon): [[<prefix>:link|label]] return label as plain-text [[<prefix>:link]] return <prefix>:link as plain-text return value as is else ]=] local function inter_wiki_check (parameter, value) local prefix = value:match ('%[%[(%a+):'); -- get an interwiki prefix if one exists local _; if prefix and cfg.inter_wiki_map[prefix:lower()] then -- if prefix is in the map, needs preceding colon so utilities.set_message ('err_bad_paramlink', parameter); -- emit an error message _, value, _ = utilities.is_wikilink (value); -- extract label portion from wikilink end return value; end --[[--------------------------< M I S S I N G _ P I P E _ C H E C K >------------------------------------------ Look at the contents of a parameter. If the content has a string of characters and digits followed by an equal sign, compare the alphanumeric string to the list of cs1|2 parameters. If found, then the string is possibly a parameter that is missing its pipe. There are two tests made: {{cite ... |title=Title access-date=2016-03-17}} -- the first parameter has a value and whitespace separates that value from the missing pipe parameter name {{cite ... |title=access-date=2016-03-17}} -- the first parameter has no value (whitespace after the first = is trimmed by MediaWiki) cs1|2 shares some parameter names with XML/HTML attributes: class=, title=, etc. To prevent false positives XML/HTML tags are removed before the search. If a missing pipe is detected, this function adds the missing pipe maintenance category. ]] local function missing_pipe_check (parameter, value) local capture; value = value:gsub ('%b<>', ''); -- remove XML/HTML tags because attributes: class=, title=, etc. capture = value:match ('%s+(%a[%w%-]+)%s*=') or value:match ('^(%a[%w%-]+)%s*='); -- find and categorize parameters with possible missing pipes if capture and validate (capture) then -- if the capture is a valid parameter name utilities.set_message ('err_missing_pipe', parameter); end end --[[--------------------------< H A S _ E X T R A N E O U S _ P U N C T >-------------------------------------- look for extraneous terminal punctuation in most parameter values; parameters listed in skip table are not checked ]] local function has_extraneous_punc (param, value) if 'number' == type (param) then return; end param = param:gsub ('%d+', '#'); -- enumerated name-list mask params allow terminal punct; normalize if cfg.punct_skip[param] then return; -- parameter name found in the skip table so done end if value:match ('[,;:]$') then utilities.set_message ('maint_extra_punct'); -- has extraneous punctuation; add maint cat end if value:match ('^=') then -- sometimes an extraneous '=' character appears ... utilities.set_message ('maint_extra_punct'); -- has extraneous punctuation; add maint cat end end --[[--------------------------< H A S _ T W L _ U R L >-------------------------------------------------------- look for The Wikipedia Library urls in url-holding parameters. TWL urls are accessible only for readers who are active extended confirmed Wikipedia editors. This function sets an error message when such urls are discovered and when appropriate, sets the |<param>-url-access=subscription. returns nothing. looks for: '.wikipedialibrary.idm.oclc.org' ]] local function has_twl_url (url_params_t, cite_args_t) local url_error_t = {}; -- sequence of url-holding parameters that have a TWL url for param, value in pairs (url_params_t) do if value:find ('%.wikipedialibrary%.idm%.oclc%.org') then -- has the TWL base url? table.insert (url_error_t, param); -- add parameter name to the error list end end if 0 ~= #url_error_t then -- non-zero when there are errors table.sort (url_error_t); -- sor for error messaging for i, param in ipairs (url_error_t) do if cfg.url_access_map_t[param] then -- if <param> has a matching -access parameter cite_args_t[cfg.url_access_map_t[param]] = cfg.keywords_xlate.subscription; -- set |<param>-url-access=subscription end url_error_t[i] = utilities.wrap_style ('parameter', param); -- make the parameter pretty for error message end utilities.set_message ('err_param_has_twl_url', {utilities.make_sep_list (#url_error_t, url_error_t)}); -- add this error message end end --[[--------------------------< M I S C _ U R L _ D E T E C T >------------------------------------------------ look for miscellaneous urls that might be converted to, or are duplicates of, identifiers. ]] local misc_url_patterns_t = { 'idm%.oclc%.org', -- but not wikipedialibrary.idm.oclc.org; has_twl_url() 'https?://citeseerx?%.ist%.psu%.edu/', -- simplified so we catch all citeseer and citeseerx urls except ~/document/... (the 'new' form) } local ignore_patterns_t = { 'wikipedialibrary.idm.oclc.org', -- handled by has_twl_url() 'https?://citeseerx?%.ist%.psu%.edu/document', -- 'new'-form citeseerx urls that mostly work; ignore for now } local function misc_url_detect (url_params_t) local ignore_flag = false; for _, value in pairs (url_params_t) do for _, ignore_pattern in ipairs (ignore_patterns_t) do if value:find (ignore_pattern) then -- matches this ignore_pattern? ignore_flag = true; -- found a pattern to ignore break; -- end end if not ignore_flag then -- if ignore_flag is set then don't bother to test this url <value> for _, misc_pattern in ipairs (misc_url_patterns_t) do if value:find (misc_pattern) then -- matches this misc_pattern? utilities.set_message ('maint_misc_url'); -- found one; set the message return; -- and done; no need to test other <value>s end end end ignore_flag = false; -- reset end end --[[--------------------------< H A S _ E X T R A N E O U S _ U R L >------------------------------------------ look for extraneous url parameter values; parameters listed in skip table are not checked ]] local function has_extraneous_url (non_url_param_t) local url_error_t = {}; check_for_url (non_url_param_t, url_error_t); -- extraneous url check if 0 ~= #url_error_t then -- non-zero when there are errors table.sort (url_error_t); utilities.set_message ('err_param_has_ext_link', {utilities.make_sep_list (#url_error_t, url_error_t)}); -- add this error message end end --[[--------------------------< _ C I T A T I O N >------------------------------------------------------------ Module entry point frame – from template call (citation()); may be nil when called from another module args_t – table of all cs1|2 parameters in the template (the parent frame) config_t – table of template-supplied parameter (the #invoke frame) ]] local function _citation (frame, args_t, config_t) -- save a copy in case we need to display an error message in preview mode if not frame then frame = mw.getCurrentFrame(); -- if called from another module, get a frame for frame-provided functions end -- i18n: set the name that your wiki uses to identify sandbox subpages from sandbox template invoke (or can be set here) local sandbox = ((config_t.SandboxPath and '' ~= config_t.SandboxPath) and config_t.SandboxPath) or '/sandbox'; -- sandbox path from {{#invoke:Citation/CS1/sandbox|citation|SandboxPath=/...}} is_sandbox = nil ~= string.find (frame:getTitle(), sandbox, 1, true); -- is this invoke the sandbox module? sandbox = is_sandbox and sandbox or ''; -- use i18n sandbox to load sandbox modules when this module is the sandox; live modules else cfg = mw.loadData ('Module:Citation/CS1/Configuration' .. sandbox); -- load sandbox versions of support modules when {{#invoke:Citation/CS1/sandbox|...}}; live modules else whitelist = mw.loadData ('Module:Citation/CS1/Whitelist' .. sandbox); utilities = require ('Module:Citation/CS1/Utilities' .. sandbox); validation = require ('Module:Citation/CS1/Date_validation' .. sandbox); identifiers = require ('Module:Citation/CS1/Identifiers' .. sandbox); metadata = require ('Module:Citation/CS1/COinS' .. sandbox); utilities.set_selected_modules (cfg); -- so that functions in Utilities can see the selected cfg tables identifiers.set_selected_modules (cfg, utilities); -- so that functions in Identifiers can see the selected cfg tables and selected Utilities module validation.set_selected_modules (cfg, utilities); -- so that functions in Date validataion can see selected cfg tables and the selected Utilities module metadata.set_selected_modules (cfg, utilities); -- so that functions in COinS can see the selected cfg tables and selected Utilities module z = utilities.z; -- table of error and category tables in Module:Citation/CS1/Utilities local cite_args_t = {}; -- because args_t is the parent (template) frame args (which cannot be modified); params and their values will be placed here is_preview_mode = not utilities.is_set (frame:preprocess ('{{REVISIONID}}')); local suggestions = {}; -- table where we store suggestions if we need to loadData them local error_text; -- used as a flag local capture; -- the single supported capture when matching unknown parameters using patterns local empty_unknowns = {}; -- sequence table to hold empty unknown params for error message listing for k, v in pairs (args_t) do -- get parameters from the parent (template) frame v = mw.ustring.gsub (v, '^%s*(.-)%s*$', '%1'); -- trim leading/trailing whitespace; when v is only whitespace, becomes empty string if v ~= '' then if cfg.enum_needs_xlation and 'string' == type (k) then -- for wikis that set date_names['local_digits'] to non-western digits k = mw.ustring.gsub (k, '%d', cfg.date_names.local_digits); -- translate 'local' digits enumerators to Western 0-9 end if not validate( k, config_t.CitationClass ) then if type (k) ~= 'string' then -- exclude empty numbered parameters if v:match("%S+") ~= nil then error_text = utilities.set_message ('err_text_ignored', {v}); end elseif validate (k:lower(), config_t.CitationClass) then error_text = utilities.set_message ('err_parameter_ignored_suggest', {k, k:lower()}); -- suggest the lowercase version of the parameter else if nil == suggestions.suggestions then -- if this table is nil then we need to load it suggestions = mw.loadData ('Module:Citation/CS1/Suggestions' .. sandbox); --load sandbox version of suggestion module when {{#invoke:Citation/CS1/sandbox|...}}; live module else end for pattern, param in pairs (suggestions.patterns) do -- loop through the patterns to see if we can suggest a proper parameter capture = k:match (pattern); -- the whole match if no capture in pattern else the capture if a match if capture then -- if the pattern matches param = utilities.substitute (param, capture); -- add the capture to the suggested parameter (typically the enumerator) if validate (param, config_t.CitationClass) then -- validate the suggestion to make sure that the suggestion is supported by this template (necessary for limited parameter lists) error_text = utilities.set_message ('err_parameter_ignored_suggest', {k, param}); -- set the suggestion error message else error_text = utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {k}); -- suggested param not supported by this template v = ''; -- unset end end end if not utilities.is_set (error_text) then -- couldn't match with a pattern, is there an explicit suggestion? if (suggestions.suggestions[ k:lower() ] ~= nil) and validate (suggestions.suggestions[ k:lower() ], config_t.CitationClass) then utilities.set_message ('err_parameter_ignored_suggest', {k, suggestions.suggestions[ k:lower() ]}); else utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {k}); v = ''; -- unset value assigned to unrecognized parameters (this for the limited parameter lists) end end end end cite_args_t[k] = v; -- save this parameter and its value elseif not utilities.is_set (v) then -- for empty parameters if not validate (k, config_t.CitationClass, true) then -- is this empty parameter a valid parameter k = ('' == k) and cfg.err_msg_supl.empty_str or k; -- when k is empty string (or was space(s) trimmed to empty string), replace with descriptive text table.insert (empty_unknowns, utilities.wrap_style ('parameter', k)); -- format for error message and add to the list end end end if 0 ~= #empty_unknowns then -- create empty unknown error message utilities.set_message ('err_param_unknown_empty', { 1 == #empty_unknowns and '' or 's', utilities.make_sep_list (#empty_unknowns, empty_unknowns) }); end local non_url_param_t = {}; -- table of parameters and values that are not url-holding parameters local url_param_t = {}; -- table of url-holding paramters and their values for k, v in pairs (cite_args_t) do if 'string' == type (k) then -- don't evaluate positional parameters has_invisible_chars (k, v); -- look for invisible characters end has_extraneous_punc (k, v); -- look for extraneous terminal punctuation in parameter values missing_pipe_check (k, v); -- do we think that there is a parameter that is missing a pipe? cite_args_t[k] = inter_wiki_check (k, v); -- when language interwiki-linked parameter missing leading colon replace with wiki-link label if 'string' == type (k) then -- when parameter k is not positional if not cfg.url_skip[k] then -- and not in url skip table non_url_param_t[k] = v; -- make a parameter/value list for extraneous url check else -- and is in url skip table (a url-holding parameter) url_param_t[k] = v; -- make a parameter/value list to check for values that are The Wikipedia Library url end end end if cfg.suppress_archive_today_urls then has_archive_today_url (cite_args_t); -- look for and suppress archive.today urls and dependent parameters for all templates end has_extraneous_url (non_url_param_t); -- look for url in parameter values where a url does not belong has_twl_url (url_param_t, cite_args_t); -- look for url-holding parameters that hold a The Wikipedia Library url misc_url_detect (url_param_t); -- look for url-holding parameters that hold certain miscellaneous urls return table.concat ({ frame:extensionTag ('templatestyles', '', {src='Module:Citation/CS1' .. sandbox .. '/styles.css'}), citation0 (config_t, cite_args_t) }); end --[[--------------------------< C I T A T I O N >-------------------------------------------------------------- Template entry point ]] local function citation (frame) local config_t = {}; -- table to store parameters from the module {{#invoke:}} local args_t = frame:getParent().args; -- get template's preset parameters for k, v in pairs (frame.args) do -- get parameters from the {{#invoke}} frame config_t[k] = v; -- args_t[k] = v; -- crude debug support that allows us to render a citation from module {{#invoke:}}; skips parameter validation; TODO: keep? end return _citation (frame, args_t, config_t) end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { citation = citation, -- template entry point _citation = _citation, -- module entry point } mzkfjlhyhvftcb93lj0ik7zu7t1myhw 1383320 1383319 2026-08-18T15:26:16Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Citation/CS1]] 1383319 Scribunto text/plain require ('strict'); --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- each of these counts against the Lua upvalue limit ]] local validation; -- functions in Module:Citation/CS1/Date_validation local utilities; -- functions in Module:Citation/CS1/Utilities local z = {}; -- table of tables in Module:Citation/CS1/Utilities local identifiers; -- functions and tables in Module:Citation/CS1/Identifiers local metadata; -- functions in Module:Citation/CS1/COinS local cfg = {}; -- table of configuration tables that are defined in Module:Citation/CS1/Configuration local whitelist = {}; -- table of tables listing valid template parameter names; defined in Module:Citation/CS1/Whitelist --[[------------------< P A G E S C O P E V A R I A B L E S >--------------- declare variables here that have page-wide scope that are not brought in from other modules; that are created here and used here ]] local added_deprecated_cat; -- boolean flag so that the category is added only once local added_vanc_errs; -- boolean flag so we only emit one Vancouver error / category local added_generic_name_errs; -- boolean flag so we only emit one generic name error / category and stop testing names once an error is encountered local added_numeric_name_errs; -- boolean flag so we only emit one numeric name error / category and stop testing names once an error is encountered local added_numeric_name_maint; -- boolean flag so we only emit one numeric name maint category and stop testing names once a category has been emitted local is_preview_mode; -- true when article is in preview mode; false when using 'Preview page with this template' (previewing the module) local is_sandbox; -- true when using sandbox modules to render citation local url_was_archive_today; -- boolean flag set to true when has_archive_today_url() has unset |url= because it held a deprecated archive.today url --[[--------------------------< F I R S T _ S E T >------------------------------------------------------------ Locates and returns the first set value in a table of values where the order established in the table, left-to-right (or top-to-bottom), is the order in which the values are evaluated. Returns nil if none are set. This version replaces the original 'for _, val in pairs do' and a similar version that used ipairs. With the pairs version the order of evaluation could not be guaranteed. With the ipairs version, a nil value would terminate the for-loop before it reached the actual end of the list. ]] local function first_set (list, count) local i = 1; while i <= count do -- loop through all items in list if utilities.is_set( list[i] ) then return list[i]; -- return the first set list member end i = i + 1; -- point to next end end --[[--------------------------< A D D _ V A N C _ E R R O R >---------------------------------------------------- Adds a single Vancouver system error message to the template's output regardless of how many error actually exist. To prevent duplication, added_vanc_errs is nil until an error message is emitted. added_vanc_errs is a Boolean declared in page scope variables above ]] local function add_vanc_error (source, position) if added_vanc_errs then return end added_vanc_errs = true; -- note that we've added this category utilities.set_message ('err_vancouver', {source, position}); end --[[--------------------------< I S _ S C H E M E >------------------------------------------------------------ does this thing that purports to be a URI scheme seem to be a valid scheme? The scheme is checked to see if it is in agreement with http://tools.ietf.org/html/std66#section-3.1 which says: Scheme names consist of a sequence of characters beginning with a letter and followed by any combination of letters, digits, plus ("+"), period ("."), or hyphen ("-"). returns true if it does, else false ]] local function is_scheme (scheme) return scheme and scheme:match ('^%a[%a%d%+%.%-]*:'); -- true if scheme is set and matches the pattern end --[=[-------------------------< I S _ D O M A I N _ N A M E >-------------------------------------------------- Does this thing that purports to be a domain name seem to be a valid domain name? Syntax defined here: http://tools.ietf.org/html/rfc1034#section-3.5 BNF defined here: https://tools.ietf.org/html/rfc4234 Single character names are generally reserved; see https://tools.ietf.org/html/draft-ietf-dnsind-iana-dns-01#page-15; see also [[Single-letter second-level domain]] list of TLDs: https://www.iana.org/domains/root/db RFC 952 (modified by RFC 1123) requires the first and last character of a hostname to be a letter or a digit (see http://tools.ietf.org/html/rfc952 §GRAMMATICAL HOST TABLE SPECIFICATION §§B. Lexical grammar <name>; see http://tools.ietf.org/html/rfc1123#section-2). Between the first and last characters the name may use letters, digits, and the hyphen. Also allowed are IPv4 addresses. IPv6 not supported domain is expected to be stripped of any path so that the last character in the last character of the TLD. tld is two or more alpha characters. Any preceding '//' (from splitting a URL with a scheme) will be stripped here. Perhaps not necessary but retained in case it is necessary for IPv4 dot decimal. There are several tests: the first character of the whole domain name including subdomains must be a letter or a digit internationalized domain name (ASCII characters with .xn-- ASCII Compatible Encoding (ACE) prefix xn-- in the TLD) see https://tools.ietf.org/html/rfc3490 single-letter/digit second-level domains in the .org, .cash, and .today TLDs q, x, and z SL domains in the .com TLD i and q SL domains in the .net TLD single-letter SL domains in the ccTLDs (where the ccTLD is two letters) two-character SL domains in gTLDs (where the gTLD is two or more letters) three-plus-character SL domains in gTLDs (where the gTLD is two or more letters) IPv4 dot-decimal address format; TLD not allowed returns true if domain appears to be a proper name and TLD or IPv4 address, else false ]=] local function is_domain_name (domain) if not domain then return false; -- if not set, abandon end domain = domain:gsub ('^//', ''); -- strip '//' from domain name if present; done here so we only have to do it once local sl_domain = domain:match ('[^%.]+') or domain; -- test the second level domain name if not (sl_domain:match ('^%w') and sl_domain:match ('%w$') and -- first and last characters must be letter or digit sl_domain:match ('^[%w%-]+$')) then -- all other characters must be letters, digits, or hyphen-minus return false; end if domain:match ('^%a+:') then -- hack to detect things that look like s:Page:Title where Page: is namespace at Wikisource return false; end local patterns = { -- patterns that look like URLs '%f[%w][%w][%w%-]+[%w]%.%a%a+$', -- three or more character hostname.hostname or hostname.tld '%f[%w][%w][%w%-]+[%w]%.xn%-%-[%w]+$', -- internationalized domain name with ACE prefix '%f[%a][qxz]%.com$', -- assigned one character .com hostname (x.com times out 2015-12-10) '%f[%a][iq]%.net$', -- assigned one character .net hostname (q.net registered but not active 2015-12-10) '%f[%w][%w]%.%a%a$', -- one character hostname and ccTLD (2 chars) '%f[%w][%w][%w]%.%a%a+$', -- two character hostname and TLD '^%d%d?%d?%.%d%d?%d?%.%d%d?%d?%.%d%d?%d?', -- IPv4 address '[%a%d]+%:?' -- IPv6 address } for _, pattern in ipairs (patterns) do -- loop through the patterns list if domain:match (pattern) then return true; -- if a match then we think that this thing that purports to be a URL is a URL end end for _, d in ipairs (cfg.single_letter_2nd_lvl_domains_t) do -- look for single letter second level domain names for these top level domains if domain:match ('%f[%w][%w]%.' .. d) then return true end end return false; -- no matches, we don't know what this thing is end --[[--------------------------< I S _ U R L >------------------------------------------------------------------ returns true if the scheme and domain parts of a URL appear to be a valid URL; else false. This function is the last step in the validation process. This function is separate because there are cases that are not covered by split_url(), for example is_parameter_ext_wikilink() which is looking for bracketted external wikilinks. ]] local function is_url (scheme, domain) if utilities.is_set (scheme) then -- if scheme is set check it and domain return is_scheme (scheme) and is_domain_name (domain); else return is_domain_name (domain); -- scheme not set when URL is protocol-relative end end --[[--------------------------< S P L I T _ U R L >------------------------------------------------------------ Split a URL into a scheme, authority indicator, and domain. First remove Fully Qualified Domain Name terminator (a dot following TLD) (if any) and any path(/), query(?) or fragment(#). If protocol-relative URL, return nil scheme and domain else return nil for both scheme and domain. When not protocol-relative, get scheme, authority indicator, and domain. If there is an authority indicator (one or more '/' characters immediately following the scheme's colon), make sure that there are only 2. Any URL that does not have news: scheme must have authority indicator (//). TODO: are there other common schemes like news: that don't use authority indicator? Strip off any port and path; ]] local function split_url (url_str) local scheme, authority, domain; url_str = url_str:gsub ('([%a%d])%.?[/%?#].*$', '%1'); -- strip FQDN terminator and path(/), query(?), fragment (#) (the capture prevents false replacement of '//') if url_str:match ('^//%S*') then -- if there is what appears to be a protocol-relative URL domain = url_str:match ('^//(%S*)') elseif url_str:match ('%S-:/*%S+') then -- if there is what appears to be a scheme, optional authority indicator, and domain name scheme, authority, domain = url_str:match ('(%S-:)(/*)(%S+)'); -- extract the scheme, authority indicator, and domain portions if utilities.is_set (authority) then authority = authority:gsub ('//', '', 1); -- replace place 1 pair of '/' with nothing; if utilities.is_set(authority) then -- if anything left (1 or 3+ '/' where authority should be) then return scheme; -- return scheme only making domain nil which will cause an error message end else if not scheme:match ('^news:') then -- except for news:..., MediaWiki won't link URLs that do not have authority indicator; TODO: a better way to do this test? return scheme; -- return scheme only making domain nil which will cause an error message end end domain = domain:gsub ('(%a):%d+', '%1'); -- strip port number if present end return scheme, domain; end --[[--------------------------< L I N K _ P A R A M _ O K >--------------------------------------------------- checks the content of |title-link=, |series-link=, |author-link=, etc. for properly formatted content: no wikilinks, no URLs Link parameters are to hold the title of a Wikipedia article, so none of the WP:TITLESPECIALCHARACTERS are allowed: # < > [ ] | { } _ except the underscore which is used as a space in wiki URLs and # which is used for section links returns false when the value contains any of these characters. When there are no illegal characters, this function returns TRUE if value DOES NOT appear to be a valid URL (the |<param>-link= parameter is ok); else false when value appears to be a valid URL (the |<param>-link= parameter is NOT ok). ]] local function link_param_ok (value) local scheme, domain; if value:find ('[<>%[%]|{}]') then -- if any prohibited characters return false; end scheme, domain = split_url (value); -- get scheme or nil and domain or nil from URL; return not is_url (scheme, domain); -- return true if value DOES NOT appear to be a valid URL end --[[--------------------------< L I N K _ T I T L E _ O K >--------------------------------------------------- Use link_param_ok() to validate |<param>-link= value and its matching |<title>= value. |<title>= may be wiki-linked but not when |<param>-link= has a value. This function emits an error message when that condition exists check <link> for inter-language interwiki-link prefix. prefix must be a MediaWiki-recognized language code and must begin with a colon. ]] local function link_title_ok (link, lorig, title, torig) local orig; if utilities.is_set (link) then -- don't bother if <param>-link doesn't have a value if not link_param_ok (link) then -- check |<param>-link= markup orig = lorig; -- identify the failing link parameter elseif title:find ('%[%[') then -- check |title= for wikilink markup orig = torig; -- identify the failing |title= parameter elseif link:match ('^%a+:') then -- if the link is what looks like an interwiki local prefix = link:match ('^(%a+):'):lower(); -- get the interwiki prefix if cfg.inter_wiki_map[prefix] then -- if prefix is in the map, must have preceding colon orig = lorig; -- flag as error end end end if utilities.is_set (orig) then link = ''; -- unset utilities.set_message ('err_bad_paramlink', orig); -- URL or wikilink in |title= with |title-link=; end return link; -- link if ok, empty string else end --[[--------------------------< C H E C K _ U R L >------------------------------------------------------------ Determines whether a URL string appears to be valid. First we test for space characters. If any are found, return false. Then split the URL into scheme and domain portions, or for protocol-relative (//example.com) URLs, just the domain. Use is_url() to validate the two portions of the URL. If both are valid, or for protocol-relative if domain is valid, return true, else false. Because it is different from a standard URL, and because this module used external_link() to make external links that work for standard and news: links, we validate newsgroup names here. The specification for a newsgroup name is at https://tools.ietf.org/html/rfc5536#section-3.1.4 ]] local function check_url( url_str ) if nil == url_str:match ("^%S+$") then -- if there are any spaces in |url=value it can't be a proper URL return false; end local scheme, domain; scheme, domain = split_url (url_str); -- get scheme or nil and domain or nil from URL; if 'news:' == scheme then -- special case for newsgroups return domain:match('^[%a%d%+%-_]+%.[%a%d%+%-_%.]*[%a%d%+%-_]$'); end return is_url (scheme, domain); -- return true if value appears to be a valid URL end --[=[-------------------------< I S _ P A R A M E T E R _ E X T _ W I K I L I N K >---------------------------- Return true if a parameter value has a string that begins and ends with square brackets [ and ] and the first non-space characters following the opening bracket appear to be a URL. The test will also find external wikilinks that use protocol-relative URLs. Also finds bare URLs. The frontier pattern prevents a match on interwiki-links which are similar to scheme:path URLs. The tests that find bracketed URLs are required because the parameters that call this test (currently |title=, |chapter=, |work=, and |publisher=) may have wikilinks and there are articles or redirects like '//Hus' so, while uncommon, |title=[[//Hus]] is possible as might be [[en://Hus]]. ]=] local function is_parameter_ext_wikilink (value) local scheme, domain; if value:match ('%f[%[]%[%a%S*:%S+.*%]') then -- if ext. wikilink with scheme and domain: [xxxx://yyyyy.zzz] scheme, domain = split_url (value:match ('%f[%[]%[(%a%S*:%S+).*%]')); elseif value:match ('%f[%[]%[//%S+.*%]') then -- if protocol-relative ext. wikilink: [//yyyyy.zzz] scheme, domain = split_url (value:match ('%f[%[]%[(//%S+).*%]')); elseif value:match ('%a%S*:%S+') then -- if bare URL with scheme; may have leading or trailing plain text scheme, domain = split_url (value:match ('(%a%S*:%S+)')); elseif value:match ('^//%S+') or value:match ('%s//%S+') then -- if protocol-relative bare URL: //yyyyy.zzz; authority indicator (//) must be be preceded nothing or by whitespace scheme, domain = split_url (value:match ('(//%S+)')); -- what is left should be the domain else return false; -- didn't find anything that is obviously a URL end return is_url (scheme, domain); -- return true if value appears to be a valid URL end --[[--------------------------< I S _ A R C H I V E _ T O D A Y _ U R L >-------------------------------------- archive.today (and .ph, .is, .md, .li, .fo, .vn) are deprecated. See Wikipedia:Requests_for_comment/Archive.is_RFC_5 (Special:Permalink/1339352976) <val> is a string that may or may not be a url ]] local function is_archive_today_url (val) if is_parameter_ext_wikilink (val) then -- is <val> a url? local tld = val:match ('archive%.(%l+)/'); -- get the tld; real archive.today urls have a '/' after the tld return tld and cfg.archive_today_tlds_t[tld]; -- return true if <tld> is one of the archive.today tlds; nil else end end --[[--------------------------< H A S _ A R C H I V E _ T O D A Y _ U R L >------------------------------------ blank any parameter that holds one of the archive.today tlds (.today, .ph, .is, .md, .li, .fo, .vn) and also blank parameters that are dependent on the offending parameter. input <cite_args_t> is a table of all of this template's parameters This function modifies <cite_args_t> when |url= or its alias |URL= hold an archive.today url, this function sets the flag <url_was_archive_today> which is used later to suppress the missing url error message from {{citation}} when it has |website=<summat> or from the templates {{cite web}}, {{cite podcast}}, {{cite mailing list}} which all require a url. returns nothing ]] local function has_archive_today_url (cite_args_t) local unset_params_t = {}; -- to hold a sequence of parameters to unset from cite_args_t for p, v in pairs (cite_args_t) do -- look at each parameter in the template if is_archive_today_url (v:lower()) then -- if it has a parameter with an archive.today url table.insert (unset_params_t, p); -- add the url-holding parameter name to our list of parameters to unset (may or may not be a legitimate url parameter) if 'url' == p:lower() then -- if this parameter is |url= or |URL= url_was_archive_today = true; -- set a flag so that cite web / podcast / mailinglist don't emit a missing url error message end if p:match ('archive%-?url') and ('usurped' == cite_args_t['url-status'] or 'unfit' == cite_args_t['url-status']) then -- if |archive-url=archive.today and |url-status=unfit/usurped url_was_archive_today = true; -- set a flag so that cite web / podcast / mailinglist don't emit a missing url error message table.insert (unset_params_t, 'url'); -- add the url parameter name to our list of parameters to unset (may or may not be a legitimate url parameter) table.insert (unset_params_t, 'URL'); -- this one because both are possible end if cfg.dependencies_t[p] then -- if this url-holding parameter (<p>) has dependencies for _, dependent in ipairs (cfg.dependencies_t[p]) do -- loop through the url-holding parameter's dependency sequence table.insert (unset_params_t, dependent); -- add dependent parameter to the list to be unset end end end end if 0 < #unset_params_t then -- when there are parameters to unset if not is_preview_mode then -- when in preview mode do not suppress any parameters for _, unset_param in ipairs (unset_params_t) do -- loop through the sequence cite_args_t[unset_param] = nil; -- and unset the url-holding parameter and its dependent parameters to avoid parameter-requires-other-parameter errors end end utilities.set_message ('maint_deprecated_archive'); -- add a maintenance message end end --[[-------------------------< C H E C K _ F O R _ U R L >----------------------------------------------------- loop through a list of parameters and their values. Look at the value and if it has an external link, emit an error message. ]] local function check_for_url (parameter_list, error_list) for k, v in pairs (parameter_list) do -- for each parameter in the list if is_parameter_ext_wikilink (v) then -- look at the value; if there is a URL add an error message table.insert (error_list, utilities.wrap_style ('parameter', k)); end end end --[[--------------------------< S A F E _ F O R _ U R L >------------------------------------------------------ Escape sequences for content that will be used for URL descriptions ]] local function safe_for_url( str ) if str:match( "%[%[.-%]%]" ) ~= nil then utilities.set_message ('err_wikilink_in_url', {}); end return str:gsub( '[%[%]\n]', { ['['] = '&#91;', [']'] = '&#93;', ['\n'] = ' ' } ); end --[[--------------------------< E X T E R N A L _ L I N K >---------------------------------------------------- Format an external link with error checking ]] local function external_link (URL, label, source, access) local domain; local path; local base_url; if not utilities.is_set (label) then label = URL; if utilities.is_set (source) then utilities.set_message ('err_bare_url_missing_title', {utilities.wrap_style ('parameter', source)}); else error (cfg.messages["bare_url_no_origin"]); -- programmer error; valid parameter name does not have matching meta-parameter end end if not check_url (URL) then utilities.set_message ('err_bad_url', {utilities.wrap_style ('parameter', source)}); end domain, path = URL:match ('^([/%.%-%+:%a%d]+)([/%?#].*)$'); -- split the URL into scheme plus domain and path if path then -- if there is a path portion path = path:gsub ('[%[%]]', {['['] = '%5b', [']'] = '%5d'}); -- replace '[' and ']' with their percent-encoded values URL = table.concat ({domain, path}); -- and reassemble end base_url = table.concat ({ "[", URL, " ", safe_for_url (label), "]" }); -- assemble a wiki-markup URL if utilities.is_set (access) then -- access level (subscription, registration, limited) base_url = utilities.substitute (cfg.presentation['ext-link-access-signal'], {cfg.presentation[access].class, cfg.presentation[access].title, base_url}); -- add the appropriate icon end return base_url; end --[[--------------------------< D E P R E C A T E D _ P A R A M E T E R >-------------------------------------- Categorize and emit an error message when the citation contains one or more deprecated parameters. The function includes the offending parameter name to the error message. Only one error message is emitted regardless of the number of deprecated parameters in the citation. added_deprecated_cat is a Boolean declared in page scope variables above ]] local function deprecated_parameter(name) if not added_deprecated_cat then added_deprecated_cat = true; -- note that we've added this category utilities.set_message ('err_deprecated_params', {name}); -- add error message end end --[=[-------------------------< K E R N _ Q U O T E S >-------------------------------------------------------- Apply kerning to open the space between the quote mark provided by the module and a leading or trailing quote mark contained in a |title= or |chapter= parameter's value. This function will positive kern either single or double quotes: "'Unkerned title with leading and trailing single quote marks'" " 'Kerned title with leading and trailing single quote marks' " (in real life the kerning isn't as wide as this example) Double single quotes (italic or bold wiki-markup) are not kerned. Replaces Unicode quote marks in plain text or in the label portion of a [[L|D]] style wikilink with typewriter quote marks regardless of the need for kerning. Unicode quote marks are not replaced in simple [[D]] wikilinks. Call this function for chapter titles, for website titles, etc.; not for book titles. ]=] local function kern_quotes (str) local wl_type, label, link; wl_type, label, link = utilities.is_wikilink (str); -- wl_type is: 0, no wl (text in label variable); 1, [[D]]; 2, [[L|D]] if 1 == wl_type then -- [[D]] simple wikilink with or without quote marks if mw.ustring.match (str, '%[%[[\"“”\'‘’].+[\"“”\'‘’]%]%]') then -- leading and trailing quote marks str = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-left'], str); str = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-right'], str); elseif mw.ustring.match (str, '%[%[[\"“”\'‘’].+%]%]') then -- leading quote marks str = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-left'], str); elseif mw.ustring.match (str, '%[%[.+[\"“”\'‘’]%]%]') then -- trailing quote marks str = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-right'], str); end else -- plain text or [[L|D]]; text in label variable label = mw.ustring.gsub (label, '[“”]', '\"'); -- replace “” (U+201C & U+201D) with " (typewriter double quote mark) label = mw.ustring.gsub (label, '[‘’]', '\''); -- replace ‘’ (U+2018 & U+2019) with ' (typewriter single quote mark) local cap = mw.ustring.match (label, "^([\"\'][^\'].+)"); -- match leading double or single quote but not doubled single quotes (italic markup) if utilities.is_set (cap) then label = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-left'], cap); end cap = mw.ustring.match (label, "^(.+[^\'][\"\'])$") -- match trailing double or single quote but not doubled single quotes (italic markup) if utilities.is_set (cap) then label = utilities.substitute (cfg.presentation['kern-right'], cap); end if 2 == wl_type then str = utilities.make_wikilink (link, label); -- reassemble the wikilink else str = label; end end return str; end --[[--------------------------< F O R M A T _ S C R I P T _ V A L U E >---------------------------------------- |script-title= holds title parameters that are not written in Latin-based scripts: Chinese, Japanese, Arabic, Hebrew, etc. These scripts should not be italicized and may be written right-to-left. The value supplied by |script-title= is concatenated onto Title after Title has been wrapped in italic markup. Regardless of language, all values provided by |script-title= are wrapped in <bdi>...</bdi> tags to isolate RTL languages from the English left to right. |script-title= provides a unique feature. The value in |script-title= may be prefixed with a two-character ISO 639-1 language code and a colon: |script-title=ja:*** *** (where * represents a Japanese character) Spaces between the two-character code and the colon and the colon and the first script character are allowed: |script-title=ja : *** *** |script-title=ja: *** *** |script-title=ja :*** *** Spaces preceding the prefix are allowed: |script-title = ja:*** *** The prefix is checked for validity. If it is a valid ISO 639-1 language code, the lang attribute (lang="ja") is added to the <bdi> tag so that browsers can know the language the tag contains. This may help the browser render the script more correctly. If the prefix is invalid, the lang attribute is not added. At this time there is no error message for this condition. Supports |script-title=, |script-chapter=, |script-<periodical>= ]] local function format_script_value (script_value, script_param) local lang=''; -- initialize to empty string local name; if script_value:match('^%l%l%l?%s*:') then -- if first 3 or 4 non-space characters are script language prefix lang = script_value:match('^(%l%l%l?)%s*:%s*%S.*'); -- get the language prefix or nil if there is no script if not utilities.is_set (lang) then utilities.set_message ('err_script_parameter', {script_param, cfg.err_msg_supl['missing title part']}); -- prefix without 'title'; add error message return ''; -- script_value was just the prefix so return empty string end -- if we get this far we have prefix and script name = cfg.lang_tag_remap[lang] or mw.language.fetchLanguageName( lang, cfg.this_wiki_code ); -- get language name so that we can use it to categorize if utilities.is_set (name) then -- is prefix a proper ISO 639-1 language code? script_value = script_value:gsub ('^%l+%s*:%s*', ''); -- strip prefix from script -- is prefix one of these language codes? if utilities.in_array (lang, cfg.script_lang_codes) then utilities.add_prop_cat ('script', {name, lang}) else utilities.set_message ('err_script_parameter', {script_param, cfg.err_msg_supl['unknown language code']}); -- unknown script-language; add error message end lang = ' lang="' .. lang .. '" '; -- convert prefix into a lang attribute else utilities.set_message ('err_script_parameter', {script_param, cfg.err_msg_supl['invalid language code']}); -- invalid language code; add error message lang = ''; -- invalid so set lang to empty string end else utilities.set_message ('err_script_parameter', {script_param, cfg.err_msg_supl['missing prefix']}); -- no language code prefix; add error message end script_value = utilities.substitute (cfg.presentation['bdi'], {lang, script_value}); -- isolate in case script is RTL return script_value; end --[[--------------------------< S C R I P T _ C O N C A T E N A T E >------------------------------------------ Initially for |title= and |script-title=, this function concatenates those two parameter values after the script value has been wrapped in <bdi> tags. ]] local function script_concatenate (title, script, script_param) if utilities.is_set (script) then script = format_script_value (script, script_param); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; returns empty string on error if utilities.is_set (script) then title = title .. ' ' .. script; -- concatenate title and script title end end return title; end --[[--------------------------< W R A P _ M S G >-------------------------------------------------------------- Applies additional message text to various parameter values. Supplied string is wrapped using a message_list configuration taking one argument. Supports lower case text for {{citation}} templates. Additional text taken from citation_config.messages - the reason this function is similar to but separate from wrap_style(). ]] local function wrap_msg (key, str, lower) if not utilities.is_set ( str ) then return ""; end if true == lower then local msg; msg = cfg.messages[key]:lower(); -- set the message to lower case before return utilities.substitute ( msg, str ); -- including template text else return utilities.substitute ( cfg.messages[key], str ); end end --[[----------------< W I K I S O U R C E _ U R L _ M A K E >------------------- Makes a Wikisource URL from Wikisource interwiki-link. Returns the URL and appropriate label; nil else. str is the value assigned to |chapter= (or aliases) or |title= or |title-link= ]] local function wikisource_url_make (str) local wl_type, D, L; local ws_url, ws_label; local wikisource_prefix = table.concat ({'https://', cfg.this_wiki_code, '.wikisource.org/wiki/'}); wl_type, D, L = utilities.is_wikilink (str); -- wl_type is 0 (not a wikilink), 1 (simple wikilink), 2 (complex wikilink) if 0 == wl_type then -- not a wikilink; might be from |title-link= str = D:match ('^[Ww]ikisource:(.+)') or D:match ('^[Ss]:(.+)'); -- article title from interwiki link with long-form or short-form namespace if utilities.is_set (str) then ws_url = table.concat ({ -- build a Wikisource URL wikisource_prefix, -- prefix str, -- article title }); ws_label = str; -- label for the URL end elseif 1 == wl_type then -- simple wikilink: [[Wikisource:ws article]] str = D:match ('^[Ww]ikisource:(.+)') or D:match ('^[Ss]:(.+)'); -- article title from interwiki link with long-form or short-form namespace if utilities.is_set (str) then ws_url = table.concat ({ -- build a Wikisource URL wikisource_prefix, -- prefix str, -- article title }); ws_label = str; -- label for the URL end elseif 2 == wl_type then -- non-so-simple wikilink: [[Wikisource:ws article|displayed text]] ([[L|D]]) str = L:match ('^[Ww]ikisource:(.+)') or L:match ('^[Ss]:(.+)'); -- article title from interwiki link with long-form or short-form namespace if utilities.is_set (str) then ws_label = D; -- get ws article name from display portion of interwiki link ws_url = table.concat ({ -- build a Wikisource URL wikisource_prefix, -- prefix str, -- article title without namespace from link portion of wikilink }); end end if ws_url then ws_url = mw.uri.encode (ws_url, 'WIKI'); -- make a usable URL ws_url = ws_url:gsub ('%%23', '#'); -- undo percent-encoding of fragment marker end return ws_url, ws_label, L or D; -- return proper URL or nil and a label or nil end --[[----------------< F O R M A T _ P E R I O D I C A L >----------------------- Format the three periodical parameters: |script-<periodical>=, |<periodical>=, and |trans-<periodical>= into a single Periodical meta-parameter. ]] local function format_periodical (script_periodical, script_periodical_source, periodical, trans_periodical) if not utilities.is_set (periodical) then periodical = ''; -- to be safe for concatenation else periodical = utilities.wrap_style ('italic-title', periodical); -- style end periodical = script_concatenate (periodical, script_periodical, script_periodical_source); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after title is wrapped if utilities.is_set (trans_periodical) then trans_periodical = utilities.wrap_style ('trans-italic-title', trans_periodical); if utilities.is_set (periodical) then periodical = periodical .. ' ' .. trans_periodical; else -- here when trans-periodical without periodical or script-periodical periodical = trans_periodical; utilities.set_message ('err_trans_missing_title', {'periodical'}); end end return periodical; end --[[------------------< F O R M A T _ C H A P T E R _ T I T L E >--------------- Format the four chapter parameters: |script-chapter=, |chapter=, |trans-chapter=, and |chapter-url= into a single chapter meta- parameter (chapter_url_source used for error messages). ]] local function format_chapter_title (script_chapter, script_chapter_source, chapter, trans_chapter, trans_chapter_source, chapter_url, chapter_url_source, no_quotes, access) local ws_url, ws_label, L = wikisource_url_make (chapter); -- make a wikisource URL and label from a wikisource interwiki link if ws_url then ws_label = ws_label:gsub ('_', ' '); -- replace underscore separators with space characters chapter = ws_label; end if not utilities.is_set (chapter) then chapter = ''; -- to be safe for concatenation else if false == no_quotes then chapter = kern_quotes (chapter); -- if necessary, separate chapter title's leading and trailing quote marks from module provided quote marks chapter = utilities.wrap_style ('quoted-title', chapter); end end chapter = script_concatenate (chapter, script_chapter, script_chapter_source); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after title is wrapped if utilities.is_set (chapter_url) then chapter = external_link (chapter_url, chapter, chapter_url_source, access); -- adds bare_url_missing_title error if appropriate elseif ws_url then chapter = external_link (ws_url, chapter .. '&nbsp;', 'ws link in chapter'); -- adds bare_url_missing_title error if appropriate; space char to move icon away from chap text; TODO: better way to do this? chapter = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], L, chapter}); end if utilities.is_set (trans_chapter) then trans_chapter = utilities.wrap_style ('trans-quoted-title', trans_chapter); if utilities.is_set (chapter) then chapter = chapter .. ' ' .. trans_chapter; else -- here when trans_chapter without chapter or script-chapter chapter = trans_chapter; utilities.set_message ('err_trans_missing_title', {trans_chapter_source:match ('trans%-?(.+)')}); -- when no chapter, get matching name from trans-<param> end end return chapter; end --[[----------------< H A S _ I N V I S I B L E _ C H A R S >------------------- This function searches a parameter's value for non-printable or invisible characters. The search stops at the first match. This function will detect the visible replacement character when it is part of the Wikisource. Detects but ignores nowiki and math stripmarkers. Also detects other named stripmarkers (gallery, math, pre, ref) and identifies them with a slightly different error message. See also coins_cleanup(). Output of this function is an error message that identifies the character or the Unicode group, or the stripmarker that was detected along with its position (or, for multi-byte characters, the position of its first byte) in the parameter value. ]] local function has_invisible_chars (param, v) local position; -- position of invisible char or starting position of stripmarker local capture; -- used by stripmarker detection to hold name of the stripmarker local stripmarker; -- boolean set true when a stripmarker is found capture = string.match (v, '[%w%p ]*'); -- test for values that are simple ASCII text and bypass other tests if true if capture == v then -- if same there are no Unicode characters return; end for _, invisible_char in ipairs (cfg.invisible_chars) do local char_name = invisible_char[1]; -- the character or group name local pattern = invisible_char[2]; -- the pattern used to find it position, _, capture = mw.ustring.find (v, pattern); -- see if the parameter value contains characters that match the pattern if position and (cfg.invisible_defs.zwj == capture) then -- if we found a zero-width joiner character if mw.ustring.find (v, cfg.indic_script) then -- it's ok if one of the Indic scripts position = nil; -- unset position elseif cfg.emoji_t[mw.ustring.codepoint (v, position+1)] then -- is zwj followed by a character listed in emoji{}? position = nil; -- unset position end end if position then if 'nowiki' == capture or 'math' == capture or -- nowiki and math stripmarkers (not an error condition) ('templatestyles' == capture and utilities.in_array (param, {'id', 'quote'})) then -- templatestyles stripmarker allowed in these parameters stripmarker = true; -- set a flag elseif true == stripmarker and cfg.invisible_defs.del == capture then -- because stripmakers begin and end with the delete char, assume that we've found one end of a stripmarker position = nil; -- unset; for now, ignore linter warning else local err_msg; if capture and not (cfg.invisible_defs.del == capture or cfg.invisible_defs.zwj == capture) then err_msg = utilities.substitute (cfg.messages.invisible_1, {capture, char_name}); -- <capture> here is stripmarker name else err_msg = utilities.substitute (cfg.messages.invisible_2, char_name); end utilities.set_message ('err_invisible_char', {err_msg, utilities.wrap_style ('parameter', param), position}); -- add error message return; -- and done with this parameter end end end end --[[-------------------< A R G U M E N T _ W R A P P E R >---------------------- Argument wrapper. This function provides support for argument mapping defined in the configuration file so that multiple names can be transparently aliased to single internal variable. ]] local function argument_wrapper ( args ) local origin = {}; return setmetatable({ ORIGIN = function ( self, k ) local dummy = self[k]; -- force the variable to be loaded; for now, ignore linter warning return origin[k]; end }, { __index = function ( tbl, k ) if origin[k] ~= nil then return nil; end local v; local list = cfg.aliases[k]; if type( list ) == 'table' then v, origin[k] = utilities.select_one ( args, list, 'err_redundant_parameters' ); if origin[k] == nil then origin[k] = ''; -- Empty string, not nil end elseif list ~= nil then v, origin[k] = args[list], list; else -- maybe let through instead of raising an error? -- v, origin[k] = args[k], k; error( cfg.messages['unknown_argument_map'] .. ': ' .. k); end -- Empty strings, not nil; if v == nil then v = ''; origin[k] = ''; end -- tbl = rawset( tbl, k, v ); rawset( tbl, k, v ); return v; end, }); end --[[--------------------------< N O W R A P _ D A T E >------------------------- When date is YYYY-MM-DD format wrap in nowrap span: <span ...>YYYY-MM-DD</span>. When date is DD MMMM YYYY or is MMMM DD, YYYY then wrap in nowrap span: <span ...>DD MMMM</span> YYYY or <span ...>MMMM DD,</span> YYYY DOES NOT yet support MMMM YYYY or any of the date ranges. ]] local function nowrap_date (date) local cap; local cap2; if date:match("^%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d$") then date = utilities.substitute (cfg.presentation['nowrap1'], date); elseif date:match("^%a+%s*%d%d?,%s+%d%d%d%d$") or date:match ("^%d%d?%s*%a+%s+%d%d%d%d$") then cap, cap2 = string.match (date, "^(.*)%s+(%d%d%d%d)$"); date = utilities.substitute (cfg.presentation['nowrap2'], {cap, cap2}); end return date; end --[[--------------------------< S E T _ T I T L E T Y P E >--------------------- This function sets default title types (equivalent to the citation including |type=<default value>) for those templates that have defaults. Also handles the special case where it is desirable to omit the title type from the rendered citation (|type=none). ]] local function set_titletype (cite_class, title_type) if utilities.is_set (title_type) then if 'none' == cfg.keywords_xlate[title_type] then title_type = ''; -- if |type=none then type parameter not displayed end return title_type; -- if |type= has been set to any other value use that value end return cfg.title_types [cite_class] or ''; -- set template's default title type; else empty string for concatenation end --[[--------------------------< S A F E _ J O I N >----------------------------- Joins a sequence of strings together while checking for duplicate separation characters. ]] local function safe_join( tbl, duplicate_char ) local f = {}; -- create a function table appropriate to type of 'duplicate character' if 1 == #duplicate_char then -- for single byte ASCII characters use the string library functions f.gsub = string.gsub f.match = string.match f.sub = string.sub else -- for multi-byte characters use the ustring library functions f.gsub = mw.ustring.gsub f.match = mw.ustring.match f.sub = mw.ustring.sub end local str = ''; -- the output string for _, value in ipairs( tbl ) do if value == nil then value = ''; end if str == '' then -- if output string is empty str = value; -- assign value to it (first time through the loop) elseif value ~= '' then local comp; -- what does 'comp' mean? if value:sub(1, 1) == '<' then -- special case of values enclosed in spans and other markup. comp = value:gsub( "%b<>", "" ); -- remove HTML markup (<span>string</span> -> string) else comp = value; end -- typically duplicate_char is sepc if f.sub(comp, 1, 1) == duplicate_char then -- is first character same as duplicate_char? why test first character? -- Because individual string segments often (always?) begin with terminal punct for the -- preceding segment: 'First element' .. 'sepc next element' .. etc.? local trim = false; local end_chr = f.sub(str, -1, -1); -- get the last character of the output string -- str = str .. "<HERE(enchr=" .. end_chr .. ")" -- debug stuff? if end_chr == duplicate_char then -- if same as separator str = f.sub(str, 1, -2); -- remove it elseif end_chr == "'" then -- if it might be wiki-markup if f.sub(str, -3, -1) == duplicate_char .. "''" then -- if last three chars of str are sepc'' str = f.sub(str, 1, -4) .. "''"; -- remove them and add back '' elseif f.sub(str, -5, -1) == duplicate_char .. "]]''" then -- if last five chars of str are sepc]]'' trim = true; -- why? why do this and next differently from previous? elseif f.sub(str, -4, -1) == duplicate_char .. "]''" then -- if last four chars of str are sepc]'' trim = true; -- same question end elseif end_chr == "]" then -- if it might be wiki-markup if f.sub(str, -3, -1) == duplicate_char .. "]]" then -- if last three chars of str are sepc]] wikilink trim = true; elseif f.sub(str, -3, -1) == duplicate_char .. '"]' then -- if last three chars of str are sepc"] quoted external link trim = true; elseif f.sub(str, -2, -1) == duplicate_char .. "]" then -- if last two chars of str are sepc] external link trim = true; elseif f.sub(str, -4, -1) == duplicate_char .. "'']" then -- normal case when |url=something & |title=Title. trim = true; end elseif end_chr == " " then -- if last char of output string is a space if f.sub(str, -2, -1) == duplicate_char .. " " then -- if last two chars of str are <sepc><space> str = f.sub(str, 1, -3); -- remove them both end end if trim then if value ~= comp then -- value does not equal comp when value contains HTML markup local dup2 = duplicate_char; if f.match(dup2, "%A" ) then dup2 = "%" .. dup2; end -- if duplicate_char not a letter then escape it value = f.gsub(value, "(%b<>)" .. dup2, "%1", 1 ) -- remove duplicate_char if it follows HTML markup else value = f.sub(value, 2, -1 ); -- remove duplicate_char when it is first character end end end str = str .. value; -- add it to the output string end end return str; end --[[--------------------------< I S _ S U F F I X >----------------------------- returns true if suffix is properly formed Jr, Sr, or ordinal in the range 1–9. Puncutation not allowed. ]] local function is_suffix (suffix) if utilities.in_array (suffix, {'Jr', 'Sr', 'Jnr', 'Snr', '1st', '2nd', '3rd'}) or suffix:match ('^%dth$') then return true; end return false; end --[[--------------------< I S _ G O O D _ V A N C _ N A M E >------------------- For Vancouver style, author/editor names are supposed to be rendered in Latin (read ASCII) characters. When a name uses characters that contain diacritical marks, those characters are to be converted to the corresponding Latin character. When a name is written using a non-Latin alphabet or logogram, that name is to be transliterated into Latin characters. The module doesn't do this so editors may/must. This test allows |first= and |last= names to contain any of the letters defined in the four Unicode Latin character sets [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0000.pdf C0 Controls and Basic Latin] 0041–005A, 0061–007A [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0080.pdf C1 Controls and Latin-1 Supplement] 00C0–00D6, 00D8–00F6, 00F8–00FF [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0100.pdf Latin Extended-A] 0100–017F [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0180.pdf Latin Extended-B] 0180–01BF, 01C4–024F |lastn= also allowed to contain hyphens, spaces, and apostrophes. (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35029/) |firstn= also allowed to contain hyphens, spaces, apostrophes, and periods This original test: if nil == mw.ustring.find (last, "^[A-Za-zÀ-ÖØ-öø-ƿDŽ-ɏ%-%s%']*$") or nil == mw.ustring.find (first, "^[A-Za-zÀ-ÖØ-öø-ƿDŽ-ɏ%-%s%'%.]+[2-6%a]*$") then was written outside of the code editor and pasted here because the code editor gets confused between character insertion point and cursor position. The test has been rewritten to use decimal character escape sequence for the individual bytes of the Unicode characters so that it is not necessary to use an external editor to maintain this code. \195\128-\195\150 – À-Ö (U+00C0–U+00D6 – C0 controls) \195\152-\195\182 – Ø-ö (U+00D8-U+00F6 – C0 controls) \195\184-\198\191 – ø-ƿ (U+00F8-U+01BF – C0 controls, Latin extended A & B) \199\132-\201\143 – DŽ-ɏ (U+01C4-U+024F – Latin extended B) ]] local function is_good_vanc_name (last, first, suffix, position) if not suffix then if first:find ('[,%s]') then -- when there is a space or comma, might be first name/initials + generational suffix first = first:match ('(.-)[,%s]+'); -- get name/initials suffix = first:match ('[,%s]+(.+)$'); -- get generational suffix end end if utilities.is_set (suffix) then if not is_suffix (suffix) then add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.suffix, position); return false; -- not a name with an appropriate suffix end end if nil == mw.ustring.find (last, "^[A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143\225\184\128-\225\187\191%-%s%']*$") or nil == mw.ustring.find (first, "^[A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143\225\184\128-\225\187\191%-%s%'%.]*$") then add_vanc_error (cfg.err_msg_supl['non-Latin char'], position); return false; -- not a string of Latin characters; Vancouver requires Romanization end; return true; end --[[--------------------------< R E D U C E _ T O _ I N I T I A L S >------------------------------------------ Attempts to convert names to initials in support of |name-list-style=vanc. Names in |firstn= may be separated by spaces or hyphens, or for initials, a period. See http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35062/. Vancouver style requires family rank designations (Jr, II, III, etc.) to be rendered as Jr, 2nd, 3rd, etc. See http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35085/. This code only accepts and understands generational suffix in the Vancouver format because Roman numerals look like, and can be mistaken for, initials. This function uses ustring functions because firstname initials may be any of the Unicode Latin characters accepted by is_good_vanc_name (). ]] local function reduce_to_initials (first, position) if first:find (',', 1, true) then return first; -- commas not allowed; abandon end local name, suffix = mw.ustring.match (first, "^(%u+) ([%dJS][%drndth]+)$"); if not name then -- if not initials and a suffix name = mw.ustring.match (first, "^(%u+)$"); -- is it just initials? end if name then -- if first is initials with or without suffix if 3 > mw.ustring.len (name) then -- if one or two initials if suffix then -- if there is a suffix if is_suffix (suffix) then -- is it legitimate? return first; -- one or two initials and a valid suffix so nothing to do else add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.suffix, position); -- one or two initials with invalid suffix so error message return first; -- and return first unmolested end else return first; -- one or two initials without suffix; nothing to do end end end -- if here then name has 3 or more uppercase letters so treat them as a word local initials_t = {}; -- table to hold initials local i = 1; -- counter for number of initials local names_t = mw.text.split (first, '[%s%-]+'); -- split into a sequence of names and possible suffix while names_t[i] do -- loop through the sequence if 1 < i and names_t[i]:match ('[%dJS][%drndth]+%.?$') then -- if not the first name, and looks like a suffix (may have trailing dot) names_t[i] = names_t[i]:gsub ('%.', ''); -- remove terminal dot if present if is_suffix (names_t[i]) then -- if a legitimate suffix table.insert (initials_t, ' ' .. names_t[i]); -- add a separator space, insert at end of initials sequence break; -- and done because suffix must fall at the end of a name end -- no error message if not a suffix; possibly because of Romanization end if 3 > i then table.insert (initials_t, mw.ustring.sub (names_t[i], 1, 1)); -- insert the initial at end of initials sequence end i = i + 1; -- bump the counter end return table.concat (initials_t); -- Vancouver format does not include spaces. end --[[--------------------------< I N T E R W I K I _ P R E F I X E N _ G E T >---------------------------------- extract interwiki prefixen from <value>. Returns two one or two values: false – no prefixen nil – prefix exists but not recognized project prefix, language prefix – when value has either of: :<project>:<language>:<article> :<language>:<project>:<article> project prefix, nil – when <value> has only a known single-letter prefix nil, language prefix – when <value> has only a known language prefix accepts single-letter project prefixen: 'd' (wikidata), 's' (wikisource), and 'w' (wikipedia) prefixes; at this writing, the other single-letter prefixen (b (wikibook), c (commons), m (meta), n (wikinews), q (wikiquote), and v (wikiversity)) are not supported. ]] local function interwiki_prefixen_get (value, is_link) if not value:find (':%l+:') then -- if no prefix return false; -- abandon; boolean here to distinguish from nil fail returns later end local prefix_patterns_linked_t = { -- sequence of valid interwiki and inter project prefixen '^%[%[:([dsw]):(%l%l+):', -- wikilinked; project and language prefixes '^%[%[:(%l%l+):([dsw]):', -- wikilinked; language and project prefixes '^%[%[:([dsw]):', -- wikilinked; project prefix '^%[%[:(%l%l+):', -- wikilinked; language prefix } local prefix_patterns_unlinked_t = { -- sequence of valid interwiki and inter project prefixen '^:([dsw]):(%l%l+):', -- project and language prefixes '^:(%l%l+):([dsw]):', -- language and project prefixes '^:([dsw]):', -- project prefix '^:(%l%l+):', -- language prefix } local cap1, cap2; for _, pattern in ipairs ((is_link and prefix_patterns_linked_t) or prefix_patterns_unlinked_t) do cap1, cap2 = value:match (pattern); if cap1 then break; -- found a match so stop looking end end if cap1 and cap2 then -- when both then :project:language: or :language:project: (both forms allowed) if 1 == #cap1 then -- length == 1 then :project:language: if cfg.inter_wiki_map[cap2] then -- is language prefix in the interwiki map? return cap1, cap2; -- return interwiki project and interwiki language end else -- here when :language:project: if cfg.inter_wiki_map[cap1] then -- is language prefix in the interwiki map? return cap2, cap1; -- return interwiki project and interwiki language end end return nil; -- unknown interwiki language elseif not (cap1 or cap2) then -- both are nil? return nil; -- we got something that looks like a project prefix but isn't; return fail elseif 1 == #cap1 then -- here when one capture return cap1, nil; -- length is 1 so return project, nil language else -- here when one capture and its length it more than 1 if cfg.inter_wiki_map[cap1] then -- is language prefix in the interwiki map? return nil, cap1; -- return nil project, language end end end --[[--------------------------< L I S T _ P E O P L E >-------------------------- Formats a list of people (authors, contributors, editors, interviewers, translators) names in the list will be linked when |<name>-link= has a value |<name>-mask- does NOT have a value; masked names are presumed to have been rendered previously so should have been linked there when |<name>-mask=0, the associated name is not rendered ]] local function list_people (control, people, etal) local sep; local namesep; local format = control.format; local maximum = control.maximum; local name_list = {}; if 'vanc' == format then -- Vancouver-like name styling? sep = cfg.presentation['sep_nl_vanc']; -- name-list separator between names is a comma namesep = cfg.presentation['sep_name_vanc']; -- last/first separator is a space else sep = cfg.presentation['sep_nl']; -- name-list separator between names is a semicolon namesep = cfg.presentation['sep_name']; -- last/first separator is <comma><space> end if sep:sub (-1, -1) ~= " " then sep = sep .. " " end if utilities.is_set (maximum) and maximum < 1 then return "", 0; end -- returned 0 is for EditorCount; not used for other names for i, person in ipairs (people) do if utilities.is_set (person.last) then local mask = person.mask; local one; local sep_one = sep; if utilities.is_set (maximum) and i > maximum then etal = true; break; end if mask then local n = tonumber (mask); -- convert to a number if it can be converted; nil else if n then one = 0 ~= n and string.rep("&mdash;", n) or nil; -- make a string of (n > 0) mdashes, nil else, to replace name person.link = nil; -- don't create link to name if name is replaces with mdash string or has been set nil else one = mask; -- replace name with mask text (must include name-list separator) sep_one = " "; -- modify name-list separator end else one = person.last; -- get surname local first = person.first -- get given name if utilities.is_set (first) then if ("vanc" == format) then -- if Vancouver format one = one:gsub ('%.', ''); -- remove periods from surnames (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35029/) if not person.corporate and is_good_vanc_name (one, first, nil, i) then -- and name is all Latin characters; corporate authors not tested first = reduce_to_initials (first, i); -- attempt to convert first name(s) to initials end end one = one .. namesep .. first; end end if utilities.is_set (person.link) then one = utilities.make_wikilink (person.link, one); -- link author/editor end if one then -- if <one> has a value (name, mdash replacement, or mask text replacement) local proj, tag = interwiki_prefixen_get (one, true); -- get the interwiki prefixen if present if 'w' == proj and ('Wikipedia' == mw.site.namespaces.Project['name']) then proj = nil; -- for stuff like :w:de:<article>, :w is unnecessary TODO: maint cat? end if proj then local proj_name = ({['d'] = cfg.messages.wikidata, ['s'] = cfg.messages.wikisource, ['w'] = cfg.messages.wikipedia})[proj]; -- :w (wikipedia) for linking from a non-wikipedia project if proj_name then one = one .. utilities.wrap_style ('interproj', proj_name); -- add resized leading space, brackets, static text, language name utilities.add_prop_cat ('interproj-linked-name', proj); -- categorize it; <proj> is sort key tag = nil; -- unset; don't do both project and language end end if tag == cfg.this_wiki_code then tag = nil; -- stuff like :en:<article> at en.wiki is pointless TODO: maint cat? end if tag then local lang = cfg.lang_tag_remap[tag] or cfg.mw_languages_by_tag_t[tag]; if lang then -- error messaging done in extract_names() where we know parameter names one = one .. utilities.wrap_style ('interwiki', lang); -- add resized leading space, brackets, static text, language name utilities.add_prop_cat ('interwiki-linked-name', tag); -- categorize it; <tag> is sort key end end table.insert (name_list, one); -- add it to the list of names table.insert (name_list, sep_one); -- add the proper name-list separator end end end local count = #name_list / 2; -- (number of names + number of separators) divided by 2 if 0 < count then if 1 < count and not etal then if 'amp' == format then name_list[#name_list-2] = " & "; -- replace last separator with ampersand text elseif 'and' == format then if 2 == count then name_list[#name_list-2] = cfg.presentation.sep_nl_and; -- replace last separator with 'and' text else name_list[#name_list-2] = cfg.presentation.sep_nl_end; -- replace last separator with '(sep) and' text end end end name_list[#name_list] = nil; -- erase the last separator end local result = table.concat (name_list); -- construct list if etal and utilities.is_set (result) then -- etal may be set by |display-authors=etal but we might not have a last-first list result = result .. sep .. cfg.messages['et al']; -- we've got a last-first list and etal so add et al. end return result, count; -- return name-list string and count of number of names (count used for editor names only) end --[[--------------------< M A K E _ C I T E R E F _ I D >----------------------- Generates a CITEREF anchor ID if we have at least one name or a date. Otherwise returns an empty string. namelist is one of the contributor-, author-, or editor-name lists chosen in that order. year is Year or anchor_year. ]] local function make_citeref_id (namelist, year) local names={}; -- a table for the one to four names and year for i,v in ipairs (namelist) do -- loop through the list and take up to the first four last names names[i] = v.last if i == 4 then break end -- if four then done end table.insert (names, year); -- add the year at the end local id = table.concat(names); -- concatenate names and year for CITEREF id if utilities.is_set (id) then -- if concatenation is not an empty string return "CITEREF" .. id; -- add the CITEREF portion else return ''; -- return an empty string; no reason to include CITEREF id in this citation end end --[[--------------------------< C I T E _ C L A S S _A T T R I B U T E _M A K E >------------------------------ construct <cite> tag class attribute for this citation. <cite_class> – config.CitationClass from calling template <mode> – value from |mode= parameter ]] local function cite_class_attribute_make (cite_class, mode) local class_t = {}; table.insert (class_t, 'citation'); -- required for blue highlight if 'citation' ~= cite_class then table.insert (class_t, cite_class); -- identify this template for user css table.insert (class_t, utilities.is_set (mode) and mode or 'cs1'); -- identify the citation style for user css or javascript else table.insert (class_t, utilities.is_set (mode) and mode or 'cs2'); -- identify the citation style for user css or javascript end for _, prop_key in ipairs (z.prop_keys_t) do table.insert (class_t, prop_key); -- identify various properties for user css or javascript end return table.concat (class_t, ' '); -- make a big string and done end --[[---------------------< N A M E _ H A S _ E T A L >-------------------------- Evaluates the content of name parameters (author, editor, etc.) for variations on the theme of et al. If found, the et al. is removed, a flag is set to true and the function returns the modified name and the flag. This function never sets the flag to false but returns its previous state because it may have been set by previous passes through this function or by the associated |display-<names>=etal parameter ]] local function name_has_etal (name, etal, nocat, param) if utilities.is_set (name) then -- name can be nil in which case just return local patterns = cfg.et_al_patterns; -- get patterns from configuration for _, pattern in ipairs (patterns) do -- loop through all of the patterns if name:match (pattern) then -- if this 'et al' pattern is found in name name = name:gsub (pattern, ''); -- remove the offending text etal = true; -- set flag (may have been set previously here or by |display-<names>=etal) if not nocat then -- no categorization for |vauthors= utilities.set_message ('err_etal', {param}); -- and set an error if not added end end end end return name, etal; end --[[---------------------< N A M E _ I S _ N U M E R I C >---------------------- Add an error message and category when <name> parameter value does not contain letters. Add a maintenance category when <name> parameter value has numeric characters mixed with characters that are not numeric characters; could be letters and/or punctuation characters. This function will only emit one error and one maint message for the current template. Does not emit both error and maint messages/categories for the same parameter value. returns nothing ]] local function name_is_numeric (name, name_alias, list_name) local patterns = { '^%D+%d', -- <name> must have digits preceded by other characters '^%D*%d+%D+', -- <name> must have digits followed by other characters } if not added_numeric_name_errs and mw.ustring.match (name, '^[%A]+$') then -- if we have not already set an error message and <name> does not have any alpha characters utilities.set_message ('err_numeric_names', name_alias); -- add an error message added_numeric_name_errs = true; -- set the flag so we emit only one error message return; -- when here no point in further testing; abandon end if not added_numeric_name_maint then -- if we have already set a maint message for _, pattern in ipairs (patterns) do -- spin through list of patterns if mw.ustring.match (name, pattern) then -- digits preceded or followed by anything but digits; %D+ includes punctuation utilities.set_message ('maint_numeric_names', cfg.special_case_translation [list_name]); -- add a maint cat for this template added_numeric_name_maint = true; -- set the flag so we emit only one maint message return; -- when here no point in further testing; abandon end end end end --[[-----------------< N A M E _ H A S _ M U L T _ N A M E S >------------------ Evaluates the content of last/surname (authors etc.) parameters for multiple names. Multiple names are indicated if there is more than one comma or any "unescaped" semicolons. Escaped semicolons are ones used as part of selected HTML entities. If the condition is met, the function adds the multiple name maintenance category. Same test for first except that commas should not appear in given names (MOS:JR says that the generational suffix does not take a separator character). Titles, degrees, postnominals, affiliations, all normally comma separated don't belong in a citation. <name> – name parameter value <list_name> – AuthorList, EditorList, etc <limit> – number of allowed commas; 1 (default) for surnames; 0 for given names returns nothing ]] local function name_has_mult_names (name, list_name, limit) local _, commas, semicolons, nbsps; limit = limit and limit or 1; if utilities.is_set (name) then _, commas = name:gsub (',', ''); -- count the number of commas _, semicolons = name:gsub (';', ''); -- count the number of semicolons -- nbsps probably should be its own separate count rather than merged in -- some way with semicolons because Lua patterns do not support the -- grouping operator that regex does, which means there is no way to add -- more entities to escape except by adding more counts with the new -- entities _, nbsps = name:gsub ('&nbsp;',''); -- count nbsps -- There is exactly 1 semicolon per &nbsp; entity, so subtract nbsps -- from semicolons to 'escape' them. If additional entities are added, -- they also can be subtracted. if limit < commas or 0 < (semicolons - nbsps) then utilities.set_message ('maint_mult_names', cfg.special_case_translation [list_name]); -- add a maint message end end end --[=[-------------------------< I S _ G E N E R I C >---------------------------------------------------------- Compares values assigned to various parameters according to the string provided as <item> in the function call. <item> can have on of two values: 'generic_names' – for name-holding parameters: |last=, |first=, |editor-last=, etc 'generic_titles' – for |title= There are two types of generic tests. The 'accept' tests look for a pattern that should not be rejected by the 'reject' test. For example, |author=[[John Smith (author)|Smith, John]] would be rejected by the 'author' reject test. But piped wikilinks with 'author' disambiguation should not be rejected so the 'accept' test prevents that from happening. Accept tests are always performed before reject tests. Each of the 'accept' and 'reject' sequence tables hold tables for en.wiki (['en']) and local.wiki (['local']) that each can hold a test sequence table The sequence table holds, at index [1], a test pattern, and, at index [2], a boolean control value. The control value tells string.find() or mw.ustring.find() to do plain-text search (true) or a pattern search (false). The intent of all this complexity is to make these searches as fast as possible so that we don't run out of processing time on very large articles. Returns true when a reject test finds the pattern or string false when an accept test finds the pattern or string nil else ]=] local function is_generic (item, value) local str_lower = { -- use string.lower() for en.wiki (['en']) and use mw.ustring.lower() or local.wiki (['local']) ['en'] = string.lower, ['local'] = mw.ustring.lower, } local str_find = { -- use string.find() for en.wiki (['en']) and use mw.ustring.find() or local.wiki (['local']) ['en'] = string.find, ['local'] = mw.ustring.find, } local function test (val, test_t, wiki) -- local function to do the testing; <wiki> selects lower() and find() functions val = test_t[2] and str_lower[wiki](value) or val; -- when <test_t[2]> set to 'true', plaintext search using lowercase value return str_find[wiki] (val, test_t[1], 1, test_t[2]); -- return nil when not found or matched end local test_types_t = {'accept', 'reject'}; -- test accept patterns first, then reject patterns local wikis_t = {'en', 'local'}; -- do tests for each of these keys; en.wiki first, local.wiki second for _, test_type in ipairs (test_types_t) do -- for each test type for _, generic_value in pairs (cfg.special_case_translation[item][test_type]) do -- spin through the list of generic value fragments to accept or reject for _, wiki in ipairs (wikis_t) do if generic_value[wiki] then if test (value, generic_value[wiki], wiki) then -- go do the test return ('reject' == test_type); -- param value rejected, return true; false else end end end end end end --[[--------------------------< N A M E _ I S _ G E N E R I C >------------------------------------------------ calls is_generic() to determine if <name> is a 'generic name' listed in cfg.generic_names; <name_alias> is the parameter name used in error messaging ]] local function name_is_generic (name, name_alias) if not added_generic_name_errs and is_generic ('generic_names', name) then utilities.set_message ('err_generic_name', name_alias); -- set an error message added_generic_name_errs = true; end end --[[--------------------------< N A M E _ C H E C K S >-------------------------------------------------------- This function calls various name checking functions used to validate the content of the various name-holding parameters. ]] local function name_checks (last, first, list_name, last_alias, first_alias) local accept_name; if utilities.is_set (last) then last, accept_name = utilities.has_accept_as_written (last); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of <last> if not accept_name then -- <last> not wrapped in accept-as-written markup name_has_mult_names (last, list_name); -- check for multiple names in the parameter name_is_numeric (last, last_alias, list_name); -- check for names that have no letters or are a mix of digits and other characters name_is_generic (last, last_alias); -- check for names found in the generic names list end end if utilities.is_set (first) then first, accept_name = utilities.has_accept_as_written (first); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of <first> if not accept_name then -- <first> not wrapped in accept-as-written markup name_has_mult_names (first, list_name, 0); -- check for multiple names in the parameter; 0 is number of allowed commas in a given name name_is_numeric (first, first_alias, list_name); -- check for names that have no letters or are a mix of digits and other characters name_is_generic (first, first_alias); -- check for names found in the generic names list end local wl_type, D = utilities.is_wikilink (first); if 0 ~= wl_type then first = D; utilities.set_message ('err_bad_paramlink', first_alias); end end return last, first; -- done end --[[----------------------< E X T R A C T _ N A M E S >------------------------- Gets name list from the input arguments Searches through args in sequential order to find |lastn= and |firstn= parameters (or their aliases), and their matching link and mask parameters. Stops searching when both |lastn= and |firstn= are not found in args after two sequential attempts: found |last1=, |last2=, and |last3= but doesn't find |last4= and |last5= then the search is done. This function emits an error message when there is a |firstn= without a matching |lastn=. When there are 'holes' in the list of last names, |last1= and |last3= are present but |last2= is missing, an error message is emitted. |lastn= is not required to have a matching |firstn=. When an author or editor parameter contains some form of 'et al.', the 'et al.' is stripped from the parameter and a flag (etal) returned that will cause list_people() to add the static 'et al.' text from Module:Citation/CS1/Configuration. This keeps 'et al.' out of the template's metadata. When this occurs, an error is emitted. ]] local function extract_names(args, list_name) local names = {}; -- table of names local last; -- individual name components local first; local link; local mask; local i = 1; -- loop counter/indexer local n = 1; -- output table indexer local count = 0; -- used to count the number of times we haven't found a |last= (or alias for authors, |editor-last or alias for editors) local etal = false; -- return value set to true when we find some form of et al. in an author parameter local last_alias, first_alias, link_alias; -- selected parameter aliases used in error messaging while true do last, last_alias = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Last'], 'err_redundant_parameters', i ); -- search through args for name components beginning at 1 first, first_alias = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-First'], 'err_redundant_parameters', i ); link, link_alias = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Link'], 'err_redundant_parameters', i ); mask = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Mask'], 'err_redundant_parameters', i ); if last then -- error check |lastn= alias for unknown interwiki link prefix; done here because this is where we have the parameter name local project, language = interwiki_prefixen_get (last, true); -- true because we expect interwiki links in |lastn= to be wikilinked if nil == project and nil == language then -- when both are nil utilities.set_message ('err_bad_paramlink', last_alias); -- not known, emit an error message -- TODO: err_bad_interwiki? last = utilities.remove_wiki_link (last); -- remove wikilink markup; show display value only end end if link then -- error check |linkn= alias for unknown interwiki link prefix local project, language = interwiki_prefixen_get (link, false); -- false because wiki links in |author-linkn= is an error if nil == project and nil == language then -- when both are nil utilities.set_message ('err_bad_paramlink', link_alias); -- not known, emit an error message -- TODO: err_bad_interwiki? link = nil; -- unset so we don't link link_alias = nil; end end last, etal = name_has_etal (last, etal, false, last_alias); -- find and remove variations on et al. first, etal = name_has_etal (first, etal, false, first_alias); -- find and remove variations on et al. last, first = name_checks (last, first, list_name, last_alias, first_alias); -- multiple names, extraneous annotation, etc. checks if first and not last then -- if there is a firstn without a matching lastn local alias = first_alias:find ('given', 1, true) and 'given' or 'first'; -- get first or given form of the alias utilities.set_message ('err_first_missing_last', { first_alias, -- param name of alias missing its mate first_alias:gsub (alias, {['first'] = 'last', ['given'] = 'surname'}), -- make param name appropriate to the alias form }); -- add this error message elseif not first and not last then -- if both firstn and lastn aren't found, are we done? count = count + 1; -- number of times we haven't found last and first if 2 <= count then -- two missing names and we give up break; -- normal exit or there is a two-name hole in the list; can't tell which end else -- we have last with or without a first link = link_title_ok (link, link_alias, last, last_alias); -- check for improper wiki-markup if first then link = link_title_ok (link, link_alias, first, first_alias); -- check for improper wiki-markup end names[n] = {last = last, first = first, link = link, mask = mask, corporate = false}; -- add this name to our names list (corporate for |vauthors= only) n = n + 1; -- point to next location in the names table if 1 == count then -- if the previous name was missing utilities.set_message ('err_missing_name', {list_name:match ("(%w+)List"):lower(), i - 1}); -- add this error message end count = 0; -- reset the counter, we're looking for two consecutive missing names end i = i + 1; -- point to next args location end return names, etal; -- all done, return our list of names and the etal flag end --[[--------------------------< N A M E _ T A G _ G E T >------------------------------------------------------ attempt to decode |language=<lang_param> and return language name and matching tag; nil else. This function looks for: <lang_param> as a tag in cfg.lang_tag_remap{} <lang_param> as a name in cfg.lang_name_remap{} <lang_param> as a name in cfg.mw_languages_by_name_t <lang_param> as a tag in cfg.mw_languages_by_tag_t when those fail, presume that <lang_param> is an IETF-like tag that MediaWiki does not recognize. Strip all script, region, variant, whatever subtags from <lang_param> to leave just a two or three character language tag and look for the new <lang_param> in cfg.mw_languages_by_tag_t{} on success, returns name (in properly capitalized form) and matching tag (in lowercase); on failure returns nil ]] local function name_tag_get (lang_param) local lang_param_lc = mw.ustring.lower (lang_param); -- use lowercase as an index into the various tables local name; local tag; name = cfg.lang_tag_remap[lang_param_lc]; -- assume <lang_param_lc> is a tag; attempt to get remapped language name if name then -- when <name>, <lang_param> is a tag for a remapped language name if cfg.lang_name_remap[name:lower()][2] ~= lang_param_lc then utilities.set_message ('maint_unknown_lang'); -- add maint category if not already added return name, cfg.lang_name_remap[name:lower()][2]; -- so return name and tag from lang_name_remap[name]; special case to xlate sr-ec and sr-el to sr-cyrl and sr-latn end return name, lang_param_lc; -- so return <name> from remap and <lang_param_lc> end tag = lang_param_lc:match ('^(%a%a%a?)%-.*'); -- still assuming that <lang_param_lc> is a tag; strip script, region, variant subtags name = cfg.lang_tag_remap[tag]; -- attempt to get remapped language name with language subtag only if name then -- when <name>, <tag> is a tag for a remapped language name return name, tag; -- so return <name> from remap and <tag> end if cfg.lang_name_remap[lang_param_lc] then -- not a remapped tag, assume <lang_param_lc> is a name; attempt to get remapped language tag return cfg.lang_name_remap[lang_param_lc][1], cfg.lang_name_remap[lang_param_lc][2]; -- for this <lang_param_lc>, return a (possibly) new name and appropriate tag end name = cfg.mw_languages_by_tag_t[lang_param_lc]; -- assume that <lang_param_lc> is a tag; attempt to get its matching language name if name then return name, lang_param_lc; -- <lang_param_lc> is a tag so return it and <name> end tag = cfg.mw_languages_by_name_t[lang_param_lc]; -- assume that <lang_param_lc> is a language name; attempt to get its matching tag if tag then return cfg.mw_languages_by_tag_t[tag], tag; -- <lang_param_lc> is a name so return the name from the table and <tag> end tag = lang_param_lc:match ('^(%a%a%a?)%-.*'); -- is <lang_param_lc> an IETF-like tag that MediaWiki doesn't recognize? <tag> gets the language subtag; nil else if tag then name = cfg.mw_languages_by_tag_t[tag]; -- attempt to get a language name using the shortened <tag> if name then return name, tag; -- <lang_param_lc> is an unrecognized IETF-like tag so return <name> and language subtag end end end --[[-------------------< L A N G U A G E _ P A R A M E T E R >------------------ Gets language name from a provided two- or three-character ISO 639 code. If a code is recognized by MediaWiki, use the returned name; if not, then use the value that was provided with the language parameter. When |language= contains a recognized language (either code or name), the page is assigned to the category for that code: Category:Norwegian-language sources (no). For valid three-character code languages, the page is assigned to the single category for '639-2' codes: Category:CS1 ISO 639-2 language sources. Languages that are the same as the local wiki are not categorized. MediaWiki does not recognize three-character equivalents of two-character codes: code 'ar' is recognized but code 'ara' is not. This function supports multiple languages in the form |language=nb, French, th where the language names or codes are separated from each other by commas with optional space characters. ]] local function language_parameter (lang) local tag; -- some form of IETF-like language tag; language subtag with optional region, sript, vatiant, etc subtags local lang_subtag; -- ve populates |language= with mostly unecessary region subtags that MediaWiki does not recognize; this is the base language subtag local name; -- the language name local language_list = {}; -- table of language names to be rendered local names_t = mw.text.split (lang, '%s*,%s*'); -- names should be a comma separated list for _, lang in ipairs (names_t) do -- reuse lang here because we don't yet know if lang is a language name or a language tag; for now, ignore linter warning name, tag = name_tag_get (lang); -- attempt to get name/tag pair for <lang>; <name> has proper capitalization; <tag> is lowercase if utilities.is_set (tag) then lang_subtag = tag:gsub ('^(%a%a%a?)%-.*', '%1'); -- for categorization, strip any IETF-like tags from language tag if cfg.this_wiki_code ~= lang_subtag then -- when the language is not the same as this wiki's language if 2 == lang_subtag:len() then -- and is a two-character tag utilities.add_prop_cat ('foreign-lang-source', {name, tag}, lang_subtag); -- categorize it; tag appended to allow for multiple language categorization else -- or is a recognized language (but has a three-character tag) utilities.add_prop_cat ('foreign-lang-source-2', {lang_subtag}, lang_subtag); -- categorize it differently TODO: support multiple three-character tag categories per cs1|2 template? end elseif cfg.local_lang_cat_enable then -- when the language and this wiki's language are the same and categorization is enabled utilities.add_prop_cat ('local-lang-source', {name, lang_subtag}); -- categorize it end else name = lang; -- return whatever <lang> has so that we show something utilities.set_message ('maint_unknown_lang'); -- add maint category if not already added end table.insert (language_list, name); end name = utilities.make_sep_list (#language_list, language_list); if (1 == #language_list) and (lang_subtag == cfg.this_wiki_code) then -- when only one language, find lang name in this wiki lang name; for |language=en-us, 'English' in 'American English' return ''; -- if one language and that language is this wiki's return an empty string (no annotation) end return (" " .. wrap_msg ('language', name)); -- otherwise wrap with '(in ...)' --[[ TODO: should only return blank or name rather than full list so we can clean up the bunched parenthetical elements Language, Type, Format ]] end --[[-----------------------< S E T _ C S _ S T Y L E >-------------------------- Gets the default CS style configuration for the given mode. Returns default separator and either postscript as passed in or the default. In CS1, the default postscript and separator are '.'. In CS2, the default postscript is the empty string and the default separator is ','. ]] local function set_cs_style (postscript, mode) if utilities.is_set(postscript) then -- emit a maintenance message if user postscript is the default cs1 postscript -- we catch the opposite case for cs2 in set_style if mode == 'cs1' and postscript == cfg.presentation['ps_' .. mode] then utilities.set_message ('maint_postscript'); end else postscript = cfg.presentation['ps_' .. mode]; end return cfg.presentation['sep_' .. mode], postscript; end --[[--------------------------< S E T _ S T Y L E >----------------------------- Sets the separator and postscript styles. Checks the |mode= first and the #invoke CitationClass second. Removes the postscript if postscript == none. ]] local function set_style (mode, postscript, cite_class) local sep; if 'cs2' == mode then sep, postscript = set_cs_style (postscript, 'cs2'); elseif 'cs1' == mode then sep, postscript = set_cs_style (postscript, 'cs1'); elseif 'citation' == cite_class then sep, postscript = set_cs_style (postscript, 'cs2'); else sep, postscript = set_cs_style (postscript, 'cs1'); end if cfg.keywords_xlate[postscript:lower()] == 'none' then -- emit a maintenance message if user postscript is the default cs2 postscript -- we catch the opposite case for cs1 in set_cs_style if 'cs2' == mode or ('cs1' ~= mode and 'citation' == cite_class) then -- {{citation |title=Title |mode=cs1 |postscript=none}} should not emit maint message utilities.set_message ('maint_postscript'); end postscript = ''; end return sep, postscript end --[=[-------------------------< I S _ P D F >----------------------------------- Determines if a URL has the file extension that is one of the PDF file extensions used by [[MediaWiki:Common.css]] when applying the PDF icon to external links. returns true if file extension is one of the recognized extensions, else false ]=] local function is_pdf (url) return url:match ('%.pdf$') or url:match ('%.PDF$') or url:match ('%.pdf[%?#]') or url:match ('%.PDF[%?#]') or url:match ('%.PDF&#035') or url:match ('%.pdf&#035'); end --[[--------------------------< S T Y L E _ F O R M A T >----------------------- Applies CSS style to |format=, |chapter-format=, etc. Also emits an error message if the format parameter does not have a matching URL parameter. If the format parameter is not set and the URL contains a file extension that is recognized as a PDF document by MediaWiki's commons.css, this code will set the format parameter to (PDF) with the appropriate styling. ]] local function style_format (format, url, fmt_param, url_param) if utilities.is_set (format) then format = utilities.wrap_style ('format', format); -- add leading space, parentheses, resize if not utilities.is_set (url) then utilities.set_message ('err_format_missing_url', {fmt_param, url_param}); -- add an error message end elseif is_pdf (url) then -- format is not set so if URL is a PDF file then format = utilities.wrap_style ('format', 'PDF'); -- set format to PDF else format = ''; -- empty string for concatenation end return format; end --[[---------------------< G E T _ D I S P L A Y _ N A M E S >------------------ Returns a number that defines the number of names displayed for author and editor name lists and a Boolean flag to indicate when et al. should be appended to the name list. When the value assigned to |display-xxxxors= is a number greater than or equal to zero, return the number and the previous state of the 'etal' flag (false by default but may have been set to true if the name list contains some variant of the text 'et al.'). When the value assigned to |display-xxxxors= is the keyword 'etal', return a number that is one greater than the number of authors in the list and set the 'etal' flag true. This will cause the list_people() to display all of the names in the name list followed by 'et al.' In all other cases, returns nil and the previous state of the 'etal' flag. inputs: max: A['DisplayAuthors'] or A['DisplayEditors'], etc; a number or some flavor of etal count: #a or #e list_name: 'authors' or 'editors' etal: author_etal or editor_etal This function sets an error message when |display-xxxxors= value greater than or equal to number of names but not when <max> comes from {{cs1 config}} global settings. When using global settings, <param> is set to the keyword 'cs1 config' which is used to supress the normal error. Error is suppressed because it is to be expected that some citations in an article will have the same or fewer names that the limit specified in {{cs1 config}}. ]] local function get_display_names (max, count, etal, param) if utilities.is_set (max) then if 'etal' == cfg.keywords_xlate[max:lower():gsub("[ '%.]", '')] then -- the :gsub() portion makes 'etal' from a variety of 'et al.' spellings and stylings max = count + 1; -- number of authors + 1 so display all author name plus et al. etal = true; -- overrides value set by extract_names() elseif max:match ('^%d+$') then -- if is a string of numbers max = tonumber (max); -- make it a number if (max >= count) and ('cs1 config' ~= param) then -- error when local |display-xxxxors= value greater than or equal to number of names; not an error when using global setting utilities.set_message ('err_disp_name', {param, max}); -- add error message max = nil; end else -- not a valid keyword or number utilities.set_message ('err_disp_name', {param, max}); -- add error message max = nil; -- unset; as if |display-xxxxors= had not been set end end return max, etal; end --[[----------< E X T R A _ T E X T _ I N _ P A G E _ C H E C K >--------------- Adds error if |page=, |pages=, |quote-page=, |quote-pages= has what appears to be some form of p. or pp. abbreviation in the first characters of the parameter content. check page for extraneous p, p., pp, pp., pg, pg. at start of parameter value: good pattern: '^P[^%.P%l]' matches when page begins PX or P# but not Px where x and X are letters and # is a digit bad pattern: '^[Pp][PpGg]' matches when page begins pp, pP, Pp, PP, pg, pG, Pg, PG ]] local function extra_text_in_page_check (val, name) if not val:match (cfg.vol_iss_pg_patterns.good_ppattern) then for _, pattern in ipairs (cfg.vol_iss_pg_patterns.bad_ppatterns) do -- spin through the selected sequence table of patterns if val:match (pattern) then -- when a match, error so utilities.set_message ('err_extra_text_pages', name); -- add error message return; -- and done end end end end --[[--------------------------< E X T R A _ T E X T _ I N _ V O L _ I S S _ C H E C K >------------------------ Adds error if |volume= or |issue= has what appears to be some form of redundant 'type' indicator. Applies to both; this function looks for issue text in both |issue= and |volume= and looks for volume-like text in |voluem= and |issue=. For |volume=: 'V.', or 'Vol.' (with or without the dot) abbreviations or 'Volume' in the first characters of the parameter content (all case insensitive). 'V' and 'v' (without the dot) are presumed to be roman numerals so are allowed. For |issue=: 'No.', 'I.', 'Iss.' (with or without the dot) abbreviations, or 'Issue' in the first characters of the parameter content (all case insensitive); numero styling: 'n°' with degree sign U+00B0, and № precomposed numero sign U+2116. Single character values ('v', 'i', 'n') allowed when not followed by separator character ('.', ':', '=', or whitespace character) – param values are trimmed of whitespace by MediaWiki before delivered to the module. <val> is |volume= or |issue= parameter value <name> is |volume= or |issue= parameter name for error message <selector> is 'v' for |volume=, 'i' for |issue= sets error message on failure; returns nothing ]] local function extra_text_in_vol_iss_check (val, name, selector) if not utilities.is_set (val) then return; end local handler = 'v' == selector and 'err_extra_text_volume' or 'err_extra_text_issue'; local accept_val; -- for now, ignore linter warning val, accept_val = utilities.has_accept_as_written (val); --if accept_val then -- if uncomment this, |volume=((vol. 1)) suppresses error -- return; --end --val = mw.text.unstripNoWiki (val); -- if uncomment this, |volume=<nowiki>vol. 1</nowiki> shows error val = val:lower(); -- force parameter value to lower case for _, pattern in ipairs (cfg.vol_iss_pg_patterns.vi_patterns_t) do -- spin through the sequence table of patterns if val:match (pattern) then -- when a match, error so utilities.set_message (handler, name); -- add error message return; -- and done end end end --[=[-------------------------< G E T _ V _ N A M E _ T A B L E >---------------------------------------------- split apart a |vauthors= or |veditors= parameter. This function allows for corporate names, wrapped in doubled parentheses to also have commas; in the old version of the code, the doubled parentheses were included in the rendered citation and in the metadata. Individual author names may be wikilinked |vauthors=Jones AB, [[E. B. White|White EB]], ((Black, Brown, and Co.)) ]=] local function get_v_name_table (vparam, output_table, output_link_table) local _, accept = utilities.has_accept_as_written (vparam); if accept then utilities.add_prop_cat ('vanc-accept'); -- add properties category end local name_table = mw.text.split(vparam, "%s*,%s*"); -- names are separated by commas local wl_type, label, link; -- wl_type not used here; just a placeholder local i = 1; while name_table[i] do if name_table[i]:match ('^%(%(.*[^%)][^%)]$') then -- first segment of corporate with one or more commas; this segment has the opening doubled parentheses local name = name_table[i]; i = i + 1; -- bump indexer to next segment while name_table[i] do name = name .. ', ' .. name_table[i]; -- concatenate with previous segments if name_table[i]:match ('^.*%)%)$') then -- if this table member has the closing doubled parentheses break; -- and done reassembling so end i = i + 1; -- bump indexer end table.insert (output_table, name); -- and add corporate name to the output table table.insert (output_link_table, ''); -- no wikilink else wl_type, label, link = utilities.is_wikilink (name_table[i]); -- wl_type is: 0, no wl (text in label variable); 1, [[D]]; 2, [[L|D]] table.insert (output_table, label); -- add this name if 1 == wl_type then table.insert (output_link_table, label); -- simple wikilink [[D]] else table.insert (output_link_table, link); -- no wikilink or [[L|D]]; add this link if there is one, else empty string end end i = i + 1; end return output_table; end --[[--------------------------< P A R S E _ V A U T H O R S _ V E D I T O R S >-------------------------------- This function extracts author / editor names from |vauthors= or |veditors= and finds matching |xxxxor-maskn= and |xxxxor-linkn= in args. It then returns a table of assembled names just as extract_names() does. Author / editor names in |vauthors= or |veditors= must be in Vancouver system style. Corporate or institutional names may sometimes be required and because such names will often fail the is_good_vanc_name() and other format compliance tests, are wrapped in doubled parentheses ((corporate name)) to suppress the format tests. Supports generational suffixes Jr, 2nd, 3rd, 4th–6th. This function sets the Vancouver error when a required comma is missing and when there is a space between an author's initials. ]] local function parse_vauthors_veditors (args, vparam, list_name) local names = {}; -- table of names assembled from |vauthors=, |author-maskn=, |author-linkn= local v_name_table = {}; local v_link_table = {}; -- when name is wikilinked, targets go in this table local etal = false; -- return value set to true when we find some form of et al. vauthors parameter local last, first, link, mask, suffix; local corporate = false; vparam, etal = name_has_etal (vparam, etal, true); -- find and remove variations on et al. do not categorize (do it here because et al. might have a period) v_name_table = get_v_name_table (vparam, v_name_table, v_link_table); -- names are separated by commas for i, v_name in ipairs(v_name_table) do first = ''; -- set to empty string for concatenation and because it may have been set for previous author/editor local accept_name; v_name, accept_name = utilities.has_accept_as_written (v_name); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of <v_name> if accept_name then last = v_name; corporate = true; -- flag used in list_people() elseif string.find(v_name, "%s") then if v_name:find('[;%.]') then -- look for commonly occurring punctuation characters; add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.punctuation, i); end local lastfirst_t = mw.text.split(v_name, "%s+"); first = table.remove (lastfirst_t); -- removes and returns value of last element in table which should be initials or generational suffix if not mw.ustring.match (first, '^%u+$') then -- mw.ustring here so that later we will catch non-Latin characters suffix = first; -- not initials so assume that whatever we got is a generational suffix first = table.remove (lastfirst_t); -- get what should be the initials from the table end last = table.concat (lastfirst_t, ' '); -- returns a string that is the concatenation of all other names that are not initials and generational suffix if not utilities.is_set (last) then first = ''; -- unset last = v_name; -- last empty because something wrong with first add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.name, i); end if mw.ustring.match (last, '%a+%s+%u+%s+%a+') then add_vanc_error (cfg.err_msg_supl['missing comma'], i); -- matches last II last; the case when a comma is missing end if mw.ustring.match (v_name, ' %u %u$') then -- this test is in the wrong place TODO: move or replace with a more appropriate test add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.initials, i); -- matches a space between two initials end else last = v_name; -- last name or single corporate name? Doesn't support multiword corporate names? do we need this? end if utilities.is_set (first) then if not mw.ustring.match (first, "^%u?%u$") then -- first shall contain one or two upper-case letters, nothing else add_vanc_error (cfg.err_msg_supl.initials, i); -- too many initials; mixed case initials (which may be ok Romanization); hyphenated initials end is_good_vanc_name (last, first, suffix, i); -- check first and last before restoring the suffix which may have a non-Latin digit if utilities.is_set (suffix) then first = first .. ' ' .. suffix; -- if there was a suffix concatenate with the initials suffix = ''; -- unset so we don't add this suffix to all subsequent names end else if not corporate then is_good_vanc_name (last, '', nil, i); end end link = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Link'], 'err_redundant_parameters', i ) or v_link_table[i]; mask = utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Mask'], 'err_redundant_parameters', i ); names[i] = {last = last, first = first, link = link, mask = mask, corporate = corporate}; -- add this assembled name to our names list end return names, etal; -- all done, return our list of names end --[[--------------------------< S E L E C T _ A U T H O R _ E D I T O R _ S O U R C E >------------------------ Select one of |authors=, |authorn= / |lastn / firstn=, or |vauthors= as the source of the author name list or select one of |editorn= / editor-lastn= / |editor-firstn= or |veditors= as the source of the editor name list. Only one of these appropriate three will be used. The hierarchy is: |authorn= (and aliases) highest and |authors= lowest; |editorn= (and aliases) highest and |veditors= lowest (support for |editors= withdrawn) When looking for |authorn= / |editorn= parameters, test |xxxxor1= and |xxxxor2= (and all of their aliases); stops after the second test which mimicks the test used in extract_names() when looking for a hole in the author name list. There may be a better way to do this, I just haven't discovered what that way is. Emits an error message when more than one xxxxor name source is provided. In this function, vxxxxors = vauthors or veditors; xxxxors = authors as appropriate. ]] local function select_author_editor_source (vxxxxors, xxxxors, args, list_name) local lastfirst = false; if utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Last'], 'none', 1 ) or -- do this twice in case we have a |first1= without a |last1=; this ... utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-First'], 'none', 1 ) or -- ... also catches the case where |first= is used with |vauthors= utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-Last'], 'none', 2 ) or utilities.select_one ( args, cfg.aliases[list_name .. '-First'], 'none', 2 ) then lastfirst = true; end if (utilities.is_set (vxxxxors) and true == lastfirst) or -- these are the three error conditions (utilities.is_set (vxxxxors) and utilities.is_set (xxxxors)) or (true == lastfirst and utilities.is_set (xxxxors)) then utilities.set_message ('err_redundant_parameters', utilities.substitute (cfg.special_case_translation.name_list_params, ('AuthorList' == list_name) and cfg.special_case_translation.author or cfg.special_case_translation.editor)); -- add error message end if true == lastfirst then return 1 end; -- return a number indicating which author name source to use if utilities.is_set (vxxxxors) then return 2 end; if utilities.is_set (xxxxors) then return 3 end; return 1; -- no authors so return 1; this allows missing author name test to run in case there is a first without last end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ P A R A M E T E R _ V A L U E >------------------------------ This function is used to validate a parameter's assigned value for those parameters that have only a limited number of allowable values (yes, y, true, live, dead, etc.). When the parameter value has not been assigned a value (missing or empty in the source template) the function returns the value specified by ret_val. If the parameter value is one of the list of allowed values returns the translated value; else, emits an error message and returns the value specified by ret_val. TODO: explain <invert> ]] local function is_valid_parameter_value (value, name, possible, ret_val, invert) if not utilities.is_set (value) then return ret_val; -- an empty parameter is ok end if (not invert and utilities.in_array (value, possible)) then -- normal; <value> is in <possible> table return cfg.keywords_xlate[value]; -- return translation of parameter keyword elseif invert and not utilities.in_array (value, possible) then -- invert; <value> is not in <possible> table return value; -- return <value> as it is else utilities.set_message ('err_invalid_param_val', {name, value}); -- not an allowed value so add error message return ret_val; end end --[[--------------------------< T E R M I N A T E _ N A M E _ L I S T >---------------------------------------- This function terminates a name list (author, contributor, editor) with a separator character (sepc) and a space when the last character is not a sepc character or when the last three characters are not sepc followed by two closing square brackets (close of a wikilink). When either of these is true, the name_list is terminated with a single space character. ]] local function terminate_name_list (name_list, sepc) if (string.sub (name_list, -3, -1) == sepc .. '. ') then -- if already properly terminated return name_list; -- just return the name list elseif (string.sub (name_list, -1, -1) == sepc) or (string.sub (name_list, -3, -1) == sepc .. ']]') then -- if last name in list ends with sepc char return name_list .. " "; -- don't add another else return name_list .. sepc .. ' '; -- otherwise terminate the name list end end --[[-------------------------< F O R M A T _ V O L U M E _ I S S U E >----------------------------------------- returns the concatenation of the formatted volume and issue (or journal article number) parameters as a single string; or formatted volume or formatted issue, or an empty string if neither are set. ]] local function format_volume_issue (volume, issue, article, cite_class, origin, sepc, lower) if not utilities.is_set (volume) and not utilities.is_set (issue) and not utilities.is_set (article) then return ''; end -- same condition as in format_pages_sheets() local is_journal = 'journal' == cite_class or (utilities.in_array (cite_class, {'citation', 'map', 'interview'}) and 'journal' == origin); local is_numeric_vol = volume and (volume:match ('^[MDCLXVI]+$') or volume:match ('^%d+$')); -- is only uppercase roman numerals or only digits? local is_long_vol = volume and (4 < mw.ustring.len(volume)); -- is |volume= value longer than 4 characters? if volume and (not is_numeric_vol and is_long_vol) then -- when not all digits or Roman numerals, is |volume= longer than 4 characters? utilities.add_prop_cat ('long-vol'); -- yes, add properties cat end if is_journal then -- journal-style formatting local vol = ''; if utilities.is_set (volume) then if is_numeric_vol then -- |volume= value all digits or all uppercase Roman numerals? vol = utilities.substitute (cfg.presentation['vol-bold'], {sepc, volume}); -- render in bold face elseif is_long_vol then -- not all digits or Roman numerals; longer than 4 characters? vol = utilities.substitute (cfg.messages['j-vol'], {sepc, utilities.hyphen_to_dash (volume)}); -- not bold else -- four or fewer characters vol = utilities.substitute (cfg.presentation['vol-bold'], {sepc, utilities.hyphen_to_dash (volume)}); -- bold end end vol = vol .. (utilities.is_set (issue) and utilities.substitute (cfg.messages['j-issue'], issue) or '') vol = vol .. (utilities.is_set (article) and utilities.substitute (cfg.messages['j-article-num'], article) or '') return vol; end if 'podcast' == cite_class and utilities.is_set (issue) then return wrap_msg ('issue', {sepc, issue}, lower); end if 'conference' == cite_class and utilities.is_set (article) then -- |article-number= supported only in journal and conference cites if utilities.is_set (volume) and utilities.is_set (article) then -- both volume and article number return wrap_msg ('vol-art', {sepc, utilities.hyphen_to_dash (volume), article}, lower); elseif utilities.is_set (article) then -- article number alone; when volume alone, handled below return wrap_msg ('art', {sepc, article}, lower); end end -- all other types of citation if utilities.is_set (volume) and utilities.is_set (issue) then return wrap_msg ('vol-no', {sepc, utilities.hyphen_to_dash (volume), issue}, lower); elseif utilities.is_set (volume) then return wrap_msg ('vol', {sepc, utilities.hyphen_to_dash (volume)}, lower); else return wrap_msg ('issue', {sepc, issue}, lower); end end --[[-------------------------< F O R M A T _ P A G E S _ S H E E T S >----------------------------------------- adds static text to one of |page(s)= or |sheet(s)= values and returns it with all of the others set to empty strings. The return order is: page, pages, sheet, sheets Singular has priority over plural when both are provided. ]] local function format_pages_sheets (page, pages, sheet, sheets, cite_class, origin, sepc, nopp, lower) if 'map' == cite_class then -- only cite map supports sheet(s) as in-source locators if utilities.is_set (sheet) then if 'journal' == origin then return '', '', wrap_msg ('j-sheet', sheet, lower), ''; else return '', '', wrap_msg ('sheet', {sepc, sheet}, lower), ''; end elseif utilities.is_set (sheets) then if 'journal' == origin then return '', '', '', wrap_msg ('j-sheets', sheets, lower); else return '', '', '', wrap_msg ('sheets', {sepc, sheets}, lower); end end end local is_journal = 'journal' == cite_class or (utilities.in_array (cite_class, {'citation', 'map', 'interview'}) and 'journal' == origin); if utilities.is_set (page) then if is_journal then return utilities.substitute (cfg.messages['j-page(s)'], page), '', '', ''; elseif not nopp then return utilities.substitute (cfg.messages['p-prefix'], {sepc, page}), '', '', ''; else return utilities.substitute (cfg.messages['nopp'], {sepc, page}), '', '', ''; end elseif utilities.is_set (pages) then if is_journal then return utilities.substitute (cfg.messages['j-page(s)'], pages), '', '', ''; elseif tonumber(pages) ~= nil and not nopp then -- if pages is only digits, assume a single page number return '', utilities.substitute (cfg.messages['p-prefix'], {sepc, pages}), '', ''; elseif not nopp then return '', utilities.substitute (cfg.messages['pp-prefix'], {sepc, pages}), '', ''; else return '', utilities.substitute (cfg.messages['nopp'], {sepc, pages}), '', ''; end end return '', '', '', ''; -- return empty strings end --[[--------------------------< I N S O U R C E _ L O C _ G E T >---------------------------------------------- returns one of the in-source locators: page, pages, or at. If any of these are interwiki links to Wikisource, returns the label portion of the interwiki-link as plain text for use in COinS. This COinS thing is done because here we convert an interwiki-link to an external link and add an icon span around that; get_coins_pages() doesn't know about the span. TODO: should it? TODO: add support for sheet and sheets?; streamline; TODO: make it so that this function returns only one of the three as the single in-source (the return value assigned to a new name)? ]] local function insource_loc_get (page, page_orig, pages, pages_orig, at) local ws_url, ws_label, coins_pages, L; -- for Wikisource interwiki-links; TODO: this corrupts page metadata (span remains in place after cleanup; fix there?) if utilities.is_set (page) then if utilities.is_set (pages) or utilities.is_set (at) then pages = ''; -- unset the others at = ''; end extra_text_in_page_check (page, page_orig); -- emit error message when |page= value begins with what looks like p., pp., etc. ws_url, ws_label, L = wikisource_url_make (page); -- make ws URL from |page= interwiki link; link portion L becomes tooltip label if ws_url then page = external_link (ws_url, ws_label .. '&nbsp;', 'ws link in page'); -- space char after label to move icon away from in-source text; TODO: a better way to do this? page = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], L, page}); coins_pages = ws_label; end elseif utilities.is_set (pages) then if utilities.is_set (at) then at = ''; -- unset end extra_text_in_page_check (pages, pages_orig); -- emit error message when |page= value begins with what looks like p., pp., etc. ws_url, ws_label, L = wikisource_url_make (pages); -- make ws URL from |pages= interwiki link; link portion L becomes tooltip label if ws_url then pages = external_link (ws_url, ws_label .. '&nbsp;', 'ws link in pages'); -- space char after label to move icon away from in-source text; TODO: a better way to do this? pages = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], L, pages}); coins_pages = ws_label; end elseif utilities.is_set (at) then ws_url, ws_label, L = wikisource_url_make (at); -- make ws URL from |at= interwiki link; link portion L becomes tooltip label if ws_url then at = external_link (ws_url, ws_label .. '&nbsp;', 'ws link in at'); -- space char after label to move icon away from in-source text; TODO: a better way to do this? at = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], L, at}); coins_pages = ws_label; end end return page, pages, at, coins_pages; end --[[--------------------------< I S _ U N I Q U E _ A R C H I V E _ U R L >------------------------------------ add error message when |archive-url= value is same as |url= or chapter-url= (or alias...) value ]] local function is_unique_archive_url (archive, url, c_url, source, date) if utilities.is_set (archive) then if archive == url or archive == c_url then utilities.set_message ('err_bad_url', {utilities.wrap_style ('parameter', source)}); -- add error message return '', ''; -- unset |archive-url= and |archive-date= because same as |url= or |chapter-url= end end return archive, date; end --[=[-------------------------< A R C H I V E _ U R L _ C H E C K >-------------------------------------------- Check archive.org URLs to make sure they at least look like they are pointing at valid archives and not to the save snapshot URL or to calendar pages. When the archive URL is 'https://web.archive.org/save/' (or http://...) archive.org saves a snapshot of the target page in the URL. That is something that Wikipedia should not allow unwitting readers to do. When the archive.org URL does not have a complete timestamp, archive.org chooses a snapshot according to its own algorithm or provides a calendar 'search' result. [[WP:ELNO]] discourages links to search results. This function looks at the value assigned to |archive-url= and returns empty strings for |archive-url= and |archive-date= and an error message when: |archive-url= holds an archive.org save command URL |archive-url= is an archive.org URL that does not have a complete timestamp (YYYYMMDDhhmmss 14 digits) in the correct place otherwise returns |archive-url= and |archive-date= There are two mostly compatible archive.org URLs: //web.archive.org/<timestamp>... -- the old form //web.archive.org/web/<timestamp>... -- the new form The old form does not support or map to the new form when it contains a display flag. There are four identified flags ('id_', 'js_', 'cs_', 'im_') but since archive.org ignores others following the same form (two letters and an underscore) we don't check for these specific flags but we do check the form. This function supports a preview mode. When the article is rendered in preview mode, this function may return a modified archive URL: for save command errors, return undated wildcard (/*/) for timestamp errors when the timestamp has a wildcard, return the URL unmodified for timestamp errors when the timestamp does not have a wildcard, return with timestamp limited to six digits plus wildcard (/yyyymm*/) A secondary function is to return an archive-url timestamp from those archive urls that have them. The timestamp is used by validation.archive_date_check() to see if the value in |archive-date= matches the timestamp in the archive url. ]=] local function archive_url_check (url, date) local err_msg; -- start with the error message empty local path, timestamp, flag; -- portions of the archive.org URL local function is_ts_date_valid (ts, origin_date) -- local function to validate archive url taimestamp date; time ignored local y, m, d = ts:match ('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)'); -- split into parts if y and validation.is_valid_date (y, m, d) and (tonumber (y) >= 1996) then return true, tonumber (y) >= origin_date; -- <origin_date> is 1996 for archive.org end end if (not url:match('//web%.archive%.org/')) and (not url:match('//liveweb%.archive%.org/')) then -- also deprecated liveweb Wayback machine URL return url, date; -- not an archive.org archive, return ArchiveURL and ArchiveDate end if url:match('//web%.archive%.org/save/') then -- if a save command URL, we don't want to allow saving of the target page err_msg = cfg.err_msg_supl.save; url = url:gsub ('(//web%.archive%.org)/save/', '%1/*/', 1); -- for preview mode: modify ArchiveURL elseif url:match('//liveweb%.archive%.org/') then err_msg = cfg.err_msg_supl.liveweb; else path, timestamp, flag = url:match('//web%.archive%.org/([^%d]*)(%d+)([^/]*)/'); -- split out some of the URL parts for evaluation if not path then -- malformed in some way; pattern did not match err_msg = cfg.err_msg_supl.timestamp; elseif 14 ~= timestamp:len() then -- path and flag optional, must have 14-digit timestamp here err_msg = cfg.err_msg_supl.timestamp; if '*' ~= flag then local replacement = timestamp:match ('^%d%d%d%d%d%d') or timestamp:match ('^%d%d%d%d'); -- get the first 6 (YYYYMM) or first 4 digits (YYYY) if replacement then -- nil if there aren't at least 4 digits (year) replacement = replacement .. string.rep ('0', 14 - replacement:len()); -- year or yearmo (4 or 6 digits) zero-fill to make 14-digit timestamp url=url:gsub ('(//web%.archive%.org/[^%d]*)%d[^/]*', '%1' .. replacement .. '*', 1) -- for preview, modify ts to 14 digits plus splat for calendar display end end elseif not is_ts_date_valid (timestamp, 1996) then -- is ymd portion of timestamp a valid date? err_msg = cfg.err_msg_supl.timestamp; timestamp = nil; -- unset because invalid elseif utilities.is_set (path) and 'web/' ~= path then -- older archive URLs do not have the extra 'web/' path element err_msg = cfg.err_msg_supl.path; elseif utilities.is_set (flag) and not utilities.is_set (path) then -- flag not allowed with the old form URL (without the 'web/' path element) err_msg = cfg.err_msg_supl.flag; elseif utilities.is_set (flag) and not flag:match ('%a%a_') then -- flag if present must be two alpha characters and underscore (requires 'web/' path element) err_msg = cfg.err_msg_supl.flag; else return url, date, timestamp; -- return ArchiveURL, ArchiveDate, and timestamp from |archive-url= end end -- if here, something not right so utilities.set_message ('err_archive_url', {err_msg}); -- add error message and if is_preview_mode then return url, date, timestamp; -- preview mode so return ArchiveURL, ArchiveDate, and timestamp from |archive-url= else return '', ''; -- return empty strings for ArchiveURL and ArchiveDate end end --[[--------------------------< P L A C E _ C H E C K >-------------------------------------------------------- check |place=, |publication-place=, |location= to see if these params include digits. This function added because many editors misuse location to specify the in-source location (|page(s)= and |at= are supposed to do that) returns the original parameter value without modification; added maint cat when parameter value contains digits ]] local function place_check (param_val) if not utilities.is_set (param_val) then -- parameter empty or omitted return param_val; -- return that empty state end if mw.ustring.find (param_val, '%d') then -- not empty, are there digits in the parameter value utilities.set_message ('maint_location'); -- yep, add maint cat end return param_val; -- and done end --[[--------------------------< I S _ A R C H I V E D _ C O P Y >---------------------------------------------- compares |title= to 'Archived copy' (placeholder added by bots that can't find proper title); if matches, return true; nil else ]] local function is_archived_copy (title) title = mw.ustring.lower(title); -- switch title to lower case if title:find (cfg.special_case_translation.archived_copy.en) then -- if title is 'Archived copy' return true; elseif cfg.special_case_translation.archived_copy['local'] then if mw.ustring.find (title, cfg.special_case_translation.archived_copy['local']) then -- mw.ustring() because might not be Latin script return true; end end end --[[--------------------------< D I S P L A Y _ N A M E S _ S E L E C T >-------------------------------------- for any of the |display-authors=, |display-editors=, etc parameters, select either the local or global setting. When both are present, look at <local_display_names> value. When the value is some sort of 'et al.'string, special handling is required. When {{cs1 config}} has |display-<namelist>= AND this template has |display-<namelist>=etal AND: the number of names specified by <number_of_names> is: greater than the number specified in the global |display-<namelist>= parameter (<global_display_names>) use global |display-<namelist>= parameter value set overridden maint category less than or equal to the number specified in the global |display-<namelist>= parameter use local |display-<namelist>= parameter value The purpose of this function is to prevent categorizing a template that has fewer names than the global setting to keep the etal annotation specified by <local_display_names>. ]] local function display_names_select (global_display_names, local_display_names, param_name, number_of_names) if global_display_names and utilities.is_set (local_display_names) then -- when both if 'etal' == local_display_names:lower():gsub("[ '%.]", '') then -- the :gsub() portion makes 'etal' from a variety of 'et al.' spellings and stylings number_of_names = tonumber (number_of_names); -- convert these to numbers for comparison local global_display_names_num = tonumber (global_display_names); -- <global_display_names> not set when parameter value is not digits if number_of_names > global_display_names_num then -- template has more names than global config allows to be displayed? utilities.set_message ('maint_overridden_setting'); -- set a maint message because global is overriding local |display-<namelist>=etal return global_display_names, 'cs1 config'; -- return global with spoof parameter name (for get_display_names()) else return local_display_names, param_name; -- return local because fewer names so let <local_display_names> control end end -- here when <global_display_names> and <local_display_names> both numbers; <global_display_names> controls utilities.set_message ('maint_overridden_setting'); -- set a maint message return global_display_names, 'cs1 config'; -- return global with spoof parameter name (for get_display_names()) end -- here when only one of <global_display_names> or <local_display_names> set if global_display_names then return global_display_names, 'cs1 config'; -- return global with spoof parameter name (for get_display_names()) else return local_display_names, param_name; -- return local end end --[[--------------------------< M O D E _ S E T >-------------------------------------------------------------- fetch global mode setting from {{cs1 config}} (if present) or from |mode= (if present); global setting overrides local |mode= parameter value. When both are present, emit maintenance message ]] local function mode_set (Mode, Mode_origin) local mode; if cfg.global_cs1_config_t['Mode'] then -- global setting in {{cs1 config}}; nil when empty or assigned value invalid mode = is_valid_parameter_value (cfg.global_cs1_config_t['Mode'], 'cs1 config: mode', cfg.keywords_lists['mode'], ''); -- error messaging 'param' here is a hoax else mode = is_valid_parameter_value (Mode, Mode_origin, cfg.keywords_lists['mode'], ''); end if cfg.global_cs1_config_t['Mode'] and utilities.is_set (Mode) then -- when template has |mode=<something> which global setting has overridden utilities.set_message ('maint_overridden_setting'); -- set a maint message end return mode; end --[[--------------------------< Q U O T E _ M A K E >---------------------------------------------------------- create quotation from |quote=, |trans-quote=, and/or script-quote= with or without |quote-page= or |quote-pages= when any of those three quote parameters are set, this function unsets <PostScript>. When none of those parameters are set, |quote-page= and |quote-pages= are unset to nil so that they are not included in the template's metadata ]] local function quote_make (quote, trans_quote, script_quote, quote_page, quote_pages, nopp, sepc, postscript) if utilities.is_set (quote) or utilities.is_set (trans_quote) or utilities.is_set (script_quote) then if utilities.is_set (quote) then if quote:sub(1, 1) == '"' and quote:sub(-1, -1) == '"' then -- if first and last characters of quote are quote marks quote = quote:sub(2, -2); -- strip them off end end quote = kern_quotes (quote); -- kern if needed quote = utilities.wrap_style ('quoted-text', quote ); -- wrap in <q>...</q> tags if utilities.is_set (script_quote) then quote = script_concatenate (quote, script_quote, 'script-quote'); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after quote is wrapped end if utilities.is_set (trans_quote) then if trans_quote:sub(1, 1) == '"' and trans_quote:sub(-1, -1) == '"' then -- if first and last characters of |trans-quote are quote marks trans_quote = trans_quote:sub(2, -2); -- strip them off end quote = quote .. " " .. utilities.wrap_style ('trans-quoted-title', trans_quote ); end if utilities.is_set (quote_page) or utilities.is_set (quote_pages) then -- add page prefix local quote_prefix = ''; if utilities.is_set (quote_page) then extra_text_in_page_check (quote_page, 'quote-page'); -- add to maint cat if |quote-page= value begins with what looks like p., pp., etc. if not nopp then quote_prefix = utilities.substitute (cfg.messages['p-prefix'], {sepc, quote_page}); else quote_prefix = utilities.substitute (cfg.messages['nopp'], {sepc, quote_page}); end elseif utilities.is_set (quote_pages) then extra_text_in_page_check (quote_pages, 'quote-pages'); -- add to maint cat if |quote-pages= value begins with what looks like p., pp., etc. if tonumber(quote_pages) ~= nil and not nopp then -- if only digits, assume single page quote_prefix = utilities.substitute (cfg.messages['p-prefix'], {sepc, quote_pages}); elseif not nopp then quote_prefix = utilities.substitute (cfg.messages['pp-prefix'], {sepc, quote_pages}); else quote_prefix = utilities.substitute (cfg.messages['nopp'], {sepc, quote_pages}); end end quote = quote_prefix .. ": " .. quote; else quote = sepc .. " " .. quote; end postscript = ""; -- cs1|2 does not supply terminal punctuation when |quote= is set elseif utilities.is_set (quote_page) or utilities.is_set (quote_pages) then quote_page = nil; -- unset; these require |quote=; TODO: error message? quote_pages = nil; end return quote, quote_page, quote_pages, postscript; end --[[--------------------------< C H E C K _ P U B L I S H E R _ N A M E >-------------------------------------- look for variations of '<text>: <text>' that might be '<location>: <publisher>' in |publisher= parameter value. when found, emit a maintenance message; return nil else <publisher> is the value assigned to |publisher= or |institution= ]] local function check_publisher_name (publisher) local patterns_t = { '^[%w%s]+%s*:%s*[%w%s]+$', -- plain text <location>: <publisher> '^%[+[%w%s:|]+%]+%s*:%s*[%w%s]+$', -- partially wikilinked [[<location>]]: <publisher> '^[%w%s]+%s*:%s*%[+[%w%s:|]+%]+$', -- partially wikilinked <location>: [[<publisher>]] '^%[+[%w%s:|]+%]+%s*:%s*%[+[%w%s:|]+%]+$', -- wikilinked [[<location>]]: [[<publisher>]] } for _, pattern in ipairs (patterns_t) do -- spin through the patterns_t sequence if mw.ustring.match (publisher, pattern) then -- does this pattern match? utilities.set_message ('maint_publisher_location'); -- set a maint message return; -- and done end end end --[[--------------------------< I S _ P A G E _ A R T _ N U M >------------------------------------------------ compare the trailing (rightmost) characters of the |doi= value against the whole value assigned to |page(s)=. return boolean true when: |page(s)= has exactly 8 digits and a dot between the fourth and fifth digits matches the trailing 9 characters of the |doi= value: |page=12345678 → |page=1234.5678 matches |doi=10.xxxx/yyyy1234.5678 |page(s)= is 5 or more characters and matches |doi= values's trailing characters |page(s)= begins with a lowercase 'e' and |page(s)= without the 'e' matches |doi= values's trailing characters: |page=e12345 → |page=12345 matches |doi=10.xxxx/yyyy12345 |page(s)= begins with a uppercase 'CD' followed by (typically) six digits matches |doi= values that ends with 'CDxxxxxx.pubx' (where 'x' is any single digit) return nil when |page(s)= values: are ranges separated by underscore, hyphen, emdash, endash, figure dash, or minus character are comma- or semicolon-separated lists of pages have external urls (has text 'http') are digit-only values less than 10000 do not match |doi= values's trailing characters ]] local function is_page_art_num (page, doi) if not (utilities.is_set (page) and utilities.is_set (doi)) then -- both required return; -- abandon; nothing to do end if page:match ('[,;_−–—‒%-]') then -- when |page(s)= might be a page range or a separated list of pages return; -- abandon end page = page:lower(); -- because doi names are case insensitive doi = doi:lower(); -- force these to lowercase for testing if page:match ('http') then -- when |page(s)= appears to hold a url return; -- abandon end if tonumber (page) then -- is |page(s)= digits only if 10000 > tonumber (page) then -- when |page(s)= less than 10000 return; -- abandon end if doi:match (page .. '$') then -- digits only page number match the last digits in |doi=? return true; end if 8 == page:len() then -- special case when |page(s)= is exactly 8 digits local dot_page = page:gsub ('(%d%d%d%d)(%d%d%d%d)', '%1.%2'); -- make a |page=xxxx.yyyy version commonly used in |doi= if doi:match (dot_page .. '$') then -- 8-digit dotted page number match the last characters in |doi=? return true; end end else -- here when |page(s)= is alpha-numeric if 4 < page:len() then -- when |page(s)= is five or more characters if doi:match (page .. '$') then -- alpha-numeric page match the last characters in |doi=? return true; end local epage = page:match ('^e([%w]+)$'); -- if first character of |page= is 'e', remove it if epage and doi:match (epage .. '$') then -- page number match the last characters in |doi=? return true; end local cdpage = page:match ('^cd%d+$'); -- if first characters of |page= are 'CD' and last characters are digits (typically 6 digits) if cdpage and doi:match (cdpage .. '%.pub%d$') then -- page number matches doi 'CDxxxxxx.pubx' where 'x' is a digit return true; end end end end --[[--------------------------< C I T A T I O N 0 >------------------------------------------------------------ This is the main function doing the majority of the citation formatting. ]] local function citation0( config, args ) --[[ Load Input Parameters The argument_wrapper facilitates the mapping of multiple aliases to single internal variable. ]] local A = argument_wrapper ( args ); -- Pick out the relevant fields from the arguments. Different citation templates -- define different field names for the same underlying things. local author_etal; local a = {}; -- authors list from |lastn= / |firstn= pairs or |vauthors= local Authors; local NameListStyle; if cfg.global_cs1_config_t['NameListStyle'] then -- global setting in {{cs1 config}} overrides local |name-list-style= parameter value; nil when empty or assigned value invalid NameListStyle = is_valid_parameter_value (cfg.global_cs1_config_t['NameListStyle'], 'cs1 config: name-list-style', cfg.keywords_lists['name-list-style'], ''); -- error messaging 'param' here is a hoax else NameListStyle = is_valid_parameter_value (A['NameListStyle'], A:ORIGIN('NameListStyle'), cfg.keywords_lists['name-list-style'], ''); end if cfg.global_cs1_config_t['NameListStyle'] and utilities.is_set (A['NameListStyle']) then -- when template has |name-list-style=<something> which global setting has overridden utilities.set_message ('maint_overridden_setting'); -- set a maint message end local Collaboration = A['Collaboration']; do -- to limit scope of selected local selected = select_author_editor_source (A['Vauthors'], A['Authors'], args, 'AuthorList'); if 1 == selected then a, author_etal = extract_names (args, 'AuthorList'); -- fetch author list from |authorn= / |lastn= / |firstn=, |author-linkn=, and |author-maskn= elseif 2 == selected then NameListStyle = 'vanc'; -- override whatever |name-list-style= might be a, author_etal = parse_vauthors_veditors (args, A['Vauthors'], 'AuthorList'); -- fetch author list from |vauthors=, |author-linkn=, and |author-maskn= elseif 3 == selected then Authors = A['Authors']; -- use content of |people= or |credits=; |authors= is deprecated; TODO: constrain |people= and |credits= to cite av media, episode, serial? end if utilities.is_set (Collaboration) then author_etal = true; -- so that |display-authors=etal not required end end local editor_etal; local e = {}; -- editors list from |editor-lastn= / |editor-firstn= pairs or |veditors= do -- to limit scope of selected local selected = select_author_editor_source (A['Veditors'], nil, args, 'EditorList'); -- support for |editors= withdrawn if 1 == selected then e, editor_etal = extract_names (args, 'EditorList'); -- fetch editor list from |editorn= / |editor-lastn= / |editor-firstn=, |editor-linkn=, and |editor-maskn= elseif 2 == selected then NameListStyle = 'vanc'; -- override whatever |name-list-style= might be e, editor_etal = parse_vauthors_veditors (args, args.veditors, 'EditorList'); -- fetch editor list from |veditors=, |editor-linkn=, and |editor-maskn= end end local Chapter = A['Chapter']; -- done here so that we have access to |contribution= from |chapter= and |script-chapter= aliases local Chapter_origin = A:ORIGIN ('Chapter'); local ScriptChapter = A['ScriptChapter']; local ScriptChapter_origin = A:ORIGIN ('ScriptChapter'); local Contribution; -- because contribution is required for contributor(s) if 'contribution' == Chapter_origin then -- is there a |contribution= parameter? Contribution = Chapter; -- get the name of the contribution elseif 'script-contribution' == ScriptChapter_origin then -- no, so is there a |script-contribution= parameter? Contribution = ScriptChapter; -- get the name of the contribution end local c = {}; -- contributors list from |contributor-lastn= / contributor-firstn= pairs if utilities.in_array (config.CitationClass, {"book", "citation"}) and not utilities.is_set (A['Periodical']) then -- |contributor= and |contribution= only supported in book cites c = extract_names (args, 'ContributorList'); -- fetch contributor list from |contributorn= / |contributor-lastn=, -firstn=, -linkn=, -maskn= if 0 < #c then if not utilities.is_set (Contribution) then -- |contributor= requires |contribution= utilities.set_message ('err_contributor_missing_required_param', 'contribution'); -- add missing contribution error message c = {}; -- blank the contributors' table; it is used as a flag later end if 0 == #a then -- |contributor= requires |author= utilities.set_message ('err_contributor_missing_required_param', 'author'); -- add missing author error message c = {}; -- blank the contributors' table; it is used as a flag later end end else -- if not a book cite if utilities.select_one (args, cfg.aliases['ContributorList-Last'], 'err_redundant_parameters', 1 ) then -- are there contributor name list parameters? utilities.set_message ('err_contributor_ignored'); -- add contributor ignored error message end Contribution = nil; -- unset end local Title = A['Title']; local TitleLink = A['TitleLink']; local auto_select = ''; -- default is auto local accept_link; TitleLink, accept_link = utilities.has_accept_as_written (TitleLink, true); -- test for accept-this-as-written markup if (not accept_link) and utilities.in_array (TitleLink, {'none', 'pmc', 'doi'}) then -- check for special keywords auto_select = TitleLink; -- remember selection for later TitleLink = ''; -- treat as if |title-link= would have been empty end TitleLink = link_title_ok (TitleLink, A:ORIGIN ('TitleLink'), Title, 'title'); -- check for wiki-markup in |title-link= or wiki-markup in |title= when |title-link= is set local Section = ''; -- {{cite map}} only; preset to empty string for concatenation if not used if 'map' == config.CitationClass and 'section' == Chapter_origin then Section = A['Chapter']; -- get |section= from |chapter= alias list; |chapter= and the other aliases not supported in {{cite map}} Chapter = ''; -- unset for now; will be reset later from |map= if present end local Periodical = A['Periodical']; local Periodical_origin = A:ORIGIN('Periodical'); local ScriptPeriodical = A['ScriptPeriodical']; local ScriptPeriodical_origin = A:ORIGIN('ScriptPeriodical'); local TransPeriodical = A['TransPeriodical']; local TransPeriodical_origin = A:ORIGIN ('TransPeriodical'); if (utilities.in_array (config.CitationClass, {'book', 'encyclopaedia'}) and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical) or utilities.is_set (TransPeriodical))) then local param; if utilities.is_set (Periodical) then -- get a parameter name from one of these periodical related meta-parameters Periodical = ''; -- unset because not valid {{cite book}} or {{cite encyclopedia}} parameters param = Periodical_origin -- get parameter name for error messaging elseif utilities.is_set (TransPeriodical) then TransPeriodical = ''; -- unset because not valid {{cite book}} or {{cite encyclopedia}} parameters param = TransPeriodical_origin; -- get parameter name for error messaging elseif utilities.is_set (ScriptPeriodical) then ScriptPeriodical = ''; -- unset because not valid {{cite book}} or {{cite encyclopedia}} parameters param = ScriptPeriodical_origin; -- get parameter name for error messaging end if utilities.is_set (param) then -- if we found one utilities.set_message ('err_periodical_ignored', {param}); -- emit an error message end end if utilities.is_set (Periodical) then local i; Periodical, i = utilities.strip_apostrophe_markup (Periodical); -- strip apostrophe markup so that metadata isn't contaminated if i then -- non-zero when markup was stripped so emit an error message utilities.set_message ('err_apostrophe_markup', {Periodical_origin}); end end if 'mailinglist' == config.CitationClass then -- special case for {{cite mailing list}} if utilities.is_set (Periodical) and utilities.is_set (A ['MailingList']) then -- both set emit an error TODO: make a function for this and similar? utilities.set_message ('err_redundant_parameters', {utilities.wrap_style ('parameter', Periodical_origin) .. cfg.presentation['sep_list_pair'] .. utilities.wrap_style ('parameter', 'mailinglist')}); end Periodical = A ['MailingList']; -- error or no, set Periodical to |mailinglist= value because this template is {{cite mailing list}} Periodical_origin = A:ORIGIN('MailingList'); end -- web and news not tested for now because of -- Wikipedia:Administrators%27_noticeboard#Is_there_a_semi-automated_tool_that_could_fix_these_annoying_"Cite_Web"_errors? if not (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)) then -- 'periodical' templates require periodical parameter -- local p = {['journal'] = 'journal', ['magazine'] = 'magazine', ['news'] = 'newspaper', ['web'] = 'website'}; -- for error message local p = {['journal'] = 'journal', ['magazine'] = 'magazine'}; -- for error message if p[config.CitationClass] then utilities.set_message ('err_missing_periodical', {config.CitationClass, p[config.CitationClass]}); end end local Volume; if 'citation' == config.CitationClass then if utilities.is_set (Periodical) then if not utilities.in_array (Periodical_origin, cfg.citation_no_volume_t) then -- {{citation}} does not render |volume= when these parameters are used Volume = A['Volume']; -- but does for all other 'periodicals' end elseif utilities.is_set (ScriptPeriodical) then if 'script-website' ~= ScriptPeriodical_origin then -- {{citation}} does not render volume for |script-website= Volume = A['Volume']; -- but does for all other 'periodicals' end else Volume = A['Volume']; -- and does for non-'periodical' cites end elseif utilities.in_array (config.CitationClass, cfg.templates_using_volume) then -- render |volume= for cs1 according to the configuration settings Volume = A['Volume']; end extra_text_in_vol_iss_check (Volume, A:ORIGIN ('Volume'), 'v'); local Issue; if 'citation' == config.CitationClass then if utilities.is_set (Periodical) and utilities.in_array (Periodical_origin, cfg.citation_issue_t) then -- {{citation}} may render |issue= when these parameters are used Issue = A['Issue']; end elseif utilities.in_array (config.CitationClass, cfg.templates_using_issue) then -- conference & map books do not support issue; {{citation}} listed here because included in settings table if not (utilities.in_array (config.CitationClass, {'conference', 'map', 'citation'}) and not (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical))) then Issue = A['Issue']; end end local ArticleNumber; if utilities.in_array (config.CitationClass, {'journal', 'conference'}) or ('citation' == config.CitationClass and utilities.is_set (Periodical) and 'journal' == Periodical_origin) then ArticleNumber = A['ArticleNumber']; end extra_text_in_vol_iss_check (Issue, A:ORIGIN ('Issue'), 'i'); Issue = utilities.hyphen_to_dash (Issue); local Page; local Pages; local At; local QuotePage; local QuotePages; if not utilities.in_array (config.CitationClass, cfg.templates_not_using_page) then -- TODO: rewrite to emit ignored parameter error message? Page = A['Page']; Pages = utilities.hyphen_to_dash (A['Pages']); At = A['At']; QuotePage = A['QuotePage']; QuotePages = utilities.hyphen_to_dash (A['QuotePages']); end local NoPP = is_valid_parameter_value (A['NoPP'], A:ORIGIN('NoPP'), cfg.keywords_lists['yes_true_y'], nil); local Mode = mode_set (A['Mode'], A:ORIGIN('Mode')); -- separator character and postscript local sepc, PostScript = set_style (Mode:lower(), A['PostScript'], config.CitationClass); local Quote; Quote, QuotePage, QuotePages, PostScript = quote_make (A['Quote'], A['TransQuote'], A['ScriptQuote'], QuotePage, QuotePages, NoPP, sepc, PostScript); local Edition = A['Edition']; local PublicationPlace = place_check (A['PublicationPlace'], A:ORIGIN('PublicationPlace')); local Place = place_check (A['Place'], A:ORIGIN('Place')); local PublisherName = A['PublisherName']; local PublisherName_origin = A:ORIGIN('PublisherName'); if utilities.is_set (PublisherName) and (cfg.keywords_xlate['none'] ~= PublisherName) then local i; PublisherName, i = utilities.strip_apostrophe_markup (PublisherName); -- strip apostrophe markup so that metadata isn't contaminated; publisher is never italicized if i and (0 < i) then -- non-zero when markup was stripped so emit an error message utilities.set_message ('err_apostrophe_markup', {PublisherName_origin}); end end if ('document' == config.CitationClass) and not utilities.is_set (PublisherName) then utilities.set_message ('err_missing_publisher', {config.CitationClass, 'publisher'}); end local Newsgroup = A['Newsgroup']; -- TODO: strip apostrophe markup? local Newsgroup_origin = A:ORIGIN('Newsgroup'); if 'newsgroup' == config.CitationClass then if utilities.is_set (PublisherName) and (cfg.keywords_xlate['none'] ~= PublisherName) then -- general use parameter |publisher= not allowed in cite newsgroup utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {PublisherName_origin}); end PublisherName = nil; -- ensure that this parameter is unset for the time being; will be used again after COinS end if 'book' == config.CitationClass or 'encyclopaedia' == config.CitationClass or ('citation' == config.CitationClass and not utilities.is_set (Periodical)) then local accept; PublisherName, accept = utilities.has_accept_as_written (PublisherName); -- check for and remove accept-as-written markup from |publisher= wrapped if not accept then -- when no accept-as-written markup check_publisher_name (PublisherName); -- emit maint message when |publisher= might be prefixed with publisher's location end end local URL = A['URL']; -- TODO: better way to do this for URL, ChapterURL, and MapURL? local UrlAccess = is_valid_parameter_value (A['UrlAccess'], A:ORIGIN('UrlAccess'), cfg.keywords_lists['url-access'], nil); if not utilities.is_set (URL) and utilities.is_set (UrlAccess) then UrlAccess = nil; utilities.set_message ('err_param_access_requires_param', 'url'); end local ChapterURL = A['ChapterURL']; local ChapterUrlAccess = is_valid_parameter_value (A['ChapterUrlAccess'], A:ORIGIN('ChapterUrlAccess'), cfg.keywords_lists['url-access'], nil); if not utilities.is_set (ChapterURL) and utilities.is_set (ChapterUrlAccess) then ChapterUrlAccess = nil; utilities.set_message ('err_param_access_requires_param', {A:ORIGIN('ChapterUrlAccess'):gsub ('%-access', '')}); end local MapUrlAccess = is_valid_parameter_value (A['MapUrlAccess'], A:ORIGIN('MapUrlAccess'), cfg.keywords_lists['url-access'], nil); if not utilities.is_set (A['MapURL']) and utilities.is_set (MapUrlAccess) then MapUrlAccess = nil; utilities.set_message ('err_param_access_requires_param', {'map-url'}); end local this_page = mw.title.getCurrentTitle(); -- also used for COinS and for language local no_tracking_cats = is_valid_parameter_value (A['NoTracking'], A:ORIGIN('NoTracking'), cfg.keywords_lists['yes_true_y'], nil); -- check this page to see if it is in one of the namespaces that cs1 is not supposed to add to the error categories if not utilities.is_set (no_tracking_cats) then -- ignore if we are already not going to categorize this page if cfg.uncategorized_namespaces[this_page.namespace] then -- is this page's namespace id one of the uncategorized namespace ids? no_tracking_cats = "true"; -- set no_tracking_cats end for _, v in ipairs (cfg.uncategorized_subpages) do -- cycle through page name patterns if this_page.text:match (v) then -- test page name against each pattern no_tracking_cats = "true"; -- set no_tracking_cats break; -- bail out if one is found end end end -- check for extra |page=, |pages= or |at= parameters. (also sheet and sheets while we're at it) utilities.select_one (args, {'page', 'p', 'pp', 'pages', 'at', 'sheet', 'sheets'}, 'err_redundant_parameters'); -- this is a dummy call simply to get the error message and category local coins_pages; Page, Pages, At, coins_pages = insource_loc_get (Page, A:ORIGIN('Page'), Pages, A:ORIGIN('Pages'), At); if utilities.is_set (PublicationPlace) and utilities.is_set (Place) then -- both |publication-place= and |place= (|location=) allowed if different utilities.add_prop_cat ('location-test'); -- add property cat to evaluate how often PublicationPlace and Place are used together if PublicationPlace == Place then Place = ''; -- unset; don't need both if they are the same end elseif not utilities.is_set (PublicationPlace) and utilities.is_set (Place) then -- when only |place= (|location=) is set ... PublicationPlace = Place; -- promote |place= (|location=) to |publication-place end if PublicationPlace == Place then Place = ''; end -- don't need both if they are the same local URL_origin = A:ORIGIN('URL'); -- get name of parameter that holds URL local ChapterURL_origin = A:ORIGIN('ChapterURL'); -- get name of parameter that holds ChapterURL -- local ScriptChapter = A['ScriptChapter']; -- local ScriptChapter_origin = A:ORIGIN ('ScriptChapter'); local Format = A['Format']; local ChapterFormat = A['ChapterFormat']; local TransChapter = A['TransChapter']; local TransChapter_origin = A:ORIGIN ('TransChapter'); local TransTitle = A['TransTitle']; local ScriptTitle = A['ScriptTitle']; --[[ Parameter remapping for cite encyclopedia: When the citation has these parameters: |encyclopedia= and |title= then map |title= to |article= and |encyclopedia= to |title= for rendering |encyclopedia= and |article= then map |encyclopedia= to |title= for rendering |trans-title= maps to |trans-chapter= when |title= is re-mapped |url= maps to |chapter-url= when |title= is remapped All other combinations of |encyclopedia=, |title=, and |article= are not modified ]] local Encyclopedia = A['Encyclopedia']; -- used as a flag by this module and by ~/COinS local ScriptEncyclopedia = A['ScriptEncyclopedia']; local TransEncyclopedia = A['TransEncyclopedia']; if utilities.is_set (Encyclopedia) or utilities.is_set (ScriptEncyclopedia) then -- emit error message when Encyclopedia set but template is other than {{cite encyclopedia}} or {{citation}} if 'encyclopaedia' ~= config.CitationClass and 'citation' ~= config.CitationClass then if utilities.is_set (Encyclopedia) then utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {A:ORIGIN ('Encyclopedia')}); else utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {A:ORIGIN ('ScriptEncyclopedia')}); end Encyclopedia = nil; -- unset these because not supported by this template ScriptEncyclopedia = nil; TransEncyclopedia = nil; end elseif utilities.is_set (TransEncyclopedia) then utilities.set_message ('err_trans_missing_title', {'encyclopedia'}); end if ('encyclopaedia' == config.CitationClass) or ('citation' == config.CitationClass and utilities.is_set (Encyclopedia)) then if utilities.is_set (Periodical) and utilities.is_set (Encyclopedia) then -- when both parameters set emit an error message; {{citation}} only; Periodical not allowed in {{cite encyclopedia}} utilities.set_message ('err_periodical_ignored', {Periodical_origin}); end if utilities.is_set (Encyclopedia) or utilities.is_set (ScriptEncyclopedia) then Periodical = Encyclopedia; -- error or no, set Periodical to Encyclopedia for rendering; {{citation}} could (not legitimately) have both; use Encyclopedia Periodical_origin = A:ORIGIN ('Encyclopedia'); ScriptPeriodical = ScriptEncyclopedia; ScriptPeriodical_origin = A:ORIGIN ('ScriptEncyclopedia'); if utilities.is_set (Title) or utilities.is_set (ScriptTitle) then if not utilities.is_set (Chapter) then Chapter = Title; -- |encyclopedia= and |title= are set so map |title= params to |article= params for rendering ScriptChapter = ScriptTitle; ScriptChapter_origin = A:ORIGIN('ScriptTitle') TransChapter = TransTitle; ChapterURL = URL; ChapterURL_origin = URL_origin; ChapterUrlAccess = UrlAccess; ChapterFormat = Format; if not utilities.is_set (ChapterURL) and utilities.is_set (TitleLink) then Chapter = utilities.make_wikilink (TitleLink, Chapter); end Title = Periodical; -- now map |encyclopedia= params to |title= params for rendering ScriptTitle = ScriptPeriodical or ''; TransTitle = TransEncyclopedia or ''; Periodical = ''; -- redundant so unset ScriptPeriodical = ''; URL = ''; Format = ''; TitleLink = ''; end elseif utilities.is_set (Chapter) or utilities.is_set (ScriptChapter) then -- |title= not set Title = Periodical; -- |encyclopedia= set and |article= set so map |encyclopedia= to |title= for rendering ScriptTitle = ScriptPeriodical or ''; TransTitle = TransEncyclopedia or ''; Periodical = ''; -- redundant so unset ScriptPeriodical = ''; end end end -- special case for cite techreport. local ID = A['ID']; if (config.CitationClass == "techreport") then -- special case for cite techreport if utilities.is_set (A['Number']) then -- cite techreport uses 'number', which other citations alias to 'issue' if not utilities.is_set (ID) then -- can we use ID for the "number"? ID = A['Number']; -- yes, use it else -- ID has a value so emit error message utilities.set_message ('err_redundant_parameters', {utilities.wrap_style ('parameter', 'id') .. cfg.presentation['sep_list_pair'] .. utilities.wrap_style ('parameter', 'number')}); end end end -- Account for the oddity that is {{cite conference}}, before generation of COinS data. local ChapterLink -- = A['ChapterLink']; -- deprecated as a parameter but still used internally by cite episode local Conference = A['Conference']; local BookTitle = A['BookTitle']; local TransTitle_origin = A:ORIGIN ('TransTitle'); if 'conference' == config.CitationClass then if utilities.is_set (BookTitle) then Chapter = Title; Chapter_origin = 'title'; -- ChapterLink = TitleLink; -- |chapter-link= is deprecated ChapterURL = URL; ChapterUrlAccess = UrlAccess; ChapterURL_origin = URL_origin; URL_origin = ''; ChapterFormat = Format; TransChapter = TransTitle; TransChapter_origin = TransTitle_origin; Title = BookTitle; Format = ''; -- TitleLink = ''; TransTitle = ''; URL = ''; end elseif 'speech' ~= config.CitationClass then Conference = ''; -- not cite conference or cite speech so make sure this is empty string end local cs2_lower = function (text) -- if mode is cs2, use lower case if (sepc ~= '.') then return text:lower(); end return text; end local use_lowercase = ( sepc == ',' ); -- controls capitalization of certain static text -- cite map oddities local Cartography = ""; local Scale = ""; local Sheet = A['Sheet'] or ''; local Sheets = A['Sheets'] or ''; if config.CitationClass == "map" then if utilities.is_set (Chapter) then --TODO: make a function for this and similar? utilities.set_message ('err_redundant_parameters', {utilities.wrap_style ('parameter', 'map') .. cfg.presentation['sep_list_pair'] .. utilities.wrap_style ('parameter', Chapter_origin)}); -- add error message end Chapter = A['Map']; Chapter_origin = A:ORIGIN('Map'); -- for now, ignore linter warning ChapterURL = A['MapURL']; ChapterURL_origin = A:ORIGIN('MapURL'); TransChapter = A['TransMap']; ScriptChapter = A['ScriptMap'] ScriptChapter_origin = A:ORIGIN('ScriptMap') ChapterUrlAccess = MapUrlAccess; ChapterFormat = A['MapFormat']; Cartography = A['Cartography']; if utilities.is_set ( Cartography ) then Cartography = sepc .. " " .. wrap_msg ('cartography', Cartography, use_lowercase); end Scale = A['Scale']; if utilities.is_set ( Scale ) then Scale = sepc .. " " .. Scale; end end -- Account for the oddities that are {{cite episode}} and {{cite serial}}, before generation of COinS data. local Series = A['Series']; if 'episode' == config.CitationClass or 'serial' == config.CitationClass then local SeriesLink = A['SeriesLink']; SeriesLink = link_title_ok (SeriesLink, A:ORIGIN ('SeriesLink'), Series, 'series'); -- check for wiki-markup in |series-link= or wiki-markup in |series= when |series-link= is set local Network = A['Network']; local Station = A['Station']; local s, n = {}, {}; -- do common parameters first if utilities.is_set (Network) then table.insert(n, Network); end if utilities.is_set (Station) then table.insert(n, Station); end ID = table.concat(n, sepc .. ' '); if 'episode' == config.CitationClass then -- handle the oddities that are strictly {{cite episode}} local Season = A['Season']; local SeriesNumber = A['SeriesNumber']; if utilities.is_set (Season) and utilities.is_set (SeriesNumber) then -- these are mutually exclusive so if both are set TODO: make a function for this and similar? utilities.set_message ('err_redundant_parameters', {utilities.wrap_style ('parameter', 'season') .. cfg.presentation['sep_list_pair'] .. utilities.wrap_style ('parameter', 'seriesno')}); -- add error message SeriesNumber = ''; -- unset; prefer |season= over |seriesno= end -- assemble a table of parts concatenated later into Series if utilities.is_set (Season) then table.insert(s, wrap_msg ('season', Season, use_lowercase)); end if utilities.is_set (SeriesNumber) then table.insert(s, wrap_msg ('seriesnum', SeriesNumber, use_lowercase)); end if utilities.is_set (Issue) then table.insert(s, wrap_msg ('episode', Issue, use_lowercase)); end Issue = ''; -- unset because this is not a unique parameter Chapter = Title; -- promote title parameters to chapter ScriptChapter = ScriptTitle; ScriptChapter_origin = A:ORIGIN('ScriptTitle'); ChapterLink = TitleLink; -- alias |episode-link= TransChapter = TransTitle; ChapterURL = URL; ChapterUrlAccess = UrlAccess; ChapterURL_origin = URL_origin; ChapterFormat = Format; Title = Series; -- promote series to title TitleLink = SeriesLink; Series = table.concat(s, sepc .. ' '); -- this is concatenation of season, seriesno, episode number if utilities.is_set (ChapterLink) and not utilities.is_set (ChapterURL) then -- link but not URL Chapter = utilities.make_wikilink (ChapterLink, Chapter); elseif utilities.is_set (ChapterLink) and utilities.is_set (ChapterURL) then -- if both are set, URL links episode; Series = utilities.make_wikilink (ChapterLink, Series); end URL = ''; -- unset TransTitle = ''; ScriptTitle = ''; Format = ''; else -- now oddities that are cite serial Issue = ''; -- unset because this parameter no longer supported by the citation/core version of cite serial Chapter = A['Episode']; -- TODO: make |episode= available to cite episode someday? if utilities.is_set (Series) and utilities.is_set (SeriesLink) then Series = utilities.make_wikilink (SeriesLink, Series); end Series = utilities.wrap_style ('italic-title', Series); -- series is italicized end end -- end of {{cite episode}} stuff -- handle type parameter for those CS1 citations that have default values local TitleType = A['TitleType']; local Degree = A['Degree']; if utilities.in_array (config.CitationClass, {'AV-media-notes', 'document', 'interview', 'mailinglist', 'map', 'podcast', 'pressrelease', 'report', 'speech', 'techreport', 'thesis'}) then TitleType = set_titletype (config.CitationClass, TitleType); if utilities.is_set (Degree) and "Thesis" == TitleType then -- special case for cite thesis TitleType = Degree .. ' ' .. cfg.title_types ['thesis']:lower(); end end if utilities.is_set (TitleType) then -- if type parameter is specified TitleType = utilities.substitute ( cfg.messages['type'], TitleType); -- display it in parentheses -- TODO: Hack on TitleType to fix bunched parentheses problem end -- legacy: promote PublicationDate to Date if neither Date nor Year are set. local Date = A['Date']; local Date_origin; -- to hold the name of parameter promoted to Date; required for date error messaging local PublicationDate = A['PublicationDate']; local Year = A['Year']; if utilities.is_set (Year) then validation.year_check (Year); -- returns nothing; emits maint message when |year= doesn't hold a 'year' value end if not utilities.is_set (Date) then Date = Year; -- promote Year to Date Year = nil; -- make nil so Year as empty string isn't used for CITEREF if not utilities.is_set (Date) and utilities.is_set (PublicationDate) then -- use PublicationDate when |date= and |year= are not set Date = PublicationDate; -- promote PublicationDate to Date PublicationDate = ''; -- unset, no longer needed Date_origin = A:ORIGIN('PublicationDate'); -- save the name of the promoted parameter else Date_origin = A:ORIGIN('Year'); -- save the name of the promoted parameter end else Date_origin = A:ORIGIN('Date'); -- not a promotion; name required for error messaging end if PublicationDate == Date then PublicationDate = ''; end -- if PublicationDate is same as Date, don't display in rendered citation --[[ Go test all of the date-holding parameters for valid MOS:DATE format and make sure that dates are real dates. This must be done before we do COinS because here is where we get the date used in the metadata. Date validation supporting code is in Module:Citation/CS1/Date_validation ]] local DF = is_valid_parameter_value (A['DF'], A:ORIGIN('DF'), cfg.keywords_lists['df'], ''); if not utilities.is_set (DF) then DF = cfg.global_df; -- local |df= if present overrides global df set by {{use xxx date}} template end local ArchiveURL; local ArchiveDate; local ArchiveFormat = A['ArchiveFormat']; local archive_url_timestamp; -- timestamp from wayback machine url ArchiveURL, ArchiveDate, archive_url_timestamp = archive_url_check (A['ArchiveURL'], A['ArchiveDate']) ArchiveFormat = style_format (ArchiveFormat, ArchiveURL, 'archive-format', 'archive-url'); ArchiveURL, ArchiveDate = is_unique_archive_url (ArchiveURL, URL, ChapterURL, A:ORIGIN('ArchiveURL'), ArchiveDate); -- add error message when URL or ChapterURL == ArchiveURL local AccessDate = A['AccessDate']; local COinS_date = {}; -- holds date info extracted from |date= for the COinS metadata by Module:Date verification local DoiBroken = A['DoiBroken']; local Embargo = A['Embargo']; local anchor_year; -- used in the CITEREF identifier do -- create defined block to contain local variables date_parameters_list, mismatch local date_parameters_list = { -- AirDate has been promoted to Date so not necessary to check it ['access-date'] = {val = AccessDate, name = A:ORIGIN ('AccessDate')}, ['archive-date'] = {val = ArchiveDate, name = A:ORIGIN ('ArchiveDate')}, ['date'] = {val = Date, name = Date_origin}, ['doi-broken-date'] = {val = DoiBroken, name = A:ORIGIN ('DoiBroken')}, ['pmc-embargo-date'] = {val = Embargo, name = A:ORIGIN ('Embargo')}, ['publication-date'] = {val = PublicationDate, name = A:ORIGIN ('PublicationDate')}, ['year'] = {val = Year, name = A:ORIGIN ('Year')}, }; local error_list = {}; anchor_year, Embargo = validation.dates(date_parameters_list, COinS_date, error_list); if utilities.is_set (Year) and utilities.is_set (Date) then -- both |date= and |year= not normally needed; validation.year_date_check (Year, A:ORIGIN ('Year'), Date, A:ORIGIN ('Date'), error_list); end if 0 == #error_list then -- error free dates only; 0 when error_list is empty local modified = false; -- flag if utilities.is_set (DF) then -- if we need to reformat dates modified = validation.reformat_dates (date_parameters_list, DF); -- reformat to DF format, use long month names if appropriate end if true == validation.date_hyphen_to_dash (date_parameters_list) then -- convert hyphens to dashes where appropriate modified = true; utilities.set_message ('maint_date_format'); -- hyphens were converted so add maint category end -- for those wikis that can and want to have English date names translated to the local language; not supported at en.wiki if cfg.date_name_auto_xlate_enable and validation.date_name_xlate (date_parameters_list, cfg.date_digit_auto_xlate_enable ) then utilities.set_message ('maint_date_auto_xlated'); -- add maint cat modified = true; end if modified then -- if the date_parameters_list values were modified AccessDate = date_parameters_list['access-date'].val; -- overwrite date holding parameters with modified values ArchiveDate = date_parameters_list['archive-date'].val; Date = date_parameters_list['date'].val; DoiBroken = date_parameters_list['doi-broken-date'].val; PublicationDate = date_parameters_list['publication-date'].val; end if archive_url_timestamp and utilities.is_set (ArchiveDate) then validation.archive_date_check (ArchiveDate, archive_url_timestamp, DF); -- does YYYYMMDD in archive_url_timestamp match date in ArchiveDate end else utilities.set_message ('err_bad_date', {utilities.make_sep_list (#error_list, error_list)}); -- add this error message end end -- end of do if utilities.in_array (config.CitationClass, {'book', 'encyclopaedia'}) or -- {{cite book}}, {{cite encyclopedia}}; TODO: {{cite conference}} and others? ('citation' == config.CitationClass and utilities.is_set (Encyclopedia)) or -- {{citation}} as an encylopedia citation ('citation' == config.CitationClass and not utilities.is_set (Periodical)) then -- {{citation}} as a book citation if utilities.is_set (PublicationPlace) then if not utilities.is_set (PublisherName) then local date = COinS_date.rftdate and tonumber (COinS_date.rftdate:match ('%d%d%d%d')); -- get year portion of COinS date (because in Arabic numerals); convert string to number if date and (1850 <= date) then -- location has no publisher; if date is 1850 or later utilities.set_message ('maint_location_no_publisher'); -- add maint cat end else -- PublisherName has a value if cfg.keywords_xlate['none'] == PublisherName then -- if that value is 'none' (only for book and encyclopedia citations) PublisherName = ''; -- unset end end end end local ID_list_t; -- sequence table of rendered identifiers local ID_list_coins_t; -- table of identifiers and their values from args; key is same as cfg.id_handlers's key local Class = A['Class']; -- arxiv class identifier local ID_support = { {A['ASINTLD'], 'ASIN', 'err_asintld_missing_asin', A:ORIGIN ('ASINTLD')}, {DoiBroken, 'DOI', 'err_doibroken_missing_doi', A:ORIGIN ('DoiBroken')}, {Embargo, 'PMC', 'err_embargo_missing_pmc', A:ORIGIN ('Embargo')}, } ID_list_t, ID_list_coins_t = identifiers.identifier_lists_get (args, { DoiBroken = DoiBroken, -- for |doi= ASINTLD = A['ASINTLD'], -- for |asin= Embargo = Embargo, -- for |pmc= Class = Class, -- for |arxiv= CitationClass = config.CitationClass, -- for |arxiv= Year=anchor_year, -- for |isbn= }, ID_support); for _, id in ipairs (ID_list_t) do -- search through the ID_list_t sequence looking for an ISBN identifier string if id:find ('ISBN', 3, true) then -- plain find, start at index 3 ([[ISBN) if 'citation' == config.CitationClass then -- catch ve/citoid malformed book cites in {{citation}} templates if utilities.is_set (Periodical) then -- when a |work= alias is set utilities.set_message ('maint_work_isbn'); -- add maint cat break; -- and abandon end elseif ({['journal'] = true, ['magazine'] = true, ['news'] = true, ['web'] = true})[config.CitationClass] then utilities.set_message ('maint_periodical_has_isbn'); -- add maint cat break; -- and abandon end end end -- if 'citation' == config.CitationClass then -- catch ve/citoid malformed book cites in {{citation}} templates -- for _, id in ipairs (ID_list_t) do -- search through the ID_list_t sequence looking for an ISBN identifier string -- if id:find ('ISBN', 3, true) then -- plain find, start at index 3 ([[ISBN) -- if utilities.is_set (Periodical) then -- when a |work= alias is set -- utilities.set_message ('maint_work_isbn'); -- add maint cat -- end -- end -- end -- end -- Account for the oddities that are {{cite arxiv}}, {{cite biorxiv}}, {{cite citeseerx}}, {{cite medrxiv}}, {{cite ssrn}}, before generation of COinS data. if utilities.in_array (config.CitationClass, whitelist.preprint_template_list_t) then -- |arxiv= or |eprint= required for cite arxiv; |biorxiv=, |citeseerx=, |medrxiv=, |ssrn= required for their templates if not (args[cfg.id_handlers[config.CitationClass:upper()].parameters[1]] or -- can't use ID_list_coins_t k/v table here because invalid parameters omitted args[cfg.id_handlers[config.CitationClass:upper()].parameters[2]]) then -- which causes unexpected parameter missing error message utilities.set_message ('err_' .. config.CitationClass .. '_missing'); -- add error message end Periodical = ({['arxiv'] = 'arXiv', ['biorxiv'] = 'bioRxiv', ['citeseerx'] = 'CiteSeerX', ['medrxiv'] = 'medRxiv', ['ssrn'] = 'Social Science Research Network'})[config.CitationClass]; end -- Link the title of the work if no |url= was provided, but we have a |pmc= or a |doi= with |doi-access=free if config.CitationClass == "journal" and not utilities.is_set (URL) and not utilities.is_set (TitleLink) and not utilities.in_array (cfg.keywords_xlate[Title], {'off', 'none'}) then -- TODO: remove 'none' once existing citations have been switched to 'off', so 'none' can be used as token for "no title" instead if 'none' ~= cfg.keywords_xlate[auto_select] then -- if auto-linking not disabled if identifiers.auto_link_urls[auto_select] then -- manual selection URL = identifiers.auto_link_urls[auto_select]; -- set URL to be the same as identifier's external link URL_origin = cfg.id_handlers[auto_select:upper()].parameters[1]; -- set URL_origin to parameter name for use in error message if citation is missing a |title= elseif identifiers.auto_link_urls['pmc'] then -- auto-select PMC URL = identifiers.auto_link_urls['pmc']; -- set URL to be the same as the PMC external link if not embargoed URL_origin = cfg.id_handlers['PMC'].parameters[1]; -- set URL_origin to parameter name for use in error message if citation is missing a |title= elseif identifiers.auto_link_urls['doi'] then -- auto-select DOI URL = identifiers.auto_link_urls['doi']; URL_origin = cfg.id_handlers['DOI'].parameters[1]; end end if utilities.is_set (URL) then -- set when using an identifier-created URL if utilities.is_set (AccessDate) then -- |access-date= requires |url=; identifier-created URL is not |url= utilities.set_message ('err_accessdate_missing_url'); -- add an error message AccessDate = ''; -- unset end if utilities.is_set (ArchiveURL) then -- |archive-url= requires |url=; identifier-created URL is not |url= utilities.set_message ('err_archive_missing_url'); -- add an error message ArchiveURL = ''; -- unset end end end -- At this point fields may be nil if they weren't specified in the template use. We can use that fact. -- Test if citation has no title if not utilities.is_set (Title) and not utilities.is_set (TransTitle) and not utilities.is_set (ScriptTitle) then -- has special case for cite episode utilities.set_message ('err_citation_missing_title', {'episode' == config.CitationClass and 'series' or 'title'}); end if utilities.in_array (cfg.keywords_xlate[Title], {'off', 'none'}) and utilities.in_array (config.CitationClass, {'journal', 'citation'}) and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)) and ('journal' == Periodical_origin or 'script-journal' == ScriptPeriodical_origin) then -- special case for journal cites Title = ''; -- set title to empty string utilities.set_message ('maint_untitled'); -- add maint cat end if 'journal' == config.CitationClass or ('citation' == config.CitationClass and utilities.is_set (Periodical) and 'journal' == Periodical_origin) then if is_page_art_num (((utilities.is_set (Page) and Page) or (utilities.is_set (Pages) and Pages)) or nil, ID_list_coins_t['DOI']) then -- does |page(s)= look like it holds an article number utilities.set_message ('maint_page_art_num'); -- add maint cat end end -- COinS metadata (see <http://ocoins.info/>) for automated parsing of citation information. -- handle the oddity that is cite encyclopedia and {{citation |encyclopedia=something}}. Here we presume that -- when Periodical, Title, and Chapter are all set, then Periodical is the book (encyclopedia) title, Title -- is the article title, and Chapter is a section within the article. So, we remap local coins_chapter = Chapter; -- default assuming that remapping not required local coins_title = Title; -- et tu if 'encyclopaedia' == config.CitationClass or ('citation' == config.CitationClass and utilities.is_set (Encyclopedia)) then if utilities.is_set (Chapter) and utilities.is_set (Title) and utilities.is_set (Periodical) then -- if all are used then coins_chapter = Title; -- remap coins_title = Periodical; end end local coins_author = a; -- default for coins rft.au if 0 < #c then -- but if contributor list coins_author = c; -- use that instead end -- this is the function call to COinS() local OCinSoutput = metadata.COinS({ ['Periodical'] = utilities.strip_apostrophe_markup (Periodical), -- no markup in the metadata ['Encyclopedia'] = Encyclopedia, -- just a flag; content ignored by ~/COinS ['Chapter'] = metadata.make_coins_title (coins_chapter, ScriptChapter), -- Chapter and ScriptChapter stripped of bold / italic / accept-as-written markup ['Degree'] = Degree; -- cite thesis only ['Title'] = metadata.make_coins_title (coins_title, ScriptTitle), -- Title and ScriptTitle stripped of bold / italic / accept-as-written markup ['PublicationPlace'] = PublicationPlace, ['Date'] = COinS_date.rftdate, -- COinS_date.* has correctly formatted date values if Date is valid; ['Season'] = COinS_date.rftssn, ['Quarter'] = COinS_date.rftquarter, ['Chron'] = COinS_date.rftchron, ['Series'] = Series, ['Volume'] = Volume, ['Issue'] = Issue, ['ArticleNumber'] = ArticleNumber, ['Pages'] = coins_pages or metadata.get_coins_pages (first_set ({Sheet, Sheets, Page, Pages, At, QuotePage, QuotePages}, 7)), -- pages stripped of external links ['Edition'] = Edition, ['PublisherName'] = PublisherName or Newsgroup, -- any apostrophe markup already removed from PublisherName ['URL'] = first_set ({ChapterURL, URL}, 2), ['Authors'] = coins_author, ['ID_list'] = ID_list_coins_t, ['RawPage'] = this_page.prefixedText, }, config.CitationClass); -- Account for the oddities that are {{cite arxiv}}, {{cite biorxiv}}, {{cite citeseerx}}, {{cite medrxiv}}, and {{cite ssrn}} AFTER generation of COinS data. if utilities.in_array (config.CitationClass, whitelist.preprint_template_list_t) then -- we have set rft.jtitle in COinS to arXiv, bioRxiv, CiteSeerX, medRxiv, or ssrn now unset so it isn't displayed Periodical = ''; -- periodical not allowed in these templates; if article has been published, use cite journal end -- special case for cite newsgroup. Do this after COinS because we are modifying Publishername to include some static text if 'newsgroup' == config.CitationClass and utilities.is_set (Newsgroup) then PublisherName = utilities.substitute (cfg.messages['newsgroup'], external_link( 'news:' .. Newsgroup, Newsgroup, Newsgroup_origin, nil )); end local Editors; local EditorCount; -- used only for choosing {ed.) or (eds.) annotation at end of editor name-list local Contributors; -- assembled contributors name list local contributor_etal = nil; -- must be intentionally initialized local Translators; -- assembled translators name list local translator_etal = nil; -- must be intentionally initialized local t = extract_names (args, 'TranslatorList'); -- fetch translator list from |translatorn= / |translator-lastn=, -firstn=, -linkn=, -maskn= local Interviewers; local interviewers_list = extract_names (args, 'InterviewerList'); -- process preferred interviewers parameters local interviewer_etal = nil; -- must be intentionally initialized -- Now perform various field substitutions. -- We also add leading spaces and surrounding markup and punctuation to the -- various parts of the citation, but only when they are non-nil. do local last_first_list; local control = { format = NameListStyle, -- empty string, '&', 'amp', 'and', or 'vanc' maximum = nil, -- as if display-authors or display-editors not set mode = Mode }; do -- do editor name list first because the now unsupported coauthors used to modify control table local display_names, param = display_names_select (cfg.global_cs1_config_t['DisplayEditors'], A['DisplayEditors'], A:ORIGIN ('DisplayEditors'), #e); control.maximum, editor_etal = get_display_names (display_names, #e, editor_etal, param); Editors, EditorCount = list_people (control, e, editor_etal); if 1 == EditorCount and (true == editor_etal or 1 < #e) then -- only one editor displayed but includes etal then EditorCount = 2; -- spoof to display (eds.) annotation end end do -- now do interviewers local display_names, param = display_names_select (cfg.global_cs1_config_t['DisplayInterviewers'], A['DisplayInterviewers'], A:ORIGIN ('DisplayInterviewers'), #interviewers_list); control.maximum, interviewer_etal = get_display_names (display_names, #interviewers_list, interviewer_etal, param); Interviewers = list_people (control, interviewers_list, interviewer_etal); end do -- now do translators local display_names, param = display_names_select (cfg.global_cs1_config_t['DisplayTranslators'], A['DisplayTranslators'], A:ORIGIN ('DisplayTranslators'), #t); control.maximum, translator_etal = get_display_names (display_names, #t, translator_etal, param); Translators = list_people (control, t, translator_etal); end do -- now do contributors local display_names, param = display_names_select (cfg.global_cs1_config_t['DisplayContributors'], A['DisplayContributors'], A:ORIGIN ('DisplayContributors'), #c); control.maximum, contributor_etal = get_display_names (display_names, #c, contributor_etal, param); Contributors = list_people (control, c, contributor_etal); end do -- now do authors local display_names, param = display_names_select (cfg.global_cs1_config_t['DisplayAuthors'], A['DisplayAuthors'], A:ORIGIN ('DisplayAuthors'), #a, author_etal); control.maximum, author_etal = get_display_names (display_names, #a, author_etal, param); last_first_list = list_people (control, a, author_etal); if utilities.is_set (Authors) then Authors, author_etal = name_has_etal (Authors, author_etal, false, 'authors'); -- find and remove variations on et al. if author_etal then Authors = Authors .. ' ' .. cfg.messages['et al']; -- add et al. to authors parameter end else Authors = last_first_list; -- either an author name list or an empty string end end -- end of do if utilities.is_set (Authors) and utilities.is_set (Collaboration) then Authors = utilities.substitute (cfg.messages['collaboration'], {Authors, Collaboration}); -- add collaboration after et al. end end local ConferenceFormat = A['ConferenceFormat']; local ConferenceURL = A['ConferenceURL']; ConferenceFormat = style_format (ConferenceFormat, ConferenceURL, 'conference-format', 'conference-url'); Format = style_format (Format, URL, 'format', 'url'); -- special case for chapter format so no error message or cat when chapter not supported if not (utilities.in_array (config.CitationClass, {'web', 'news', 'journal', 'magazine', 'pressrelease', 'podcast', 'newsgroup', 'arxiv', 'biorxiv', 'citeseerx', 'medrxiv', 'ssrn'}) or ('citation' == config.CitationClass and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)) and not utilities.is_set (Encyclopedia))) then ChapterFormat = style_format (ChapterFormat, ChapterURL, 'chapter-format', 'chapter-url'); end if not utilities.is_set (URL) then if utilities.in_array (config.CitationClass, {"web", "podcast", "mailinglist"}) or -- |url= required for {{cite web}}, {{cite podcast}}, and {{cite mailing list}} ('citation' == config.CitationClass and ('website' == Periodical_origin or 'script-website' == ScriptPeriodical_origin)) then -- and required for {{citation}} with |website= or |script-website= if not url_was_archive_today then -- is <URL> empty/missing because it was a deprecated archive.today url utilities.set_message ('err_cite_web_url'); -- no; emit an error message for an empty/ missing |url= end end -- do we have |accessdate= without either |url= or |chapter-url=? if utilities.is_set (AccessDate) and not utilities.is_set (ChapterURL) then -- ChapterURL may be set when URL is not set; utilities.set_message ('err_accessdate_missing_url'); AccessDate = ''; end end local UrlStatus = is_valid_parameter_value (A['UrlStatus'], A:ORIGIN('UrlStatus'), cfg.keywords_lists['url-status'], ''); local OriginalURL local OriginalURL_origin local OriginalFormat local OriginalAccess; UrlStatus = UrlStatus:lower(); -- used later when assembling archived text if utilities.is_set ( ArchiveURL ) then if utilities.is_set (ChapterURL) then -- if chapter-url= is set apply archive url to it OriginalURL = ChapterURL; -- save copy of source chapter's url for archive text OriginalURL_origin = ChapterURL_origin; -- name of |chapter-url= parameter for error messages OriginalFormat = ChapterFormat; -- and original |chapter-format= if 'live' ~= UrlStatus then ChapterURL = ArchiveURL -- swap-in the archive's URL ChapterURL_origin = A:ORIGIN('ArchiveURL') -- name of |archive-url= parameter for error messages ChapterFormat = ArchiveFormat or ''; -- swap in archive's format ChapterUrlAccess = nil; -- restricted access levels do not make sense for archived URLs end elseif utilities.is_set (URL) then OriginalURL = URL; -- save copy of original source URL OriginalURL_origin = URL_origin; -- name of URL parameter for error messages OriginalFormat = Format; -- and original |format= OriginalAccess = UrlAccess; if 'live' ~= UrlStatus then -- if URL set then |archive-url= applies to it URL = ArchiveURL -- swap-in the archive's URL URL_origin = A:ORIGIN('ArchiveURL') -- name of archive URL parameter for error messages Format = ArchiveFormat or ''; -- swap in archive's format UrlAccess = nil; -- restricted access levels do not make sense for archived URLs end end elseif utilities.is_set (UrlStatus) then -- if |url-status= is set when |archive-url= is not set utilities.set_message ('maint_url_status'); -- add maint cat end if utilities.in_array (config.CitationClass, {'web', 'news', 'journal', 'magazine', 'pressrelease', 'podcast', 'newsgroup', 'arxiv', 'biorxiv', 'citeseerx', 'medrxiv', 'ssrn'}) or -- if any of the 'periodical' cites except encyclopedia ('citation' == config.CitationClass and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)) and not utilities.is_set (Encyclopedia)) then local chap_param; if utilities.is_set (Chapter) then -- get a parameter name from one of these chapter related meta-parameters chap_param = A:ORIGIN ('Chapter') elseif utilities.is_set (TransChapter) then chap_param = A:ORIGIN ('TransChapter') elseif utilities.is_set (ChapterURL) then chap_param = A:ORIGIN ('ChapterURL') elseif utilities.is_set (ScriptChapter) then chap_param = ScriptChapter_origin; else utilities.is_set (ChapterFormat) chap_param = A:ORIGIN ('ChapterFormat') end if utilities.is_set (chap_param) then -- if we found one utilities.set_message ('err_chapter_ignored', {chap_param}); -- add error message Chapter = ''; -- and set them to empty string to be safe with concatenation TransChapter = ''; -- for now, ignore linter warnings ChapterURL = ''; ScriptChapter = ''; ChapterFormat = ''; end else -- otherwise, format chapter / article title local no_quotes = false; -- default assume that we will be quoting the chapter parameter value if utilities.is_set (Contribution) and 0 < #c then -- if this is a contribution with contributor(s) if utilities.in_array (Contribution:lower(), cfg.keywords_lists.contribution) then -- and a generic contribution title no_quotes = true; -- then render it unquoted end end Chapter = format_chapter_title (ScriptChapter, ScriptChapter_origin, Chapter, TransChapter, TransChapter_origin, ChapterURL, ChapterURL_origin, no_quotes, ChapterUrlAccess); -- Contribution is also in Chapter if utilities.is_set (Chapter) then Chapter = Chapter .. ChapterFormat ; if 'map' == config.CitationClass and utilities.is_set (TitleType) then Chapter = Chapter .. ' ' .. TitleType; -- map annotation here; not after title end Chapter = Chapter .. sepc .. ' '; elseif utilities.is_set (ChapterFormat) then -- |chapter= not set but |chapter-format= is so ... Chapter = ChapterFormat .. sepc .. ' '; -- ... ChapterFormat has error message, we want to see it end end -- Format main title local plain_title = false; local accept_title; Title, accept_title = utilities.has_accept_as_written (Title, true); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of <Title> if accept_title and ('' == Title) then -- only support forced empty for now "(())" Title = cfg.messages['notitle']; -- replace by predefined "No title" message -- TODO: utilities.set_message ( 'err_redundant_parameters', ...); -- issue proper error message instead of muting ScriptTitle = ''; -- just mute for now TransTitle = ''; -- just mute for now plain_title = true; -- suppress text decoration for descriptive title utilities.set_message ('maint_untitled'); -- add maint cat end if not accept_title then -- <Title> not wrapped in accept-as-written markup if '...' == Title:sub (-3) then -- if ellipsis is the last three characters of |title= Title = Title:gsub ('(%.%.%.)%.+$', '%1'); -- limit the number of dots to three elseif not mw.ustring.find (Title, '%.%s*%a%.$') and -- end of title is not a 'dot-(optional space-)letter-dot' initialism ... not mw.ustring.find (Title, '%s+%a%.$') then -- ...and not a 'space-letter-dot' initial (''Allium canadense'' L.) Title = mw.ustring.gsub(Title, '%' .. sepc .. '$', ''); -- remove any trailing separator character; sepc and ms.ustring() here for languages that use multibyte separator characters end if utilities.is_set (ArchiveURL) and is_archived_copy (Title) then utilities.set_message ('maint_archived_copy'); -- add maintenance category before we modify the content of Title end if is_generic ('generic_titles', Title) then utilities.set_message ('err_generic_title'); -- set an error message end end if (not plain_title) and (utilities.in_array (config.CitationClass, {'web', 'news', 'journal', 'magazine', 'document', 'pressrelease', 'podcast', 'newsgroup', 'mailinglist', 'interview', 'arxiv', 'biorxiv', 'citeseerx', 'medrxiv', 'ssrn'}) or ('citation' == config.CitationClass and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)) and not utilities.is_set (Encyclopedia)) or ('map' == config.CitationClass and (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical)))) then -- special case for cite map when the map is in a periodical treat as an article Title = kern_quotes (Title); -- if necessary, separate title's leading and trailing quote marks from module provided quote marks Title = utilities.wrap_style ('quoted-title', Title); Title = script_concatenate (Title, ScriptTitle, 'script-title'); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after title is wrapped TransTitle = utilities.wrap_style ('trans-quoted-title', TransTitle ); elseif plain_title or ('report' == config.CitationClass) then -- no styling for cite report and descriptive titles (otherwise same as above) Title = script_concatenate (Title, ScriptTitle, 'script-title'); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after title is wrapped TransTitle = utilities.wrap_style ('trans-quoted-title', TransTitle ); -- for cite report, use this form for trans-title else Title = utilities.wrap_style ('italic-title', Title); Title = script_concatenate (Title, ScriptTitle, 'script-title'); -- <bdi> tags, lang attribute, categorization, etc.; must be done after title is wrapped TransTitle = utilities.wrap_style ('trans-italic-title', TransTitle); end if utilities.is_set (TransTitle) then if utilities.is_set (Title) then TransTitle = " " .. TransTitle; else utilities.set_message ('err_trans_missing_title', {'title'}); end end if utilities.is_set (Title) then -- TODO: is this the right place to be making Wikisource URLs? if utilities.is_set (TitleLink) and utilities.is_set (URL) then utilities.set_message ('err_wikilink_in_url'); -- set an error message because we can't have both TitleLink = ''; -- unset end if not utilities.is_set (TitleLink) and utilities.is_set (URL) then Title = external_link (URL, Title, URL_origin, UrlAccess) .. TransTitle .. Format; URL = ''; -- unset these because no longer needed Format = ''; -- for now, ignore linter warning elseif utilities.is_set (TitleLink) and not utilities.is_set (URL) then local ws_url; ws_url = wikisource_url_make (TitleLink); -- ignore ws_label return; not used here if ws_url then Title = external_link (ws_url, Title .. '&nbsp;', 'ws link in title-link'); -- space char after Title to move icon away from italic text; TODO: a better way to do this? Title = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], TitleLink, Title}); Title = Title .. TransTitle; else Title = utilities.make_wikilink (TitleLink, Title) .. TransTitle; end else local ws_url, ws_label, L; -- Title has italic or quote markup by the time we get here which causes is_wikilink() to return 0 (not a wikilink) ws_url, ws_label, L = wikisource_url_make (Title:gsub('^[\'"]*(.-)[\'"]*$', '%1')); -- make ws URL from |title= interwiki link (strip italic or quote markup); link portion L becomes tooltip label if ws_url then Title = Title:gsub ('%b[]', ws_label); -- replace interwiki link with ws_label to retain markup Title = external_link (ws_url, Title .. '&nbsp;', 'ws link in title'); -- space char after Title to move icon away from italic text; TODO: a better way to do this? Title = utilities.substitute (cfg.presentation['interwiki-icon'], {cfg.presentation['class-wikisource'], L, Title}); Title = Title .. TransTitle; else Title = Title .. TransTitle; end end else Title = TransTitle; end if utilities.is_set (Place) then Place = " " .. wrap_msg ('written', Place, use_lowercase) .. sepc .. " "; end local ConferenceURL_origin = A:ORIGIN('ConferenceURL'); -- get name of parameter that holds ConferenceURL if utilities.is_set (Conference) then if utilities.is_set (ConferenceURL) then Conference = external_link( ConferenceURL, Conference, ConferenceURL_origin, nil ); end Conference = sepc .. " " .. Conference .. ConferenceFormat; elseif utilities.is_set (ConferenceURL) then Conference = sepc .. " " .. external_link( ConferenceURL, nil, ConferenceURL_origin, nil ); end local Position = ''; if not utilities.is_set (Position) then local Minutes = A['Minutes']; local Time = A['Time']; if utilities.is_set (Minutes) then if utilities.is_set (Time) then --TODO: make a function for this and similar? utilities.set_message ('err_redundant_parameters', {utilities.wrap_style ('parameter', 'minutes') .. cfg.presentation['sep_list_pair'] .. utilities.wrap_style ('parameter', 'time')}); end Position = utilities.substitute (cfg.messages.minutes, Minutes); else if utilities.is_set (Time) then local TimeCaption = A['TimeCaption'] if not utilities.is_set (TimeCaption) then TimeCaption = cs2_lower(cfg.messages['event']); end Position = " " .. TimeCaption .. " " .. Time; end end else Position = " " .. Position; At = ''; end Page, Pages, Sheet, Sheets = format_pages_sheets (Page, Pages, Sheet, Sheets, config.CitationClass, Periodical_origin, sepc, NoPP, use_lowercase); At = utilities.is_set (At) and (sepc .. " " .. At) or ""; Position = utilities.is_set (Position) and (sepc .. " " .. Position) or ""; if config.CitationClass == 'map' then local Sections = A['Sections']; -- Section (singular) is an alias of Chapter so set earlier local Inset = A['Inset']; if utilities.is_set ( Inset ) then Inset = sepc .. " " .. wrap_msg ('inset', Inset, use_lowercase); end if utilities.is_set ( Sections ) then Section = sepc .. " " .. wrap_msg ('sections', Sections, use_lowercase); elseif utilities.is_set ( Section ) then Section = sepc .. " " .. wrap_msg ('section', Section, use_lowercase); end At = At .. Inset .. Section; end local Others = A['Others']; if utilities.is_set (Others) and 0 == #a and 0 == #e then -- add maint cat when |others= has value and used without |author=, |editor= if config.CitationClass == "AV-media-notes" or config.CitationClass == "audio-visual" then -- special maint for AV/M which has a lot of 'false' positives right now utilities.set_message ('maint_others_avm') else utilities.set_message ('maint_others'); end end Others = utilities.is_set (Others) and (sepc .. " " .. Others) or ""; if utilities.is_set (Translators) then Others = safe_join ({sepc .. ' ', wrap_msg ('translated', Translators, use_lowercase), Others}, sepc); end if utilities.is_set (Interviewers) then Others = safe_join ({sepc .. ' ', wrap_msg ('interview', Interviewers, use_lowercase), Others}, sepc); end local TitleNote = A['TitleNote']; TitleNote = utilities.is_set (TitleNote) and (sepc .. " " .. TitleNote) or ""; if utilities.is_set (Edition) then if Edition:match ('%f[%a][Ee]d%n?%.?$') or Edition:match ('%f[%a][Ee]dition$') then -- Ed, ed, Ed., ed., Edn, edn, Edn., edn. utilities.set_message ('err_extra_text_edition'); -- add error message end Edition = " " .. wrap_msg ('edition', Edition); else Edition = ''; end Series = utilities.is_set (Series) and wrap_msg ('series', {sepc, Series}) or ""; -- not the same as SeriesNum local Agency = A['Agency'] or ''; -- |agency= is supported by {{cite magazine}}, {{cite news}}, {{cite press release}}, {{cite web}}, and certain {{citation}} templates if utilities.is_set (Agency) then -- this testing done here because {{citation}} supports 'news' citations if utilities.in_array (config.CitationClass, {'magazine', 'news', 'pressrelease', 'web'}) or ('citation' == config.CitationClass and utilities.in_array (Periodical_origin, {"magazine", "newspaper", "work"})) then Agency = wrap_msg ('agency', {sepc, Agency}); -- format for rendering else Agency = ''; -- unset; not supported utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {'agency'}); -- add error message end end Volume = format_volume_issue (Volume, Issue, ArticleNumber, config.CitationClass, Periodical_origin, sepc, use_lowercase); if utilities.is_set (AccessDate) then local retrv_text = " " .. cfg.messages['retrieved']; AccessDate = nowrap_date (AccessDate); -- wrap in nowrap span if date in appropriate format retrv_text = cs2_lower(retrv_text); -- if mode is cs2, lower case AccessDate = utilities.substitute (retrv_text, AccessDate); -- add retrieved text AccessDate = utilities.substitute (cfg.presentation['accessdate'], {sepc, AccessDate}); -- allow editors to hide accessdates end if utilities.is_set (ID) then ID = sepc .. " " .. ID; end local Docket = A['Docket']; if "thesis" == config.CitationClass and utilities.is_set (Docket) then ID = sepc .. " Docket " .. Docket .. ID; end if "report" == config.CitationClass and utilities.is_set (Docket) then -- for cite report when |docket= is set ID = sepc .. ' ' .. Docket; -- overwrite ID even if |id= is set end if utilities.is_set (URL) then URL = " " .. external_link( URL, nil, URL_origin, UrlAccess ); end -- We check length of PostScript here because it will have been nuked by -- the quote parameters. We'd otherwise emit a message even if there wasn't -- a displayed postscript. -- TODO: Should the max size (1) be configurable? -- TODO: Should we check a specific pattern? if utilities.is_set(PostScript) and mw.ustring.len(PostScript) > 1 then utilities.set_message ('maint_postscript') end local Archived; if utilities.is_set (ArchiveURL) then if not utilities.is_set (ArchiveDate) then -- ArchiveURL set but ArchiveDate not set utilities.set_message ('err_archive_missing_date'); -- emit an error message ArchiveURL = ''; -- empty string for concatenation ArchiveDate = ''; -- empty string for concatenation end else if utilities.is_set (ArchiveDate) then -- ArchiveURL not set but ArchiveDate is set utilities.set_message ('err_archive_date_missing_url'); -- emit an error message ArchiveURL = ''; -- empty string for concatenation ArchiveDate = ''; -- empty string for concatenation end end if utilities.is_set (ArchiveURL) then if "live" == UrlStatus then if utilities.is_set (ArchiveDate) then Archived = sepc .. ' ' .. utilities.substitute ( cfg.messages['archived-live'], { external_link( ArchiveURL, cs2_lower(cfg.messages['archived']), A:ORIGIN('ArchiveURL'), nil) .. ArchiveFormat, ArchiveDate } ); else Archived = ''; end if not utilities.is_set (OriginalURL) then utilities.set_message ('err_archive_missing_url'); Archived = ''; -- empty string for concatenation end elseif utilities.is_set (OriginalURL) then -- UrlStatus is empty, 'dead', 'unfit', 'usurped', 'bot: unknown' if utilities.in_array (UrlStatus, {'unfit', 'usurped', 'bot: unknown'}) then Archived = sepc .. ' ' .. utilities.substitute ( cs2_lower(cfg.messages['archived-unfit']), ArchiveDate); if 'bot: unknown' == UrlStatus then utilities.set_message ('maint_bot_unknown'); -- and add a category if not already added else utilities.add_prop_cat ('unfit'); -- and add a category if not already added end else -- UrlStatus is empty, 'dead' if utilities.is_set (ArchiveDate) then Archived = sepc .. ' ' .. utilities.substitute ( cs2_lower(cfg.messages['archived-dead']), { external_link( OriginalURL, cfg.messages['original'], OriginalURL_origin, OriginalAccess ) .. OriginalFormat, ArchiveDate } ); else Archived = ''; -- unset for concatenation end end else -- OriginalUrl not set utilities.set_message ('err_archive_missing_url'); Archived = ''; -- empty string for concatenation end elseif utilities.is_set (ArchiveFormat) then Archived = ArchiveFormat; -- if set and ArchiveURL not set ArchiveFormat has error message else Archived = ''; end local TranscriptURL = A['TranscriptURL'] local TranscriptFormat = A['TranscriptFormat']; TranscriptFormat = style_format (TranscriptFormat, TranscriptURL, 'transcript-format', 'transcripturl'); local Transcript = A['Transcript']; local TranscriptURL_origin = A:ORIGIN('TranscriptURL'); -- get name of parameter that holds TranscriptURL if utilities.is_set (Transcript) then if utilities.is_set (TranscriptURL) then Transcript = external_link( TranscriptURL, Transcript, TranscriptURL_origin, nil ); end Transcript = sepc .. ' ' .. Transcript .. TranscriptFormat; elseif utilities.is_set (TranscriptURL) then Transcript = external_link( TranscriptURL, nil, TranscriptURL_origin, nil ); end local Publisher; if utilities.is_set (PublicationDate) then PublicationDate = wrap_msg ('published', PublicationDate); end if utilities.is_set (PublisherName) then if utilities.is_set (PublicationPlace) then Publisher = sepc .. " " .. PublicationPlace .. ": " .. PublisherName .. PublicationDate; else Publisher = sepc .. " " .. PublisherName .. PublicationDate; end elseif utilities.is_set (PublicationPlace) then Publisher= sepc .. " " .. PublicationPlace .. PublicationDate; else Publisher = PublicationDate; end -- Several of the above rely upon detecting this as nil, so do it last. if (utilities.is_set (Periodical) or utilities.is_set (ScriptPeriodical) or utilities.is_set (TransPeriodical)) then if utilities.is_set (Title) or utilities.is_set (TitleNote) then Periodical = sepc .. " " .. format_periodical (ScriptPeriodical, ScriptPeriodical_origin, Periodical, TransPeriodical, TransPeriodical_origin); else Periodical = format_periodical (ScriptPeriodical, ScriptPeriodical_origin, Periodical, TransPeriodical, TransPeriodical_origin); end end local Language = A['Language']; if utilities.is_set (Language) then Language = language_parameter (Language); -- format, categories, name from ISO639-1, etc. else Language=''; -- language not specified so make sure this is an empty string; --[[ TODO: need to extract the wrap_msg from language_parameter so that we can solve parentheses bunching problem with Format/Language/TitleType ]] end --[[ Handle the oddity that is cite speech. This code overrides whatever may be the value assigned to TitleNote (through |department=) and forces it to be " (Speech)" so that the annotation directly follows the |title= parameter value in the citation rather than the |event= parameter value (if provided). ]] if "speech" == config.CitationClass then -- cite speech only TitleNote = TitleType; -- move TitleType to TitleNote so that it renders ahead of |event= TitleType = ''; -- and unset if utilities.is_set (Periodical) then -- if Periodical, perhaps because of an included |website= or |journal= parameter if utilities.is_set (Conference) then -- and if |event= is set Conference = Conference .. sepc .. " "; -- then add appropriate punctuation to the end of the Conference variable before rendering end end end -- Piece all bits together at last. Here, all should be non-nil. -- We build things this way because it is more efficient in LUA -- not to keep reassigning to the same string variable over and over. local tcommon; local tcommon2; -- used for book cite when |contributor= is set local pgtext = Position .. Sheet .. Sheets .. Page .. Pages .. At; if utilities.in_array (config.CitationClass, {"book", "citation"}) and not utilities.is_set (Periodical) then -- special cases for book cites if utilities.is_set (Contributors) then -- when we are citing foreword, preface, introduction, etc. tcommon = safe_join ({Title, TitleNote}, sepc); -- author and other stuff will come after this and before tcommon2 tcommon2 = safe_join ({TitleType, Series, Language, Volume, Others, Edition, Publisher}, sepc); else tcommon = safe_join ({Title, TitleNote, TitleType, Series, Language, Volume, Others, Edition, Publisher}, sepc); end elseif 'map' == config.CitationClass then -- special cases for cite map if utilities.is_set (Chapter) then -- map in a book; TitleType is part of Chapter tcommon = safe_join ({Title, Edition, Scale, Series, Language, Cartography, Others, Publisher, Volume}, sepc); elseif utilities.is_set (Periodical) then -- map in a periodical tcommon = safe_join ({Title, TitleType, Periodical, Scale, Series, Language, Cartography, Others, Publisher, Volume}, sepc); else -- a sheet or stand-alone map tcommon = safe_join ({Title, TitleType, Edition, Scale, Series, Language, Cartography, Others, Publisher}, sepc); end elseif 'episode' == config.CitationClass then -- special case for cite episode tcommon = safe_join ({Title, TitleNote, TitleType, Series, Language, Edition, Publisher}, sepc); else -- all other CS1 templates tcommon = safe_join ({Title, TitleNote, Conference, Periodical, TitleType, Series, Language, Volume, Others, Edition, Publisher, Agency}, sepc); end if #ID_list_t > 0 then ID_list_t = safe_join( { sepc .. " ", table.concat( ID_list_t, sepc .. " " ), ID }, sepc ); else ID_list_t = ID; end local Via = A['Via']; Via = utilities.is_set (Via) and wrap_msg ('via', Via) or ''; local idcommon; if 'audio-visual' == config.CitationClass or 'episode' == config.CitationClass then -- special case for cite AV media & cite episode position transcript idcommon = safe_join( { ID_list_t, URL, Archived, Transcript, AccessDate, Via, Quote }, sepc ); else idcommon = safe_join( { ID_list_t, URL, Archived, AccessDate, Via, Quote }, sepc ); end local text; -- local pgtext = Position .. Sheet .. Sheets .. Page .. Pages .. At; local OrigDate = A['OrigDate']; OrigDate = utilities.is_set (OrigDate) and wrap_msg ('origdate', OrigDate) or ''; if utilities.is_set (Date) then if utilities.is_set (Authors) or utilities.is_set (Editors) then -- date follows authors or editors when authors not set Date = " (" .. Date .. ")" .. OrigDate .. sepc .. " "; -- in parentheses else -- neither of authors and editors set if (string.sub(tcommon, -1, -1) == sepc) then -- if the last character of tcommon is sepc Date = " " .. Date .. OrigDate; -- Date does not begin with sepc else Date = sepc .. " " .. Date .. OrigDate; -- Date begins with sepc end end end if utilities.is_set (Authors) then if (not utilities.is_set (Date)) then -- when date is set it's in parentheses; no Authors termination Authors = terminate_name_list (Authors, sepc); -- when no date, terminate with 0 or 1 sepc and a space end if utilities.is_set (Editors) then local in_text = ''; local post_text; if utilities.is_set (Chapter) and 0 == #c then in_text = cfg.messages['in'] .. ' '; in_text = cs2_lower(in_text); -- lowercase for cs2 end if EditorCount <= 1 then post_text = ' (' .. cfg.messages['editor'] .. ')'; -- be consistent with no-author, no-date case else post_text = ' (' .. cfg.messages['editors'] .. ')'; end Editors = terminate_name_list (in_text .. Editors .. post_text, sepc); -- terminate with 0 or 1 sepc and a space end if utilities.is_set (Contributors) then -- book cite and we're citing the intro, preface, etc. local by_text = sepc .. ' ' .. cfg.messages['by'] .. ' '; by_text = cs2_lower(by_text); -- lowercase for cs2 Authors = by_text .. Authors; -- author follows title so tweak it here if utilities.is_set (Editors) and utilities.is_set (Date) then -- when Editors make sure that Authors gets terminated Authors = terminate_name_list (Authors, sepc); -- terminate with 0 or 1 sepc and a space end if (not utilities.is_set (Date)) then -- when date is set it's in parentheses; no Contributors termination Contributors = terminate_name_list (Contributors, sepc); -- terminate with 0 or 1 sepc and a space end text = safe_join( {Contributors, Date, Chapter, tcommon, Authors, Place, Editors, tcommon2, pgtext, idcommon }, sepc ); else text = safe_join( {Authors, Date, Chapter, Place, Editors, tcommon, pgtext, idcommon }, sepc ); end elseif utilities.is_set (Editors) then if utilities.is_set (Date) then if EditorCount <= 1 then Editors = Editors .. cfg.presentation['sep_name'] .. cfg.messages['editor']; else Editors = Editors .. cfg.presentation['sep_name'] .. cfg.messages['editors']; end else if EditorCount <= 1 then Editors = Editors .. " (" .. cfg.messages['editor'] .. ")" .. sepc .. " " else Editors = Editors .. " (" .. cfg.messages['editors'] .. ")" .. sepc .. " " end end text = safe_join( {Editors, Date, Chapter, Place, tcommon, pgtext, idcommon}, sepc ); else if utilities.in_array (config.CitationClass, {"journal", "citation"}) and utilities.is_set (Periodical) then text = safe_join( {Chapter, Place, tcommon, pgtext, Date, idcommon}, sepc ); else text = safe_join( {Chapter, Place, tcommon, Date, pgtext, idcommon}, sepc ); end end if utilities.is_set (PostScript) and PostScript ~= sepc then text = safe_join( {text, sepc}, sepc ); -- Deals with italics, spaces, etc. if '.' == sepc then -- remove final seperator if present text = text:gsub ('%' .. sepc .. '$', ''); -- dot must be escaped here else text = mw.ustring.gsub (text, sepc .. '$', ''); -- using ustring for non-dot sepc (likely a non-Latin character) end end text = safe_join( {text, PostScript}, sepc ); -- Now enclose the whole thing in a <cite> element local options_t = {}; options_t.class = cite_class_attribute_make (config.CitationClass, Mode); local Ref = is_valid_parameter_value (A['Ref'], A:ORIGIN('Ref'), cfg.keywords_lists['ref'], nil, true); -- nil when |ref=harv; A['Ref'] else if 'none' ~= cfg.keywords_xlate[(Ref and Ref:lower()) or ''] then local namelist_t = {}; -- holds selected contributor, author, editor name list local year = first_set ({Year, anchor_year}, 2); -- Year first for legacy citations and for YMD dates that require disambiguation if #c > 0 then -- if there is a contributor list namelist_t = c; -- select it elseif #a > 0 then -- or an author list namelist_t = a; elseif #e > 0 then -- or an editor list namelist_t = e; end local citeref_id; if #namelist_t > 0 then -- if there are names in namelist_t citeref_id = make_citeref_id (namelist_t, year); -- go make the CITEREF anchor if mw.uri.anchorEncode (citeref_id) == ((Ref and mw.uri.anchorEncode (Ref)) or '') then -- Ref may already be encoded (by {{sfnref}}) so citeref_id must be encoded before comparison utilities.set_message ('maint_ref_duplicates_default'); end else citeref_id = ''; -- unset end options_t.id = Ref or citeref_id; end if string.len (text:gsub('%b<>', '')) <= 2 then -- remove html and html-like tags; then get length of what remains; z.error_cats_t = {}; -- blank the categories list z.error_msgs_t = {}; -- blank the error messages list OCinSoutput = nil; -- blank the metadata string text = ''; -- blank the the citation utilities.set_message ('err_empty_citation'); -- set empty citation message and category end local render_t = {}; -- here we collect the final bits for concatenation into the rendered citation if is_preview_mode and (0 ~= #z.error_msgs_t or 0 ~= #z.maint_cats_t) then -- when in preview mode if not utilities.is_set (options_t.id) then -- and when this template has not created an anchor ID math.randomseed (tonumber (mw.getLanguage ('en'):formatDate ('U')) * 10000 + os.clock() * 10000); options_t.id = 'CITEREF_temp_preview_id_' .. math.random (100000, 999999); -- create temporary anchor ID for preview mode end end if utilities.is_set (options_t.id) then -- here we wrap the rendered citation in <cite ...>...</cite> tags options_t.id = mw.uri.anchorEncode(options_t.id); -- do this here; also used when adding preview warning messages table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.presentation['cite-id'], {options_t.id, mw.text.nowiki(options_t.class), text})); -- when |ref= is set or when there is a namelist else table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.presentation['cite'], {mw.text.nowiki(options_t.class), text})); -- when |ref=none or when namelist_t empty and |ref= is missing or is empty end if OCinSoutput then -- blanked when citation is 'empty' so don't bother to add boilerplate metadata span table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.presentation['ocins'], OCinSoutput)); -- format and append metadata to the citation end local template_name = cfg.citation_class_map_t[config.CitationClass]; local template_link = '[[Template:' .. template_name .. '|' .. template_name .. ']]'; local msg_prefix = '<code class="cs1-code">{{' .. template_link .. '}}</code>: '; if 0 ~= #z.error_msgs_t then mw.addWarning (utilities.substitute (cfg.messages.warning_msg_e, {template_link, options_t.id})); table.insert (render_t, ' '); -- insert a space between citation and its error messages table.sort (z.error_msgs_t); -- sort the error messages list; sorting includes wrapping <span> and <code> tags; hidden-error sorts ahead of visible-error local hidden = true; -- presume that the only error messages emited by this template are hidden for _, v in ipairs (z.error_msgs_t) do -- spin through the list of error messages if v:find ('cs1-visible-error', 1, true) then -- look for the visible error class name hidden = false; -- found one; so don't hide the error message prefix break; -- and done because no need to look further end end z.error_msgs_t[1] = table.concat ({utilities.error_comment (msg_prefix, hidden), z.error_msgs_t[1]}); -- add error message prefix to first error message to prevent extraneous punctuation table.insert (render_t, table.concat (z.error_msgs_t, '; ')); -- make a big string of error messages and add it to the rendering end if 0 ~= #z.maint_cats_t then mw.addWarning (utilities.substitute (cfg.messages.warning_msg_m, {template_link, options_t.id})); table.sort (z.maint_cats_t); -- sort the maintenance messages list local maint_msgs_t = {}; -- here we collect all of the maint messages if 0 == #z.error_msgs_t then -- if no error messages table.insert (maint_msgs_t, msg_prefix); -- insert message prefix in maint message livery end for _, v in ipairs( z.maint_cats_t ) do -- append maintenance categories table.insert (maint_msgs_t, -- assemble new maint message and add it to the maint_msgs_t table table.concat ({v, ' (', utilities.substitute (cfg.messages[':cat wikilink'], v), ')'}) ); end table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.presentation['hidden-maint'], table.concat (maint_msgs_t, ' '))); -- wrap the group of maint messages with proper presentation and save end if not no_tracking_cats then local sort_key; local cat_wikilink = 'cat wikilink'; if cfg.enable_sort_keys then -- when namespace sort keys enabled local namespace_number = mw.title.getCurrentTitle().namespace; -- get namespace number for this wikitext sort_key = (0 ~= namespace_number and (cfg.name_space_sort_keys[namespace_number] or cfg.name_space_sort_keys.other)) or nil; -- get sort key character; nil for mainspace cat_wikilink = (not sort_key and 'cat wikilink') or 'cat wikilink sk'; -- make <cfg.messages> key end for _, v in ipairs (z.error_cats_t) do -- append error categories table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.messages[cat_wikilink], {v, sort_key})); end if cfg.id_limits_data_load_fail then -- boolean true when load failed utilities.set_message ('maint_id_limit_load_fail'); -- done here because this maint cat emits no message end for _, v in ipairs (z.maint_cats_t) do -- append maintenance categories table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.messages[cat_wikilink], {v, sort_key})); end for _, v in ipairs (z.prop_cats_t) do -- append properties categories table.insert (render_t, utilities.substitute (cfg.messages['cat wikilink'], v)); -- no sort keys end end return table.concat (render_t); -- make a big string and done end --[[--------------------------< V A L I D A T E >-------------------------------------------------------------- Looks for a parameter's name in one of several whitelists. Parameters in the whitelist can have three values: true - active, supported parameters false - deprecated, supported parameters nil - unsupported parameters ]] local function validate (name, cite_class, empty) local enum_name; -- parameter name with enumerator (if any) replaced with '#' local state; local function state_test () -- local function to do testing of state values; operates on the upvalues <state> and <name> if true == state then return true; end -- valid actively supported parameter if false == state then if empty then return nil; end -- empty deprecated parameters are treated as unknowns deprecated_parameter (name); -- parameter is deprecated but still supported return true; end if 'tracked' == state then local base_name = name:gsub ('%d', ''); -- strip enumerators from parameter names that have them to get the base name utilities.add_prop_cat ('tracked-param', {base_name}, base_name); -- add a properties category; <base_name> modifies <key> return true; end return nil; end if 'string' ~= type (name) or name:find ('#') then -- # is a cs1|2 reserved character so parameters with # not permitted; positional params are 'number' type; not supported return nil; end -- replace enumerator digit(s) with # (|last25= becomes |last#=) (mw.ustring because non-Western 'local' digits) enum_name = mw.ustring.gsub (name, '%d+$', '#'); -- where enumerator is last charaters in parameter name (these to protect |s2cid=) enum_name = mw.ustring.gsub (enum_name, '%d+([%-l])', '#%1'); -- where enumerator is in the middle of the parameter name; |author#link= is the oddity if 'document' == cite_class then -- special case for {{cite document}} state = whitelist.document_parameters_t[enum_name]; -- this list holds enumerated and nonenumerated parameters if true == state_test () then return true; end return false; end if utilities.in_array (cite_class, whitelist.preprint_template_list_t) then -- limited parameter sets allowed for these templates state = whitelist.limited_parameters_t[enum_name]; -- this list holds enumerated and nonenumerated parameters if true == state_test () then return true; end state = whitelist.preprint_arguments_t[cite_class][name]; -- look in the parameter-list for the template identified by cite_class if true == state_test () then return true; end return false; -- not supported because not found or name is set to nil end -- end limited parameter-set templates if utilities.in_array (cite_class, whitelist.unique_param_template_list_t) then -- template-specific parameters for templates that accept parameters from the basic argument list state = whitelist.unique_arguments_t[cite_class][name]; -- look in the template-specific parameter-lists for the template identified by cite_class if true == state_test () then return true; end end -- if here, fall into general validation state = whitelist.common_parameters_t[enum_name]; -- all other templates; all normal parameters allowed; this list holds enumerated and nonenumerated parameters if true == state_test () then return true; end return false; -- not supported because not found or name is set to nil end --[=[-------------------------< I N T E R _ W I K I _ C H E C K >---------------------------------------------- check <value> for inter-language interwiki-link markup. <prefix> must be a MediaWiki-recognized language code. when these values have the form (without leading colon): [[<prefix>:link|label]] return label as plain-text [[<prefix>:link]] return <prefix>:link as plain-text return value as is else ]=] local function inter_wiki_check (parameter, value) local prefix = value:match ('%[%[(%a+):'); -- get an interwiki prefix if one exists local _; if prefix and cfg.inter_wiki_map[prefix:lower()] then -- if prefix is in the map, needs preceding colon so utilities.set_message ('err_bad_paramlink', parameter); -- emit an error message _, value, _ = utilities.is_wikilink (value); -- extract label portion from wikilink end return value; end --[[--------------------------< M I S S I N G _ P I P E _ C H E C K >------------------------------------------ Look at the contents of a parameter. If the content has a string of characters and digits followed by an equal sign, compare the alphanumeric string to the list of cs1|2 parameters. If found, then the string is possibly a parameter that is missing its pipe. There are two tests made: {{cite ... |title=Title access-date=2016-03-17}} -- the first parameter has a value and whitespace separates that value from the missing pipe parameter name {{cite ... |title=access-date=2016-03-17}} -- the first parameter has no value (whitespace after the first = is trimmed by MediaWiki) cs1|2 shares some parameter names with XML/HTML attributes: class=, title=, etc. To prevent false positives XML/HTML tags are removed before the search. If a missing pipe is detected, this function adds the missing pipe maintenance category. ]] local function missing_pipe_check (parameter, value) local capture; value = value:gsub ('%b<>', ''); -- remove XML/HTML tags because attributes: class=, title=, etc. capture = value:match ('%s+(%a[%w%-]+)%s*=') or value:match ('^(%a[%w%-]+)%s*='); -- find and categorize parameters with possible missing pipes if capture and validate (capture) then -- if the capture is a valid parameter name utilities.set_message ('err_missing_pipe', parameter); end end --[[--------------------------< H A S _ E X T R A N E O U S _ P U N C T >-------------------------------------- look for extraneous terminal punctuation in most parameter values; parameters listed in skip table are not checked ]] local function has_extraneous_punc (param, value) if 'number' == type (param) then return; end param = param:gsub ('%d+', '#'); -- enumerated name-list mask params allow terminal punct; normalize if cfg.punct_skip[param] then return; -- parameter name found in the skip table so done end if value:match ('[,;:]$') then utilities.set_message ('maint_extra_punct'); -- has extraneous punctuation; add maint cat end if value:match ('^=') then -- sometimes an extraneous '=' character appears ... utilities.set_message ('maint_extra_punct'); -- has extraneous punctuation; add maint cat end end --[[--------------------------< H A S _ T W L _ U R L >-------------------------------------------------------- look for The Wikipedia Library urls in url-holding parameters. TWL urls are accessible only for readers who are active extended confirmed Wikipedia editors. This function sets an error message when such urls are discovered and when appropriate, sets the |<param>-url-access=subscription. returns nothing. looks for: '.wikipedialibrary.idm.oclc.org' ]] local function has_twl_url (url_params_t, cite_args_t) local url_error_t = {}; -- sequence of url-holding parameters that have a TWL url for param, value in pairs (url_params_t) do if value:find ('%.wikipedialibrary%.idm%.oclc%.org') then -- has the TWL base url? table.insert (url_error_t, param); -- add parameter name to the error list end end if 0 ~= #url_error_t then -- non-zero when there are errors table.sort (url_error_t); -- sor for error messaging for i, param in ipairs (url_error_t) do if cfg.url_access_map_t[param] then -- if <param> has a matching -access parameter cite_args_t[cfg.url_access_map_t[param]] = cfg.keywords_xlate.subscription; -- set |<param>-url-access=subscription end url_error_t[i] = utilities.wrap_style ('parameter', param); -- make the parameter pretty for error message end utilities.set_message ('err_param_has_twl_url', {utilities.make_sep_list (#url_error_t, url_error_t)}); -- add this error message end end --[[--------------------------< M I S C _ U R L _ D E T E C T >------------------------------------------------ look for miscellaneous urls that might be converted to, or are duplicates of, identifiers. ]] local misc_url_patterns_t = { 'idm%.oclc%.org', -- but not wikipedialibrary.idm.oclc.org; has_twl_url() 'https?://citeseerx?%.ist%.psu%.edu/', -- simplified so we catch all citeseer and citeseerx urls except ~/document/... (the 'new' form) } local ignore_patterns_t = { 'wikipedialibrary.idm.oclc.org', -- handled by has_twl_url() 'https?://citeseerx?%.ist%.psu%.edu/document', -- 'new'-form citeseerx urls that mostly work; ignore for now } local function misc_url_detect (url_params_t) local ignore_flag = false; for _, value in pairs (url_params_t) do for _, ignore_pattern in ipairs (ignore_patterns_t) do if value:find (ignore_pattern) then -- matches this ignore_pattern? ignore_flag = true; -- found a pattern to ignore break; -- end end if not ignore_flag then -- if ignore_flag is set then don't bother to test this url <value> for _, misc_pattern in ipairs (misc_url_patterns_t) do if value:find (misc_pattern) then -- matches this misc_pattern? utilities.set_message ('maint_misc_url'); -- found one; set the message return; -- and done; no need to test other <value>s end end end ignore_flag = false; -- reset end end --[[--------------------------< H A S _ E X T R A N E O U S _ U R L >------------------------------------------ look for extraneous url parameter values; parameters listed in skip table are not checked ]] local function has_extraneous_url (non_url_param_t) local url_error_t = {}; check_for_url (non_url_param_t, url_error_t); -- extraneous url check if 0 ~= #url_error_t then -- non-zero when there are errors table.sort (url_error_t); utilities.set_message ('err_param_has_ext_link', {utilities.make_sep_list (#url_error_t, url_error_t)}); -- add this error message end end --[[--------------------------< _ C I T A T I O N >------------------------------------------------------------ Module entry point frame – from template call (citation()); may be nil when called from another module args_t – table of all cs1|2 parameters in the template (the parent frame) config_t – table of template-supplied parameter (the #invoke frame) ]] local function _citation (frame, args_t, config_t) -- save a copy in case we need to display an error message in preview mode if not frame then frame = mw.getCurrentFrame(); -- if called from another module, get a frame for frame-provided functions end -- i18n: set the name that your wiki uses to identify sandbox subpages from sandbox template invoke (or can be set here) local sandbox = ((config_t.SandboxPath and '' ~= config_t.SandboxPath) and config_t.SandboxPath) or '/sandbox'; -- sandbox path from {{#invoke:Citation/CS1/sandbox|citation|SandboxPath=/...}} is_sandbox = nil ~= string.find (frame:getTitle(), sandbox, 1, true); -- is this invoke the sandbox module? sandbox = is_sandbox and sandbox or ''; -- use i18n sandbox to load sandbox modules when this module is the sandox; live modules else cfg = mw.loadData ('Module:Citation/CS1/Configuration' .. sandbox); -- load sandbox versions of support modules when {{#invoke:Citation/CS1/sandbox|...}}; live modules else whitelist = mw.loadData ('Module:Citation/CS1/Whitelist' .. sandbox); utilities = require ('Module:Citation/CS1/Utilities' .. sandbox); validation = require ('Module:Citation/CS1/Date_validation' .. sandbox); identifiers = require ('Module:Citation/CS1/Identifiers' .. sandbox); metadata = require ('Module:Citation/CS1/COinS' .. sandbox); utilities.set_selected_modules (cfg); -- so that functions in Utilities can see the selected cfg tables identifiers.set_selected_modules (cfg, utilities); -- so that functions in Identifiers can see the selected cfg tables and selected Utilities module validation.set_selected_modules (cfg, utilities); -- so that functions in Date validataion can see selected cfg tables and the selected Utilities module metadata.set_selected_modules (cfg, utilities); -- so that functions in COinS can see the selected cfg tables and selected Utilities module z = utilities.z; -- table of error and category tables in Module:Citation/CS1/Utilities local cite_args_t = {}; -- because args_t is the parent (template) frame args (which cannot be modified); params and their values will be placed here is_preview_mode = not utilities.is_set (frame:preprocess ('{{REVISIONID}}')); local suggestions = {}; -- table where we store suggestions if we need to loadData them local error_text; -- used as a flag local capture; -- the single supported capture when matching unknown parameters using patterns local empty_unknowns = {}; -- sequence table to hold empty unknown params for error message listing for k, v in pairs (args_t) do -- get parameters from the parent (template) frame v = mw.ustring.gsub (v, '^%s*(.-)%s*$', '%1'); -- trim leading/trailing whitespace; when v is only whitespace, becomes empty string if v ~= '' then if cfg.enum_needs_xlation and 'string' == type (k) then -- for wikis that set date_names['local_digits'] to non-western digits k = mw.ustring.gsub (k, '%d', cfg.date_names.local_digits); -- translate 'local' digits enumerators to Western 0-9 end if not validate( k, config_t.CitationClass ) then if type (k) ~= 'string' then -- exclude empty numbered parameters if v:match("%S+") ~= nil then error_text = utilities.set_message ('err_text_ignored', {v}); end elseif validate (k:lower(), config_t.CitationClass) then error_text = utilities.set_message ('err_parameter_ignored_suggest', {k, k:lower()}); -- suggest the lowercase version of the parameter else if nil == suggestions.suggestions then -- if this table is nil then we need to load it suggestions = mw.loadData ('Module:Citation/CS1/Suggestions' .. sandbox); --load sandbox version of suggestion module when {{#invoke:Citation/CS1/sandbox|...}}; live module else end for pattern, param in pairs (suggestions.patterns) do -- loop through the patterns to see if we can suggest a proper parameter capture = k:match (pattern); -- the whole match if no capture in pattern else the capture if a match if capture then -- if the pattern matches param = utilities.substitute (param, capture); -- add the capture to the suggested parameter (typically the enumerator) if validate (param, config_t.CitationClass) then -- validate the suggestion to make sure that the suggestion is supported by this template (necessary for limited parameter lists) error_text = utilities.set_message ('err_parameter_ignored_suggest', {k, param}); -- set the suggestion error message else error_text = utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {k}); -- suggested param not supported by this template v = ''; -- unset end end end if not utilities.is_set (error_text) then -- couldn't match with a pattern, is there an explicit suggestion? if (suggestions.suggestions[ k:lower() ] ~= nil) and validate (suggestions.suggestions[ k:lower() ], config_t.CitationClass) then utilities.set_message ('err_parameter_ignored_suggest', {k, suggestions.suggestions[ k:lower() ]}); else utilities.set_message ('err_parameter_ignored', {k}); v = ''; -- unset value assigned to unrecognized parameters (this for the limited parameter lists) end end end end cite_args_t[k] = v; -- save this parameter and its value elseif not utilities.is_set (v) then -- for empty parameters if not validate (k, config_t.CitationClass, true) then -- is this empty parameter a valid parameter k = ('' == k) and cfg.err_msg_supl.empty_str or k; -- when k is empty string (or was space(s) trimmed to empty string), replace with descriptive text table.insert (empty_unknowns, utilities.wrap_style ('parameter', k)); -- format for error message and add to the list end end end if 0 ~= #empty_unknowns then -- create empty unknown error message utilities.set_message ('err_param_unknown_empty', { 1 == #empty_unknowns and '' or 's', utilities.make_sep_list (#empty_unknowns, empty_unknowns) }); end local non_url_param_t = {}; -- table of parameters and values that are not url-holding parameters local url_param_t = {}; -- table of url-holding paramters and their values for k, v in pairs (cite_args_t) do if 'string' == type (k) then -- don't evaluate positional parameters has_invisible_chars (k, v); -- look for invisible characters end has_extraneous_punc (k, v); -- look for extraneous terminal punctuation in parameter values missing_pipe_check (k, v); -- do we think that there is a parameter that is missing a pipe? cite_args_t[k] = inter_wiki_check (k, v); -- when language interwiki-linked parameter missing leading colon replace with wiki-link label if 'string' == type (k) then -- when parameter k is not positional if not cfg.url_skip[k] then -- and not in url skip table non_url_param_t[k] = v; -- make a parameter/value list for extraneous url check else -- and is in url skip table (a url-holding parameter) url_param_t[k] = v; -- make a parameter/value list to check for values that are The Wikipedia Library url end end end if cfg.suppress_archive_today_urls then has_archive_today_url (cite_args_t); -- look for and suppress archive.today urls and dependent parameters for all templates end has_extraneous_url (non_url_param_t); -- look for url in parameter values where a url does not belong has_twl_url (url_param_t, cite_args_t); -- look for url-holding parameters that hold a The Wikipedia Library url misc_url_detect (url_param_t); -- look for url-holding parameters that hold certain miscellaneous urls return table.concat ({ frame:extensionTag ('templatestyles', '', {src='Module:Citation/CS1' .. sandbox .. '/styles.css'}), citation0 (config_t, cite_args_t) }); end --[[--------------------------< C I T A T I O N >-------------------------------------------------------------- Template entry point ]] local function citation (frame) local config_t = {}; -- table to store parameters from the module {{#invoke:}} local args_t = frame:getParent().args; -- get template's preset parameters for k, v in pairs (frame.args) do -- get parameters from the {{#invoke}} frame config_t[k] = v; -- args_t[k] = v; -- crude debug support that allows us to render a citation from module {{#invoke:}}; skips parameter validation; TODO: keep? end return _citation (frame, args_t, config_t) end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { citation = citation, -- template entry point _citation = _citation, -- module entry point } mzkfjlhyhvftcb93lj0ik7zu7t1myhw 828 40889 1383321 1331486 2026-08-11T19:05:25Z en>Trappist the monk 0 synch from sandbox; 1383321 Scribunto text/plain local lang_obj = mw.getContentLanguage(); -- make a language object for the local language; used here for languages and dates --[[--------------------------< S E T T I N G S >-------------------------------------------------------------- boolean settings used to control various things. these setting located here to make them easy to find ]] -- these settings local to this module only local local_digits_from_mediawiki = false; -- for i18n; when true, module fills date_names['local_digits'] from MediaWiki; manual fill required else; always false at en.wiki -- these settings exported to other modules local use_identifier_redirects = true; -- when true use redirect name for identifier label links; always true at en.wiki local local_lang_cat_enable = false; -- when true categorizes pages where |language=<local wiki's language>; always false at en.wiki local date_name_auto_xlate_enable = false; -- when true translates English month-names to the local-wiki's language month names; always false at en.wiki local date_digit_auto_xlate_enable = false; -- when true translates Western date digit to the local-wiki's language digits (date_names['local_digits']); always false at en.wiki local enable_sort_keys = true; -- when true module adds namespace sort keys to error and maintenance category links local suppress_archive_today_urls = true; -- when true module suppresses all parameters with an archive.today url and any deprendent parameters --[[--------------------------< U N C A T E G O R I Z E D _ N A M E S P A C E S >------------------------------ List of namespaces identifiers for namespaces that will not be included in citation error categories. Same as setting notracking = true by default. For wikis that have a current version of Module:cs1 documentation support, this #invoke will return an unordered list of namespace names and their associated identifiers: {{#invoke:cs1 documentation support|uncategorized_namespace_lister|all=<anything>}} ]] local uncategorized_namespaces_t = {[2]=true}; -- init with user namespace id for k, _ in pairs (mw.site.talkNamespaces) do -- add all talk namespace ids uncategorized_namespaces_t[k] = true; end local uncategorized_subpages = {'/[Ss]andbox', '/[Tt]estcases', '/[^/]*[Ll]og', '/[Aa]rchive'}; -- list of Lua patterns found in page names of pages we should not categorize --[[ at en.wiki Greek characters are used as sort keys for certain items in a category so that those items are placed at the end of a category page. See Wikipedia:Categorization#Sort_keys. That works well for en.wiki because English is written using the Latn script. This may not work well for other languages. At en.wiki it is desireable to place content from certain namespaces at the end of a category listing so the module adds sort keys to error and maintenance category links when rendering a cs1|2 template on a page in that namespace. i18n: if this does not work well for your language, set <enable_sort_keys> to false. ]] local name_space_sort_keys = { -- sort keys to be used with these namespaces: [4] = 'ω', -- wikipedia; omega [10] = 'τ', -- template; tau [118] = 'Δ', -- draft; delta ['other'] = 'ο', -- all other non-talk namespaces except main (article); omicron } --[[--------------------------< M E S S A G E S >-------------------------------------------------------------- Translation table The following contains fixed text that may be output as part of a citation. This is separated from the main body to aid in future translations of this module. ]] local messages = { ['agency'] = '$1 $2', -- $1 is sepc, $2 is agency ['archived-dead'] = 'Archived from $1 on $2', ['archived-live'] = '$1 from the original on $2', ['archived-unfit'] = 'Archived from the original on $1', ['archived'] = 'Archived', ['by'] = 'By', -- contributions to authored works: introduction, foreword, afterword ['cartography'] = 'Cartography by $1', ['collaboration'] = '$1 ($2)', -- $1 is author with et al, $2 is collaboration ['editor'] = 'ed.', ['editors'] = 'eds.', ['edition'] = '($1&nbsp;ed.)', ['episode'] = 'Episode $1', ['et al'] = 'et&nbsp;al.', ['in'] = 'In', -- edited works ['inactive'] = ' (inactive $1)', -- $1 is date which the doi was found to be broken in ['inset'] = '$1 inset', ['interview'] = 'Interviewed by $1', invisible_1 = '$1 $2', -- $1 stripmarker name; $2 is text from <invisible_chars[1]> invisible_2 = '$1 character', -- $1 character name from <invisible_chars[1]> ['mismatch'] = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> / <code class="cs1-code">&#124;$2=</code> mismatch', -- $1 is year param name; $2 is date param name ['newsgroup'] = '[[Usenet newsgroup|Newsgroup]]:&nbsp;$1', ['notitle'] = 'No title', -- for |title=(()) and (in the future) |title=none ['original'] = 'the original', ['origdate'] = ' [$1]', ['published'] = ' (published $1)', ['retrieved'] = 'Retrieved $1', ['season'] = 'Season $1', ['section'] = '§&nbsp;$1', ['sections'] = '§§&nbsp;$1', ['series'] = '$1 $2', -- $1 is sepc, $2 is series ['seriesnum'] = 'Series $1', ['translated'] = 'Translated by $1', ['type'] = ' ($1)', -- for titletype wikidata = 'Wikidata', -- these used for interwikilinked author/editor/... names wikipedia = 'Wikipedia', wikisource = 'Wikisource', ['written'] = 'Written at $1', ['vol'] = '$1 Vol.&nbsp;$2', -- $1 is sepc; bold journal style volume is in presentation{} ['vol-no'] = '$1 Vol.&nbsp;$2, no.&nbsp;$3', -- sepc, volume, issue (alternatively insert $1 after $2, but then we'd also have to change capitalization) ['issue'] = '$1 No.&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['art'] = '$1 Art.&nbsp;$2', -- $1 is sepc; for {{cite conference}} only ['vol-art'] = '$1 Vol.&nbsp;$2, art.&nbsp;$3', -- sepc, volume, article-number; for {{cite conference}} only ['j-vol'] = '$1 $2', -- sepc, volume; bold journal volume is in presentation{} ['j-issue'] = ' ($1)', ['j-article-num'] = ' $1', -- TODO: any punctuation here? static text? ['nopp'] = '$1 $2'; -- page(s) without prefix; $1 is sepc ['p-prefix'] = "$1 p.&nbsp;$2", -- $1 is sepc ['pp-prefix'] = "$1 pp.&nbsp;$2", -- $1 is sepc ['j-page(s)'] = ': $1', -- same for page and pages ['sheet'] = '$1 Sheet&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['sheets'] = '$1 Sheets&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['j-sheet'] = ': Sheet&nbsp;$1', ['j-sheets'] = ': Sheets&nbsp;$1', ['language'] = '(in $1)', ['via'] = " &ndash; via $1", ['event'] = 'Event occurs at', ['minutes'] = ' $1 minutes in', -- $1 is the number of minutes -- Determines the location of the help page ['help page link'] = 'Help:CS1 errors', ['help page label'] = 'help', -- categories ['cat wikilink'] = '[[Category:$1]]', -- $1 is the category name ['cat wikilink sk'] = '[[Category:$1|$2]]', -- $1 is the category name; $2 is namespace sort key [':cat wikilink'] = '[[:Category:$1|link]]', -- category name as maintenance message wikilink; $1 is the category name -- Internal errors (should only occur if configuration is bad) ['undefined_error'] = 'Called with an undefined error condition', ['unknown_ID_key'] = 'Unrecognized ID key: ', -- an ID key in id_handlers not found in ~/Identifiers func_map{} ['unknown_ID_access'] = 'Unrecognized ID access keyword: ', -- an ID access keyword in id_handlers not found in keywords_lists['id-access']{} ['unknown_argument_map'] = 'Argument map not defined for this variable', ['bare_url_no_origin'] = 'Bare URL found but origin indicator is nil or empty', ['warning_msg_e'] = '<span style="color:#d33"><code style="color: inherit; background: inherit; border: none; padding: inherit;">&#123;{$1}}</code>: this [[#$2|reference]] has errors</span>; messages may be hidden ([[Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|help]]).'; -- $1 is template link; $2 is anchor ID ['warning_msg_m'] = '<span style="color:#085"><code style="color: inherit; background: inherit; border: none; padding: inherit;">&#123;{$1}}</code>: this [[#$2|reference]] has maintenance messages</span>; messages may be hidden ([[Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|help]]).'; -- $1 is template link; $2 is anchor ID } --[[--------------------------< C I T A T I O N _ C L A S S _ M A P >------------------------------------------ this table maps the value assigned to |CitationClass= in the cs1|2 templates to the canonical template name when the value assigned to |CitationClass= is different from the canonical template name. |CitationClass= values are used as class attributes in the <cite> tag that encloses the citation so these names may not contain spaces while the canonical template name may. These names are used in warning_msg_e and warning_msg_m to create links to the template's documentation when an article is displayed in preview mode. ]] local citation_class_map_t = { -- TODO: in Module:Cite/config write a function to use this table arxiv = 'cite arXiv', -- as the source for known_templates_t and citation_classes_t ['audio-visual'] = 'cite AV media', ['AV-media-notes'] = 'cite AV media notes', biorxiv = 'cite bioRxiv', book = 'cite book', citation = 'citation', citeseerx = 'cite CiteSeerX', conference = 'cite conference', document = 'cite document', encyclopaedia = 'cite encyclopedia', episode = 'cite episode', interview = 'cite interview', journal = 'cite journal', magazine = 'cite magazine', mailinglist = 'cite mailing list', map = 'cite map', medrxiv = 'cite medRxiv', news = 'cite news', newsgroup = 'cite newsgroup', podcast = 'cite podcast', pressrelease = 'cite press release', report = 'cite report', serial = 'cite serial', sign = 'cite sign', speech = 'cite speech', ssrn = 'cite SSRN', techreport = 'cite tech report', thesis = 'cite thesis', web = 'cite web', } --[=[-------------------------< E T _ A L _ P A T T E R N S >-------------------------------------------------- This table provides Lua patterns for the phrase "et al" and variants in name text (author, editor, etc.). The main module uses these to identify and emit the 'etal' message. ]=] local et_al_patterns = { "[;,]? *[\"']*%f[%a][Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll][%.;,\"']*$", -- variations on the 'et al' theme "[;,]? *[\"']*%f[%a][Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll][Ii][AaIi][Ee]?[%.;,\"']*$", -- variations on the 'et alia', 'et alii' and 'et aliae' themes (false positive 'et aliie' unlikely to match) "[;,]? *%f[%a]and [Oo]thers", -- an alternative to et al. "%[%[ *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *%]%]", -- a wikilinked form "%(%( *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *%)%)", -- a double-bracketed form (to counter partial removal of ((...)) syntax) "[%(%[] *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *[%)%]]", -- a bracketed form } --[[--------------------------< P R E S E N T A T I O N >------------------------ Fixed presentation markup. Originally part of citation_config.messages it has been moved into its own, more semantically correct place. ]] local presentation = { -- .citation-comment class is specified at Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display ['hidden-error'] = '<span class="cs1-hidden-error citation-comment">$1</span>', ['visible-error'] = '<span class="cs1-visible-error citation-comment">$1</span>', ['hidden-maint'] = '<span class="cs1-maint citation-comment">$1</span>', ['accessdate'] = '<span class="reference-accessdate">$1$2</span>', -- to allow editors to hide accessdate using personal CSS ['bdi'] = '<bdi$1>$2</bdi>', -- bidirectional isolation used with |script-title= and the like ['cite'] = '<cite class="$1">$2</cite>'; -- for use when citation does not have a namelist and |ref= not set so no id="..." attribute ['cite-id'] = '<cite id="$1" class="$2">$3</cite>'; -- for use when when |ref= is set or when citation has a namelist ['format'] = ' <span class="cs1-format">($1)</span>', -- for |format=, |chapter-format=, etc. ['interwiki'] = ' <span class="cs1-format">[in $1]</span>', -- for interwiki-language-linked author, editor, etc ['interproj'] = ' <span class="cs1-format">[at $1]</span>', -- for interwiki-project-linked author, editor, etc (:d: and :s: supported; :w: ignored) -- various access levels, for |access=, |doi-access=, |arxiv=, ... -- narrow no-break space &#8239; may work better than nowrap CSS. Or not? Browser support? ['ext-link-access-signal'] = '<span class="$1" title="$2">$3</span>', -- external link with appropriate lock icon ['free'] = {class='id-lock-free', title='Freely accessible'}, -- classes defined in Module:Citation/CS1/styles.css ['registration'] = {class='id-lock-registration', title='Free registration required'}, ['limited'] = {class='id-lock-limited', title='Free access subject to limited trial, subscription normally required'}, ['subscription'] = {class='id-lock-subscription', title='Paid subscription required'}, ['interwiki-icon'] = '<span class="$1" title="$2">$3</span>', ['class-wikisource'] = 'cs1-ws-icon', ['italic-title'] = "''$1''", ['kern-left'] = '<span class="cs1-kern-left"></span>$1', -- spacing to use when title contains leading single or double quote mark ['kern-right'] = '$1<span class="cs1-kern-right"></span>', -- spacing to use when title contains trailing single or double quote mark ['nowrap1'] = '<span class="nowrap">$1</span>', -- for nowrapping an item: <span ...>yyyy-mm-dd</span> ['nowrap2'] = '<span class="nowrap">$1</span> $2', -- for nowrapping portions of an item: <span ...>dd mmmm</span> yyyy (note white space) ['ocins'] = '<span title="$1" class="Z3988"></span>', ['parameter'] = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', ['ps_cs1'] = '.'; -- CS1 style postscript (terminal) character ['ps_cs2'] = ''; -- CS2 style postscript (terminal) character (empty string) ['quoted-text'] = '<q>$1</q>', -- for wrapping |quote= content ['quoted-title'] = '"$1"', ['sep_cs1'] = '.', -- CS1 element separator ['sep_cs2'] = ',', -- CS2 separator ['sep_nl'] = ';', -- CS1|2 style name-list separator between names is a semicolon ['sep_nl_and'] = ' and ', -- used as last nl sep when |name-list-style=and and list has 2 items ['sep_nl_end'] = '; and ', -- used as last nl sep when |name-list-style=and and list has 3+ names ['sep_name'] = ', ', -- CS1|2 style last/first separator is <comma><space> ['sep_nl_vanc'] = ',', -- Vancouver style name-list separator between authors is a comma ['sep_name_vanc'] = ' ', -- Vancouver style last/first separator is a space ['sep_list'] = ', ', -- used for |language= when list has 3+ items except for last sep which uses sep_list_end ['sep_list_pair'] = ' and ', -- used for |language= when list has 2 items ['sep_list_end'] = ', and ', -- used as last list sep for |language= when list has 3+ items ['trans-italic-title'] = "&#91;''$1''&#93;", ['trans-quoted-title'] = "&#91;$1&#93;", -- for |trans-title= and |trans-quote= ['vol-bold'] = '$1 <b>$2</b>', -- sepc, volume; for bold journal cites; for other cites ['vol'] in messages{} } --[[--------------------------< A L I A S E S >--------------------------------- Aliases table for commonly passed parameters. Parameter names on the right side in the assignments in this table must have been defined in the Whitelist before they will be recognized as valid parameter names ]] local aliases = { ['AccessDate'] = {'access-date', 'accessdate'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Agency'] = 'agency', ['ArchiveDate'] = {'archive-date', 'archivedate'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ArchiveFormat'] = 'archive-format', ['ArchiveURL'] = {'archive-url', 'archiveurl'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ArticleNumber'] = 'article-number', ['ASINTLD'] = 'asin-tld', ['At'] = 'at', -- Used by InternetArchiveBot ['Authors'] = {'people', 'credits'}, ['BookTitle'] = {'book-title', 'booktitle'}, ['Cartography'] = 'cartography', ['Chapter'] = {'chapter', 'contribution', 'entry', 'article', 'section'}, ['ChapterFormat'] = {'chapter-format', 'contribution-format', 'entry-format', 'article-format', 'section-format'}; ['ChapterURL'] = {'chapter-url', 'contribution-url', 'entry-url', 'article-url', 'section-url'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ChapterUrlAccess'] = {'chapter-url-access', 'contribution-url-access', 'entry-url-access', 'article-url-access', 'section-url-access'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Class'] = 'class', -- cite arxiv and arxiv identifier ['Collaboration'] = 'collaboration', ['Conference'] = {'conference', 'event'}, ['ConferenceFormat'] = 'conference-format', ['ConferenceURL'] = 'conference-url', -- Used by InternetArchiveBot ['Date'] = {'date', 'air-date', 'airdate'}, -- air-date and airdate for cite episode and cite serial only ['Degree'] = 'degree', ['DF'] = 'df', ['DisplayAuthors'] = {'display-authors', 'display-subjects'}, ['DisplayContributors'] = 'display-contributors', ['DisplayEditors'] = 'display-editors', ['DisplayInterviewers'] = 'display-interviewers', ['DisplayTranslators'] = 'display-translators', ['Docket'] = 'docket', ['DoiBroken'] = 'doi-broken-date', ['Edition'] = 'edition', ['Embargo'] = 'pmc-embargo-date', ['Encyclopedia'] = {'encyclopedia', 'encyclopaedia', 'dictionary'}, -- cite encyclopedia only ['Episode'] = 'episode', -- cite serial only TODO: make available to cite episode? ['Format'] = 'format', ['ID'] = {'id', 'ID'}, ['Inset'] = 'inset', ['Issue'] = {'issue', 'number'}, ['Language'] = {'language', 'lang'}, ['MailingList'] = {'mailing-list', 'mailinglist'}, -- cite mailing list only ['Map'] = 'map', -- cite map only ['MapFormat'] = 'map-format', -- cite map only ['MapURL'] = {'map-url', 'mapurl'}, -- cite map only -- Used by InternetArchiveBot ['MapUrlAccess'] = 'map-url-access', -- cite map only -- Used by InternetArchiveBot ['Minutes'] = 'minutes', ['Mode'] = 'mode', ['NameListStyle'] = 'name-list-style', ['Network'] = 'network', ['Newsgroup'] = 'newsgroup', -- cite newsgroup only ['NoPP'] = {'no-pp', 'nopp'}, ['NoTracking'] = {'no-tracking', 'template-doc-demo'}, ['Number'] = 'number', -- this case only for cite techreport ['OrigDate'] = {'orig-date', 'orig-year', 'origyear'}, ['Others'] = 'others', ['Page'] = {'page', 'p'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Pages'] = {'pages', 'pp'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Periodical'] = {'journal', 'magazine', 'newspaper', 'periodical', 'website', 'work'}, ['Place'] = {'place', 'location'}, ['PostScript'] = 'postscript', ['PublicationDate'] = {'publication-date', 'publicationdate'}, ['PublicationPlace'] = {'publication-place', 'publicationplace'}, ['PublisherName'] = {'publisher', 'institution'}, ['Quote'] = {'quote', 'quotation'}, ['QuotePage'] = 'quote-page', ['QuotePages'] = 'quote-pages', ['Ref'] = 'ref', ['Scale'] = 'scale', ['ScriptChapter'] = {'script-chapter', 'script-contribution', 'script-entry', 'script-article', 'script-section'}, ['ScriptEncyclopedia'] = {'script-encyclopedia', 'script-encyclopaedia'}, -- cite encyclopedia only ['ScriptMap'] = 'script-map', ['ScriptPeriodical'] = {'script-journal', 'script-magazine', 'script-newspaper', 'script-periodical', 'script-website', 'script-work'}, ['ScriptQuote'] = 'script-quote', ['ScriptTitle'] = 'script-title', -- Used by InternetArchiveBot ['Season'] = 'season', ['Sections'] = 'sections', -- cite map only ['Series'] = {'series', 'version'}, ['SeriesLink'] = {'series-link', 'serieslink'}, ['SeriesNumber'] = {'series-number', 'series-no'}, ['Sheet'] = 'sheet', -- cite map only ['Sheets'] = 'sheets', -- cite map only ['Station'] = 'station', ['Time'] = 'time', ['TimeCaption'] = 'time-caption', ['Title'] = 'title', -- Used by InternetArchiveBot ['TitleLink'] = {'title-link', 'episode-link', 'episodelink'}, -- Used by InternetArchiveBot ['TitleNote'] = {'title-note', 'department'}, ['TitleType'] = {'type', 'medium'}, ['TransChapter'] = {'trans-article', 'trans-chapter', 'trans-contribution', 'trans-entry', 'trans-section'}, ['Transcript'] = 'transcript', ['TranscriptFormat'] = 'transcript-format', ['TranscriptURL'] = 'transcript-url', -- Used by InternetArchiveBot ['TransEncyclopedia'] = {'trans-encyclopedia', 'trans-encyclopaedia'}, -- cite encyclopedia only ['TransMap'] = 'trans-map', -- cite map only ['TransPeriodical'] = {'trans-journal', 'trans-magazine', 'trans-newspaper', 'trans-periodical', 'trans-website', 'trans-work'}, ['TransQuote'] = 'trans-quote', ['TransTitle'] = 'trans-title', -- Used by InternetArchiveBot ['URL'] = {'url', 'URL'}, -- Used by InternetArchiveBot ['UrlAccess'] = 'url-access', -- Used by InternetArchiveBot ['UrlStatus'] = 'url-status', -- Used by InternetArchiveBot ['Vauthors'] = 'vauthors', ['Veditors'] = 'veditors', ['Via'] = 'via', ['Volume'] = 'volume', ['Year'] = 'year', ['AuthorList-First'] = {"first#", "author-first#", "author#-first", "author-given#", "author#-given", "subject-first#", "subject#-first", "subject-given#", "subject#-given", "given#"}, ['AuthorList-Last'] = {"last#", "author-last#", "author#-last", "author-surname#", "author#-surname", "subject-last#", "subject#-last", "subject-surname#", "subject#-surname", "author#", 'host#', "subject#", "surname#"}, ['AuthorList-Link'] = {"author-link#", "author#-link", "subject-link#", "subject#-link", "authorlink#", "author#link"}, ['AuthorList-Mask'] = {"author-mask#", "author#-mask", "subject-mask#", "subject#-mask"}, ['ContributorList-First'] = {'contributor-first#', 'contributor#-first', 'contributor-given#', 'contributor#-given'}, ['ContributorList-Last'] = {'contributor-last#', 'contributor#-last', 'contributor-surname#', 'contributor#-surname', 'contributor#'}, ['ContributorList-Link'] = {'contributor-link#', 'contributor#-link'}, ['ContributorList-Mask'] = {'contributor-mask#', 'contributor#-mask'}, ['EditorList-First'] = {"editor-first#", "editor#-first", "editor-given#", "editor#-given"}, ['EditorList-Last'] = {"editor-last#", "editor#-last", "editor-surname#", "editor#-surname", "editor#"}, ['EditorList-Link'] = {"editor-link#", "editor#-link"}, ['EditorList-Mask'] = {"editor-mask#", "editor#-mask"}, ['InterviewerList-First'] = {'interviewer-first#', 'interviewer#-first', 'interviewer-given#', 'interviewer#-given'}, ['InterviewerList-Last'] = {'interviewer-last#', 'interviewer#-last', 'interviewer-surname#', 'interviewer#-surname', 'interviewer#'}, ['InterviewerList-Link'] = {'interviewer-link#', 'interviewer#-link'}, ['InterviewerList-Mask'] = {'interviewer-mask#', 'interviewer#-mask'}, ['TranslatorList-First'] = {'translator-first#', 'translator#-first', 'translator-given#', 'translator#-given'}, ['TranslatorList-Last'] = {'translator-last#', 'translator#-last', 'translator-surname#', 'translator#-surname', 'translator#'}, ['TranslatorList-Link'] = {'translator-link#', 'translator#-link'}, ['TranslatorList-Mask'] = {'translator-mask#', 'translator#-mask'}, } --[[--------------------------< D E P E N D E N C I E S _ T >-------------------------------------------------- a table of url-holding parameters upon which other parameters are dependent. this table is used by has_archive_today_url() to suppress parameters that are dependant upon a url-holding parameter that has as a value an archive.today (or alternate tld) url. archive.today is deprecated at en.wiki; see Wikipedia:Requests_for_comment/Archive.is_RFC_5 ]] local url_dependency_map_t = { -- table of url-holding parameters and the meta-parameters that are dependent on them ['url'] = {'AccessDate', 'ArchiveURL', 'Format', 'UrlAccess'}, ['archive-url'] = {'ArchiveDate', 'ArchiveFormat', 'UrlStatus'}, ['archiveurl'] = {'ArchiveDate', 'ArchiveFormat', 'UrlStatus'}, ['article-url'] = {'ChapterFormat', 'ChapterUrlAccess'}, ['chapter-url'] = {'ChapterFormat', 'ChapterUrlAccess'}, ['conference-url'] = {'ConferenceFormat'}, ['contribution-url'] = {'ChapterFormat', 'ChapterUrlAccess'}, ['entry-url'] = {'ChapterFormat', 'ChapterUrlAccess'}, ['map-url'] = {'MapFormat', 'MapUrlAccess'}, ['section-url'] = {'ChapterFormat', 'ChapterUrlAccess'}, ['transcript-url'] = {'TranscriptFormat'}, }; local dependencies_t = {}; -- the table of url-holding parameters and their dependent parameters for url_param, meta_parameters_t in pairs (url_dependency_map_t) do -- sequence of meta-parameters (indexes) into <aliases> table local dependant_params_t = {}; -- collection of parameters that are dependent on this <url_param> for _, meta_parameter in ipairs (meta_parameters_t) do -- for each <aliases> meta-parameter (index) if 'string' == type (aliases[meta_parameter]) then -- for single parameter names (no aliases), <aliases[meta_parameter]> will be a string table.insert (dependant_params_t, aliases[meta_parameter]); -- add to this <url_param>'s dependency sequence else for _, alias in ipairs (aliases[meta_parameter]) do -- for each alias in aliases[meta_parameter] (aliases['AccessDate'] for example) table.insert (dependant_params_t, alias); -- add to this <url_param>'s dependency sequence end end end dependencies_t[url_param] = dependant_params_t; -- add the <url_param> and its dependent parameters end --[[--------------------------< P U N C T _ S K I P >--------------------------- builds a table of parameter names that the extraneous terminal punctuation check should not check. ]] local punct_meta_params = { -- table of aliases[] keys (meta parameters); each key has a table of parameter names for a value 'BookTitle', 'Chapter', 'ScriptChapter', 'ScriptTitle', 'Title', 'TransChapter', 'Transcript', 'TransMap', 'TransTitle', -- title-holding parameters 'AuthorList-Mask', 'ContributorList-Mask', 'EditorList-Mask', 'InterviewerList-Mask', 'TranslatorList-Mask', -- name-list mask may have name separators 'PostScript', 'Quote', 'ScriptQuote', 'TransQuote', 'Ref', -- miscellaneous 'ArchiveURL', 'ChapterURL', 'ConferenceURL', 'MapURL', 'TranscriptURL', 'URL', -- URL-holding parameters } local url_meta_params = { -- table of aliases[] keys (meta parameters); each key has a table of parameter names for a value 'ArchiveURL', 'ChapterURL', 'ConferenceURL', 'ID', 'MapURL', 'TranscriptURL', 'URL', -- parameters allowed to hold urls 'Page', 'Pages', 'At', 'QuotePage', 'QuotePages', -- insource locators allowed to hold urls } local function build_skip_table (skip_t, meta_params) for _, meta_param in ipairs (meta_params) do -- for each meta parameter key local params = aliases[meta_param]; -- get the parameter or the table of parameters associated with the meta parameter name if 'string' == type (params) then skip_t[params] = 1; -- just a single parameter else for _, param in ipairs (params) do -- get the parameter name skip_t[param] = 1; -- add the parameter name to the skip table local count; param, count = param:gsub ('#', ''); -- remove enumerator marker from enumerated parameters if 0 ~= count then -- if removed skip_t[param] = 1; -- add param name without enumerator marker end end end end return skip_t; end local punct_skip = {}; local url_skip = {}; --[[--------------------------< U R L _ A C C E S S _ M A P >-------------------------------------------------- this table used by the wikipedia library url test, has_twl_url(), which automatically sets a url-access parameter to 'subscription' when it discovers a wikipedia library url in any of the url-holding paramters used as keys in this table. translators: if your wiki uses parameter names for these url-holding parameters and their matching -access parameters, add your wiki's parameters to this list. Leave the English parameters in place. TODO: is there a better way to do this? ]] local url_access_map_t = { ['chapter-url'] = 'chapter-url-access', ['contribution-url'] = 'contribution-url-access', ['entry-url'] = 'entry-url-access', ['article-url'] = 'article-url-access', ['section-url'] = 'section-url-access', ['map-url'] = 'map-url-access', ['mapurl'] = 'map-url-access', ['url'] = 'url-access', ['URL'] = 'url-access' } --[[--------------------------< S I N G L E - L E T T E R S E C O N D - L E V E L D O M A I N S >---------- this is a list of tlds that are known to have single-letter second-level domain names. This list does not include ccTLDs which are accepted in is_domain_name(). ]] local single_letter_2nd_lvl_domains_t = {'cash', 'company', 'foundation', 'media', 'org', 'today'}; --[[-----------< S P E C I A L C A S E T R A N S L A T I O N S >------------ This table is primarily here to support internationalization. Translations in this table are used, for example, when an error message, category name, etc., is extracted from the English alias key. There may be other cases where this translation table may be useful. ]] local is_Latn = 'A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143\225\184\128-\225\187\191'; local special_case_translation = { author = 'author', editor = 'editor', name_list_params = '$1-name-list parameters', -- $1 is 'author' or 'editor'; used with err_redundant_parameters ['AuthorList'] = 'authors list', -- used to assemble maintenance category names ['ContributorList'] = 'contributors list', -- translation of these names plus translation of the base maintenance category names in maint_cats{} table below ['EditorList'] = 'editors list', -- must match the names of the actual categories ['InterviewerList'] = 'interviewers list', -- this group or translations used by name_has_ed_markup() and name_has_mult_names() ['TranslatorList'] = 'translators list', -- Lua patterns to match pseudo-titles used by InternetArchiveBot and others as placeholder for unknown |title= value ['archived_copy'] = { -- used with CS1 maint: Archive[d] copy as title ['en'] = '^archived?%s+copy$', -- for English; translators: keep this because templates imported from en.wiki ['local'] = nil, -- translators: replace ['local'] = nil with lowercase translation only when bots or tools create generic titles in your language }, -- Lua patterns to match generic titles; usually created by bots or reference filling tools -- translators: replace ['local'] = nil with lowercase translation only when bots or tools create generic titles in your language -- generic titles and patterns in this table should be lowercase only -- leave ['local'] nil except when there is a matching generic title in your language -- boolean 'true' for plain-text searches; 'false' for pattern searches ['generic_titles'] = { ['accept'] = { }, ['reject'] = { {['en'] = {'^wayback%s+machine$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'are you a robot', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'hugedomains', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[{<]?no +title[>}%]%)]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'page not found', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'subscribe to read', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[{<]?unknown[>}%]%)]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'website is for sale', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^404', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'error[ %-]404', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'internet archive wayback machine', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'log into facebook', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'login • instagram', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'redirecting...', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'usurped title', true}, ['local'] = nil}, -- added by a GreenC bot {['en'] = {'wayback machine', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'webcite query result', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'wikiwix\'s cache', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'bot verification', true}, ['local'] = nil}, } }, -- boolean 'true' for plain-text searches, search string must be lowercase only -- boolean 'false' for pattern searches -- leave ['local'] nil except when there is a matching generic name in your language ['generic_names'] = { ['accept'] = { {['en'] = {'%[%[[^|]*%(author%) *|[^%]]*%]%]', false}, ['local'] = nil}, }, ['reject'] = { {['en'] = {'about us', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Aa]dvisor%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'allmusic', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Aa]uthor%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Bb]ureau$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'business', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'cnn', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'collaborator', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Cc]ompany$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'contributor', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'contact us', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'correspondent', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Dd]esk$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'directory', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%(%[][%(%[]%s*eds?%.?%s*[%)%]]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'[,%.%s]%f[e]eds?%.?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^eds?[%.,;]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[]%s*[Ee][Dd][Ss]?%.?%s*[%)%]]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]dited%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]ditors?%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]mail%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'facebook', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'google', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Gg]roup$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'home page', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Ii]nc%.?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'instagram', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'interviewer', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Ll]imited$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'linkedIn', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Nn]ews$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'[Nn]ews[ %-]?[Rr]oom', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'pinterest', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'policy', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'privacy', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'reuters', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'translator', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'tumblr', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'twitter', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'site name', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'statement', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'submitted', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'super.?user', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f['..is_Latn..'][Uu]ser%f[^'..is_Latn..']', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'updated', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'verfasser', true}, ['local'] = nil}, } } } --[[--------------------------< D A T E _ N A M E S >---------------------------------------------------------- This table of tables lists local language date names and fallback English date names. The code in Date_validation will look first in the local table for valid date names. If date names are not found in the local table, the code will look in the English table. Because citations can be copied to the local wiki from en.wiki, the English is required when the date-name translation function date_name_xlate() is used. In these tables, season numbering is defined by Extended Date/Time Format (EDTF) Specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/) which became part of ISO 8601 in 2019. See '§Sub-year groupings'. The standard defines various divisions using numbers 21-41. CS1|2 only supports generic seasons. EDTF does support the distinction between north and south hemisphere seasons but CS1|2 has no way to make that distinction. 33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each) The standard does not address 'named' dates so, for the purposes of CS1|2, Easter and Christmas are defined here as 98 and 99, which should be out of the ISO 8601 (EDTF) range of uses for a while. local_date_names_from_mediawiki is a boolean. When set to: true – module will fetch local month names from MediaWiki for both date_names['local']['long'] and date_names['local']['short']; this will unconditionally overwrite manual translations false – module will *not* fetch local month names from MediaWiki Caveat lector: There is no guarantee that MediaWiki will provide short month names. At your wiki you can test the results of the MediaWiki fetch in the debug console with this command (the result is alpha sorted): =mw.dumpObject (p.date_names['local']) While the module can fetch month names from MediaWiki, it cannot fetch the quarter, season, and named date names from MediaWiki. Those must be translated manually. ]] local local_date_names_from_mediawiki = true; -- when false, manual translation required for date_names['local']['long'] and date_names['local']['short']; overwrites manual translations -- when true, module fetches long and short month names from MediaWiki local date_names = { ['en'] = { -- English ['long'] = {['January'] = 1, ['February'] = 2, ['March'] = 3, ['April'] = 4, ['May'] = 5, ['June'] = 6, ['July'] = 7, ['August'] = 8, ['September'] = 9, ['October'] = 10, ['November'] = 11, ['December'] = 12}, ['short'] = {['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mar'] = 3, ['Apr'] = 4, ['May'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Oct'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Dec'] = 12}, ['quarter'] = {['First Quarter'] = 33, ['Second Quarter'] = 34, ['Third Quarter'] = 35, ['Fourth Quarter'] = 36}, ['season'] = {['Winter'] = 24, ['Spring'] = 21, ['Summer'] = 22, ['Fall'] = 23, ['Autumn'] = 23}, ['named'] = {['Easter'] = 98, ['Christmas'] = 99}, }, -- when local_date_names_from_mediawiki = false ['local'] = { -- replace these English date names with the local language equivalents ['long'] = {['January'] = 1, ['February'] = 2, ['March'] = 3, ['April'] = 4, ['May'] = 5, ['June'] = 6, ['July'] = 7, ['August'] = 8, ['September'] = 9, ['October'] = 10, ['November'] = 11, ['December'] = 12}, ['short'] = {['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mar'] = 3, ['Apr'] = 4, ['May'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Oct'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Dec'] = 12}, ['quarter'] = {['First Quarter'] = 33, ['Second Quarter'] = 34, ['Third Quarter'] = 35, ['Fourth Quarter'] = 36}, ['season'] = {['Winter'] = 24, ['Spring'] = 21, ['Summer'] = 22, ['Fall'] = 23, ['Autumn'] = 23}, ['named'] = {['Easter'] = 98, ['Christmas'] = 99}, }, ['inv_local_long'] = {}, -- used in date reformatting & translation; copy of date_names['local'].long where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_short'] = {}, -- used in date reformatting & translation; copy of date_names['local'].short where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_quarter'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].quarter where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_season'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].season where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_named'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].named where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['local_digits'] = {['0'] = '0', ['1'] = '1', ['2'] = '2', ['3'] = '3', ['4'] = '4', ['5'] = '5', ['6'] = '6', ['7'] = '7', ['8'] = '8', ['9'] = '9'}, -- used to convert local language digits to Western 0-9 ['xlate_digits'] = {}, } if local_date_names_from_mediawiki then -- if fetching local month names from MediaWiki is enabled local long_t = {}; local short_t = {}; for i=1, 12 do -- loop 12x and local name = lang_obj:formatDate('F', '2022-' .. i .. '-1'); -- get long month name for each i long_t[name] = i; -- save it name = lang_obj:formatDate('M', '2022-' .. i .. '-1'); -- get short month name for each i short_t[name] = i; -- save it end date_names['local']['long'] = long_t; -- write the long table – overwrites manual translation date_names['local']['short'] = short_t; -- write the short table – overwrites manual translation end -- create inverted date-name tables for reformatting and/or translation for _, invert_t in pairs {{'long', 'inv_local_long'}, {'short', 'inv_local_short'}, {'quarter', 'inv_local_quarter'}, {'season', 'inv_local_season'}, {'named', 'inv_local_named'}} do for name, i in pairs (date_names['local'][invert_t[1]]) do -- this table is ['name'] = i date_names[invert_t[2]][i] = name; -- invert to get [i] = 'name' for conversions from ymd end end if local_digits_from_mediawiki then -- if fetching local digits from MediaWiki is enabled local digits_t = {}; for i=0, 9 do -- loop 10x and digits_t [lang_obj:formatNum (i)] = tostring (i); -- format the loop indexer as local lang table index and assign loop indexer (a string) as the value end date_names['local_digits'] = digits_t; end for ld, ed in pairs (date_names.local_digits) do -- make a digit translation table for simple date translation from en to local language using local_digits table date_names.xlate_digits [ed] = ld; -- en digit becomes index with local digit as the value end local df_template_patterns = { -- table of redirects to {{Use dmy dates}} and {{Use mdy dates}} '{{ *[Uu]se +(dmy) +dates *[|}]', -- 1159k -- sorted by approximate transclusion count '{{ *[Uu]se +(mdy) +dates *[|}]', -- 212k '{{ *[Uu]se +(MDY) +dates *[|}]', -- 788 '{{ *[Uu]se +(DMY) +dates *[|}]', -- 343 '{{ *([Mm]dy) *[|}]', -- 176 '{{ *[Uu]se *(dmy) *[|}]', -- 156 + 18 '{{ *[Uu]se *(mdy) *[|}]', -- 149 + 11 '{{ *([Dd]my) *[|}]', -- 56 '{{ *[Uu]se +(MDY) *[|}]', -- 5 '{{ *([Dd]MY) *[|}]', -- 3 '{{ *[Uu]se(mdy)dates *[|}]', -- 1 '{{ *[Uu]se +(DMY) *[|}]', -- 0 '{{ *([Mm]DY) *[|}]', -- 0 } local title_object = mw.title.getCurrentTitle(); local content; -- done this way so that unused templates appear in unused-template-reports; self-transcluded makes them look like they are used if 10 ~= title_object.namespace then -- all namespaces except Template content = title_object:getContent() or ''; -- get the content of the article or ''; new pages edited w/ve do not have 'content' until saved; ve does not preview; phab:T221625 end local function get_date_format () if not content then -- nil content when we're in template return nil; -- auto-formatting does not work in Template space so don't set global_df end for _, pattern in ipairs (df_template_patterns) do -- loop through the patterns looking for {{Use dmy dates}} or {{Use mdy dates}} or any of their redirects local start, _, match = content:find(pattern); -- match is the three letters indicating desired date format if match then local use_dates_template = content:match ('%b{}', start); -- get the whole template if use_dates_template:match ('| *cs1%-dates *= *[lsy][sy]?') then -- look for |cs1-dates=publication date length access-/archive-date length return match:lower() .. '-' .. use_dates_template:match ('| *cs1%-dates *= *([lsy][sy]?)'); else return match:lower() .. '-all'; -- no |cs1-dates= k/v pair; return value appropriate for use in |df= end end end end --[[-----------------< V O L U M E , I S S U E , P A G E S >------------------ These tables hold cite class values (from the template invocation) and identify those templates that support |volume=, |issue=, and |page(s)= parameters. Cite conference and cite map require further qualification which is handled in the main module. ]] local templates_using_volume = {'citation', 'audio-visual', 'book', 'conference', 'encyclopaedia', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'report', 'techreport', 'thesis'} local templates_using_issue = {'citation', 'conference', 'episode', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'podcast'} local templates_not_using_page = {'audio-visual', 'episode', 'mailinglist', 'newsgroup', 'podcast', 'serial', 'sign', 'speech'} --[[ These tables control when it is appropriate for {{citation}} to render |volume= and/or |issue=. The parameter names in the tables constrain {{citation}} so that its renderings match the renderings of the equivalent cs1 templates. For example, {{cite web}} does not support |volume= so the equivalent {{citation |website=...}} must not support |volume=. ]] local citation_no_volume_t = { -- {{citation}} does not render |volume= when these parameters are used 'website', 'mailinglist', 'script-website', } local citation_issue_t = { -- {{citation}} may render |issue= when these parameters are used 'journal', 'magazine', 'newspaper', 'periodical', 'work', 'script-journal', 'script-magazine', 'script-newspaper', 'script-periodical', 'script-work', } --[[ Patterns for finding extra text in |volume=, |issue=, |page=, |pages= ]] local vol_iss_pg_patterns = { good_ppattern = '^P[^%.PpGg]', -- OK to begin with uppercase P: P7 (page 7 of section P), but not p123 (page 123); TODO: this allows 'Pages' which it should not bad_ppatterns = { -- patterns for |page= and |pages= '^[Pp][PpGg]?%.?[ %d]', '^[Pp][Pp]?%.&nbsp;', -- from {{p.}} and {{pp.}} templates '^[Pp]ages?', '^[Pp]gs.?', }, vi_patterns_t = { -- combined to catch volume-like text in |issue= and issue-like text in |volume= '^volumes?', -- volume-like text '^vols?[%.:=]?', '^issues?', --issue-like text '^iss[%.:=]?', '^numbers?', '^nos?%A', -- don't match 'november' or 'nostradamus' '^nr[%.:=]?', '^n[%.:= ]', -- might be a valid issue without separator (space char is sep char here) '^n°', -- 'n' with degree sign (U+00B0) '^№', -- precomposed unicode numero character (U+2116) }, } --[[--------------------------< K E Y W O R D S >------------------------------- These tables hold keywords for those parameters that have defined sets of acceptable keywords. ]] --[[-------------------< K E Y W O R D S T A B L E >-------------------------- this is a list of keywords; each key in the list is associated with a table of synonymous keywords possibly from different languages. for I18N: add local-language keywords to value table; do not change the key. For example, adding the German keyword 'ja': ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y', 'ja'}, Because CS1|2 templates from en.wiki articles are often copied to other local wikis, it is recommended that the English keywords remain in these tables. ]] local keywords = { ['amp'] = {'&', 'amp', 'ampersand'}, -- |name-list-style= ['and'] = {'and', 'serial'}, -- |name-list-style= ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y'}, -- |no-tracking=, |no-pp= -- Used by InternetArchiveBot ['afterword'] = {'afterword'}, -- |contribution= ['bot: unknown'] = {'bot: unknown'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['cs1'] = {'cs1'}, -- |mode= ['cs2'] = {'cs2'}, -- |mode= ['dead'] = {'dead', 'deviated'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['dmy'] = {'dmy'}, -- |df= ['dmy-all'] = {'dmy-all'}, -- |df= etal = {'etal'}, -- |display-authors=, etc ['foreword'] = {'foreword'}, -- |contribution= ['free'] = {'free'}, -- |<id>-access= -- Used by InternetArchiveBot ['harv'] = {'harv'}, -- |ref=; this no longer supported; is_valid_parameter_value() called with <invert> = true ['introduction'] = {'introduction'}, -- |contribution= ['limited'] = {'limited'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['live'] = {'live'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['mdy'] = {'mdy'}, -- |df= ['mdy-all'] = {'mdy-all'}, -- |df= ['none'] = {'none'}, -- |postscript=, |ref=, |title=, |type= -- Used by InternetArchiveBot ['off'] = {'off'}, -- |title= (potentially also: |title-link=, |postscript=, |ref=, |type=) ['preface'] = {'preface'}, -- |contribution= ['registration'] = {'registration'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['subscription'] = {'subscription'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['unfit'] = {'unfit'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['usurped'] = {'usurped'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['vanc'] = {'vanc'}, -- |name-list-style= ['ymd'] = {'ymd'}, -- |df= ['ymd-all'] = {'ymd-all'}, -- |df= -- ['yMd'] = {'yMd'}, -- |df=; not supported at en.wiki -- ['yMd-all'] = {'yMd-all'}, -- |df=; not supported at en.wiki } --[[------------------------< X L A T E _ K E Y W O R D S >--------------------- this function builds a list, keywords_xlate{}, of the keywords found in keywords{} where the values from keywords{} become the keys in keywords_xlate{} and the keys from keywords{} become the values in keywords_xlate{}: ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y'}, -- in keywords{} becomes ['yes'] = 'affirmative', -- in keywords_xlate{} ['true'] = 'affirmative', ['y'] = 'affirmative', the purpose of this function is to act as a translator between a non-English keyword and its English equivalent that may be used in other modules of this suite ]] local function xlate_keywords () local out_table = {}; -- output goes here for k, keywords_t in pairs (keywords) do -- spin through the keywords table for _, keyword in ipairs (keywords_t) do -- for each keyword out_table[keyword] = k; -- create an entry in the output table where keyword is the key end end return out_table; end local keywords_xlate = xlate_keywords (); -- the list of translated keywords --[[----------------< M A K E _ K E Y W O R D S _ L I S T >--------------------- this function assembles, for parameter-value validation, the list of keywords appropriate to that parameter. keywords_lists{}, is a table of tables from keywords{} ]] local function make_keywords_list (keywords_lists) local out_table = {}; -- output goes here for _, keyword_list in ipairs (keywords_lists) do -- spin through keywords_lists{} and get a table of keywords for _, keyword in ipairs (keyword_list) do -- spin through keyword_list{} and add each keyword, ... table.insert (out_table, keyword); -- ... as plain text, to the output list end end return out_table; end --[[----------------< K E Y W O R D S _ L I S T S >----------------------------- this is a list of lists of valid keywords for the various parameters in [key]. Generally the keys in this table are the canonical en.wiki parameter names though some are contrived because of use in multiple differently named parameters: ['yes_true_y'], ['id-access']. The function make_keywords_list() extracts the individual keywords from the appropriate list in keywords{}. The lists in this table are used to validate the keyword assignment for the parameters named in this table's keys. ]] local keywords_lists = { ['yes_true_y'] = make_keywords_list ({keywords.affirmative}), ['contribution'] = make_keywords_list ({keywords.afterword, keywords.foreword, keywords.introduction, keywords.preface}), ['df'] = make_keywords_list ({keywords.dmy, keywords['dmy-all'], keywords.mdy, keywords['mdy-all'], keywords.ymd, keywords['ymd-all']}), -- ['df'] = make_keywords_list ({keywords.dmy, keywords['dmy-all'], keywords.mdy, keywords['mdy-all'], keywords.ymd, keywords['ymd-all'], keywords.yMd, keywords['yMd-all']}), -- not supported at en.wiki ['mode'] = make_keywords_list ({keywords.cs1, keywords.cs2}), ['name-list-style'] = make_keywords_list ({keywords.amp, keywords['and'], keywords.vanc}), ['ref'] = make_keywords_list ({keywords.harv}), -- inverted check; |ref=harv no longer supported ['url-access'] = make_keywords_list ({keywords.subscription, keywords.limited, keywords.registration}), ['url-status'] = make_keywords_list ({keywords.dead, keywords.live, keywords.unfit, keywords.usurped, keywords['bot: unknown']}), ['id-access'] = make_keywords_list ({keywords.free}), } --[[--------------------------< C S 1 _ C O N F I G _ G E T >-------------------------------------------------- fetch and validate values from {{cs1 config}} template to fill <global_cs1_config_t> no error messages; when errors are detected, the parameter value from {{cs1 config}} is blanked. Supports all parameters and aliases associated with the metaparameters: DisplayAuthors, DisplayContributors, DisplayEditors, DisplayInterviewers, DisplayTranslators, NameListStyle, and Mode. The DisplayWhatever metaparameters accept numeric values only (|display-authors=etal and the like is not supported). ]] local global_cs1_config_t = {}; -- TODO: add value returned from get_date_format() to this table? local function get_cs1_config () if not content then -- nil content when we're in template return nil; -- auto-formatting does not work in Template space so don't set global_df end local start = content:find('{{ *[Cc][Ss]1 config *[|}]'); -- <start> is offset into <content> when {{cs1 config}} found; nil else if start then local cs1_config_template = content:match ('%b{}', start); -- get the whole template if not cs1_config_template then return nil; end local params_t = mw.text.split (cs1_config_template:gsub ('^{{%s*', ''):gsub ('%s*}}$', ''), '%s*|%s*'); -- remove '{{' and '}}'; make a sequence of parameter/value pairs (split on the pipe) table.remove (params_t, 1); -- remove the template name because it isn't a parameter/value pair local config_meta_params_t = {'DisplayAuthors', 'DisplayContributors', 'DisplayEditors', 'DisplayInterviewers', 'DisplayTranslators', 'NameListStyle', 'Mode'}; local meta_param_map_t = {}; -- list of accepted parameter names usable in {{cs1 config}} goes here for _, meta_param in ipairs (config_meta_params_t) do -- for i18n using <config_meta_params_t>, map template parameter names to their metaparameter equivalents if 'table' == type (aliases[meta_param]) then -- if <meta_param> is a sequence, for _, param in ipairs (aliases[meta_param]) do -- extract its contents meta_param_map_t[param] = meta_param; -- and add to <meta_param_map_t> end else meta_param_map_t[aliases[meta_param]] = meta_param; -- not a sequence so just add the parameter to <meta_param_map_t> end end local keywords_t = {}; -- map valid keywords to their associate metaparameter; reverse form of <keyword_lists[key] for these metaparameters for _, metaparam_t in ipairs ({{'NameListStyle', 'name-list-style'}, {'Mode', 'mode'}}) do -- only these metaparameter / keywords_lists key pairs for _, keyword in ipairs (keywords_lists[metaparam_t[2]]) do -- spin through the list of keywords keywords_t[keyword] = metaparam_t[1]; -- add [keyword] = metaparameter to the map end end for _, param in ipairs (params_t) do -- spin through the {{cs1 config}} parameters and fill <global_cs1_config_t> local k, v = param:match ('([^=]-)%s*=%s*(.+)'); -- <k> is the parameter name; <v> is parameter's assigned value if k then if k:find ('^display') then -- if <k> is one of the |display-<namelist>= parameters if v:match ('%d+') then -- the assigned value must be digits; doesn't accept 'etal' global_cs1_config_t[meta_param_map_t[k]]=v; -- add the display param and its value to globals table end else if keywords_t[v] == meta_param_map_t[k] then -- keywords_t[v] returns nil or the metaparam name; these must be the same global_cs1_config_t[meta_param_map_t[k]]=v; -- add the parameter and its value to globals table end end end end end end get_cs1_config (); -- fill <global_cs1_config_t> --[[---------------------< S T R I P M A R K E R S >---------------------------- Common pattern definition location for stripmarkers so that we don't have to go hunting for them if (when) MediaWiki changes their form. ]] local stripmarkers = { ['any'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-(%a+)%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127', -- capture returns name of stripmarker ['math'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-math%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127' -- math stripmarkers used in coins_cleanup() and coins_replace_math_stripmarker() } --[[------------< I N V I S I B L E _ C H A R A C T E R S >--------------------- This table holds non-printing or invisible characters indexed either by name or by Unicode group. Values are decimal representations of UTF-8 codes. The table is organized as a table of tables because the Lua pairs keyword returns table data in an arbitrary order. Here, we want to process the table from top to bottom because the entries at the top of the table are also found in the ranges specified by the entries at the bottom of the table. Also here is a pattern that recognizes stripmarkers that begin and end with the delete characters. The nowiki stripmarker is not an error but some others are because the parameter values that include them become part of the template's metadata before stripmarker replacement. ]] local invisible_defs = { del = '\127', -- used to distinguish between stripmarker and del char zwj = '\226\128\141', -- used with capture because zwj may be allowed } local invisible_chars = { {'replacement', '\239\191\189'}, -- U+FFFD, EF BF BD {'zero width joiner', '('.. invisible_defs.zwj .. ')'}, -- U+200D, E2 80 8D; capture because zwj may be allowed {'zero width space', '\226\128\139'}, -- U+200B, E2 80 8B {'hair space', '\226\128\138'}, -- U+200A, E2 80 8A {'soft hyphen', '\194\173'}, -- U+00AD, C2 AD {'horizontal tab', '\009'}, -- U+0009 (HT), 09 {'line feed', '\010'}, -- U+000A (LF), 0A {'no-break space', '\194\160'}, -- U+00A0 (NBSP), C2 A0 {'carriage return', '\013'}, -- U+000D (CR), 0D {'stripmarker', stripmarkers.any}, -- stripmarker; may or may not be an error; capture returns the stripmaker type {'delete', '('.. invisible_defs.del .. ')'}, -- U+007F (DEL), 7F; must be done after stripmarker test; capture to distinguish isolated del chars not part of stripmarker {'C0 control', '[\000-\008\011\012\014-\031]'}, -- U+0000–U+001F (NULL–US), 00–1F (except HT, LF, CR (09, 0A, 0D)) {'C1 control', '[\194\128-\194\159]'}, -- U+0080–U+009F (XXX–APC), C2 80 – C2 9F -- {'Specials', '[\239\191\185-\239\191\191]'}, -- U+FFF9-U+FFFF, EF BF B9 – EF BF BF -- {'Private use area', '[\238\128\128-\239\163\191]'}, -- U+E000–U+F8FF, EE 80 80 – EF A3 BF -- {'Supplementary Private Use Area-A', '[\243\176\128\128-\243\191\191\189]'}, -- U+F0000–U+FFFFD, F3 B0 80 80 – F3 BF BF BD -- {'Supplementary Private Use Area-B', '[\244\128\128\128-\244\143\191\189]'}, -- U+100000–U+10FFFD, F4 80 80 80 – F4 8F BF BD } --[[ Indic script makes use of zero width joiner as a character modifier so zwj characters must be left in. This pattern covers all of the unicode characters for these languages: Devanagari 0900–097F – https://unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf Devanagari extended A8E0–A8FF – https://unicode.org/charts/PDF/UA8E0.pdf Bengali 0980–09FF – https://unicode.org/charts/PDF/U0980.pdf Gurmukhi 0A00–0A7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0A00.pdf Gujarati 0A80–0AFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0A80.pdf Oriya 0B00–0B7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0B00.pdf Tamil 0B80–0BFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0B80.pdf Telugu 0C00–0C7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0C00.pdf Kannada 0C80–0CFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0C80.pdf Malayalam 0D00–0D7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0D00.pdf plus the not-necessarily Indic scripts for Sinhala and Burmese: Sinhala 0D80-0DFF - https://unicode.org/charts/PDF/U0D80.pdf Myanmar 1000-109F - https://unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf Myanmar extended A AA60-AA7F - https://unicode.org/charts/PDF/UAA60.pdf Myanmar extended B A9E0-A9FF - https://unicode.org/charts/PDF/UA9E0.pdf the pattern is used by has_invisible_chars() and coins_cleanup() ]] local indic_script = '[\224\164\128-\224\181\191\224\163\160-\224\183\191\225\128\128-\225\130\159\234\167\160-\234\167\191\234\169\160-\234\169\191]'; -- list of emoji that use a zwj character (U+200D) to combine with another emoji -- from: https://unicode.org/Public/emoji/17.0/emoji-zwj-sequences.txt; version: 17.0; 2025-01-08 -- table created by: [[:en:Module:Make emoji zwj table]] local emoji_t = { -- indexes are decimal forms of the hex values in U+xxxx [8596] = true, -- U+2194 ↔ left right arrow [8597] = true, -- U+2195 ↕ up down arrow [9760] = true, -- U+2620 ☠ skull and crossbones [9792] = true, -- U+2640 ♀ female sign [9794] = true, -- U+2642 ♂ male sign [9877] = true, -- U+2695 ⚕ staff of aesculapius [9878] = true, -- U+2696 ⚖ scales [9895] = true, -- U+26A7 ⚧ male with stroke and male and female sign [9992] = true, -- U+2708 ✈ airplane [10052] = true, -- U+2744 ❄ snowflake [10084] = true, -- U+2764 ❤ heavy black heart [10145] = true, -- U+27A1 ➡ black rightwards arrow [11035] = true, -- U+2B1B ⬛ black large square [127752] = true, -- U+1F308 🌈 rainbow [127787] = true, -- U+1F32B 🌫 fog [127806] = true, -- U+1F33E 🌾 ear of rice [127859] = true, -- U+1F373 🍳 cooking [127868] = true, -- U+1F37C 🍼 baby bottle [127876] = true, -- U+1F384 🎄 christmas tree [127891] = true, -- U+1F393 🎓 graduation cap [127908] = true, -- U+1F3A4 🎤 microphone [127912] = true, -- U+1F3A8 🎨 artist palette [127979] = true, -- U+1F3EB 🏫 school [127981] = true, -- U+1F3ED 🏭 factory [128048] = true, -- U+1F430 🐰 rabbit face [128102] = true, -- U+1F466 👦 boy [128103] = true, -- U+1F467 👧 girl [128104] = true, -- U+1F468 👨 man [128105] = true, -- U+1F469 👩 woman [128139] = true, -- U+1F48B 💋 kiss mark [128165] = true, -- U+1F4A5 💥 collision symbol [128168] = true, -- U+1F4A8 💨 dash symbol [128171] = true, -- U+1F4AB 💫 dizzy symbol [128187] = true, -- U+1F4BB 💻 personal computer [128188] = true, -- U+1F4BC 💼 brief case [128293] = true, -- U+1F525 🔥 fire [128295] = true, -- U+1F527 🔧 wrench [128300] = true, -- U+1F52C 🔬 microscope [128488] = true, -- U+1F5E8 🗨 left speech bubble [128640] = true, -- U+1F680 🚀 rocket [128658] = true, -- U+1F692 🚒 fire engine [129001] = true, -- U+1F7E9 🟩 large green square [129003] = true, -- U+1F7EB 🟫 large brown square [129309] = true, -- U+1F91D 🤝 handshake [129455] = true, -- U+1F9AF 🦯 probing cane [129456] = true, -- U+1F9B0 🦰 emoji component red hair [129457] = true, -- U+1F9B1 🦱 emoji component curly hair [129458] = true, -- U+1F9B2 🦲 emoji component bald [129459] = true, -- U+1F9B3 🦳 emoji component white hair [129466] = true, -- U+1F9BA 🦺 safety vest [129468] = true, -- U+1F9BC 🦼 motorized wheelchair [129469] = true, -- U+1F9BD 🦽 manual wheelchair [129489] = true, -- U+1F9D1 🧑 adult [129490] = true, -- U+1F9D2 🧒 child [129648] = true, -- U+1FA70 🩰 ballet shoes [129657] = true, -- U+1FA79 🩹 adhesive bandage [129775] = true, -- U+1FAEF 🫯 fight cloud [129778] = true, -- U+1FAF2 🫲 leftwards hand } --[[----------------------< L A N G U A G E S U P P O R T >------------------- These tables and constants support various language-specific functionality. ]] --local this_wiki_code = mw.getContentLanguage():getCode(); -- get this wiki's language code local this_wiki_code = lang_obj:getCode(); -- get this wiki's language code if string.match (mw.site.server, 'wikidata') then this_wiki_code = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('int', {'lang'}); -- on Wikidata so use interface language setting instead end local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_code, 'all'); -- get a table of language tag/name pairs known to Wikimedia; used for interwiki tests local mw_languages_by_name_t = {}; for k, v in pairs (mw_languages_by_tag_t) do -- build a 'reversed' table name/tag language pairs know to MediaWiki; used for |language= v = mw.ustring.lower (v); -- lowercase for tag fetch; get name's proper case from mw_languages_by_tag_t[<tag>] if mw_languages_by_name_t[v] then -- when name already in the table if 2 == #k or 3 == #k then -- if tag does not have subtags mw_languages_by_name_t[v] = k; -- prefer the shortest tag for this name end else -- here when name not in the table mw_languages_by_name_t[v] = k; -- so add name and matching tag end end local inter_wiki_map = {}; -- map of interwiki prefixes that are language-code prefixes for k, v in pairs (mw.site.interwikiMap ('local')) do -- spin through the base interwiki map (limited to local) if mw_languages_by_tag_t[v["prefix"]] then -- if the prefix matches a known language tag inter_wiki_map[v["prefix"]] = true; -- add it to our local map end end --[[--------------------< S C R I P T _ L A N G _ C O D E S >------------------- This table is used to hold ISO 639-1 two-character and ISO 639-3 three-character language codes that apply only to |script-title= and |script-chapter= ]] local script_lang_codes = { 'ab', 'am', 'ar', 'as', 'az', 'be', 'bg', 'bn', 'bo', 'bs', 'ce', 'chr', 'cu', 'dv', 'dz', 'el', 'fa', 'grc', 'gu', 'he', 'hi', 'hy', 'ja', 'ka', 'kaa', 'kk', 'km', 'kn', 'ko', 'ku', 'ky', 'lo', 'mk', 'ml', 'mn', 'mni', 'mr', 'my', 'ne', 'or', 'ota', 'pa', 'ps', 'ru', 'sd', 'si', 'sr', 'syc', 'ta', 'te', 'tg', 'th', 'ti', 'tkr', 'tt', 'ug', 'uk', 'ur', 'uz', 'yi', 'yue', 'zh', 'zgh' }; --[[---------------< L A N G U A G E R E M A P P I N G >---------------------- These tables hold language information that is different (correct) from MediaWiki's definitions For each ['<tag>'] = 'language name' in lang_code_remap{} there must be a matching ['language name'] = {'language name', '<tag>'} in lang_name_remap{} lang_tag_remap{}: key is always lowercase ISO 639-1, -2, -3 language tag or a valid lowercase IETF language tag value is properly spelled and capitalized language name associated with <tag> only one language name per <tag>; key/value pair must have matching entry in lang_name_remap{} lang_name_remap{}: key is always lowercase language name value is a table the holds correctly spelled and capitalized language name [1] and associated tag [2] (tag must match a tag key in lang_tag_remap{}) may have multiple keys referring to a common preferred name and tag; For example: ['kolsch'] and ['kölsch'] both refer to 'Kölsch' and 'ksh' ]] local lang_tag_remap = { -- used for |language= and |script-title= / |script-chapter= ['als'] = 'Tosk Albanian', -- MediaWiki returns Alemannisch ['bh'] = 'Bihari', -- MediaWiki uses 'bh' as a subdomain name for Bhojpuri Wikipedia: bh.wikipedia.org ['bla'] = 'Blackfoot', -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Siksika; use en.wiki preferred name ['bn'] = 'Bengali', -- MediaWiki returns Bangla ['ca-valencia'] = 'Valencian', -- IETF variant of Catalan ['fkv'] = 'Kven', -- MediaWiki returns Kvensk ['gsw'] = 'Swiss German', ['ilo'] = 'Ilocano', -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Iloko; use en.wiki preferred name ['ksh'] = 'Kölsch', -- MediaWiki: Colognian; use IANA/ISO 639 preferred name ['ksh-x-colog'] = 'Colognian', -- override MediaWiki ksh; no IANA/ISO 639 code for Colognian; IETF private code created at Module:Lang/data ['mis-x-ripuar'] = 'Ripuarian', -- override MediaWiki ksh; no IANA/ISO 639 code for Ripuarian; IETF private code created at Module:Lang/data ['nan-tw'] = 'Taiwanese Hokkien', -- make room for MediaWiki/IANA/ISO 639 nan: Min Nan Chinese and support en.wiki preferred name ['sr-ec'] = 'Serbian (Cyrillic script)', -- MediaWiki returns српски (ћирилица) ['sr-el'] = 'Serbian (Latin script)', -- MediaWiki returns srpski (latinica) } local lang_name_remap = { -- used for |language=; names require proper capitalization; tags must be lowercase ['alemannic'] = {'Swiss German', 'gsw'}, -- ISO 639-2, -3 alternate for Swiss German; MediaWiki mediawiki returns Alemannic for gsw; en.wiki preferred name ['alemannisch'] = {'Swiss German', 'gsw'}, -- not an ISO or IANA language name; MediaWiki uses 'als' as a subdomain name for Alemannic Wikipedia: als.wikipedia.org ['bangla'] = {'Bengali', 'bn'}, -- MediaWiki returns Bangla (the endonym) but we want Bengali (the exonym); here we remap ['bengali'] = {'Bengali', 'bn'}, -- MediaWiki doesn't use exonym so here we provide correct language name and 639-1 code ['bhojpuri'] = {'Bhojpuri', 'bho'}, -- MediaWiki uses 'bh' as a subdomain name for Bhojpuri Wikipedia: bh.wikipedia.org ['bihari'] = {'Bihari', 'bh'}, -- MediaWiki replaces 'Bihari' with 'Bhojpuri' so 'Bihari' cannot be found ['blackfoot'] = {'Blackfoot', 'bla'}, -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Siksika; use en.wiki preferred name ['colognian'] = {'Colognian', 'ksh-x-colog'}, -- MediaWiki preferred name for ksh ['ilocano'] = {'Ilocano', 'ilo'}, -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Iloko; use en.wiki preferred name ['kolsch'] = {'Kölsch', 'ksh'}, -- use IANA/ISO 639 preferred name (use non-diacritical o instead of umlaut ö) ['kölsch'] = {'Kölsch', 'ksh'}, -- use IANA/ISO 639 preferred name ['kven'] = {'Kven', 'fkv'}, -- Unicode CLDR have decided not to support English language name for these two... ['kvensk'] = {'Kven', 'fkv'}, -- ...they say to refer to IANA registry for English names ['ripuarian'] = {'Ripuarian', 'mis-x-ripuar'}, -- group of dialects; no code in MediaWiki or in IANA/ISO 639 ['serbian (cyrillic script)'] = {'Serbian (Cyrillic script)', 'sr-cyrl'}, -- special case to get correct tag when |language=sr-ec ['serbian (latin script)'] = {'Serbian (Latin script)', 'sr-latn'}, -- special case to get correct tag when |language=sr-el ['swiss german'] = {'Swiss German', 'gsw'}, ['taiwanese hokkien'] = {'Taiwanese Hokkien', 'nan-tw'}, -- make room for MediaWiki/IANA/ISO 639 nan: Min Nan Chinese ['tosk albanian'] = {'Tosk Albanian', 'als'}, -- MediaWiki replaces 'Tosk Albanian' with 'Alemannisch' so 'Tosk Albanian' cannot be found ['valencian'] = {'Valencian', 'ca-valencia'}, -- variant of Catalan; categorizes as Valencian } --[[---------------< P R O P E R T I E S _ C A T E G O R I E S >---------------- Properties categories. These are used for investigating qualities of citations. ]] local prop_cats = { ['foreign-lang-source'] = 'CS1 $1-language sources ($2)', -- |language= categories; $1 is foreign-language name, $2 is ISO639-1 code ['foreign-lang-source-2'] = 'CS1 foreign language sources (ISO 639-2)|$1', -- |language= category; a cat for ISO639-2 languages; $1 is the ISO 639-2 code used as a sort key ['interproj-linked-name'] = 'CS1 interproject-linked names|$1', -- any author, editor, etc that has an interproject link; $1 is interproject tag used as a sort key ['interwiki-linked-name'] = 'CS1 interwiki-linked names|$1', -- any author, editor, etc that has an interwiki link; $1 is interwiki tag used as a sort key; yeilds to interproject ['local-lang-source'] = 'CS1 $1-language sources ($2)', -- |language= categories; $1 is local-language name, $2 is ISO639-1 code; not emitted when local_lang_cat_enable is false ['location-test'] = 'CS1 location test', ['long-vol'] = 'CS1: long volume value', -- probably temporary cat to identify scope of |volume= values longer than 4 characters ['script'] = 'CS1 uses $1-language script ($2)', -- |script-title=xx: has matching category; $1 is language name, $2 is language tag ['tracked-param'] = 'CS1 tracked parameter: $1', -- $1 is base (enumerators removed) parameter name ['unfit'] = 'CS1: unfit URL', -- |url-status=unfit or |url-status=usurped; used to be a maint cat ['vanc-accept'] = 'CS1:Vancouver names with accept markup', -- for |vauthors=/|veditors= with accept-as-written markup ['year-range-abbreviated'] = 'CS1: abbreviated year range', -- probably temporary cat to identify scope of |date=, |year= values using YYYY–YY form } --[[-------------------< T I T L E _ T Y P E S >-------------------------------- Here we map a template's CitationClass to TitleType (default values for |type= parameter) ]] local title_types = { ['AV-media-notes'] = 'Media notes', ['document'] = 'Document', ['interview'] = 'Interview', ['mailinglist'] = 'Mailing list', ['map'] = 'Map', ['podcast'] = 'Podcast', ['pressrelease'] = 'Press release', ['report'] = 'Report', ['speech'] = 'Speech', ['techreport'] = 'Technical report', ['thesis'] = 'Thesis', } --[[--------------------------< B U I L D _ K N O W N _ F R E E _ D O I _ R E G I S T R A N T S _ T A B L E >-- build a table of doi registrants known to be free-to-read In a doi, the registrant ID is the series of digits between the '10.' and the first '/': in doi 10.1100/sommat, 1100 is the registrant ID see §3.2.2 DOI prefix of the Doi Handbook p. 43 https://www.doi.org/doi-handbook/DOI_Handbook_Final.pdf#page=43 ]] local function build_free_doi_registrants_table() local registrants_t = {}; for _, v in ipairs ({ '1045', '1074', '1096', '1100', '1155', '1186', '1194', '1371', '1613', '1629', '1989', '1999', '2147', '2196', '3114', '3285', '3389', '3390', '3767', '3906', '3748', '3814', '3847', '3897', '4061', '4089', '4103', '4172', '4175', '4230', '4236', '4239', '4240', '4249', '4251', '4252', '4253', '4254', '4291', '4292', '4312', '4329', '4330', '4331', '5074', '5086', '5194', '5210', '5306', '5312', '5313', '5314', '5315', '5316', '5317', '5318', '5319', '5320', '5321', '5334', '5402', '5409', '5410', '5411', '5412', '5492', '5493', '5494', '5495', '5496', '5497', '5498', '5499', '5500', '5501', '5527', '5528', '5662', '6064', '6219', '7167', '7217', '7287', '7482', '7490', '7554', '7717', '7759', '7766', '9778', '11131', '11569', '11647', '11648', '12688', '12703', '12715', '12942', '12998', '13105', '14256', '14293', '14303', '14502', '14720', '15215', '15227', '15292', '15458', '15347', '15412', '15560', '16995', '17573', '17645', '18553', '18637', '18757', '19080', '19173', '20419', '20944', '21037', '21105', '21468', '21767', '21425', '22261', '22323', '22459', '24105', '24196', '24404', '24413', '24966', '26529', '26614', '26775', '26873', '30845', '32545', '34291', '34641', '35711', '35712', '35713', '35995', '36648', '37126', '37532', '37871', '47128', '47622', '47959', '48438', '51741', '51746', '51935', '51936', '51937', '51938', '51939', '51940', '52165', '52437', '52975', '53288', '53347', '54081', '54947', '55295', '55667', '55741', '55914', '57009', '58647', '58782', '59081', '59490', '61375', '66183', '70587', }) do registrants_t[v] = true; -- build a k/v table of known free-to-read doi registrants end return registrants_t; end -- known free registrants identifiable by the doi suffix incipit local extended_registrants_t = { -- doi suffix incipits are evaluated as lua patterns ['1001'] = {'jamanetworkopen'}, -- JAMA Network Open ['1002'] = {'1878-0261', '2056-4538', '2211-5463', '2475-8876', '2688-8319', 'aaai%.', 'aac2%.', 'ache%.', 'acm2%.', 'acn3%.', 'acr2%.', 'admi%.', 'adpr%.', 'adrr%.', 'adsr%.', 'advs%.', 'ael2%.', 'aelm%.', 'aesr%.', 'aff2%.', 'agf2%.', 'agg2%.', 'agm2%.', 'ags3%.', 'agt2%.', 'aidi%.', 'ail2%.', 'aisy%.', 'aiv2%.', 'alz%.', 'ame2%.', 'ams2%.', 'anbr%.', 'ansa%.', 'apj%.', 'app5%.', 'aps3%.', 'apxr%.', 'aro2%.', 'ars2%.', 'asl2%.', 'atn2%.', 'bco2%.', 'bes2%.', 'bmm2%.', 'bod2%.', 'brb3%.', 'brh2%.', 'brx2%.', 'bsa3%.', 'bte2%.', 'btm2%.', 'cai2%.', 'cam4%.', 'cbh2%.', 'ccr3%.', 'ccs3%.', 'cdt3%.', 'celc%.', 'cep4%.', 'ces2%.', 'cesm%.', 'ceur%.', 'cey2%.', 'cfch%.', 'cfp2%.', 'cin4%.', 'clc%.', 'clem%.', 'cli2%.', 'clt2%.', 'cmt2%.', 'cmtd%.', 'cnl2%.', 'cnr2%.', 'cns%.', 'cns3%.', 'cnx2%.', 'cre2%.', 'csc3%.', 'cso2%.', 'ctd2%.', 'cti2%.', 'ctm2%.', 'dad2%.', 'deo2%.', 'dep2%.', 'dni2%.', 'dro2%.', 'dug2%.', 'dvr2%.', 'eas2%.', 'ece2%.', 'ece3%.', 'ecog%.', 'ecs2%.', 'edm2%.', 'edn3%.', 'eem2%.', 'eer3%.', 'efd2%.', 'ejsc%.', 'elsa%.', 'elt2%.', 'eng2%.', 'eom2%.', 'epi4%.', 'epr2%.', 'ese3%.', 'exp%.', 'fbe2%.', 'fci2%.', 'fer3%.', 'fes3%.', 'fft2%.', 'fhu2%.', 'fle2%.', 'flm2%.', 'fob2%.', 'fpf2%.', 'fsh3%.', 'fsn3%.', 'gcb4%.', 'gch2%.', 'gdj3%.', 'geo2%.', 'ggn2%.', 'gin2%.', 'glr2%.', 'gps3%.', 'gtm2%.', 'hbm%.', 'hcs2%.', 'hem3%.', 'hkj2%.', 'hsr2%.', 'ibra%.', 'idm2%.', 'ifm2%.', 'iid3%.', 'iju5%.', 'ila2%.', 'imed%.', 'imm3%.', 'imo2%.', 'imt2%.', 'inc2%.', 'inc3%.', 'inf2%.', 'inm3%.', 'inmd%.', 'ird3%.', 'ise3%.', 'jaa2%.', 'jav%.', 'jbt%.', 'jcc5%.', 'jcla%.', 'jcsm%.', 'jcv2%.', 'jeo2%.', 'jev2%.', 'jex2%.', 'jfa2%.', 'jgf2%.', 'jgh3%.', 'jha2%.', 'jia2%.', 'jmd2%.', 'jmrs%.', 'joa3%.', 'jpr3%.', 'jsf2%.', 'jsp2%.', 'jvc2%.', 'kjm2%.', 'kot2%.', 'lci2%.', 'ldr%.', 'leap%.', 'leg3%.', 'lim2%.', 'lio2%.', 'loe2%.', 'lol2%.', 'lrh2%.', 'mame%.', 'mba2%.', 'mbo3%.', 'mco2%.', 'mdb2%.', 'mdr2%.', 'med4%.', 'mef2%.', 'met%.', 'metm%.', 'mgea%.', 'mgg3%.', 'mhs2%.', 'mlf2%.', 'mmr3%.', 'moda%.', 'mog2%.', 'mpr%.', 'mps2%.', 'msd2%.', 'nam2%.', 'nano%.', 'nap2%.', 'neo2%.', 'nep3%.', 'njb%.', 'nop2%.', 'npp2%.', 'npr2%.', 'ntls%.', 'open%.', 'orm2%.', 'osp4%.', 'oto2%.', 'pan3%.', 'pchj%.', 'pcn5%.', 'pdi3%.', 'ped4%.', 'pei3%.', 'pfm2%.', 'pgr2%.', 'phmt%.', 'pld3%.', 'pls2%.', 'pmf2%.', 'pne2%.', 'pnp%.', 'poh2%.', 'ppj2%.', 'ppp3%.', 'prm2%.', 'pro6%.', 'prp2%.', 'psp4%.', 'puh2%.', 'pul2%.', 'qub2%.', 'rai2%.', 'rar2%.', 'rco2%.', 'rcr2%.', 'rfc2%.', 'rmb2%.', 'rpm2%.', 'rse2%.', 'rvr2%.', 'sae2%.', 'sen2%.', 'sfp2%.', 'smb2%.', 'smm2%.', 'smmd%.', 'smo2%.', 'smsc%.', 'sst2%.', 'sst3%.', 'sstr%.', 'sus2%.', 'tch2%.', 'tcr4%.', 'tpg2%.', 'trc2%.', 'tre%.', 'uar2%.', 'ueg2%.', 'uro2%.', 'viw2%.', 'vms3%.', 'vro2%.', 'vzj2%.', 'we%.', 'wjo2%.', 'wlb3%.', 'wll2%.', 'wsb%.'}, -- Elsevier journals https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&oldid=1364310578#Wikipedia:Bot_requests/Archive_88#Web_scrapping_v2 ['1016'] = {'j%.aace', 'j%.aed', 'j%.aiopen', 'j%.animal', 'j%.apsb', 'j%.addicn', -- AACE Endocrinology and Diabetes, AACE Endocrinology and Diabetes, AI Open, Animal, Acta Pharmaceutica Sinica B, Addiction Neuroscience 'j%.abrep', 'j%.fob', 'j%.gpb', 'j%.heliyon', 'j%.mucimm%.', 'j%.nlp', 'j%.patter', 'j%.proche', -- Addictive Behaviors Reports, FEBS Open Bio, Genomics, Proteomics & Bioinformatics after 2015, Heliyon, Mucosal Immunology, Natural Language Processing, Patterns, Procedia Chemistry 'j%.vgie', 'S1672-0229', 'S1933-0219'}, -- VideoGIE, Genomics, Proteomics & Bioinformatics before 2015, Mucosal Immunology ['1017'] = {'apj%.', 'nlp', 'mdh', 'S15574660'}, -- Natural Language Processing Journal, Medical History, Asia Pacific Journal ['1021'] = {'acscentsci', 'acsomega'}, -- ACS Central Science, ACS Omega ['1029'] = {'2025cn', '2025csj', '2025ea', '2025gc', '2025gh', '2025ms', '2025sw', '2025wr', '2026ef', '2026gl', '2026jh', 'aga2.70129'}, -- Elsevier journals https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&oldid=1364310578#Wikipedia:Bot_requests/Archive_88#Web_scrapping_v2 ['1038'] = {'41541%.', '43246%.', 'asiamat%.', 'boneres%.', 'cddis%.', 'cddiscovery%.', 'celldisc%.', 'mi%.', 'nutd%.', 'oncsis%.', 's40494', 's41377', 's41392', 's41396', 's41398', 's41405', 's41407', 's41408', 's41439', 's41467', 's41514', 's41522', 's41523', 's41524', 's41525', 's41526', 's41528', 's41529', 's41531', 's41533', 's41534', 's41535', 's41536', 's41537', 's41538', 's41539', 's41540', 's41545', 's41598', 's41612', 's41698', 's41699', 's41746', 's42003', 's42004', 's42005', 's42949', 's43247', 's43705', 's43856', 's44168', 's44172', 's44182', 's44183', 's44184', 's44185', 's44259', 's44260', 's44264', 's44271', 's44276', 's44294', 's44296', 's44298', 's44303', 's44304', 's44306', 's44310', 's44323', 's44324', 's44325', 's44328', 's44333', 's44334', 's44335', 's44341', 's44355', 's44383', 's44384', 's44385', 's44386', 's44387', 's44400', 's44401', 's44406', 's44407', 's44431', 's44432', 's44433', 's44434', 's44435', 's44440', 's44453', 's44454', 's44455', 's44456', 's44458', 's44459', 's44482', 's44484', 's44485', 's44488', 's44513', 's44528', 'sdata%.'}, -- Nature journals (npj series, Communications series, and many others, see https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&diff=prev&oldid=1368822567 and https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&diff=next&oldid=1368822567) ['1046'] = {'j%.1365-8711', 'j%.1365-246x'}, -- MNRAS, GJI ['1049'] = {'aie2%.', 'blc2%.', 'bme2', 'bsb2%.', 'ccs2%.', 'cds2', 'cdt2', 'cim2%.', 'cit2%.', 'cmu2%.', 'cps2%.', 'csy2%.', 'cth2%.', 'cvi2%.', 'dgt2%.', 'ein2%.', 'ell2%.', 'elp2%.', 'els2', 'ema3%.', 'enb2%.', 'enc2%.', 'esi2%.', 'gtd2%.', 'htl2%.', 'hve2%.', 'ipr2%.', 'ise2', 'itr2%.', 'mia2%.', 'mna2%.', 'nbt2', 'nde2%.', 'ntw2%.', 'ote2%.', 'pel2%.', 'qtc2%.', 'rpg2%.', 'rsn2%.', 'ses2%.', 'sfw2', 'sil2', 'smc2%.', 'smt2%.', 'stg2%.', 'syb2%.', 'tje2%.', 'wss2%.'}, -- Elsevier journals https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&oldid=1364310578#Wikipedia:Bot_requests/Archive_88#Web_scrapping_v2 ['1051'] = {'parasite'}, -- Parasite ['1057'] = {'s41599'}, -- Humanities and Social Sciences Communications ['1093'] = {'mnras', 'mnrasl', 'gji', 'pnasnexus', 'rasti', 'ismeco', 'ismejo'}, -- MNRAS, MNRAS Letters, GJI, PNAS Nexus, RASTI, ISME Communications, ISME Journal ['1096'] = {'fba%.'}, -- FASEB BioAdvances ['1098'] = {'rsbm', 'rsob', 'rsos'}, -- Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society, Open Biology, Royal Society Open Science ['1099'] = {'acmi', 'mic', '00221287', 'mgen'}, -- Access Microbiology, Microbiology, Journal of General Microbiology, Microbial Genomics ['1107'] = {'S20569890', 'S20522525', 'S16005775', 'S24143146'}, -- Acta Crystallographica E, IUCrJ, Journal of Synchrotron Radiation, IUCrData ['1109'] = {'access', 'oa', 'oj'}, -- IEEE Access, IEEE Open Access..., IEEE Open Journal... ['1111'] = {'1365-2435', '1442-1984', '1751-7915', '1753-0407', '1755-0998', '1758-2229', '1759-7714', '2041-210x', 'j%.1365-2966', 'j%.1745-3933', 'j%.1365-246X','acel%.', 'adb%.', 'anec%.', 'aogs%.', 'bor%.', 'bpa%.', 'cas%.', 'con4%.', 'cpr%.', 'crj%.', 'csp2%.', 'cts%.', 'ddi%.', 'ejed%.', 'ene%.', 'eva%.', 'gbb%.', 'gcbb%.', 'hex%.', 'irv%.', 'iwj%.', 'jch%.', 'jcmm%.', 'jdi%.', 'jfr3%.', 'jocd%.', 'jwas%.', 'mcn%.', 'mpp%.', 'myc%.', 'nrm%.', 'os%.', 'pbi%.', 'srt%.'}, -- Elsevier journals https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&oldid=1364310578#Wikipedia:Bot_requests/Archive_88#Web_scrapping_v2 ['1112'] = {'tlm3%.'}, -- Transactions of the London Mathematical Society ['1113'] = {'ep'}, -- Experimental Physiology ['1128'] = {'asmcr', 'jmbe', 'mbio', 'mra', 'spectrum', 'msphere', 'msystems'}, --ASM Case Reports, Journal of Microbiology & Biology Education, mBio, Microbiology Resource Announcements, Microbiology Spectrum, mSphere, mSystems ['1136'] = {'bmjopen'}, -- BMJ Open ['1140'] = {'epjconf'}, -- EPJ Web of Conferences ['1161'] = {'jaha%.'}, ['1176'] = {'appi%.prcp%.'}, ['1192'] = {'bjo'}, -- BJPsych Open ['1210'] = {'jendso','jcemcr'}, -- Journal of the Endocrine Society, JCEM Case Reports ['1215'] = {'21573689', '21573698'}, -- L&O Fluids ['1257'] = {'jep'}, -- Journal of Economic Perspectives ['1590'] = {'0102-3306'}, -- Acta Botanica Brasilica ['2903'] = {'j%.efsa%.'}, ['3322'] = {'caac%.'}, ['3982'] = {'qw', 'te'}, ['4171'] = {'dm','mag'}, -- Documenta Mathematica, EMS Magazine ['4319'] = {'lo%.', 'lol%.', 'lom%.'}, -- L&O, L&O e-Lectures, L&O Methods ['5852'] = {'ejt'}, -- European Journal of Taxonomy ['7155'] = {'jgaa'}, -- Journal of Graph Algorithms and Applications ['7758'] = {'rsf'}, -- RSJ Journal ['11158'] = {'saasp'}, -- Systematic and Applied Acarology Special Publications ['11646'] = {'megataxa', 'mesozoic'}, -- Megataxa, Mesozoic ['14231'] = {'ag'}, -- Algebraic Geometry ['14814'] = {'phy2%.'}, ['15302'] = {'vr%.'}, ['15446'] = {'abc'}, -- Acta Biológica Colombiana ['17239'] = {'jowr'}, -- Journal of Writing Research ['22073'] = {'pja'}, -- Persian Journal of Acarology ['24310'] = {'abm'}, -- Acta Botanica Malacitana ['24425'] = {'agp'}, -- Acta Geologica Polonica ['35249'] = {'rche'}, -- Revista Chilena de Entomología ['37520'] = {'fi'}, -- Fossil Imprint ['53562'] = {'ajcb'} -- Asian Journal of Conservation Biology } --[[===================<< E R R O R M E S S A G I N G >>====================== ]] --[[----------< E R R O R M E S S A G E S U P P L E M E N T S >------------- I18N for those messages that are supplemented with additional specific text that describes the reason for the error TODO: merge this with special_case_translations{}? ]] local err_msg_supl = { ['char'] = 'invalid character', -- |isbn=, |sbn= ['check'] = 'checksum', -- |isbn=, |sbn= empty_str = '(empty string)', -- empty unknown parameter check when cite has |= ['flag'] = 'flag', -- |archive-url= ['form'] = 'invalid form', -- |isbn=, |sbn= ['group'] = 'invalid group id', -- |isbn= ['initials'] = 'initials', -- Vancouver ['invalid language code'] = 'invalid language code', -- |script-<param>= ['journal'] = 'journal', -- |bibcode= ['length'] = 'length', -- |isbn=, |bibcode=, |sbn= ['liveweb'] = 'liveweb', -- |archive-url= ['missing comma'] = 'missing comma', -- Vancouver ['missing prefix'] = 'missing prefix', -- |script-<param>= ['missing title part'] = 'missing title part', -- |script-<param>= ['name'] = 'name', -- Vancouver ['non-Latin char'] = 'non-Latin character', -- Vancouver ['path'] = 'path', -- |archive-url= ['prefix'] = 'invalid prefix', -- |isbn= ['punctuation'] = 'punctuation', -- Vancouver ['save'] = 'save command', -- |archive-url= ['suffix'] = 'suffix', -- Vancouver ['timestamp'] = 'timestamp', -- |archive-url= ['unknown language code'] = 'unknown language code', -- |script-<param>= ['value'] = 'value', -- |bibcode= ['year'] = 'year', -- |bibcode= } --[[--------------< E R R O R _ C O N D I T I O N S >--------------------------- Error condition table. This table has two sections: errors at the top, maintenance at the bottom. Maint 'messaging' does not have a 'message' (message=nil) The following contains a list of IDs for various error conditions defined in the code. For each ID, we specify a text message to display, an error category to include, and whether the error message should be wrapped as a hidden comment. Anchor changes require identical changes to matching anchor in Help:CS1 errors TODO: rename error_conditions{} to something more generic; create separate error and maint tables inside that? ]] local error_conditions = { err_accessdate_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;access-date=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;url=</code>', anchor = 'accessdate_missing_url', category = 'CS1 errors: access-date without URL', hidden = false }, err_apostrophe_markup = { message = 'Italic or bold markup not allowed in: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'apostrophe_markup', category = 'CS1 errors: markup', hidden = false }, err_archive_date_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code>', anchor = 'archive_date_missing_url', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_date_url_ts_mismatch = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code> / <code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> timestamp mismatch; $1 suggested', anchor = 'archive_date_url_ts_mismatch', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_missing_date = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code>', anchor = 'archive_missing_date', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;url=</code>', anchor = 'archive_missing_url', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> is malformed: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'archive_url', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_arxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;arxiv=</code> required', anchor = 'arxiv_missing', category = 'CS1 errors: arXiv', -- same as bad arxiv hidden = false }, err_asintld_missing_asin = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;asin=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'asintld_missing_asin', category = 'CS1 errors: ASIN TLD', hidden = false }, err_bad_arxiv = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;arxiv=</code> value', anchor = 'bad_arxiv', category = 'CS1 errors: arXiv', hidden = false }, err_bad_asin = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;asin=</code> value', anchor = 'bad_asin', category ='CS1 errors: ASIN', hidden = false }, err_bad_asin_tld = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;asin-tld=</code> value', anchor = 'bad_asin_tld', category ='CS1 errors: ASIN TLD', hidden = false }, err_bad_bibcode = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;bibcode=</code> $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_bibcode', category = 'CS1 errors: bibcode', hidden = false }, err_bad_biorxiv = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;biorxiv=</code> value', anchor = 'bad_biorxiv', category = 'CS1 errors: bioRxiv', hidden = false }, err_bad_citeseerx = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;citeseerx=</code> value', anchor = 'bad_citeseerx', category = 'CS1 errors: citeseerx', hidden = false }, err_bad_date = { message = 'Check date values in: $1', -- $1 is a parameter name list anchor = 'bad_date', category = 'CS1 errors: dates', hidden = false }, err_bad_doi = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;doi=</code> value', anchor = 'bad_doi', category = 'CS1 errors: DOI', hidden = false }, err_bad_hdl = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;hdl=</code> value', anchor = 'bad_hdl', category = 'CS1 errors: HDL', hidden = false }, err_bad_isbn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;isbn=</code> value: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_isbn', category = 'CS1 errors: ISBN', hidden = false }, err_bad_ismn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;ismn=</code> value', anchor = 'bad_ismn', category = 'CS1 errors: ISMN', hidden = false }, err_bad_issn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;$1issn=</code> value', -- $1 is 'e' or '' for eissn or issn anchor = 'bad_issn', category = 'CS1 errors: ISSN', hidden = false }, err_bad_jfm = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;jfm=</code> value', anchor = 'bad_jfm', category = 'CS1 errors: JFM', hidden = false }, err_bad_jstor = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;jstor=</code> value', anchor = 'bad_jstor', category = 'CS1 errors: JSTOR', hidden = false }, err_bad_lccn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;lccn=</code> value', anchor = 'bad_lccn', category = 'CS1 errors: LCCN', hidden = false }, err_bad_medrxiv = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;medrxiv=</code> value', anchor = 'bad_medrxiv', category = 'CS1 errors: medRxiv', hidden = false }, err_bad_mr = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;mr=</code> value', anchor = 'bad_mr', category = 'CS1 errors: MR', hidden = false }, err_bad_oclc = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;oclc=</code> value', anchor = 'bad_oclc', category = 'CS1 errors: OCLC', hidden = false }, err_bad_ol = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;ol=</code> value', anchor = 'bad_ol', category = 'CS1 errors: OL', hidden = false }, err_bad_osti = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;osti=</code> value', anchor = 'bad_osti', category = 'CS1 errors: OSTI', hidden = false }, err_bad_paramlink = { -- for |title-link=, |author/editor/translator-link=, |series-link=, |episode-link= message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> value', -- $1 is parameter name anchor = 'bad_paramlink', category = 'CS1 errors: parameter link', hidden = false }, err_bad_pmc = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;pmc=</code> value', anchor = 'bad_pmc', category = 'CS1 errors: PMC', hidden = false }, err_bad_pmid = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;pmid=</code> value', anchor = 'bad_pmid', category = 'CS1 errors: PMID', hidden = false }, err_bad_rfc = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;rfc=</code> value', anchor = 'bad_rfc', category = 'CS1 errors: RFC', hidden = false }, err_bad_s2cid = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;s2cid=</code> value', anchor = 'bad_s2cid', category = 'CS1 errors: S2CID', hidden = false }, err_bad_sbn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;sbn=</code> value: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_sbn', category = 'CS1 errors: SBN', hidden = false }, err_bad_ssrn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;ssrn=</code> value', anchor = 'bad_ssrn', category = 'CS1 errors: SSRN', hidden = false }, err_bad_url = { message = 'Check $1 value', -- $1 is parameter name anchor = 'bad_url', category = 'CS1 errors: URL', hidden = false }, err_bad_usenet_id = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;message-id=</code> value', anchor = 'bad_message_id', category = 'CS1 errors: message-id', hidden = false }, err_bad_zbl = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;zbl=</code> value', anchor = 'bad_zbl', category = 'CS1 errors: Zbl', hidden = false }, err_bare_url_missing_title = { message = '$1 missing title', -- $1 is parameter name anchor = 'bare_url_missing_title', category = 'CS1 errors: bare URL', hidden = false }, err_biorxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;biorxiv=</code> required', anchor = 'biorxiv_missing', category = 'CS1 errors: bioRxiv', -- same as bad bioRxiv hidden = false }, err_chapter_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ignored', -- $1 is parameter name anchor = 'chapter_ignored', category = 'CS1 errors: chapter ignored', hidden = false }, err_citation_missing_title = { message = 'Missing or empty <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'citation_missing_title', category = 'CS1 errors: missing title', hidden = false }, err_citeseerx_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;citeseerx=</code> required', anchor = 'citeseerx_missing', category = 'CS1 errors: citeseerx', -- same as bad citeseerx hidden = false }, err_cite_web_url = { -- this error applies to cite web and to cite podcast message = 'Missing or empty <code class="cs1-code">&#124;url=</code>', anchor = 'cite_web_url', category = 'CS1 errors: requires URL', hidden = false }, err_class_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;class=</code> ignored', anchor = 'class_ignored', category = 'CS1 errors: class', hidden = false }, err_contributor_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;contributor=</code> ignored', anchor = 'contributor_ignored', category = 'CS1 errors: contributor', hidden = false }, err_contributor_missing_required_param = { message = '<code class="cs1-code">&#124;contributor=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'contributor_missing_required_param', category = 'CS1 errors: contributor', hidden = false }, err_deprecated_params = { message = 'Cite uses deprecated parameter <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'deprecated_params', category = 'CS1 errors: deprecated parameters', hidden = false }, err_disp_name = { message = 'Invalid <code class="cs1-code">&#124;$1=$2</code>', -- $1 is parameter name; $2 is the assigned value anchor = 'disp_name', category = 'CS1 errors: display-names', hidden = false, }, err_doibroken_missing_doi = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;doi=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'doibroken_missing_doi', category = 'CS1 errors: DOI', hidden = false }, err_embargo_missing_pmc = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;pmc=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'embargo_missing_pmc', category = 'CS1 errors: PMC embargo', hidden = false }, err_empty_citation = { message = 'Empty citation', anchor = 'empty_citation', category = 'CS1 errors: empty citation', hidden = false }, err_etal = { message = 'Explicit use of et al. in: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'explicit_et_al', category = 'CS1 errors: explicit use of et al.', hidden = false }, err_extra_text_edition = { message = '<code class="cs1-code">&#124;edition=</code> has extra text', anchor = 'extra_text_edition', category = 'CS1 errors: extra text: edition', hidden = false, }, err_extra_text_issue = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has extra text', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_issue', category = 'CS1 errors: extra text: issue', hidden = false, }, err_extra_text_pages = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has extra text', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_pages', category = 'CS1 errors: extra text: pages', hidden = false, }, err_extra_text_volume = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has extra text', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_volume', category = 'CS1 errors: extra text: volume', hidden = false, }, err_first_missing_last = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> missing <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is first alias, $2 is matching last alias anchor = 'first_missing_last', category = 'CS1 errors: missing name', -- author, contributor, editor, interviewer, translator hidden = false }, err_format_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is format parameter $2 is url parameter anchor = 'format_missing_url', category = 'CS1 errors: format without URL', hidden = false }, err_generic_name = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has generic name', -- $1 is parameter name anchor = 'generic_name', category = 'CS1 errors: generic name', hidden = false, }, err_generic_title = { message = 'Cite uses generic title', anchor = 'generic_title', category = 'CS1 errors: generic title', hidden = false, }, err_invalid_isbn_date = { message = 'ISBN / Date incompatibility', anchor = 'invalid_isbn_date', category = 'CS1 errors: ISBN date', hidden = true }, err_invalid_param_val = { message = 'Invalid <code class="cs1-code">&#124;$1=$2</code>', -- $1 is parameter name $2 is parameter value anchor = 'invalid_param_val', category = 'CS1 errors: invalid parameter value', hidden = false }, err_invisible_char = { message = '$1 in $2 at position $3', -- $1 is invisible char $2 is parameter name $3 is position number anchor = 'invisible_char', category = 'CS1 errors: invisible characters', hidden = false }, err_medrxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;medrxiv=</code> required', anchor = 'medrxiv_missing', category = 'CS1 errors: medRxiv', -- same as bad medRxiv hidden = false }, err_missing_name = { message = 'Missing <code class="cs1-code">&#124;$1$2=</code>', -- $1 is modified NameList; $2 is enumerator anchor = 'missing_name', category = 'CS1 errors: missing name', -- author, contributor, editor, interviewer, translator hidden = false }, err_missing_periodical = { message = 'Cite $1 requires <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is cs1 template name; $2 is canonical periodical parameter name for cite $1 anchor = 'missing_periodical', category = 'CS1 errors: missing periodical', hidden = false }, err_missing_pipe = { message = 'Missing pipe in: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'missing_pipe', category = 'CS1 errors: missing pipe', hidden = false }, err_missing_publisher = { message = 'Cite $1 requires <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is cs1 template name; $2 is canonical publisher parameter name for cite $1 anchor = 'missing_publisher', category = 'CS1 errors: missing publisher', hidden = false }, err_numeric_names = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has numeric name', -- $1 is parameter name', anchor = 'numeric_names', category = 'CS1 errors: numeric name', hidden = false, }, err_param_access_requires_param = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1-access=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'param_access_requires_param', category = 'CS1 errors: param-access', hidden = false }, err_param_has_ext_link = { message = 'External link in <code class="cs1-code">$1</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'param_has_ext_link', category = 'CS1 errors: external links', hidden = false }, err_param_has_twl_url = { message = 'Wikipedia Library link in <code class="cs1-code">$1</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'param_has_twl_url', category = 'CS1 errors: URL', hidden = false }, err_parameter_ignored = { message = 'Unknown parameter <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ignored', -- $1 is parameter name anchor = 'parameter_ignored', category = 'CS1 errors: unsupported parameter', hidden = false }, err_parameter_ignored_suggest = { message = 'Unknown parameter <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ignored (<code class="cs1-code">&#124;$2=</code> suggested)', -- $1 is unknown parameter $2 is suggested parameter name anchor = 'parameter_ignored_suggest', category = 'CS1 errors: unsupported parameter', hidden = false }, err_periodical_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ignored', -- $1 is parameter name anchor = 'periodical_ignored', category = 'CS1 errors: periodical ignored', hidden = false }, err_redundant_parameters = { message = 'More than one of $1 specified', -- $1 is error message detail anchor = 'redundant_parameters', category = 'CS1 errors: redundant parameter', hidden = false }, err_script_parameter = { message = 'Invalid <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>: $2', -- $1 is parameter name $2 is script language code or error detail anchor = 'script_parameter', category = 'CS1 errors: script parameters', hidden = false }, err_ssrn_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;ssrn=</code> required', anchor = 'ssrn_missing', category = 'CS1 errors: SSRN', hidden = false }, err_text_ignored = { message = 'Text "$1" ignored', -- $1 is ignored text anchor = 'text_ignored', category = 'CS1 errors: unrecognized parameter', hidden = false }, err_trans_missing_title = { message = '<code class="cs1-code">&#124;trans-$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> or <code class="cs1-code">&#124;script-$1=</code>', -- $1 is base parameter name anchor = 'trans_missing_title', category = 'CS1 errors: translated title', hidden = false }, err_param_unknown_empty = { message = 'Cite has empty unknown parameter$1: $2', -- $1 is 's' or empty space; $2 is emty unknown param list anchor = 'param_unknown_empty', category = 'CS1 errors: empty unknown parameters', hidden = false }, err_vancouver = { message = 'Vancouver style error: $1 in name $2', -- $1 is error detail, $2 is the nth name anchor = 'vancouver', category = 'CS1 errors: Vancouver style', hidden = false }, err_wikilink_in_url = { message = 'URL–wikilink conflict', -- uses ndash anchor = 'wikilink_in_url', category = 'CS1 errors: URL–wikilink conflict', -- uses ndash hidden = false }, --[[--------------------------< M A I N T >------------------------------------- maint messages do not have a message (message = nil); otherwise the structure is the same as error messages ]] maint_archive_origin = { message = nil, anchor = 'archive_origin', category = 'CS1 maint: archive origin', hidden = true, }, maint_archived_copy = { message = nil, anchor = 'archived_copy', category = 'CS1 maint: archived copy as title', hidden = true, }, maint_bibcode = { message = nil, anchor = 'bibcode', category = 'CS1 maint: bibcode', hidden = true, }, maint_location_no_publisher = { -- cite book, conference, encyclopedia; citation as book cite or encyclopedia cite message = nil, anchor = 'location_no_publisher', category = 'CS1 maint: location missing publisher', hidden = true, }, maint_bot_unknown = { message = nil, anchor = 'bot:_unknown', category = 'CS1 maint: bot: original URL status unknown', hidden = true, }, maint_date_auto_xlated = { -- date auto-translation not supported by en.wiki message = nil, anchor = 'date_auto_xlated', category = 'CS1 maint: date auto-translated', hidden = true, }, maint_date_format = { message = nil, anchor = 'date_format', category = 'CS1 maint: date format', hidden = true, }, maint_date_year = { message = nil, anchor = 'date_year', category = 'CS1 maint: date and year', hidden = true, }, maint_deprecated_archive = { message = nil, anchor = 'deprecated_archive', category = 'CS1 maint: deprecated archival service', hidden = true, }, maint_doi_ignore = { message = nil, anchor = 'doi_ignore', category = 'CS1 maint: ignored DOI errors', hidden = true, }, maint_doi_inactive = { message = nil, anchor = 'doi_inactive', category = 'CS1 maint: DOI inactive', hidden = true, }, maint_doi_inactive_dated = { message = nil, anchor = 'doi_inactive_dated', category = 'CS1 maint: DOI inactive as of $2$3$1', -- $1 is year, $2 is month-name or empty string, $3 is space or empty string hidden = true, }, maint_doi_unflagged_free = { message = nil, anchor = 'doi_unflagged_free', category = 'CS1 maint: unflagged free DOI', hidden = true, }, maint_extra_punct = { message = nil, anchor = 'extra_punct', category = 'CS1 maint: extra punctuation', hidden = true, }, maint_id_limit_load_fail = { -- applies to all cs1|2 templates on a page; message = nil, -- maint message (category link) never emitted anchor = 'id_limit_load_fail', category = 'CS1 maint: ID limit load fail', hidden = true, }, maint_isbn_ignore = { message = nil, anchor = 'ignore_isbn_err', category = 'CS1 maint: ignored ISBN errors', hidden = true, }, maint_issn_ignore = { message = nil, anchor = 'ignore_issn', category = 'CS1 maint: ignored ISSN errors', hidden = true, }, maint_jfm_format = { message = nil, anchor = 'jfm_format', category = 'CS1 maint: JFM format', hidden = true, }, maint_location = { message = nil, anchor = 'location', category = 'CS1 maint: location', hidden = true, }, maint_misc_url = { message = nil, anchor = 'misc_url', category = 'CS1 maint: miscellaneous url', hidden = true, }, maint_missing_class = { message = nil, anchor = 'missing_class', category = 'CS1 maint: missing class', hidden = true, }, maint_mr_format = { message = nil, anchor = 'mr_format', category = 'CS1 maint: MR format', hidden = true, }, maint_mult_names = { message = nil, anchor = 'mult_names', category = 'CS1 maint: multiple names: $1', -- $1 is '<name>s list'; gets value from special_case_translation table hidden = true, }, maint_numeric_names = { message = nil, anchor = 'numeric_names', category = 'CS1 maint: numeric names: $1', -- $1 is '<name>s list'; gets value from special_case_translation table hidden = true, }, maint_others = { message = nil, anchor = 'others', category = 'CS1 maint: others', hidden = true, }, maint_others_avm = { message = nil, anchor = 'others_avm', category = 'CS1 maint: others in cite AV media (notes)', hidden = true, }, maint_overridden_setting = { message = nil, anchor = 'overridden', category = 'CS1 maint: overridden setting', hidden = true, }, maint_page_art_num = { message = nil, anchor = 'page_art_num', category = 'CS1 maint: article number as page number', hidden = true, }, maint_periodical_has_isbn = { message = nil, anchor = 'periodical_has_isbn', category = 'CS1 maint: periodical has ISBN', hidden = true, }, maint_pmc_embargo = { message = nil, anchor = 'embargo', category = 'CS1 maint: PMC embargo expired', hidden = true, }, maint_pmc_format = { message = nil, anchor = 'pmc_format', category = 'CS1 maint: PMC format', hidden = true, }, maint_postscript = { message = nil, anchor = 'postscript', category = 'CS1 maint: postscript', hidden = true, }, maint_publisher_location = { message = nil, anchor = 'publisher_location', category = 'CS1 maint: publisher location', hidden = true, }, maint_ref_duplicates_default = { message = nil, anchor = 'ref_default', category = 'CS1 maint: ref duplicates default', hidden = true, }, maint_shortened_archive_url = { message = nil, anchor = 'shortened_archive_url', category = 'CS1 maint: shortened archive url', hidden = true, }, maint_unknown_lang = { message = nil, anchor = 'unknown_lang', category = 'CS1 maint: unrecognized language', hidden = true, }, maint_untitled = { message = nil, anchor = 'untitled', category = 'CS1 maint: untitled periodical', hidden = true, }, maint_url_status = { message = nil, anchor = 'url_status', category = 'CS1 maint: url-status', hidden = true, }, maint_work_isbn = { message = nil, anchor = 'work_isbn', category = 'CS1 maint: work parameter with ISBN', hidden = true, }, maint_year= { message = nil, anchor = 'year', category = 'CS1 maint: year', hidden = true, }, maint_zbl = { message = nil, anchor = 'zbl', category = 'CS1 maint: Zbl', hidden = true, }, } --[[--------------------------< I D _ L I M I T S _ D A T A _ T >---------------------------------------------- fetch id limits for certain identifiers from c:Data:CS1/Identifier limits.tab. This source is a json tabular data file maintained at wikipedia commons. Convert the json format to a table of k/v pairs. The values from <id_limits_data_t> are used to set handle.id_limit. From 2025-02-21, MediaWiki is broken. Use this link to edit the tablular data file: https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Data:CS1/Identifier_limits.tab&action=edit See Phab:T389105 ]] local id_limits_data_t; local id_limits_data_load_fail = false; -- flag; assume that we will be successful when loading json id limit tabular data local use_commons_data = true; -- set to false if your wiki does not have access to mediawiki commons; then, if false == use_commons_data then -- update this table from https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:CS1/Identifier_limits.tab; last update: 2026-08-02 id_limits_data_t = {['OCLC'] = 11160000000, ['OSTI'] = 23010000, ['PMC'] = 13500000, ['PMID'] = 42900000, ['RFC'] = 9300, ['SSRN'] = 7500000, ['S2CID'] = 290000000}; -- this table must be maintained locally else -- here for wikis that do have access to mediawiki commons local load_fail_limit = 99999999999; -- very high number to avoid error messages on load failure id_limits_data_t = {['OCLC'] = load_fail_limit, ['OSTI'] = load_fail_limit, ['PMC'] = load_fail_limit, ['PMID'] = load_fail_limit, ['RFC'] = load_fail_limit, ['SSRN'] = load_fail_limit, ['S2CID'] = load_fail_limit}; if mw.ext.data == nil then id_limits_data_load_fail = true; -- safeguard against Lua errors if mw.ext.data is not available for some reason else local tab_data_t = mw.ext.data.get ('CS1/Identifier limits.tab'); -- attempt to load the tabular data from commons into <tab_data_t> if false == tab_data_t then -- undocumented 'feature': mw.ext.data.get() sometimes returns false id_limits_data_load_fail = true; -- set the flag so that Module:Citation/CS1 can create an unannotated maint category else for _, limit_t in ipairs (tab_data_t.data) do -- overwrite default <load_fail_limit> values from the data table in the tabular data id_limits_data_t[limit_t[1]] = limit_t[2]; -- <limit[1]> is identifier; <limit[2]> is upper limit for that identifier end end end end --[[--------------------------< I D _ H A N D L E R S >-------------------------------------------------------- The following contains a list of values for various defined identifiers. For each identifier we specify a variety of information necessary to properly render the identifier in the citation. parameters: a list of parameter aliases for this identifier; first in the list is the canonical form link: Wikipedia article name redirect: a local redirect to a local Wikipedia article name; at en.wiki, 'ISBN (identifier)' is a redirect to 'International Standard Book Number' q: Wikidata q number for the identifier label: the label preceding the identifier; label is linked to a Wikipedia article (in this order): redirect from id_handlers['<id>'].redirect when use_identifier_redirects is true Wikidata-supplied article name for the local wiki from id_handlers['<id>'].q local article name from id_handlers['<id>'].link prefix: the first part of a URL that will be concatenated with a second part which usually contains the identifier suffix: optional third part to be added after the identifier encode: true if URI should be percent-encoded; otherwise false COinS: identifier link or keyword for use in COinS: for identifiers registered at info-uri.info use: info:.... where '...' is the appropriate identifier label for identifiers that have COinS keywords, use the keyword: rft.isbn, rft.issn, rft.eissn for |asin= and |ol=, which require assembly, use the keyword: url for others make a URL using the value in prefix/suffix and #label, use the keyword: pre (not checked; any text other than 'info', 'rft', or 'url' works here) set to nil to leave the identifier out of the COinS separator: character or text between label and the identifier in the rendered citation id_limit: for those identifiers with established limits, this property holds the upper limit access: use this parameter to set the access level for all instances of this identifier. the value must be a valid access level for an identifier (see ['id-access'] in this file). custom_access: to enable custom access level for an identifier, set this parameter to the parameter that should control it (normally 'id-access') ]] local id_handlers = { ['ARXIV'] = { parameters = {'arxiv', 'eprint'}, link = 'arXiv', redirect = 'arXiv (identifier)', q = 'Q118398', label = 'arXiv', prefix = 'https://arxiv.org/abs/', encode = false, COinS = 'info:arxiv', separator = ':', access = 'free', -- free to read }, ['ASIN'] = { parameters = { 'asin', 'ASIN' }, link = 'Amazon Standard Identification Number', redirect = 'ASIN (identifier)', q = 'Q1753278', label = 'ASIN', prefix = 'https://www.amazon.', COinS = 'url', separator = '&nbsp;', encode = false; }, ['BIBCODE'] = { parameters = {'bibcode'}, link = 'Bibcode', redirect = 'Bibcode (identifier)', q = 'Q25754', label = 'Bibcode', prefix = 'https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/', encode = false, COinS = 'info:bibcode', separator = ':', custom_access = 'bibcode-access', }, ['BIORXIV'] = { parameters = {'biorxiv'}, link = 'bioRxiv', redirect = 'bioRxiv (identifier)', q = 'Q19835482', label = 'bioRxiv', prefix = 'https://doi.org/', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['CITESEERX'] = { parameters = {'citeseerx'}, link = 'CiteSeerX', redirect = 'CiteSeerX (identifier)', q = 'Q2715061', label = 'CiteSeerX', prefix = 'https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['DOI'] = { -- Used by InternetArchiveBot parameters = { 'doi', 'DOI'}, link = 'Digital object identifier', redirect = 'doi (identifier)', q = 'Q25670', label = 'doi', prefix = 'https://doi.org/', COinS = 'info:doi', separator = ':', encode = true, custom_access = 'doi-access', }, ['EISSN'] = { parameters = {'eissn', 'EISSN'}, link = 'International Standard Serial Number#Electronic ISSN', redirect = 'eISSN (identifier)', q = 'Q46339674', label = 'eISSN', prefix = 'https://search.worldcat.org/issn/', COinS = 'rft.eissn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['HDL'] = { parameters = { 'hdl', 'HDL' }, link = 'Handle System', redirect = 'hdl (identifier)', q = 'Q3126718', label = 'hdl', prefix = 'https://hdl.handle.net/', COinS = 'info:hdl', separator = ':', encode = true, custom_access = 'hdl-access', }, ['ISBN'] = { -- Used by InternetArchiveBot parameters = {'isbn', 'ISBN'}, link = 'International Standard Book Number', redirect = 'ISBN (identifier)', q = 'Q33057', label = 'ISBN', prefix = 'Special:BookSources/', COinS = 'rft.isbn', separator = '&nbsp;', }, ['ISMN'] = { parameters = {'ismn', 'ISMN'}, link = 'International Standard Music Number', redirect = 'ISMN (identifier)', q = 'Q1666938', label = 'ISMN', prefix = '', -- not currently used; COinS = nil, -- nil because we can't use pre or rft or info: separator = '&nbsp;', }, ['ISSN'] = { parameters = {'issn', 'ISSN'}, link = 'International Standard Serial Number', redirect = 'ISSN (identifier)', q = 'Q131276', label = 'ISSN', prefix = 'https://search.worldcat.org/issn/', COinS = 'rft.issn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['JFM'] = { parameters = {'jfm', 'JFM'}, link = 'Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik', redirect = 'JFM (identifier)', q = '', label = 'JFM', prefix = 'https://zbmath.org/?format=complete&q=an:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['JSTOR'] = { parameters = {'jstor', 'JSTOR'}, link = 'JSTOR', redirect = 'JSTOR (identifier)', q = 'Q1420342', label = 'JSTOR', prefix = 'https://www.jstor.org/stable/', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', custom_access = 'jstor-access', }, ['LCCN'] = { parameters = {'lccn', 'LCCN'}, link = 'Library of Congress Control Number', redirect = 'LCCN (identifier)', q = 'Q620946', label = 'LCCN', prefix = 'https://lccn.loc.gov/', COinS = 'info:lccn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['MEDRXIV'] = { parameters = {'medrxiv'}, link = 'medRxiv', redirect = 'medRxiv (identifier)', q = 'Q58465838', label = 'medRxiv', prefix = 'https://www.medrxiv.org/content/', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['MR'] = { parameters = {'mr', 'MR'}, link = 'Mathematical Reviews', redirect = 'MR (identifier)', q = 'Q211172', label = 'MR', prefix = 'https://mathscinet.ams.org/mathscinet-getitem?mr=', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['OCLC'] = { parameters = {'oclc', 'OCLC'}, link = 'OCLC', redirect = 'OCLC (identifier)', q = 'Q190593', label = 'OCLC', prefix = 'https://search.worldcat.org/oclc/', COinS = 'info:oclcnum', encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.OCLC or 0, }, ['OL'] = { parameters = { 'ol', 'OL' }, link = 'Open Library', redirect = 'OL (identifier)', q = 'Q1201876', label = 'OL', prefix = 'https://openlibrary.org/', COinS = 'url', separator = '&nbsp;', encode = true, custom_access = 'ol-access', }, ['OSTI'] = { parameters = {'osti', 'OSTI'}, link = 'Office of Scientific and Technical Information', redirect = 'OSTI (identifier)', q = 'Q2015776', label = 'OSTI', prefix = 'https://www.osti.gov/biblio/', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.OSTI or 0, custom_access = 'osti-access', }, ['PMC'] = { parameters = {'pmc', 'PMC'}, link = 'PubMed Central', redirect = 'PMC (identifier)', q = 'Q229883', label = 'PMC', prefix = 'https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC', suffix = '', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.PMC or 0, access = 'free', -- free to read }, ['PMID'] = { parameters = {'pmid', 'PMID'}, link = 'PubMed Identifier', redirect = 'PMID (identifier)', q = 'Q2082879', label = 'PMID', prefix = 'https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/', COinS = 'info:pmid', encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.PMID or 0, }, ['RFC'] = { parameters = {'rfc', 'RFC'}, link = 'Request for Comments', redirect = 'RFC (identifier)', q = 'Q212971', label = 'RFC', prefix = 'https://tools.ietf.org/html/rfc', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.RFC or 0, access = 'free', -- free to read }, ['SBN'] = { parameters = {'sbn', 'SBN'}, link = 'Standard Book Number', -- redirect to International_Standard_Book_Number#History redirect = 'SBN (identifier)', label = 'SBN', prefix = 'Special:BookSources/0-', -- prefix has leading zero necessary to make 9-digit sbn a 10-digit isbn COinS = nil, -- nil because we can't use pre or rft or info: separator = '&nbsp;', }, ['SSRN'] = { parameters = {'ssrn', 'SSRN'}, link = 'Social Science Research Network', redirect = 'SSRN (identifier)', q = 'Q7550801', label = 'SSRN', prefix = 'https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.SSRN or 0, custom_access = 'ssrn-access', }, ['S2CID'] = { parameters = {'s2cid', 'S2CID'}, link = 'Semantic Scholar', redirect = 'S2CID (identifier)', q = 'Q22908627', label = 'S2CID', prefix = 'https://api.semanticscholar.org/CorpusID:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.S2CID or 0, custom_access = 's2cid-access', }, ['USENETID'] = { parameters = {'message-id'}, link = 'Usenet', redirect = 'Usenet (identifier)', q = 'Q193162', label = 'Usenet:', prefix = 'news:', encode = false, COinS = 'pre', -- use prefix value separator = '&nbsp;', }, ['ZBL'] = { parameters = {'zbl', 'ZBL' }, link = 'Zentralblatt MATH', redirect = 'Zbl (identifier)', q = 'Q190269', label = 'Zbl', prefix = 'https://zbmath.org/?format=complete&q=an:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, } --[[--------------------------< E X P O R T S >--------------------------------- ]] return { use_identifier_redirects = use_identifier_redirects, -- booleans defined in the settings at the top of this module local_lang_cat_enable = local_lang_cat_enable, date_name_auto_xlate_enable = date_name_auto_xlate_enable, date_digit_auto_xlate_enable = date_digit_auto_xlate_enable, enable_sort_keys = enable_sort_keys, suppress_archive_today_urls = suppress_archive_today_urls, -- tables and variables created when this module is loaded dependencies_t = dependencies_t, -- used to suppress parameters dependent on url-holding parameters holding archive.today urls enum_needs_xlation = '1' ~= date_names.xlate_digits['1'], -- to avoid unnecessary enumerator translation global_df = get_date_format (), -- this line can be replaced with "global_df = 'dmy-all'," to have all dates auto translated to dmy format. global_cs1_config_t = global_cs1_config_t, -- global settings from {{cs1 config}} id_limits_data_load_fail = id_limits_data_load_fail, -- true when commons tabular identifier-limit data fails to load known_free_doi_registrants_t = build_free_doi_registrants_table(), punct_skip = build_skip_table (punct_skip, punct_meta_params), url_skip = build_skip_table (url_skip, url_meta_params), archive_today_tlds_t = {['today'] = true, ['ph'] = true, ['is'] = true, ['md'] = true, ['li'] = true, ['fo'] = true, ['vn'] = true}; -- used by is_archive_today_url() name_space_sort_keys = name_space_sort_keys, aliases = aliases, special_case_translation = special_case_translation, date_names = date_names, err_msg_supl = err_msg_supl, error_conditions = error_conditions, et_al_patterns = et_al_patterns, extended_registrants_t = extended_registrants_t, id_handlers = id_handlers, keywords_lists = keywords_lists, keywords_xlate = keywords_xlate, stripmarkers = stripmarkers, invisible_chars = invisible_chars, invisible_defs = invisible_defs, indic_script = indic_script, emoji_t = emoji_t, messages = messages, presentation = presentation, prop_cats = prop_cats, script_lang_codes = script_lang_codes, lang_tag_remap = lang_tag_remap, lang_name_remap = lang_name_remap, this_wiki_code = this_wiki_code, title_types = title_types, uncategorized_namespaces = uncategorized_namespaces_t, uncategorized_subpages = uncategorized_subpages, templates_using_volume = templates_using_volume, templates_using_issue = templates_using_issue, templates_not_using_page = templates_not_using_page, vol_iss_pg_patterns = vol_iss_pg_patterns, single_letter_2nd_lvl_domains_t = single_letter_2nd_lvl_domains_t, url_access_map_t = url_access_map_t, inter_wiki_map = inter_wiki_map, mw_languages_by_tag_t = mw_languages_by_tag_t, mw_languages_by_name_t = mw_languages_by_name_t, citation_class_map_t = citation_class_map_t, citation_issue_t = citation_issue_t, citation_no_volume_t = citation_no_volume_t, } e7w2jpc8m3hf485c54y7d0wmq4zi17p 1383322 1383321 2026-08-18T15:26:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Citation/CS1/Configuration]] 1383321 Scribunto text/plain local lang_obj = mw.getContentLanguage(); -- make a language object for the local language; used here for languages and dates --[[--------------------------< S E T T I N G S >-------------------------------------------------------------- boolean settings used to control various things. these setting located here to make them easy to find ]] -- these settings local to this module only local local_digits_from_mediawiki = false; -- for i18n; when true, module fills date_names['local_digits'] from MediaWiki; manual fill required else; always false at en.wiki -- these settings exported to other modules local use_identifier_redirects = true; -- when true use redirect name for identifier label links; always true at en.wiki local local_lang_cat_enable = false; -- when true categorizes pages where |language=<local wiki's language>; always false at en.wiki local date_name_auto_xlate_enable = false; -- when true translates English month-names to the local-wiki's language month names; always false at en.wiki local date_digit_auto_xlate_enable = false; -- when true translates Western date digit to the local-wiki's language digits (date_names['local_digits']); always false at en.wiki local enable_sort_keys = true; -- when true module adds namespace sort keys to error and maintenance category links local suppress_archive_today_urls = true; -- when true module suppresses all parameters with an archive.today url and any deprendent parameters --[[--------------------------< U N C A T E G O R I Z E D _ N A M E S P A C E S >------------------------------ List of namespaces identifiers for namespaces that will not be included in citation error categories. Same as setting notracking = true by default. For wikis that have a current version of Module:cs1 documentation support, this #invoke will return an unordered list of namespace names and their associated identifiers: {{#invoke:cs1 documentation support|uncategorized_namespace_lister|all=<anything>}} ]] local uncategorized_namespaces_t = {[2]=true}; -- init with user namespace id for k, _ in pairs (mw.site.talkNamespaces) do -- add all talk namespace ids uncategorized_namespaces_t[k] = true; end local uncategorized_subpages = {'/[Ss]andbox', '/[Tt]estcases', '/[^/]*[Ll]og', '/[Aa]rchive'}; -- list of Lua patterns found in page names of pages we should not categorize --[[ at en.wiki Greek characters are used as sort keys for certain items in a category so that those items are placed at the end of a category page. See Wikipedia:Categorization#Sort_keys. That works well for en.wiki because English is written using the Latn script. This may not work well for other languages. At en.wiki it is desireable to place content from certain namespaces at the end of a category listing so the module adds sort keys to error and maintenance category links when rendering a cs1|2 template on a page in that namespace. i18n: if this does not work well for your language, set <enable_sort_keys> to false. ]] local name_space_sort_keys = { -- sort keys to be used with these namespaces: [4] = 'ω', -- wikipedia; omega [10] = 'τ', -- template; tau [118] = 'Δ', -- draft; delta ['other'] = 'ο', -- all other non-talk namespaces except main (article); omicron } --[[--------------------------< M E S S A G E S >-------------------------------------------------------------- Translation table The following contains fixed text that may be output as part of a citation. This is separated from the main body to aid in future translations of this module. ]] local messages = { ['agency'] = '$1 $2', -- $1 is sepc, $2 is agency ['archived-dead'] = 'Archived from $1 on $2', ['archived-live'] = '$1 from the original on $2', ['archived-unfit'] = 'Archived from the original on $1', ['archived'] = 'Archived', ['by'] = 'By', -- contributions to authored works: introduction, foreword, afterword ['cartography'] = 'Cartography by $1', ['collaboration'] = '$1 ($2)', -- $1 is author with et al, $2 is collaboration ['editor'] = 'ed.', ['editors'] = 'eds.', ['edition'] = '($1&nbsp;ed.)', ['episode'] = 'Episode $1', ['et al'] = 'et&nbsp;al.', ['in'] = 'In', -- edited works ['inactive'] = ' (inactive $1)', -- $1 is date which the doi was found to be broken in ['inset'] = '$1 inset', ['interview'] = 'Interviewed by $1', invisible_1 = '$1 $2', -- $1 stripmarker name; $2 is text from <invisible_chars[1]> invisible_2 = '$1 character', -- $1 character name from <invisible_chars[1]> ['mismatch'] = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> / <code class="cs1-code">&#124;$2=</code> mismatch', -- $1 is year param name; $2 is date param name ['newsgroup'] = '[[Usenet newsgroup|Newsgroup]]:&nbsp;$1', ['notitle'] = 'No title', -- for |title=(()) and (in the future) |title=none ['original'] = 'the original', ['origdate'] = ' [$1]', ['published'] = ' (published $1)', ['retrieved'] = 'Retrieved $1', ['season'] = 'Season $1', ['section'] = '§&nbsp;$1', ['sections'] = '§§&nbsp;$1', ['series'] = '$1 $2', -- $1 is sepc, $2 is series ['seriesnum'] = 'Series $1', ['translated'] = 'Translated by $1', ['type'] = ' ($1)', -- for titletype wikidata = 'Wikidata', -- these used for interwikilinked author/editor/... names wikipedia = 'Wikipedia', wikisource = 'Wikisource', ['written'] = 'Written at $1', ['vol'] = '$1 Vol.&nbsp;$2', -- $1 is sepc; bold journal style volume is in presentation{} ['vol-no'] = '$1 Vol.&nbsp;$2, no.&nbsp;$3', -- sepc, volume, issue (alternatively insert $1 after $2, but then we'd also have to change capitalization) ['issue'] = '$1 No.&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['art'] = '$1 Art.&nbsp;$2', -- $1 is sepc; for {{cite conference}} only ['vol-art'] = '$1 Vol.&nbsp;$2, art.&nbsp;$3', -- sepc, volume, article-number; for {{cite conference}} only ['j-vol'] = '$1 $2', -- sepc, volume; bold journal volume is in presentation{} ['j-issue'] = ' ($1)', ['j-article-num'] = ' $1', -- TODO: any punctuation here? static text? ['nopp'] = '$1 $2'; -- page(s) without prefix; $1 is sepc ['p-prefix'] = "$1 p.&nbsp;$2", -- $1 is sepc ['pp-prefix'] = "$1 pp.&nbsp;$2", -- $1 is sepc ['j-page(s)'] = ': $1', -- same for page and pages ['sheet'] = '$1 Sheet&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['sheets'] = '$1 Sheets&nbsp;$2', -- $1 is sepc ['j-sheet'] = ': Sheet&nbsp;$1', ['j-sheets'] = ': Sheets&nbsp;$1', ['language'] = '(in $1)', ['via'] = " &ndash; via $1", ['event'] = 'Event occurs at', ['minutes'] = ' $1 minutes in', -- $1 is the number of minutes -- Determines the location of the help page ['help page link'] = 'Help:CS1 errors', ['help page label'] = 'help', -- categories ['cat wikilink'] = '[[Category:$1]]', -- $1 is the category name ['cat wikilink sk'] = '[[Category:$1|$2]]', -- $1 is the category name; $2 is namespace sort key [':cat wikilink'] = '[[:Category:$1|link]]', -- category name as maintenance message wikilink; $1 is the category name -- Internal errors (should only occur if configuration is bad) ['undefined_error'] = 'Called with an undefined error condition', ['unknown_ID_key'] = 'Unrecognized ID key: ', -- an ID key in id_handlers not found in ~/Identifiers func_map{} ['unknown_ID_access'] = 'Unrecognized ID access keyword: ', -- an ID access keyword in id_handlers not found in keywords_lists['id-access']{} ['unknown_argument_map'] = 'Argument map not defined for this variable', ['bare_url_no_origin'] = 'Bare URL found but origin indicator is nil or empty', ['warning_msg_e'] = '<span style="color:#d33"><code style="color: inherit; background: inherit; border: none; padding: inherit;">&#123;{$1}}</code>: this [[#$2|reference]] has errors</span>; messages may be hidden ([[Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|help]]).'; -- $1 is template link; $2 is anchor ID ['warning_msg_m'] = '<span style="color:#085"><code style="color: inherit; background: inherit; border: none; padding: inherit;">&#123;{$1}}</code>: this [[#$2|reference]] has maintenance messages</span>; messages may be hidden ([[Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display|help]]).'; -- $1 is template link; $2 is anchor ID } --[[--------------------------< C I T A T I O N _ C L A S S _ M A P >------------------------------------------ this table maps the value assigned to |CitationClass= in the cs1|2 templates to the canonical template name when the value assigned to |CitationClass= is different from the canonical template name. |CitationClass= values are used as class attributes in the <cite> tag that encloses the citation so these names may not contain spaces while the canonical template name may. These names are used in warning_msg_e and warning_msg_m to create links to the template's documentation when an article is displayed in preview mode. ]] local citation_class_map_t = { -- TODO: in Module:Cite/config write a function to use this table arxiv = 'cite arXiv', -- as the source for known_templates_t and citation_classes_t ['audio-visual'] = 'cite AV media', ['AV-media-notes'] = 'cite AV media notes', biorxiv = 'cite bioRxiv', book = 'cite book', citation = 'citation', citeseerx = 'cite CiteSeerX', conference = 'cite conference', document = 'cite document', encyclopaedia = 'cite encyclopedia', episode = 'cite episode', interview = 'cite interview', journal = 'cite journal', magazine = 'cite magazine', mailinglist = 'cite mailing list', map = 'cite map', medrxiv = 'cite medRxiv', news = 'cite news', newsgroup = 'cite newsgroup', podcast = 'cite podcast', pressrelease = 'cite press release', report = 'cite report', serial = 'cite serial', sign = 'cite sign', speech = 'cite speech', ssrn = 'cite SSRN', techreport = 'cite tech report', thesis = 'cite thesis', web = 'cite web', } --[=[-------------------------< E T _ A L _ P A T T E R N S >-------------------------------------------------- This table provides Lua patterns for the phrase "et al" and variants in name text (author, editor, etc.). The main module uses these to identify and emit the 'etal' message. ]=] local et_al_patterns = { "[;,]? *[\"']*%f[%a][Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll][%.;,\"']*$", -- variations on the 'et al' theme "[;,]? *[\"']*%f[%a][Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll][Ii][AaIi][Ee]?[%.;,\"']*$", -- variations on the 'et alia', 'et alii' and 'et aliae' themes (false positive 'et aliie' unlikely to match) "[;,]? *%f[%a]and [Oo]thers", -- an alternative to et al. "%[%[ *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *%]%]", -- a wikilinked form "%(%( *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *%)%)", -- a double-bracketed form (to counter partial removal of ((...)) syntax) "[%(%[] *[Ee][Tt]%.? *[Aa][Ll]%.? *[%)%]]", -- a bracketed form } --[[--------------------------< P R E S E N T A T I O N >------------------------ Fixed presentation markup. Originally part of citation_config.messages it has been moved into its own, more semantically correct place. ]] local presentation = { -- .citation-comment class is specified at Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display ['hidden-error'] = '<span class="cs1-hidden-error citation-comment">$1</span>', ['visible-error'] = '<span class="cs1-visible-error citation-comment">$1</span>', ['hidden-maint'] = '<span class="cs1-maint citation-comment">$1</span>', ['accessdate'] = '<span class="reference-accessdate">$1$2</span>', -- to allow editors to hide accessdate using personal CSS ['bdi'] = '<bdi$1>$2</bdi>', -- bidirectional isolation used with |script-title= and the like ['cite'] = '<cite class="$1">$2</cite>'; -- for use when citation does not have a namelist and |ref= not set so no id="..." attribute ['cite-id'] = '<cite id="$1" class="$2">$3</cite>'; -- for use when when |ref= is set or when citation has a namelist ['format'] = ' <span class="cs1-format">($1)</span>', -- for |format=, |chapter-format=, etc. ['interwiki'] = ' <span class="cs1-format">[in $1]</span>', -- for interwiki-language-linked author, editor, etc ['interproj'] = ' <span class="cs1-format">[at $1]</span>', -- for interwiki-project-linked author, editor, etc (:d: and :s: supported; :w: ignored) -- various access levels, for |access=, |doi-access=, |arxiv=, ... -- narrow no-break space &#8239; may work better than nowrap CSS. Or not? Browser support? ['ext-link-access-signal'] = '<span class="$1" title="$2">$3</span>', -- external link with appropriate lock icon ['free'] = {class='id-lock-free', title='Freely accessible'}, -- classes defined in Module:Citation/CS1/styles.css ['registration'] = {class='id-lock-registration', title='Free registration required'}, ['limited'] = {class='id-lock-limited', title='Free access subject to limited trial, subscription normally required'}, ['subscription'] = {class='id-lock-subscription', title='Paid subscription required'}, ['interwiki-icon'] = '<span class="$1" title="$2">$3</span>', ['class-wikisource'] = 'cs1-ws-icon', ['italic-title'] = "''$1''", ['kern-left'] = '<span class="cs1-kern-left"></span>$1', -- spacing to use when title contains leading single or double quote mark ['kern-right'] = '$1<span class="cs1-kern-right"></span>', -- spacing to use when title contains trailing single or double quote mark ['nowrap1'] = '<span class="nowrap">$1</span>', -- for nowrapping an item: <span ...>yyyy-mm-dd</span> ['nowrap2'] = '<span class="nowrap">$1</span> $2', -- for nowrapping portions of an item: <span ...>dd mmmm</span> yyyy (note white space) ['ocins'] = '<span title="$1" class="Z3988"></span>', ['parameter'] = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', ['ps_cs1'] = '.'; -- CS1 style postscript (terminal) character ['ps_cs2'] = ''; -- CS2 style postscript (terminal) character (empty string) ['quoted-text'] = '<q>$1</q>', -- for wrapping |quote= content ['quoted-title'] = '"$1"', ['sep_cs1'] = '.', -- CS1 element separator ['sep_cs2'] = ',', -- CS2 separator ['sep_nl'] = ';', -- CS1|2 style name-list separator between names is a semicolon ['sep_nl_and'] = ' and ', -- used as last nl sep when |name-list-style=and and list has 2 items ['sep_nl_end'] = '; and ', -- used as last nl sep when |name-list-style=and and list has 3+ names ['sep_name'] = ', ', -- CS1|2 style last/first separator is <comma><space> ['sep_nl_vanc'] = ',', -- Vancouver style name-list separator between authors is a comma ['sep_name_vanc'] = ' ', -- Vancouver style last/first separator is a space ['sep_list'] = ', ', -- used for |language= when list has 3+ items except for last sep which uses sep_list_end ['sep_list_pair'] = ' and ', -- used for |language= when list has 2 items ['sep_list_end'] = ', and ', -- used as last list sep for |language= when list has 3+ items ['trans-italic-title'] = "&#91;''$1''&#93;", ['trans-quoted-title'] = "&#91;$1&#93;", -- for |trans-title= and |trans-quote= ['vol-bold'] = '$1 <b>$2</b>', -- sepc, volume; for bold journal cites; for other cites ['vol'] in messages{} } --[[--------------------------< A L I A S E S >--------------------------------- Aliases table for commonly passed parameters. Parameter names on the right side in the assignments in this table must have been defined in the Whitelist before they will be recognized as valid parameter names ]] local aliases = { ['AccessDate'] = {'access-date', 'accessdate'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Agency'] = 'agency', ['ArchiveDate'] = {'archive-date', 'archivedate'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ArchiveFormat'] = 'archive-format', ['ArchiveURL'] = {'archive-url', 'archiveurl'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ArticleNumber'] = 'article-number', ['ASINTLD'] = 'asin-tld', ['At'] = 'at', -- Used by InternetArchiveBot ['Authors'] = {'people', 'credits'}, ['BookTitle'] = {'book-title', 'booktitle'}, ['Cartography'] = 'cartography', ['Chapter'] = {'chapter', 'contribution', 'entry', 'article', 'section'}, ['ChapterFormat'] = {'chapter-format', 'contribution-format', 'entry-format', 'article-format', 'section-format'}; ['ChapterURL'] = {'chapter-url', 'contribution-url', 'entry-url', 'article-url', 'section-url'}, -- Used by InternetArchiveBot ['ChapterUrlAccess'] = {'chapter-url-access', 'contribution-url-access', 'entry-url-access', 'article-url-access', 'section-url-access'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Class'] = 'class', -- cite arxiv and arxiv identifier ['Collaboration'] = 'collaboration', ['Conference'] = {'conference', 'event'}, ['ConferenceFormat'] = 'conference-format', ['ConferenceURL'] = 'conference-url', -- Used by InternetArchiveBot ['Date'] = {'date', 'air-date', 'airdate'}, -- air-date and airdate for cite episode and cite serial only ['Degree'] = 'degree', ['DF'] = 'df', ['DisplayAuthors'] = {'display-authors', 'display-subjects'}, ['DisplayContributors'] = 'display-contributors', ['DisplayEditors'] = 'display-editors', ['DisplayInterviewers'] = 'display-interviewers', ['DisplayTranslators'] = 'display-translators', ['Docket'] = 'docket', ['DoiBroken'] = 'doi-broken-date', ['Edition'] = 'edition', ['Embargo'] = 'pmc-embargo-date', ['Encyclopedia'] = {'encyclopedia', 'encyclopaedia', 'dictionary'}, -- cite encyclopedia only ['Episode'] = 'episode', -- cite serial only TODO: make available to cite episode? ['Format'] = 'format', ['ID'] = {'id', 'ID'}, ['Inset'] = 'inset', ['Issue'] = {'issue', 'number'}, ['Language'] = {'language', 'lang'}, ['MailingList'] = {'mailing-list', 'mailinglist'}, -- cite mailing list only ['Map'] = 'map', -- cite map only ['MapFormat'] = 'map-format', -- cite map only ['MapURL'] = {'map-url', 'mapurl'}, -- cite map only -- Used by InternetArchiveBot ['MapUrlAccess'] = 'map-url-access', -- cite map only -- Used by InternetArchiveBot ['Minutes'] = 'minutes', ['Mode'] = 'mode', ['NameListStyle'] = 'name-list-style', ['Network'] = 'network', ['Newsgroup'] = 'newsgroup', -- cite newsgroup only ['NoPP'] = {'no-pp', 'nopp'}, ['NoTracking'] = {'no-tracking', 'template-doc-demo'}, ['Number'] = 'number', -- this case only for cite techreport ['OrigDate'] = {'orig-date', 'orig-year', 'origyear'}, ['Others'] = 'others', ['Page'] = {'page', 'p'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Pages'] = {'pages', 'pp'}, -- Used by InternetArchiveBot ['Periodical'] = {'journal', 'magazine', 'newspaper', 'periodical', 'website', 'work'}, ['Place'] = {'place', 'location'}, ['PostScript'] = 'postscript', ['PublicationDate'] = {'publication-date', 'publicationdate'}, ['PublicationPlace'] = {'publication-place', 'publicationplace'}, ['PublisherName'] = {'publisher', 'institution'}, ['Quote'] = {'quote', 'quotation'}, ['QuotePage'] = 'quote-page', ['QuotePages'] = 'quote-pages', ['Ref'] = 'ref', ['Scale'] = 'scale', ['ScriptChapter'] = {'script-chapter', 'script-contribution', 'script-entry', 'script-article', 'script-section'}, ['ScriptEncyclopedia'] = {'script-encyclopedia', 'script-encyclopaedia'}, -- cite encyclopedia only ['ScriptMap'] = 'script-map', ['ScriptPeriodical'] = {'script-journal', 'script-magazine', 'script-newspaper', 'script-periodical', 'script-website', 'script-work'}, ['ScriptQuote'] = 'script-quote', ['ScriptTitle'] = 'script-title', -- Used by InternetArchiveBot ['Season'] = 'season', ['Sections'] = 'sections', -- cite map only ['Series'] = {'series', 'version'}, ['SeriesLink'] = {'series-link', 'serieslink'}, ['SeriesNumber'] = {'series-number', 'series-no'}, ['Sheet'] = 'sheet', -- cite map only ['Sheets'] = 'sheets', -- cite map only ['Station'] = 'station', ['Time'] = 'time', ['TimeCaption'] = 'time-caption', ['Title'] = 'title', -- Used by InternetArchiveBot ['TitleLink'] = {'title-link', 'episode-link', 'episodelink'}, -- Used by InternetArchiveBot ['TitleNote'] = {'title-note', 'department'}, ['TitleType'] = {'type', 'medium'}, ['TransChapter'] = {'trans-article', 'trans-chapter', 'trans-contribution', 'trans-entry', 'trans-section'}, ['Transcript'] = 'transcript', ['TranscriptFormat'] = 'transcript-format', ['TranscriptURL'] = 'transcript-url', -- Used by InternetArchiveBot ['TransEncyclopedia'] = {'trans-encyclopedia', 'trans-encyclopaedia'}, -- cite encyclopedia only ['TransMap'] = 'trans-map', -- cite map only ['TransPeriodical'] = {'trans-journal', 'trans-magazine', 'trans-newspaper', 'trans-periodical', 'trans-website', 'trans-work'}, ['TransQuote'] = 'trans-quote', ['TransTitle'] = 'trans-title', -- Used by InternetArchiveBot ['URL'] = {'url', 'URL'}, -- Used by InternetArchiveBot ['UrlAccess'] = 'url-access', -- Used by InternetArchiveBot ['UrlStatus'] = 'url-status', -- Used by InternetArchiveBot ['Vauthors'] = 'vauthors', ['Veditors'] = 'veditors', ['Via'] = 'via', ['Volume'] = 'volume', ['Year'] = 'year', ['AuthorList-First'] = {"first#", "author-first#", "author#-first", "author-given#", "author#-given", "subject-first#", "subject#-first", "subject-given#", "subject#-given", "given#"}, ['AuthorList-Last'] = {"last#", "author-last#", "author#-last", "author-surname#", "author#-surname", "subject-last#", "subject#-last", "subject-surname#", "subject#-surname", "author#", 'host#', "subject#", "surname#"}, ['AuthorList-Link'] = {"author-link#", "author#-link", "subject-link#", "subject#-link", "authorlink#", "author#link"}, ['AuthorList-Mask'] = {"author-mask#", "author#-mask", "subject-mask#", "subject#-mask"}, ['ContributorList-First'] = {'contributor-first#', 'contributor#-first', 'contributor-given#', 'contributor#-given'}, ['ContributorList-Last'] = {'contributor-last#', 'contributor#-last', 'contributor-surname#', 'contributor#-surname', 'contributor#'}, ['ContributorList-Link'] = {'contributor-link#', 'contributor#-link'}, ['ContributorList-Mask'] = {'contributor-mask#', 'contributor#-mask'}, ['EditorList-First'] = {"editor-first#", "editor#-first", "editor-given#", "editor#-given"}, ['EditorList-Last'] = {"editor-last#", "editor#-last", "editor-surname#", "editor#-surname", "editor#"}, ['EditorList-Link'] = {"editor-link#", "editor#-link"}, ['EditorList-Mask'] = {"editor-mask#", "editor#-mask"}, ['InterviewerList-First'] = {'interviewer-first#', 'interviewer#-first', 'interviewer-given#', 'interviewer#-given'}, ['InterviewerList-Last'] = {'interviewer-last#', 'interviewer#-last', 'interviewer-surname#', 'interviewer#-surname', 'interviewer#'}, ['InterviewerList-Link'] = {'interviewer-link#', 'interviewer#-link'}, ['InterviewerList-Mask'] = {'interviewer-mask#', 'interviewer#-mask'}, ['TranslatorList-First'] = {'translator-first#', 'translator#-first', 'translator-given#', 'translator#-given'}, ['TranslatorList-Last'] = {'translator-last#', 'translator#-last', 'translator-surname#', 'translator#-surname', 'translator#'}, ['TranslatorList-Link'] = {'translator-link#', 'translator#-link'}, ['TranslatorList-Mask'] = {'translator-mask#', 'translator#-mask'}, } --[[--------------------------< D E P E N D E N C I E S _ T >-------------------------------------------------- a table of url-holding parameters upon which other parameters are dependent. this table is used by has_archive_today_url() to suppress parameters that are dependant upon a url-holding parameter that has as a value an archive.today (or alternate tld) url. archive.today is deprecated at en.wiki; see Wikipedia:Requests_for_comment/Archive.is_RFC_5 ]] local url_dependency_map_t = { -- table of url-holding parameters and the meta-parameters that are dependent on them ['url'] = {'AccessDate', 'ArchiveURL', 'Format', 'UrlAccess'}, ['archive-url'] = {'ArchiveDate', 'ArchiveFormat', 'UrlStatus'}, ['archiveurl'] = {'ArchiveDate', 'ArchiveFormat', 'UrlStatus'}, ['article-url'] = {'ChapterFormat', 'ChapterUrlAccess'}, ['chapter-url'] = {'ChapterFormat', 'ChapterUrlAccess'}, ['conference-url'] = {'ConferenceFormat'}, ['contribution-url'] = {'ChapterFormat', 'ChapterUrlAccess'}, ['entry-url'] = {'ChapterFormat', 'ChapterUrlAccess'}, ['map-url'] = {'MapFormat', 'MapUrlAccess'}, ['section-url'] = {'ChapterFormat', 'ChapterUrlAccess'}, ['transcript-url'] = {'TranscriptFormat'}, }; local dependencies_t = {}; -- the table of url-holding parameters and their dependent parameters for url_param, meta_parameters_t in pairs (url_dependency_map_t) do -- sequence of meta-parameters (indexes) into <aliases> table local dependant_params_t = {}; -- collection of parameters that are dependent on this <url_param> for _, meta_parameter in ipairs (meta_parameters_t) do -- for each <aliases> meta-parameter (index) if 'string' == type (aliases[meta_parameter]) then -- for single parameter names (no aliases), <aliases[meta_parameter]> will be a string table.insert (dependant_params_t, aliases[meta_parameter]); -- add to this <url_param>'s dependency sequence else for _, alias in ipairs (aliases[meta_parameter]) do -- for each alias in aliases[meta_parameter] (aliases['AccessDate'] for example) table.insert (dependant_params_t, alias); -- add to this <url_param>'s dependency sequence end end end dependencies_t[url_param] = dependant_params_t; -- add the <url_param> and its dependent parameters end --[[--------------------------< P U N C T _ S K I P >--------------------------- builds a table of parameter names that the extraneous terminal punctuation check should not check. ]] local punct_meta_params = { -- table of aliases[] keys (meta parameters); each key has a table of parameter names for a value 'BookTitle', 'Chapter', 'ScriptChapter', 'ScriptTitle', 'Title', 'TransChapter', 'Transcript', 'TransMap', 'TransTitle', -- title-holding parameters 'AuthorList-Mask', 'ContributorList-Mask', 'EditorList-Mask', 'InterviewerList-Mask', 'TranslatorList-Mask', -- name-list mask may have name separators 'PostScript', 'Quote', 'ScriptQuote', 'TransQuote', 'Ref', -- miscellaneous 'ArchiveURL', 'ChapterURL', 'ConferenceURL', 'MapURL', 'TranscriptURL', 'URL', -- URL-holding parameters } local url_meta_params = { -- table of aliases[] keys (meta parameters); each key has a table of parameter names for a value 'ArchiveURL', 'ChapterURL', 'ConferenceURL', 'ID', 'MapURL', 'TranscriptURL', 'URL', -- parameters allowed to hold urls 'Page', 'Pages', 'At', 'QuotePage', 'QuotePages', -- insource locators allowed to hold urls } local function build_skip_table (skip_t, meta_params) for _, meta_param in ipairs (meta_params) do -- for each meta parameter key local params = aliases[meta_param]; -- get the parameter or the table of parameters associated with the meta parameter name if 'string' == type (params) then skip_t[params] = 1; -- just a single parameter else for _, param in ipairs (params) do -- get the parameter name skip_t[param] = 1; -- add the parameter name to the skip table local count; param, count = param:gsub ('#', ''); -- remove enumerator marker from enumerated parameters if 0 ~= count then -- if removed skip_t[param] = 1; -- add param name without enumerator marker end end end end return skip_t; end local punct_skip = {}; local url_skip = {}; --[[--------------------------< U R L _ A C C E S S _ M A P >-------------------------------------------------- this table used by the wikipedia library url test, has_twl_url(), which automatically sets a url-access parameter to 'subscription' when it discovers a wikipedia library url in any of the url-holding paramters used as keys in this table. translators: if your wiki uses parameter names for these url-holding parameters and their matching -access parameters, add your wiki's parameters to this list. Leave the English parameters in place. TODO: is there a better way to do this? ]] local url_access_map_t = { ['chapter-url'] = 'chapter-url-access', ['contribution-url'] = 'contribution-url-access', ['entry-url'] = 'entry-url-access', ['article-url'] = 'article-url-access', ['section-url'] = 'section-url-access', ['map-url'] = 'map-url-access', ['mapurl'] = 'map-url-access', ['url'] = 'url-access', ['URL'] = 'url-access' } --[[--------------------------< S I N G L E - L E T T E R S E C O N D - L E V E L D O M A I N S >---------- this is a list of tlds that are known to have single-letter second-level domain names. This list does not include ccTLDs which are accepted in is_domain_name(). ]] local single_letter_2nd_lvl_domains_t = {'cash', 'company', 'foundation', 'media', 'org', 'today'}; --[[-----------< S P E C I A L C A S E T R A N S L A T I O N S >------------ This table is primarily here to support internationalization. Translations in this table are used, for example, when an error message, category name, etc., is extracted from the English alias key. There may be other cases where this translation table may be useful. ]] local is_Latn = 'A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143\225\184\128-\225\187\191'; local special_case_translation = { author = 'author', editor = 'editor', name_list_params = '$1-name-list parameters', -- $1 is 'author' or 'editor'; used with err_redundant_parameters ['AuthorList'] = 'authors list', -- used to assemble maintenance category names ['ContributorList'] = 'contributors list', -- translation of these names plus translation of the base maintenance category names in maint_cats{} table below ['EditorList'] = 'editors list', -- must match the names of the actual categories ['InterviewerList'] = 'interviewers list', -- this group or translations used by name_has_ed_markup() and name_has_mult_names() ['TranslatorList'] = 'translators list', -- Lua patterns to match pseudo-titles used by InternetArchiveBot and others as placeholder for unknown |title= value ['archived_copy'] = { -- used with CS1 maint: Archive[d] copy as title ['en'] = '^archived?%s+copy$', -- for English; translators: keep this because templates imported from en.wiki ['local'] = nil, -- translators: replace ['local'] = nil with lowercase translation only when bots or tools create generic titles in your language }, -- Lua patterns to match generic titles; usually created by bots or reference filling tools -- translators: replace ['local'] = nil with lowercase translation only when bots or tools create generic titles in your language -- generic titles and patterns in this table should be lowercase only -- leave ['local'] nil except when there is a matching generic title in your language -- boolean 'true' for plain-text searches; 'false' for pattern searches ['generic_titles'] = { ['accept'] = { }, ['reject'] = { {['en'] = {'^wayback%s+machine$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'are you a robot', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'hugedomains', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[{<]?no +title[>}%]%)]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'page not found', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'subscribe to read', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[{<]?unknown[>}%]%)]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'website is for sale', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^404', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'error[ %-]404', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'internet archive wayback machine', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'log into facebook', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'login • instagram', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'redirecting...', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'usurped title', true}, ['local'] = nil}, -- added by a GreenC bot {['en'] = {'wayback machine', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'webcite query result', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'wikiwix\'s cache', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'bot verification', true}, ['local'] = nil}, } }, -- boolean 'true' for plain-text searches, search string must be lowercase only -- boolean 'false' for pattern searches -- leave ['local'] nil except when there is a matching generic name in your language ['generic_names'] = { ['accept'] = { {['en'] = {'%[%[[^|]*%(author%) *|[^%]]*%]%]', false}, ['local'] = nil}, }, ['reject'] = { {['en'] = {'about us', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Aa]dvisor%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'allmusic', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Aa]uthor%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Bb]ureau$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'business', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'cnn', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'collaborator', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Cc]ompany$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'contributor', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'contact us', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'correspondent', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Dd]esk$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'directory', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%(%[][%(%[]%s*eds?%.?%s*[%)%]]?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'[,%.%s]%f[e]eds?%.?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^eds?[%.,;]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[%(%[]%s*[Ee][Dd][Ss]?%.?%s*[%)%]]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]dited%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]ditors?%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f[%a][Ee]mail%f[%A]', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'facebook', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'google', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Gg]roup$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'home page', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Ii]nc%.?$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'instagram', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'interviewer', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Ll]imited$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'linkedIn', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'^[Nn]ews$', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'[Nn]ews[ %-]?[Rr]oom', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'pinterest', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'policy', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'privacy', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'reuters', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'translator', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'tumblr', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'twitter', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'site name', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'statement', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'submitted', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'super.?user', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'%f['..is_Latn..'][Uu]ser%f[^'..is_Latn..']', false}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'updated', true}, ['local'] = nil}, {['en'] = {'verfasser', true}, ['local'] = nil}, } } } --[[--------------------------< D A T E _ N A M E S >---------------------------------------------------------- This table of tables lists local language date names and fallback English date names. The code in Date_validation will look first in the local table for valid date names. If date names are not found in the local table, the code will look in the English table. Because citations can be copied to the local wiki from en.wiki, the English is required when the date-name translation function date_name_xlate() is used. In these tables, season numbering is defined by Extended Date/Time Format (EDTF) Specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/) which became part of ISO 8601 in 2019. See '§Sub-year groupings'. The standard defines various divisions using numbers 21-41. CS1|2 only supports generic seasons. EDTF does support the distinction between north and south hemisphere seasons but CS1|2 has no way to make that distinction. 33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each) The standard does not address 'named' dates so, for the purposes of CS1|2, Easter and Christmas are defined here as 98 and 99, which should be out of the ISO 8601 (EDTF) range of uses for a while. local_date_names_from_mediawiki is a boolean. When set to: true – module will fetch local month names from MediaWiki for both date_names['local']['long'] and date_names['local']['short']; this will unconditionally overwrite manual translations false – module will *not* fetch local month names from MediaWiki Caveat lector: There is no guarantee that MediaWiki will provide short month names. At your wiki you can test the results of the MediaWiki fetch in the debug console with this command (the result is alpha sorted): =mw.dumpObject (p.date_names['local']) While the module can fetch month names from MediaWiki, it cannot fetch the quarter, season, and named date names from MediaWiki. Those must be translated manually. ]] local local_date_names_from_mediawiki = true; -- when false, manual translation required for date_names['local']['long'] and date_names['local']['short']; overwrites manual translations -- when true, module fetches long and short month names from MediaWiki local date_names = { ['en'] = { -- English ['long'] = {['January'] = 1, ['February'] = 2, ['March'] = 3, ['April'] = 4, ['May'] = 5, ['June'] = 6, ['July'] = 7, ['August'] = 8, ['September'] = 9, ['October'] = 10, ['November'] = 11, ['December'] = 12}, ['short'] = {['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mar'] = 3, ['Apr'] = 4, ['May'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Oct'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Dec'] = 12}, ['quarter'] = {['First Quarter'] = 33, ['Second Quarter'] = 34, ['Third Quarter'] = 35, ['Fourth Quarter'] = 36}, ['season'] = {['Winter'] = 24, ['Spring'] = 21, ['Summer'] = 22, ['Fall'] = 23, ['Autumn'] = 23}, ['named'] = {['Easter'] = 98, ['Christmas'] = 99}, }, -- when local_date_names_from_mediawiki = false ['local'] = { -- replace these English date names with the local language equivalents ['long'] = {['January'] = 1, ['February'] = 2, ['March'] = 3, ['April'] = 4, ['May'] = 5, ['June'] = 6, ['July'] = 7, ['August'] = 8, ['September'] = 9, ['October'] = 10, ['November'] = 11, ['December'] = 12}, ['short'] = {['Jan'] = 1, ['Feb'] = 2, ['Mar'] = 3, ['Apr'] = 4, ['May'] = 5, ['Jun'] = 6, ['Jul'] = 7, ['Aug'] = 8, ['Sep'] = 9, ['Oct'] = 10, ['Nov'] = 11, ['Dec'] = 12}, ['quarter'] = {['First Quarter'] = 33, ['Second Quarter'] = 34, ['Third Quarter'] = 35, ['Fourth Quarter'] = 36}, ['season'] = {['Winter'] = 24, ['Spring'] = 21, ['Summer'] = 22, ['Fall'] = 23, ['Autumn'] = 23}, ['named'] = {['Easter'] = 98, ['Christmas'] = 99}, }, ['inv_local_long'] = {}, -- used in date reformatting & translation; copy of date_names['local'].long where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_short'] = {}, -- used in date reformatting & translation; copy of date_names['local'].short where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_quarter'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].quarter where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_season'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].season where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['inv_local_named'] = {}, -- used in date translation; copy of date_names['local'].named where k/v are inverted: [1]='<local name>' etc. ['local_digits'] = {['0'] = '0', ['1'] = '1', ['2'] = '2', ['3'] = '3', ['4'] = '4', ['5'] = '5', ['6'] = '6', ['7'] = '7', ['8'] = '8', ['9'] = '9'}, -- used to convert local language digits to Western 0-9 ['xlate_digits'] = {}, } if local_date_names_from_mediawiki then -- if fetching local month names from MediaWiki is enabled local long_t = {}; local short_t = {}; for i=1, 12 do -- loop 12x and local name = lang_obj:formatDate('F', '2022-' .. i .. '-1'); -- get long month name for each i long_t[name] = i; -- save it name = lang_obj:formatDate('M', '2022-' .. i .. '-1'); -- get short month name for each i short_t[name] = i; -- save it end date_names['local']['long'] = long_t; -- write the long table – overwrites manual translation date_names['local']['short'] = short_t; -- write the short table – overwrites manual translation end -- create inverted date-name tables for reformatting and/or translation for _, invert_t in pairs {{'long', 'inv_local_long'}, {'short', 'inv_local_short'}, {'quarter', 'inv_local_quarter'}, {'season', 'inv_local_season'}, {'named', 'inv_local_named'}} do for name, i in pairs (date_names['local'][invert_t[1]]) do -- this table is ['name'] = i date_names[invert_t[2]][i] = name; -- invert to get [i] = 'name' for conversions from ymd end end if local_digits_from_mediawiki then -- if fetching local digits from MediaWiki is enabled local digits_t = {}; for i=0, 9 do -- loop 10x and digits_t [lang_obj:formatNum (i)] = tostring (i); -- format the loop indexer as local lang table index and assign loop indexer (a string) as the value end date_names['local_digits'] = digits_t; end for ld, ed in pairs (date_names.local_digits) do -- make a digit translation table for simple date translation from en to local language using local_digits table date_names.xlate_digits [ed] = ld; -- en digit becomes index with local digit as the value end local df_template_patterns = { -- table of redirects to {{Use dmy dates}} and {{Use mdy dates}} '{{ *[Uu]se +(dmy) +dates *[|}]', -- 1159k -- sorted by approximate transclusion count '{{ *[Uu]se +(mdy) +dates *[|}]', -- 212k '{{ *[Uu]se +(MDY) +dates *[|}]', -- 788 '{{ *[Uu]se +(DMY) +dates *[|}]', -- 343 '{{ *([Mm]dy) *[|}]', -- 176 '{{ *[Uu]se *(dmy) *[|}]', -- 156 + 18 '{{ *[Uu]se *(mdy) *[|}]', -- 149 + 11 '{{ *([Dd]my) *[|}]', -- 56 '{{ *[Uu]se +(MDY) *[|}]', -- 5 '{{ *([Dd]MY) *[|}]', -- 3 '{{ *[Uu]se(mdy)dates *[|}]', -- 1 '{{ *[Uu]se +(DMY) *[|}]', -- 0 '{{ *([Mm]DY) *[|}]', -- 0 } local title_object = mw.title.getCurrentTitle(); local content; -- done this way so that unused templates appear in unused-template-reports; self-transcluded makes them look like they are used if 10 ~= title_object.namespace then -- all namespaces except Template content = title_object:getContent() or ''; -- get the content of the article or ''; new pages edited w/ve do not have 'content' until saved; ve does not preview; phab:T221625 end local function get_date_format () if not content then -- nil content when we're in template return nil; -- auto-formatting does not work in Template space so don't set global_df end for _, pattern in ipairs (df_template_patterns) do -- loop through the patterns looking for {{Use dmy dates}} or {{Use mdy dates}} or any of their redirects local start, _, match = content:find(pattern); -- match is the three letters indicating desired date format if match then local use_dates_template = content:match ('%b{}', start); -- get the whole template if use_dates_template:match ('| *cs1%-dates *= *[lsy][sy]?') then -- look for |cs1-dates=publication date length access-/archive-date length return match:lower() .. '-' .. use_dates_template:match ('| *cs1%-dates *= *([lsy][sy]?)'); else return match:lower() .. '-all'; -- no |cs1-dates= k/v pair; return value appropriate for use in |df= end end end end --[[-----------------< V O L U M E , I S S U E , P A G E S >------------------ These tables hold cite class values (from the template invocation) and identify those templates that support |volume=, |issue=, and |page(s)= parameters. Cite conference and cite map require further qualification which is handled in the main module. ]] local templates_using_volume = {'citation', 'audio-visual', 'book', 'conference', 'encyclopaedia', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'report', 'techreport', 'thesis'} local templates_using_issue = {'citation', 'conference', 'episode', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'podcast'} local templates_not_using_page = {'audio-visual', 'episode', 'mailinglist', 'newsgroup', 'podcast', 'serial', 'sign', 'speech'} --[[ These tables control when it is appropriate for {{citation}} to render |volume= and/or |issue=. The parameter names in the tables constrain {{citation}} so that its renderings match the renderings of the equivalent cs1 templates. For example, {{cite web}} does not support |volume= so the equivalent {{citation |website=...}} must not support |volume=. ]] local citation_no_volume_t = { -- {{citation}} does not render |volume= when these parameters are used 'website', 'mailinglist', 'script-website', } local citation_issue_t = { -- {{citation}} may render |issue= when these parameters are used 'journal', 'magazine', 'newspaper', 'periodical', 'work', 'script-journal', 'script-magazine', 'script-newspaper', 'script-periodical', 'script-work', } --[[ Patterns for finding extra text in |volume=, |issue=, |page=, |pages= ]] local vol_iss_pg_patterns = { good_ppattern = '^P[^%.PpGg]', -- OK to begin with uppercase P: P7 (page 7 of section P), but not p123 (page 123); TODO: this allows 'Pages' which it should not bad_ppatterns = { -- patterns for |page= and |pages= '^[Pp][PpGg]?%.?[ %d]', '^[Pp][Pp]?%.&nbsp;', -- from {{p.}} and {{pp.}} templates '^[Pp]ages?', '^[Pp]gs.?', }, vi_patterns_t = { -- combined to catch volume-like text in |issue= and issue-like text in |volume= '^volumes?', -- volume-like text '^vols?[%.:=]?', '^issues?', --issue-like text '^iss[%.:=]?', '^numbers?', '^nos?%A', -- don't match 'november' or 'nostradamus' '^nr[%.:=]?', '^n[%.:= ]', -- might be a valid issue without separator (space char is sep char here) '^n°', -- 'n' with degree sign (U+00B0) '^№', -- precomposed unicode numero character (U+2116) }, } --[[--------------------------< K E Y W O R D S >------------------------------- These tables hold keywords for those parameters that have defined sets of acceptable keywords. ]] --[[-------------------< K E Y W O R D S T A B L E >-------------------------- this is a list of keywords; each key in the list is associated with a table of synonymous keywords possibly from different languages. for I18N: add local-language keywords to value table; do not change the key. For example, adding the German keyword 'ja': ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y', 'ja'}, Because CS1|2 templates from en.wiki articles are often copied to other local wikis, it is recommended that the English keywords remain in these tables. ]] local keywords = { ['amp'] = {'&', 'amp', 'ampersand'}, -- |name-list-style= ['and'] = {'and', 'serial'}, -- |name-list-style= ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y'}, -- |no-tracking=, |no-pp= -- Used by InternetArchiveBot ['afterword'] = {'afterword'}, -- |contribution= ['bot: unknown'] = {'bot: unknown'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['cs1'] = {'cs1'}, -- |mode= ['cs2'] = {'cs2'}, -- |mode= ['dead'] = {'dead', 'deviated'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['dmy'] = {'dmy'}, -- |df= ['dmy-all'] = {'dmy-all'}, -- |df= etal = {'etal'}, -- |display-authors=, etc ['foreword'] = {'foreword'}, -- |contribution= ['free'] = {'free'}, -- |<id>-access= -- Used by InternetArchiveBot ['harv'] = {'harv'}, -- |ref=; this no longer supported; is_valid_parameter_value() called with <invert> = true ['introduction'] = {'introduction'}, -- |contribution= ['limited'] = {'limited'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['live'] = {'live'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['mdy'] = {'mdy'}, -- |df= ['mdy-all'] = {'mdy-all'}, -- |df= ['none'] = {'none'}, -- |postscript=, |ref=, |title=, |type= -- Used by InternetArchiveBot ['off'] = {'off'}, -- |title= (potentially also: |title-link=, |postscript=, |ref=, |type=) ['preface'] = {'preface'}, -- |contribution= ['registration'] = {'registration'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['subscription'] = {'subscription'}, -- |url-access= -- Used by InternetArchiveBot ['unfit'] = {'unfit'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['usurped'] = {'usurped'}, -- |url-status= -- Used by InternetArchiveBot ['vanc'] = {'vanc'}, -- |name-list-style= ['ymd'] = {'ymd'}, -- |df= ['ymd-all'] = {'ymd-all'}, -- |df= -- ['yMd'] = {'yMd'}, -- |df=; not supported at en.wiki -- ['yMd-all'] = {'yMd-all'}, -- |df=; not supported at en.wiki } --[[------------------------< X L A T E _ K E Y W O R D S >--------------------- this function builds a list, keywords_xlate{}, of the keywords found in keywords{} where the values from keywords{} become the keys in keywords_xlate{} and the keys from keywords{} become the values in keywords_xlate{}: ['affirmative'] = {'yes', 'true', 'y'}, -- in keywords{} becomes ['yes'] = 'affirmative', -- in keywords_xlate{} ['true'] = 'affirmative', ['y'] = 'affirmative', the purpose of this function is to act as a translator between a non-English keyword and its English equivalent that may be used in other modules of this suite ]] local function xlate_keywords () local out_table = {}; -- output goes here for k, keywords_t in pairs (keywords) do -- spin through the keywords table for _, keyword in ipairs (keywords_t) do -- for each keyword out_table[keyword] = k; -- create an entry in the output table where keyword is the key end end return out_table; end local keywords_xlate = xlate_keywords (); -- the list of translated keywords --[[----------------< M A K E _ K E Y W O R D S _ L I S T >--------------------- this function assembles, for parameter-value validation, the list of keywords appropriate to that parameter. keywords_lists{}, is a table of tables from keywords{} ]] local function make_keywords_list (keywords_lists) local out_table = {}; -- output goes here for _, keyword_list in ipairs (keywords_lists) do -- spin through keywords_lists{} and get a table of keywords for _, keyword in ipairs (keyword_list) do -- spin through keyword_list{} and add each keyword, ... table.insert (out_table, keyword); -- ... as plain text, to the output list end end return out_table; end --[[----------------< K E Y W O R D S _ L I S T S >----------------------------- this is a list of lists of valid keywords for the various parameters in [key]. Generally the keys in this table are the canonical en.wiki parameter names though some are contrived because of use in multiple differently named parameters: ['yes_true_y'], ['id-access']. The function make_keywords_list() extracts the individual keywords from the appropriate list in keywords{}. The lists in this table are used to validate the keyword assignment for the parameters named in this table's keys. ]] local keywords_lists = { ['yes_true_y'] = make_keywords_list ({keywords.affirmative}), ['contribution'] = make_keywords_list ({keywords.afterword, keywords.foreword, keywords.introduction, keywords.preface}), ['df'] = make_keywords_list ({keywords.dmy, keywords['dmy-all'], keywords.mdy, keywords['mdy-all'], keywords.ymd, keywords['ymd-all']}), -- ['df'] = make_keywords_list ({keywords.dmy, keywords['dmy-all'], keywords.mdy, keywords['mdy-all'], keywords.ymd, keywords['ymd-all'], keywords.yMd, keywords['yMd-all']}), -- not supported at en.wiki ['mode'] = make_keywords_list ({keywords.cs1, keywords.cs2}), ['name-list-style'] = make_keywords_list ({keywords.amp, keywords['and'], keywords.vanc}), ['ref'] = make_keywords_list ({keywords.harv}), -- inverted check; |ref=harv no longer supported ['url-access'] = make_keywords_list ({keywords.subscription, keywords.limited, keywords.registration}), ['url-status'] = make_keywords_list ({keywords.dead, keywords.live, keywords.unfit, keywords.usurped, keywords['bot: unknown']}), ['id-access'] = make_keywords_list ({keywords.free}), } --[[--------------------------< C S 1 _ C O N F I G _ G E T >-------------------------------------------------- fetch and validate values from {{cs1 config}} template to fill <global_cs1_config_t> no error messages; when errors are detected, the parameter value from {{cs1 config}} is blanked. Supports all parameters and aliases associated with the metaparameters: DisplayAuthors, DisplayContributors, DisplayEditors, DisplayInterviewers, DisplayTranslators, NameListStyle, and Mode. The DisplayWhatever metaparameters accept numeric values only (|display-authors=etal and the like is not supported). ]] local global_cs1_config_t = {}; -- TODO: add value returned from get_date_format() to this table? local function get_cs1_config () if not content then -- nil content when we're in template return nil; -- auto-formatting does not work in Template space so don't set global_df end local start = content:find('{{ *[Cc][Ss]1 config *[|}]'); -- <start> is offset into <content> when {{cs1 config}} found; nil else if start then local cs1_config_template = content:match ('%b{}', start); -- get the whole template if not cs1_config_template then return nil; end local params_t = mw.text.split (cs1_config_template:gsub ('^{{%s*', ''):gsub ('%s*}}$', ''), '%s*|%s*'); -- remove '{{' and '}}'; make a sequence of parameter/value pairs (split on the pipe) table.remove (params_t, 1); -- remove the template name because it isn't a parameter/value pair local config_meta_params_t = {'DisplayAuthors', 'DisplayContributors', 'DisplayEditors', 'DisplayInterviewers', 'DisplayTranslators', 'NameListStyle', 'Mode'}; local meta_param_map_t = {}; -- list of accepted parameter names usable in {{cs1 config}} goes here for _, meta_param in ipairs (config_meta_params_t) do -- for i18n using <config_meta_params_t>, map template parameter names to their metaparameter equivalents if 'table' == type (aliases[meta_param]) then -- if <meta_param> is a sequence, for _, param in ipairs (aliases[meta_param]) do -- extract its contents meta_param_map_t[param] = meta_param; -- and add to <meta_param_map_t> end else meta_param_map_t[aliases[meta_param]] = meta_param; -- not a sequence so just add the parameter to <meta_param_map_t> end end local keywords_t = {}; -- map valid keywords to their associate metaparameter; reverse form of <keyword_lists[key] for these metaparameters for _, metaparam_t in ipairs ({{'NameListStyle', 'name-list-style'}, {'Mode', 'mode'}}) do -- only these metaparameter / keywords_lists key pairs for _, keyword in ipairs (keywords_lists[metaparam_t[2]]) do -- spin through the list of keywords keywords_t[keyword] = metaparam_t[1]; -- add [keyword] = metaparameter to the map end end for _, param in ipairs (params_t) do -- spin through the {{cs1 config}} parameters and fill <global_cs1_config_t> local k, v = param:match ('([^=]-)%s*=%s*(.+)'); -- <k> is the parameter name; <v> is parameter's assigned value if k then if k:find ('^display') then -- if <k> is one of the |display-<namelist>= parameters if v:match ('%d+') then -- the assigned value must be digits; doesn't accept 'etal' global_cs1_config_t[meta_param_map_t[k]]=v; -- add the display param and its value to globals table end else if keywords_t[v] == meta_param_map_t[k] then -- keywords_t[v] returns nil or the metaparam name; these must be the same global_cs1_config_t[meta_param_map_t[k]]=v; -- add the parameter and its value to globals table end end end end end end get_cs1_config (); -- fill <global_cs1_config_t> --[[---------------------< S T R I P M A R K E R S >---------------------------- Common pattern definition location for stripmarkers so that we don't have to go hunting for them if (when) MediaWiki changes their form. ]] local stripmarkers = { ['any'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-(%a+)%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127', -- capture returns name of stripmarker ['math'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-math%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127' -- math stripmarkers used in coins_cleanup() and coins_replace_math_stripmarker() } --[[------------< I N V I S I B L E _ C H A R A C T E R S >--------------------- This table holds non-printing or invisible characters indexed either by name or by Unicode group. Values are decimal representations of UTF-8 codes. The table is organized as a table of tables because the Lua pairs keyword returns table data in an arbitrary order. Here, we want to process the table from top to bottom because the entries at the top of the table are also found in the ranges specified by the entries at the bottom of the table. Also here is a pattern that recognizes stripmarkers that begin and end with the delete characters. The nowiki stripmarker is not an error but some others are because the parameter values that include them become part of the template's metadata before stripmarker replacement. ]] local invisible_defs = { del = '\127', -- used to distinguish between stripmarker and del char zwj = '\226\128\141', -- used with capture because zwj may be allowed } local invisible_chars = { {'replacement', '\239\191\189'}, -- U+FFFD, EF BF BD {'zero width joiner', '('.. invisible_defs.zwj .. ')'}, -- U+200D, E2 80 8D; capture because zwj may be allowed {'zero width space', '\226\128\139'}, -- U+200B, E2 80 8B {'hair space', '\226\128\138'}, -- U+200A, E2 80 8A {'soft hyphen', '\194\173'}, -- U+00AD, C2 AD {'horizontal tab', '\009'}, -- U+0009 (HT), 09 {'line feed', '\010'}, -- U+000A (LF), 0A {'no-break space', '\194\160'}, -- U+00A0 (NBSP), C2 A0 {'carriage return', '\013'}, -- U+000D (CR), 0D {'stripmarker', stripmarkers.any}, -- stripmarker; may or may not be an error; capture returns the stripmaker type {'delete', '('.. invisible_defs.del .. ')'}, -- U+007F (DEL), 7F; must be done after stripmarker test; capture to distinguish isolated del chars not part of stripmarker {'C0 control', '[\000-\008\011\012\014-\031]'}, -- U+0000–U+001F (NULL–US), 00–1F (except HT, LF, CR (09, 0A, 0D)) {'C1 control', '[\194\128-\194\159]'}, -- U+0080–U+009F (XXX–APC), C2 80 – C2 9F -- {'Specials', '[\239\191\185-\239\191\191]'}, -- U+FFF9-U+FFFF, EF BF B9 – EF BF BF -- {'Private use area', '[\238\128\128-\239\163\191]'}, -- U+E000–U+F8FF, EE 80 80 – EF A3 BF -- {'Supplementary Private Use Area-A', '[\243\176\128\128-\243\191\191\189]'}, -- U+F0000–U+FFFFD, F3 B0 80 80 – F3 BF BF BD -- {'Supplementary Private Use Area-B', '[\244\128\128\128-\244\143\191\189]'}, -- U+100000–U+10FFFD, F4 80 80 80 – F4 8F BF BD } --[[ Indic script makes use of zero width joiner as a character modifier so zwj characters must be left in. This pattern covers all of the unicode characters for these languages: Devanagari 0900–097F – https://unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf Devanagari extended A8E0–A8FF – https://unicode.org/charts/PDF/UA8E0.pdf Bengali 0980–09FF – https://unicode.org/charts/PDF/U0980.pdf Gurmukhi 0A00–0A7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0A00.pdf Gujarati 0A80–0AFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0A80.pdf Oriya 0B00–0B7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0B00.pdf Tamil 0B80–0BFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0B80.pdf Telugu 0C00–0C7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0C00.pdf Kannada 0C80–0CFF – https://unicode.org/charts/PDF/U0C80.pdf Malayalam 0D00–0D7F – https://unicode.org/charts/PDF/U0D00.pdf plus the not-necessarily Indic scripts for Sinhala and Burmese: Sinhala 0D80-0DFF - https://unicode.org/charts/PDF/U0D80.pdf Myanmar 1000-109F - https://unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf Myanmar extended A AA60-AA7F - https://unicode.org/charts/PDF/UAA60.pdf Myanmar extended B A9E0-A9FF - https://unicode.org/charts/PDF/UA9E0.pdf the pattern is used by has_invisible_chars() and coins_cleanup() ]] local indic_script = '[\224\164\128-\224\181\191\224\163\160-\224\183\191\225\128\128-\225\130\159\234\167\160-\234\167\191\234\169\160-\234\169\191]'; -- list of emoji that use a zwj character (U+200D) to combine with another emoji -- from: https://unicode.org/Public/emoji/17.0/emoji-zwj-sequences.txt; version: 17.0; 2025-01-08 -- table created by: [[:en:Module:Make emoji zwj table]] local emoji_t = { -- indexes are decimal forms of the hex values in U+xxxx [8596] = true, -- U+2194 ↔ left right arrow [8597] = true, -- U+2195 ↕ up down arrow [9760] = true, -- U+2620 ☠ skull and crossbones [9792] = true, -- U+2640 ♀ female sign [9794] = true, -- U+2642 ♂ male sign [9877] = true, -- U+2695 ⚕ staff of aesculapius [9878] = true, -- U+2696 ⚖ scales [9895] = true, -- U+26A7 ⚧ male with stroke and male and female sign [9992] = true, -- U+2708 ✈ airplane [10052] = true, -- U+2744 ❄ snowflake [10084] = true, -- U+2764 ❤ heavy black heart [10145] = true, -- U+27A1 ➡ black rightwards arrow [11035] = true, -- U+2B1B ⬛ black large square [127752] = true, -- U+1F308 🌈 rainbow [127787] = true, -- U+1F32B 🌫 fog [127806] = true, -- U+1F33E 🌾 ear of rice [127859] = true, -- U+1F373 🍳 cooking [127868] = true, -- U+1F37C 🍼 baby bottle [127876] = true, -- U+1F384 🎄 christmas tree [127891] = true, -- U+1F393 🎓 graduation cap [127908] = true, -- U+1F3A4 🎤 microphone [127912] = true, -- U+1F3A8 🎨 artist palette [127979] = true, -- U+1F3EB 🏫 school [127981] = true, -- U+1F3ED 🏭 factory [128048] = true, -- U+1F430 🐰 rabbit face [128102] = true, -- U+1F466 👦 boy [128103] = true, -- U+1F467 👧 girl [128104] = true, -- U+1F468 👨 man [128105] = true, -- U+1F469 👩 woman [128139] = true, -- U+1F48B 💋 kiss mark [128165] = true, -- U+1F4A5 💥 collision symbol [128168] = true, -- U+1F4A8 💨 dash symbol [128171] = true, -- U+1F4AB 💫 dizzy symbol [128187] = true, -- U+1F4BB 💻 personal computer [128188] = true, -- U+1F4BC 💼 brief case [128293] = true, -- U+1F525 🔥 fire [128295] = true, -- U+1F527 🔧 wrench [128300] = true, -- U+1F52C 🔬 microscope [128488] = true, -- U+1F5E8 🗨 left speech bubble [128640] = true, -- U+1F680 🚀 rocket [128658] = true, -- U+1F692 🚒 fire engine [129001] = true, -- U+1F7E9 🟩 large green square [129003] = true, -- U+1F7EB 🟫 large brown square [129309] = true, -- U+1F91D 🤝 handshake [129455] = true, -- U+1F9AF 🦯 probing cane [129456] = true, -- U+1F9B0 🦰 emoji component red hair [129457] = true, -- U+1F9B1 🦱 emoji component curly hair [129458] = true, -- U+1F9B2 🦲 emoji component bald [129459] = true, -- U+1F9B3 🦳 emoji component white hair [129466] = true, -- U+1F9BA 🦺 safety vest [129468] = true, -- U+1F9BC 🦼 motorized wheelchair [129469] = true, -- U+1F9BD 🦽 manual wheelchair [129489] = true, -- U+1F9D1 🧑 adult [129490] = true, -- U+1F9D2 🧒 child [129648] = true, -- U+1FA70 🩰 ballet shoes [129657] = true, -- U+1FA79 🩹 adhesive bandage [129775] = true, -- U+1FAEF 🫯 fight cloud [129778] = true, -- U+1FAF2 🫲 leftwards hand } --[[----------------------< L A N G U A G E S U P P O R T >------------------- These tables and constants support various language-specific functionality. ]] --local this_wiki_code = mw.getContentLanguage():getCode(); -- get this wiki's language code local this_wiki_code = lang_obj:getCode(); -- get this wiki's language code if string.match (mw.site.server, 'wikidata') then this_wiki_code = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('int', {'lang'}); -- on Wikidata so use interface language setting instead end local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_code, 'all'); -- get a table of language tag/name pairs known to Wikimedia; used for interwiki tests local mw_languages_by_name_t = {}; for k, v in pairs (mw_languages_by_tag_t) do -- build a 'reversed' table name/tag language pairs know to MediaWiki; used for |language= v = mw.ustring.lower (v); -- lowercase for tag fetch; get name's proper case from mw_languages_by_tag_t[<tag>] if mw_languages_by_name_t[v] then -- when name already in the table if 2 == #k or 3 == #k then -- if tag does not have subtags mw_languages_by_name_t[v] = k; -- prefer the shortest tag for this name end else -- here when name not in the table mw_languages_by_name_t[v] = k; -- so add name and matching tag end end local inter_wiki_map = {}; -- map of interwiki prefixes that are language-code prefixes for k, v in pairs (mw.site.interwikiMap ('local')) do -- spin through the base interwiki map (limited to local) if mw_languages_by_tag_t[v["prefix"]] then -- if the prefix matches a known language tag inter_wiki_map[v["prefix"]] = true; -- add it to our local map end end --[[--------------------< S C R I P T _ L A N G _ C O D E S >------------------- This table is used to hold ISO 639-1 two-character and ISO 639-3 three-character language codes that apply only to |script-title= and |script-chapter= ]] local script_lang_codes = { 'ab', 'am', 'ar', 'as', 'az', 'be', 'bg', 'bn', 'bo', 'bs', 'ce', 'chr', 'cu', 'dv', 'dz', 'el', 'fa', 'grc', 'gu', 'he', 'hi', 'hy', 'ja', 'ka', 'kaa', 'kk', 'km', 'kn', 'ko', 'ku', 'ky', 'lo', 'mk', 'ml', 'mn', 'mni', 'mr', 'my', 'ne', 'or', 'ota', 'pa', 'ps', 'ru', 'sd', 'si', 'sr', 'syc', 'ta', 'te', 'tg', 'th', 'ti', 'tkr', 'tt', 'ug', 'uk', 'ur', 'uz', 'yi', 'yue', 'zh', 'zgh' }; --[[---------------< L A N G U A G E R E M A P P I N G >---------------------- These tables hold language information that is different (correct) from MediaWiki's definitions For each ['<tag>'] = 'language name' in lang_code_remap{} there must be a matching ['language name'] = {'language name', '<tag>'} in lang_name_remap{} lang_tag_remap{}: key is always lowercase ISO 639-1, -2, -3 language tag or a valid lowercase IETF language tag value is properly spelled and capitalized language name associated with <tag> only one language name per <tag>; key/value pair must have matching entry in lang_name_remap{} lang_name_remap{}: key is always lowercase language name value is a table the holds correctly spelled and capitalized language name [1] and associated tag [2] (tag must match a tag key in lang_tag_remap{}) may have multiple keys referring to a common preferred name and tag; For example: ['kolsch'] and ['kölsch'] both refer to 'Kölsch' and 'ksh' ]] local lang_tag_remap = { -- used for |language= and |script-title= / |script-chapter= ['als'] = 'Tosk Albanian', -- MediaWiki returns Alemannisch ['bh'] = 'Bihari', -- MediaWiki uses 'bh' as a subdomain name for Bhojpuri Wikipedia: bh.wikipedia.org ['bla'] = 'Blackfoot', -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Siksika; use en.wiki preferred name ['bn'] = 'Bengali', -- MediaWiki returns Bangla ['ca-valencia'] = 'Valencian', -- IETF variant of Catalan ['fkv'] = 'Kven', -- MediaWiki returns Kvensk ['gsw'] = 'Swiss German', ['ilo'] = 'Ilocano', -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Iloko; use en.wiki preferred name ['ksh'] = 'Kölsch', -- MediaWiki: Colognian; use IANA/ISO 639 preferred name ['ksh-x-colog'] = 'Colognian', -- override MediaWiki ksh; no IANA/ISO 639 code for Colognian; IETF private code created at Module:Lang/data ['mis-x-ripuar'] = 'Ripuarian', -- override MediaWiki ksh; no IANA/ISO 639 code for Ripuarian; IETF private code created at Module:Lang/data ['nan-tw'] = 'Taiwanese Hokkien', -- make room for MediaWiki/IANA/ISO 639 nan: Min Nan Chinese and support en.wiki preferred name ['sr-ec'] = 'Serbian (Cyrillic script)', -- MediaWiki returns српски (ћирилица) ['sr-el'] = 'Serbian (Latin script)', -- MediaWiki returns srpski (latinica) } local lang_name_remap = { -- used for |language=; names require proper capitalization; tags must be lowercase ['alemannic'] = {'Swiss German', 'gsw'}, -- ISO 639-2, -3 alternate for Swiss German; MediaWiki mediawiki returns Alemannic for gsw; en.wiki preferred name ['alemannisch'] = {'Swiss German', 'gsw'}, -- not an ISO or IANA language name; MediaWiki uses 'als' as a subdomain name for Alemannic Wikipedia: als.wikipedia.org ['bangla'] = {'Bengali', 'bn'}, -- MediaWiki returns Bangla (the endonym) but we want Bengali (the exonym); here we remap ['bengali'] = {'Bengali', 'bn'}, -- MediaWiki doesn't use exonym so here we provide correct language name and 639-1 code ['bhojpuri'] = {'Bhojpuri', 'bho'}, -- MediaWiki uses 'bh' as a subdomain name for Bhojpuri Wikipedia: bh.wikipedia.org ['bihari'] = {'Bihari', 'bh'}, -- MediaWiki replaces 'Bihari' with 'Bhojpuri' so 'Bihari' cannot be found ['blackfoot'] = {'Blackfoot', 'bla'}, -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Siksika; use en.wiki preferred name ['colognian'] = {'Colognian', 'ksh-x-colog'}, -- MediaWiki preferred name for ksh ['ilocano'] = {'Ilocano', 'ilo'}, -- MediaWiki/IANA/ISO 639: Iloko; use en.wiki preferred name ['kolsch'] = {'Kölsch', 'ksh'}, -- use IANA/ISO 639 preferred name (use non-diacritical o instead of umlaut ö) ['kölsch'] = {'Kölsch', 'ksh'}, -- use IANA/ISO 639 preferred name ['kven'] = {'Kven', 'fkv'}, -- Unicode CLDR have decided not to support English language name for these two... ['kvensk'] = {'Kven', 'fkv'}, -- ...they say to refer to IANA registry for English names ['ripuarian'] = {'Ripuarian', 'mis-x-ripuar'}, -- group of dialects; no code in MediaWiki or in IANA/ISO 639 ['serbian (cyrillic script)'] = {'Serbian (Cyrillic script)', 'sr-cyrl'}, -- special case to get correct tag when |language=sr-ec ['serbian (latin script)'] = {'Serbian (Latin script)', 'sr-latn'}, -- special case to get correct tag when |language=sr-el ['swiss german'] = {'Swiss German', 'gsw'}, ['taiwanese hokkien'] = {'Taiwanese Hokkien', 'nan-tw'}, -- make room for MediaWiki/IANA/ISO 639 nan: Min Nan Chinese ['tosk albanian'] = {'Tosk Albanian', 'als'}, -- MediaWiki replaces 'Tosk Albanian' with 'Alemannisch' so 'Tosk Albanian' cannot be found ['valencian'] = {'Valencian', 'ca-valencia'}, -- variant of Catalan; categorizes as Valencian } --[[---------------< P R O P E R T I E S _ C A T E G O R I E S >---------------- Properties categories. These are used for investigating qualities of citations. ]] local prop_cats = { ['foreign-lang-source'] = 'CS1 $1-language sources ($2)', -- |language= categories; $1 is foreign-language name, $2 is ISO639-1 code ['foreign-lang-source-2'] = 'CS1 foreign language sources (ISO 639-2)|$1', -- |language= category; a cat for ISO639-2 languages; $1 is the ISO 639-2 code used as a sort key ['interproj-linked-name'] = 'CS1 interproject-linked names|$1', -- any author, editor, etc that has an interproject link; $1 is interproject tag used as a sort key ['interwiki-linked-name'] = 'CS1 interwiki-linked names|$1', -- any author, editor, etc that has an interwiki link; $1 is interwiki tag used as a sort key; yeilds to interproject ['local-lang-source'] = 'CS1 $1-language sources ($2)', -- |language= categories; $1 is local-language name, $2 is ISO639-1 code; not emitted when local_lang_cat_enable is false ['location-test'] = 'CS1 location test', ['long-vol'] = 'CS1: long volume value', -- probably temporary cat to identify scope of |volume= values longer than 4 characters ['script'] = 'CS1 uses $1-language script ($2)', -- |script-title=xx: has matching category; $1 is language name, $2 is language tag ['tracked-param'] = 'CS1 tracked parameter: $1', -- $1 is base (enumerators removed) parameter name ['unfit'] = 'CS1: unfit URL', -- |url-status=unfit or |url-status=usurped; used to be a maint cat ['vanc-accept'] = 'CS1:Vancouver names with accept markup', -- for |vauthors=/|veditors= with accept-as-written markup ['year-range-abbreviated'] = 'CS1: abbreviated year range', -- probably temporary cat to identify scope of |date=, |year= values using YYYY–YY form } --[[-------------------< T I T L E _ T Y P E S >-------------------------------- Here we map a template's CitationClass to TitleType (default values for |type= parameter) ]] local title_types = { ['AV-media-notes'] = 'Media notes', ['document'] = 'Document', ['interview'] = 'Interview', ['mailinglist'] = 'Mailing list', ['map'] = 'Map', ['podcast'] = 'Podcast', ['pressrelease'] = 'Press release', ['report'] = 'Report', ['speech'] = 'Speech', ['techreport'] = 'Technical report', ['thesis'] = 'Thesis', } --[[--------------------------< B U I L D _ K N O W N _ F R E E _ D O I _ R E G I S T R A N T S _ T A B L E >-- build a table of doi registrants known to be free-to-read In a doi, the registrant ID is the series of digits between the '10.' and the first '/': in doi 10.1100/sommat, 1100 is the registrant ID see §3.2.2 DOI prefix of the Doi Handbook p. 43 https://www.doi.org/doi-handbook/DOI_Handbook_Final.pdf#page=43 ]] local function build_free_doi_registrants_table() local registrants_t = {}; for _, v in ipairs ({ '1045', '1074', '1096', '1100', '1155', '1186', '1194', '1371', '1613', '1629', '1989', '1999', '2147', '2196', '3114', '3285', '3389', '3390', '3767', '3906', '3748', '3814', '3847', '3897', '4061', '4089', '4103', '4172', '4175', '4230', '4236', '4239', '4240', '4249', '4251', '4252', '4253', '4254', '4291', '4292', '4312', '4329', '4330', '4331', '5074', '5086', '5194', '5210', '5306', '5312', '5313', '5314', '5315', '5316', '5317', '5318', '5319', '5320', '5321', '5334', '5402', '5409', '5410', '5411', '5412', '5492', '5493', '5494', '5495', '5496', '5497', '5498', '5499', '5500', '5501', '5527', '5528', '5662', '6064', '6219', '7167', '7217', '7287', '7482', '7490', '7554', '7717', '7759', '7766', '9778', '11131', '11569', '11647', '11648', '12688', '12703', '12715', '12942', '12998', '13105', '14256', '14293', '14303', '14502', '14720', '15215', '15227', '15292', '15458', '15347', '15412', '15560', '16995', '17573', '17645', '18553', '18637', '18757', '19080', '19173', '20419', '20944', '21037', '21105', '21468', '21767', '21425', '22261', '22323', '22459', '24105', '24196', '24404', '24413', '24966', '26529', '26614', '26775', '26873', '30845', '32545', '34291', '34641', '35711', '35712', '35713', '35995', '36648', '37126', '37532', '37871', '47128', '47622', '47959', '48438', '51741', '51746', '51935', '51936', '51937', '51938', '51939', '51940', '52165', '52437', '52975', '53288', '53347', '54081', '54947', '55295', '55667', '55741', '55914', '57009', '58647', '58782', '59081', '59490', '61375', '66183', '70587', }) do registrants_t[v] = true; -- build a k/v table of known free-to-read doi registrants end return registrants_t; end -- known free registrants identifiable by the doi suffix incipit local extended_registrants_t = { -- doi suffix incipits are evaluated as lua patterns ['1001'] = {'jamanetworkopen'}, -- JAMA Network Open ['1002'] = {'1878-0261', '2056-4538', '2211-5463', '2475-8876', '2688-8319', 'aaai%.', 'aac2%.', 'ache%.', 'acm2%.', 'acn3%.', 'acr2%.', 'admi%.', 'adpr%.', 'adrr%.', 'adsr%.', 'advs%.', 'ael2%.', 'aelm%.', 'aesr%.', 'aff2%.', 'agf2%.', 'agg2%.', 'agm2%.', 'ags3%.', 'agt2%.', 'aidi%.', 'ail2%.', 'aisy%.', 'aiv2%.', 'alz%.', 'ame2%.', 'ams2%.', 'anbr%.', 'ansa%.', 'apj%.', 'app5%.', 'aps3%.', 'apxr%.', 'aro2%.', 'ars2%.', 'asl2%.', 'atn2%.', 'bco2%.', 'bes2%.', 'bmm2%.', 'bod2%.', 'brb3%.', 'brh2%.', 'brx2%.', 'bsa3%.', 'bte2%.', 'btm2%.', 'cai2%.', 'cam4%.', 'cbh2%.', 'ccr3%.', 'ccs3%.', 'cdt3%.', 'celc%.', 'cep4%.', 'ces2%.', 'cesm%.', 'ceur%.', 'cey2%.', 'cfch%.', 'cfp2%.', 'cin4%.', 'clc%.', 'clem%.', 'cli2%.', 'clt2%.', 'cmt2%.', 'cmtd%.', 'cnl2%.', 'cnr2%.', 'cns%.', 'cns3%.', 'cnx2%.', 'cre2%.', 'csc3%.', 'cso2%.', 'ctd2%.', 'cti2%.', 'ctm2%.', 'dad2%.', 'deo2%.', 'dep2%.', 'dni2%.', 'dro2%.', 'dug2%.', 'dvr2%.', 'eas2%.', 'ece2%.', 'ece3%.', 'ecog%.', 'ecs2%.', 'edm2%.', 'edn3%.', 'eem2%.', 'eer3%.', 'efd2%.', 'ejsc%.', 'elsa%.', 'elt2%.', 'eng2%.', 'eom2%.', 'epi4%.', 'epr2%.', 'ese3%.', 'exp%.', 'fbe2%.', 'fci2%.', 'fer3%.', 'fes3%.', 'fft2%.', 'fhu2%.', 'fle2%.', 'flm2%.', 'fob2%.', 'fpf2%.', 'fsh3%.', 'fsn3%.', 'gcb4%.', 'gch2%.', 'gdj3%.', 'geo2%.', 'ggn2%.', 'gin2%.', 'glr2%.', 'gps3%.', 'gtm2%.', 'hbm%.', 'hcs2%.', 'hem3%.', 'hkj2%.', 'hsr2%.', 'ibra%.', 'idm2%.', 'ifm2%.', 'iid3%.', 'iju5%.', 'ila2%.', 'imed%.', 'imm3%.', 'imo2%.', 'imt2%.', 'inc2%.', 'inc3%.', 'inf2%.', 'inm3%.', 'inmd%.', 'ird3%.', 'ise3%.', 'jaa2%.', 'jav%.', 'jbt%.', 'jcc5%.', 'jcla%.', 'jcsm%.', 'jcv2%.', 'jeo2%.', 'jev2%.', 'jex2%.', 'jfa2%.', 'jgf2%.', 'jgh3%.', 'jha2%.', 'jia2%.', 'jmd2%.', 'jmrs%.', 'joa3%.', 'jpr3%.', 'jsf2%.', 'jsp2%.', 'jvc2%.', 'kjm2%.', 'kot2%.', 'lci2%.', 'ldr%.', 'leap%.', 'leg3%.', 'lim2%.', 'lio2%.', 'loe2%.', 'lol2%.', 'lrh2%.', 'mame%.', 'mba2%.', 'mbo3%.', 'mco2%.', 'mdb2%.', 'mdr2%.', 'med4%.', 'mef2%.', 'met%.', 'metm%.', 'mgea%.', 'mgg3%.', 'mhs2%.', 'mlf2%.', 'mmr3%.', 'moda%.', 'mog2%.', 'mpr%.', 'mps2%.', 'msd2%.', 'nam2%.', 'nano%.', 'nap2%.', 'neo2%.', 'nep3%.', 'njb%.', 'nop2%.', 'npp2%.', 'npr2%.', 'ntls%.', 'open%.', 'orm2%.', 'osp4%.', 'oto2%.', 'pan3%.', 'pchj%.', 'pcn5%.', 'pdi3%.', 'ped4%.', 'pei3%.', 'pfm2%.', 'pgr2%.', 'phmt%.', 'pld3%.', 'pls2%.', 'pmf2%.', 'pne2%.', 'pnp%.', 'poh2%.', 'ppj2%.', 'ppp3%.', 'prm2%.', 'pro6%.', 'prp2%.', 'psp4%.', 'puh2%.', 'pul2%.', 'qub2%.', 'rai2%.', 'rar2%.', 'rco2%.', 'rcr2%.', 'rfc2%.', 'rmb2%.', 'rpm2%.', 'rse2%.', 'rvr2%.', 'sae2%.', 'sen2%.', 'sfp2%.', 'smb2%.', 'smm2%.', 'smmd%.', 'smo2%.', 'smsc%.', 'sst2%.', 'sst3%.', 'sstr%.', 'sus2%.', 'tch2%.', 'tcr4%.', 'tpg2%.', 'trc2%.', 'tre%.', 'uar2%.', 'ueg2%.', 'uro2%.', 'viw2%.', 'vms3%.', 'vro2%.', 'vzj2%.', 'we%.', 'wjo2%.', 'wlb3%.', 'wll2%.', 'wsb%.'}, -- Elsevier journals https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&oldid=1364310578#Wikipedia:Bot_requests/Archive_88#Web_scrapping_v2 ['1016'] = {'j%.aace', 'j%.aed', 'j%.aiopen', 'j%.animal', 'j%.apsb', 'j%.addicn', -- AACE Endocrinology and Diabetes, AACE Endocrinology and Diabetes, AI Open, Animal, Acta Pharmaceutica Sinica B, Addiction Neuroscience 'j%.abrep', 'j%.fob', 'j%.gpb', 'j%.heliyon', 'j%.mucimm%.', 'j%.nlp', 'j%.patter', 'j%.proche', -- Addictive Behaviors Reports, FEBS Open Bio, Genomics, Proteomics & Bioinformatics after 2015, Heliyon, Mucosal Immunology, Natural Language Processing, Patterns, Procedia Chemistry 'j%.vgie', 'S1672-0229', 'S1933-0219'}, -- VideoGIE, Genomics, Proteomics & Bioinformatics before 2015, Mucosal Immunology ['1017'] = {'apj%.', 'nlp', 'mdh', 'S15574660'}, -- Natural Language Processing Journal, Medical History, Asia Pacific Journal ['1021'] = {'acscentsci', 'acsomega'}, -- ACS Central Science, ACS Omega ['1029'] = {'2025cn', '2025csj', '2025ea', '2025gc', '2025gh', '2025ms', '2025sw', '2025wr', '2026ef', '2026gl', '2026jh', 'aga2.70129'}, -- Elsevier journals https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&oldid=1364310578#Wikipedia:Bot_requests/Archive_88#Web_scrapping_v2 ['1038'] = {'41541%.', '43246%.', 'asiamat%.', 'boneres%.', 'cddis%.', 'cddiscovery%.', 'celldisc%.', 'mi%.', 'nutd%.', 'oncsis%.', 's40494', 's41377', 's41392', 's41396', 's41398', 's41405', 's41407', 's41408', 's41439', 's41467', 's41514', 's41522', 's41523', 's41524', 's41525', 's41526', 's41528', 's41529', 's41531', 's41533', 's41534', 's41535', 's41536', 's41537', 's41538', 's41539', 's41540', 's41545', 's41598', 's41612', 's41698', 's41699', 's41746', 's42003', 's42004', 's42005', 's42949', 's43247', 's43705', 's43856', 's44168', 's44172', 's44182', 's44183', 's44184', 's44185', 's44259', 's44260', 's44264', 's44271', 's44276', 's44294', 's44296', 's44298', 's44303', 's44304', 's44306', 's44310', 's44323', 's44324', 's44325', 's44328', 's44333', 's44334', 's44335', 's44341', 's44355', 's44383', 's44384', 's44385', 's44386', 's44387', 's44400', 's44401', 's44406', 's44407', 's44431', 's44432', 's44433', 's44434', 's44435', 's44440', 's44453', 's44454', 's44455', 's44456', 's44458', 's44459', 's44482', 's44484', 's44485', 's44488', 's44513', 's44528', 'sdata%.'}, -- Nature journals (npj series, Communications series, and many others, see https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&diff=prev&oldid=1368822567 and https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&diff=next&oldid=1368822567) ['1046'] = {'j%.1365-8711', 'j%.1365-246x'}, -- MNRAS, GJI ['1049'] = {'aie2%.', 'blc2%.', 'bme2', 'bsb2%.', 'ccs2%.', 'cds2', 'cdt2', 'cim2%.', 'cit2%.', 'cmu2%.', 'cps2%.', 'csy2%.', 'cth2%.', 'cvi2%.', 'dgt2%.', 'ein2%.', 'ell2%.', 'elp2%.', 'els2', 'ema3%.', 'enb2%.', 'enc2%.', 'esi2%.', 'gtd2%.', 'htl2%.', 'hve2%.', 'ipr2%.', 'ise2', 'itr2%.', 'mia2%.', 'mna2%.', 'nbt2', 'nde2%.', 'ntw2%.', 'ote2%.', 'pel2%.', 'qtc2%.', 'rpg2%.', 'rsn2%.', 'ses2%.', 'sfw2', 'sil2', 'smc2%.', 'smt2%.', 'stg2%.', 'syb2%.', 'tje2%.', 'wss2%.'}, -- Elsevier journals https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&oldid=1364310578#Wikipedia:Bot_requests/Archive_88#Web_scrapping_v2 ['1051'] = {'parasite'}, -- Parasite ['1057'] = {'s41599'}, -- Humanities and Social Sciences Communications ['1093'] = {'mnras', 'mnrasl', 'gji', 'pnasnexus', 'rasti', 'ismeco', 'ismejo'}, -- MNRAS, MNRAS Letters, GJI, PNAS Nexus, RASTI, ISME Communications, ISME Journal ['1096'] = {'fba%.'}, -- FASEB BioAdvances ['1098'] = {'rsbm', 'rsob', 'rsos'}, -- Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society, Open Biology, Royal Society Open Science ['1099'] = {'acmi', 'mic', '00221287', 'mgen'}, -- Access Microbiology, Microbiology, Journal of General Microbiology, Microbial Genomics ['1107'] = {'S20569890', 'S20522525', 'S16005775', 'S24143146'}, -- Acta Crystallographica E, IUCrJ, Journal of Synchrotron Radiation, IUCrData ['1109'] = {'access', 'oa', 'oj'}, -- IEEE Access, IEEE Open Access..., IEEE Open Journal... ['1111'] = {'1365-2435', '1442-1984', '1751-7915', '1753-0407', '1755-0998', '1758-2229', '1759-7714', '2041-210x', 'j%.1365-2966', 'j%.1745-3933', 'j%.1365-246X','acel%.', 'adb%.', 'anec%.', 'aogs%.', 'bor%.', 'bpa%.', 'cas%.', 'con4%.', 'cpr%.', 'crj%.', 'csp2%.', 'cts%.', 'ddi%.', 'ejed%.', 'ene%.', 'eva%.', 'gbb%.', 'gcbb%.', 'hex%.', 'irv%.', 'iwj%.', 'jch%.', 'jcmm%.', 'jdi%.', 'jfr3%.', 'jocd%.', 'jwas%.', 'mcn%.', 'mpp%.', 'myc%.', 'nrm%.', 'os%.', 'pbi%.', 'srt%.'}, -- Elsevier journals https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:DreamRimmer&oldid=1364310578#Wikipedia:Bot_requests/Archive_88#Web_scrapping_v2 ['1112'] = {'tlm3%.'}, -- Transactions of the London Mathematical Society ['1113'] = {'ep'}, -- Experimental Physiology ['1128'] = {'asmcr', 'jmbe', 'mbio', 'mra', 'spectrum', 'msphere', 'msystems'}, --ASM Case Reports, Journal of Microbiology & Biology Education, mBio, Microbiology Resource Announcements, Microbiology Spectrum, mSphere, mSystems ['1136'] = {'bmjopen'}, -- BMJ Open ['1140'] = {'epjconf'}, -- EPJ Web of Conferences ['1161'] = {'jaha%.'}, ['1176'] = {'appi%.prcp%.'}, ['1192'] = {'bjo'}, -- BJPsych Open ['1210'] = {'jendso','jcemcr'}, -- Journal of the Endocrine Society, JCEM Case Reports ['1215'] = {'21573689', '21573698'}, -- L&O Fluids ['1257'] = {'jep'}, -- Journal of Economic Perspectives ['1590'] = {'0102-3306'}, -- Acta Botanica Brasilica ['2903'] = {'j%.efsa%.'}, ['3322'] = {'caac%.'}, ['3982'] = {'qw', 'te'}, ['4171'] = {'dm','mag'}, -- Documenta Mathematica, EMS Magazine ['4319'] = {'lo%.', 'lol%.', 'lom%.'}, -- L&O, L&O e-Lectures, L&O Methods ['5852'] = {'ejt'}, -- European Journal of Taxonomy ['7155'] = {'jgaa'}, -- Journal of Graph Algorithms and Applications ['7758'] = {'rsf'}, -- RSJ Journal ['11158'] = {'saasp'}, -- Systematic and Applied Acarology Special Publications ['11646'] = {'megataxa', 'mesozoic'}, -- Megataxa, Mesozoic ['14231'] = {'ag'}, -- Algebraic Geometry ['14814'] = {'phy2%.'}, ['15302'] = {'vr%.'}, ['15446'] = {'abc'}, -- Acta Biológica Colombiana ['17239'] = {'jowr'}, -- Journal of Writing Research ['22073'] = {'pja'}, -- Persian Journal of Acarology ['24310'] = {'abm'}, -- Acta Botanica Malacitana ['24425'] = {'agp'}, -- Acta Geologica Polonica ['35249'] = {'rche'}, -- Revista Chilena de Entomología ['37520'] = {'fi'}, -- Fossil Imprint ['53562'] = {'ajcb'} -- Asian Journal of Conservation Biology } --[[===================<< E R R O R M E S S A G I N G >>====================== ]] --[[----------< E R R O R M E S S A G E S U P P L E M E N T S >------------- I18N for those messages that are supplemented with additional specific text that describes the reason for the error TODO: merge this with special_case_translations{}? ]] local err_msg_supl = { ['char'] = 'invalid character', -- |isbn=, |sbn= ['check'] = 'checksum', -- |isbn=, |sbn= empty_str = '(empty string)', -- empty unknown parameter check when cite has |= ['flag'] = 'flag', -- |archive-url= ['form'] = 'invalid form', -- |isbn=, |sbn= ['group'] = 'invalid group id', -- |isbn= ['initials'] = 'initials', -- Vancouver ['invalid language code'] = 'invalid language code', -- |script-<param>= ['journal'] = 'journal', -- |bibcode= ['length'] = 'length', -- |isbn=, |bibcode=, |sbn= ['liveweb'] = 'liveweb', -- |archive-url= ['missing comma'] = 'missing comma', -- Vancouver ['missing prefix'] = 'missing prefix', -- |script-<param>= ['missing title part'] = 'missing title part', -- |script-<param>= ['name'] = 'name', -- Vancouver ['non-Latin char'] = 'non-Latin character', -- Vancouver ['path'] = 'path', -- |archive-url= ['prefix'] = 'invalid prefix', -- |isbn= ['punctuation'] = 'punctuation', -- Vancouver ['save'] = 'save command', -- |archive-url= ['suffix'] = 'suffix', -- Vancouver ['timestamp'] = 'timestamp', -- |archive-url= ['unknown language code'] = 'unknown language code', -- |script-<param>= ['value'] = 'value', -- |bibcode= ['year'] = 'year', -- |bibcode= } --[[--------------< E R R O R _ C O N D I T I O N S >--------------------------- Error condition table. This table has two sections: errors at the top, maintenance at the bottom. Maint 'messaging' does not have a 'message' (message=nil) The following contains a list of IDs for various error conditions defined in the code. For each ID, we specify a text message to display, an error category to include, and whether the error message should be wrapped as a hidden comment. Anchor changes require identical changes to matching anchor in Help:CS1 errors TODO: rename error_conditions{} to something more generic; create separate error and maint tables inside that? ]] local error_conditions = { err_accessdate_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;access-date=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;url=</code>', anchor = 'accessdate_missing_url', category = 'CS1 errors: access-date without URL', hidden = false }, err_apostrophe_markup = { message = 'Italic or bold markup not allowed in: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'apostrophe_markup', category = 'CS1 errors: markup', hidden = false }, err_archive_date_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code>', anchor = 'archive_date_missing_url', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_date_url_ts_mismatch = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code> / <code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> timestamp mismatch; $1 suggested', anchor = 'archive_date_url_ts_mismatch', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_missing_date = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;archive-date=</code>', anchor = 'archive_missing_date', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;url=</code>', anchor = 'archive_missing_url', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_archive_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;archive-url=</code> is malformed: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'archive_url', category = 'CS1 errors: archive-url', hidden = false }, err_arxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;arxiv=</code> required', anchor = 'arxiv_missing', category = 'CS1 errors: arXiv', -- same as bad arxiv hidden = false }, err_asintld_missing_asin = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;asin=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'asintld_missing_asin', category = 'CS1 errors: ASIN TLD', hidden = false }, err_bad_arxiv = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;arxiv=</code> value', anchor = 'bad_arxiv', category = 'CS1 errors: arXiv', hidden = false }, err_bad_asin = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;asin=</code> value', anchor = 'bad_asin', category ='CS1 errors: ASIN', hidden = false }, err_bad_asin_tld = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;asin-tld=</code> value', anchor = 'bad_asin_tld', category ='CS1 errors: ASIN TLD', hidden = false }, err_bad_bibcode = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;bibcode=</code> $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_bibcode', category = 'CS1 errors: bibcode', hidden = false }, err_bad_biorxiv = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;biorxiv=</code> value', anchor = 'bad_biorxiv', category = 'CS1 errors: bioRxiv', hidden = false }, err_bad_citeseerx = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;citeseerx=</code> value', anchor = 'bad_citeseerx', category = 'CS1 errors: citeseerx', hidden = false }, err_bad_date = { message = 'Check date values in: $1', -- $1 is a parameter name list anchor = 'bad_date', category = 'CS1 errors: dates', hidden = false }, err_bad_doi = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;doi=</code> value', anchor = 'bad_doi', category = 'CS1 errors: DOI', hidden = false }, err_bad_hdl = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;hdl=</code> value', anchor = 'bad_hdl', category = 'CS1 errors: HDL', hidden = false }, err_bad_isbn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;isbn=</code> value: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_isbn', category = 'CS1 errors: ISBN', hidden = false }, err_bad_ismn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;ismn=</code> value', anchor = 'bad_ismn', category = 'CS1 errors: ISMN', hidden = false }, err_bad_issn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;$1issn=</code> value', -- $1 is 'e' or '' for eissn or issn anchor = 'bad_issn', category = 'CS1 errors: ISSN', hidden = false }, err_bad_jfm = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;jfm=</code> value', anchor = 'bad_jfm', category = 'CS1 errors: JFM', hidden = false }, err_bad_jstor = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;jstor=</code> value', anchor = 'bad_jstor', category = 'CS1 errors: JSTOR', hidden = false }, err_bad_lccn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;lccn=</code> value', anchor = 'bad_lccn', category = 'CS1 errors: LCCN', hidden = false }, err_bad_medrxiv = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;medrxiv=</code> value', anchor = 'bad_medrxiv', category = 'CS1 errors: medRxiv', hidden = false }, err_bad_mr = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;mr=</code> value', anchor = 'bad_mr', category = 'CS1 errors: MR', hidden = false }, err_bad_oclc = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;oclc=</code> value', anchor = 'bad_oclc', category = 'CS1 errors: OCLC', hidden = false }, err_bad_ol = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;ol=</code> value', anchor = 'bad_ol', category = 'CS1 errors: OL', hidden = false }, err_bad_osti = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;osti=</code> value', anchor = 'bad_osti', category = 'CS1 errors: OSTI', hidden = false }, err_bad_paramlink = { -- for |title-link=, |author/editor/translator-link=, |series-link=, |episode-link= message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> value', -- $1 is parameter name anchor = 'bad_paramlink', category = 'CS1 errors: parameter link', hidden = false }, err_bad_pmc = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;pmc=</code> value', anchor = 'bad_pmc', category = 'CS1 errors: PMC', hidden = false }, err_bad_pmid = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;pmid=</code> value', anchor = 'bad_pmid', category = 'CS1 errors: PMID', hidden = false }, err_bad_rfc = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;rfc=</code> value', anchor = 'bad_rfc', category = 'CS1 errors: RFC', hidden = false }, err_bad_s2cid = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;s2cid=</code> value', anchor = 'bad_s2cid', category = 'CS1 errors: S2CID', hidden = false }, err_bad_sbn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;sbn=</code> value: $1', -- $1 is error message detail anchor = 'bad_sbn', category = 'CS1 errors: SBN', hidden = false }, err_bad_ssrn = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;ssrn=</code> value', anchor = 'bad_ssrn', category = 'CS1 errors: SSRN', hidden = false }, err_bad_url = { message = 'Check $1 value', -- $1 is parameter name anchor = 'bad_url', category = 'CS1 errors: URL', hidden = false }, err_bad_usenet_id = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;message-id=</code> value', anchor = 'bad_message_id', category = 'CS1 errors: message-id', hidden = false }, err_bad_zbl = { message = 'Check <code class="cs1-code">&#124;zbl=</code> value', anchor = 'bad_zbl', category = 'CS1 errors: Zbl', hidden = false }, err_bare_url_missing_title = { message = '$1 missing title', -- $1 is parameter name anchor = 'bare_url_missing_title', category = 'CS1 errors: bare URL', hidden = false }, err_biorxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;biorxiv=</code> required', anchor = 'biorxiv_missing', category = 'CS1 errors: bioRxiv', -- same as bad bioRxiv hidden = false }, err_chapter_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ignored', -- $1 is parameter name anchor = 'chapter_ignored', category = 'CS1 errors: chapter ignored', hidden = false }, err_citation_missing_title = { message = 'Missing or empty <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'citation_missing_title', category = 'CS1 errors: missing title', hidden = false }, err_citeseerx_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;citeseerx=</code> required', anchor = 'citeseerx_missing', category = 'CS1 errors: citeseerx', -- same as bad citeseerx hidden = false }, err_cite_web_url = { -- this error applies to cite web and to cite podcast message = 'Missing or empty <code class="cs1-code">&#124;url=</code>', anchor = 'cite_web_url', category = 'CS1 errors: requires URL', hidden = false }, err_class_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;class=</code> ignored', anchor = 'class_ignored', category = 'CS1 errors: class', hidden = false }, err_contributor_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;contributor=</code> ignored', anchor = 'contributor_ignored', category = 'CS1 errors: contributor', hidden = false }, err_contributor_missing_required_param = { message = '<code class="cs1-code">&#124;contributor=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'contributor_missing_required_param', category = 'CS1 errors: contributor', hidden = false }, err_deprecated_params = { message = 'Cite uses deprecated parameter <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'deprecated_params', category = 'CS1 errors: deprecated parameters', hidden = false }, err_disp_name = { message = 'Invalid <code class="cs1-code">&#124;$1=$2</code>', -- $1 is parameter name; $2 is the assigned value anchor = 'disp_name', category = 'CS1 errors: display-names', hidden = false, }, err_doibroken_missing_doi = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;doi=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'doibroken_missing_doi', category = 'CS1 errors: DOI', hidden = false }, err_embargo_missing_pmc = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;pmc=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'embargo_missing_pmc', category = 'CS1 errors: PMC embargo', hidden = false }, err_empty_citation = { message = 'Empty citation', anchor = 'empty_citation', category = 'CS1 errors: empty citation', hidden = false }, err_etal = { message = 'Explicit use of et al. in: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'explicit_et_al', category = 'CS1 errors: explicit use of et al.', hidden = false }, err_extra_text_edition = { message = '<code class="cs1-code">&#124;edition=</code> has extra text', anchor = 'extra_text_edition', category = 'CS1 errors: extra text: edition', hidden = false, }, err_extra_text_issue = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has extra text', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_issue', category = 'CS1 errors: extra text: issue', hidden = false, }, err_extra_text_pages = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has extra text', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_pages', category = 'CS1 errors: extra text: pages', hidden = false, }, err_extra_text_volume = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has extra text', -- $1 is parameter name anchor = 'extra_text_volume', category = 'CS1 errors: extra text: volume', hidden = false, }, err_first_missing_last = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> missing <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is first alias, $2 is matching last alias anchor = 'first_missing_last', category = 'CS1 errors: missing name', -- author, contributor, editor, interviewer, translator hidden = false }, err_format_missing_url = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is format parameter $2 is url parameter anchor = 'format_missing_url', category = 'CS1 errors: format without URL', hidden = false }, err_generic_name = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has generic name', -- $1 is parameter name anchor = 'generic_name', category = 'CS1 errors: generic name', hidden = false, }, err_generic_title = { message = 'Cite uses generic title', anchor = 'generic_title', category = 'CS1 errors: generic title', hidden = false, }, err_invalid_isbn_date = { message = 'ISBN / Date incompatibility', anchor = 'invalid_isbn_date', category = 'CS1 errors: ISBN date', hidden = true }, err_invalid_param_val = { message = 'Invalid <code class="cs1-code">&#124;$1=$2</code>', -- $1 is parameter name $2 is parameter value anchor = 'invalid_param_val', category = 'CS1 errors: invalid parameter value', hidden = false }, err_invisible_char = { message = '$1 in $2 at position $3', -- $1 is invisible char $2 is parameter name $3 is position number anchor = 'invisible_char', category = 'CS1 errors: invisible characters', hidden = false }, err_medrxiv_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;medrxiv=</code> required', anchor = 'medrxiv_missing', category = 'CS1 errors: medRxiv', -- same as bad medRxiv hidden = false }, err_missing_name = { message = 'Missing <code class="cs1-code">&#124;$1$2=</code>', -- $1 is modified NameList; $2 is enumerator anchor = 'missing_name', category = 'CS1 errors: missing name', -- author, contributor, editor, interviewer, translator hidden = false }, err_missing_periodical = { message = 'Cite $1 requires <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is cs1 template name; $2 is canonical periodical parameter name for cite $1 anchor = 'missing_periodical', category = 'CS1 errors: missing periodical', hidden = false }, err_missing_pipe = { message = 'Missing pipe in: <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'missing_pipe', category = 'CS1 errors: missing pipe', hidden = false }, err_missing_publisher = { message = 'Cite $1 requires <code class="cs1-code">&#124;$2=</code>', -- $1 is cs1 template name; $2 is canonical publisher parameter name for cite $1 anchor = 'missing_publisher', category = 'CS1 errors: missing publisher', hidden = false }, err_numeric_names = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> has numeric name', -- $1 is parameter name', anchor = 'numeric_names', category = 'CS1 errors: numeric name', hidden = false, }, err_param_access_requires_param = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1-access=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'param_access_requires_param', category = 'CS1 errors: param-access', hidden = false }, err_param_has_ext_link = { message = 'External link in <code class="cs1-code">$1</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'param_has_ext_link', category = 'CS1 errors: external links', hidden = false }, err_param_has_twl_url = { message = 'Wikipedia Library link in <code class="cs1-code">$1</code>', -- $1 is parameter name anchor = 'param_has_twl_url', category = 'CS1 errors: URL', hidden = false }, err_parameter_ignored = { message = 'Unknown parameter <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ignored', -- $1 is parameter name anchor = 'parameter_ignored', category = 'CS1 errors: unsupported parameter', hidden = false }, err_parameter_ignored_suggest = { message = 'Unknown parameter <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ignored (<code class="cs1-code">&#124;$2=</code> suggested)', -- $1 is unknown parameter $2 is suggested parameter name anchor = 'parameter_ignored_suggest', category = 'CS1 errors: unsupported parameter', hidden = false }, err_periodical_ignored = { message = '<code class="cs1-code">&#124;$1=</code> ignored', -- $1 is parameter name anchor = 'periodical_ignored', category = 'CS1 errors: periodical ignored', hidden = false }, err_redundant_parameters = { message = 'More than one of $1 specified', -- $1 is error message detail anchor = 'redundant_parameters', category = 'CS1 errors: redundant parameter', hidden = false }, err_script_parameter = { message = 'Invalid <code class="cs1-code">&#124;$1=</code>: $2', -- $1 is parameter name $2 is script language code or error detail anchor = 'script_parameter', category = 'CS1 errors: script parameters', hidden = false }, err_ssrn_missing = { message = '<code class="cs1-code">&#124;ssrn=</code> required', anchor = 'ssrn_missing', category = 'CS1 errors: SSRN', hidden = false }, err_text_ignored = { message = 'Text "$1" ignored', -- $1 is ignored text anchor = 'text_ignored', category = 'CS1 errors: unrecognized parameter', hidden = false }, err_trans_missing_title = { message = '<code class="cs1-code">&#124;trans-$1=</code> requires <code class="cs1-code">&#124;$1=</code> or <code class="cs1-code">&#124;script-$1=</code>', -- $1 is base parameter name anchor = 'trans_missing_title', category = 'CS1 errors: translated title', hidden = false }, err_param_unknown_empty = { message = 'Cite has empty unknown parameter$1: $2', -- $1 is 's' or empty space; $2 is emty unknown param list anchor = 'param_unknown_empty', category = 'CS1 errors: empty unknown parameters', hidden = false }, err_vancouver = { message = 'Vancouver style error: $1 in name $2', -- $1 is error detail, $2 is the nth name anchor = 'vancouver', category = 'CS1 errors: Vancouver style', hidden = false }, err_wikilink_in_url = { message = 'URL–wikilink conflict', -- uses ndash anchor = 'wikilink_in_url', category = 'CS1 errors: URL–wikilink conflict', -- uses ndash hidden = false }, --[[--------------------------< M A I N T >------------------------------------- maint messages do not have a message (message = nil); otherwise the structure is the same as error messages ]] maint_archive_origin = { message = nil, anchor = 'archive_origin', category = 'CS1 maint: archive origin', hidden = true, }, maint_archived_copy = { message = nil, anchor = 'archived_copy', category = 'CS1 maint: archived copy as title', hidden = true, }, maint_bibcode = { message = nil, anchor = 'bibcode', category = 'CS1 maint: bibcode', hidden = true, }, maint_location_no_publisher = { -- cite book, conference, encyclopedia; citation as book cite or encyclopedia cite message = nil, anchor = 'location_no_publisher', category = 'CS1 maint: location missing publisher', hidden = true, }, maint_bot_unknown = { message = nil, anchor = 'bot:_unknown', category = 'CS1 maint: bot: original URL status unknown', hidden = true, }, maint_date_auto_xlated = { -- date auto-translation not supported by en.wiki message = nil, anchor = 'date_auto_xlated', category = 'CS1 maint: date auto-translated', hidden = true, }, maint_date_format = { message = nil, anchor = 'date_format', category = 'CS1 maint: date format', hidden = true, }, maint_date_year = { message = nil, anchor = 'date_year', category = 'CS1 maint: date and year', hidden = true, }, maint_deprecated_archive = { message = nil, anchor = 'deprecated_archive', category = 'CS1 maint: deprecated archival service', hidden = true, }, maint_doi_ignore = { message = nil, anchor = 'doi_ignore', category = 'CS1 maint: ignored DOI errors', hidden = true, }, maint_doi_inactive = { message = nil, anchor = 'doi_inactive', category = 'CS1 maint: DOI inactive', hidden = true, }, maint_doi_inactive_dated = { message = nil, anchor = 'doi_inactive_dated', category = 'CS1 maint: DOI inactive as of $2$3$1', -- $1 is year, $2 is month-name or empty string, $3 is space or empty string hidden = true, }, maint_doi_unflagged_free = { message = nil, anchor = 'doi_unflagged_free', category = 'CS1 maint: unflagged free DOI', hidden = true, }, maint_extra_punct = { message = nil, anchor = 'extra_punct', category = 'CS1 maint: extra punctuation', hidden = true, }, maint_id_limit_load_fail = { -- applies to all cs1|2 templates on a page; message = nil, -- maint message (category link) never emitted anchor = 'id_limit_load_fail', category = 'CS1 maint: ID limit load fail', hidden = true, }, maint_isbn_ignore = { message = nil, anchor = 'ignore_isbn_err', category = 'CS1 maint: ignored ISBN errors', hidden = true, }, maint_issn_ignore = { message = nil, anchor = 'ignore_issn', category = 'CS1 maint: ignored ISSN errors', hidden = true, }, maint_jfm_format = { message = nil, anchor = 'jfm_format', category = 'CS1 maint: JFM format', hidden = true, }, maint_location = { message = nil, anchor = 'location', category = 'CS1 maint: location', hidden = true, }, maint_misc_url = { message = nil, anchor = 'misc_url', category = 'CS1 maint: miscellaneous url', hidden = true, }, maint_missing_class = { message = nil, anchor = 'missing_class', category = 'CS1 maint: missing class', hidden = true, }, maint_mr_format = { message = nil, anchor = 'mr_format', category = 'CS1 maint: MR format', hidden = true, }, maint_mult_names = { message = nil, anchor = 'mult_names', category = 'CS1 maint: multiple names: $1', -- $1 is '<name>s list'; gets value from special_case_translation table hidden = true, }, maint_numeric_names = { message = nil, anchor = 'numeric_names', category = 'CS1 maint: numeric names: $1', -- $1 is '<name>s list'; gets value from special_case_translation table hidden = true, }, maint_others = { message = nil, anchor = 'others', category = 'CS1 maint: others', hidden = true, }, maint_others_avm = { message = nil, anchor = 'others_avm', category = 'CS1 maint: others in cite AV media (notes)', hidden = true, }, maint_overridden_setting = { message = nil, anchor = 'overridden', category = 'CS1 maint: overridden setting', hidden = true, }, maint_page_art_num = { message = nil, anchor = 'page_art_num', category = 'CS1 maint: article number as page number', hidden = true, }, maint_periodical_has_isbn = { message = nil, anchor = 'periodical_has_isbn', category = 'CS1 maint: periodical has ISBN', hidden = true, }, maint_pmc_embargo = { message = nil, anchor = 'embargo', category = 'CS1 maint: PMC embargo expired', hidden = true, }, maint_pmc_format = { message = nil, anchor = 'pmc_format', category = 'CS1 maint: PMC format', hidden = true, }, maint_postscript = { message = nil, anchor = 'postscript', category = 'CS1 maint: postscript', hidden = true, }, maint_publisher_location = { message = nil, anchor = 'publisher_location', category = 'CS1 maint: publisher location', hidden = true, }, maint_ref_duplicates_default = { message = nil, anchor = 'ref_default', category = 'CS1 maint: ref duplicates default', hidden = true, }, maint_shortened_archive_url = { message = nil, anchor = 'shortened_archive_url', category = 'CS1 maint: shortened archive url', hidden = true, }, maint_unknown_lang = { message = nil, anchor = 'unknown_lang', category = 'CS1 maint: unrecognized language', hidden = true, }, maint_untitled = { message = nil, anchor = 'untitled', category = 'CS1 maint: untitled periodical', hidden = true, }, maint_url_status = { message = nil, anchor = 'url_status', category = 'CS1 maint: url-status', hidden = true, }, maint_work_isbn = { message = nil, anchor = 'work_isbn', category = 'CS1 maint: work parameter with ISBN', hidden = true, }, maint_year= { message = nil, anchor = 'year', category = 'CS1 maint: year', hidden = true, }, maint_zbl = { message = nil, anchor = 'zbl', category = 'CS1 maint: Zbl', hidden = true, }, } --[[--------------------------< I D _ L I M I T S _ D A T A _ T >---------------------------------------------- fetch id limits for certain identifiers from c:Data:CS1/Identifier limits.tab. This source is a json tabular data file maintained at wikipedia commons. Convert the json format to a table of k/v pairs. The values from <id_limits_data_t> are used to set handle.id_limit. From 2025-02-21, MediaWiki is broken. Use this link to edit the tablular data file: https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Data:CS1/Identifier_limits.tab&action=edit See Phab:T389105 ]] local id_limits_data_t; local id_limits_data_load_fail = false; -- flag; assume that we will be successful when loading json id limit tabular data local use_commons_data = true; -- set to false if your wiki does not have access to mediawiki commons; then, if false == use_commons_data then -- update this table from https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:CS1/Identifier_limits.tab; last update: 2026-08-02 id_limits_data_t = {['OCLC'] = 11160000000, ['OSTI'] = 23010000, ['PMC'] = 13500000, ['PMID'] = 42900000, ['RFC'] = 9300, ['SSRN'] = 7500000, ['S2CID'] = 290000000}; -- this table must be maintained locally else -- here for wikis that do have access to mediawiki commons local load_fail_limit = 99999999999; -- very high number to avoid error messages on load failure id_limits_data_t = {['OCLC'] = load_fail_limit, ['OSTI'] = load_fail_limit, ['PMC'] = load_fail_limit, ['PMID'] = load_fail_limit, ['RFC'] = load_fail_limit, ['SSRN'] = load_fail_limit, ['S2CID'] = load_fail_limit}; if mw.ext.data == nil then id_limits_data_load_fail = true; -- safeguard against Lua errors if mw.ext.data is not available for some reason else local tab_data_t = mw.ext.data.get ('CS1/Identifier limits.tab'); -- attempt to load the tabular data from commons into <tab_data_t> if false == tab_data_t then -- undocumented 'feature': mw.ext.data.get() sometimes returns false id_limits_data_load_fail = true; -- set the flag so that Module:Citation/CS1 can create an unannotated maint category else for _, limit_t in ipairs (tab_data_t.data) do -- overwrite default <load_fail_limit> values from the data table in the tabular data id_limits_data_t[limit_t[1]] = limit_t[2]; -- <limit[1]> is identifier; <limit[2]> is upper limit for that identifier end end end end --[[--------------------------< I D _ H A N D L E R S >-------------------------------------------------------- The following contains a list of values for various defined identifiers. For each identifier we specify a variety of information necessary to properly render the identifier in the citation. parameters: a list of parameter aliases for this identifier; first in the list is the canonical form link: Wikipedia article name redirect: a local redirect to a local Wikipedia article name; at en.wiki, 'ISBN (identifier)' is a redirect to 'International Standard Book Number' q: Wikidata q number for the identifier label: the label preceding the identifier; label is linked to a Wikipedia article (in this order): redirect from id_handlers['<id>'].redirect when use_identifier_redirects is true Wikidata-supplied article name for the local wiki from id_handlers['<id>'].q local article name from id_handlers['<id>'].link prefix: the first part of a URL that will be concatenated with a second part which usually contains the identifier suffix: optional third part to be added after the identifier encode: true if URI should be percent-encoded; otherwise false COinS: identifier link or keyword for use in COinS: for identifiers registered at info-uri.info use: info:.... where '...' is the appropriate identifier label for identifiers that have COinS keywords, use the keyword: rft.isbn, rft.issn, rft.eissn for |asin= and |ol=, which require assembly, use the keyword: url for others make a URL using the value in prefix/suffix and #label, use the keyword: pre (not checked; any text other than 'info', 'rft', or 'url' works here) set to nil to leave the identifier out of the COinS separator: character or text between label and the identifier in the rendered citation id_limit: for those identifiers with established limits, this property holds the upper limit access: use this parameter to set the access level for all instances of this identifier. the value must be a valid access level for an identifier (see ['id-access'] in this file). custom_access: to enable custom access level for an identifier, set this parameter to the parameter that should control it (normally 'id-access') ]] local id_handlers = { ['ARXIV'] = { parameters = {'arxiv', 'eprint'}, link = 'arXiv', redirect = 'arXiv (identifier)', q = 'Q118398', label = 'arXiv', prefix = 'https://arxiv.org/abs/', encode = false, COinS = 'info:arxiv', separator = ':', access = 'free', -- free to read }, ['ASIN'] = { parameters = { 'asin', 'ASIN' }, link = 'Amazon Standard Identification Number', redirect = 'ASIN (identifier)', q = 'Q1753278', label = 'ASIN', prefix = 'https://www.amazon.', COinS = 'url', separator = '&nbsp;', encode = false; }, ['BIBCODE'] = { parameters = {'bibcode'}, link = 'Bibcode', redirect = 'Bibcode (identifier)', q = 'Q25754', label = 'Bibcode', prefix = 'https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/', encode = false, COinS = 'info:bibcode', separator = ':', custom_access = 'bibcode-access', }, ['BIORXIV'] = { parameters = {'biorxiv'}, link = 'bioRxiv', redirect = 'bioRxiv (identifier)', q = 'Q19835482', label = 'bioRxiv', prefix = 'https://doi.org/', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['CITESEERX'] = { parameters = {'citeseerx'}, link = 'CiteSeerX', redirect = 'CiteSeerX (identifier)', q = 'Q2715061', label = 'CiteSeerX', prefix = 'https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['DOI'] = { -- Used by InternetArchiveBot parameters = { 'doi', 'DOI'}, link = 'Digital object identifier', redirect = 'doi (identifier)', q = 'Q25670', label = 'doi', prefix = 'https://doi.org/', COinS = 'info:doi', separator = ':', encode = true, custom_access = 'doi-access', }, ['EISSN'] = { parameters = {'eissn', 'EISSN'}, link = 'International Standard Serial Number#Electronic ISSN', redirect = 'eISSN (identifier)', q = 'Q46339674', label = 'eISSN', prefix = 'https://search.worldcat.org/issn/', COinS = 'rft.eissn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['HDL'] = { parameters = { 'hdl', 'HDL' }, link = 'Handle System', redirect = 'hdl (identifier)', q = 'Q3126718', label = 'hdl', prefix = 'https://hdl.handle.net/', COinS = 'info:hdl', separator = ':', encode = true, custom_access = 'hdl-access', }, ['ISBN'] = { -- Used by InternetArchiveBot parameters = {'isbn', 'ISBN'}, link = 'International Standard Book Number', redirect = 'ISBN (identifier)', q = 'Q33057', label = 'ISBN', prefix = 'Special:BookSources/', COinS = 'rft.isbn', separator = '&nbsp;', }, ['ISMN'] = { parameters = {'ismn', 'ISMN'}, link = 'International Standard Music Number', redirect = 'ISMN (identifier)', q = 'Q1666938', label = 'ISMN', prefix = '', -- not currently used; COinS = nil, -- nil because we can't use pre or rft or info: separator = '&nbsp;', }, ['ISSN'] = { parameters = {'issn', 'ISSN'}, link = 'International Standard Serial Number', redirect = 'ISSN (identifier)', q = 'Q131276', label = 'ISSN', prefix = 'https://search.worldcat.org/issn/', COinS = 'rft.issn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['JFM'] = { parameters = {'jfm', 'JFM'}, link = 'Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik', redirect = 'JFM (identifier)', q = '', label = 'JFM', prefix = 'https://zbmath.org/?format=complete&q=an:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['JSTOR'] = { parameters = {'jstor', 'JSTOR'}, link = 'JSTOR', redirect = 'JSTOR (identifier)', q = 'Q1420342', label = 'JSTOR', prefix = 'https://www.jstor.org/stable/', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', custom_access = 'jstor-access', }, ['LCCN'] = { parameters = {'lccn', 'LCCN'}, link = 'Library of Congress Control Number', redirect = 'LCCN (identifier)', q = 'Q620946', label = 'LCCN', prefix = 'https://lccn.loc.gov/', COinS = 'info:lccn', encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['MEDRXIV'] = { parameters = {'medrxiv'}, link = 'medRxiv', redirect = 'medRxiv (identifier)', q = 'Q58465838', label = 'medRxiv', prefix = 'https://www.medrxiv.org/content/', COinS = 'pre', -- use prefix value access = 'free', -- free to read encode = false, separator = '&nbsp;', }, ['MR'] = { parameters = {'mr', 'MR'}, link = 'Mathematical Reviews', redirect = 'MR (identifier)', q = 'Q211172', label = 'MR', prefix = 'https://mathscinet.ams.org/mathscinet-getitem?mr=', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, ['OCLC'] = { parameters = {'oclc', 'OCLC'}, link = 'OCLC', redirect = 'OCLC (identifier)', q = 'Q190593', label = 'OCLC', prefix = 'https://search.worldcat.org/oclc/', COinS = 'info:oclcnum', encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.OCLC or 0, }, ['OL'] = { parameters = { 'ol', 'OL' }, link = 'Open Library', redirect = 'OL (identifier)', q = 'Q1201876', label = 'OL', prefix = 'https://openlibrary.org/', COinS = 'url', separator = '&nbsp;', encode = true, custom_access = 'ol-access', }, ['OSTI'] = { parameters = {'osti', 'OSTI'}, link = 'Office of Scientific and Technical Information', redirect = 'OSTI (identifier)', q = 'Q2015776', label = 'OSTI', prefix = 'https://www.osti.gov/biblio/', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.OSTI or 0, custom_access = 'osti-access', }, ['PMC'] = { parameters = {'pmc', 'PMC'}, link = 'PubMed Central', redirect = 'PMC (identifier)', q = 'Q229883', label = 'PMC', prefix = 'https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC', suffix = '', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.PMC or 0, access = 'free', -- free to read }, ['PMID'] = { parameters = {'pmid', 'PMID'}, link = 'PubMed Identifier', redirect = 'PMID (identifier)', q = 'Q2082879', label = 'PMID', prefix = 'https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/', COinS = 'info:pmid', encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.PMID or 0, }, ['RFC'] = { parameters = {'rfc', 'RFC'}, link = 'Request for Comments', redirect = 'RFC (identifier)', q = 'Q212971', label = 'RFC', prefix = 'https://tools.ietf.org/html/rfc', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.RFC or 0, access = 'free', -- free to read }, ['SBN'] = { parameters = {'sbn', 'SBN'}, link = 'Standard Book Number', -- redirect to International_Standard_Book_Number#History redirect = 'SBN (identifier)', label = 'SBN', prefix = 'Special:BookSources/0-', -- prefix has leading zero necessary to make 9-digit sbn a 10-digit isbn COinS = nil, -- nil because we can't use pre or rft or info: separator = '&nbsp;', }, ['SSRN'] = { parameters = {'ssrn', 'SSRN'}, link = 'Social Science Research Network', redirect = 'SSRN (identifier)', q = 'Q7550801', label = 'SSRN', prefix = 'https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.SSRN or 0, custom_access = 'ssrn-access', }, ['S2CID'] = { parameters = {'s2cid', 'S2CID'}, link = 'Semantic Scholar', redirect = 'S2CID (identifier)', q = 'Q22908627', label = 'S2CID', prefix = 'https://api.semanticscholar.org/CorpusID:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = false, separator = '&nbsp;', id_limit = id_limits_data_t.S2CID or 0, custom_access = 's2cid-access', }, ['USENETID'] = { parameters = {'message-id'}, link = 'Usenet', redirect = 'Usenet (identifier)', q = 'Q193162', label = 'Usenet:', prefix = 'news:', encode = false, COinS = 'pre', -- use prefix value separator = '&nbsp;', }, ['ZBL'] = { parameters = {'zbl', 'ZBL' }, link = 'Zentralblatt MATH', redirect = 'Zbl (identifier)', q = 'Q190269', label = 'Zbl', prefix = 'https://zbmath.org/?format=complete&q=an:', COinS = 'pre', -- use prefix value encode = true, separator = '&nbsp;', }, } --[[--------------------------< E X P O R T S >--------------------------------- ]] return { use_identifier_redirects = use_identifier_redirects, -- booleans defined in the settings at the top of this module local_lang_cat_enable = local_lang_cat_enable, date_name_auto_xlate_enable = date_name_auto_xlate_enable, date_digit_auto_xlate_enable = date_digit_auto_xlate_enable, enable_sort_keys = enable_sort_keys, suppress_archive_today_urls = suppress_archive_today_urls, -- tables and variables created when this module is loaded dependencies_t = dependencies_t, -- used to suppress parameters dependent on url-holding parameters holding archive.today urls enum_needs_xlation = '1' ~= date_names.xlate_digits['1'], -- to avoid unnecessary enumerator translation global_df = get_date_format (), -- this line can be replaced with "global_df = 'dmy-all'," to have all dates auto translated to dmy format. global_cs1_config_t = global_cs1_config_t, -- global settings from {{cs1 config}} id_limits_data_load_fail = id_limits_data_load_fail, -- true when commons tabular identifier-limit data fails to load known_free_doi_registrants_t = build_free_doi_registrants_table(), punct_skip = build_skip_table (punct_skip, punct_meta_params), url_skip = build_skip_table (url_skip, url_meta_params), archive_today_tlds_t = {['today'] = true, ['ph'] = true, ['is'] = true, ['md'] = true, ['li'] = true, ['fo'] = true, ['vn'] = true}; -- used by is_archive_today_url() name_space_sort_keys = name_space_sort_keys, aliases = aliases, special_case_translation = special_case_translation, date_names = date_names, err_msg_supl = err_msg_supl, error_conditions = error_conditions, et_al_patterns = et_al_patterns, extended_registrants_t = extended_registrants_t, id_handlers = id_handlers, keywords_lists = keywords_lists, keywords_xlate = keywords_xlate, stripmarkers = stripmarkers, invisible_chars = invisible_chars, invisible_defs = invisible_defs, indic_script = indic_script, emoji_t = emoji_t, messages = messages, presentation = presentation, prop_cats = prop_cats, script_lang_codes = script_lang_codes, lang_tag_remap = lang_tag_remap, lang_name_remap = lang_name_remap, this_wiki_code = this_wiki_code, title_types = title_types, uncategorized_namespaces = uncategorized_namespaces_t, uncategorized_subpages = uncategorized_subpages, templates_using_volume = templates_using_volume, templates_using_issue = templates_using_issue, templates_not_using_page = templates_not_using_page, vol_iss_pg_patterns = vol_iss_pg_patterns, single_letter_2nd_lvl_domains_t = single_letter_2nd_lvl_domains_t, url_access_map_t = url_access_map_t, inter_wiki_map = inter_wiki_map, mw_languages_by_tag_t = mw_languages_by_tag_t, mw_languages_by_name_t = mw_languages_by_name_t, citation_class_map_t = citation_class_map_t, citation_issue_t = citation_issue_t, citation_no_volume_t = citation_no_volume_t, } e7w2jpc8m3hf485c54y7d0wmq4zi17p 828 41616 1383323 1256847 2026-08-08T13:56:52Z en>Trappist the monk 0 synch from sandbox; 1383323 Scribunto text/plain --[[--------------------------< S U P P O R T E D P A R A M E T E R S >-------------------------------------- Because a steady-state signal conveys no useful information, whitelist.basic_arguments[] list items can have three values: true - these parameters are valid and supported parameters false - these parameters are deprecated but still supported tracked - these parameters are valid and supported parameters tracked in an eponymous properties category nil - these parameters are no longer supported. remove entirely ]] local basic_arguments_t = { ['accessdate'] = true, ['access-date'] = true, ['agency'] = true, ['archivedate'] = true, ['archive-date'] = true, ['archive-format'] = true, ['archiveurl'] = true, ['archive-url'] = true, ['article'] = true, ['article-format'] = true, ['article-number'] = true, -- {{cite journal}}, {{cite conference}}; {{citation}} when |journal= has a value ['article-url'] = true, ['article-url-access'] = true, ['arxiv'] = true, -- cite arxiv; here because allowed in cite ... as identifier ['asin'] = true, ['ASIN'] = true, ['asin-tld'] = true, ['at'] = true, ['author'] = true, ['author-first'] = true, ['author-given'] = true, ['author-last'] = true, ['author-surname'] = true, ['authorlink'] = true, ['author-link'] = true, ['author-mask'] = true, ['bibcode'] = true, ['bibcode-access'] = true, ['biorxiv'] = true, -- cite biorxiv; here because allowed in cite ... as identifier ['chapter'] = true, ['chapter-format'] = true, ['chapter-url'] = true, ['chapter-url-access'] = true, ['citeseerx'] = false, -- cite citeseerx; here because allowed in cite ... as identifier ['collaboration'] = true, ['contribution'] = true, ['contribution-format'] = true, ['contribution-url'] = true, ['contribution-url-access'] = true, ['contributor'] = true, ['contributor-first'] = true, ['contributor-given'] = true, ['contributor-last'] = true, ['contributor-surname'] = true, ['contributor-link'] = true, ['contributor-mask'] = true, ['date'] = true, ['department'] = true, ['df'] = true, ['dictionary'] = true, ['display-authors'] = true, ['display-contributors'] = true, ['display-editors'] = true, ['display-interviewers'] = true, ['display-subjects'] = true, ['display-translators'] = true, ['doi'] = true, ['DOI'] = true, ['doi-access'] = true, ['doi-broken-date'] = true, ['edition'] = true, ['editor'] = true, ['editor-first'] = true, ['editor-given'] = true, ['editor-last'] = true, ['editor-surname'] = true, ['editor-link'] = true, ['editor-mask'] = true, ['eissn'] = true, ['EISSN'] = true, ['encyclopaedia'] = true, ['encyclopedia'] = true, ['entry'] = true, ['entry-format'] = true, ['entry-url'] = true, ['entry-url-access'] = true, ['eprint'] = true, -- cite arxiv; here because allowed in cite ... as identifier ['first'] = true, ['format'] = true, ['given'] = true, ['hdl'] = true, ['HDL'] = true, ['hdl-access'] = true, ['host'] = true, -- unique to certain templates? ['id'] = true, ['ID'] = true, ['institution'] = true, -- constrain to cite thesis? ['interviewer'] = true, ['interviewer-first'] = true, ['interviewer-given'] = true, ['interviewer-last'] = true, ['interviewer-surname'] = true, ['interviewer-link'] = true, ['interviewer-mask'] = true, ['isbn'] = true, ['ISBN'] = true, ['ismn'] = true, ['ISMN'] = true, ['issn'] = true, ['ISSN'] = true, ['issue'] = true, ['jfm'] = true, ['JFM'] = true, ['journal'] = true, ['jstor'] = true, ['JSTOR'] = true, ['jstor-access'] = true, ['lang'] = true, ['language'] = true, ['last'] = true, ['lccn'] = true, ['LCCN'] = true, ['location'] = true, ['magazine'] = true, ['medium'] = true, ['medrxiv'] = true, -- cite medrxiv; here because allowed in cite ... as identifier ['minutes'] = true, -- constrain to cite AV media and podcast? ['mode'] = true, ['mr'] = true, ['MR'] = true, ['name-list-style'] = true, ['newspaper'] = true, ['no-pp'] = true, ['no-tracking'] = true, ['number'] = true, ['oclc'] = true, ['OCLC'] = true, ['ol'] = true, ['OL'] = true, ['ol-access'] = true, ['orig-date'] = true, ['origyear'] = true, ['orig-year'] = true, ['osti'] = true, ['OSTI'] = true, ['osti-access'] = true, ['others'] = true, ['p'] = true, ['page'] = true, ['pages'] = true, ['periodical'] = true, ['place'] = true, ['pmc'] = true, ['PMC'] = true, ['pmc-embargo-date'] = true, ['pmid'] = true, ['PMID'] = true, ['postscript'] = true, ['pp'] = true, ['publication-date'] = true, ['publication-place'] = true, ['publisher'] = true, ['quotation'] = true, ['quote'] = true, ['quote-page'] = true, ['quote-pages'] = true, ['ref'] = true, ['rfc'] = true, ['RFC'] = true, ['sbn'] = true, ['SBN'] = true, ['scale'] = true, ['script-article'] = true, ['script-chapter'] = true, ['script-contribution'] = true, ['script-encyclopaedia'] = true, ['script-encyclopedia'] = true, ['script-entry'] = true, ['script-journal'] = true, ['script-magazine'] = true, ['script-newspaper'] = true, ['script-periodical'] = true, ['script-quote'] = true, ['script-section'] = true, ['script-title'] = true, ['script-website'] = true, ['script-work'] = true, ['section'] = true, ['section-format'] = true, ['section-url'] = true, ['section-url-access'] = true, ['series'] = true, ['ssrn'] = true, -- cite ssrn; these three here because allowed in cite ... as identifier ['SSRN'] = true, ['ssrn-access'] = true, ['subject'] = true, ['subject-first'] = true, ['subject-given'] = true, ['subject-last'] = true, ['subject-link'] = true, ['subject-mask'] = true, ['subject-surname'] = true, ['surname'] = true, ['s2cid'] = true, ['S2CID'] = true, ['s2cid-access'] = true, ['template-doc-demo'] = true, ['time'] = true, -- constrain to cite av media and podcast? ['time-caption'] = true, -- constrain to cite av media and podcast? ['title'] = true, ['title-link'] = true, ['title-note'] = true, ['translator'] = true, ['translator-first'] = true, ['translator-given'] = true, ['translator-last'] = true, ['translator-surname'] = true, ['translator-link'] = true, ['translator-mask'] = true, ['trans-article'] = true, ['trans-chapter'] = true, ['trans-contribution'] = true, ['trans-encyclopaedia'] = true, ['trans-encyclopedia'] = true, ['trans-entry'] = true, ['trans-journal'] = true, ['trans-magazine'] = true, ['trans-newspaper'] = true, ['trans-periodical'] = true, ['trans-quote'] = true, ['trans-section'] = true, ['trans-title'] = true, ['trans-website'] = true, ['trans-work'] = true, ['type'] = true, ['url'] = true, ['URL'] = true, ['url-access'] = true, ['url-status'] = true, ['vauthors'] = true, ['veditors'] = true, ['version'] = true, ['via'] = true, ['volume'] = true, ['website'] = true, ['work'] = true, ['year'] = true, ['zbl'] = true, ['ZBL'] = true, } local numbered_arguments_t = { ['author#'] = true, ['author-first#'] = true, ['author#-first'] = true, ['author-given#'] = true, ['author#-given'] = true, ['author-last#'] = true, ['author#-last'] = true, ['author-surname#'] = true, ['author#-surname'] = true, ['author-link#'] = true, ['author#-link'] = true, ['authorlink#'] = true, ['author#link'] = true, ['author-mask#'] = true, ['author#-mask'] = true, ['contributor#'] = true, ['contributor-first#'] = true, ['contributor#-first'] = true, ['contributor-given#'] = true, ['contributor#-given'] = true, ['contributor-last#'] = true, ['contributor#-last'] = true, ['contributor-surname#'] = true, ['contributor#-surname'] = true, ['contributor-link#'] = true, ['contributor#-link'] = true, ['contributor-mask#'] = true, ['contributor#-mask'] = true, ['editor#'] = true, ['editor-first#'] = true, ['editor#-first'] = true, ['editor-given#'] = true, ['editor#-given'] = true, ['editor-last#'] = true, ['editor#-last'] = true, ['editor-surname#'] = true, ['editor#-surname'] = true, ['editor-link#'] = true, ['editor#-link'] = true, ['editor-mask#'] = true, ['editor#-mask'] = true, ['first#'] = true, ['given#'] = true, ['host#'] = true, ['interviewer#'] = true, ['interviewer-first#'] = true, ['interviewer#-first'] = true, ['interviewer-given#'] = true, ['interviewer#-given'] = true, ['interviewer-last#'] = true, ['interviewer#-last'] = true, ['interviewer-surname#'] = true, ['interviewer#-surname'] = true, ['interviewer-link#'] = true, ['interviewer#-link'] = true, ['interviewer-mask#'] = true, ['interviewer#-mask'] = true, ['last#'] = true, ['subject#'] = true, ['subject-first#'] = true, ['subject#-first'] = true, ['subject-given#'] = true, ['subject#-given'] = true, ['subject-last#'] = true, ['subject#-last'] = true, ['subject-link#'] = true, ['subject#-link'] = true, ['subject-mask#'] = true, ['subject#-mask'] = true, ['subject-surname#'] = true, ['subject#-surname'] = true, ['surname#'] = true, ['translator#'] = true, ['translator-first#'] = true, ['translator#-first'] = true, ['translator-given#'] = true, ['translator#-given'] = true, ['translator-last#'] = true, ['translator#-last'] = true, ['translator-surname#'] = true, ['translator#-surname'] = true, ['translator-link#'] = true, ['translator#-link'] = true, ['translator-mask#'] = true, ['translator#-mask'] = true, } --[[--------------------------< P R E P R I N T S U P P O R T E D P A R A M E T E R S >-------------------- Cite arXiv, cite biorxiv, cite citeseerx, cite medrxiv, and cite ssrn are preprint templates that use the limited set of parameters defined in the limited_basic_arguments and limited_numbered_arguments tables. Those lists are supplemented with a template-specific list of parameters that are required by the particular template and may be exclusive to one of the preprint templates. Some of these parameters may also be available to the general cs1|2 templates. Same conventions for true/false/tracked/nil as above. ]] local preprint_arguments_t = { arxiv = { ['arxiv'] = true, -- cite arxiv and arxiv identifiers ['class'] = true, ['eprint'] = true, -- cite arxiv and arxiv identifiers }, biorxiv = { ['biorxiv'] = true, }, citeseerx = { ['citeseerx'] = false, }, medrxiv = { ['medrxiv'] = true, }, ssrn = { ['ssrn'] = true, ['SSRN'] = true, ['ssrn-access'] = true, }, } --[[--------------------------< L I M I T E D S U P P O R T E D P A R A M E T E R S >---------------------- cite arxiv, cite biorxiv, cite citeseerx, cite medrxiv, and cite ssrn templates are preprint templates so are allowed only a limited subset of parameters allowed to all other cs1|2 templates. The limited subset is defined here. This list of parameters also used by {{cite document}} Same conventions for true/false/tracked/nil as above. ]] local limited_basic_arguments_t = { ['at'] = true, ['author'] = true, ['author-first'] = true, ['author-given'] = true, ['author-last'] = true, ['author-surname'] = true, ['author-link'] = true, ['authorlink'] = true, ['author-mask'] = true, ['collaboration'] = true, ['date'] = true, ['df'] = true, ['display-authors'] = true, ['first'] = true, ['given'] = true, ['language'] = true, ['last'] = true, ['mode'] = true, ['name-list-style'] = true, ['no-tracking'] = true, ['p'] = true, ['page'] = true, ['pages'] = true, ['postscript'] = true, ['pp'] = true, ['quotation'] = true, ['quote'] = true, ['ref'] = true, ['surname'] = true, ['template-doc-demo'] = true, ['title'] = true, ['trans-title'] = true, ['vauthors'] = true, ['year'] = true, } local limited_numbered_arguments_t = { ['author#'] = true, ['author-first#'] = true, ['author#-first'] = true, ['author-given#'] = true, ['author#-given'] = true, ['author-last#'] = true, ['author#-last'] = true, ['author-surname#'] = true, ['author#-surname'] = true, ['author-link#'] = true, ['author#-link'] = true, ['authorlink#'] = true, ['author#link'] = true, ['author-mask#'] = true, ['author#-mask'] = true, ['first#'] = true, ['given#'] = true, ['last#'] = true, ['surname#'] = true, } --[[--------------------------< U N I Q U E _ A R G U M E N T S >---------------------------------------------- Some templates have unique parameters. Those templates and their unique parameters are listed here. Keys in this table are the template's CitationClass parameter value Same conventions for true/false/tracked/nil as above. ]] local unique_arguments_t = { ['audio-visual'] = { ['people'] = true, ['transcript'] = true, ['transcript-format'] = true, ['transcript-url'] = true, }, conference = { ['book-title'] = true, ['conference'] = true, ['conference-format'] = true, ['conference-url'] = true, ['event'] = true, }, episode = { ['airdate'] = true, ['air-date'] = true, ['credits'] = true, ['episode-link'] = true, -- alias of |title-link= ['network'] = true, ['people'] = true, ['season'] = true, ['series-link'] = true, ['series-no'] = true, ['series-number'] = true, ['station'] = true, ['transcript'] = true, ['transcript-format'] = true, ['transcript-url'] = true, }, mailinglist = { ['mailing-list'] = true, }, map = { ['cartography'] = true, ['inset'] = true, ['map'] = true, ['map-format'] = true, ['map-url'] = true, ['map-url-access'] = true, ['script-map'] = true, ['sections'] = true, ['sheet'] = true, ['sheets'] = true, ['trans-map'] = true, }, newsgroup = { ['message-id'] = true, ['newsgroup'] = true, }, report = { ['docket'] = true, }, serial = { ['airdate'] = true, ['air-date'] = true, ['credits'] = true, ['episode'] = true, -- cite serial only TODO: make available to cite episode? ['episode-link'] = true, -- alias of |title-link= ['network'] = true, ['people'] = true, ['series-link'] = true, ['station'] = true, }, speech = { ['conference'] = true, ['conference-format'] = true, ['conference-url'] = true, ['event'] = true, }, thesis = { ['degree'] = true, ['docket'] = true, }, } --[[--------------------------< C I T E _ D O C U M E N T >---------------------------------------------------- Special case for cite document. This template takes the limited basic and limited enumerated parameters plus others that are apply only to standalone published sources that cannot be cited any other way; no url, book, periodical, etc parameters; limited support for name lists and named identifiers. when validating parameters in {{cite document}} templates, the basic and ]] local document_arguments_t = { ['bibcode'] = true, ['bibcode-access'] = true, ['doi'] = true, ['DOI'] = true, ['doi-access'] = true, ['doi-broken-date'] = true, ['hdl'] = true, ['HDL'] = true, ['hdl-access'] = true, ['id'] = true, ['ID'] = true, ['jfm'] = true, ['JFM'] = true, ['lang'] = true, ['location'] = true, ['mr'] = true, ['MR'] = true, ['no-pp'] = true, ['orig-date'] = true, ['origyear'] = true, ['orig-year'] = true, ['osti'] = true, ['OSTI'] = true, ['osti-access'] = true, ['place'] = true, ['publisher'] = true, ['quote-page'] = true, ['quote-pages'] = true, ['script-quote'] = true, ['script-title'] = true, ['title-link'] = true, ['translator'] = true, ['translator-first'] = true, ['translator-given'] = true, ['translator-last'] = true, ['translator-surname'] = true, ['translator-link'] = true, ['translator-mask'] = true, ['trans-quote'] = true, ['type'] = true, ['zbl'] = true, ['ZBL'] = true, } local document_numbered_arguments_t = { ['translator#'] = true, ['translator-first#'] = true, ['translator#-first'] = true, ['translator-given#'] = true, ['translator#-given'] = true, ['translator-last#'] = true, ['translator#-last'] = true, ['translator-surname#'] = true, ['translator#-surname'] = true, ['translator-link#'] = true, ['translator#-link'] = true, ['translator-mask#'] = true, ['translator#-mask'] = true, } --[[--------------------------< L I S T _ C O M B I N E >------------------------------------------------------ makes one table from a list of tables. <lists_t> is a sequence of tables to be combined ]] local function list_combine (lists_t) local out_t = {}; for _, list_t in ipairs (lists_t) do -- for each list in <lists_t> for k, v in pairs (list_t) do -- extract each k/v pair out_t[k] = v; -- add to <out_t> end end return out_t; -- and done end --[[--------------------------< T E M P L A T E _ L I S T _ G E T >-------------------------------------------- gets a list of the templates from table t ]] local function template_list_get (t) local out_t = {}; -- a table for output for k, _ in pairs (t) do -- spin through the table and collect the keys table.insert (out_t, k) -- add each key to the output table end return out_t; -- and done end --[[--------------------------< E X P O R T E D T A B L E S >------------------------------------------------ ]] return { preprint_arguments_t = preprint_arguments_t, preprint_template_list_t = template_list_get (preprint_arguments_t), -- make a template list from preprint_arguments{} table unique_arguments_t = unique_arguments_t, unique_param_template_list_t = template_list_get (unique_arguments_t), -- make a template list from unique_arguments{} table document_parameters_t = list_combine ({limited_basic_arguments_t, limited_numbered_arguments_t, document_arguments_t, document_numbered_arguments_t}); common_parameters_t = list_combine ({basic_arguments_t, numbered_arguments_t}); limited_parameters_t = list_combine ({limited_basic_arguments_t, limited_numbered_arguments_t}); }; 1livvij6p41ygpz0myvp2ov8j5lfzcj 1383324 1383323 2026-08-18T15:26:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Citation/CS1/Whitelist]] 1383323 Scribunto text/plain --[[--------------------------< S U P P O R T E D P A R A M E T E R S >-------------------------------------- Because a steady-state signal conveys no useful information, whitelist.basic_arguments[] list items can have three values: true - these parameters are valid and supported parameters false - these parameters are deprecated but still supported tracked - these parameters are valid and supported parameters tracked in an eponymous properties category nil - these parameters are no longer supported. remove entirely ]] local basic_arguments_t = { ['accessdate'] = true, ['access-date'] = true, ['agency'] = true, ['archivedate'] = true, ['archive-date'] = true, ['archive-format'] = true, ['archiveurl'] = true, ['archive-url'] = true, ['article'] = true, ['article-format'] = true, ['article-number'] = true, -- {{cite journal}}, {{cite conference}}; {{citation}} when |journal= has a value ['article-url'] = true, ['article-url-access'] = true, ['arxiv'] = true, -- cite arxiv; here because allowed in cite ... as identifier ['asin'] = true, ['ASIN'] = true, ['asin-tld'] = true, ['at'] = true, ['author'] = true, ['author-first'] = true, ['author-given'] = true, ['author-last'] = true, ['author-surname'] = true, ['authorlink'] = true, ['author-link'] = true, ['author-mask'] = true, ['bibcode'] = true, ['bibcode-access'] = true, ['biorxiv'] = true, -- cite biorxiv; here because allowed in cite ... as identifier ['chapter'] = true, ['chapter-format'] = true, ['chapter-url'] = true, ['chapter-url-access'] = true, ['citeseerx'] = false, -- cite citeseerx; here because allowed in cite ... as identifier ['collaboration'] = true, ['contribution'] = true, ['contribution-format'] = true, ['contribution-url'] = true, ['contribution-url-access'] = true, ['contributor'] = true, ['contributor-first'] = true, ['contributor-given'] = true, ['contributor-last'] = true, ['contributor-surname'] = true, ['contributor-link'] = true, ['contributor-mask'] = true, ['date'] = true, ['department'] = true, ['df'] = true, ['dictionary'] = true, ['display-authors'] = true, ['display-contributors'] = true, ['display-editors'] = true, ['display-interviewers'] = true, ['display-subjects'] = true, ['display-translators'] = true, ['doi'] = true, ['DOI'] = true, ['doi-access'] = true, ['doi-broken-date'] = true, ['edition'] = true, ['editor'] = true, ['editor-first'] = true, ['editor-given'] = true, ['editor-last'] = true, ['editor-surname'] = true, ['editor-link'] = true, ['editor-mask'] = true, ['eissn'] = true, ['EISSN'] = true, ['encyclopaedia'] = true, ['encyclopedia'] = true, ['entry'] = true, ['entry-format'] = true, ['entry-url'] = true, ['entry-url-access'] = true, ['eprint'] = true, -- cite arxiv; here because allowed in cite ... as identifier ['first'] = true, ['format'] = true, ['given'] = true, ['hdl'] = true, ['HDL'] = true, ['hdl-access'] = true, ['host'] = true, -- unique to certain templates? ['id'] = true, ['ID'] = true, ['institution'] = true, -- constrain to cite thesis? ['interviewer'] = true, ['interviewer-first'] = true, ['interviewer-given'] = true, ['interviewer-last'] = true, ['interviewer-surname'] = true, ['interviewer-link'] = true, ['interviewer-mask'] = true, ['isbn'] = true, ['ISBN'] = true, ['ismn'] = true, ['ISMN'] = true, ['issn'] = true, ['ISSN'] = true, ['issue'] = true, ['jfm'] = true, ['JFM'] = true, ['journal'] = true, ['jstor'] = true, ['JSTOR'] = true, ['jstor-access'] = true, ['lang'] = true, ['language'] = true, ['last'] = true, ['lccn'] = true, ['LCCN'] = true, ['location'] = true, ['magazine'] = true, ['medium'] = true, ['medrxiv'] = true, -- cite medrxiv; here because allowed in cite ... as identifier ['minutes'] = true, -- constrain to cite AV media and podcast? ['mode'] = true, ['mr'] = true, ['MR'] = true, ['name-list-style'] = true, ['newspaper'] = true, ['no-pp'] = true, ['no-tracking'] = true, ['number'] = true, ['oclc'] = true, ['OCLC'] = true, ['ol'] = true, ['OL'] = true, ['ol-access'] = true, ['orig-date'] = true, ['origyear'] = true, ['orig-year'] = true, ['osti'] = true, ['OSTI'] = true, ['osti-access'] = true, ['others'] = true, ['p'] = true, ['page'] = true, ['pages'] = true, ['periodical'] = true, ['place'] = true, ['pmc'] = true, ['PMC'] = true, ['pmc-embargo-date'] = true, ['pmid'] = true, ['PMID'] = true, ['postscript'] = true, ['pp'] = true, ['publication-date'] = true, ['publication-place'] = true, ['publisher'] = true, ['quotation'] = true, ['quote'] = true, ['quote-page'] = true, ['quote-pages'] = true, ['ref'] = true, ['rfc'] = true, ['RFC'] = true, ['sbn'] = true, ['SBN'] = true, ['scale'] = true, ['script-article'] = true, ['script-chapter'] = true, ['script-contribution'] = true, ['script-encyclopaedia'] = true, ['script-encyclopedia'] = true, ['script-entry'] = true, ['script-journal'] = true, ['script-magazine'] = true, ['script-newspaper'] = true, ['script-periodical'] = true, ['script-quote'] = true, ['script-section'] = true, ['script-title'] = true, ['script-website'] = true, ['script-work'] = true, ['section'] = true, ['section-format'] = true, ['section-url'] = true, ['section-url-access'] = true, ['series'] = true, ['ssrn'] = true, -- cite ssrn; these three here because allowed in cite ... as identifier ['SSRN'] = true, ['ssrn-access'] = true, ['subject'] = true, ['subject-first'] = true, ['subject-given'] = true, ['subject-last'] = true, ['subject-link'] = true, ['subject-mask'] = true, ['subject-surname'] = true, ['surname'] = true, ['s2cid'] = true, ['S2CID'] = true, ['s2cid-access'] = true, ['template-doc-demo'] = true, ['time'] = true, -- constrain to cite av media and podcast? ['time-caption'] = true, -- constrain to cite av media and podcast? ['title'] = true, ['title-link'] = true, ['title-note'] = true, ['translator'] = true, ['translator-first'] = true, ['translator-given'] = true, ['translator-last'] = true, ['translator-surname'] = true, ['translator-link'] = true, ['translator-mask'] = true, ['trans-article'] = true, ['trans-chapter'] = true, ['trans-contribution'] = true, ['trans-encyclopaedia'] = true, ['trans-encyclopedia'] = true, ['trans-entry'] = true, ['trans-journal'] = true, ['trans-magazine'] = true, ['trans-newspaper'] = true, ['trans-periodical'] = true, ['trans-quote'] = true, ['trans-section'] = true, ['trans-title'] = true, ['trans-website'] = true, ['trans-work'] = true, ['type'] = true, ['url'] = true, ['URL'] = true, ['url-access'] = true, ['url-status'] = true, ['vauthors'] = true, ['veditors'] = true, ['version'] = true, ['via'] = true, ['volume'] = true, ['website'] = true, ['work'] = true, ['year'] = true, ['zbl'] = true, ['ZBL'] = true, } local numbered_arguments_t = { ['author#'] = true, ['author-first#'] = true, ['author#-first'] = true, ['author-given#'] = true, ['author#-given'] = true, ['author-last#'] = true, ['author#-last'] = true, ['author-surname#'] = true, ['author#-surname'] = true, ['author-link#'] = true, ['author#-link'] = true, ['authorlink#'] = true, ['author#link'] = true, ['author-mask#'] = true, ['author#-mask'] = true, ['contributor#'] = true, ['contributor-first#'] = true, ['contributor#-first'] = true, ['contributor-given#'] = true, ['contributor#-given'] = true, ['contributor-last#'] = true, ['contributor#-last'] = true, ['contributor-surname#'] = true, ['contributor#-surname'] = true, ['contributor-link#'] = true, ['contributor#-link'] = true, ['contributor-mask#'] = true, ['contributor#-mask'] = true, ['editor#'] = true, ['editor-first#'] = true, ['editor#-first'] = true, ['editor-given#'] = true, ['editor#-given'] = true, ['editor-last#'] = true, ['editor#-last'] = true, ['editor-surname#'] = true, ['editor#-surname'] = true, ['editor-link#'] = true, ['editor#-link'] = true, ['editor-mask#'] = true, ['editor#-mask'] = true, ['first#'] = true, ['given#'] = true, ['host#'] = true, ['interviewer#'] = true, ['interviewer-first#'] = true, ['interviewer#-first'] = true, ['interviewer-given#'] = true, ['interviewer#-given'] = true, ['interviewer-last#'] = true, ['interviewer#-last'] = true, ['interviewer-surname#'] = true, ['interviewer#-surname'] = true, ['interviewer-link#'] = true, ['interviewer#-link'] = true, ['interviewer-mask#'] = true, ['interviewer#-mask'] = true, ['last#'] = true, ['subject#'] = true, ['subject-first#'] = true, ['subject#-first'] = true, ['subject-given#'] = true, ['subject#-given'] = true, ['subject-last#'] = true, ['subject#-last'] = true, ['subject-link#'] = true, ['subject#-link'] = true, ['subject-mask#'] = true, ['subject#-mask'] = true, ['subject-surname#'] = true, ['subject#-surname'] = true, ['surname#'] = true, ['translator#'] = true, ['translator-first#'] = true, ['translator#-first'] = true, ['translator-given#'] = true, ['translator#-given'] = true, ['translator-last#'] = true, ['translator#-last'] = true, ['translator-surname#'] = true, ['translator#-surname'] = true, ['translator-link#'] = true, ['translator#-link'] = true, ['translator-mask#'] = true, ['translator#-mask'] = true, } --[[--------------------------< P R E P R I N T S U P P O R T E D P A R A M E T E R S >-------------------- Cite arXiv, cite biorxiv, cite citeseerx, cite medrxiv, and cite ssrn are preprint templates that use the limited set of parameters defined in the limited_basic_arguments and limited_numbered_arguments tables. Those lists are supplemented with a template-specific list of parameters that are required by the particular template and may be exclusive to one of the preprint templates. Some of these parameters may also be available to the general cs1|2 templates. Same conventions for true/false/tracked/nil as above. ]] local preprint_arguments_t = { arxiv = { ['arxiv'] = true, -- cite arxiv and arxiv identifiers ['class'] = true, ['eprint'] = true, -- cite arxiv and arxiv identifiers }, biorxiv = { ['biorxiv'] = true, }, citeseerx = { ['citeseerx'] = false, }, medrxiv = { ['medrxiv'] = true, }, ssrn = { ['ssrn'] = true, ['SSRN'] = true, ['ssrn-access'] = true, }, } --[[--------------------------< L I M I T E D S U P P O R T E D P A R A M E T E R S >---------------------- cite arxiv, cite biorxiv, cite citeseerx, cite medrxiv, and cite ssrn templates are preprint templates so are allowed only a limited subset of parameters allowed to all other cs1|2 templates. The limited subset is defined here. This list of parameters also used by {{cite document}} Same conventions for true/false/tracked/nil as above. ]] local limited_basic_arguments_t = { ['at'] = true, ['author'] = true, ['author-first'] = true, ['author-given'] = true, ['author-last'] = true, ['author-surname'] = true, ['author-link'] = true, ['authorlink'] = true, ['author-mask'] = true, ['collaboration'] = true, ['date'] = true, ['df'] = true, ['display-authors'] = true, ['first'] = true, ['given'] = true, ['language'] = true, ['last'] = true, ['mode'] = true, ['name-list-style'] = true, ['no-tracking'] = true, ['p'] = true, ['page'] = true, ['pages'] = true, ['postscript'] = true, ['pp'] = true, ['quotation'] = true, ['quote'] = true, ['ref'] = true, ['surname'] = true, ['template-doc-demo'] = true, ['title'] = true, ['trans-title'] = true, ['vauthors'] = true, ['year'] = true, } local limited_numbered_arguments_t = { ['author#'] = true, ['author-first#'] = true, ['author#-first'] = true, ['author-given#'] = true, ['author#-given'] = true, ['author-last#'] = true, ['author#-last'] = true, ['author-surname#'] = true, ['author#-surname'] = true, ['author-link#'] = true, ['author#-link'] = true, ['authorlink#'] = true, ['author#link'] = true, ['author-mask#'] = true, ['author#-mask'] = true, ['first#'] = true, ['given#'] = true, ['last#'] = true, ['surname#'] = true, } --[[--------------------------< U N I Q U E _ A R G U M E N T S >---------------------------------------------- Some templates have unique parameters. Those templates and their unique parameters are listed here. Keys in this table are the template's CitationClass parameter value Same conventions for true/false/tracked/nil as above. ]] local unique_arguments_t = { ['audio-visual'] = { ['people'] = true, ['transcript'] = true, ['transcript-format'] = true, ['transcript-url'] = true, }, conference = { ['book-title'] = true, ['conference'] = true, ['conference-format'] = true, ['conference-url'] = true, ['event'] = true, }, episode = { ['airdate'] = true, ['air-date'] = true, ['credits'] = true, ['episode-link'] = true, -- alias of |title-link= ['network'] = true, ['people'] = true, ['season'] = true, ['series-link'] = true, ['series-no'] = true, ['series-number'] = true, ['station'] = true, ['transcript'] = true, ['transcript-format'] = true, ['transcript-url'] = true, }, mailinglist = { ['mailing-list'] = true, }, map = { ['cartography'] = true, ['inset'] = true, ['map'] = true, ['map-format'] = true, ['map-url'] = true, ['map-url-access'] = true, ['script-map'] = true, ['sections'] = true, ['sheet'] = true, ['sheets'] = true, ['trans-map'] = true, }, newsgroup = { ['message-id'] = true, ['newsgroup'] = true, }, report = { ['docket'] = true, }, serial = { ['airdate'] = true, ['air-date'] = true, ['credits'] = true, ['episode'] = true, -- cite serial only TODO: make available to cite episode? ['episode-link'] = true, -- alias of |title-link= ['network'] = true, ['people'] = true, ['series-link'] = true, ['station'] = true, }, speech = { ['conference'] = true, ['conference-format'] = true, ['conference-url'] = true, ['event'] = true, }, thesis = { ['degree'] = true, ['docket'] = true, }, } --[[--------------------------< C I T E _ D O C U M E N T >---------------------------------------------------- Special case for cite document. This template takes the limited basic and limited enumerated parameters plus others that are apply only to standalone published sources that cannot be cited any other way; no url, book, periodical, etc parameters; limited support for name lists and named identifiers. when validating parameters in {{cite document}} templates, the basic and ]] local document_arguments_t = { ['bibcode'] = true, ['bibcode-access'] = true, ['doi'] = true, ['DOI'] = true, ['doi-access'] = true, ['doi-broken-date'] = true, ['hdl'] = true, ['HDL'] = true, ['hdl-access'] = true, ['id'] = true, ['ID'] = true, ['jfm'] = true, ['JFM'] = true, ['lang'] = true, ['location'] = true, ['mr'] = true, ['MR'] = true, ['no-pp'] = true, ['orig-date'] = true, ['origyear'] = true, ['orig-year'] = true, ['osti'] = true, ['OSTI'] = true, ['osti-access'] = true, ['place'] = true, ['publisher'] = true, ['quote-page'] = true, ['quote-pages'] = true, ['script-quote'] = true, ['script-title'] = true, ['title-link'] = true, ['translator'] = true, ['translator-first'] = true, ['translator-given'] = true, ['translator-last'] = true, ['translator-surname'] = true, ['translator-link'] = true, ['translator-mask'] = true, ['trans-quote'] = true, ['type'] = true, ['zbl'] = true, ['ZBL'] = true, } local document_numbered_arguments_t = { ['translator#'] = true, ['translator-first#'] = true, ['translator#-first'] = true, ['translator-given#'] = true, ['translator#-given'] = true, ['translator-last#'] = true, ['translator#-last'] = true, ['translator-surname#'] = true, ['translator#-surname'] = true, ['translator-link#'] = true, ['translator#-link'] = true, ['translator-mask#'] = true, ['translator#-mask'] = true, } --[[--------------------------< L I S T _ C O M B I N E >------------------------------------------------------ makes one table from a list of tables. <lists_t> is a sequence of tables to be combined ]] local function list_combine (lists_t) local out_t = {}; for _, list_t in ipairs (lists_t) do -- for each list in <lists_t> for k, v in pairs (list_t) do -- extract each k/v pair out_t[k] = v; -- add to <out_t> end end return out_t; -- and done end --[[--------------------------< T E M P L A T E _ L I S T _ G E T >-------------------------------------------- gets a list of the templates from table t ]] local function template_list_get (t) local out_t = {}; -- a table for output for k, _ in pairs (t) do -- spin through the table and collect the keys table.insert (out_t, k) -- add each key to the output table end return out_t; -- and done end --[[--------------------------< E X P O R T E D T A B L E S >------------------------------------------------ ]] return { preprint_arguments_t = preprint_arguments_t, preprint_template_list_t = template_list_get (preprint_arguments_t), -- make a template list from preprint_arguments{} table unique_arguments_t = unique_arguments_t, unique_param_template_list_t = template_list_get (unique_arguments_t), -- make a template list from unique_arguments{} table document_parameters_t = list_combine ({limited_basic_arguments_t, limited_numbered_arguments_t, document_arguments_t, document_numbered_arguments_t}); common_parameters_t = list_combine ({basic_arguments_t, numbered_arguments_t}); limited_parameters_t = list_combine ({limited_basic_arguments_t, limited_numbered_arguments_t}); }; 1livvij6p41ygpz0myvp2ov8j5lfzcj 828 44008 1383337 1209841 2026-05-20T00:05:09Z en>Zackmann08 0 This was producing wildly incorrect preview messages when the module is directly invoked. 1383337 Scribunto text/plain local p = {} local function getListItem( data ) if not type( data ) == 'string' then return '' end return mw.ustring.format( '<li style="line-height: inherit; margin: 0">%s</li>', data ) end -- Returns an array containing the keys of all positional arguments -- that contain data (i.e. non-whitespace values). local function getArgNums( args ) local nums = {} for k, v in pairs( args ) do if type( k ) == 'number' and k >= 1 and math.floor( k ) == k and type( v ) == 'string' and mw.ustring.match( v, '%S' ) then table.insert( nums, k ) end end table.sort( nums ) return nums end -- Formats a list of classes, styles or other attributes. local function formatAttributes( attrType, ... ) local attributes = { ... } local nums = getArgNums( attributes ) local t = {} for i, num in ipairs( nums ) do table.insert( t, attributes[ num ] ) end if #t == 0 then return '' -- Return the blank string so concatenation will work. end return mw.ustring.format( ' %s="%s"', attrType, table.concat( t, ' ' ) ) end -- TODO: use Module:List. Since the update for this comment is routine, -- this is blocked without a consensus discussion by -- [[MediaWiki_talk:Common.css/Archive_15#plainlist_+_hlist_indentation]] -- if we decide hlist in plainlist in this template isn't an issue, we can use -- module:list directly -- [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Collapsible_list/sandbox&oldid=1130172480] -- is an implementation (that will code rot slightly I expect) local function buildList( args ) -- Get the list items. local listItems = {} local argNums = getArgNums( args ) for i, num in ipairs( argNums ) do table.insert( listItems, getListItem( args[ num ] ) ) end if #listItems == 0 then return '' end listItems = table.concat( listItems ) -- hack around mw-collapsible show/hide jumpiness by looking for text-alignment -- by setting a margin if centered local textAlignmentCentered = 'text%-align%s*:%s*center' local centeredTitle = (args.title_style and args.title_style:lower():match(textAlignmentCentered) or args.titlestyle and args.titlestyle:lower():match(textAlignmentCentered)) local centeredTitleSpacing if centeredTitle then centeredTitleSpacing = 'margin: 0 4em' else centeredTitleSpacing = '' end -- Get class, style and title data. local collapsibleContainerClass = formatAttributes( 'class', 'collapsible-list', 'mw-collapsible', not args.expand and 'mw-collapsed' ) local collapsibleContainerStyle = formatAttributes( 'style', -- mostly work around .infobox-full-data defaulting to centered 'text-align: left;', args.frame_style, args.framestyle ) local collapsibleTitleStyle = formatAttributes( 'style', 'line-height: 1.6em; font-weight: bold;', args.title_style, args.titlestyle ) local jumpyTitleStyle = formatAttributes( 'style', centeredTitleSpacing ) local title = args.title or 'List' local ulclass = formatAttributes( 'class', 'mw-collapsible-content', args.hlist and 'hlist' ) local ulstyle = formatAttributes( 'style', 'margin-top: 0; margin-bottom: 0; line-height: inherit;', not args.bullets and 'list-style: none; margin-left: 0;', args.list_style, args.liststyle ) local hlist_templatestyles = '' if args.hlist then hlist_templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Hlist/styles.css' } } end -- Build the list. return mw.ustring.format( '%s<div%s%s>\n<div%s><div%s>%s</div></div>\n<ul%s%s>%s</ul>\n</div>', hlist_templatestyles, collapsibleContainerClass, collapsibleContainerStyle, collapsibleTitleStyle, jumpyTitleStyle, title, ulclass, ulstyle, listItems ) end function p.main( frame ) local origArgs local current_frame = mw.getCurrentFrame() if frame == current_frame then origArgs = frame:getParent().args for k, v in pairs( frame.args ) do origArgs = frame.args break end else origArgs = frame frame = current_frame end local args = {} for k, v in pairs( origArgs ) do if type( k ) == 'number' or v ~= '' then args[ k ] = v end end return buildList( args ) end return p 5xl9rp2cmngmpjvr1qan9h87g1wcy39 1383338 1383337 2026-08-18T15:26:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Collapsible_list]] 1383337 Scribunto text/plain local p = {} local function getListItem( data ) if not type( data ) == 'string' then return '' end return mw.ustring.format( '<li style="line-height: inherit; margin: 0">%s</li>', data ) end -- Returns an array containing the keys of all positional arguments -- that contain data (i.e. non-whitespace values). local function getArgNums( args ) local nums = {} for k, v in pairs( args ) do if type( k ) == 'number' and k >= 1 and math.floor( k ) == k and type( v ) == 'string' and mw.ustring.match( v, '%S' ) then table.insert( nums, k ) end end table.sort( nums ) return nums end -- Formats a list of classes, styles or other attributes. local function formatAttributes( attrType, ... ) local attributes = { ... } local nums = getArgNums( attributes ) local t = {} for i, num in ipairs( nums ) do table.insert( t, attributes[ num ] ) end if #t == 0 then return '' -- Return the blank string so concatenation will work. end return mw.ustring.format( ' %s="%s"', attrType, table.concat( t, ' ' ) ) end -- TODO: use Module:List. Since the update for this comment is routine, -- this is blocked without a consensus discussion by -- [[MediaWiki_talk:Common.css/Archive_15#plainlist_+_hlist_indentation]] -- if we decide hlist in plainlist in this template isn't an issue, we can use -- module:list directly -- [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Collapsible_list/sandbox&oldid=1130172480] -- is an implementation (that will code rot slightly I expect) local function buildList( args ) -- Get the list items. local listItems = {} local argNums = getArgNums( args ) for i, num in ipairs( argNums ) do table.insert( listItems, getListItem( args[ num ] ) ) end if #listItems == 0 then return '' end listItems = table.concat( listItems ) -- hack around mw-collapsible show/hide jumpiness by looking for text-alignment -- by setting a margin if centered local textAlignmentCentered = 'text%-align%s*:%s*center' local centeredTitle = (args.title_style and args.title_style:lower():match(textAlignmentCentered) or args.titlestyle and args.titlestyle:lower():match(textAlignmentCentered)) local centeredTitleSpacing if centeredTitle then centeredTitleSpacing = 'margin: 0 4em' else centeredTitleSpacing = '' end -- Get class, style and title data. local collapsibleContainerClass = formatAttributes( 'class', 'collapsible-list', 'mw-collapsible', not args.expand and 'mw-collapsed' ) local collapsibleContainerStyle = formatAttributes( 'style', -- mostly work around .infobox-full-data defaulting to centered 'text-align: left;', args.frame_style, args.framestyle ) local collapsibleTitleStyle = formatAttributes( 'style', 'line-height: 1.6em; font-weight: bold;', args.title_style, args.titlestyle ) local jumpyTitleStyle = formatAttributes( 'style', centeredTitleSpacing ) local title = args.title or 'List' local ulclass = formatAttributes( 'class', 'mw-collapsible-content', args.hlist and 'hlist' ) local ulstyle = formatAttributes( 'style', 'margin-top: 0; margin-bottom: 0; line-height: inherit;', not args.bullets and 'list-style: none; margin-left: 0;', args.list_style, args.liststyle ) local hlist_templatestyles = '' if args.hlist then hlist_templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Hlist/styles.css' } } end -- Build the list. return mw.ustring.format( '%s<div%s%s>\n<div%s><div%s>%s</div></div>\n<ul%s%s>%s</ul>\n</div>', hlist_templatestyles, collapsibleContainerClass, collapsibleContainerStyle, collapsibleTitleStyle, jumpyTitleStyle, title, ulclass, ulstyle, listItems ) end function p.main( frame ) local origArgs local current_frame = mw.getCurrentFrame() if frame == current_frame then origArgs = frame:getParent().args for k, v in pairs( frame.args ) do origArgs = frame.args break end else origArgs = frame frame = current_frame end local args = {} for k, v in pairs( origArgs ) do if type( k ) == 'number' or v ~= '' then args[ k ] = v end end return buildList( args ) end return p 5xl9rp2cmngmpjvr1qan9h87g1wcy39 828 58566 1383327 1327065 2026-08-08T13:56:49Z en>Trappist the monk 0 synch from sandbox; 1383327 Scribunto text/plain --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local add_prop_cat, is_set, in_array, set_message, substitute, wrap_style; -- imported functions from selected Module:Citation/CS1/Utilities local cfg; -- table of tables imported from selected Module:Citation/CS1/Configuration --[[--------------------------< F I L E - S C O P E D E C L A R A T I O N S >-------------------------------- File-scope variables are declared here ]] local lang_obj = mw.getContentLanguage(); -- used by is_valid_accessdate(), is_valid_year(), date_name_xlate(); local year_limit; -- used by is_valid_year() --[=[-------------------------< I S _ V A L I D _ A C C E S S D A T E >---------------------------------------- returns true if: Wikipedia start date <= accessdate < today + 2 days Wikipedia start date is 2001-01-15T00:00:00 UTC which is 979516800 seconds after 1970-01-01T00:00:00 UTC (the start of Unix time) accessdate is the date provided in |access-date= at time 00:00:00 UTC today is the current date at time 00:00:00 UTC plus 48 hours if today is 2015-01-01T00:00:00 then adding 24 hours gives 2015-01-02T00:00:00 – one second more than today adding 24 hours gives 2015-01-03T00:00:00 – one second more than tomorrow This function does not work if it is fed month names for languages other than English. Wikimedia #time: parser apparently doesn't understand non-English date month names. This function will always return false when the date contains a non-English month name because good1 is false after the call to lang.formatDate(). To get around that call this function with YYYY-MM-DD format dates. ]=] local function is_valid_accessdate (accessdate) local good1, good2; local access_ts, tomorrow_ts; -- to hold Unix time stamps representing the dates good1, access_ts = pcall (lang_obj.formatDate, lang_obj, 'U', accessdate ); -- convert accessdate value to Unix timestamp good2, tomorrow_ts = pcall (lang_obj.formatDate, lang_obj, 'U', 'today + 2 days' ); -- today midnight + 2 days is one second more than all day tomorrow if good1 and good2 then -- lang.formatDate() returns a timestamp in the local script which which tonumber() may not understand access_ts = tonumber (access_ts) or lang_obj:parseFormattedNumber (access_ts); -- convert to numbers for the comparison; tomorrow_ts = tonumber (tomorrow_ts) or lang_obj:parseFormattedNumber (tomorrow_ts); else return false; -- one or both failed to convert to Unix time stamp end if 979516800 <= access_ts and access_ts < tomorrow_ts then -- Wikipedia start date <= accessdate < tomorrow's date return true; else return false; -- accessdate out of range end end --[[--------------------------< G E T _ M O N T H _ N U M B E R >---------------------------------------------- returns a number according to the month in a date: 1 for January, etc. Capitalization and spelling must be correct. If not a valid month, returns 0 ]] local function get_month_number (month) return cfg.date_names['local'].long[month] or cfg.date_names['local'].short[month] or -- look for local names first cfg.date_names['en'].long[month] or cfg.date_names['en'].short[month] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized month name end --[[--------------------------< G E T _ S E A S O N _ N U M B E R >-------------------------------------------- returns a number according to the sequence of seasons in a year: 21 for Spring, etc. Capitalization and spelling must be correct. If not a valid season, returns 0. 21-24 = Spring, Summer, Autumn, Winter, independent of “Hemisphere” returns 0 when <param> is not |date= Season numbering is defined by Extended Date/Time Format (EDTF) specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/) which became part of ISO 8601 in 2019. See '§Sub-year groupings'. The standard defines various divisions using numbers 21-41. cs1|2 only supports generic seasons. EDTF does support the distinction between north and south hemisphere seasons but cs1|2 has no way to make that distinction. These additional divisions not currently supported: 25-28 = Spring - Northern Hemisphere, Summer- Northern Hemisphere, Autumn - Northern Hemisphere, Winter - Northern Hemisphere 29-32 = Spring – Southern Hemisphere, Summer– Southern Hemisphere, Autumn – Southern Hemisphere, Winter - Southern Hemisphere 33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each) 37-39 = Quadrimester 1, Quadrimester 2, Quadrimester 3 (4 months each) 40-41 = Semestral 1, Semestral-2 (6 months each) ]] local function get_season_number (season, param) if 'date' ~= param then return 0; -- season dates only supported by |date= end return cfg.date_names['local'].season[season] or -- look for local names first cfg.date_names['en'].season[season] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized season name end --[[--------------------------< G E T _ Q U A R T E R _ N U M B E R >------------------------------------------ returns a number according to the sequence of quarters in a year: 33 for first quarter, etc. Capitalization and spelling must be correct. If not a valid quarter, returns 0. 33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each) returns 0 when <param> is not |date= Quarter numbering is defined by Extended Date/Time Format (EDTF) specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/) which became part of ISO 8601 in 2019. See '§Sub-year groupings'. The standard defines various divisions using numbers 21-41. cs1|2 only supports generic seasons and quarters. These additional divisions not currently supported: 37-39 = Quadrimester 1, Quadrimester 2, Quadrimester 3 (4 months each) 40-41 = Semestral 1, Semestral-2 (6 months each) ]] local function get_quarter_number (quarter, param) if 'date' ~= param then return 0; -- quarter dates only supported by |date= end quarter = mw.ustring.gsub (quarter, ' +', ' '); -- special case replace multiple space chars with a single space char return cfg.date_names['local'].quarter[quarter] or -- look for local names first cfg.date_names['en'].quarter[quarter] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized quarter name end --[[--------------------------< G E T _ P R O P E R _ N A M E _ N U M B E R >---------------------------------- returns a non-zero number if date contains a recognized proper-name. Capitalization and spelling must be correct. returns 0 when <param> is not |date= ]] local function get_proper_name_number (name, param) if 'date' ~= param then return 0; -- proper-name dates only supported by |date= end return cfg.date_names['local'].named[name] or -- look for local names dates first cfg.date_names['en'].named[name] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized named date end --[[--------------------------< G E T _ E L E M E N T _ N U M B E R <------------------------------------------ returns true if month or season or quarter or proper name is valid (properly spelled, capitalized, abbreviated) ]] local function get_element_number (element, param) local num; local funcs = {get_month_number, get_season_number, get_quarter_number, get_proper_name_number}; -- list of functions to execute in order for _, func in ipairs (funcs) do -- spin through the function list num = func (element, param); -- call the function and get the returned number if 0 ~= num then -- non-zero when valid month season quarter return num; -- return that number end end return nil; -- not valid end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ Y E A R >---------------------------------------------------- Function gets current year from the server and compares it to year from a citation parameter. Years more than one year in the future are not acceptable. Special case for |pmc-embargo-date=: years more than two years in the future are not acceptable ]] local function is_valid_year (year, param) if not is_set (year_limit) then year_limit = tonumber(os.date("%Y"))+1; -- global variable so we only have to fetch it once end year = tonumber (year) or lang_obj:parseFormattedNumber (year); -- convert to number for the comparison if year and (100 > year) then -- years less than 100 not supported return false; end if 'pmc-embargo-date' == param then -- special case for |pmc-embargo-date= return year and (year <= tonumber(os.date("%Y"))+2) or false; -- years more than two years in the future are not accepted end return year and (year <= year_limit) or false; end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ D A T E >---------------------------------------------------- Returns true if day is less than or equal to the number of days in month and year is no farther into the future than next year; else returns false. Assumes Julian calendar prior to year 1582 and Gregorian calendar thereafter. Accounts for Julian calendar leap years before 1582 and Gregorian leap years after 1582. Where the two calendars overlap (1582 to approximately 1923) dates are assumed to be Gregorian. ]] local function is_valid_date (year, month, day, param) local days_in_month = {31, 28, 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31}; local month_length; if not is_valid_year (year, param) then -- no farther into the future than next year except |pmc-embargo-date= no more than two years in the future return false; end month = tonumber (month); -- required for YYYY-MM-DD dates if (2 == month) then -- if February month_length = 28; -- then 28 days unless if 1582 > tonumber(year) then -- Julian calendar if 0 == (year%4) then -- is a leap year? month_length = 29; -- if leap year then 29 days in February end else -- Gregorian calendar if (0 == (year%4) and (0 ~= (year%100) or 0 == (year%400))) then -- is a leap year? month_length = 29; -- if leap year then 29 days in February end end else month_length = days_in_month[month] or 0; -- invalid month number is nil so default <month_length> to 0 end if tonumber (day) > month_length then return false; end return true; end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ M O N T H _ R A N G E _ S T Y L E >-------------------------- Months in a range are expected to have the same style: Jan–Mar or October–December but not February–Mar or Jul–August. This function looks in cfg.date_names{} to see if both month names are listed in the long subtable or both are listed in the short subtable. When both have the same style (both are listed in the same table), returns true; false else ]] local function is_valid_month_range_style (month1, month2) if (cfg.date_names.en.long[month1] and cfg.date_names.en.long[month2]) or -- are both English names listed in the long subtable? (cfg.date_names.en.short[month1] and cfg.date_names.en.short[month2]) or -- are both English names listed in the short subtable? (cfg.date_names['local'].long[month1] and cfg.date_names['local'].long[month2]) or -- are both local names listed in the long subtable? (cfg.date_names['local'].short[month1] and cfg.date_names['local'].short[month2]) then -- are both local names listed in the short subtable? return true; end return false; -- names are mixed end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ M O N T H _ S E A S O N _ R A N G E >------------------------ Check a pair of months or seasons to see if both are valid members of a month or season pair. Month pairs are expected to be left to right, earliest to latest in time. All season ranges are accepted as valid because there are publishers out there who have published a Summer–Spring YYYY issue, hence treat as ok ]] local function is_valid_month_season_range(range_start, range_end, param) local range_start_number = get_month_number (range_start); local range_end_number; if 0 == range_start_number then -- is this a month range? range_start_number = get_season_number (range_start, param); -- not a month; is it a season? get start season number range_end_number = get_season_number (range_end, param); -- get end season number if (0 ~= range_start_number) and (0 ~= range_end_number) and (range_start_number ~= range_end_number) then return true; -- any season pairing is accepted except when both are the same end return false; -- range_start and/or range_end is not a season end -- here when range_start is a month range_end_number = get_month_number (range_end); -- get end month number if range_start_number < range_end_number and -- range_start is a month; does range_start precede range_end? is_valid_month_range_style (range_start, range_end) then -- do months have the same style? return true; -- proper order and same style end return false; -- range_start month number is greater than or equal to range end number; or range end isn't a month end --[[--------------------------< M A K E _ C O I N S _ D A T E >------------------------------------------------ This function receives a table of date parts for one or two dates and an empty table reference declared in Module:Citation/CS1. The function is called only for |date= parameters and only if the |date=<value> is determined to be a valid date format. The question of what to do with invalid date formats is not answered here. The date parts in the input table are converted to an ISO 8601 conforming date string: single whole dates: yyyy-mm-dd month and year dates: yyyy-mm year dates: yyyy ranges: yyyy-mm-dd/yyyy-mm-dd yyyy-mm/yyyy-mm yyyy/yyyy Dates in the Julian calendar are reduced to year or year/year so that we don't have to do calendar conversion from Julian to Proleptic Gregorian. The input table has: year, year2 – always present; if before 1582, ignore months and days if present month, month2 – 0 if not provided, 1-12 for months, 21-24 for seasons; 99 Christmas day, day2 – 0 if not provided, 1-31 for days the output table receives: rftdate: an ISO 8601 formatted date rftchron: a free-form version of the date, usually without year which is in rftdate (season ranges and proper-name dates) rftssn: one of four season keywords: winter, spring, summer, fall (lowercase) rftquarter: one of four values: 1, 2, 3, 4 ]] local function make_COinS_date (input, COinS_date_t) local date; -- one date or first date in a range local date2 = ''; -- end of range date input.year = tonumber (input.year) or lang_obj:parseFormattedNumber (input.year); -- language-aware tonumber() input.year2 = tonumber (input.year2) or lang_obj:parseFormattedNumber (input.year2); -- COinS dates are pseudo-ISO 8601 so convert to Arabic numerals if ((1582 == input.year) and (10 > tonumber(input.month))) or (1582 > input.year) then -- if a Julian calendar date COinS_date_t.rftdate = tostring (input.year); -- &rft.date gets year only return; -- done end -- here for all forms of Gregorian dates if 20 < tonumber (input.month) then -- if season, quarter, or proper-name date date = input.year; -- &rft.date gets year only if 0 ~= input.year2 and input.year ~= input.year2 then -- if a range, only the second year portion when not the same as range start year date = string.format ('%.4d/%.4d', input.year, input.year2) -- assemble the date range end local season = {[24] = 'winter', [21] = 'spring', [22] = 'summer', [23] = 'fall', [33] = '1', [34] = '2', [35] = '3', [36] = '4', [98] = 'Easter', [99] = 'Christmas'}; -- seasons lowercase, no autumn; proper-names use title case if 0 == input.month2 then -- single season, quarter, or proper-name date if 40 < tonumber(input.month) then COinS_date_t.rftchron = season[input.month]; -- proper-name date; used in journal metadata only elseif 30 < tonumber(input.month) then COinS_date_t.rftquarter = season[input.month]; -- quarter date; used in journal metadata only else COinS_date_t.rftssn = season[input.month]; -- season date; used in journal metadata only end else -- season ranges are lumped into &rft.chron; &rft.ssn and &rft.quarter are left blank if input.year ~= input.year2 then -- season year – season year range or season year–year if 0 ~= input.month2 then COinS_date_t.rftchron = string.format ('%s %s – %s %s', season[input.month], input.year, season[input.month2], input.year2); -- used in journal metadata only end else -- season–season year range COinS_date_t.rftchron = season[input.month] .. '–' .. season[input.month2]; -- season–season year range; used in journal metadata only end end COinS_date_t.rftdate = tostring (date); return; -- done end -- here for gregorian calendar dates if 0 ~= input.day then date = string.format ('%s-%.2d-%.2d', input.year, tonumber(input.month), tonumber(input.day)); -- whole date elseif 0 ~= input.month then date = string.format ('%s-%.2d', input.year, tonumber(input.month)); -- year and month else date = string.format ('%s', input.year); -- just year end if 0 ~= input.year2 then if 0 ~= input.day2 then date2 = string.format ('/%s-%.2d-%.2d', input.year2, tonumber(input.month2), tonumber(input.day2)); -- whole date elseif 0 ~= input.month2 then date2 = string.format ('/%s-%.2d', input.year2, tonumber(input.month2)); -- year and month else date2 = string.format ('/%s', input.year2); -- just year end end COinS_date_t.rftdate = date .. date2; -- date2 has the '/' separator return; end --[[--------------------------< P A T T E R N S _ T >---------------------------------------------------------- this is the list of patterns for date formats that this module recognizes. Approximately the first half of these patterns represent formats that might be reformatted into another format. Those that might be reformatted have 'indicator' letters that identify the content of the matching capture: 'd' (day), 'm' (month), 'a' (anchor year), 'y' (year); second day, month, year have a '2' suffix. These patterns are used for both date validation and for reformatting. This table should not be moved to ~/Configuration because changes to this table require changes to check_date() and to reformatter() and reformat_date() ]] local patterns_t = { -- year-initial numerical year-month-day ['ymd'] = {'^([1-9]%d%d%d)%-(%d%d)%-(%d%d)$', 'y', 'm', 'd'}, -- month-initial: month day, year ['Mdy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?), +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'd', 'a', 'y'}, -- month-initial day range: month day–day, year; days are separated by endash ['Md-dy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?)[%-–]([1-9]%d?), +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'd', 'd2', 'a', 'y'}, -- day-initial: day month year ['dMy'] = {'^([1-9]%d?) +(%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'd', 'm', 'a', 'y'}, -- year-initial: year month day; day: 1 or 2 two digits, leading zero allowed; not supported at en.wiki -- ['yMd'] = {'^(([1-9]%d%d%d?)%l?) +(%D-) +(%d%d?)$', 'a', 'y', 'm', 'd'}, -- day-range-initial: day–day month year; days are separated by endash ['d-dMy'] = {'^([1-9]%d?)[%-–]([1-9]%d?) +(%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'd', 'd2', 'm', 'a', 'y'}, -- day initial month-day-range: day month - day month year; uses spaced endash ['dM-dMy'] = {'^([1-9]%d?) +(%D-) +[%-–] +([1-9]%d?) +(%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'd', 'm', 'd2', 'm2', 'a', 'y'}, -- month initial month-day-range: month day – month day, year; uses spaced endash ['Md-Mdy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?) +[%-–] +(%D-) +([1-9]%d?), +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$','m', 'd', 'm2', 'd2', 'a', 'y'}, -- day initial month-day-year-range: day month year - day month year; uses spaced endash ['dMy-dMy'] = {'^([1-9]%d?) +(%D-) +([1-9]%d%d%d?) +[%-–] +([1-9]%d?) +(%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'd', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'a', 'y2'}, -- month initial month-day-year-range: month day, year – month day, year; uses spaced endash ['Mdy-Mdy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?), +([1-9]%d%d%d?) +[%-–] +(%D-) +([1-9]%d?), +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'd', 'y', 'm2', 'd2', 'a', 'y2'}, -- these date formats cannot be converted, per se, but month name can be rendered short or long -- month/season year - month/season year; separated by spaced endash ['My-My'] = {'^(%D-) +([1-9]%d%d%d?) +[%-–] +(%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'y', 'm2', 'a', 'y2'}, -- month/season range year; months separated by endash ['M-My'] = {'^(%D-)[%-–](%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'm2', 'a', 'y'}, -- month/season year or proper-name year; quarter year when First Quarter YYYY etc. ['My'] = {'^([^%d–]-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'a', 'y'}, -- this way because endash is a member of %D; %D- will match January–March 2019 when it shouldn't -- these date formats cannot be converted ['Sy4-y2'] = {'^(%D-) +(([1-9]%d)%d%d)[%-–]((%d%d)%l?)$'}, -- special case Winter/Summer year-year (YYYY-YY); year separated with unspaced endash ['Sy-y'] = {'^(%D-) +([1-9]%d%d%d?)[%-–](([1-9]%d%d%d?)%l?)$'}, -- special case Winter/Summer year-year; year separated with unspaced endash ['y-y'] = {'^([1-9]%d%d%d?)[%-–](([1-9]%d%d%d?)%l?)$'}, -- year range: YYY-YYY or YYY-YYYY or YYYY–YYYY; separated by unspaced endash; 100-9999 ['y4-y2'] = {'^(([1-9]%d)%d%d)[%-–]((%d%d)%l?)$'}, -- year range: YYYY–YY; separated by unspaced endash ['y'] = {'^(([1-9]%d%d%d?)%l?)$'}, -- year; here accept either YYY or YYYY -- these date formats cannot be converted ['n.d.'] = {'^((n%.d%.)%l?)$'}, -- no date with dots ['nd'] = {'^((nd)%l?)$'}, -- no date } --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ E M B A R G O _ D A T E >------------------------------------ returns true and date value if that value has proper dmy, mdy, ymd format. returns false and 9999 (embargoed forever) when date value is not proper format; assumes that when |pmc-embargo-date= is set, the editor intended to embargo a PMC but |pmc-embargo-date= does not hold a single date. ]] local function is_valid_embargo_date (v) if v:match (patterns_t['ymd'][1]) or -- ymd v:match (patterns_t['Mdy'][1]) or -- dmy v:match (patterns_t['dMy'][1]) then -- mdy return true, v; end return false, '9999'; -- if here not good date so return false and set embargo date to long time in future end --[[--------------------------< C H E C K _ D A T E >---------------------------------------------------------- Check date format to see that it is one of the formats approved by WP:DATESNO or WP:DATERANGE. Exception: only allowed range separator is endash. Additionally, check the date to see that it is a real date: no 31 in 30-day months; no 29 February when not a leap year. Months, both long-form and three character abbreviations, and seasons must be spelled correctly. Future years beyond next year are not allowed. If the date fails the format tests, this function returns false and does not return values for anchor_year and COinS_date. When this happens, the date parameter is (DEBUG: not?) used in the COinS metadata and the CITEREF identifier gets its year from the year parameter if present otherwise CITEREF does not get a date value. Inputs: date_string - date string from date-holding parameters (date, year, publication-date, access-date, pmc-embargo-date, archive-date, lay-date) Returns: false if date string is not a real date; else true, anchor_year, COinS_date anchor_year can be used in CITEREF anchors COinS_date is ISO 8601 format date; see make_COInS_date() ]] local function check_date (date_string, param, COinS_date_t) local year; -- assume that year2, months, and days are not used; local year2 = 0; -- second year in a year range local month = 0; local month2 = 0; -- second month in a month range local day = 0; local day2 = 0; -- second day in a day range local anchor_year; -- local coins_date; if date_string:match (patterns_t['ymd'][1]) then -- year-initial numerical year month day format year, month, day = date_string:match (patterns_t['ymd'][1]); if 12 < tonumber(month) or 1 > tonumber(month) or 1582 > tonumber(year) or 0 == tonumber(day) then return false; end -- month or day number not valid or not Gregorian calendar anchor_year = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy'][1]) then -- month-initial: month day, year month, day, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy'][1]); month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-dy'][1]) then -- month-initial day range: month day–day, year; days are separated by endash month, day, day2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-dy'][1]); if tonumber(day) >= tonumber(day2) then return false; end -- date range order is left to right: earlier to later; dates may not be the same; month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months month2=month; -- for metadata year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy'][1]) then -- day-initial: day month year day, month, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy'][1]); month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months --[[ NOT supported at en.wiki elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['yMd'][1]) then -- year-initial: year month day; day: 1 or 2 two digits, leading zero allowed anchor_year, year, month, day = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['yMd'][1]); month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months -- end NOT supported at en.wiki ]] elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['d-dMy'][1]) then -- day-range-initial: day–day month year; days are separated by endash day, day2, month, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['d-dMy'][1]); if tonumber(day) >= tonumber(day2) then return false; end -- date range order is left to right: earlier to later; dates may not be the same; month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months month2 = month; -- for metadata year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dM-dMy'][1]) then -- day initial month-day-range: day month - day month year; uses spaced endash day, month, day2, month2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dM-dMy'][1]); if (not is_valid_month_season_range(month, month2)) or not is_valid_year(year) then return false; end -- date range order is left to right: earlier to later; month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number (month2); year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-Mdy'][1]) then -- month initial month-day-range: month day – month day, year; uses spaced endash month, day, month2, day2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-Mdy'][1]); if (not is_valid_month_season_range(month, month2, param)) or not is_valid_year(year) then return false; end month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number (month2); year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy-dMy'][1]) then -- day initial month-day-year-range: day month year - day month year; uses spaced endash day, month, year, day2, month2, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy-dMy'][1]); if tonumber(year2) <= tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) or not is_valid_month_range_style(month, month2) then return false; end -- year2 no more than one year in the future; months same style month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number (month2); if 0 == month or 0 == month2 then return false; end -- both must be valid elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy-Mdy'][1]) then -- month initial month-day-year-range: month day, year – month day, year; uses spaced endash month, day, year, month2, day2, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy-Mdy'][1]); if tonumber(year2) <= tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) or not is_valid_month_range_style(month, month2) then return false; end -- year2 no more than one year in the future; months same style month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number(month2); if 0 == month or 0 == month2 then return false; end -- both must be valid elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy4-y2'][1]) then -- special case Winter/Summer year-year (YYYY-YY); year separated with unspaced endash local century; month, year, century, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy4-y2'][1]); if 'Winter' ~= month and 'Summer' ~= month then return false end; -- 'month' can only be Winter or Summer anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor_year from both years year2 = century..year2; -- add the century to year2 for comparisons if 1 ~= tonumber(year2) - tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year month = get_season_number(month, param); elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy-y'][1]) then -- special case Winter/Summer year-year; year separated with unspaced endash month, year, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy-y'][1]); month = get_season_number (month, param); -- <month> can only be winter or summer; also for metadata if (month ~= cfg.date_names['en'].season['Winter']) and (month ~= cfg.date_names['en'].season['Summer']) then return false; -- not Summer or Winter; abandon end anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor_year from both years if 1 ~= tonumber(year2) - tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My-My'][1]) then -- month/season year - month/season year; separated by spaced endash month, year, month2, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My-My'][1]); anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor_year from both years if tonumber(year) >= tonumber(year2) then return false; end -- left to right, earlier to later, not the same if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year if 0 ~= get_month_number(month) and 0 ~= get_month_number(month2) and is_valid_month_range_style(month, month2) then -- both must be month year, same month style month = get_month_number(month); month2 = get_month_number(month2); elseif 0 ~= get_season_number(month, param) and 0 ~= get_season_number(month2, param) then -- both must be season year, not mixed month = get_season_number(month, param); month2 = get_season_number(month2, param); else return false; end elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['M-My'][1]) then -- month/season range year; months separated by endash month, month2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['M-My'][1]); if (not is_valid_month_season_range(month, month2, param)) or (not is_valid_year(year)) then return false; end if 0 ~= get_month_number(month) then -- determined to be a valid range so just check this one to know if month or season month = get_month_number(month); month2 = get_month_number(month2); if 0 == month or 0 == month2 then return false; end else month = get_season_number(month, param); month2 = get_season_number(month2, param); end year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My'][1]) then -- month/season/quarter/proper-name year month, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My'][1]); if not is_valid_year(year) then return false; end month = get_element_number(month, param); -- get month season quarter proper-name number or nil if not month then return false; end -- not valid whatever it is elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y-y'][1]) then -- Year range: YYY-YYY or YYY-YYYY or YYYY–YYYY; separated by unspaced endash; 100-9999 year, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y-y'][1]); anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor year from both years if tonumber(year) >= tonumber(year2) then return false; end -- left to right, earlier to later, not the same if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y4-y2'][1]) then -- Year range: YYYY–YY; separated by unspaced endash local century; year, century, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y4-y2'][1]); anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor year from both years if 13 > tonumber(year2) then return false; end -- don't allow 2003-05 which might be May 2003 year2 = century .. year2; -- add the century to year2 for comparisons if tonumber(year) >= tonumber(year2) then return false; end -- left to right, earlier to later, not the same if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year if in_array (param, {'date', 'publication-date', 'year'}) then -- here when 'valid' abbreviated year range; if one of these parameters add_prop_cat ('year-range-abbreviated'); -- add properties cat end elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y'][1]) then -- year; here accept either YYY or YYYY anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y'][1]); if false == is_valid_year(year) then return false; end else return false; -- date format not one of the MOS:DATE approved formats end if param ~= 'date' then -- CITEREF disambiguation only allowed in |date=; |year= & |publication-date= promote to date if anchor_year:match ('%l$') then return false; end end if 'access-date' == param then -- test access-date here because we have numerical date parts if 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and -- all parts of a single date required 0 == year2 and 0 == month2 and 0 == day2 then -- none of these; access-date must not be a range if not is_valid_accessdate(year .. '-' .. month .. '-' .. day) then return false; -- return false when access-date out of bounds end else return false; -- return false when access-date is a range of two dates end end if 'archive-date' == param then -- test archive-date here because we have numerical date parts if not (0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and -- all parts of a single date required 0 == year2 and 0 == month2 and 0 == day2) then -- none of these; archive-date must not be a range return false; -- return false when archive-date is a range of two dates end end local result=true; -- check whole dates for validity; assume true because not all dates will go through this test if 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 == month2 and 0 == day2 then -- YMD (simple whole date) result = is_valid_date (year, month, day, param); -- <param> for |pmc-embargo-date= elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 == month2 and 0 ~= day2 then -- YMD-d (day range) result = is_valid_date (year, month, day); result = result and is_valid_date (year, month, day2); elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 ~= month2 and 0 ~= day2 then -- YMD-md (day month range) result = is_valid_date (year, month, day); result = result and is_valid_date (year, month2, day2); elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 ~= year2 and 0 ~= month2 and 0 ~= day2 then -- YMD-ymd (day month year range) result = is_valid_date(year, month, day); result = result and is_valid_date(year2, month2, day2); end if false == result then return false; end if nil ~= COinS_date_t then -- this table only passed into this function when testing |date= parameter values make_COinS_date ({year = year, month = month, day = day, year2 = year2, month2 = month2, day2 = day2}, COinS_date_t); -- make an ISO 8601 date string for COinS end return true, anchor_year; -- format is good and date string represents a real date end --[[--------------------------< D A T E S >-------------------------------------------------------------------- Cycle the date-holding parameters in passed table date_parameters_list through check_date() to check compliance with MOS:DATE. For all valid dates, check_date() returns true. The |date= parameter test is unique, it is the only date holding parameter from which values for anchor_year (used in CITEREF identifiers) and COinS_date (used in the COinS metadata) are derived. The |date= parameter is the only date-holding parameter that is allowed to contain the no-date keywords "n.d." or "nd" (without quotes). Unlike most error messages created in this module, only one error message is created by this function. Because all of the date holding parameters are processed serially, parameters with errors are added to the <error_list> sequence table as the dates are tested. ]] local function dates(date_parameters_list, COinS_date_t, error_list) local anchor_year; -- will return as nil if the date being tested is not |date= local embargo_date; -- if embargo date is a good dmy, mdy, ymd date then holds original value else reset to 9999 local good_date; for k, v in pairs(date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set(v.val) then -- if the parameter has a value v.val = mw.ustring.gsub(v.val, '%d', cfg.date_names.local_digits); -- translate 'local' digits to Western 0-9 if v.val:match("^c%. [1-9]%d%d%d?%l?$") then -- special case for c. year or with or without CITEREF disambiguator - only |date= and |year= local year = v.val:match("c%. ([1-9]%d%d%d?)%l?"); -- get the year portion so it can be tested if 'date' == k then anchor_year = v.val:match ('(c%. [1-9]%d%d%d?%l?)'); -- anchor year only from |date= parameter good_date = is_valid_year(year); elseif 'year' == k then good_date = is_valid_year(year); else good_date = false; end elseif 'date' == k then -- if the parameter is |date= if v.val:match (patterns_t['n.d.'][1]) then -- if |date=n.d. with or without a CITEREF disambiguator good_date, anchor_year = true, v.val:match (patterns_t['n.d.'][1]); -- "n.d."; no error when date parameter is set to no date elseif v.val:match (patterns_t.nd[1]) then -- if |date=nd with or without a CITEREF disambiguator good_date, anchor_year = true, v.val:match (patterns_t.nd[1]); -- "nd"; no error when date parameter is set to no date else good_date, anchor_year = check_date (v.val, k, COinS_date_t); -- go test the date end elseif 'year' == k then -- if the parameter is |year= it should hold only a year value if v.val:match("^[1-9]%d%d%d?%l?$") then -- if |year = 3 or 4 digits only with or without a CITEREF disambiguator good_date, anchor_year = true, v.val:match ("((%d+)%l?)"); else good_date = false; end elseif 'pmc-embargo-date' == k then -- if the parameter is |pmc-embargo-date= good_date = check_date (v.val, k); -- go test the date if true == good_date then -- if the date is a valid date good_date, embargo_date = is_valid_embargo_date (v.val); -- is |pmc-embargo-date= date a single dmy, mdy, or ymd formatted date? yes: returns embargo date; no: returns 9999 end else -- any other date-holding parameter good_date = check_date (v.val, k); -- go test the date end if false == good_date then -- assemble one error message so we don't add the tracking category multiple times table.insert (error_list, wrap_style ('parameter', v.name)); -- make parameter name suitable for error message list end end end return anchor_year, embargo_date; -- and done end --[[--------------------------< Y E A R _ C H E C K >---------------------------------------------------------- Temporary function to test |year= for acceptable values: YYY, YYYY, year-only ranges, their circa forms, with or without CITEREF disambiguators. When |year= holds some form of date that is not one of these year-only dates, emit a maintenance message. This function necessary because many non-cs1|2 templates have a |year= parameter so cirrus searches are more-or- less useless ]] local function year_check (year) year = year:gsub ('c%. *', ''); -- remove circa annotation (if present) before testing <year> for _, index in ipairs ({'y-y', 'y4-y2', 'y'}) do -- spin through these indexes into patterns_t if mw.ustring.match (year, patterns_t[index][1]) then return; -- if a match then |year= holds a valid 'year' end end set_message ('maint_year'); -- if here, |year= value is not an accepted value; add a maint cat end --[[--------------------------< Y E A R _ D A T E _ C H E C K >------------------------------------------------ Compare the value provided in |year= with the year value(s) provided in |date=. This function sets a local numeric value: 0 - year value does not match the year value in date 1 - (default) year value matches the year value in date or one of the year values when date contains two years 2 - year value matches the year value in date when date is in the form YYYY-MM-DD and year is disambiguated (|year=YYYYx) the numeric value in <result> determines the 'output' if any from this function: 0 – adds error message to error_list sequence table 1 – adds maint cat 2 – does nothing ]] local function year_date_check (year_string, year_origin, date_string, date_origin, error_list) local year; local date1; local date2; local result = 1; -- result of the test; assume that the test passes year = year_string:match ('(%d%d%d%d?)'); if date_string:match ('%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d') then --special case where both date and year are required YYYY-MM-DD and YYYYx date1 = date_string:match ('(%d%d%d%d)'); year = year_string:match ('(%d%d%d%d)'); if year ~= date1 then result = 0; -- years don't match elseif year_string:match ('%d%d%d%d%a') then result = 2; -- years match; but because disambiguated, don't add to maint cat end elseif date_string:match ("%d%d%d%d?.-%d%d%d%d?") then -- any of the standard range formats of date with two three- or four-digit years date1, date2 = date_string:match ("(%d%d%d%d?).-(%d%d%d%d?)"); if year ~= date1 and year ~= date2 then result = 0; end elseif mw.ustring.match(date_string, "%d%d%d%d[%-–]%d%d") then -- YYYY-YY date ranges local century; date1, century, date2 = mw.ustring.match(date_string, "((%d%d)%d%d)[%-–]+(%d%d)"); date2 = century..date2; -- convert YY to YYYY if year ~= date1 and year ~= date2 then result = 0; end elseif date_string:match ("%d%d%d%d?") then -- any of the standard formats of date with one year date1 = date_string:match ("(%d%d%d%d?)"); if year ~= date1 then result = 0; end else -- should never get here; this function called only when no other date errors result = 0; -- no recognizable year in date end if 0 == result then -- year / date mismatch table.insert (error_list, substitute (cfg.messages['mismatch'], {year_origin, date_origin})); -- add error message to error_list sequence table elseif 1 == result then -- redundant year / date set_message ('maint_date_year'); -- add a maint cat end end --[[--------------------------< R E F O R M A T T E R >-------------------------------------------------------- reformat 'date' into new format specified by format_param if pattern_idx (the current format of 'date') can be reformatted. Does the grunt work for reformat_dates(). The table re_formats maps pattern_idx (current format) and format_param (desired format) to a table that holds: format string used by string.format() identifier letters ('d', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'y2') that serve as indexes into a table t{} that holds captures from mw.ustring.match() for the various date parts specified by patterns_t[pattern_idx][1] Items in patterns_t{} have the general form: ['ymd'] = {'^(%d%d%d%d)%-(%d%d)%-(%d%d)$', 'y', 'm', 'd'}, where: ['ymd'] is pattern_idx patterns_t['ymd'][1] is the match pattern with captures for mw.ustring.match() patterns_t['ymd'][2] is an indicator letter identifying the content of the first capture patterns_t['ymd'][3] ... the second capture etc. when a pattern matches a date, the captures are loaded into table t{} in capture order using the idemtifier characters as indexes into t{} For the above, a ymd date is in t{} as: t.y = first capture (year), t.m = second capture (month), t.d = third capture (day) To reformat, this function is called with the pattern_idx that matches the current format of the date and with format_param set to the desired format. This function loads table t{} as described and then calls string.format() with the format string specified by re_format[pattern_idx][format_param][1] using values taken from t{} according to the capture identifier letters specified by patterns_t[pattern_idx][format_param][n] where n is 2.. ]] local re_formats = { ['ymd'] = { -- date format is ymd; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- |df=mdy ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- |df=dmy -- ['yMd'] = {'%s %s %s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=yMd; not supported at en.wiki }, ['Mdy'] = { -- date format is Mdy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- |df=dmy ['ymd'] = {'%s-%s-%s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=ymd -- ['yMd'] = {'%s %s %s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=yMd; not supported at en.wiki }, ['dMy'] = { -- date format is dMy; reformat to: ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- |df=mdy ['ymd'] = {'%s-%s-%s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=ymd -- ['yMd'] = {'%s %s %s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=yMd; not supported at en.wiki }, ['Md-dy'] = { -- date format is Md-dy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s–%s, %s', 'm', 'd', 'd2', 'y'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s–%s %s %s', 'd', 'd2', 'm', 'y'}, -- |df=dmy -> d-dMy }, ['d-dMy'] = { -- date format is d-d>y; reformat to: ['dmy'] = {'%s–%s %s %s', 'd', 'd2', 'm', 'y'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s–%s, %s', 'm', 'd', 'd2', 'y'}, -- |df=mdy -> Md-dy }, ['dM-dMy'] = { -- date format is dM-dMy; reformat to: ['dmy'] = {'%s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'd2', 'm2', 'y'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'm2', 'd2', 'y'}, -- |df=mdy -> Md-Mdy }, ['Md-Mdy'] = { -- date format is Md-Mdy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'm2', 'd2', 'y'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'd2', 'm2', 'y'}, -- |df=dmy -> dM-dMy }, ['dMy-dMy'] = { -- date format is dMy-dMy; reformat to: ['dmy'] = {'%s %s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'y2'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s, %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'y', 'm2', 'd2', 'y2'}, -- |df=mdy -> Mdy-Mdy }, ['Mdy-Mdy'] = { -- date format is Mdy-Mdy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s, %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'y', 'm2', 'd2', 'y2'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s %s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'y2'}, -- |df=dmy -> dMy-dMy }, ['My-My'] = { -- these for long/short reformatting ['any'] = {'%s %s – %s %s', 'm', 'y', 'm2', 'y2'}, -- dmy/mdy agnostic }, ['M-My'] = { -- these for long/short reformatting ['any'] = {'%s–%s %s', 'm', 'm2', 'y'}, -- dmy/mdy agnostic }, ['My'] = { -- these for long/short reformatting ['any'] = {'%s %s', 'm', 'y'}, -- dmy/mdy agnostic }, -- ['yMd'] = { -- not supported at en.wiki -- ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- |df=mdy -- ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- |df=dmy -- ['ymd'] = {'%s-%s-%s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=ymd -- }, } local function reformatter (date, pattern_idx, format_param, mon_len) if not in_array (pattern_idx, {'ymd', 'Mdy', 'Md-dy', 'dMy', 'yMd', 'd-dMy', 'dM-dMy', 'Md-Mdy', 'dMy-dMy', 'Mdy-Mdy', 'My-My', 'M-My', 'My'}) then return; -- not in this set of date format patterns_t then not a reformattable date end if 'ymd' == format_param and in_array (pattern_idx, {'ymd', 'Md-dy', 'd-dMy', 'dM-dMy', 'Md-Mdy', 'dMy-dMy', 'Mdy-Mdy', 'My-My', 'M-My', 'My'}) then return; -- ymd date ranges not supported at en.wiki; no point in reformatting ymd to ymd end if in_array (pattern_idx, {'My', 'M-My', 'My-My'}) then -- these are not dmy/mdy so can't be 'reformatted' into either format_param = 'any'; -- so format-agnostic end -- yMd is not supported at en.wiki; when yMd is supported at your wiki, uncomment the next line -- if 'yMd' == format_param and in_array (pattern_idx, {'yMd', 'Md-dy', 'd-dMy', 'dM-dMy', 'Md-Mdy', 'dMy-dMy', 'Mdy-Mdy'}) then -- these formats not convertable; yMd not supported at en.wiki if 'yMd' == format_param then -- yMd not supported at en.wiki; when yMd is supported at your wiki, remove or comment-out this line return; -- not a reformattable date end local c1, c2, c3, c4, c5, c6, c7; -- these hold the captures specified in patterns_t[pattern_idx][1] c1, c2, c3, c4, c5, c6, c7 = mw.ustring.match (date, patterns_t[pattern_idx][1]); -- get the captures local t = { -- table that holds k/v pairs of date parts from the captures and patterns_t[pattern_idx][2..] [patterns_t[pattern_idx][2]] = c1; -- at minimum there is always one capture with a matching indicator letter [patterns_t[pattern_idx][3] or 'x'] = c2; -- patterns_t can have a variable number of captures; each capture requires an indicator letter; [patterns_t[pattern_idx][4] or 'x'] = c3; -- where there is no capture, there is no indicator letter so n in patterns_t[pattern_idx][n] will be nil; [patterns_t[pattern_idx][5] or 'x'] = c4; -- the 'x' here spoofs an indicator letter to prevent 'table index is nil' error [patterns_t[pattern_idx][6] or 'x'] = c5; [patterns_t[pattern_idx][7] or 'x'] = c6; [patterns_t[pattern_idx][8] or 'x'] = c7; }; if t.a then -- if this date has an anchor year capture (all convertable date formats except ymd) if t.y2 then -- for year range date formats t.y2 = t.a; -- use the anchor year capture when reassembling the date else -- here for single date formats (except ymd) t.y = t.a; -- use the anchor year capture when reassembling the date end end if tonumber(t.m) then -- if raw month is a number (converting from ymd) if 's' == mon_len then -- if we are to use abbreviated month names t.m = cfg.date_names['inv_local_short'][tonumber(t.m)]; -- convert it to a month name else t.m = cfg.date_names['inv_local_long'][tonumber(t.m)]; -- convert it to a month name end t.d = t.d:gsub ('0(%d)', '%1'); -- strip leading '0' from day if present elseif 'ymd' == format_param then -- when converting to ymd t.y = t.y:gsub ('%a', ''); -- strip CITREF disambiguator if present; anchor year already known so process can proceed; TODO: maint message? if 1582 > tonumber (t.y) then -- ymd format dates not allowed before 1582 return; end t.m = string.format ('%02d', get_month_number (t.m)); -- make sure that month and day are two digits t.d = string.format ('%02d', t.d); elseif mon_len then -- if mon_len is set to either 'short' or 'long' for _, mon in ipairs ({'m', 'm2'}) do -- because there can be two month names, check both if t[mon] then t[mon] = get_month_number (t[mon]); -- get the month number for this month (is length agnostic) if 0 == t[mon] then return; end -- seasons and named dates can't be converted t[mon] = (('s' == mon_len) and cfg.date_names['inv_local_short'][t[mon]]) or cfg.date_names['inv_local_long'][t[mon]]; -- fetch month name according to length end end end local new_date = string.format (re_formats[pattern_idx][format_param][1], -- format string t[re_formats[pattern_idx][format_param][2]], -- named captures from t{} t[re_formats[pattern_idx][format_param][3]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][4]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][5]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][6]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][7]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][8]] ); return new_date; end --[[-------------------------< R E F O R M A T _ D A T E S >-------------------------------------------------- Reformats existing dates into the format specified by format. format is one of several manual keywords: dmy, dmy-all, mdy, mdy-all, ymd, ymd-all. The -all version includes access- and archive-dates; otherwise these dates are not reformatted. This function allows automatic date formatting. In ~/Configuration, the article source is searched for one of the {{use xxx dates}} templates. If found, xxx becomes the global date format as xxx-all. If |cs1-dates= in {{use xxx dates}} has legitimate value then that value determines how cs1|2 dates will be rendered. Legitimate values for |cs1-dates= are: l - all dates are rendered with long month names ls - publication dates use long month names; access-/archive-dates use abbreviated month names ly - publication dates use long month names; access-/archive-dates rendered in ymd format s - all dates are rendered with abbreviated (short) month names sy - publication dates use abbreviated month names; access-/archive-dates rendered in ymd format y - all dates are rendered in ymd format the format argument for automatic date formatting will be the format specified by {{use xxx dates}} with the value supplied by |cs1-dates so one of: xxx-l, xxx-ls, xxx-ly, xxx-s, xxx-sy, xxx-y, or simply xxx (|cs1-dates= empty, omitted, or invalid) where xxx shall be either of dmy or mdy. dates are extracted from date_parameters_list, reformatted (if appropriate), and then written back into the list in the new format. Dates in date_parameters_list are presumed here to be valid (no errors). This function returns true when a date has been reformatted, false else. Actual reformatting is done by reformatter(). ]] local function reformat_dates (date_parameters_list, format) local all = false; -- set to false to skip access- and archive-dates local len_p = 'l'; -- default publication date length shall be long local len_a = 'l'; -- default access-/archive-date length shall be long local result = false; local new_date; if format:match('%a+%-all') then -- manual df keyword; auto df keyword when length not specified in {{use xxx dates}}; format = format:match('(%a+)%-all'); -- extract the format all = true; -- all dates are long format dates because this keyword doesn't specify length elseif format:match('%a+%-[lsy][sy]?') then -- auto df keywords; internal only all = true; -- auto df applies to all dates; use length specified by capture len_p for all dates format, len_p, len_a = format:match('(%a+)%-([lsy])([sy]?)'); -- extract the format and length keywords if 'y' == len_p then -- because allowed by MOS:DATEUNIFY (sort of) range dates and My dates not reformatted format = 'ymd'; -- override {{use xxx dates}} elseif (not is_set(len_a)) or (len_p == len_a) then -- no access-/archive-date length specified or same length as publication dates then len_a = len_p; -- in case len_a not set end end -- else only publication dates and they are long for param_name, param_val in pairs (date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set (param_val.val) then -- if the parameter has a value if not (not all and in_array (param_name, {'access-date', 'archive-date'})) then -- skip access- or archive-date unless format is xxx-all; yeah, ugly; TODO: find a better way for pattern_idx, pattern in pairs (patterns_t) do if mw.ustring.match (param_val.val, pattern[1]) then if all and in_array (param_name, {'access-date', 'archive-date'}) then -- if this date is an access- or archive-date new_date = reformatter (param_val.val, pattern_idx, (('y' == len_a) and 'ymd') or format, len_a); -- choose ymd or dmy/mdy according to len_a setting else -- all other dates new_date = reformatter (param_val.val, pattern_idx, format, len_p); end if new_date then -- set when date was reformatted date_parameters_list[param_name].val = new_date; -- update date in date list result = true; -- and announce that changes have been made break; end end -- if end -- for end -- if end -- if end -- for return result; -- declare boolean result and done end --[[--------------------------< D A T E _ H Y P H E N _ T O _ D A S H >---------------------------------------- Loops through the list of date-holding parameters and converts any hyphen to an ndash. Not called if the cs1|2 template has any date errors. Modifies the date_parameters_list and returns true if hyphens are replaced, else returns false. ]] local function date_hyphen_to_dash (date_parameters_list) local result = false; local n; for param_name, param_val in pairs(date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set (param_val.val) and not mw.ustring.match (param_val.val, patterns_t.ymd[1]) then -- for those that are not ymd dates (ustring because here digits may not be Western) param_val.val, n = param_val.val:gsub ('%-', '–'); -- replace any hyphen with ndash if 0 ~= n then date_parameters_list[param_name].val = param_val.val; -- update the list result = true; end end end return result; -- so we know if any hyphens were replaced end --[[-------------------------< D A T E _ N A M E _ X L A T E >------------------------------------------------ Attempts to translate English date names to local-language date names using names supplied by MediaWiki's date parser function. This is simple name-for-name replacement and may not work for all languages. if xlat_dig is true, this function will also translate Western (English) digits to the local language's digits. This will also translate ymd dates. ]] local function date_name_xlate (date_parameters_list, xlt_dig) local xlate; local modified = false; local date; local sources_t = { {cfg.date_names.en.long, cfg.date_names.inv_local_long}, -- for translating long English month names to long local month names {cfg.date_names.en.short, cfg.date_names.inv_local_short}, -- short month names {cfg.date_names.en.quarter, cfg.date_names.inv_local_quarter}, -- quarter date names {cfg.date_names.en.season, cfg.date_names.inv_local_season}, -- season date nam {cfg.date_names.en.named, cfg.date_names.inv_local_named}, -- named dates } local function is_xlateable (month) -- local function to get local date name that replaces existing English-language date name for _, date_names_t in ipairs (sources_t) do -- for each sequence table in date_names_t if date_names_t[1][month] then -- if date name is English month (long or short), quarter, season or named and if date_names_t[2][date_names_t[1][month]] then -- if there is a matching local date name return date_names_t[2][date_names_t[1][month]]; -- return the local date name end end end end for param_name, param_val in pairs(date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set(param_val.val) then -- if the parameter has a value date = param_val.val; for month in mw.ustring.gmatch (date, '[%a ]+') do -- iterate through all date names in the date (single date or date range) month = mw.text.trim (month); -- this because quarterly dates contain whitespace xlate = is_xlateable (month); -- get translate <month>; returns translation or nil if xlate then date = mw.ustring.gsub (date, month, xlate); -- replace the English with the translation date_parameters_list[param_name].val = date; -- save the translated date modified = true; end end if xlt_dig then -- shall we also translate digits? date = date:gsub ('%d', cfg.date_names.xlate_digits); -- translate digits from Western to 'local digits' date_parameters_list[param_name].val = date; -- save the translated date modified = true; end end end return modified; end --[[--------------------------< S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S >-------------------------------------- Sets local imported functions table to same (live or sandbox) as that used by the other modules. ]] local function set_selected_modules (cfg_table_ptr, utilities_page_ptr) add_prop_cat = utilities_page_ptr.add_prop_cat ; -- import functions from selected Module:Citation/CS1/Utilities module is_set = utilities_page_ptr.is_set; in_array = utilities_page_ptr.in_array; set_message = utilities_page_ptr.set_message; substitute = utilities_page_ptr.substitute; wrap_style = utilities_page_ptr.wrap_style; cfg = cfg_table_ptr; -- import tables from selected Module:Citation/CS1/Configuration end --[[--------------------------< A R C H I V E _ D A T E _ C H E C K >------------------------------------------ Compare value in |archive-date= with the timestamp in Wayback machine urls. Emits an error message with suggested date from the |archive-url= timestamp in an appropriate format when the value in |archive-date= does not match the timestamp. this function never called when any date in a cs1|2 template has errors error message suggests new |archive-date= value in an appropriate format specified by <df>. <df> is either |df= or cfg.global_df in that order. If <df> is nil, suggested date has format from |archive-date=. There is a caveat: when |df=dmy or |df=mdy, the reformatter leaves |access-date= and |archive-date= formats as they are. The error message suggested date is passed to the formatter as YYYY-MM-DD so when |df=dmy or |df=mdy, the format is not changed. ]] local function archive_date_check (archive_date, archive_url_timestamp, df) local archive_date_format = 'dmy-y'; -- holds the date format of date in |archive-date; default to ymd; 'dmy' used here to spoof reformat_dates() for _, v_t in ipairs ({{'dMy', 'dmy-all'}, {'Mdy', 'mdy-all'}}) do -- is |archive-date= format dmy or mdy? if archive_date:match (patterns_t[v_t[1]][1]) then -- does the pattern match? archive_date_format = cfg.keywords_xlate[v_t[2]]; -- get appropriate |df= supported keyword from the i18n translator table break; end end local dates_t = {}; dates_t['archive-date'] = {val=archive_date, name=''}; -- setup to call reformat_dates(); never called when errors so <name> unset as not needed reformat_dates (dates_t, 'dmy-y'); -- reformat |archive-date= to ymd; 'dmy' used here to spoof reformat_dates() local archive_url_date = archive_url_timestamp:gsub ('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)%d*', '%1-%2-%3'); -- make ymd format date from timestamp if dates_t['archive-date'].val == archive_url_date then -- are the two dates the same return; -- yes, done else dates_t['archive-date'] = {val=archive_url_date, name=''}; -- setup to call reformat_dates() with the timestamp date reformat_dates (dates_t, df or archive_date_format); -- reformat timestamp to format specified by <df> or format used in |archive-date= archive_url_date = dates_t['archive-date'].val; set_message ('err_archive_date_url_ts_mismatch', archive_url_date); -- emit an error message end end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { -- return exported functions archive_date_check = archive_date_check, date_hyphen_to_dash = date_hyphen_to_dash, date_name_xlate = date_name_xlate, dates = dates, is_valid_date = is_valid_date, reformat_dates = reformat_dates, set_selected_modules = set_selected_modules, year_check = year_check, year_date_check = year_date_check, } t2d5ocm3ym8yza0dgkl1tstgc2yr6dq 1383328 1383327 2026-08-18T15:26:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Citation/CS1/Date_validation]] 1383327 Scribunto text/plain --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local add_prop_cat, is_set, in_array, set_message, substitute, wrap_style; -- imported functions from selected Module:Citation/CS1/Utilities local cfg; -- table of tables imported from selected Module:Citation/CS1/Configuration --[[--------------------------< F I L E - S C O P E D E C L A R A T I O N S >-------------------------------- File-scope variables are declared here ]] local lang_obj = mw.getContentLanguage(); -- used by is_valid_accessdate(), is_valid_year(), date_name_xlate(); local year_limit; -- used by is_valid_year() --[=[-------------------------< I S _ V A L I D _ A C C E S S D A T E >---------------------------------------- returns true if: Wikipedia start date <= accessdate < today + 2 days Wikipedia start date is 2001-01-15T00:00:00 UTC which is 979516800 seconds after 1970-01-01T00:00:00 UTC (the start of Unix time) accessdate is the date provided in |access-date= at time 00:00:00 UTC today is the current date at time 00:00:00 UTC plus 48 hours if today is 2015-01-01T00:00:00 then adding 24 hours gives 2015-01-02T00:00:00 – one second more than today adding 24 hours gives 2015-01-03T00:00:00 – one second more than tomorrow This function does not work if it is fed month names for languages other than English. Wikimedia #time: parser apparently doesn't understand non-English date month names. This function will always return false when the date contains a non-English month name because good1 is false after the call to lang.formatDate(). To get around that call this function with YYYY-MM-DD format dates. ]=] local function is_valid_accessdate (accessdate) local good1, good2; local access_ts, tomorrow_ts; -- to hold Unix time stamps representing the dates good1, access_ts = pcall (lang_obj.formatDate, lang_obj, 'U', accessdate ); -- convert accessdate value to Unix timestamp good2, tomorrow_ts = pcall (lang_obj.formatDate, lang_obj, 'U', 'today + 2 days' ); -- today midnight + 2 days is one second more than all day tomorrow if good1 and good2 then -- lang.formatDate() returns a timestamp in the local script which which tonumber() may not understand access_ts = tonumber (access_ts) or lang_obj:parseFormattedNumber (access_ts); -- convert to numbers for the comparison; tomorrow_ts = tonumber (tomorrow_ts) or lang_obj:parseFormattedNumber (tomorrow_ts); else return false; -- one or both failed to convert to Unix time stamp end if 979516800 <= access_ts and access_ts < tomorrow_ts then -- Wikipedia start date <= accessdate < tomorrow's date return true; else return false; -- accessdate out of range end end --[[--------------------------< G E T _ M O N T H _ N U M B E R >---------------------------------------------- returns a number according to the month in a date: 1 for January, etc. Capitalization and spelling must be correct. If not a valid month, returns 0 ]] local function get_month_number (month) return cfg.date_names['local'].long[month] or cfg.date_names['local'].short[month] or -- look for local names first cfg.date_names['en'].long[month] or cfg.date_names['en'].short[month] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized month name end --[[--------------------------< G E T _ S E A S O N _ N U M B E R >-------------------------------------------- returns a number according to the sequence of seasons in a year: 21 for Spring, etc. Capitalization and spelling must be correct. If not a valid season, returns 0. 21-24 = Spring, Summer, Autumn, Winter, independent of “Hemisphere” returns 0 when <param> is not |date= Season numbering is defined by Extended Date/Time Format (EDTF) specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/) which became part of ISO 8601 in 2019. See '§Sub-year groupings'. The standard defines various divisions using numbers 21-41. cs1|2 only supports generic seasons. EDTF does support the distinction between north and south hemisphere seasons but cs1|2 has no way to make that distinction. These additional divisions not currently supported: 25-28 = Spring - Northern Hemisphere, Summer- Northern Hemisphere, Autumn - Northern Hemisphere, Winter - Northern Hemisphere 29-32 = Spring – Southern Hemisphere, Summer– Southern Hemisphere, Autumn – Southern Hemisphere, Winter - Southern Hemisphere 33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each) 37-39 = Quadrimester 1, Quadrimester 2, Quadrimester 3 (4 months each) 40-41 = Semestral 1, Semestral-2 (6 months each) ]] local function get_season_number (season, param) if 'date' ~= param then return 0; -- season dates only supported by |date= end return cfg.date_names['local'].season[season] or -- look for local names first cfg.date_names['en'].season[season] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized season name end --[[--------------------------< G E T _ Q U A R T E R _ N U M B E R >------------------------------------------ returns a number according to the sequence of quarters in a year: 33 for first quarter, etc. Capitalization and spelling must be correct. If not a valid quarter, returns 0. 33-36 = Quarter 1, Quarter 2, Quarter 3, Quarter 4 (3 months each) returns 0 when <param> is not |date= Quarter numbering is defined by Extended Date/Time Format (EDTF) specification (https://www.loc.gov/standards/datetime/) which became part of ISO 8601 in 2019. See '§Sub-year groupings'. The standard defines various divisions using numbers 21-41. cs1|2 only supports generic seasons and quarters. These additional divisions not currently supported: 37-39 = Quadrimester 1, Quadrimester 2, Quadrimester 3 (4 months each) 40-41 = Semestral 1, Semestral-2 (6 months each) ]] local function get_quarter_number (quarter, param) if 'date' ~= param then return 0; -- quarter dates only supported by |date= end quarter = mw.ustring.gsub (quarter, ' +', ' '); -- special case replace multiple space chars with a single space char return cfg.date_names['local'].quarter[quarter] or -- look for local names first cfg.date_names['en'].quarter[quarter] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized quarter name end --[[--------------------------< G E T _ P R O P E R _ N A M E _ N U M B E R >---------------------------------- returns a non-zero number if date contains a recognized proper-name. Capitalization and spelling must be correct. returns 0 when <param> is not |date= ]] local function get_proper_name_number (name, param) if 'date' ~= param then return 0; -- proper-name dates only supported by |date= end return cfg.date_names['local'].named[name] or -- look for local names dates first cfg.date_names['en'].named[name] or -- failing that, look for English names 0; -- not a recognized named date end --[[--------------------------< G E T _ E L E M E N T _ N U M B E R <------------------------------------------ returns true if month or season or quarter or proper name is valid (properly spelled, capitalized, abbreviated) ]] local function get_element_number (element, param) local num; local funcs = {get_month_number, get_season_number, get_quarter_number, get_proper_name_number}; -- list of functions to execute in order for _, func in ipairs (funcs) do -- spin through the function list num = func (element, param); -- call the function and get the returned number if 0 ~= num then -- non-zero when valid month season quarter return num; -- return that number end end return nil; -- not valid end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ Y E A R >---------------------------------------------------- Function gets current year from the server and compares it to year from a citation parameter. Years more than one year in the future are not acceptable. Special case for |pmc-embargo-date=: years more than two years in the future are not acceptable ]] local function is_valid_year (year, param) if not is_set (year_limit) then year_limit = tonumber(os.date("%Y"))+1; -- global variable so we only have to fetch it once end year = tonumber (year) or lang_obj:parseFormattedNumber (year); -- convert to number for the comparison if year and (100 > year) then -- years less than 100 not supported return false; end if 'pmc-embargo-date' == param then -- special case for |pmc-embargo-date= return year and (year <= tonumber(os.date("%Y"))+2) or false; -- years more than two years in the future are not accepted end return year and (year <= year_limit) or false; end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ D A T E >---------------------------------------------------- Returns true if day is less than or equal to the number of days in month and year is no farther into the future than next year; else returns false. Assumes Julian calendar prior to year 1582 and Gregorian calendar thereafter. Accounts for Julian calendar leap years before 1582 and Gregorian leap years after 1582. Where the two calendars overlap (1582 to approximately 1923) dates are assumed to be Gregorian. ]] local function is_valid_date (year, month, day, param) local days_in_month = {31, 28, 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31}; local month_length; if not is_valid_year (year, param) then -- no farther into the future than next year except |pmc-embargo-date= no more than two years in the future return false; end month = tonumber (month); -- required for YYYY-MM-DD dates if (2 == month) then -- if February month_length = 28; -- then 28 days unless if 1582 > tonumber(year) then -- Julian calendar if 0 == (year%4) then -- is a leap year? month_length = 29; -- if leap year then 29 days in February end else -- Gregorian calendar if (0 == (year%4) and (0 ~= (year%100) or 0 == (year%400))) then -- is a leap year? month_length = 29; -- if leap year then 29 days in February end end else month_length = days_in_month[month] or 0; -- invalid month number is nil so default <month_length> to 0 end if tonumber (day) > month_length then return false; end return true; end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ M O N T H _ R A N G E _ S T Y L E >-------------------------- Months in a range are expected to have the same style: Jan–Mar or October–December but not February–Mar or Jul–August. This function looks in cfg.date_names{} to see if both month names are listed in the long subtable or both are listed in the short subtable. When both have the same style (both are listed in the same table), returns true; false else ]] local function is_valid_month_range_style (month1, month2) if (cfg.date_names.en.long[month1] and cfg.date_names.en.long[month2]) or -- are both English names listed in the long subtable? (cfg.date_names.en.short[month1] and cfg.date_names.en.short[month2]) or -- are both English names listed in the short subtable? (cfg.date_names['local'].long[month1] and cfg.date_names['local'].long[month2]) or -- are both local names listed in the long subtable? (cfg.date_names['local'].short[month1] and cfg.date_names['local'].short[month2]) then -- are both local names listed in the short subtable? return true; end return false; -- names are mixed end --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ M O N T H _ S E A S O N _ R A N G E >------------------------ Check a pair of months or seasons to see if both are valid members of a month or season pair. Month pairs are expected to be left to right, earliest to latest in time. All season ranges are accepted as valid because there are publishers out there who have published a Summer–Spring YYYY issue, hence treat as ok ]] local function is_valid_month_season_range(range_start, range_end, param) local range_start_number = get_month_number (range_start); local range_end_number; if 0 == range_start_number then -- is this a month range? range_start_number = get_season_number (range_start, param); -- not a month; is it a season? get start season number range_end_number = get_season_number (range_end, param); -- get end season number if (0 ~= range_start_number) and (0 ~= range_end_number) and (range_start_number ~= range_end_number) then return true; -- any season pairing is accepted except when both are the same end return false; -- range_start and/or range_end is not a season end -- here when range_start is a month range_end_number = get_month_number (range_end); -- get end month number if range_start_number < range_end_number and -- range_start is a month; does range_start precede range_end? is_valid_month_range_style (range_start, range_end) then -- do months have the same style? return true; -- proper order and same style end return false; -- range_start month number is greater than or equal to range end number; or range end isn't a month end --[[--------------------------< M A K E _ C O I N S _ D A T E >------------------------------------------------ This function receives a table of date parts for one or two dates and an empty table reference declared in Module:Citation/CS1. The function is called only for |date= parameters and only if the |date=<value> is determined to be a valid date format. The question of what to do with invalid date formats is not answered here. The date parts in the input table are converted to an ISO 8601 conforming date string: single whole dates: yyyy-mm-dd month and year dates: yyyy-mm year dates: yyyy ranges: yyyy-mm-dd/yyyy-mm-dd yyyy-mm/yyyy-mm yyyy/yyyy Dates in the Julian calendar are reduced to year or year/year so that we don't have to do calendar conversion from Julian to Proleptic Gregorian. The input table has: year, year2 – always present; if before 1582, ignore months and days if present month, month2 – 0 if not provided, 1-12 for months, 21-24 for seasons; 99 Christmas day, day2 – 0 if not provided, 1-31 for days the output table receives: rftdate: an ISO 8601 formatted date rftchron: a free-form version of the date, usually without year which is in rftdate (season ranges and proper-name dates) rftssn: one of four season keywords: winter, spring, summer, fall (lowercase) rftquarter: one of four values: 1, 2, 3, 4 ]] local function make_COinS_date (input, COinS_date_t) local date; -- one date or first date in a range local date2 = ''; -- end of range date input.year = tonumber (input.year) or lang_obj:parseFormattedNumber (input.year); -- language-aware tonumber() input.year2 = tonumber (input.year2) or lang_obj:parseFormattedNumber (input.year2); -- COinS dates are pseudo-ISO 8601 so convert to Arabic numerals if ((1582 == input.year) and (10 > tonumber(input.month))) or (1582 > input.year) then -- if a Julian calendar date COinS_date_t.rftdate = tostring (input.year); -- &rft.date gets year only return; -- done end -- here for all forms of Gregorian dates if 20 < tonumber (input.month) then -- if season, quarter, or proper-name date date = input.year; -- &rft.date gets year only if 0 ~= input.year2 and input.year ~= input.year2 then -- if a range, only the second year portion when not the same as range start year date = string.format ('%.4d/%.4d', input.year, input.year2) -- assemble the date range end local season = {[24] = 'winter', [21] = 'spring', [22] = 'summer', [23] = 'fall', [33] = '1', [34] = '2', [35] = '3', [36] = '4', [98] = 'Easter', [99] = 'Christmas'}; -- seasons lowercase, no autumn; proper-names use title case if 0 == input.month2 then -- single season, quarter, or proper-name date if 40 < tonumber(input.month) then COinS_date_t.rftchron = season[input.month]; -- proper-name date; used in journal metadata only elseif 30 < tonumber(input.month) then COinS_date_t.rftquarter = season[input.month]; -- quarter date; used in journal metadata only else COinS_date_t.rftssn = season[input.month]; -- season date; used in journal metadata only end else -- season ranges are lumped into &rft.chron; &rft.ssn and &rft.quarter are left blank if input.year ~= input.year2 then -- season year – season year range or season year–year if 0 ~= input.month2 then COinS_date_t.rftchron = string.format ('%s %s – %s %s', season[input.month], input.year, season[input.month2], input.year2); -- used in journal metadata only end else -- season–season year range COinS_date_t.rftchron = season[input.month] .. '–' .. season[input.month2]; -- season–season year range; used in journal metadata only end end COinS_date_t.rftdate = tostring (date); return; -- done end -- here for gregorian calendar dates if 0 ~= input.day then date = string.format ('%s-%.2d-%.2d', input.year, tonumber(input.month), tonumber(input.day)); -- whole date elseif 0 ~= input.month then date = string.format ('%s-%.2d', input.year, tonumber(input.month)); -- year and month else date = string.format ('%s', input.year); -- just year end if 0 ~= input.year2 then if 0 ~= input.day2 then date2 = string.format ('/%s-%.2d-%.2d', input.year2, tonumber(input.month2), tonumber(input.day2)); -- whole date elseif 0 ~= input.month2 then date2 = string.format ('/%s-%.2d', input.year2, tonumber(input.month2)); -- year and month else date2 = string.format ('/%s', input.year2); -- just year end end COinS_date_t.rftdate = date .. date2; -- date2 has the '/' separator return; end --[[--------------------------< P A T T E R N S _ T >---------------------------------------------------------- this is the list of patterns for date formats that this module recognizes. Approximately the first half of these patterns represent formats that might be reformatted into another format. Those that might be reformatted have 'indicator' letters that identify the content of the matching capture: 'd' (day), 'm' (month), 'a' (anchor year), 'y' (year); second day, month, year have a '2' suffix. These patterns are used for both date validation and for reformatting. This table should not be moved to ~/Configuration because changes to this table require changes to check_date() and to reformatter() and reformat_date() ]] local patterns_t = { -- year-initial numerical year-month-day ['ymd'] = {'^([1-9]%d%d%d)%-(%d%d)%-(%d%d)$', 'y', 'm', 'd'}, -- month-initial: month day, year ['Mdy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?), +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'd', 'a', 'y'}, -- month-initial day range: month day–day, year; days are separated by endash ['Md-dy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?)[%-–]([1-9]%d?), +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'd', 'd2', 'a', 'y'}, -- day-initial: day month year ['dMy'] = {'^([1-9]%d?) +(%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'd', 'm', 'a', 'y'}, -- year-initial: year month day; day: 1 or 2 two digits, leading zero allowed; not supported at en.wiki -- ['yMd'] = {'^(([1-9]%d%d%d?)%l?) +(%D-) +(%d%d?)$', 'a', 'y', 'm', 'd'}, -- day-range-initial: day–day month year; days are separated by endash ['d-dMy'] = {'^([1-9]%d?)[%-–]([1-9]%d?) +(%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'd', 'd2', 'm', 'a', 'y'}, -- day initial month-day-range: day month - day month year; uses spaced endash ['dM-dMy'] = {'^([1-9]%d?) +(%D-) +[%-–] +([1-9]%d?) +(%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'd', 'm', 'd2', 'm2', 'a', 'y'}, -- month initial month-day-range: month day – month day, year; uses spaced endash ['Md-Mdy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?) +[%-–] +(%D-) +([1-9]%d?), +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$','m', 'd', 'm2', 'd2', 'a', 'y'}, -- day initial month-day-year-range: day month year - day month year; uses spaced endash ['dMy-dMy'] = {'^([1-9]%d?) +(%D-) +([1-9]%d%d%d?) +[%-–] +([1-9]%d?) +(%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'd', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'a', 'y2'}, -- month initial month-day-year-range: month day, year – month day, year; uses spaced endash ['Mdy-Mdy'] = {'^(%D-) +([1-9]%d?), +([1-9]%d%d%d?) +[%-–] +(%D-) +([1-9]%d?), +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'd', 'y', 'm2', 'd2', 'a', 'y2'}, -- these date formats cannot be converted, per se, but month name can be rendered short or long -- month/season year - month/season year; separated by spaced endash ['My-My'] = {'^(%D-) +([1-9]%d%d%d?) +[%-–] +(%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'y', 'm2', 'a', 'y2'}, -- month/season range year; months separated by endash ['M-My'] = {'^(%D-)[%-–](%D-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'm2', 'a', 'y'}, -- month/season year or proper-name year; quarter year when First Quarter YYYY etc. ['My'] = {'^([^%d–]-) +(([1-9]%d%d%d?)%l?)$', 'm', 'a', 'y'}, -- this way because endash is a member of %D; %D- will match January–March 2019 when it shouldn't -- these date formats cannot be converted ['Sy4-y2'] = {'^(%D-) +(([1-9]%d)%d%d)[%-–]((%d%d)%l?)$'}, -- special case Winter/Summer year-year (YYYY-YY); year separated with unspaced endash ['Sy-y'] = {'^(%D-) +([1-9]%d%d%d?)[%-–](([1-9]%d%d%d?)%l?)$'}, -- special case Winter/Summer year-year; year separated with unspaced endash ['y-y'] = {'^([1-9]%d%d%d?)[%-–](([1-9]%d%d%d?)%l?)$'}, -- year range: YYY-YYY or YYY-YYYY or YYYY–YYYY; separated by unspaced endash; 100-9999 ['y4-y2'] = {'^(([1-9]%d)%d%d)[%-–]((%d%d)%l?)$'}, -- year range: YYYY–YY; separated by unspaced endash ['y'] = {'^(([1-9]%d%d%d?)%l?)$'}, -- year; here accept either YYY or YYYY -- these date formats cannot be converted ['n.d.'] = {'^((n%.d%.)%l?)$'}, -- no date with dots ['nd'] = {'^((nd)%l?)$'}, -- no date } --[[--------------------------< I S _ V A L I D _ E M B A R G O _ D A T E >------------------------------------ returns true and date value if that value has proper dmy, mdy, ymd format. returns false and 9999 (embargoed forever) when date value is not proper format; assumes that when |pmc-embargo-date= is set, the editor intended to embargo a PMC but |pmc-embargo-date= does not hold a single date. ]] local function is_valid_embargo_date (v) if v:match (patterns_t['ymd'][1]) or -- ymd v:match (patterns_t['Mdy'][1]) or -- dmy v:match (patterns_t['dMy'][1]) then -- mdy return true, v; end return false, '9999'; -- if here not good date so return false and set embargo date to long time in future end --[[--------------------------< C H E C K _ D A T E >---------------------------------------------------------- Check date format to see that it is one of the formats approved by WP:DATESNO or WP:DATERANGE. Exception: only allowed range separator is endash. Additionally, check the date to see that it is a real date: no 31 in 30-day months; no 29 February when not a leap year. Months, both long-form and three character abbreviations, and seasons must be spelled correctly. Future years beyond next year are not allowed. If the date fails the format tests, this function returns false and does not return values for anchor_year and COinS_date. When this happens, the date parameter is (DEBUG: not?) used in the COinS metadata and the CITEREF identifier gets its year from the year parameter if present otherwise CITEREF does not get a date value. Inputs: date_string - date string from date-holding parameters (date, year, publication-date, access-date, pmc-embargo-date, archive-date, lay-date) Returns: false if date string is not a real date; else true, anchor_year, COinS_date anchor_year can be used in CITEREF anchors COinS_date is ISO 8601 format date; see make_COInS_date() ]] local function check_date (date_string, param, COinS_date_t) local year; -- assume that year2, months, and days are not used; local year2 = 0; -- second year in a year range local month = 0; local month2 = 0; -- second month in a month range local day = 0; local day2 = 0; -- second day in a day range local anchor_year; -- local coins_date; if date_string:match (patterns_t['ymd'][1]) then -- year-initial numerical year month day format year, month, day = date_string:match (patterns_t['ymd'][1]); if 12 < tonumber(month) or 1 > tonumber(month) or 1582 > tonumber(year) or 0 == tonumber(day) then return false; end -- month or day number not valid or not Gregorian calendar anchor_year = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy'][1]) then -- month-initial: month day, year month, day, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy'][1]); month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-dy'][1]) then -- month-initial day range: month day–day, year; days are separated by endash month, day, day2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-dy'][1]); if tonumber(day) >= tonumber(day2) then return false; end -- date range order is left to right: earlier to later; dates may not be the same; month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months month2=month; -- for metadata year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy'][1]) then -- day-initial: day month year day, month, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy'][1]); month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months --[[ NOT supported at en.wiki elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['yMd'][1]) then -- year-initial: year month day; day: 1 or 2 two digits, leading zero allowed anchor_year, year, month, day = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['yMd'][1]); month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months -- end NOT supported at en.wiki ]] elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['d-dMy'][1]) then -- day-range-initial: day–day month year; days are separated by endash day, day2, month, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['d-dMy'][1]); if tonumber(day) >= tonumber(day2) then return false; end -- date range order is left to right: earlier to later; dates may not be the same; month = get_month_number (month); if 0 == month then return false; end -- return false if month text isn't one of the twelve months month2 = month; -- for metadata year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dM-dMy'][1]) then -- day initial month-day-range: day month - day month year; uses spaced endash day, month, day2, month2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dM-dMy'][1]); if (not is_valid_month_season_range(month, month2)) or not is_valid_year(year) then return false; end -- date range order is left to right: earlier to later; month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number (month2); year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-Mdy'][1]) then -- month initial month-day-range: month day – month day, year; uses spaced endash month, day, month2, day2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Md-Mdy'][1]); if (not is_valid_month_season_range(month, month2, param)) or not is_valid_year(year) then return false; end month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number (month2); year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy-dMy'][1]) then -- day initial month-day-year-range: day month year - day month year; uses spaced endash day, month, year, day2, month2, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['dMy-dMy'][1]); if tonumber(year2) <= tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) or not is_valid_month_range_style(month, month2) then return false; end -- year2 no more than one year in the future; months same style month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number (month2); if 0 == month or 0 == month2 then return false; end -- both must be valid elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy-Mdy'][1]) then -- month initial month-day-year-range: month day, year – month day, year; uses spaced endash month, day, year, month2, day2, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Mdy-Mdy'][1]); if tonumber(year2) <= tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) or not is_valid_month_range_style(month, month2) then return false; end -- year2 no more than one year in the future; months same style month = get_month_number (month); -- for metadata month2 = get_month_number(month2); if 0 == month or 0 == month2 then return false; end -- both must be valid elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy4-y2'][1]) then -- special case Winter/Summer year-year (YYYY-YY); year separated with unspaced endash local century; month, year, century, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy4-y2'][1]); if 'Winter' ~= month and 'Summer' ~= month then return false end; -- 'month' can only be Winter or Summer anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor_year from both years year2 = century..year2; -- add the century to year2 for comparisons if 1 ~= tonumber(year2) - tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year month = get_season_number(month, param); elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy-y'][1]) then -- special case Winter/Summer year-year; year separated with unspaced endash month, year, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['Sy-y'][1]); month = get_season_number (month, param); -- <month> can only be winter or summer; also for metadata if (month ~= cfg.date_names['en'].season['Winter']) and (month ~= cfg.date_names['en'].season['Summer']) then return false; -- not Summer or Winter; abandon end anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor_year from both years if 1 ~= tonumber(year2) - tonumber(year) then return false; end -- must be sequential years, left to right, earlier to later if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My-My'][1]) then -- month/season year - month/season year; separated by spaced endash month, year, month2, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My-My'][1]); anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor_year from both years if tonumber(year) >= tonumber(year2) then return false; end -- left to right, earlier to later, not the same if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year if 0 ~= get_month_number(month) and 0 ~= get_month_number(month2) and is_valid_month_range_style(month, month2) then -- both must be month year, same month style month = get_month_number(month); month2 = get_month_number(month2); elseif 0 ~= get_season_number(month, param) and 0 ~= get_season_number(month2, param) then -- both must be season year, not mixed month = get_season_number(month, param); month2 = get_season_number(month2, param); else return false; end elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['M-My'][1]) then -- month/season range year; months separated by endash month, month2, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['M-My'][1]); if (not is_valid_month_season_range(month, month2, param)) or (not is_valid_year(year)) then return false; end if 0 ~= get_month_number(month) then -- determined to be a valid range so just check this one to know if month or season month = get_month_number(month); month2 = get_month_number(month2); if 0 == month or 0 == month2 then return false; end else month = get_season_number(month, param); month2 = get_season_number(month2, param); end year2 = year; elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My'][1]) then -- month/season/quarter/proper-name year month, anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['My'][1]); if not is_valid_year(year) then return false; end month = get_element_number(month, param); -- get month season quarter proper-name number or nil if not month then return false; end -- not valid whatever it is elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y-y'][1]) then -- Year range: YYY-YYY or YYY-YYYY or YYYY–YYYY; separated by unspaced endash; 100-9999 year, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y-y'][1]); anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor year from both years if tonumber(year) >= tonumber(year2) then return false; end -- left to right, earlier to later, not the same if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y4-y2'][1]) then -- Year range: YYYY–YY; separated by unspaced endash local century; year, century, anchor_year, year2 = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y4-y2'][1]); anchor_year = year .. '–' .. anchor_year; -- assemble anchor year from both years if 13 > tonumber(year2) then return false; end -- don't allow 2003-05 which might be May 2003 year2 = century .. year2; -- add the century to year2 for comparisons if tonumber(year) >= tonumber(year2) then return false; end -- left to right, earlier to later, not the same if not is_valid_year(year2) then return false; end -- no year farther in the future than next year if in_array (param, {'date', 'publication-date', 'year'}) then -- here when 'valid' abbreviated year range; if one of these parameters add_prop_cat ('year-range-abbreviated'); -- add properties cat end elseif mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y'][1]) then -- year; here accept either YYY or YYYY anchor_year, year = mw.ustring.match(date_string, patterns_t['y'][1]); if false == is_valid_year(year) then return false; end else return false; -- date format not one of the MOS:DATE approved formats end if param ~= 'date' then -- CITEREF disambiguation only allowed in |date=; |year= & |publication-date= promote to date if anchor_year:match ('%l$') then return false; end end if 'access-date' == param then -- test access-date here because we have numerical date parts if 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and -- all parts of a single date required 0 == year2 and 0 == month2 and 0 == day2 then -- none of these; access-date must not be a range if not is_valid_accessdate(year .. '-' .. month .. '-' .. day) then return false; -- return false when access-date out of bounds end else return false; -- return false when access-date is a range of two dates end end if 'archive-date' == param then -- test archive-date here because we have numerical date parts if not (0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and -- all parts of a single date required 0 == year2 and 0 == month2 and 0 == day2) then -- none of these; archive-date must not be a range return false; -- return false when archive-date is a range of two dates end end local result=true; -- check whole dates for validity; assume true because not all dates will go through this test if 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 == month2 and 0 == day2 then -- YMD (simple whole date) result = is_valid_date (year, month, day, param); -- <param> for |pmc-embargo-date= elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 == month2 and 0 ~= day2 then -- YMD-d (day range) result = is_valid_date (year, month, day); result = result and is_valid_date (year, month, day2); elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 ~= month2 and 0 ~= day2 then -- YMD-md (day month range) result = is_valid_date (year, month, day); result = result and is_valid_date (year, month2, day2); elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 ~= year2 and 0 ~= month2 and 0 ~= day2 then -- YMD-ymd (day month year range) result = is_valid_date(year, month, day); result = result and is_valid_date(year2, month2, day2); end if false == result then return false; end if nil ~= COinS_date_t then -- this table only passed into this function when testing |date= parameter values make_COinS_date ({year = year, month = month, day = day, year2 = year2, month2 = month2, day2 = day2}, COinS_date_t); -- make an ISO 8601 date string for COinS end return true, anchor_year; -- format is good and date string represents a real date end --[[--------------------------< D A T E S >-------------------------------------------------------------------- Cycle the date-holding parameters in passed table date_parameters_list through check_date() to check compliance with MOS:DATE. For all valid dates, check_date() returns true. The |date= parameter test is unique, it is the only date holding parameter from which values for anchor_year (used in CITEREF identifiers) and COinS_date (used in the COinS metadata) are derived. The |date= parameter is the only date-holding parameter that is allowed to contain the no-date keywords "n.d." or "nd" (without quotes). Unlike most error messages created in this module, only one error message is created by this function. Because all of the date holding parameters are processed serially, parameters with errors are added to the <error_list> sequence table as the dates are tested. ]] local function dates(date_parameters_list, COinS_date_t, error_list) local anchor_year; -- will return as nil if the date being tested is not |date= local embargo_date; -- if embargo date is a good dmy, mdy, ymd date then holds original value else reset to 9999 local good_date; for k, v in pairs(date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set(v.val) then -- if the parameter has a value v.val = mw.ustring.gsub(v.val, '%d', cfg.date_names.local_digits); -- translate 'local' digits to Western 0-9 if v.val:match("^c%. [1-9]%d%d%d?%l?$") then -- special case for c. year or with or without CITEREF disambiguator - only |date= and |year= local year = v.val:match("c%. ([1-9]%d%d%d?)%l?"); -- get the year portion so it can be tested if 'date' == k then anchor_year = v.val:match ('(c%. [1-9]%d%d%d?%l?)'); -- anchor year only from |date= parameter good_date = is_valid_year(year); elseif 'year' == k then good_date = is_valid_year(year); else good_date = false; end elseif 'date' == k then -- if the parameter is |date= if v.val:match (patterns_t['n.d.'][1]) then -- if |date=n.d. with or without a CITEREF disambiguator good_date, anchor_year = true, v.val:match (patterns_t['n.d.'][1]); -- "n.d."; no error when date parameter is set to no date elseif v.val:match (patterns_t.nd[1]) then -- if |date=nd with or without a CITEREF disambiguator good_date, anchor_year = true, v.val:match (patterns_t.nd[1]); -- "nd"; no error when date parameter is set to no date else good_date, anchor_year = check_date (v.val, k, COinS_date_t); -- go test the date end elseif 'year' == k then -- if the parameter is |year= it should hold only a year value if v.val:match("^[1-9]%d%d%d?%l?$") then -- if |year = 3 or 4 digits only with or without a CITEREF disambiguator good_date, anchor_year = true, v.val:match ("((%d+)%l?)"); else good_date = false; end elseif 'pmc-embargo-date' == k then -- if the parameter is |pmc-embargo-date= good_date = check_date (v.val, k); -- go test the date if true == good_date then -- if the date is a valid date good_date, embargo_date = is_valid_embargo_date (v.val); -- is |pmc-embargo-date= date a single dmy, mdy, or ymd formatted date? yes: returns embargo date; no: returns 9999 end else -- any other date-holding parameter good_date = check_date (v.val, k); -- go test the date end if false == good_date then -- assemble one error message so we don't add the tracking category multiple times table.insert (error_list, wrap_style ('parameter', v.name)); -- make parameter name suitable for error message list end end end return anchor_year, embargo_date; -- and done end --[[--------------------------< Y E A R _ C H E C K >---------------------------------------------------------- Temporary function to test |year= for acceptable values: YYY, YYYY, year-only ranges, their circa forms, with or without CITEREF disambiguators. When |year= holds some form of date that is not one of these year-only dates, emit a maintenance message. This function necessary because many non-cs1|2 templates have a |year= parameter so cirrus searches are more-or- less useless ]] local function year_check (year) year = year:gsub ('c%. *', ''); -- remove circa annotation (if present) before testing <year> for _, index in ipairs ({'y-y', 'y4-y2', 'y'}) do -- spin through these indexes into patterns_t if mw.ustring.match (year, patterns_t[index][1]) then return; -- if a match then |year= holds a valid 'year' end end set_message ('maint_year'); -- if here, |year= value is not an accepted value; add a maint cat end --[[--------------------------< Y E A R _ D A T E _ C H E C K >------------------------------------------------ Compare the value provided in |year= with the year value(s) provided in |date=. This function sets a local numeric value: 0 - year value does not match the year value in date 1 - (default) year value matches the year value in date or one of the year values when date contains two years 2 - year value matches the year value in date when date is in the form YYYY-MM-DD and year is disambiguated (|year=YYYYx) the numeric value in <result> determines the 'output' if any from this function: 0 – adds error message to error_list sequence table 1 – adds maint cat 2 – does nothing ]] local function year_date_check (year_string, year_origin, date_string, date_origin, error_list) local year; local date1; local date2; local result = 1; -- result of the test; assume that the test passes year = year_string:match ('(%d%d%d%d?)'); if date_string:match ('%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d') then --special case where both date and year are required YYYY-MM-DD and YYYYx date1 = date_string:match ('(%d%d%d%d)'); year = year_string:match ('(%d%d%d%d)'); if year ~= date1 then result = 0; -- years don't match elseif year_string:match ('%d%d%d%d%a') then result = 2; -- years match; but because disambiguated, don't add to maint cat end elseif date_string:match ("%d%d%d%d?.-%d%d%d%d?") then -- any of the standard range formats of date with two three- or four-digit years date1, date2 = date_string:match ("(%d%d%d%d?).-(%d%d%d%d?)"); if year ~= date1 and year ~= date2 then result = 0; end elseif mw.ustring.match(date_string, "%d%d%d%d[%-–]%d%d") then -- YYYY-YY date ranges local century; date1, century, date2 = mw.ustring.match(date_string, "((%d%d)%d%d)[%-–]+(%d%d)"); date2 = century..date2; -- convert YY to YYYY if year ~= date1 and year ~= date2 then result = 0; end elseif date_string:match ("%d%d%d%d?") then -- any of the standard formats of date with one year date1 = date_string:match ("(%d%d%d%d?)"); if year ~= date1 then result = 0; end else -- should never get here; this function called only when no other date errors result = 0; -- no recognizable year in date end if 0 == result then -- year / date mismatch table.insert (error_list, substitute (cfg.messages['mismatch'], {year_origin, date_origin})); -- add error message to error_list sequence table elseif 1 == result then -- redundant year / date set_message ('maint_date_year'); -- add a maint cat end end --[[--------------------------< R E F O R M A T T E R >-------------------------------------------------------- reformat 'date' into new format specified by format_param if pattern_idx (the current format of 'date') can be reformatted. Does the grunt work for reformat_dates(). The table re_formats maps pattern_idx (current format) and format_param (desired format) to a table that holds: format string used by string.format() identifier letters ('d', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'y2') that serve as indexes into a table t{} that holds captures from mw.ustring.match() for the various date parts specified by patterns_t[pattern_idx][1] Items in patterns_t{} have the general form: ['ymd'] = {'^(%d%d%d%d)%-(%d%d)%-(%d%d)$', 'y', 'm', 'd'}, where: ['ymd'] is pattern_idx patterns_t['ymd'][1] is the match pattern with captures for mw.ustring.match() patterns_t['ymd'][2] is an indicator letter identifying the content of the first capture patterns_t['ymd'][3] ... the second capture etc. when a pattern matches a date, the captures are loaded into table t{} in capture order using the idemtifier characters as indexes into t{} For the above, a ymd date is in t{} as: t.y = first capture (year), t.m = second capture (month), t.d = third capture (day) To reformat, this function is called with the pattern_idx that matches the current format of the date and with format_param set to the desired format. This function loads table t{} as described and then calls string.format() with the format string specified by re_format[pattern_idx][format_param][1] using values taken from t{} according to the capture identifier letters specified by patterns_t[pattern_idx][format_param][n] where n is 2.. ]] local re_formats = { ['ymd'] = { -- date format is ymd; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- |df=mdy ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- |df=dmy -- ['yMd'] = {'%s %s %s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=yMd; not supported at en.wiki }, ['Mdy'] = { -- date format is Mdy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- |df=dmy ['ymd'] = {'%s-%s-%s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=ymd -- ['yMd'] = {'%s %s %s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=yMd; not supported at en.wiki }, ['dMy'] = { -- date format is dMy; reformat to: ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- |df=mdy ['ymd'] = {'%s-%s-%s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=ymd -- ['yMd'] = {'%s %s %s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=yMd; not supported at en.wiki }, ['Md-dy'] = { -- date format is Md-dy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s–%s, %s', 'm', 'd', 'd2', 'y'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s–%s %s %s', 'd', 'd2', 'm', 'y'}, -- |df=dmy -> d-dMy }, ['d-dMy'] = { -- date format is d-d>y; reformat to: ['dmy'] = {'%s–%s %s %s', 'd', 'd2', 'm', 'y'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s–%s, %s', 'm', 'd', 'd2', 'y'}, -- |df=mdy -> Md-dy }, ['dM-dMy'] = { -- date format is dM-dMy; reformat to: ['dmy'] = {'%s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'd2', 'm2', 'y'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'm2', 'd2', 'y'}, -- |df=mdy -> Md-Mdy }, ['Md-Mdy'] = { -- date format is Md-Mdy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'm2', 'd2', 'y'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'd2', 'm2', 'y'}, -- |df=dmy -> dM-dMy }, ['dMy-dMy'] = { -- date format is dMy-dMy; reformat to: ['dmy'] = {'%s %s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'y2'}, -- for long/short reformatting ['mdy'] = {'%s %s, %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'y', 'm2', 'd2', 'y2'}, -- |df=mdy -> Mdy-Mdy }, ['Mdy-Mdy'] = { -- date format is Mdy-Mdy; reformat to: ['mdy'] = {'%s %s, %s – %s %s, %s', 'm', 'd', 'y', 'm2', 'd2', 'y2'}, -- for long/short reformatting ['dmy'] = {'%s %s %s – %s %s %s', 'd', 'm', 'y', 'd2', 'm2', 'y2'}, -- |df=dmy -> dMy-dMy }, ['My-My'] = { -- these for long/short reformatting ['any'] = {'%s %s – %s %s', 'm', 'y', 'm2', 'y2'}, -- dmy/mdy agnostic }, ['M-My'] = { -- these for long/short reformatting ['any'] = {'%s–%s %s', 'm', 'm2', 'y'}, -- dmy/mdy agnostic }, ['My'] = { -- these for long/short reformatting ['any'] = {'%s %s', 'm', 'y'}, -- dmy/mdy agnostic }, -- ['yMd'] = { -- not supported at en.wiki -- ['mdy'] = {'%s %s, %s', 'm', 'd', 'y'}, -- |df=mdy -- ['dmy'] = {'%s %s %s', 'd', 'm', 'y'}, -- |df=dmy -- ['ymd'] = {'%s-%s-%s', 'y', 'm', 'd'}, -- |df=ymd -- }, } local function reformatter (date, pattern_idx, format_param, mon_len) if not in_array (pattern_idx, {'ymd', 'Mdy', 'Md-dy', 'dMy', 'yMd', 'd-dMy', 'dM-dMy', 'Md-Mdy', 'dMy-dMy', 'Mdy-Mdy', 'My-My', 'M-My', 'My'}) then return; -- not in this set of date format patterns_t then not a reformattable date end if 'ymd' == format_param and in_array (pattern_idx, {'ymd', 'Md-dy', 'd-dMy', 'dM-dMy', 'Md-Mdy', 'dMy-dMy', 'Mdy-Mdy', 'My-My', 'M-My', 'My'}) then return; -- ymd date ranges not supported at en.wiki; no point in reformatting ymd to ymd end if in_array (pattern_idx, {'My', 'M-My', 'My-My'}) then -- these are not dmy/mdy so can't be 'reformatted' into either format_param = 'any'; -- so format-agnostic end -- yMd is not supported at en.wiki; when yMd is supported at your wiki, uncomment the next line -- if 'yMd' == format_param and in_array (pattern_idx, {'yMd', 'Md-dy', 'd-dMy', 'dM-dMy', 'Md-Mdy', 'dMy-dMy', 'Mdy-Mdy'}) then -- these formats not convertable; yMd not supported at en.wiki if 'yMd' == format_param then -- yMd not supported at en.wiki; when yMd is supported at your wiki, remove or comment-out this line return; -- not a reformattable date end local c1, c2, c3, c4, c5, c6, c7; -- these hold the captures specified in patterns_t[pattern_idx][1] c1, c2, c3, c4, c5, c6, c7 = mw.ustring.match (date, patterns_t[pattern_idx][1]); -- get the captures local t = { -- table that holds k/v pairs of date parts from the captures and patterns_t[pattern_idx][2..] [patterns_t[pattern_idx][2]] = c1; -- at minimum there is always one capture with a matching indicator letter [patterns_t[pattern_idx][3] or 'x'] = c2; -- patterns_t can have a variable number of captures; each capture requires an indicator letter; [patterns_t[pattern_idx][4] or 'x'] = c3; -- where there is no capture, there is no indicator letter so n in patterns_t[pattern_idx][n] will be nil; [patterns_t[pattern_idx][5] or 'x'] = c4; -- the 'x' here spoofs an indicator letter to prevent 'table index is nil' error [patterns_t[pattern_idx][6] or 'x'] = c5; [patterns_t[pattern_idx][7] or 'x'] = c6; [patterns_t[pattern_idx][8] or 'x'] = c7; }; if t.a then -- if this date has an anchor year capture (all convertable date formats except ymd) if t.y2 then -- for year range date formats t.y2 = t.a; -- use the anchor year capture when reassembling the date else -- here for single date formats (except ymd) t.y = t.a; -- use the anchor year capture when reassembling the date end end if tonumber(t.m) then -- if raw month is a number (converting from ymd) if 's' == mon_len then -- if we are to use abbreviated month names t.m = cfg.date_names['inv_local_short'][tonumber(t.m)]; -- convert it to a month name else t.m = cfg.date_names['inv_local_long'][tonumber(t.m)]; -- convert it to a month name end t.d = t.d:gsub ('0(%d)', '%1'); -- strip leading '0' from day if present elseif 'ymd' == format_param then -- when converting to ymd t.y = t.y:gsub ('%a', ''); -- strip CITREF disambiguator if present; anchor year already known so process can proceed; TODO: maint message? if 1582 > tonumber (t.y) then -- ymd format dates not allowed before 1582 return; end t.m = string.format ('%02d', get_month_number (t.m)); -- make sure that month and day are two digits t.d = string.format ('%02d', t.d); elseif mon_len then -- if mon_len is set to either 'short' or 'long' for _, mon in ipairs ({'m', 'm2'}) do -- because there can be two month names, check both if t[mon] then t[mon] = get_month_number (t[mon]); -- get the month number for this month (is length agnostic) if 0 == t[mon] then return; end -- seasons and named dates can't be converted t[mon] = (('s' == mon_len) and cfg.date_names['inv_local_short'][t[mon]]) or cfg.date_names['inv_local_long'][t[mon]]; -- fetch month name according to length end end end local new_date = string.format (re_formats[pattern_idx][format_param][1], -- format string t[re_formats[pattern_idx][format_param][2]], -- named captures from t{} t[re_formats[pattern_idx][format_param][3]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][4]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][5]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][6]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][7]], t[re_formats[pattern_idx][format_param][8]] ); return new_date; end --[[-------------------------< R E F O R M A T _ D A T E S >-------------------------------------------------- Reformats existing dates into the format specified by format. format is one of several manual keywords: dmy, dmy-all, mdy, mdy-all, ymd, ymd-all. The -all version includes access- and archive-dates; otherwise these dates are not reformatted. This function allows automatic date formatting. In ~/Configuration, the article source is searched for one of the {{use xxx dates}} templates. If found, xxx becomes the global date format as xxx-all. If |cs1-dates= in {{use xxx dates}} has legitimate value then that value determines how cs1|2 dates will be rendered. Legitimate values for |cs1-dates= are: l - all dates are rendered with long month names ls - publication dates use long month names; access-/archive-dates use abbreviated month names ly - publication dates use long month names; access-/archive-dates rendered in ymd format s - all dates are rendered with abbreviated (short) month names sy - publication dates use abbreviated month names; access-/archive-dates rendered in ymd format y - all dates are rendered in ymd format the format argument for automatic date formatting will be the format specified by {{use xxx dates}} with the value supplied by |cs1-dates so one of: xxx-l, xxx-ls, xxx-ly, xxx-s, xxx-sy, xxx-y, or simply xxx (|cs1-dates= empty, omitted, or invalid) where xxx shall be either of dmy or mdy. dates are extracted from date_parameters_list, reformatted (if appropriate), and then written back into the list in the new format. Dates in date_parameters_list are presumed here to be valid (no errors). This function returns true when a date has been reformatted, false else. Actual reformatting is done by reformatter(). ]] local function reformat_dates (date_parameters_list, format) local all = false; -- set to false to skip access- and archive-dates local len_p = 'l'; -- default publication date length shall be long local len_a = 'l'; -- default access-/archive-date length shall be long local result = false; local new_date; if format:match('%a+%-all') then -- manual df keyword; auto df keyword when length not specified in {{use xxx dates}}; format = format:match('(%a+)%-all'); -- extract the format all = true; -- all dates are long format dates because this keyword doesn't specify length elseif format:match('%a+%-[lsy][sy]?') then -- auto df keywords; internal only all = true; -- auto df applies to all dates; use length specified by capture len_p for all dates format, len_p, len_a = format:match('(%a+)%-([lsy])([sy]?)'); -- extract the format and length keywords if 'y' == len_p then -- because allowed by MOS:DATEUNIFY (sort of) range dates and My dates not reformatted format = 'ymd'; -- override {{use xxx dates}} elseif (not is_set(len_a)) or (len_p == len_a) then -- no access-/archive-date length specified or same length as publication dates then len_a = len_p; -- in case len_a not set end end -- else only publication dates and they are long for param_name, param_val in pairs (date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set (param_val.val) then -- if the parameter has a value if not (not all and in_array (param_name, {'access-date', 'archive-date'})) then -- skip access- or archive-date unless format is xxx-all; yeah, ugly; TODO: find a better way for pattern_idx, pattern in pairs (patterns_t) do if mw.ustring.match (param_val.val, pattern[1]) then if all and in_array (param_name, {'access-date', 'archive-date'}) then -- if this date is an access- or archive-date new_date = reformatter (param_val.val, pattern_idx, (('y' == len_a) and 'ymd') or format, len_a); -- choose ymd or dmy/mdy according to len_a setting else -- all other dates new_date = reformatter (param_val.val, pattern_idx, format, len_p); end if new_date then -- set when date was reformatted date_parameters_list[param_name].val = new_date; -- update date in date list result = true; -- and announce that changes have been made break; end end -- if end -- for end -- if end -- if end -- for return result; -- declare boolean result and done end --[[--------------------------< D A T E _ H Y P H E N _ T O _ D A S H >---------------------------------------- Loops through the list of date-holding parameters and converts any hyphen to an ndash. Not called if the cs1|2 template has any date errors. Modifies the date_parameters_list and returns true if hyphens are replaced, else returns false. ]] local function date_hyphen_to_dash (date_parameters_list) local result = false; local n; for param_name, param_val in pairs(date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set (param_val.val) and not mw.ustring.match (param_val.val, patterns_t.ymd[1]) then -- for those that are not ymd dates (ustring because here digits may not be Western) param_val.val, n = param_val.val:gsub ('%-', '–'); -- replace any hyphen with ndash if 0 ~= n then date_parameters_list[param_name].val = param_val.val; -- update the list result = true; end end end return result; -- so we know if any hyphens were replaced end --[[-------------------------< D A T E _ N A M E _ X L A T E >------------------------------------------------ Attempts to translate English date names to local-language date names using names supplied by MediaWiki's date parser function. This is simple name-for-name replacement and may not work for all languages. if xlat_dig is true, this function will also translate Western (English) digits to the local language's digits. This will also translate ymd dates. ]] local function date_name_xlate (date_parameters_list, xlt_dig) local xlate; local modified = false; local date; local sources_t = { {cfg.date_names.en.long, cfg.date_names.inv_local_long}, -- for translating long English month names to long local month names {cfg.date_names.en.short, cfg.date_names.inv_local_short}, -- short month names {cfg.date_names.en.quarter, cfg.date_names.inv_local_quarter}, -- quarter date names {cfg.date_names.en.season, cfg.date_names.inv_local_season}, -- season date nam {cfg.date_names.en.named, cfg.date_names.inv_local_named}, -- named dates } local function is_xlateable (month) -- local function to get local date name that replaces existing English-language date name for _, date_names_t in ipairs (sources_t) do -- for each sequence table in date_names_t if date_names_t[1][month] then -- if date name is English month (long or short), quarter, season or named and if date_names_t[2][date_names_t[1][month]] then -- if there is a matching local date name return date_names_t[2][date_names_t[1][month]]; -- return the local date name end end end end for param_name, param_val in pairs(date_parameters_list) do -- for each date-holding parameter in the list if is_set(param_val.val) then -- if the parameter has a value date = param_val.val; for month in mw.ustring.gmatch (date, '[%a ]+') do -- iterate through all date names in the date (single date or date range) month = mw.text.trim (month); -- this because quarterly dates contain whitespace xlate = is_xlateable (month); -- get translate <month>; returns translation or nil if xlate then date = mw.ustring.gsub (date, month, xlate); -- replace the English with the translation date_parameters_list[param_name].val = date; -- save the translated date modified = true; end end if xlt_dig then -- shall we also translate digits? date = date:gsub ('%d', cfg.date_names.xlate_digits); -- translate digits from Western to 'local digits' date_parameters_list[param_name].val = date; -- save the translated date modified = true; end end end return modified; end --[[--------------------------< S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S >-------------------------------------- Sets local imported functions table to same (live or sandbox) as that used by the other modules. ]] local function set_selected_modules (cfg_table_ptr, utilities_page_ptr) add_prop_cat = utilities_page_ptr.add_prop_cat ; -- import functions from selected Module:Citation/CS1/Utilities module is_set = utilities_page_ptr.is_set; in_array = utilities_page_ptr.in_array; set_message = utilities_page_ptr.set_message; substitute = utilities_page_ptr.substitute; wrap_style = utilities_page_ptr.wrap_style; cfg = cfg_table_ptr; -- import tables from selected Module:Citation/CS1/Configuration end --[[--------------------------< A R C H I V E _ D A T E _ C H E C K >------------------------------------------ Compare value in |archive-date= with the timestamp in Wayback machine urls. Emits an error message with suggested date from the |archive-url= timestamp in an appropriate format when the value in |archive-date= does not match the timestamp. this function never called when any date in a cs1|2 template has errors error message suggests new |archive-date= value in an appropriate format specified by <df>. <df> is either |df= or cfg.global_df in that order. If <df> is nil, suggested date has format from |archive-date=. There is a caveat: when |df=dmy or |df=mdy, the reformatter leaves |access-date= and |archive-date= formats as they are. The error message suggested date is passed to the formatter as YYYY-MM-DD so when |df=dmy or |df=mdy, the format is not changed. ]] local function archive_date_check (archive_date, archive_url_timestamp, df) local archive_date_format = 'dmy-y'; -- holds the date format of date in |archive-date; default to ymd; 'dmy' used here to spoof reformat_dates() for _, v_t in ipairs ({{'dMy', 'dmy-all'}, {'Mdy', 'mdy-all'}}) do -- is |archive-date= format dmy or mdy? if archive_date:match (patterns_t[v_t[1]][1]) then -- does the pattern match? archive_date_format = cfg.keywords_xlate[v_t[2]]; -- get appropriate |df= supported keyword from the i18n translator table break; end end local dates_t = {}; dates_t['archive-date'] = {val=archive_date, name=''}; -- setup to call reformat_dates(); never called when errors so <name> unset as not needed reformat_dates (dates_t, 'dmy-y'); -- reformat |archive-date= to ymd; 'dmy' used here to spoof reformat_dates() local archive_url_date = archive_url_timestamp:gsub ('(%d%d%d%d)(%d%d)(%d%d)%d*', '%1-%2-%3'); -- make ymd format date from timestamp if dates_t['archive-date'].val == archive_url_date then -- are the two dates the same return; -- yes, done else dates_t['archive-date'] = {val=archive_url_date, name=''}; -- setup to call reformat_dates() with the timestamp date reformat_dates (dates_t, df or archive_date_format); -- reformat timestamp to format specified by <df> or format used in |archive-date= archive_url_date = dates_t['archive-date'].val; set_message ('err_archive_date_url_ts_mismatch', archive_url_date); -- emit an error message end end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { -- return exported functions archive_date_check = archive_date_check, date_hyphen_to_dash = date_hyphen_to_dash, date_name_xlate = date_name_xlate, dates = dates, is_valid_date = is_valid_date, reformat_dates = reformat_dates, set_selected_modules = set_selected_modules, year_check = year_check, year_date_check = year_date_check, } t2d5ocm3ym8yza0dgkl1tstgc2yr6dq 0 64200 1383300 1374487 2026-08-18T12:06:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383300 wikitext text/x-wiki [[Image:Galen detail.jpg|thumb|"Claude Galien". Lithograph by Pierre Roche Vigneron. (Paris: Lith de Gregoire et Deneux, ca. 1865)]] '''ಗೇಲೆನ್'''ಸು. 129-200. [[ಗ್ರೀಸ್]] ಮತ್ತು ರೋಮಿನ ವೈದ್ಯ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== ಏಷ್ಯಮೈನರಿನ ಮೈಸಿಯ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಪರ್ಗಮಮ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ. ಹದಿನೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನೂ 18ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿಯೇ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈತ 146 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸಿಗೆ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಯಲು ತೆರಳಿದ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಪೆಲಾಪ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯನ ಕೈಕೆಳಗೆ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಲು ಸ್ಮರ್ನಕ್ಕೆ ಹೋದ (148). ಮುಂದೆ ಫಿನಿಷಿಯ, [[ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನ್]], ಕೋರಿಂಥ್, ಕ್ರೀಟ್, [[ಸೈಪ್ರಸ್]] ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅಲೆಯುತ್ತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಈಜಿಪ್ಟಿನ [[ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ]] ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಪರ್ಗಮಮಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ (157) ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿ ಖಡ್ಗಮಲ್ಲರ (ಗ್ಲೇಡಿಯೇಟರ್) ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯನಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಖಡ್ಗಮಲ್ಲರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುತ್ತ ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪಾರಂಗತಿಯನ್ನು ಸಂಪುರ್ಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಸುಮಾರು 161-162 ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯನಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಾರ್ಕಸ್ ಅರೇಲಿಯಸನ ಆಸ್ಥಾನವೈದ್ಯನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಬಳಿಕ 167 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ. ಆದರೆ ಅದೇ ಸುಮಾರಿಗೆ (169) ಈತನಿಗೆ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲು ಮಾರ್ಕಸ್ ಅರೇಲಿಯಸನಿಂದ ಕರೆಬಂದಿತು. ಗೇಲೆನ್ ರೋಮಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಭಾವೀ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಾಮೊಡಸಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತಾನು ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಂಬ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಯುದ್ಧರಂಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ. ಆಮೇಲೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ರೋಮಿನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಸುಮಾರು 200 ರಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ. ==ಸಾಧನೆಗಳು== ಗೇಲೆನ್ ತನ್ನ ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳಿಗೂ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ. ಮುಖ್ಯ ವಾಗಿ [[ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಈತ ಸುಮಾರು 300 ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಈ ವೈದ್ಯಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿವೆ. ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ವಿಷಯ ಗ್ರಂಥಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ. ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ 98 ಅವನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬರೆದವೆಂದೂ 19 ಬಹುಶಃ ಅವನು ಬರೆದಿರಬಹುದೆಂದೂ 45 ಅವನ ರಚನೆಗಳೇ ಅಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. 191 ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿದುರಂತದಲ್ಲಿ ಅವನ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದವು. ಆದರೂ ಗೇಲೆನ್ ಧೃತಿಗೆಡದೆ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ. ಗೇಲೆನನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ [[ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಸ್ಥಾಪಕನೆಂದು ಗಣಿಸಬಹುದು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸನ ತರುವಾಯದ ಗತಕಾಲದ ವೈದ್ಯರಲ್ಲೆಲ್ಲ ಈತನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ. ಮಾನವ ದೇಹದ ಅಂಗಛೇದನವನ್ನು ಇವನು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಚತುರತೆಯಿಂದ ಛೇದನ ಮಾಡಿ ತಿಳಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಾಕ್ಸರಣಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತ ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವೈದ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನೆಲ್ಲ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಭದ್ರವಾದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಸುಮಾರು 16ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಈತನ ವಿಚಾರಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗದ ಅಧಿಕಾರವಾಣಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಈತನನ್ನು ವೈದ್ಯರಾಜನೆಂದೂ, ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯೆಂದೂ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ [[ರೋಮ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]] ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಗೇಲೆನ್ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿದ್ದ ಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲವಾಯಿತು. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಸರಿಸಿದ್ದ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬಿ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿ ಜೀವಂತವಾಗಿತ್ತು. ಗೇಲೆನನ ಗ್ರಂಥಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕಾಲದ ಸುಮಾರಿಗೆ (15-16ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಥಾಮಸ್ ಲಿನೇಕರ್, ಗಿಂಟರ್ ಫಾನ್ ಅಂಡರ್ನಾಕ್ ಮುಂತಾದವರ ವ್ಯಾಸಂಗ ಭಾಷ್ಯಗಳಿಂದ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ಅಧಿಕಾರಯುತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದವು. ಗೇಲೆನನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ಆ ಕಾಲದ ಯಾವ ವೈದ್ಯನಿಗೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗೇಲೆನ್ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ ವಿಚಾರಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. [[ಅಭಿದಮನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ (ಅರ್ಟರೀಸ್) ವಾಯು ಇರುವುದೆಂದು ಸುಮಾರು 400 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ ಪಂಥದವರು ಸಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಗೇಲೆನ್ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತವೇ ಇರುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. [[ಮಿದುಳು]], [[ನರಗಳು]], [[ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿ]], [[ನಾಡಿ]] ಮುಂತಾದವುಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಗೇಲೆನ್ ಬಹು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ. ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಯಮರಹಿತ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ. ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಫ್ರೆನಿಕ್ ನರಗಳ ಉಗಮದಿಂದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರಿಸಿದಾಗ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವುದು ಏಕೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಎಡಬಲಭಾಗವಾಗಿ ಸೀಳಿದರೆ ಚಲನೆ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ. ಗಂಟಲಿಗೆ ಒದಗುವ ನರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ದಾರದಿಂದ ಕಟ್ಟಿಬಿಟ್ಟರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೂಗುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಬಂದಾಗ ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಗುಂಡಿಗೆಯ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಅದು ಮಾಂಸದ ಕೋಶವಿರಬಹುದೆಂದು ಮಾತ್ರ ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ಗೇಲೆನ್ ಎಂದರೆ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿರುವ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈತ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಸೊಕ್ಕಿದ ಮತ್ತು ಉದ್ಧಟವಾದ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಗುಣವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದ. ತನಗೆ ನಿಸರ್ಗದ ಅರ್ಥಪುರ್ಣತೆ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆಯೆಂದೂ ದೇವರ ಸೃಷ್ಟಿ ಏಕೆ ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದು ತನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ತನಗೆ ಗೊತ್ತಾಗದೇ ಇರುವುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲವೆಂದೂ ಹೇಳಹೊರಟದ್ದು ಈತನ ತಪ್ಪು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಮಹತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಕುಂದು ತಂದುಕೊಂಡ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== [[File:Galenou Apanta.tif|thumb|''Galenou Apanta'', 1538]] * [http://classicsindex.wikispaces.com/Galen Classicsindex: Galen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224233754/http://classicsindex.wikispaces.com/Galen |date=2008-12-24 }} * [http://cmg.bbaw.de/epubl/online/editionencmg_05.html ''Corpus Medicorum Graecorum'' editions online] * [http://www.iep.utm.edu/galen/ Galen] entry in the [[Internet Encyclopedia of Philosophy]] * [http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner Gerhard Fichtner, Galen bibliography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712011351/http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner |date=2012-07-12 }} * [http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm University of Virginia: Health Sciences Library. Galen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210172030/http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm |date=2007-12-10 }} * [http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/a-b/ancientsurgery7.html Channel 4 - History - Ancient surgery<!-- Bot generated title -->] * [http://www.uh.edu/engines/epi2097.htm Lienhard JH. Engines of our Ingenuity, Number 2097 - Constantine the African] * [http://www.britannica.com/eb/topic-223895/Galen-of-Pergamum Nutton V. Galen of Pergamum, Encyclopædia Britannica] * [http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/bio_gal.html Pearcy L. Galen: A biographical sketch. Medicina Antiqua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328113725/http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/bio_gal.html |date=2013-03-28 }} * [https://web.archive.org/web/20070406023427/http://www.ancientlibrary.com/medicine/0109.html Taylor HO. Greek Biology and Medicine 1922: Chapter 5 - "The Final System: Galen"] * [http://robl.de/galen/galen.htm Galenus von Pergamon - Leben und Werk. ''Includes alphabetical list of Latin Titles''] * {{fr icon}} [http://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/galien_vf.htm Galien's works] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923222338/http://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/galien_vf.htm |date=2015-09-23 }} digitized by the [http://www.biusante.parisdescartes.fr/debut.htm BIUM (Bibliothèque interuniversitaire de médecine et d'odontologie, Paris)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111101181049/http://www.biusante.parisdescartes.fr/debut.htm |date=2011-11-01 }}, see its digital library [http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm Medic@] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm |date=2014-10-07 }}. * [http://digital.slub-dresden.de/id337794197 Galeni opera varia - Mscr.Dresd.Db.93] Digital Version of the Manuscript at the Saxon State and University Library, Dresden (SLUB) * [http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/mm_hypertexts.html Hypertexts - Medicina Antiqua, University College London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170826063657/http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/mm_hypertexts.html |date=2017-08-26 }} ''(Commentary on Hippocrates' On the Nature of Man; On the Natural Faculties; Exhortation to Study the Arts: To Menodotus; On Diagnosis from Dreams)'' * [http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html Michael Servetus Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113223851/http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html |date=2012-11-13 }} Website with a study on the ''Opera Omnia of Galen'' by the galenist Michael de Villanueva, and also the first description of the [[pulmonary circulation]] in his Manuscript of Paris in 1546. * ''Claudii Galeni opera omnia'' in ''Medicorum graecorum opera quae exstant, editionem curavit D. Carolus Gottlob Kühn, Lipsiae prostat in officina libraria Car. Cnoblochii'', 1821-1833 in [http://www2.biusante.parisdescartes.fr/livanc/?intro=galien_vf&statut=charge&fille=o&cotemere=45674 20 volumines]. * [http://www.bbc.co.uk/programmes/b03c4dys ''Discussion of Galens on BBC Radio 4's programme "In Our Time".] * [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-18076 Digital edition: Galeni septima Classis (1550)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by the [[University and State Library Düsseldorf]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೇಲೆನ್}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]] tfth61dlm3ve0ifovmvq94wxifqb7js 0 64507 1383304 1345582 2026-08-18T13:05:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383304 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ಗೋರಿಕಾಯಿ<br>''Cyamopsis tetragonoloba'' |image = Cluster bean 2.jpg |image_caption = Guar bean cluster |regnum = Plantae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = Eudicots |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Fabales]] |familia = [[Fabaceae]] |genus = ''[[Cyamopsis]]'' |species = '''''C. tetragonoloba''''' |binomial = ''Cyamopsis tetragonoloba'' |binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Paul Hermann Wilhelm Taubert|Taub.]] |synonyms = ''Cyamopsis psoralioides'' <small>L.</small> }} [[File:Cluster bean.jpg|thumb|ಗೋರಿಕಾಯಿ]] '''ಗೋರಿಕಾಯಿ''' ಲೆಗ್ಯೂಮಿನೋಸೀ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೋನೇಸೀ ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ತರಕಾರಿ]] ಸಸ್ಯ. ಚವಳೀಕಾಯಿ ಪರ್ಯಾಯನಾಮ. ಸಯಮಾಪ್ಸಿಸ್ ಟೆಟ್ರಗೋನೊಲೋಬ ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಬೀನ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋರಿಕಾಯಿ [[ಭಾರತ]]ದ ಮೂಲವಾಸಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕಾಡುಗಿಡವಾಗಿ ಇದು ಎಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯದು. ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ಇದನ್ನು ಕಾಯಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಬೀಜಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು== ೧೦೦ ಗ್ರಾಂ ಗೋರಿಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು {| class="wikitable sortable " |- | ತೇವಾಂಶ|| ೮೧.೦|| ಗ್ರಾಂ |- | ಸಸಾರಜನಕ|| ೩.೯|| ಗ್ರಾಂ |- | ಮೇದಸ್ಸು|| ೦.೪|| ಗ್ರಾಂ |- | ಖನಿಜಾಂಶ|| ೩.೨|| ಗ್ರಾಂ |- | ನಾರಿನಾಂಶ|| ೧.೪|| ಗ್ರಾಂ |- | ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್|| ೯|| ಗ್ರಾಂ |- | ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ|| ೧೨೯|| ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ |- | ಫಾಸ್ಫರಸ್|| ೪೬|| ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ |- | ಕಬ್ಬಿಣ|| ೪.೫|| ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ |- | ಥಯಾಮಿನ್|| ೦.೦೯|| ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ |- | ರೈಬೋಫ್ಲೇವಿನ್|| ೦.೦೩|| ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ |- | ಎ- ಜೀವಸತ್ವ|| ೫೦|| ಐ. ಯು. |- | ಸಿ- ಜೀವಸತ್ವ|| ೨೩|| ಎಂ. ಸಿ. ಜಿ. |} ==ಪ್ರಬೇಧಗಳು== ಗೋರಿಕಾಯಿ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯ ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಎರಡೂ ನೆಟ್ಟಗೆ ಬೆಳೆಯುವ ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು. ಕುಳ್ಳು ಬಗೆಯದು 60-90 ಸೆಂಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದರೆ ದೈತ್ಯಬಗೆಯದು 2.5-3 ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಕಾಂಡ ಮತ್ತು [[ಎಲೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ನಸು ಉದಾಬಣ್ಣದ ಕೂದಲುಗಳಿವೆ. ಗಿಡವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ನವೆ ಉಂಟಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈ ಕೂದಲುಗಳು. ಎಲೆಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಬಗೆಯವು; ಇವು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ; ಪ್ರತಿ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ 3 ಕಿರುಎಲೆಗಳಿವೆ. [[ಹೂ]]ಗಳು ಎಲೆಗಳ ಕಂಕುಳುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಕಾಯಿಗಳು ಪಾಡ್ ಮಾದರಿಯವು. ==ವ್ಯವಸಾಯ== ಗಿಡವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಸಬಹುದಾದರೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೀರು ಬಸಿದು ಹೋಗುವಂಥ ಮರಳು ಮಿಶ್ರಿತ [[ಗೋಡು ಮಣ್ಣು]] ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು. ಜೂನ್-ಜುಲೈ ಇಲ್ಲವೆ ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳುಗಳು ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ. ಎಕರೆಗೆ 15-20 ಗಾಡಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ, 125 ಕಿಗ್ರಾಂ ಅಮೋನಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್, 250 ಕಿಗ್ರಾಂ ಸೂಪರ್ಫಾಸ್ಫೇಟ್, 60 ಕಿಗ್ರಾಂ ಮ್ಯೂರಿಯೇಟ್ ಆಫ್ ಪೊಟ್ಯಾಷ್ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, 5-7 ದಿವಸಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನೀರನ್ನು ಹಾಯಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ 2.5 ತಿಂಗಳ ಅನಂತರ ಕಾಯಿಗಳು ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಳುವರಿ ಎಕರೆಗೆ 2,500 ರಿಂದ 3,500 ಕಿಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಗಿಡಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಬ್ಲೈಟ್ ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಮೊದಲು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಸಣ್ಣ, ಪಾರದರ್ಶಕ, ನೀರುಗೂಡಿದ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ನಾಳದ ಒಳಗಿರುವ ಕಣ ಸಮೂಹ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಎಲೆ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಣ ರೋಗ ಮುಂದುವರಿದು ಕಾಂಡಕ್ಕೂ ಅಂಟುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಪೂರ್ತಿ ಗಿಡವೇ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗರಹಿತ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು, ಸೀರಸಾನ್ ಅಥವಾ ಆಗ್ರಸಾನ್ ಎಂಬ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಜಾತಿಗಳನ್ನೇ ಬಿತ್ತಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು-ಇವು ರೋಗನಿಯಂತ್ರಣದ ಕೆಲವು ಕ್ರಮಗಳು. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಗೋರಿಕಾಯಿ ತರಕಾರಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿಯೂ ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿದೆ. ಇದು [[ದನ]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಕುದುರೆ]]ಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೇವು. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ, ಕೊಂಚ ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ದನಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸುವುದುಂಟು. ಅಲ್ಲದೆ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗೋಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ [[ಕಾಗದ]] ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಬಲವನ್ನು ಕೊಡುವ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹದವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸುಗ್ಗಿಯಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತು ಒಣಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೇಕಾದಾಗ ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರಲ್ಲದೆ ಕರಿದು ಬಾಳಕ ಮಾಡುವುದೂ ಉಂಟು. == ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು == === ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ === * ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ರೋಗ ತಜ್ಞರು ಗೋರಿಕಾಯಿ ರೀತಿಯ ಹಲವು ಬಗೆಯ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಫೋಲೇಟ್ ಅಂಶ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶ ಅಡಗಿದೆ. * ಇದು ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಭ್ರೂಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ತುಂಬಾ ಸಹಕಾರಿ. ಜೊತೆಗೆ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಮಲಬದ್ಧತೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಾಗ ಕಾಡುವುದ ರಿಂದ ನಾರಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಗೋರಿಕಾಯಿ ಸೇವನೆ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. === ಜೀರ್ಣಾಂಗದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಆರೋಗ್ಯ === * ನಾವು ಸೇವಿಸಿದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಸತ್ವಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಿಗಬೇಕೆಂದರೆ ಮೊದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಜೀರ್ಣಾಂಗದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗಿ ಉಳಿದಂತಹ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರ ಹೋಗಬೇಕು. * ಇದು ಸರಿಯಾದ ಆಹಾರ ಜೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪದ್ಧತಿ. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿ ನಾವು ನಂತರ ಸೇವಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಆಹಾರ ಸರಿಯಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗದೇ ಅಜೀರ್ಣತೆಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮಲಬದ್ಧತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. * ಇದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗೋರಿಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ನಾರಿನ ಅಂಶ ಇರುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಇಂತಹ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸುತ್ತದೆ. === ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ === * ಗೋರಿಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ನಾರಿನ ಅಂಶ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ ಇದು ನಿಮ್ಮ ದೇಹದ ಕೆಟ್ಟ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಅಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಜೊತೆಗೆ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಬ್ಬಿಣ ಅಂಶ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಗೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಹೃದಯ ರಕ್ತ ನಾಳದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title=Benefits Of Guar Beans: ಈ ಮೂರು ಅದ್ಬುತ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗಾಗಿ ತಿನ್ನಲೇ ಬೇಕು ಗೋರಿಕಾಯಿ |url=https://zeenews.india.com/kannada/lifestyle/know-these-three-amazing-health-benefits-of-guar-beans-55631 |access-date=31 August 2024 |work=Zee News Kannada |date=27 September 2021 |language=kn}}</ref> *[[ ಹೃದಯ]]ದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಗೋರಿಕಾಯಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. === ಮೂಳೆಗಳು ಸದೃಢವಾಗಿರುತ್ತವೆ === ಗೋರಿಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶ, ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಂ ಅಂಶ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಪರಸ್ ಅಂಶ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಾರಣ ನಿಮ್ಮ ಮೂಳೆಗಳಿಗೆ ಈ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಸತ್ವಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೋರಿಕಾಯಿ ನಿಮ್ಮ ಮೂಳೆಗಳ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title=ಗೋರಿಕಾಯಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದ್ರೆ, ಖಂಡಿತ ಅಚ್ಚರಿಪಡುವಿರಿ! |url=https://vijaykarnataka.com/lifestyle/health/surprising-health-benefits-of-cluster-beans/articleshow/77461442.cms?story=4 |access-date=31 August 2024 |work=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <ref>{{cite web | url=http://vegrecipesofkarnataka.com/315-gorikai-palya-cluster-beans-stir-fry-recipe.php | title=Gorikai palya recipe &#124; How to make cluster beans stir fry &#124; Chavalikai palya &#124; Gawar ki sabzi | access-date=2018-08-29 | archive-date=2018-09-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180904221400/http://vegrecipesofkarnataka.com/315-gorikai-palya-cluster-beans-stir-fry-recipe.php | url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web | url=http://www.smithakalluraya.com/cluster-beans-chutney-recipe-gorikayi-chutney-gawar-ki-chutney/ | title=Cluster Beans Chutney Recipe / Gorikayi Chutney / Gawar Ki Chutney | date=6 August 2015 }}</ref> <ref>{{cite web | url=http://foodofinterest.com/gorikayi-bhaat/ | title=Gorikayi Bhaat &#124; Cluster Beans Bhaat &#124; Chavlikayi Bhaat | date=31 October 2016 }}</ref> {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] iop05rth4z04ca2vx0r7v1wpek67h0x 828 83930 1383331 1302334 2026-08-08T13:56:43Z en>Trappist the monk 0 synch from sandbox; 1383331 Scribunto text/plain --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local has_accept_as_written, is_set, in_array, remove_wiki_link, strip_apostrophe_markup; -- functions in Module:Citation/CS1/Utilities local cfg; -- table of configuration tables that are defined in Module:Citation/CS1/Configuration --[[--------------------------< M A K E _ C O I N S _ T I T L E >---------------------------------------------- Makes a title for COinS from Title and / or ScriptTitle (or any other name-script pairs) Apostrophe markup (bold, italics) is stripped from each value so that the COinS metadata isn't corrupted with strings of %27%27... ]] local function make_coins_title (title, script) title = has_accept_as_written (title); if is_set (title) then title = strip_apostrophe_markup (title); -- strip any apostrophe markup else title = ''; -- if not set, make sure title is an empty string end if is_set (script) then script = script:gsub ('^%l%l%s*:%s*', ''); -- remove language prefix if present (script value may now be empty string) script = strip_apostrophe_markup (script); -- strip any apostrophe markup else script = ''; -- if not set, make sure script is an empty string end if is_set (title) and is_set (script) then script = ' ' .. script; -- add a space before we concatenate end return title .. script; -- return the concatenation end --[[--------------------------< E S C A P E _ L U A _ M A G I C _ C H A R S >---------------------------------- Returns a string where all of Lua's magic characters have been escaped. This is important because functions like string.gsub() treat their pattern and replace strings as patterns, not literal strings. ]] local function escape_lua_magic_chars (argument) argument = argument:gsub("%%", "%%%%"); -- replace % with %% argument = argument:gsub("([%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?])", "%%%1"); -- replace all other Lua magic pattern characters return argument; end --[[--------------------------< G E T _ C O I N S _ P A G E S >------------------------------------------------ Extract page numbers from external wikilinks in any of the |page=, |pages=, or |at= parameters for use in COinS. ]] local function get_coins_pages (pages) local pattern; if not is_set (pages) then return pages; end -- if no page numbers then we're done while true do pattern = pages:match("%[(%w*:?//[^ ]+%s+)[%w%d].*%]"); -- pattern is the opening bracket, the URL and following space(s): "[url " if nil == pattern then break; end -- no more URLs pattern = escape_lua_magic_chars (pattern); -- pattern is not a literal string; escape Lua's magic pattern characters pages = pages:gsub(pattern, ""); -- remove as many instances of pattern as possible end pages = pages:gsub("[%[%]]", ""); -- remove the brackets pages = pages:gsub("–", "-" ); -- replace endashes with hyphens pages = pages:gsub("&%w+;", "-" ); -- and replace HTML entities (&ndash; etc.) with hyphens; do we need to replace numerical entities like &#32; and the like? pages = pages:gsub ('%b<>', ''); -- remove html-like tags; spans are added to <Pages> by utilities.hyphen_to_dash() which should not appear in COinS metadata return pages; end --[=[-------------------------< C O I N S _ R E P L A C E _ M A T H _ S T R I P M A R K E R >------------------ There are three options for math markup rendering that depend on the editor's math preference settings. These settings are at [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering]] and are PNG images TeX source MathML with SVG or PNG fallback All three are heavy with HTML and CSS which doesn't belong in the metadata. Without this function, the metadata saved in the raw wikitext contained the rendering determined by the settings of the last editor to save the page. This function gets the rendered form of an equation according to the editor's preference before the page is saved. It then searches the rendering for the text equivalent of the rendered equation and replaces the rendering with that so that the page is saved without extraneous HTML/CSS markup and with a reasonably readable text form of the equation. When a replacement is made, this function returns true and the value with replacement; otherwise false and the initial value. To replace multipe equations it is necessary to call this function from within a loop. ]=] local function coins_replace_math_stripmarker (value) local stripmarker = cfg.stripmarkers['math']; local rendering = value:match (stripmarker); -- is there a math stripmarker if not rendering then -- when value doesn't have a math stripmarker, abandon this test return false, value; end rendering = mw.text.unstripNoWiki (rendering); -- convert stripmarker into rendered value (or nil? ''? when math render error) if rendering:match ('alt="[^"]+"') then -- if PNG math option rendering = rendering:match ('alt="([^"]+)"'); -- extract just the math text elseif rendering:match ('$%s+.+%s+%$') then -- if TeX math option; $ is legit character that is escapes as \$ rendering = rendering:match ('$%s+(.+)%s+%$') -- extract just the math text elseif rendering:match ('<annotation[^>]+>.+</annotation>') then -- if MathML math option rendering = rendering:match ('<annotation[^>]+>(.+)</annotation>') -- extract just the math text else return false, value; -- had math stripmarker but not one of the three defined forms end return true, value:gsub (stripmarker, rendering, 1); end --[[--------------------------< C O I N S _ C L E A N U P >---------------------------------------------------- Cleanup parameter values for the metadata by removing or replacing invisible characters and certain HTML entities. 2015-12-10: there is a bug in mw.text.unstripNoWiki (). It replaces math stripmarkers with the appropriate content when it shouldn't. See https://phabricator.wikimedia.org/T121085 and Wikipedia_talk:Lua#stripmarkers_and_mw.text.unstripNoWiki.28.29 TODO: move the replacement patterns and replacement values into a table in /Configuration similar to the invisible characters table? ]] local function coins_cleanup (value) local replaced = true; -- default state to get the do loop running while replaced do -- loop until all math stripmarkers replaced replaced, value = coins_replace_math_stripmarker (value); -- replace math stripmarker with text representation of the equation end value = value:gsub (cfg.stripmarkers['math'], "MATH RENDER ERROR"); -- one or more couldn't be replaced; insert vague error message value = mw.text.unstripNoWiki (value); -- replace nowiki stripmarkers with their content value = value:gsub ('<span class="nowrap" style="padding%-left:0%.1em;">&#39;(s?)</span>', "'%1"); -- replace {{'}} or {{'s}} with simple apostrophe or apostrophe-s value = value:gsub ('&nbsp;', ' '); -- replace &nbsp; entity with plain space value = value:gsub ('\226\128\138', ' '); -- replace hair space with plain space if not mw.ustring.find (value, cfg.indic_script) then -- don't remove zero-width joiner characters from indic script value = value:gsub ('&zwj;', ''); -- remove &zwj; entities value = mw.ustring.gsub (value, '[\226\128\141\226\128\139\194\173]', ''); -- remove zero-width joiner, zero-width space, soft hyphen end value = value:gsub ('[\009\010\013 ]+', ' '); -- replace horizontal tab, line feed, carriage return with plain space return value; end --[[--------------------------< C O I N S >-------------------------------------------------------------------- COinS metadata (see <http://ocoins.info/>) allows automated tools to parse the citation information. ]] local function COinS(data, class) if 'table' ~= type(data) or nil == next(data) then return ''; end for k, v in pairs (data) do -- spin through all of the metadata parameter values if 'ID_list' ~= k and 'Authors' ~= k then -- except the ID_list and Author tables (author nowiki stripmarker done when Author table processed) data[k] = coins_cleanup (v); end end local ctx_ver = "Z39.88-2004"; -- treat table strictly as an array with only set values. local OCinSoutput = setmetatable( {}, { __newindex = function(self, key, value) if is_set(value) then rawset( self, #self+1, table.concat{ key, '=', mw.uri.encode( remove_wiki_link( value ) ) } ); end end }); if in_array (class, {'arxiv', 'biorxiv', 'citeseerx', 'medrxiv', 'ssrn', 'journal', 'news', 'magazine'}) or (in_array (class, {'conference', 'interview', 'map', 'press release', 'web'}) and is_set(data.Periodical)) or ('citation' == class and is_set(data.Periodical) and not is_set (data.Encyclopedia)) then OCinSoutput.rft_val_fmt = "info:ofi/fmt:kev:mtx:journal"; -- journal metadata identifier if in_array (class, {'arxiv', 'biorxiv', 'citeseerx', 'medrxiv', 'ssrn'}) then -- set genre according to the type of citation template we are rendering OCinSoutput["rft.genre"] = "preprint"; -- cite arxiv, cite biorxiv, cite citeseerx, cite medrxiv, cite ssrn elseif 'conference' == class then OCinSoutput["rft.genre"] = "conference"; -- cite conference (when Periodical set) elseif 'web' == class then OCinSoutput["rft.genre"] = "unknown"; -- cite web (when Periodical set) else OCinSoutput["rft.genre"] = "article"; -- journal and other 'periodical' articles end OCinSoutput["rft.jtitle"] = data.Periodical; -- journal only OCinSoutput["rft.atitle"] = data.Title; -- 'periodical' article titles -- these used only for periodicals OCinSoutput["rft.ssn"] = data.Season; -- keywords: winter, spring, summer, fall OCinSoutput["rft.quarter"] = data.Quarter; -- single digits 1->first quarter, etc. OCinSoutput["rft.chron"] = data.Chron; -- free-form date components OCinSoutput["rft.volume"] = data.Volume; -- does not apply to books OCinSoutput["rft.issue"] = data.Issue; OCinSoutput['rft.artnum'] = data.ArticleNumber; -- {{cite journal}} only OCinSoutput["rft.pages"] = data.Pages; -- also used in book metadata elseif 'thesis' ~= class then -- all others except cite thesis are treated as 'book' metadata; genre distinguishes OCinSoutput.rft_val_fmt = "info:ofi/fmt:kev:mtx:book"; -- book metadata identifier if 'report' == class or 'techreport' == class then -- cite report and cite techreport OCinSoutput["rft.genre"] = "report"; elseif 'conference' == class then -- cite conference when Periodical not set OCinSoutput["rft.genre"] = "conference"; OCinSoutput["rft.atitle"] = data.Chapter; -- conference paper as chapter in proceedings (book) elseif in_array (class, {'book', 'citation', 'encyclopaedia', 'interview', 'map'}) then if is_set (data.Chapter) then OCinSoutput["rft.genre"] = "bookitem"; OCinSoutput["rft.atitle"] = data.Chapter; -- book chapter, encyclopedia article, interview in a book, or map title else if 'map' == class or 'interview' == class then OCinSoutput["rft.genre"] = 'unknown'; -- standalone map or interview else OCinSoutput["rft.genre"] = 'book'; -- book and encyclopedia end end else -- {'audio-visual', 'AV-media-notes', 'DVD-notes', 'episode', 'interview', 'mailinglist', 'map', 'newsgroup', 'podcast', 'press release', 'serial', 'sign', 'speech', 'web'} OCinSoutput["rft.genre"] = "unknown"; end OCinSoutput["rft.btitle"] = data.Title; -- book only OCinSoutput["rft.place"] = data.PublicationPlace; -- book only OCinSoutput["rft.series"] = data.Series; -- book only OCinSoutput["rft.pages"] = data.Pages; -- book, journal OCinSoutput["rft.edition"] = data.Edition; -- book only OCinSoutput["rft.pub"] = data.PublisherName; -- book and dissertation else -- cite thesis OCinSoutput.rft_val_fmt = "info:ofi/fmt:kev:mtx:dissertation"; -- dissertation metadata identifier OCinSoutput["rft.title"] = data.Title; -- dissertation (also patent but that is not yet supported) OCinSoutput["rft.degree"] = data.Degree; -- dissertation only OCinSoutput['rft.inst'] = data.PublisherName; -- book and dissertation end -- NB. Not currently supported are "info:ofi/fmt:kev:mtx:patent", "info:ofi/fmt:kev:mtx:dc", "info:ofi/fmt:kev:mtx:sch_svc", "info:ofi/fmt:kev:mtx:ctx" -- and now common parameters (as much as possible) OCinSoutput["rft.date"] = data.Date; -- book, journal, dissertation for k, v in pairs( data.ID_list ) do -- what to do about these? For now assume that they are common to all? if k == 'ISBN' then v = v:gsub( "[^-0-9X]", "" ); end local id = cfg.id_handlers[k].COinS; if string.sub( id or "", 1, 4 ) == 'info' then -- for ids that are in the info:registry OCinSoutput["rft_id"] = table.concat{ id, "/", v }; elseif string.sub (id or "", 1, 3 ) == 'rft' then -- for isbn, issn, eissn, etc. that have defined COinS keywords OCinSoutput[ id ] = v; elseif 'url' == id then -- for urls that are assembled in ~/Identifiers; |asin= and |ol= OCinSoutput["rft_id"] = table.concat ({data.ID_list[k], "#id-name=", cfg.id_handlers[k].label}); elseif id then -- when cfg.id_handlers[k].COinS is not nil so urls created here OCinSoutput["rft_id"] = table.concat{ cfg.id_handlers[k].prefix, v, cfg.id_handlers[k].suffix or '', "#id-name=", cfg.id_handlers[k].label }; -- others; provide a URL and indicate identifier name as #fragment (human-readable, but transparent to browsers) end end local last, first; for k, v in ipairs( data.Authors ) do last, first = coins_cleanup (v.last), coins_cleanup (v.first or ''); -- replace any nowiki stripmarkers, non-printing or invisible characters if k == 1 then -- for the first author name only if is_set(last) and is_set(first) then -- set these COinS values if |first= and |last= specify the first author name OCinSoutput["rft.aulast"] = last; -- book, journal, dissertation OCinSoutput["rft.aufirst"] = first; -- book, journal, dissertation elseif is_set(last) then OCinSoutput["rft.au"] = last; -- book, journal, dissertation -- otherwise use this form for the first name end else -- for all other authors if is_set(last) and is_set(first) then OCinSoutput["rft.au"] = table.concat{ last, ", ", first }; -- book, journal, dissertation elseif is_set(last) then OCinSoutput["rft.au"] = last; -- book, journal, dissertation end -- TODO: At present we do not report "et al.". Add anything special if this condition applies? end end OCinSoutput.rft_id = data.URL; OCinSoutput.rfr_id = table.concat{ "info:sid/", string.match (mw.site.server, "[^/]*$" ), ":", data.RawPage }; -- TODO: Add optional extra info: -- rfr_dat=#REVISION<version> (referrer private data) -- ctx_id=<data.RawPage>#<ref> (identifier for the context object) -- ctx_tim=<ts> (timestamp in format yyyy-mm-ddThh:mm:ssTZD or yyyy-mm-dd) -- ctx_enc=info:ofi/enc:UTF-8 (character encoding) OCinSoutput = setmetatable( OCinSoutput, nil ); -- sort with version string always first, and combine. -- table.sort( OCinSoutput ); table.insert( OCinSoutput, 1, "ctx_ver=" .. ctx_ver ); -- such as "Z39.88-2004" return table.concat(OCinSoutput, "&"); end --[[--------------------------< S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S >-------------------------------------- Sets local cfg table and imported functions table to same (live or sandbox) as that used by the other modules. ]] local function set_selected_modules (cfg_table_ptr, utilities_page_ptr) cfg = cfg_table_ptr; has_accept_as_written = utilities_page_ptr.has_accept_as_written; -- import functions from selected Module:Citation/CS1/Utilities module is_set = utilities_page_ptr.is_set; in_array = utilities_page_ptr.in_array; remove_wiki_link = utilities_page_ptr.remove_wiki_link; strip_apostrophe_markup = utilities_page_ptr.strip_apostrophe_markup; end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { make_coins_title = make_coins_title, get_coins_pages = get_coins_pages, COinS = COinS, set_selected_modules = set_selected_modules, } eu68irewi9gjrldmcpvk6z9cf3rs6jt 1383332 1383331 2026-08-18T15:26:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Citation/CS1/COinS]] 1383331 Scribunto text/plain --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local has_accept_as_written, is_set, in_array, remove_wiki_link, strip_apostrophe_markup; -- functions in Module:Citation/CS1/Utilities local cfg; -- table of configuration tables that are defined in Module:Citation/CS1/Configuration --[[--------------------------< M A K E _ C O I N S _ T I T L E >---------------------------------------------- Makes a title for COinS from Title and / or ScriptTitle (or any other name-script pairs) Apostrophe markup (bold, italics) is stripped from each value so that the COinS metadata isn't corrupted with strings of %27%27... ]] local function make_coins_title (title, script) title = has_accept_as_written (title); if is_set (title) then title = strip_apostrophe_markup (title); -- strip any apostrophe markup else title = ''; -- if not set, make sure title is an empty string end if is_set (script) then script = script:gsub ('^%l%l%s*:%s*', ''); -- remove language prefix if present (script value may now be empty string) script = strip_apostrophe_markup (script); -- strip any apostrophe markup else script = ''; -- if not set, make sure script is an empty string end if is_set (title) and is_set (script) then script = ' ' .. script; -- add a space before we concatenate end return title .. script; -- return the concatenation end --[[--------------------------< E S C A P E _ L U A _ M A G I C _ C H A R S >---------------------------------- Returns a string where all of Lua's magic characters have been escaped. This is important because functions like string.gsub() treat their pattern and replace strings as patterns, not literal strings. ]] local function escape_lua_magic_chars (argument) argument = argument:gsub("%%", "%%%%"); -- replace % with %% argument = argument:gsub("([%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?])", "%%%1"); -- replace all other Lua magic pattern characters return argument; end --[[--------------------------< G E T _ C O I N S _ P A G E S >------------------------------------------------ Extract page numbers from external wikilinks in any of the |page=, |pages=, or |at= parameters for use in COinS. ]] local function get_coins_pages (pages) local pattern; if not is_set (pages) then return pages; end -- if no page numbers then we're done while true do pattern = pages:match("%[(%w*:?//[^ ]+%s+)[%w%d].*%]"); -- pattern is the opening bracket, the URL and following space(s): "[url " if nil == pattern then break; end -- no more URLs pattern = escape_lua_magic_chars (pattern); -- pattern is not a literal string; escape Lua's magic pattern characters pages = pages:gsub(pattern, ""); -- remove as many instances of pattern as possible end pages = pages:gsub("[%[%]]", ""); -- remove the brackets pages = pages:gsub("–", "-" ); -- replace endashes with hyphens pages = pages:gsub("&%w+;", "-" ); -- and replace HTML entities (&ndash; etc.) with hyphens; do we need to replace numerical entities like &#32; and the like? pages = pages:gsub ('%b<>', ''); -- remove html-like tags; spans are added to <Pages> by utilities.hyphen_to_dash() which should not appear in COinS metadata return pages; end --[=[-------------------------< C O I N S _ R E P L A C E _ M A T H _ S T R I P M A R K E R >------------------ There are three options for math markup rendering that depend on the editor's math preference settings. These settings are at [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering]] and are PNG images TeX source MathML with SVG or PNG fallback All three are heavy with HTML and CSS which doesn't belong in the metadata. Without this function, the metadata saved in the raw wikitext contained the rendering determined by the settings of the last editor to save the page. This function gets the rendered form of an equation according to the editor's preference before the page is saved. It then searches the rendering for the text equivalent of the rendered equation and replaces the rendering with that so that the page is saved without extraneous HTML/CSS markup and with a reasonably readable text form of the equation. When a replacement is made, this function returns true and the value with replacement; otherwise false and the initial value. To replace multipe equations it is necessary to call this function from within a loop. ]=] local function coins_replace_math_stripmarker (value) local stripmarker = cfg.stripmarkers['math']; local rendering = value:match (stripmarker); -- is there a math stripmarker if not rendering then -- when value doesn't have a math stripmarker, abandon this test return false, value; end rendering = mw.text.unstripNoWiki (rendering); -- convert stripmarker into rendered value (or nil? ''? when math render error) if rendering:match ('alt="[^"]+"') then -- if PNG math option rendering = rendering:match ('alt="([^"]+)"'); -- extract just the math text elseif rendering:match ('$%s+.+%s+%$') then -- if TeX math option; $ is legit character that is escapes as \$ rendering = rendering:match ('$%s+(.+)%s+%$') -- extract just the math text elseif rendering:match ('<annotation[^>]+>.+</annotation>') then -- if MathML math option rendering = rendering:match ('<annotation[^>]+>(.+)</annotation>') -- extract just the math text else return false, value; -- had math stripmarker but not one of the three defined forms end return true, value:gsub (stripmarker, rendering, 1); end --[[--------------------------< C O I N S _ C L E A N U P >---------------------------------------------------- Cleanup parameter values for the metadata by removing or replacing invisible characters and certain HTML entities. 2015-12-10: there is a bug in mw.text.unstripNoWiki (). It replaces math stripmarkers with the appropriate content when it shouldn't. See https://phabricator.wikimedia.org/T121085 and Wikipedia_talk:Lua#stripmarkers_and_mw.text.unstripNoWiki.28.29 TODO: move the replacement patterns and replacement values into a table in /Configuration similar to the invisible characters table? ]] local function coins_cleanup (value) local replaced = true; -- default state to get the do loop running while replaced do -- loop until all math stripmarkers replaced replaced, value = coins_replace_math_stripmarker (value); -- replace math stripmarker with text representation of the equation end value = value:gsub (cfg.stripmarkers['math'], "MATH RENDER ERROR"); -- one or more couldn't be replaced; insert vague error message value = mw.text.unstripNoWiki (value); -- replace nowiki stripmarkers with their content value = value:gsub ('<span class="nowrap" style="padding%-left:0%.1em;">&#39;(s?)</span>', "'%1"); -- replace {{'}} or {{'s}} with simple apostrophe or apostrophe-s value = value:gsub ('&nbsp;', ' '); -- replace &nbsp; entity with plain space value = value:gsub ('\226\128\138', ' '); -- replace hair space with plain space if not mw.ustring.find (value, cfg.indic_script) then -- don't remove zero-width joiner characters from indic script value = value:gsub ('&zwj;', ''); -- remove &zwj; entities value = mw.ustring.gsub (value, '[\226\128\141\226\128\139\194\173]', ''); -- remove zero-width joiner, zero-width space, soft hyphen end value = value:gsub ('[\009\010\013 ]+', ' '); -- replace horizontal tab, line feed, carriage return with plain space return value; end --[[--------------------------< C O I N S >-------------------------------------------------------------------- COinS metadata (see <http://ocoins.info/>) allows automated tools to parse the citation information. ]] local function COinS(data, class) if 'table' ~= type(data) or nil == next(data) then return ''; end for k, v in pairs (data) do -- spin through all of the metadata parameter values if 'ID_list' ~= k and 'Authors' ~= k then -- except the ID_list and Author tables (author nowiki stripmarker done when Author table processed) data[k] = coins_cleanup (v); end end local ctx_ver = "Z39.88-2004"; -- treat table strictly as an array with only set values. local OCinSoutput = setmetatable( {}, { __newindex = function(self, key, value) if is_set(value) then rawset( self, #self+1, table.concat{ key, '=', mw.uri.encode( remove_wiki_link( value ) ) } ); end end }); if in_array (class, {'arxiv', 'biorxiv', 'citeseerx', 'medrxiv', 'ssrn', 'journal', 'news', 'magazine'}) or (in_array (class, {'conference', 'interview', 'map', 'press release', 'web'}) and is_set(data.Periodical)) or ('citation' == class and is_set(data.Periodical) and not is_set (data.Encyclopedia)) then OCinSoutput.rft_val_fmt = "info:ofi/fmt:kev:mtx:journal"; -- journal metadata identifier if in_array (class, {'arxiv', 'biorxiv', 'citeseerx', 'medrxiv', 'ssrn'}) then -- set genre according to the type of citation template we are rendering OCinSoutput["rft.genre"] = "preprint"; -- cite arxiv, cite biorxiv, cite citeseerx, cite medrxiv, cite ssrn elseif 'conference' == class then OCinSoutput["rft.genre"] = "conference"; -- cite conference (when Periodical set) elseif 'web' == class then OCinSoutput["rft.genre"] = "unknown"; -- cite web (when Periodical set) else OCinSoutput["rft.genre"] = "article"; -- journal and other 'periodical' articles end OCinSoutput["rft.jtitle"] = data.Periodical; -- journal only OCinSoutput["rft.atitle"] = data.Title; -- 'periodical' article titles -- these used only for periodicals OCinSoutput["rft.ssn"] = data.Season; -- keywords: winter, spring, summer, fall OCinSoutput["rft.quarter"] = data.Quarter; -- single digits 1->first quarter, etc. OCinSoutput["rft.chron"] = data.Chron; -- free-form date components OCinSoutput["rft.volume"] = data.Volume; -- does not apply to books OCinSoutput["rft.issue"] = data.Issue; OCinSoutput['rft.artnum'] = data.ArticleNumber; -- {{cite journal}} only OCinSoutput["rft.pages"] = data.Pages; -- also used in book metadata elseif 'thesis' ~= class then -- all others except cite thesis are treated as 'book' metadata; genre distinguishes OCinSoutput.rft_val_fmt = "info:ofi/fmt:kev:mtx:book"; -- book metadata identifier if 'report' == class or 'techreport' == class then -- cite report and cite techreport OCinSoutput["rft.genre"] = "report"; elseif 'conference' == class then -- cite conference when Periodical not set OCinSoutput["rft.genre"] = "conference"; OCinSoutput["rft.atitle"] = data.Chapter; -- conference paper as chapter in proceedings (book) elseif in_array (class, {'book', 'citation', 'encyclopaedia', 'interview', 'map'}) then if is_set (data.Chapter) then OCinSoutput["rft.genre"] = "bookitem"; OCinSoutput["rft.atitle"] = data.Chapter; -- book chapter, encyclopedia article, interview in a book, or map title else if 'map' == class or 'interview' == class then OCinSoutput["rft.genre"] = 'unknown'; -- standalone map or interview else OCinSoutput["rft.genre"] = 'book'; -- book and encyclopedia end end else -- {'audio-visual', 'AV-media-notes', 'DVD-notes', 'episode', 'interview', 'mailinglist', 'map', 'newsgroup', 'podcast', 'press release', 'serial', 'sign', 'speech', 'web'} OCinSoutput["rft.genre"] = "unknown"; end OCinSoutput["rft.btitle"] = data.Title; -- book only OCinSoutput["rft.place"] = data.PublicationPlace; -- book only OCinSoutput["rft.series"] = data.Series; -- book only OCinSoutput["rft.pages"] = data.Pages; -- book, journal OCinSoutput["rft.edition"] = data.Edition; -- book only OCinSoutput["rft.pub"] = data.PublisherName; -- book and dissertation else -- cite thesis OCinSoutput.rft_val_fmt = "info:ofi/fmt:kev:mtx:dissertation"; -- dissertation metadata identifier OCinSoutput["rft.title"] = data.Title; -- dissertation (also patent but that is not yet supported) OCinSoutput["rft.degree"] = data.Degree; -- dissertation only OCinSoutput['rft.inst'] = data.PublisherName; -- book and dissertation end -- NB. Not currently supported are "info:ofi/fmt:kev:mtx:patent", "info:ofi/fmt:kev:mtx:dc", "info:ofi/fmt:kev:mtx:sch_svc", "info:ofi/fmt:kev:mtx:ctx" -- and now common parameters (as much as possible) OCinSoutput["rft.date"] = data.Date; -- book, journal, dissertation for k, v in pairs( data.ID_list ) do -- what to do about these? For now assume that they are common to all? if k == 'ISBN' then v = v:gsub( "[^-0-9X]", "" ); end local id = cfg.id_handlers[k].COinS; if string.sub( id or "", 1, 4 ) == 'info' then -- for ids that are in the info:registry OCinSoutput["rft_id"] = table.concat{ id, "/", v }; elseif string.sub (id or "", 1, 3 ) == 'rft' then -- for isbn, issn, eissn, etc. that have defined COinS keywords OCinSoutput[ id ] = v; elseif 'url' == id then -- for urls that are assembled in ~/Identifiers; |asin= and |ol= OCinSoutput["rft_id"] = table.concat ({data.ID_list[k], "#id-name=", cfg.id_handlers[k].label}); elseif id then -- when cfg.id_handlers[k].COinS is not nil so urls created here OCinSoutput["rft_id"] = table.concat{ cfg.id_handlers[k].prefix, v, cfg.id_handlers[k].suffix or '', "#id-name=", cfg.id_handlers[k].label }; -- others; provide a URL and indicate identifier name as #fragment (human-readable, but transparent to browsers) end end local last, first; for k, v in ipairs( data.Authors ) do last, first = coins_cleanup (v.last), coins_cleanup (v.first or ''); -- replace any nowiki stripmarkers, non-printing or invisible characters if k == 1 then -- for the first author name only if is_set(last) and is_set(first) then -- set these COinS values if |first= and |last= specify the first author name OCinSoutput["rft.aulast"] = last; -- book, journal, dissertation OCinSoutput["rft.aufirst"] = first; -- book, journal, dissertation elseif is_set(last) then OCinSoutput["rft.au"] = last; -- book, journal, dissertation -- otherwise use this form for the first name end else -- for all other authors if is_set(last) and is_set(first) then OCinSoutput["rft.au"] = table.concat{ last, ", ", first }; -- book, journal, dissertation elseif is_set(last) then OCinSoutput["rft.au"] = last; -- book, journal, dissertation end -- TODO: At present we do not report "et al.". Add anything special if this condition applies? end end OCinSoutput.rft_id = data.URL; OCinSoutput.rfr_id = table.concat{ "info:sid/", string.match (mw.site.server, "[^/]*$" ), ":", data.RawPage }; -- TODO: Add optional extra info: -- rfr_dat=#REVISION<version> (referrer private data) -- ctx_id=<data.RawPage>#<ref> (identifier for the context object) -- ctx_tim=<ts> (timestamp in format yyyy-mm-ddThh:mm:ssTZD or yyyy-mm-dd) -- ctx_enc=info:ofi/enc:UTF-8 (character encoding) OCinSoutput = setmetatable( OCinSoutput, nil ); -- sort with version string always first, and combine. -- table.sort( OCinSoutput ); table.insert( OCinSoutput, 1, "ctx_ver=" .. ctx_ver ); -- such as "Z39.88-2004" return table.concat(OCinSoutput, "&"); end --[[--------------------------< S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S >-------------------------------------- Sets local cfg table and imported functions table to same (live or sandbox) as that used by the other modules. ]] local function set_selected_modules (cfg_table_ptr, utilities_page_ptr) cfg = cfg_table_ptr; has_accept_as_written = utilities_page_ptr.has_accept_as_written; -- import functions from selected Module:Citation/CS1/Utilities module is_set = utilities_page_ptr.is_set; in_array = utilities_page_ptr.in_array; remove_wiki_link = utilities_page_ptr.remove_wiki_link; strip_apostrophe_markup = utilities_page_ptr.strip_apostrophe_markup; end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { make_coins_title = make_coins_title, get_coins_pages = get_coins_pages, COinS = COinS, set_selected_modules = set_selected_modules, } eu68irewi9gjrldmcpvk6z9cf3rs6jt 828 83931 1383329 1327067 2026-08-08T13:56:47Z en>Trappist the monk 0 synch from sandbox; 1383329 Scribunto text/plain --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local has_accept_as_written, is_set, in_array, set_message, select_one, -- functions in Module:Citation/CS1/Utilities substitute, make_wikilink; local cfg; -- table of configuration tables that are defined in Module:Citation/CS1/Configuration --[[--------------------------< P A G E S C O P E V A R I A B L E S >-------------------------------------- declare variables here that have page-wide scope that are not brought in from other modules; that are created here and used here ]] local auto_link_urls = {}; -- holds identifier URLs for those identifiers that can auto-link |title= --============================<< H E L P E R F U N C T I O N S >>============================================ --[[--------------------------< W I K I D A T A _ A R T I C L E _ N A M E _ G E T >---------------------------- as an aid to internationalizing identifier-label wikilinks, gets identifier article names from Wikidata. returns w:<lang code>:<article title> when <q> has an <article title> for <lang code>; nil else. 'w:<lang code>' ensures that sister project (like wiktionary) will link to the <lang code>.wikipedia article. for identifiers that do not have <q>, returns nil for wikis that do not have mw.wikibase installed, returns nil ]] local function wikidata_article_name_get (q) if not is_set (q) or (q and not mw.wikibase) then -- when no q number or when a q number but mw.wikibase not installed on this wiki return nil; -- abandon end local wd_article; local this_wiki_code = cfg.this_wiki_code; -- Wikipedia subdomain; 'en' for en.wikipedia.org wd_article = mw.wikibase.getSitelink (q, this_wiki_code .. 'wiki'); -- fetch article title from WD; nil when no title available at this wiki if wd_article then wd_article = table.concat ({'w:', this_wiki_code, ':', wd_article}); -- interwiki-style link without brackets if taken from WD; leading 'w:' required end return wd_article; -- article title from WD; nil else end --[[--------------------------< L A B E L _ L I N K _ M A K E >------------------------------------------------ common function to create a link for an identifier label from handler table or from Wikidata returns the first available of: 1. redirect from local wiki's handler table (if enabled) 2. Wikidata sitelink to the local language wikipedia article (if there is a Wikidata entry for this identifier in the local language) 3. link to wikipedia article specified in the local wiki's handler table ]] local function label_link_make (handler) local wd_article; if not (cfg.use_identifier_redirects and is_set (handler.redirect)) then -- redirect has priority so if enabled and available don't fetch from Wikidata because expensive wd_article = wikidata_article_name_get (handler.q); -- if Wikidata has an article title for this wiki, get it; end return (cfg.use_identifier_redirects and is_set (handler.redirect) and handler.redirect) or wd_article or handler.link; end --[[--------------------------< E X T E R N A L _ L I N K _ I D >---------------------------------------------- Formats a wiki-style external link ]] local function external_link_id (options) local url_string = options.id; local ext_link; if options.encode == true or options.encode == nil then url_string = mw.uri.encode (url_string, 'PATH'); end if options.auto_link and is_set (options.access) then auto_link_urls[options.auto_link] = table.concat ({options.prefix, url_string, options.suffix}); end ext_link = mw.ustring.format ('[%s%s%s %s]', options.prefix, url_string, options.suffix or "", mw.text.nowiki (options.id)); if is_set (options.access) then ext_link = substitute (cfg.presentation['ext-link-access-signal'], {cfg.presentation[options.access].class, cfg.presentation[options.access].title, ext_link}); -- add the free-to-read / paywall lock end return table.concat ({ make_wikilink (label_link_make (options), options.label), -- redirect, Wikidata link, or locally specified link (in that order) options.separator or '&nbsp;', ext_link }); end --[[--------------------------< I N T E R N A L _ L I N K _ I D >---------------------------------------------- Formats a wiki-style internal link TODO: Does not currently need to support options.access, options.encode, auto-linking and COinS (as in external_link_id), but may be needed in the future for :m:Interwiki_map custom-prefixes like :arxiv:, :bibcode:, :DOI:, :hdl:, :ISSN:, :JSTOR:, :Openlibrary:, :PMID:, :RFC:. ]] local function internal_link_id (options) local id = mw.ustring.gsub (options.id, '%d', cfg.date_names.local_digits); -- translate 'local' digits to Western 0-9 return table.concat ( { make_wikilink (label_link_make (options), options.label), -- wiki-link the identifier label options.separator or '&nbsp;', -- add the separator make_wikilink ( table.concat ( { options.prefix, id, -- translated to Western digits options.suffix or '' }), substitute (cfg.presentation['bdi'], {'', mw.text.nowiki (options.id)}) -- bdi tags to prevent Latin script identifiers from being reversed at RTL language wikis ); -- nowiki because MediaWiki still has magic links for ISBN and the like; TODO: is it really required? }); end --[[--------------------------< I S _ E M B A R G O E D >------------------------------------------------------ Determines if a PMC identifier's online version is embargoed. Compares the date in |pmc-embargo-date= against today's date. If embargo date is in the future, returns the content of |pmc-embargo-date=; otherwise, returns an empty string because the embargo has expired or because |pmc-embargo-date= was not set in this cite. ]] local function is_embargoed (embargo) if is_set (embargo) then local lang = mw.getContentLanguage(); local good1, embargo_date, todays_date; good1, embargo_date = pcall (lang.formatDate, lang, 'U', embargo); todays_date = lang:formatDate ('U'); if good1 then -- if embargo date is a good date if tonumber (embargo_date) >= tonumber (todays_date) then -- is embargo date is in the future? return embargo; -- still embargoed else set_message ('maint_pmc_embargo'); -- embargo has expired; add main cat return ''; -- unset because embargo has expired end end end return ''; -- |pmc-embargo-date= not set return empty string end --[=[-------------------------< I S _ V A L I D _ R X I V _ D A T E >------------------------------------------ for biorxiv, returns true if: 2019-12-11T00:00Z <= biorxiv_date < today + 2 days for medrxiv, returns true if: 2020-01-01T00:00Z <= medrxiv_date < today + 2 days The dated form of biorxiv identifier has a start date of 2019-12-11. The Unix timestamp for that date is {{#time:U|2019-12-11}} = 1576022400 The medrxiv identifier has a start date of 2020-01-01. The Unix timestamp for that date is {{#time:U|2020-01-01}} = 1577836800 <rxiv_date> is the date provided in those |biorxiv= parameter values that are dated and in |medrxiv= parameter values at time 00:00:00 UTC <today> is the current date at time 00:00:00 UTC plus 48 hours if today's date is 2023-01-01T00:00:00 then adding 24 hours gives 2023-01-02T00:00:00 – one second more than today adding 24 hours gives 2023-01-03T00:00:00 – one second more than tomorrow inputs: <y>, <m>, <d> – year, month, day parts of the date from the birxiv or medrxiv identifier <select> 'b' for biorxiv, 'm' for medrxiv; defaults to 'b' ]=] local function is_valid_rxiv_date (y, m, d, select) if 0 == tonumber (m) and 12 < tonumber (m) then -- <m> must be a number 1–12 return false; end if 0 == tonumber (d) and 31 < tonumber (d) then -- <d> must be a number 1–31; TODO: account for month length and leap yer? return false; end local rxiv_date = table.concat ({y, m, d}, '-'); -- make ymd date string local good1, good2; local rxiv_ts, tomorrow_ts; -- to hold Unix timestamps representing the dates local lang_object = mw.getContentLanguage(); good1, rxiv_ts = pcall (lang_object.formatDate, lang_object, 'U', rxiv_date); -- convert rxiv_date value to Unix timestamp good2, tomorrow_ts = pcall (lang_object.formatDate, lang_object, 'U', 'today + 2 days' ); -- today midnight + 2 days is one second more than all day tomorrow if good1 and good2 then -- lang.formatDate() returns a timestamp in the local script which tonumber() may not understand rxiv_ts = tonumber (rxiv_ts) or lang_object:parseFormattedNumber (rxiv_ts); -- convert to numbers for the comparison; tomorrow_ts = tonumber (tomorrow_ts) or lang_object:parseFormattedNumber (tomorrow_ts); else return false; -- one or both failed to convert to Unix timestamp end local limit_ts = ((select and ('m' == select)) and 1577836800) or 1576022400; -- choose the appropriate limit timesatmp return ((limit_ts <= rxiv_ts) and (rxiv_ts < tomorrow_ts)) -- limit_ts <= rxiv_date < tomorrow's date end --[[--------------------------< IS _ V A L I D _ I S X N >----------------------------------------------------- ISBN-10 and ISSN validator code calculates checksum across all ISBN/ISSN digits including the check digit. ISBN-13 is checked in isbn(). If the number is valid the result will be 0. Before calling this function, ISBN/ISSN must be checked for length and stripped of dashes, spaces and other non-ISxN characters. ]] local function is_valid_isxn (isxn_str, len) local temp = 0; isxn_str = { isxn_str:byte(1, len) }; -- make a table of byte values '0' → 0x30 .. '9' → 0x39, 'X' → 0x58 len = len + 1; -- adjust to be a loop counter for i, v in ipairs (isxn_str) do -- loop through all of the bytes and calculate the checksum if v == string.byte ("X" ) then -- if checkdigit is X (compares the byte value of 'X' which is 0x58) temp = temp + 10 * (len - i); -- it represents 10 decimal else temp = temp + tonumber (string.char (v) )*(len-i); end end return temp % 11 == 0; -- returns true if calculation result is zero end --[[--------------------------< IS _ V A L I D _ I S X N _ 1 3 >----------------------------------------------- ISBN-13 and ISMN validator code calculates checksum across all 13 ISBN/ISMN digits including the check digit. If the number is valid, the result will be 0. Before calling this function, ISBN-13/ISMN must be checked for length and stripped of dashes, spaces and other non-ISxN-13 characters. ]] local function is_valid_isxn_13 (isxn_str) local temp=0; isxn_str = { isxn_str:byte(1, 13) }; -- make a table of byte values '0' → 0x30 .. '9' → 0x39 for i, v in ipairs (isxn_str) do temp = temp + (3 - 2*(i % 2)) * tonumber (string.char (v) ); -- multiply odd index digits by 1, even index digits by 3 and sum; includes check digit end return temp % 10 == 0; -- sum modulo 10 is zero when ISBN-13/ISMN is correct end --[[--------------------------< N O R M A L I Z E _ L C C N >-------------------------------------------------- LCCN normalization (https://www.loc.gov/marc/lccn-namespace.html#normalization) 1. Remove all blanks. 2. If there is a forward slash (/) in the string, remove it, and remove all characters to the right of the forward slash. 3. If there is a hyphen in the string: a. Remove it. b. Inspect the substring following (to the right of) the (removed) hyphen. Then (and assuming that steps 1 and 2 have been carried out): 1. All these characters should be digits, and there should be six or less. (not done in this function) 2. If the length of the substring is less than 6, left-fill the substring with zeroes until the length is six. Returns a normalized LCCN for lccn() to validate. There is no error checking (step 3.b.1) performed in this function. ]] local function normalize_lccn (lccn) lccn = lccn:gsub ("%s", ""); -- 1. strip whitespace if nil ~= string.find (lccn, '/') then lccn = lccn:match ("(.-)/"); -- 2. remove forward slash and all character to the right of it end local prefix local suffix prefix, suffix = lccn:match ("(.+)%-(.+)"); -- 3.a remove hyphen by splitting the string into prefix and suffix if nil ~= suffix then -- if there was a hyphen suffix = string.rep("0", 6-string.len (suffix)) .. suffix; -- 3.b.2 left fill the suffix with 0s if suffix length less than 6 lccn = prefix..suffix; -- reassemble the LCCN end return lccn; end --============================<< I D E N T I F I E R F U N C T I O N S >>==================================== --[[--------------------------< A R X I V >-------------------------------------------------------------------- See: https://arxiv.org/help/arxiv_identifier format and error check arXiv identifier. There are three valid forms of the identifier: the first form, valid only between date codes 9107 and 0703, is: arXiv:<archive>.<class>/<date code><number><version> where: <archive> is a string of alpha characters - may be hyphenated; no other punctuation <class> is a string of alpha characters - may be hyphenated; no other punctuation; not the same as |class= parameter which is not supported in this form <date code> is four digits in the form YYMM where YY is the last two digits of the four-digit year and MM is the month number January = 01 first digit of YY for this form can only 9 and 0 <number> is a three-digit number <version> is a 1 or more digit number preceded with a lowercase v; no spaces (undocumented) the second form, valid from April 2007 through December 2014 is: arXiv:<date code>.<number><version> where: <date code> is four digits in the form YYMM where YY is the last two digits of the four-digit year and MM is the month number January = 01 <number> is a four-digit number <version> is a 1 or more digit number preceded with a lowercase v; no spaces the third form, valid from January 2015 is: arXiv:<date code>.<number><version> where: <date code> and <version> are as defined for 0704-1412 <number> is a five-digit number ]] local function arxiv (options) local id = options.id; local class = options.Class; -- TODO: lowercase? local handler = options.handler; local year, month; local err_msg = false; -- assume no error message local text; -- output text if id:match("^%a[%a%.%-]+/[90]%d[01]%d%d%d%d$") or id:match("^%a[%a%.%-]+/[90]%d[01]%d%d%d%dv%d+$") then -- test for the 9107-0703 format with or without version year, month = id:match("^%a[%a%.%-]+/([90]%d)([01]%d)%d%d%d[v%d]*$"); year = tonumber (year); month = tonumber (month); if ((not (90 < year or 8 > year)) or (1 > month or 12 < month)) or -- if invalid year or invalid month ((91 == year and 7 > month) or (7 == year and 3 < month)) then -- if years ok, are starting and ending months ok? err_msg = true; -- flag for error message end elseif id:match("^%d%d[01]%d%.%d%d%d%d$") or id:match("^%d%d[01]%d%.%d%d%d%dv%d+$") then -- test for the 0704-1412 with or without version year, month = id:match("^(%d%d)([01]%d)%.%d%d%d%d[v%d]*$"); year = tonumber (year); month = tonumber (month); if ((7 > year) or (14 < year) or (1 > month or 12 < month)) or -- is year invalid or is month invalid? (doesn't test for future years) ((7 == year) and (4 > month)) then -- when year is 07, is month invalid (before April)? err_msg = true; -- flag for error message end elseif id:match("^%d%d[01]%d%.%d%d%d%d%d$") or id:match("^%d%d[01]%d%.%d%d%d%d%dv%d+$") then -- test for the 1501- format with or without version year, month = id:match("^(%d%d)([01]%d)%.%d%d%d%d%d[v%d]*$"); year = tonumber (year); month = tonumber (month); if ((15 > year) or (1 > month or 12 < month)) then -- is year invalid or is month invalid? (doesn't test for future years) err_msg = true; -- flag for error message end else err_msg = true; -- not a recognized format; flag for error message end if err_msg then options.coins_list_t['ARXIV'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end if err_msg then set_message ('err_bad_arxiv'); end text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access}); if is_set (class) then if id:match ('^%d+') then text = table.concat ({text, ' [[https://arxiv.org/archive/', class, ' ', class, ']]'}); -- external link within square brackets, not wikilink else set_message ('err_class_ignored'); end else -- class not set if id:match ('^%d+') and options.CitationClass == 'arxiv' then -- new (post 2007) format; {{cite arxiv}} only set_message ('maint_missing_class'); -- add maint cat end end return text; end --[[--------------------------< B I B C O D E >-------------------------------------------------------------------- Validates (sort of) and formats a bibcode ID. Format for bibcodes is specified here: https://adsabs.harvard.edu/abs_doc/help_pages/data.html#bibcodes But, this: 2015arXiv151206696F is apparently valid so apparently, the only things that really matter are length, 19 characters and first four digits must be a year. This function makes these tests: length must be 19 characters characters in position 1–4 must be digits and must represent a year in the range of 1000 – next year 5 must be a letter 6–8 must be letter, digit, ampersand, or dot (ampersand cannot directly precede a dot; &. ) 9–18 must be letter, digit, or dot 19 must be a letter or dot ]] local function bibcode (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; local ignore_invalid = options.accept; local err_type; local year; local text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}); if 19 ~= id:len() then err_type = cfg.err_msg_supl.length; else year = id:match ("^(%d%d%d%d)[%a][%w&%.][%w&%.][%w&%.][%w.]+[%a%.]$"); if not year then -- if nil then no pattern match err_type = cfg.err_msg_supl.value; -- so value error else local next_year = tonumber (os.date ('%Y')) + 1; -- get the current year as a number and add one for next year year = tonumber (year); -- convert year portion of bibcode to a number if (1000 > year) or (year > next_year) then err_type = cfg.err_msg_supl.year; -- year out of bounds end if id:find('&%.') then err_type = cfg.err_msg_supl.journal; -- journal abbreviation must not have '&.' (if it does it's missing a letter) end if id:match ('.........%.tmp%.') then -- temporary bibcodes when positions 10–14 are '.tmp.' set_message ('maint_bibcode'); end end end if is_set (err_type) and not ignore_invalid then -- if there was an error detected and accept-as-written markup not used set_message ('err_bad_bibcode', {err_type}); options.coins_list_t['BIBCODE'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return text; end --[[--------------------------< B I O R X I V >----------------------------------------------------------------- Format bioRxiv ID and do simple error checking. Before 2019-12-11, biorXiv IDs were 10.1101/ followed by exactly 6 digits. After 2019-12-11, biorXiv IDs retained the six-digit identifier but prefixed that with a yyyy.mm.dd. date and suffixed with an optional version identifier. From December 2025 biorxiv added a new 'doi' prefix: 10.64898: 10.64898/2025.12.10.693067 The bioRxiv ID is the string of characters: https://doi.org/10.1101/078733 -> 10.1101/078733 or a date followed by a six-digit number followed by an optional version indicator 'v' and one or more digits: https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2019.12.11.123456v2 -> 10.1101/2019.12.11.123456v2 see https://www.biorxiv.org/about-biorxiv ]] local function biorxiv (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local err_msg = true; -- flag; assume that there will be an error local patterns = { '^10%.1101/%d%d%d%d%d%d$', -- simple 6-digit identifier (before 2019-12-11) '^10%.1101/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%dv%d+$', -- y.m.d. date + 6-digit identifier + version (after 2019-12-11) '^10%.1101/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d$', -- y.m.d. date + 6-digit identifier (after 2019-12-11) '^10%.64898/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%dv%d+$', -- y.m.d. date + 6-digit identifier + version (from December 2025) '^10%.64898/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d$', -- y.m.d. date + 6-digit identifier (from December 2025) } for _, pattern in ipairs (patterns) do -- spin through the patterns looking for a match if id:match (pattern) then local y, m, d = id:match (pattern); -- found a match, attempt to get year, month and date from the identifier if m then -- m is nil when id is the six-digit form if not is_valid_rxiv_date (y, m, d, 'b') then -- validate the encoded date; 'b' for biorxiv limit break; -- date fail; break out early so we don't unset the error message end end err_msg = nil; -- we found a match so unset the error message break; -- and done end end -- err_cat remains set here when no match if err_msg then options.coins_list_t['BIORXIV'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS set_message ('err_bad_biorxiv'); -- and set the error message end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access}); end --[[--------------------------< C I T E S E E R X >------------------------------------------------------------ CiteSeerX use their own notion of "doi" (not to be confused with the identifiers resolved via doi.org). The description of the structure of this identifier can be found at Help_talk:Citation_Style_1/Archive_26#CiteSeerX_id_structure ]] local function citeseerx (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local matched; local text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access}); matched = id:match ("^10%.1%.1%.[1-9]%d?%d?%d?%.[1-9]%d?%d?%d?$"); if not matched then set_message ('err_bad_citeseerx' ); options.coins_list_t['CITESEERX'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return text; end --[[--------------------------< D O I >------------------------------------------------------------------------ Formats a DOI and checks for DOI errors. DOI names contain two parts: prefix and suffix separated by a forward slash. Prefix: directory indicator '10.' followed by a registrant code Suffix: character string of any length chosen by the registrant This function checks a DOI name for: prefix/suffix. If the DOI name contains spaces or endashes, or, if it ends with a period or a comma, this function will emit a bad_doi error message. DOI names are case-insensitive and can incorporate any printable Unicode characters so the test for spaces, endash, and terminal punctuation may not be technically correct but it appears, that in practice these characters are rarely if ever used in DOI names. https://www.doi.org/doi_handbook/2_Numbering.html -- 2.2 Syntax of a DOI name https://www.doi.org/doi_handbook/2_Numbering.html#2.2.2 -- 2.2.2 DOI prefix ]] local function doi (options) local id = options.id; local inactive = options.DoiBroken local access = options.access; local ignore_invalid = options.accept; local handler = options.handler; local err_flag; -- error flag for errors that may not be ignored local ignorable_err_flag; -- error flag for ((ignorable)) errors local function is_extended_free (registrant, suffix) -- local function to check those few registrants that are mixed; identifiable by the doi suffix <incipit> suffix = suffix:lower(); -- ascii [a-z] same as [A-Z] in doi names; see §3.4.4 Case Insensitivity of the Doi Name if cfg.extended_registrants_t[registrant] then -- if this registrant has known free-to-read extentions for _, incipit in ipairs (cfg.extended_registrants_t[registrant]) do -- loop through the registrant's incipits if mw.ustring.find (suffix, '^' .. incipit:lower()) then -- ascii [a-z] same as [A-Z] in doi names return true; -- if found done end end end end local text; if is_set (inactive) then local inactive_year = inactive:match("%d%d%d%d"); -- try to get the year portion from the inactive date local inactive_month, good; if is_set (inactive_year) then if 4 < inactive:len() then -- inactive date has more than just a year (could be anything) local lang_obj = mw.getContentLanguage(); -- get a language object for this wiki good, inactive_month = pcall (lang_obj.formatDate, lang_obj, 'F', inactive); -- try to get the month name from the inactive date if not good then inactive_month = nil; -- something went wrong so make sure this is unset end end end -- otherwise, |doi-broken-date= has something but it isn't a date if is_set (inactive_year) and is_set (inactive_month) then set_message ('maint_doi_inactive_dated', {inactive_year, inactive_month, ' '}); elseif is_set (inactive_year) then set_message ('maint_doi_inactive_dated', {inactive_year, '', ''}); else set_message ('maint_doi_inactive'); end inactive = substitute (cfg.messages['inactive'], inactive ); end local registrant, suffix = mw.ustring.match (id, '^10%.([^/]+)/([^%s–]+)$'); -- registrant and suffix set when DOI has the proper basic form; both nil else if suffix then if suffix:match ('[%.,]$') then -- |doi= has basic form but suffix has trailing dot or comma ignorable_err_flag = true; -- set the flag so that we can emit an error message if not ignored end else -- here when |doi= does not have proper basic form err_flag = true; -- set the non-ignorable error flag ignore_invalid = false; -- unset because this error may not be ignored end local registrant_err_patterns = { -- these patterns are for code ranges that are not supported '^[^1-3]%d%d%d%d%.%d+$', -- 5 digits with subcode (reject 0xxxx, 40000+); accepts: 10000–39999 '^[^1-8]%d%d%d%d$', -- 5 digits without subcode (reject 0xxxx, 90000+); accepts: 10000–89999 '^[^1-9]%d%d%d%.%d+$', -- 4 digits with subcode (reject 0xxx); accepts: 1000–9999 '^[^1-9]%d%d%d$', -- 4 digits without subcode (reject 0xxx); accepts: 1000–9999 '^%d%d%d%d%d%d+', -- 6 or more digits '^%d%d?%d?$', -- less than 4 digits without subcode (3 digits with subcode is legitimate) '^%d%d?%.[%d%.]+', -- 1 or 2 digits with subcode '^5555$', -- test registrant will never resolve '[^%d%.]', -- any character that isn't a digit or a dot } if not err_flag then -- when DOI has proper form; <err_flag> is true when |doi= is malformed if not ignore_invalid then -- when we're not ignoring errors if registrant then -- when DOI has proper form for i, pattern in ipairs (registrant_err_patterns) do -- spin through error patterns if registrant:match (pattern) then -- to validate registrant codes ignorable_err_flag = true; -- when found, mark this DOI as bad break; -- and done end end end else -- here when ignoring invalid |doi= values ignorable_err_flag = false; -- unset so we don't emit an error message for ignorable errors set_message ('maint_doi_ignore'); -- add maint message when doi is properly formatted end end if err_flag or ignorable_err_flag then set_message ('err_bad_doi'); -- invalid |doi= value; emit an error message options.coins_list_t['DOI'] = nil; -- when in error, unset so |doi= value not included in COinS else -- here when doi has no errors or has been wrapped in accept-as-written markup suffix = mw.ustring.match (id, '^10%.[^/]+/(.+)'); -- refetch suffix because doi may have been wrapped in accept-as-written markup if not access and (cfg.known_free_doi_registrants_t[registrant] or is_extended_free (registrant, suffix)) then -- |doi-access=free not set and <registrant> is known to be free set_message ('maint_doi_unflagged_free'); -- set a maint cat end end text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access, auto_link = not (err_flag or is_set (inactive) or ignore_invalid) and 'doi' or nil -- do not auto-link when |doi-broken-date= has a value or when there is a DOI error or (to play it safe, after all, auto-linking is not essential) when invalid DOIs are ignored }) .. (inactive or ''); return text; end --[[--------------------------< H D L >------------------------------------------------------------------------ Formats an HDL with minor error checking. HDL names contain two parts: prefix and suffix separated by a forward slash. Prefix: character string using any character in the UCS-2 character set except '/' Suffix: character string of any length using any character in the UCS-2 character set chosen by the registrant This function checks a HDL name for: prefix/suffix. If the HDL name contains spaces, endashes, or, if it ends with a period or a comma, this function will emit a bad_hdl error message. HDL names are case-insensitive and can incorporate any printable Unicode characters so the test for endashes and terminal punctuation may not be technically correct but it appears, that in practice these characters are rarely if ever used in HDLs. Query string parameters are named here: https://www.handle.net/proxy_servlet.html. query strings are not displayed but since '?' is an allowed character in an HDL, '?' followed by one of the query parameters is the only way we have to detect the query string so that it isn't URL-encoded with the rest of the identifier. ]] local function hdl (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; local query_params_t = { -- list of known query parameters from https://www.handle.net/proxy_servlet.html 'noredirect', 'ignore_aliases', 'auth', 'cert', 'index', 'type', 'urlappend', 'locatt', 'action', } local handle, suffix, param = id:match ('(.-)(%?(%a+).+)$'); -- look for query string local found; if handle then -- when there are query strings, this is the handle identifier portion for _, q in ipairs (query_params_t) do -- spin through the list of query parameters if param:match ('^' .. q) then -- if the query string begins with one of the parameters found = true; -- announce a find break; -- and stop looking end end end if found then id = handle; -- found so replace id with the handle portion; this will be URL-encoded, suffix will not else suffix = ''; -- make sure suffix is empty string for concatenation else end local text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, suffix = suffix, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}) if nil == id:match("^[^%s–]-/[^%s–]-[^%.,]$") then -- HDL must contain a forward slash, must not contain spaces, endashes, and must not end with period or comma set_message ('err_bad_hdl' ); options.coins_list_t['HDL'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return text; end --[[--------------------------< I S B N >---------------------------------------------------------------------- Determines whether an ISBN string is valid ]] local function isbn (options_t) local isbn_str = options_t.id; local ignore_invalid = options_t.accept; local handler = options_t.handler; local year = options_t.Year; -- when set, valid anchor_year; may have a disambiguator which must be removed local function return_result (check, err_type) -- local function to handle the various returns local ISBN = internal_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = isbn_str, separator = handler.separator}); if ignore_invalid then -- if ignoring ISBN errors set_message ('maint_isbn_ignore'); -- add a maint category even when there is no error else -- here when not ignoring if not check then -- and there is an error options_t.coins_list_t['ISBN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS set_message ('err_bad_isbn', err_type); -- set an error message return ISBN; -- return id text end end return ISBN; -- return id text end if year and not ignore_invalid then -- year = year:match ('%d%d%d%d?'); -- strip disambiguator if present if year and (1965 > tonumber(year)) then -- <year> will be nil here when |year=n.d. or |year=nd set_message ('err_invalid_isbn_date'); -- set an error message return internal_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = isbn_str, separator = handler.separator}); end end if nil ~= isbn_str:match ('[^%s-0-9X]') then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.char); -- fail if isbn_str contains anything but digits, hyphens, or the uppercase X end local id = isbn_str:gsub ('[%s-]', ''); -- remove hyphens and whitespace local len = id:len(); if len ~= 10 and len ~= 13 then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.length); -- fail if incorrect length end if len == 10 then if id:match ('^%d*X?$') == nil then -- fail if isbn_str has 'X' anywhere but last position return return_result (false, cfg.err_msg_supl.form); end if not is_valid_isxn (id, 10) then -- test isbn-10 for numerical validity return return_result (false, cfg.err_msg_supl.check); -- fail if isbn-10 is not numerically valid end if id:find ('^63[01]') then -- 630xxxxxxx and 631xxxxxxx are (apparently) not valid isbn group ids but are used by amazon as numeric identifiers (asin) return return_result (false, cfg.err_msg_supl.group); -- fail if isbn-10 begins with 630/1 end return return_result (true, cfg.err_msg_supl.check); -- pass if isbn-10 is numerically valid else if id:match ('^%d+$') == nil then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.char); -- fail if ISBN-13 is not all digits end if id:match ('^97[89]%d*$') == nil then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.prefix); -- fail when ISBN-13 does not begin with 978 or 979 end if id:match ('^9790') then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.group); -- group identifier '0' is reserved to ISMN end return return_result (is_valid_isxn_13 (id), cfg.err_msg_supl.check); end end --[[--------------------------< A S I N >---------------------------------------------------------------------- Formats a link to Amazon. Do simple error checking: ASIN must be mix of 10 numeric or uppercase alpha characters. If a mix, first character must be uppercase alpha; if all numeric, ASINs must be 10-digit ISBN. If 10-digit ISBN, add a maintenance category so a bot or AWB script can replace |asin= with |isbn=. Error message if not 10 characters, if not ISBN-10, if mixed and first character is a digit. |asin=630....... and |asin=631....... are (apparently) not a legitimate ISBN though it checksums as one; these do not cause this function to emit the maint_asin message This function is positioned here because it calls isbn() ]] local function asin (options) local id = options.id; local domain = options.ASINTLD; local err_flag = nil; -- must be explicitly initialized if not id:match("^[%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u]$") then err_flag = set_message ('err_bad_asin'); -- ASIN is not a mix of 10 uppercase alpha and numeric characters else if id:match("^%d%d%d%d%d%d%d%d%d[%dX]$") then -- if 10-digit numeric (or 9 digits with terminal X) if is_valid_isxn (id, 10) then -- see if ASIN value is or validates as ISBN-10 if not id:find ('^63[01]') then -- 630xxxxxxx and 631xxxxxxx are (apparently) not a valid isbn prefixes but are used by amazon as a numeric identifier err_flag = set_message ('err_bad_asin'); -- ASIN has ISBN-10 form but begins with something other than 630/1 so probably an isbn end elseif not is_set (err_flag) then err_flag = set_message ('err_bad_asin'); -- ASIN is not ISBN-10 end elseif not id:match("^%u[%d%u]+$") then err_flag = set_message ('err_bad_asin'); -- asin doesn't begin with uppercase alpha end end if (not is_set (domain)) or in_array (domain, {'us'}) then -- default: United States domain = "com"; elseif in_array (domain, {'jp', 'uk', 'za'}) then -- Japan, United Kingdom, South Africa domain = "co." .. domain; elseif in_array (domain, {'z.cn'}) then -- China domain = "cn"; elseif in_array (domain, {'au', 'be', 'br', 'mx', 'sg', 'tr'}) then -- Australia, Belgium, Brazil, Mexico, Singapore, Turkey domain = "com." .. domain; elseif not in_array (domain, {'ae', 'ca', 'cn', 'de', 'eg', 'es', 'fr', 'ie', 'in', 'it', 'nl', 'pl', 'sa', 'se', 'co.jp', 'co.uk', 'com', 'com.au', 'com.br', 'com.mx', 'com.sg', 'com.tr'}) then -- Arabic Emirates, Canada, China, Germany, Egypt, Spain, France, Ireland, Indonesia, Italy, Netherlands, Poland, Saudi Arabia, Sweden (as of 2021-03 Austria (.at), Liechtenstein (.li) and Switzerland (.ch) still redirect to the German site (.de) with special settings, so don't maintain local ASINs for them) err_flag = set_message ('err_bad_asin_tld'); -- unsupported asin-tld value end local handler = options.handler; if not is_set (err_flag) then options.coins_list_t['ASIN'] = handler.prefix .. domain .. "/dp/" .. id; -- asin for coins else options.coins_list_t['ASIN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix .. domain .. "/dp/", id = id, encode = handler.encode, separator = handler.separator}) end --[[--------------------------< I S M N >---------------------------------------------------------------------- Determines whether an ISMN string is valid. Similar to ISBN-13, ISMN is 13 digits beginning 979-0-... and uses the same check digit calculations. See https://www.ismn-international.org/download/Web_ISMN_Users_Manual_2008-6.pdf section 2, pages 9–12. ismn value not made part of COinS metadata because we don't have a url or isn't a COinS-defined identifier (rft.xxx) or an identifier registered at info-uri.info (info:) ]] local function ismn (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local text; local valid_ismn; local id_copy; id_copy = id; -- save a copy because this testing is destructive id = id:gsub ('[%s-]', ''); -- remove hyphens and white space if 13 ~= id:len() or id:match ("^9790%d*$" ) == nil then -- ISMN must be 13 digits and begin with 9790 valid_ismn = false; else valid_ismn=is_valid_isxn_13 (id); -- validate ISMN end -- text = internal_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, -- use this (or external version) when there is some place to link to -- prefix = handler.prefix, id = id_copy, separator = handler.separator, encode = handler.encode}) text = table.concat ( -- because no place to link to yet { make_wikilink (label_link_make (handler), handler.label), handler.separator, id_copy }); if false == valid_ismn then options.coins_list_t['ISMN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS; not really necessary here because ismn not made part of COinS set_message ('err_bad_ismn'); -- create an error message if the ISMN is invalid end return text; end --[[--------------------------< I S S N >---------------------------------------------------------------------- Validate and format an ISSN. This code fixes the case where an editor has included an ISSN in the citation but has separated the two groups of four digits with a space. When that condition occurred, the resulting link looked like this: |issn=0819 4327 gives: [https://www.worldcat.org/issn/0819 4327 0819 4327] -- can't have spaces in an external link This code now prevents that by inserting a hyphen at the ISSN midpoint. It also validates the ISSN for length and makes sure that the checkdigit agrees with the calculated value. Incorrect length (8 digits), characters other than 0-9 and X, or checkdigit / calculated value mismatch will all cause a check ISSN error message. The ISSN is always displayed with a hyphen, even if the ISSN was given as a single group of 8 digits. ]] local function issn (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local ignore_invalid = options.accept; local issn_copy = id; -- save a copy of unadulterated ISSN; use this version for display if ISSN does not validate local text; local valid_issn; id = id:gsub ('[%s-]', ''); -- remove hyphens and whitespace if 8 ~= id:len() or nil == id:match ("^%d*X?$" ) then -- validate the ISSN: 8 digits long, containing only 0-9 or X in the last position valid_issn = false; -- wrong length or improper character else valid_issn = is_valid_isxn (id, 8); -- validate ISSN end if true == valid_issn then id = string.sub (id, 1, 4 ) .. "-" .. string.sub (id, 5 ); -- if valid, display correctly formatted version else id = issn_copy; -- if not valid, show the invalid ISSN with error message end text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}) if ignore_invalid then set_message ('maint_issn_ignore'); else if false == valid_issn then options.coins_list_t['ISSN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS set_message ('err_bad_issn', (options.hkey == 'EISSN') and 'e' or ''); -- create an error message if the ISSN is invalid end end return text; end --[[--------------------------< J F M >----------------------------------------------------------------------- A numerical identifier in the form nn.nnnn.nn ]] local function jfm (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local id_num; id_num = id:match ('^[Jj][Ff][Mm](.*)$'); -- identifier with jfm prefix; extract identifier if is_set (id_num) then set_message ('maint_jfm_format'); else -- plain number without JFM prefix id_num = id; -- if here id does not have prefix end if id_num and id_num:match('^%d%d%.%d%d%d%d%.%d%d$') then id = id_num; -- jfm matches pattern else set_message ('err_bad_jfm' ); -- set an error message options.coins_list_t['JFM'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --[[--------------------------< J S T O R >-------------------------------------------------------------------- Format a JSTOR with some error checking ]] local function jstor (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; if id:find ('[Jj][Ss][Tt][Oo][Rr]') or id:find ('^https?://') or id:find ('%s') then set_message ('err_bad_jstor'); -- set an error message options.coins_list_t['JSTOR'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}); end --[[--------------------------< L C C N >---------------------------------------------------------------------- Format LCCN link and do simple error checking. LCCN is a character string 8-12 characters long. The length of the LCCN dictates the character type of the first 1-3 characters; the rightmost eight are always digits. https://oclc-research.github.io/infoURI-Frozen/info-uri.info/info:lccn/reg.html length = 8 then all digits length = 9 then lccn[1] is lowercase alpha length = 10 then lccn[1] and lccn[2] are both lowercase alpha or both digits length = 11 then lccn[1] is lower case alpha, lccn[2] and lccn[3] are both lowercase alpha or both digits length = 12 then lccn[1] and lccn[2] are both lowercase alpha ]] local function lccn (options) local id = options.id; -- local copy of the LCCN local lccn_id = id; local handler = options.handler; local err_flag; -- presume that LCCN is valid id = normalize_lccn (id); -- get canonical form (no whitespace, hyphens, forward slashes) local len = id:len(); -- get the length of the LCCN if 8 == len then if id:match("[^%d]") then -- if LCCN has anything but digits (nil if only digits) err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- set an error message end elseif 9 == len then -- LCCN should be adddddddd if nil == id:match("%l%d%d%d%d%d%d%d%d") then -- does it match our pattern? err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- set an error message end elseif 10 == len then -- LCCN should be aadddddddd or dddddddddd if id:match("[^%d]") then -- if LCCN has anything but digits (nil if only digits) ... if nil == id:match("^%l%l%d%d%d%d%d%d%d%d") then -- ... see if it matches our pattern err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- no match, set an error message end end elseif 11 == len then -- LCCN should be aaadddddddd or adddddddddd if not (id:match("^%l%l%l%d%d%d%d%d%d%d%d") or id:match("^%l%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d")) then -- see if it matches one of our patterns err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- no match, set an error message end elseif 12 == len then -- LCCN should be aadddddddddd if not id:match("^%l%l%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d") then -- see if it matches our pattern err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- no match, set an error message end else err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- wrong length, set an error message end if not is_set (err_flag) and nil ~= lccn_id:find ('%s') then err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- lccn contains a space, set an error message end if is_set (err_flag) then options.coins_list_t['LCCN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = lccn_id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --[[--------------------------< M E D R X I V >----------------------------------------------------------------- Format medRxiv ID and do simple error checking. Similar to later bioRxiv IDs, medRxiv IDs are prefixed with a yyyy.mm.dd. date and suffixed with an optional version identifier. Ealiest date accepted is 2020.01.01 The medRxiv ID is a date followed by an eight-digit number followed by an optional version indicator 'v' and one or more digits: https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.11.16.20232009v2 -> 10.1101/2020.11.16.20232009v2 ]] local function medrxiv (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local err_msg_flag = true; -- flag; assume that there will be an error local patterns = { '^%d%d%d%d%d%d%d%d$', -- simple 8-digit identifier; these should be relatively rare '^10%.1101/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d%d%dv%d+$', -- y.m.d. date + 8-digit identifier + version (2020-01-01 and later) '^10%.1101/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d%d%d$', -- y.m.d. date + 8-digit identifier (2020-01-01 and later) '^10%.64898/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d%d%dv%d+$', -- y.m.d. date + 8-digit identifier + version (2025-12-01 and later) '^10%.64898/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d%d%d$', -- y.m.d. date + 8-digit identifier (2025-12-01 and later) } for _, pattern in ipairs (patterns) do -- spin through the patterns looking for a match if id:match (pattern) then local y, m, d = id:match (pattern); -- found a match, attempt to get year, month and date from the identifier if m then -- m is nil when id is the 8-digit form if not is_valid_rxiv_date (y, m, d, 'b') then -- validate the encoded date; 'b' for medrxiv limit break; -- date fail; break out early so we don't unset the error message end end err_msg_flag = nil; -- we found a match so unset the error message break; -- and done end end -- <err_msg_flag> remains set here when no match if err_msg_flag then options.coins_list_t['MEDRXIV'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS set_message ('err_bad_medrxiv'); -- and set the error message end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access}); end --[[--------------------------< M R >-------------------------------------------------------------------------- A seven digit number; if not seven digits, zero-fill leading digits to make seven digits. ]] local function mr (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local id_num; local id_len; id_num = id:match ('^[Mm][Rr](%d+)$'); -- identifier with mr prefix if is_set (id_num) then set_message ('maint_mr_format'); -- add maint cat else -- plain number without mr prefix id_num = id:match ('^%d+$'); -- if here id is all digits end id_len = id_num and id_num:len() or 0; if (7 >= id_len) and (0 ~= id_len) then id = string.rep ('0', 7-id_len) .. id_num; -- zero-fill leading digits else set_message ('err_bad_mr'); -- set an error message options.coins_list_t['MR'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --[[--------------------------< O C L C >---------------------------------------------------------------------- Validate and format an OCLC ID. https://www.oclc.org/batchload/controlnumber.en.html {{dead link}} archived at: https://web.archive.org/web/20161228233804/https://www.oclc.org/batchload/controlnumber.en.html ]] local function oclc (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local number; if id:match('^ocm%d%d%d%d%d%d%d%d$') then -- ocm prefix and 8 digits; 001 field (12 characters) number = id:match('ocm(%d+)'); -- get the number elseif id:match('^ocn%d%d%d%d%d%d%d%d%d$') then -- ocn prefix and 9 digits; 001 field (12 characters) number = id:match('ocn(%d+)'); -- get the number elseif id:match('^on%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d+$') then -- on prefix and 10 or more digits; 001 field (12 characters) number = id:match('^on(%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d+)$'); -- get the number elseif id:match('^%(OCoLC%)[1-9]%d*$') then -- (OCoLC) prefix and variable number digits; no leading zeros; 035 field number = id:match('%(OCoLC%)([1-9]%d*)'); -- get the number if 9 < number:len() then number = nil; -- constrain to 1 to 9 digits; change this when OCLC issues 10-digit numbers end elseif id:match('^%d+$') then -- no prefix number = id; -- get the number if tonumber (id) > handler.id_limit then number = nil; -- unset when id value exceeds the limit end end if number then -- proper format id = number; -- exclude prefix, if any, from external link else set_message ('err_bad_oclc') -- add an error message if the id is malformed options.coins_list_t['OCLC'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --[[--------------------------< O P E N L I B R A R Y >-------------------------------------------------------- Formats an OpenLibrary link, and checks for associated errors. ]] local function openlibrary (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; local ident, code = id:gsub('^OL', ''):match("^(%d+([AMW]))$"); -- strip optional OL prefix followed immediately by digits followed by 'A', 'M', or 'W'; local err_flag; local prefix = { -- these are appended to the handler.prefix according to code ['A']='authors/OL', ['M']='books/OL', ['W']='works/OL', ['X']='OL' -- not a code; spoof when 'code' in id is invalid }; if not ident then code = 'X'; -- no code or id completely invalid ident = id; -- copy id to ident so that we display the flawed identifier err_flag = set_message ('err_bad_ol'); end if not is_set (err_flag) then options.coins_list_t['OL'] = handler.prefix .. prefix[code] .. ident; -- experiment for ol coins else options.coins_list_t['OL'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix .. prefix[code], id = ident, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}); end --[[--------------------------< O S T I >---------------------------------------------------------------------- Format OSTI and do simple error checking. OSTIs are sequential numbers beginning at 1 and counting up. This code checks the OSTI to see that it contains only digits and is less than test_limit specified in the configuration; the value in test_limit will need to be updated periodically as more OSTIs are issued. NB. 1018 is the lowest OSTI number found in the wild (so far) and resolving OK on the OSTI site ]] local function osti (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; if id:match("[^%d]") then -- if OSTI has anything but digits set_message ('err_bad_osti'); -- set an error message options.coins_list_t['OSTI'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS else -- OSTI is only digits local id_num = tonumber (id); -- convert id to a number for range testing if 1018 > id_num or handler.id_limit < id_num then -- if OSTI is outside test limit boundaries set_message ('err_bad_osti'); -- set an error message options.coins_list_t['OSTI'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}); end --[[--------------------------< P M C >------------------------------------------------------------------------ Format a PMC, do simple error checking, and check for embargoed articles. The embargo parameter takes a date for a value. If the embargo date is in the future the PMC identifier will not be linked to the article. If the embargo date is today or in the past, or if it is empty or omitted, then the PMC identifier is linked to the article through the link at cfg.id_handlers['PMC'].prefix. PMC embargo date testing is done in function is_embargoed () which is called earlier because when the citation has |pmc=<value> but does not have a |url= then |title= is linked with the PMC link. Function is_embargoed () returns the embargo date if the PMC article is still embargoed, otherwise it returns an empty string. PMCs are sequential numbers beginning at 1 and counting up. This code checks the PMC to see that it contains only digits and is less than test_limit; the value in local variable test_limit will need to be updated periodically as more PMCs are issued. ]] local function pmc (options) local id = options.id; local embargo = options.Embargo; -- TODO: lowercase? local handler = options.handler; local err_flag; local id_num; local text; id_num = id:match ('^[Pp][Mm][Cc](%d+)$'); -- identifier with PMC prefix if is_set (id_num) then set_message ('maint_pmc_format'); else -- plain number without PMC prefix id_num = id:match ('^%d+$'); -- if here id is all digits end if is_set (id_num) then -- id_num has a value so test it id_num = tonumber (id_num); -- convert id_num to a number for range testing if 1 > id_num or handler.id_limit < id_num then -- if PMC is outside test limit boundaries err_flag = set_message ('err_bad_pmc'); -- set an error message else id = tostring (id_num); -- make sure id is a string end else -- when id format incorrect err_flag = set_message ('err_bad_pmc'); -- set an error message end if is_set (embargo) and is_set (is_embargoed (embargo)) then -- is PMC is still embargoed? text = table.concat ( -- still embargoed so no external link { make_wikilink (label_link_make (handler), handler.label), handler.separator, id, }); else text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, -- no embargo date or embargo has expired, ok to link to article prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access, auto_link = not err_flag and 'pmc' or nil -- do not auto-link when PMC has error }); end if err_flag then options.coins_list_t['PMC'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return text; end --[[--------------------------< P M I D >---------------------------------------------------------------------- Format PMID and do simple error checking. PMIDs are sequential numbers beginning at 1 and counting up. This code checks the PMID to see that it contains only digits and is less than test_limit; the value in local variable test_limit will need to be updated periodically as more PMIDs are issued. ]] local function pmid (options) local id = options.id; local handler = options.handler; if id:match("[^%d]") then -- if PMID has anything but digits set_message ('err_bad_pmid'); -- set an error message options.coins_list_t['PMID'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS else -- PMID is only digits local id_num = tonumber (id); -- convert id to a number for range testing if 1 > id_num or handler.id_limit < id_num then -- if PMID is outside test limit boundaries set_message ('err_bad_pmid'); -- set an error message options.coins_list_t['PMID'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --[[--------------------------< R F C >------------------------------------------------------------------------ Format RFC and do simple error checking. RFCs are sequential numbers beginning at 1 and counting up. This code checks the RFC to see that it contains only digits and is less than test_limit specified in the configuration; the value in test_limit will need to be updated periodically as more RFCs are issued. An index of all RFCs is here: https://tools.ietf.org/rfc/ ]] local function rfc (options) local id = options.id; local handler = options.handler; if id:match("[^%d]") then -- if RFC has anything but digits set_message ('err_bad_rfc'); -- set an error message options.coins_list_t['RFC'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS else -- RFC is only digits local id_num = tonumber (id); -- convert id to a number for range testing if 1 > id_num or handler.id_limit < id_num then -- if RFC is outside test limit boundaries set_message ('err_bad_rfc'); -- set an error message options.coins_list_t['RFC'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access}); end --[[--------------------------< S 2 C I D >-------------------------------------------------------------------- Format an S2CID, do simple error checking S2CIDs are sequential numbers beginning at 1 and counting up. This code checks the S2CID to see that it is only digits and is less than test_limit; the value in local variable test_limit will need to be updated periodically as more S2CIDs are issued. ]] local function s2cid (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; local id_num; local text; id_num = id:match ('^[1-9]%d*$'); -- id must be all digits; must not begin with 0; no open access flag if is_set (id_num) then -- id_num has a value so test it id_num = tonumber (id_num); -- convert id_num to a number for range testing if handler.id_limit < id_num then -- if S2CID is outside test limit boundaries set_message ('err_bad_s2cid'); -- set an error message options.coins_list_t['S2CID'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end else -- when id format incorrect set_message ('err_bad_s2cid'); -- set an error message options.coins_list_t['S2CID'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}); return text; end --[[--------------------------< S B N >------------------------------------------------------------------------ 9-digit form of ISBN-10; uses same check-digit validation when SBN is prefixed with an additional '0' to make 10 digits sbn value not made part of COinS metadata because we don't have a url or isn't a COinS-defined identifier (rft.xxx) or an identifier registered at info-uri.info (info:) ]] local function sbn (options) local id = options.id; local ignore_invalid = options.accept; local handler = options.handler; local function return_result (check, err_type) -- local function to handle the various returns local SBN = internal_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator}); if not ignore_invalid then -- if not ignoring SBN errors if not check then options.coins_list_t['SBN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS; not really necessary here because sbn not made part of COinS set_message ('err_bad_sbn', {err_type}); -- display an error message return SBN; end else set_message ('maint_isbn_ignore'); -- add a maint category even when there is no error (ToDo: Possibly switch to separate message for SBNs only) end return SBN; end if id:match ('[^%s-0-9X]') then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.char); -- fail if SBN contains anything but digits, hyphens, or the uppercase X end local ident = id:gsub ('[%s-]', ''); -- remove hyphens and whitespace; they interfere with the rest of the tests if 9 ~= ident:len() then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.length); -- fail if incorrect length end if ident:match ('^%d*X?$') == nil then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.form); -- fail if SBN has 'X' anywhere but last position end return return_result (is_valid_isxn ('0' .. ident, 10), cfg.err_msg_supl.check); end --[[--------------------------< S S R N >---------------------------------------------------------------------- Format an SSRN, do simple error checking SSRNs are sequential numbers beginning at 100? and counting up. This code checks the SSRN to see that it is only digits and is greater than 99 and less than test_limit; the value in local variable test_limit will need to be updated periodically as more SSRNs are issued. ]] local function ssrn (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local id_num; local text; id_num = id:match ('^%d+$'); -- id must be all digits if is_set (id_num) then -- id_num has a value so test it id_num = tonumber (id_num); -- convert id_num to a number for range testing if 100 > id_num or handler.id_limit < id_num then -- if SSRN is outside test limit boundaries set_message ('err_bad_ssrn'); -- set an error message options.coins_list_t['SSRN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end else -- when id format incorrect set_message ('err_bad_ssrn'); -- set an error message options.coins_list_t['SSRN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = options.access}); return text; end --[[--------------------------< U S E N E T _ I D >------------------------------------------------------------ Validate and format a usenet message id. Simple error checking, looks for 'id-left@id-right' not enclosed in '<' and/or '>' angle brackets. ]] local function usenet_id (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}) if not id:match('^.+@.+$') or not id:match('^[^<].*[^>]$') then -- doesn't have '@' or has one or first or last character is '< or '>' set_message ('err_bad_usenet_id') -- add an error message if the message id is invalid options.coins_list_t['USENETID'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return text; end --[[--------------------------< Z B L >----------------------------------------------------------------------- A numerical identifier in the form nnnn.nnnnn - leading zeros in the first quartet optional format described here: http://emis.mi.sanu.ac.rs/ZMATH/zmath/en/help/search/ temporary format is apparently eight digits. Anything else is an error ]] local function zbl (options) local id = options.id; local handler = options.handler; if id:match('^%d%d%d%d%d%d%d%d$') then -- is this identifier using temporary format? set_message ('maint_zbl'); -- yes, add maint cat elseif not id:match('^%d?%d?%d?%d%.%d%d%d%d%d$') then -- not temporary, is it normal format? set_message ('err_bad_zbl'); -- no, set an error message options.coins_list_t['ZBL'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --============================<< I N T E R F A C E F U N C T I O N S >>========================================== --[[--------------------------< E X T R A C T _ I D S >------------------------------------------------------------ Populates ID table from arguments using configuration settings. Loops through cfg.id_handlers and searches args for any of the parameters listed in each cfg.id_handlers['...'].parameters. If found, adds the parameter and value to the identifier list. Emits redundant error message if more than one alias exists in args ]] local function extract_ids (args) local id_list = {}; -- list of identifiers found in args for k, v in pairs (cfg.id_handlers) do -- k is uppercase identifier name as index to cfg.id_handlers; e.g. cfg.id_handlers['ISBN'], v is a table v = select_one (args, v.parameters, 'err_redundant_parameters' ); -- v.parameters is a table of aliases for k; here we pick one from args if present if is_set (v) then id_list[k] = v; end -- if found in args, add identifier to our list end return id_list; end --[[--------------------------< E X T R A C T _ I D _ A C C E S S _ L E V E L S >-------------------------------------- Fetches custom id access levels from arguments using configuration settings. Parameters which have a predefined access level (e.g. arxiv) do not use this function as they are directly rendered as free without using an additional parameter. returns a table of k/v pairs where k is same as the identifier's key in cfg.id_handlers and v is the assigned (valid) keyword access-level values must match the case used in cfg.keywords_lists['id-access'] (lowercase unless there is some special reason for something else) ]] local function extract_id_access_levels (args, id_list) local id_accesses_list = {}; for k, v in pairs (cfg.id_handlers) do local access_param = v.custom_access; -- name of identifier's access-level parameter if is_set (access_param) then local access_level = args[access_param]; -- get the assigned value if there is one if is_set (access_level) then if not in_array (access_level, cfg.keywords_lists['id-access']) then -- exact match required set_message ('err_invalid_param_val', {access_param, access_level}); access_level = nil; -- invalid so unset end if not is_set (id_list[k]) then -- identifier access-level must have a matching identifier set_message ('err_param_access_requires_param', {k:lower()}); -- parameter name is uppercase in cfg.id_handlers (k); lowercase for error message end id_accesses_list[k] = cfg.keywords_xlate[access_level]; -- get translated keyword end end end return id_accesses_list; end --[[--------------------------< B U I L D _ I D _ L I S T >---------------------------------------------------- render the identifiers into a sorted sequence table <ID_list_coins_t> is a table of k/v pairs where k is same as key in cfg.id_handlers and v is the assigned value <options_t> is a table of various k/v option pairs provided in the call to new_build_id_list(); modified by this function and passed to all identifier rendering functions <access_levels_t> is a table of k/v pairs where k is same as key in cfg.id_handlers and v is the assigned value (if valid) returns a sequence table of sorted (by hkey - 'handler' key) rendered identifier strings ]] local function build_id_list (ID_list_coins_t, options_t, access_levels_t) local ID_list_t = {}; local accept; local func_map = { --function map points to functions associated with hkey identifier ['ARXIV'] = arxiv, ['ASIN'] = asin, ['BIBCODE'] = bibcode, ['BIORXIV'] = biorxiv, ['CITESEERX'] = citeseerx, ['DOI'] = doi, ['EISSN'] = issn, ['HDL'] = hdl, ['ISBN'] = isbn, ['ISMN'] = ismn, ['ISSN'] = issn, ['JFM'] = jfm, ['JSTOR'] = jstor, ['LCCN'] = lccn, ['MEDRXIV'] = medrxiv, ['MR'] = mr, ['OCLC'] = oclc, ['OL'] = openlibrary, ['OSTI'] = osti, ['PMC'] = pmc, ['PMID'] = pmid, ['RFC'] = rfc, ['S2CID'] = s2cid, ['SBN'] = sbn, ['SSRN'] = ssrn, ['USENETID'] = usenet_id, ['ZBL'] = zbl, } for hkey, v in pairs (ID_list_coins_t) do v, accept = has_accept_as_written (v); -- remove accept-as-written markup if present; accept is boolean true when markup removed; false else -- every function gets the options table with value v and accept boolean options_t.hkey = hkey; -- ~/Configuration handler key options_t.id = v; -- add that identifier value to the options table options_t.accept = accept; -- add the accept boolean flag options_t.access = access_levels_t[hkey]; -- add the access level for those that have an |<identifier-access= parameter options_t.handler = cfg.id_handlers[hkey]; options_t.coins_list_t = ID_list_coins_t; -- pointer to ID_list_coins_t; for |asin= and |ol=; also to keep erroneous values out of the citation's metadata options_t.coins_list_t[hkey] = v; -- id value without accept-as-written markup for metadata if options_t.handler.access and not in_array (options_t.handler.access, cfg.keywords_lists['id-access']) then error (cfg.messages['unknown_ID_access'] .. options_t.handler.access); -- here when handler access key set to a value not listed in list of allowed id access keywords end if func_map[hkey] then local id_text = func_map[hkey] (options_t); -- call the function to get identifier text and any error message table.insert (ID_list_t, {hkey, id_text}); -- add identifier text to the output sequence table else error (cfg.messages['unknown_ID_key'] .. hkey); -- here when func_map doesn't have a function for hkey end end local function comp (a, b) -- used by following table.sort() return a[1]:lower() < b[1]:lower(); -- sort by hkey end table.sort (ID_list_t, comp); -- sequence table of tables sort for k, v in ipairs (ID_list_t) do -- convert sequence table of tables to simple sequence table of strings ID_list_t[k] = v[2]; -- v[2] is the identifier rendering from the call to the various functions in func_map{} end return ID_list_t; end --[[--------------------------< O P T I O N S _ C H E C K >---------------------------------------------------- check that certain option parameters have their associated identifier parameters with values <ID_list_coins_t> is a table of k/v pairs where k is same as key in cfg.id_handlers and v is the assigned value <ID_support_t> is a sequence table of tables created in citation0() where each subtable has four elements: [1] is the support parameter's assigned value; empty string if not set [2] is a text string same as key in cfg.id_handlers [3] is cfg.error_conditions key used to create error message [4] is original ID support parameter name used to create error message returns nothing; on error emits an appropriate error message ]] local function options_check (ID_list_coins_t, ID_support_t) for _, v in ipairs (ID_support_t) do if is_set (v[1]) and not ID_list_coins_t[v[2]] then -- when support parameter has a value but matching identifier parameter is missing or empty set_message (v[3], (v[4])); -- emit the appropriate error message end end end --[[--------------------------< I D E N T I F I E R _ L I S T S _ G E T >-------------------------------------- Creates two identifier lists: a k/v table of identifiers and their values to be used locally and for use in the COinS metadata, and a sequence table of the rendered identifier strings that will be included in the rendered citation. ]] local function identifier_lists_get (args_t, options_t, ID_support_t) local ID_list_coins_t = extract_ids (args_t); -- get a table of identifiers and their values for use locally and for use in COinS options_check (ID_list_coins_t, ID_support_t); -- ID support parameters must have matching identifier parameters local ID_access_levels_t = extract_id_access_levels (args_t, ID_list_coins_t); -- get a table of identifier access levels local ID_list_t = build_id_list (ID_list_coins_t, options_t, ID_access_levels_t); -- get a sequence table of rendered identifier strings return ID_list_t, ID_list_coins_t; -- return the tables end --[[--------------------------< S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S >-------------------------------------- Sets local cfg table and imported functions table to same (live or sandbox) as that used by the other modules. ]] local function set_selected_modules (cfg_table_ptr, utilities_page_ptr) cfg = cfg_table_ptr; has_accept_as_written = utilities_page_ptr.has_accept_as_written; -- import functions from select Module:Citation/CS1/Utilities module is_set = utilities_page_ptr.is_set; in_array = utilities_page_ptr.in_array; set_message = utilities_page_ptr.set_message; select_one = utilities_page_ptr.select_one; substitute = utilities_page_ptr.substitute; make_wikilink = utilities_page_ptr.make_wikilink; end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { auto_link_urls = auto_link_urls, -- table of identifier URLs to be used when auto-linking |title= identifier_lists_get = identifier_lists_get, -- experiment to replace individual calls to build_id_list(), extract_ids, extract_id_access_levels is_embargoed = is_embargoed; set_selected_modules = set_selected_modules; } 5bj1u7sbno5vyrz0hztvhaip3uwhy2w 1383330 1383329 2026-08-18T15:26:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Citation/CS1/Identifiers]] 1383329 Scribunto text/plain --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local has_accept_as_written, is_set, in_array, set_message, select_one, -- functions in Module:Citation/CS1/Utilities substitute, make_wikilink; local cfg; -- table of configuration tables that are defined in Module:Citation/CS1/Configuration --[[--------------------------< P A G E S C O P E V A R I A B L E S >-------------------------------------- declare variables here that have page-wide scope that are not brought in from other modules; that are created here and used here ]] local auto_link_urls = {}; -- holds identifier URLs for those identifiers that can auto-link |title= --============================<< H E L P E R F U N C T I O N S >>============================================ --[[--------------------------< W I K I D A T A _ A R T I C L E _ N A M E _ G E T >---------------------------- as an aid to internationalizing identifier-label wikilinks, gets identifier article names from Wikidata. returns w:<lang code>:<article title> when <q> has an <article title> for <lang code>; nil else. 'w:<lang code>' ensures that sister project (like wiktionary) will link to the <lang code>.wikipedia article. for identifiers that do not have <q>, returns nil for wikis that do not have mw.wikibase installed, returns nil ]] local function wikidata_article_name_get (q) if not is_set (q) or (q and not mw.wikibase) then -- when no q number or when a q number but mw.wikibase not installed on this wiki return nil; -- abandon end local wd_article; local this_wiki_code = cfg.this_wiki_code; -- Wikipedia subdomain; 'en' for en.wikipedia.org wd_article = mw.wikibase.getSitelink (q, this_wiki_code .. 'wiki'); -- fetch article title from WD; nil when no title available at this wiki if wd_article then wd_article = table.concat ({'w:', this_wiki_code, ':', wd_article}); -- interwiki-style link without brackets if taken from WD; leading 'w:' required end return wd_article; -- article title from WD; nil else end --[[--------------------------< L A B E L _ L I N K _ M A K E >------------------------------------------------ common function to create a link for an identifier label from handler table or from Wikidata returns the first available of: 1. redirect from local wiki's handler table (if enabled) 2. Wikidata sitelink to the local language wikipedia article (if there is a Wikidata entry for this identifier in the local language) 3. link to wikipedia article specified in the local wiki's handler table ]] local function label_link_make (handler) local wd_article; if not (cfg.use_identifier_redirects and is_set (handler.redirect)) then -- redirect has priority so if enabled and available don't fetch from Wikidata because expensive wd_article = wikidata_article_name_get (handler.q); -- if Wikidata has an article title for this wiki, get it; end return (cfg.use_identifier_redirects and is_set (handler.redirect) and handler.redirect) or wd_article or handler.link; end --[[--------------------------< E X T E R N A L _ L I N K _ I D >---------------------------------------------- Formats a wiki-style external link ]] local function external_link_id (options) local url_string = options.id; local ext_link; if options.encode == true or options.encode == nil then url_string = mw.uri.encode (url_string, 'PATH'); end if options.auto_link and is_set (options.access) then auto_link_urls[options.auto_link] = table.concat ({options.prefix, url_string, options.suffix}); end ext_link = mw.ustring.format ('[%s%s%s %s]', options.prefix, url_string, options.suffix or "", mw.text.nowiki (options.id)); if is_set (options.access) then ext_link = substitute (cfg.presentation['ext-link-access-signal'], {cfg.presentation[options.access].class, cfg.presentation[options.access].title, ext_link}); -- add the free-to-read / paywall lock end return table.concat ({ make_wikilink (label_link_make (options), options.label), -- redirect, Wikidata link, or locally specified link (in that order) options.separator or '&nbsp;', ext_link }); end --[[--------------------------< I N T E R N A L _ L I N K _ I D >---------------------------------------------- Formats a wiki-style internal link TODO: Does not currently need to support options.access, options.encode, auto-linking and COinS (as in external_link_id), but may be needed in the future for :m:Interwiki_map custom-prefixes like :arxiv:, :bibcode:, :DOI:, :hdl:, :ISSN:, :JSTOR:, :Openlibrary:, :PMID:, :RFC:. ]] local function internal_link_id (options) local id = mw.ustring.gsub (options.id, '%d', cfg.date_names.local_digits); -- translate 'local' digits to Western 0-9 return table.concat ( { make_wikilink (label_link_make (options), options.label), -- wiki-link the identifier label options.separator or '&nbsp;', -- add the separator make_wikilink ( table.concat ( { options.prefix, id, -- translated to Western digits options.suffix or '' }), substitute (cfg.presentation['bdi'], {'', mw.text.nowiki (options.id)}) -- bdi tags to prevent Latin script identifiers from being reversed at RTL language wikis ); -- nowiki because MediaWiki still has magic links for ISBN and the like; TODO: is it really required? }); end --[[--------------------------< I S _ E M B A R G O E D >------------------------------------------------------ Determines if a PMC identifier's online version is embargoed. Compares the date in |pmc-embargo-date= against today's date. If embargo date is in the future, returns the content of |pmc-embargo-date=; otherwise, returns an empty string because the embargo has expired or because |pmc-embargo-date= was not set in this cite. ]] local function is_embargoed (embargo) if is_set (embargo) then local lang = mw.getContentLanguage(); local good1, embargo_date, todays_date; good1, embargo_date = pcall (lang.formatDate, lang, 'U', embargo); todays_date = lang:formatDate ('U'); if good1 then -- if embargo date is a good date if tonumber (embargo_date) >= tonumber (todays_date) then -- is embargo date is in the future? return embargo; -- still embargoed else set_message ('maint_pmc_embargo'); -- embargo has expired; add main cat return ''; -- unset because embargo has expired end end end return ''; -- |pmc-embargo-date= not set return empty string end --[=[-------------------------< I S _ V A L I D _ R X I V _ D A T E >------------------------------------------ for biorxiv, returns true if: 2019-12-11T00:00Z <= biorxiv_date < today + 2 days for medrxiv, returns true if: 2020-01-01T00:00Z <= medrxiv_date < today + 2 days The dated form of biorxiv identifier has a start date of 2019-12-11. The Unix timestamp for that date is {{#time:U|2019-12-11}} = 1576022400 The medrxiv identifier has a start date of 2020-01-01. The Unix timestamp for that date is {{#time:U|2020-01-01}} = 1577836800 <rxiv_date> is the date provided in those |biorxiv= parameter values that are dated and in |medrxiv= parameter values at time 00:00:00 UTC <today> is the current date at time 00:00:00 UTC plus 48 hours if today's date is 2023-01-01T00:00:00 then adding 24 hours gives 2023-01-02T00:00:00 – one second more than today adding 24 hours gives 2023-01-03T00:00:00 – one second more than tomorrow inputs: <y>, <m>, <d> – year, month, day parts of the date from the birxiv or medrxiv identifier <select> 'b' for biorxiv, 'm' for medrxiv; defaults to 'b' ]=] local function is_valid_rxiv_date (y, m, d, select) if 0 == tonumber (m) and 12 < tonumber (m) then -- <m> must be a number 1–12 return false; end if 0 == tonumber (d) and 31 < tonumber (d) then -- <d> must be a number 1–31; TODO: account for month length and leap yer? return false; end local rxiv_date = table.concat ({y, m, d}, '-'); -- make ymd date string local good1, good2; local rxiv_ts, tomorrow_ts; -- to hold Unix timestamps representing the dates local lang_object = mw.getContentLanguage(); good1, rxiv_ts = pcall (lang_object.formatDate, lang_object, 'U', rxiv_date); -- convert rxiv_date value to Unix timestamp good2, tomorrow_ts = pcall (lang_object.formatDate, lang_object, 'U', 'today + 2 days' ); -- today midnight + 2 days is one second more than all day tomorrow if good1 and good2 then -- lang.formatDate() returns a timestamp in the local script which tonumber() may not understand rxiv_ts = tonumber (rxiv_ts) or lang_object:parseFormattedNumber (rxiv_ts); -- convert to numbers for the comparison; tomorrow_ts = tonumber (tomorrow_ts) or lang_object:parseFormattedNumber (tomorrow_ts); else return false; -- one or both failed to convert to Unix timestamp end local limit_ts = ((select and ('m' == select)) and 1577836800) or 1576022400; -- choose the appropriate limit timesatmp return ((limit_ts <= rxiv_ts) and (rxiv_ts < tomorrow_ts)) -- limit_ts <= rxiv_date < tomorrow's date end --[[--------------------------< IS _ V A L I D _ I S X N >----------------------------------------------------- ISBN-10 and ISSN validator code calculates checksum across all ISBN/ISSN digits including the check digit. ISBN-13 is checked in isbn(). If the number is valid the result will be 0. Before calling this function, ISBN/ISSN must be checked for length and stripped of dashes, spaces and other non-ISxN characters. ]] local function is_valid_isxn (isxn_str, len) local temp = 0; isxn_str = { isxn_str:byte(1, len) }; -- make a table of byte values '0' → 0x30 .. '9' → 0x39, 'X' → 0x58 len = len + 1; -- adjust to be a loop counter for i, v in ipairs (isxn_str) do -- loop through all of the bytes and calculate the checksum if v == string.byte ("X" ) then -- if checkdigit is X (compares the byte value of 'X' which is 0x58) temp = temp + 10 * (len - i); -- it represents 10 decimal else temp = temp + tonumber (string.char (v) )*(len-i); end end return temp % 11 == 0; -- returns true if calculation result is zero end --[[--------------------------< IS _ V A L I D _ I S X N _ 1 3 >----------------------------------------------- ISBN-13 and ISMN validator code calculates checksum across all 13 ISBN/ISMN digits including the check digit. If the number is valid, the result will be 0. Before calling this function, ISBN-13/ISMN must be checked for length and stripped of dashes, spaces and other non-ISxN-13 characters. ]] local function is_valid_isxn_13 (isxn_str) local temp=0; isxn_str = { isxn_str:byte(1, 13) }; -- make a table of byte values '0' → 0x30 .. '9' → 0x39 for i, v in ipairs (isxn_str) do temp = temp + (3 - 2*(i % 2)) * tonumber (string.char (v) ); -- multiply odd index digits by 1, even index digits by 3 and sum; includes check digit end return temp % 10 == 0; -- sum modulo 10 is zero when ISBN-13/ISMN is correct end --[[--------------------------< N O R M A L I Z E _ L C C N >-------------------------------------------------- LCCN normalization (https://www.loc.gov/marc/lccn-namespace.html#normalization) 1. Remove all blanks. 2. If there is a forward slash (/) in the string, remove it, and remove all characters to the right of the forward slash. 3. If there is a hyphen in the string: a. Remove it. b. Inspect the substring following (to the right of) the (removed) hyphen. Then (and assuming that steps 1 and 2 have been carried out): 1. All these characters should be digits, and there should be six or less. (not done in this function) 2. If the length of the substring is less than 6, left-fill the substring with zeroes until the length is six. Returns a normalized LCCN for lccn() to validate. There is no error checking (step 3.b.1) performed in this function. ]] local function normalize_lccn (lccn) lccn = lccn:gsub ("%s", ""); -- 1. strip whitespace if nil ~= string.find (lccn, '/') then lccn = lccn:match ("(.-)/"); -- 2. remove forward slash and all character to the right of it end local prefix local suffix prefix, suffix = lccn:match ("(.+)%-(.+)"); -- 3.a remove hyphen by splitting the string into prefix and suffix if nil ~= suffix then -- if there was a hyphen suffix = string.rep("0", 6-string.len (suffix)) .. suffix; -- 3.b.2 left fill the suffix with 0s if suffix length less than 6 lccn = prefix..suffix; -- reassemble the LCCN end return lccn; end --============================<< I D E N T I F I E R F U N C T I O N S >>==================================== --[[--------------------------< A R X I V >-------------------------------------------------------------------- See: https://arxiv.org/help/arxiv_identifier format and error check arXiv identifier. There are three valid forms of the identifier: the first form, valid only between date codes 9107 and 0703, is: arXiv:<archive>.<class>/<date code><number><version> where: <archive> is a string of alpha characters - may be hyphenated; no other punctuation <class> is a string of alpha characters - may be hyphenated; no other punctuation; not the same as |class= parameter which is not supported in this form <date code> is four digits in the form YYMM where YY is the last two digits of the four-digit year and MM is the month number January = 01 first digit of YY for this form can only 9 and 0 <number> is a three-digit number <version> is a 1 or more digit number preceded with a lowercase v; no spaces (undocumented) the second form, valid from April 2007 through December 2014 is: arXiv:<date code>.<number><version> where: <date code> is four digits in the form YYMM where YY is the last two digits of the four-digit year and MM is the month number January = 01 <number> is a four-digit number <version> is a 1 or more digit number preceded with a lowercase v; no spaces the third form, valid from January 2015 is: arXiv:<date code>.<number><version> where: <date code> and <version> are as defined for 0704-1412 <number> is a five-digit number ]] local function arxiv (options) local id = options.id; local class = options.Class; -- TODO: lowercase? local handler = options.handler; local year, month; local err_msg = false; -- assume no error message local text; -- output text if id:match("^%a[%a%.%-]+/[90]%d[01]%d%d%d%d$") or id:match("^%a[%a%.%-]+/[90]%d[01]%d%d%d%dv%d+$") then -- test for the 9107-0703 format with or without version year, month = id:match("^%a[%a%.%-]+/([90]%d)([01]%d)%d%d%d[v%d]*$"); year = tonumber (year); month = tonumber (month); if ((not (90 < year or 8 > year)) or (1 > month or 12 < month)) or -- if invalid year or invalid month ((91 == year and 7 > month) or (7 == year and 3 < month)) then -- if years ok, are starting and ending months ok? err_msg = true; -- flag for error message end elseif id:match("^%d%d[01]%d%.%d%d%d%d$") or id:match("^%d%d[01]%d%.%d%d%d%dv%d+$") then -- test for the 0704-1412 with or without version year, month = id:match("^(%d%d)([01]%d)%.%d%d%d%d[v%d]*$"); year = tonumber (year); month = tonumber (month); if ((7 > year) or (14 < year) or (1 > month or 12 < month)) or -- is year invalid or is month invalid? (doesn't test for future years) ((7 == year) and (4 > month)) then -- when year is 07, is month invalid (before April)? err_msg = true; -- flag for error message end elseif id:match("^%d%d[01]%d%.%d%d%d%d%d$") or id:match("^%d%d[01]%d%.%d%d%d%d%dv%d+$") then -- test for the 1501- format with or without version year, month = id:match("^(%d%d)([01]%d)%.%d%d%d%d%d[v%d]*$"); year = tonumber (year); month = tonumber (month); if ((15 > year) or (1 > month or 12 < month)) then -- is year invalid or is month invalid? (doesn't test for future years) err_msg = true; -- flag for error message end else err_msg = true; -- not a recognized format; flag for error message end if err_msg then options.coins_list_t['ARXIV'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end if err_msg then set_message ('err_bad_arxiv'); end text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access}); if is_set (class) then if id:match ('^%d+') then text = table.concat ({text, ' [[https://arxiv.org/archive/', class, ' ', class, ']]'}); -- external link within square brackets, not wikilink else set_message ('err_class_ignored'); end else -- class not set if id:match ('^%d+') and options.CitationClass == 'arxiv' then -- new (post 2007) format; {{cite arxiv}} only set_message ('maint_missing_class'); -- add maint cat end end return text; end --[[--------------------------< B I B C O D E >-------------------------------------------------------------------- Validates (sort of) and formats a bibcode ID. Format for bibcodes is specified here: https://adsabs.harvard.edu/abs_doc/help_pages/data.html#bibcodes But, this: 2015arXiv151206696F is apparently valid so apparently, the only things that really matter are length, 19 characters and first four digits must be a year. This function makes these tests: length must be 19 characters characters in position 1–4 must be digits and must represent a year in the range of 1000 – next year 5 must be a letter 6–8 must be letter, digit, ampersand, or dot (ampersand cannot directly precede a dot; &. ) 9–18 must be letter, digit, or dot 19 must be a letter or dot ]] local function bibcode (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; local ignore_invalid = options.accept; local err_type; local year; local text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}); if 19 ~= id:len() then err_type = cfg.err_msg_supl.length; else year = id:match ("^(%d%d%d%d)[%a][%w&%.][%w&%.][%w&%.][%w.]+[%a%.]$"); if not year then -- if nil then no pattern match err_type = cfg.err_msg_supl.value; -- so value error else local next_year = tonumber (os.date ('%Y')) + 1; -- get the current year as a number and add one for next year year = tonumber (year); -- convert year portion of bibcode to a number if (1000 > year) or (year > next_year) then err_type = cfg.err_msg_supl.year; -- year out of bounds end if id:find('&%.') then err_type = cfg.err_msg_supl.journal; -- journal abbreviation must not have '&.' (if it does it's missing a letter) end if id:match ('.........%.tmp%.') then -- temporary bibcodes when positions 10–14 are '.tmp.' set_message ('maint_bibcode'); end end end if is_set (err_type) and not ignore_invalid then -- if there was an error detected and accept-as-written markup not used set_message ('err_bad_bibcode', {err_type}); options.coins_list_t['BIBCODE'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return text; end --[[--------------------------< B I O R X I V >----------------------------------------------------------------- Format bioRxiv ID and do simple error checking. Before 2019-12-11, biorXiv IDs were 10.1101/ followed by exactly 6 digits. After 2019-12-11, biorXiv IDs retained the six-digit identifier but prefixed that with a yyyy.mm.dd. date and suffixed with an optional version identifier. From December 2025 biorxiv added a new 'doi' prefix: 10.64898: 10.64898/2025.12.10.693067 The bioRxiv ID is the string of characters: https://doi.org/10.1101/078733 -> 10.1101/078733 or a date followed by a six-digit number followed by an optional version indicator 'v' and one or more digits: https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2019.12.11.123456v2 -> 10.1101/2019.12.11.123456v2 see https://www.biorxiv.org/about-biorxiv ]] local function biorxiv (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local err_msg = true; -- flag; assume that there will be an error local patterns = { '^10%.1101/%d%d%d%d%d%d$', -- simple 6-digit identifier (before 2019-12-11) '^10%.1101/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%dv%d+$', -- y.m.d. date + 6-digit identifier + version (after 2019-12-11) '^10%.1101/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d$', -- y.m.d. date + 6-digit identifier (after 2019-12-11) '^10%.64898/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%dv%d+$', -- y.m.d. date + 6-digit identifier + version (from December 2025) '^10%.64898/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d$', -- y.m.d. date + 6-digit identifier (from December 2025) } for _, pattern in ipairs (patterns) do -- spin through the patterns looking for a match if id:match (pattern) then local y, m, d = id:match (pattern); -- found a match, attempt to get year, month and date from the identifier if m then -- m is nil when id is the six-digit form if not is_valid_rxiv_date (y, m, d, 'b') then -- validate the encoded date; 'b' for biorxiv limit break; -- date fail; break out early so we don't unset the error message end end err_msg = nil; -- we found a match so unset the error message break; -- and done end end -- err_cat remains set here when no match if err_msg then options.coins_list_t['BIORXIV'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS set_message ('err_bad_biorxiv'); -- and set the error message end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access}); end --[[--------------------------< C I T E S E E R X >------------------------------------------------------------ CiteSeerX use their own notion of "doi" (not to be confused with the identifiers resolved via doi.org). The description of the structure of this identifier can be found at Help_talk:Citation_Style_1/Archive_26#CiteSeerX_id_structure ]] local function citeseerx (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local matched; local text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access}); matched = id:match ("^10%.1%.1%.[1-9]%d?%d?%d?%.[1-9]%d?%d?%d?$"); if not matched then set_message ('err_bad_citeseerx' ); options.coins_list_t['CITESEERX'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return text; end --[[--------------------------< D O I >------------------------------------------------------------------------ Formats a DOI and checks for DOI errors. DOI names contain two parts: prefix and suffix separated by a forward slash. Prefix: directory indicator '10.' followed by a registrant code Suffix: character string of any length chosen by the registrant This function checks a DOI name for: prefix/suffix. If the DOI name contains spaces or endashes, or, if it ends with a period or a comma, this function will emit a bad_doi error message. DOI names are case-insensitive and can incorporate any printable Unicode characters so the test for spaces, endash, and terminal punctuation may not be technically correct but it appears, that in practice these characters are rarely if ever used in DOI names. https://www.doi.org/doi_handbook/2_Numbering.html -- 2.2 Syntax of a DOI name https://www.doi.org/doi_handbook/2_Numbering.html#2.2.2 -- 2.2.2 DOI prefix ]] local function doi (options) local id = options.id; local inactive = options.DoiBroken local access = options.access; local ignore_invalid = options.accept; local handler = options.handler; local err_flag; -- error flag for errors that may not be ignored local ignorable_err_flag; -- error flag for ((ignorable)) errors local function is_extended_free (registrant, suffix) -- local function to check those few registrants that are mixed; identifiable by the doi suffix <incipit> suffix = suffix:lower(); -- ascii [a-z] same as [A-Z] in doi names; see §3.4.4 Case Insensitivity of the Doi Name if cfg.extended_registrants_t[registrant] then -- if this registrant has known free-to-read extentions for _, incipit in ipairs (cfg.extended_registrants_t[registrant]) do -- loop through the registrant's incipits if mw.ustring.find (suffix, '^' .. incipit:lower()) then -- ascii [a-z] same as [A-Z] in doi names return true; -- if found done end end end end local text; if is_set (inactive) then local inactive_year = inactive:match("%d%d%d%d"); -- try to get the year portion from the inactive date local inactive_month, good; if is_set (inactive_year) then if 4 < inactive:len() then -- inactive date has more than just a year (could be anything) local lang_obj = mw.getContentLanguage(); -- get a language object for this wiki good, inactive_month = pcall (lang_obj.formatDate, lang_obj, 'F', inactive); -- try to get the month name from the inactive date if not good then inactive_month = nil; -- something went wrong so make sure this is unset end end end -- otherwise, |doi-broken-date= has something but it isn't a date if is_set (inactive_year) and is_set (inactive_month) then set_message ('maint_doi_inactive_dated', {inactive_year, inactive_month, ' '}); elseif is_set (inactive_year) then set_message ('maint_doi_inactive_dated', {inactive_year, '', ''}); else set_message ('maint_doi_inactive'); end inactive = substitute (cfg.messages['inactive'], inactive ); end local registrant, suffix = mw.ustring.match (id, '^10%.([^/]+)/([^%s–]+)$'); -- registrant and suffix set when DOI has the proper basic form; both nil else if suffix then if suffix:match ('[%.,]$') then -- |doi= has basic form but suffix has trailing dot or comma ignorable_err_flag = true; -- set the flag so that we can emit an error message if not ignored end else -- here when |doi= does not have proper basic form err_flag = true; -- set the non-ignorable error flag ignore_invalid = false; -- unset because this error may not be ignored end local registrant_err_patterns = { -- these patterns are for code ranges that are not supported '^[^1-3]%d%d%d%d%.%d+$', -- 5 digits with subcode (reject 0xxxx, 40000+); accepts: 10000–39999 '^[^1-8]%d%d%d%d$', -- 5 digits without subcode (reject 0xxxx, 90000+); accepts: 10000–89999 '^[^1-9]%d%d%d%.%d+$', -- 4 digits with subcode (reject 0xxx); accepts: 1000–9999 '^[^1-9]%d%d%d$', -- 4 digits without subcode (reject 0xxx); accepts: 1000–9999 '^%d%d%d%d%d%d+', -- 6 or more digits '^%d%d?%d?$', -- less than 4 digits without subcode (3 digits with subcode is legitimate) '^%d%d?%.[%d%.]+', -- 1 or 2 digits with subcode '^5555$', -- test registrant will never resolve '[^%d%.]', -- any character that isn't a digit or a dot } if not err_flag then -- when DOI has proper form; <err_flag> is true when |doi= is malformed if not ignore_invalid then -- when we're not ignoring errors if registrant then -- when DOI has proper form for i, pattern in ipairs (registrant_err_patterns) do -- spin through error patterns if registrant:match (pattern) then -- to validate registrant codes ignorable_err_flag = true; -- when found, mark this DOI as bad break; -- and done end end end else -- here when ignoring invalid |doi= values ignorable_err_flag = false; -- unset so we don't emit an error message for ignorable errors set_message ('maint_doi_ignore'); -- add maint message when doi is properly formatted end end if err_flag or ignorable_err_flag then set_message ('err_bad_doi'); -- invalid |doi= value; emit an error message options.coins_list_t['DOI'] = nil; -- when in error, unset so |doi= value not included in COinS else -- here when doi has no errors or has been wrapped in accept-as-written markup suffix = mw.ustring.match (id, '^10%.[^/]+/(.+)'); -- refetch suffix because doi may have been wrapped in accept-as-written markup if not access and (cfg.known_free_doi_registrants_t[registrant] or is_extended_free (registrant, suffix)) then -- |doi-access=free not set and <registrant> is known to be free set_message ('maint_doi_unflagged_free'); -- set a maint cat end end text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access, auto_link = not (err_flag or is_set (inactive) or ignore_invalid) and 'doi' or nil -- do not auto-link when |doi-broken-date= has a value or when there is a DOI error or (to play it safe, after all, auto-linking is not essential) when invalid DOIs are ignored }) .. (inactive or ''); return text; end --[[--------------------------< H D L >------------------------------------------------------------------------ Formats an HDL with minor error checking. HDL names contain two parts: prefix and suffix separated by a forward slash. Prefix: character string using any character in the UCS-2 character set except '/' Suffix: character string of any length using any character in the UCS-2 character set chosen by the registrant This function checks a HDL name for: prefix/suffix. If the HDL name contains spaces, endashes, or, if it ends with a period or a comma, this function will emit a bad_hdl error message. HDL names are case-insensitive and can incorporate any printable Unicode characters so the test for endashes and terminal punctuation may not be technically correct but it appears, that in practice these characters are rarely if ever used in HDLs. Query string parameters are named here: https://www.handle.net/proxy_servlet.html. query strings are not displayed but since '?' is an allowed character in an HDL, '?' followed by one of the query parameters is the only way we have to detect the query string so that it isn't URL-encoded with the rest of the identifier. ]] local function hdl (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; local query_params_t = { -- list of known query parameters from https://www.handle.net/proxy_servlet.html 'noredirect', 'ignore_aliases', 'auth', 'cert', 'index', 'type', 'urlappend', 'locatt', 'action', } local handle, suffix, param = id:match ('(.-)(%?(%a+).+)$'); -- look for query string local found; if handle then -- when there are query strings, this is the handle identifier portion for _, q in ipairs (query_params_t) do -- spin through the list of query parameters if param:match ('^' .. q) then -- if the query string begins with one of the parameters found = true; -- announce a find break; -- and stop looking end end end if found then id = handle; -- found so replace id with the handle portion; this will be URL-encoded, suffix will not else suffix = ''; -- make sure suffix is empty string for concatenation else end local text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, suffix = suffix, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}) if nil == id:match("^[^%s–]-/[^%s–]-[^%.,]$") then -- HDL must contain a forward slash, must not contain spaces, endashes, and must not end with period or comma set_message ('err_bad_hdl' ); options.coins_list_t['HDL'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return text; end --[[--------------------------< I S B N >---------------------------------------------------------------------- Determines whether an ISBN string is valid ]] local function isbn (options_t) local isbn_str = options_t.id; local ignore_invalid = options_t.accept; local handler = options_t.handler; local year = options_t.Year; -- when set, valid anchor_year; may have a disambiguator which must be removed local function return_result (check, err_type) -- local function to handle the various returns local ISBN = internal_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = isbn_str, separator = handler.separator}); if ignore_invalid then -- if ignoring ISBN errors set_message ('maint_isbn_ignore'); -- add a maint category even when there is no error else -- here when not ignoring if not check then -- and there is an error options_t.coins_list_t['ISBN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS set_message ('err_bad_isbn', err_type); -- set an error message return ISBN; -- return id text end end return ISBN; -- return id text end if year and not ignore_invalid then -- year = year:match ('%d%d%d%d?'); -- strip disambiguator if present if year and (1965 > tonumber(year)) then -- <year> will be nil here when |year=n.d. or |year=nd set_message ('err_invalid_isbn_date'); -- set an error message return internal_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = isbn_str, separator = handler.separator}); end end if nil ~= isbn_str:match ('[^%s-0-9X]') then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.char); -- fail if isbn_str contains anything but digits, hyphens, or the uppercase X end local id = isbn_str:gsub ('[%s-]', ''); -- remove hyphens and whitespace local len = id:len(); if len ~= 10 and len ~= 13 then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.length); -- fail if incorrect length end if len == 10 then if id:match ('^%d*X?$') == nil then -- fail if isbn_str has 'X' anywhere but last position return return_result (false, cfg.err_msg_supl.form); end if not is_valid_isxn (id, 10) then -- test isbn-10 for numerical validity return return_result (false, cfg.err_msg_supl.check); -- fail if isbn-10 is not numerically valid end if id:find ('^63[01]') then -- 630xxxxxxx and 631xxxxxxx are (apparently) not valid isbn group ids but are used by amazon as numeric identifiers (asin) return return_result (false, cfg.err_msg_supl.group); -- fail if isbn-10 begins with 630/1 end return return_result (true, cfg.err_msg_supl.check); -- pass if isbn-10 is numerically valid else if id:match ('^%d+$') == nil then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.char); -- fail if ISBN-13 is not all digits end if id:match ('^97[89]%d*$') == nil then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.prefix); -- fail when ISBN-13 does not begin with 978 or 979 end if id:match ('^9790') then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.group); -- group identifier '0' is reserved to ISMN end return return_result (is_valid_isxn_13 (id), cfg.err_msg_supl.check); end end --[[--------------------------< A S I N >---------------------------------------------------------------------- Formats a link to Amazon. Do simple error checking: ASIN must be mix of 10 numeric or uppercase alpha characters. If a mix, first character must be uppercase alpha; if all numeric, ASINs must be 10-digit ISBN. If 10-digit ISBN, add a maintenance category so a bot or AWB script can replace |asin= with |isbn=. Error message if not 10 characters, if not ISBN-10, if mixed and first character is a digit. |asin=630....... and |asin=631....... are (apparently) not a legitimate ISBN though it checksums as one; these do not cause this function to emit the maint_asin message This function is positioned here because it calls isbn() ]] local function asin (options) local id = options.id; local domain = options.ASINTLD; local err_flag = nil; -- must be explicitly initialized if not id:match("^[%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u]$") then err_flag = set_message ('err_bad_asin'); -- ASIN is not a mix of 10 uppercase alpha and numeric characters else if id:match("^%d%d%d%d%d%d%d%d%d[%dX]$") then -- if 10-digit numeric (or 9 digits with terminal X) if is_valid_isxn (id, 10) then -- see if ASIN value is or validates as ISBN-10 if not id:find ('^63[01]') then -- 630xxxxxxx and 631xxxxxxx are (apparently) not a valid isbn prefixes but are used by amazon as a numeric identifier err_flag = set_message ('err_bad_asin'); -- ASIN has ISBN-10 form but begins with something other than 630/1 so probably an isbn end elseif not is_set (err_flag) then err_flag = set_message ('err_bad_asin'); -- ASIN is not ISBN-10 end elseif not id:match("^%u[%d%u]+$") then err_flag = set_message ('err_bad_asin'); -- asin doesn't begin with uppercase alpha end end if (not is_set (domain)) or in_array (domain, {'us'}) then -- default: United States domain = "com"; elseif in_array (domain, {'jp', 'uk', 'za'}) then -- Japan, United Kingdom, South Africa domain = "co." .. domain; elseif in_array (domain, {'z.cn'}) then -- China domain = "cn"; elseif in_array (domain, {'au', 'be', 'br', 'mx', 'sg', 'tr'}) then -- Australia, Belgium, Brazil, Mexico, Singapore, Turkey domain = "com." .. domain; elseif not in_array (domain, {'ae', 'ca', 'cn', 'de', 'eg', 'es', 'fr', 'ie', 'in', 'it', 'nl', 'pl', 'sa', 'se', 'co.jp', 'co.uk', 'com', 'com.au', 'com.br', 'com.mx', 'com.sg', 'com.tr'}) then -- Arabic Emirates, Canada, China, Germany, Egypt, Spain, France, Ireland, Indonesia, Italy, Netherlands, Poland, Saudi Arabia, Sweden (as of 2021-03 Austria (.at), Liechtenstein (.li) and Switzerland (.ch) still redirect to the German site (.de) with special settings, so don't maintain local ASINs for them) err_flag = set_message ('err_bad_asin_tld'); -- unsupported asin-tld value end local handler = options.handler; if not is_set (err_flag) then options.coins_list_t['ASIN'] = handler.prefix .. domain .. "/dp/" .. id; -- asin for coins else options.coins_list_t['ASIN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix .. domain .. "/dp/", id = id, encode = handler.encode, separator = handler.separator}) end --[[--------------------------< I S M N >---------------------------------------------------------------------- Determines whether an ISMN string is valid. Similar to ISBN-13, ISMN is 13 digits beginning 979-0-... and uses the same check digit calculations. See https://www.ismn-international.org/download/Web_ISMN_Users_Manual_2008-6.pdf section 2, pages 9–12. ismn value not made part of COinS metadata because we don't have a url or isn't a COinS-defined identifier (rft.xxx) or an identifier registered at info-uri.info (info:) ]] local function ismn (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local text; local valid_ismn; local id_copy; id_copy = id; -- save a copy because this testing is destructive id = id:gsub ('[%s-]', ''); -- remove hyphens and white space if 13 ~= id:len() or id:match ("^9790%d*$" ) == nil then -- ISMN must be 13 digits and begin with 9790 valid_ismn = false; else valid_ismn=is_valid_isxn_13 (id); -- validate ISMN end -- text = internal_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, -- use this (or external version) when there is some place to link to -- prefix = handler.prefix, id = id_copy, separator = handler.separator, encode = handler.encode}) text = table.concat ( -- because no place to link to yet { make_wikilink (label_link_make (handler), handler.label), handler.separator, id_copy }); if false == valid_ismn then options.coins_list_t['ISMN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS; not really necessary here because ismn not made part of COinS set_message ('err_bad_ismn'); -- create an error message if the ISMN is invalid end return text; end --[[--------------------------< I S S N >---------------------------------------------------------------------- Validate and format an ISSN. This code fixes the case where an editor has included an ISSN in the citation but has separated the two groups of four digits with a space. When that condition occurred, the resulting link looked like this: |issn=0819 4327 gives: [https://www.worldcat.org/issn/0819 4327 0819 4327] -- can't have spaces in an external link This code now prevents that by inserting a hyphen at the ISSN midpoint. It also validates the ISSN for length and makes sure that the checkdigit agrees with the calculated value. Incorrect length (8 digits), characters other than 0-9 and X, or checkdigit / calculated value mismatch will all cause a check ISSN error message. The ISSN is always displayed with a hyphen, even if the ISSN was given as a single group of 8 digits. ]] local function issn (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local ignore_invalid = options.accept; local issn_copy = id; -- save a copy of unadulterated ISSN; use this version for display if ISSN does not validate local text; local valid_issn; id = id:gsub ('[%s-]', ''); -- remove hyphens and whitespace if 8 ~= id:len() or nil == id:match ("^%d*X?$" ) then -- validate the ISSN: 8 digits long, containing only 0-9 or X in the last position valid_issn = false; -- wrong length or improper character else valid_issn = is_valid_isxn (id, 8); -- validate ISSN end if true == valid_issn then id = string.sub (id, 1, 4 ) .. "-" .. string.sub (id, 5 ); -- if valid, display correctly formatted version else id = issn_copy; -- if not valid, show the invalid ISSN with error message end text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}) if ignore_invalid then set_message ('maint_issn_ignore'); else if false == valid_issn then options.coins_list_t['ISSN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS set_message ('err_bad_issn', (options.hkey == 'EISSN') and 'e' or ''); -- create an error message if the ISSN is invalid end end return text; end --[[--------------------------< J F M >----------------------------------------------------------------------- A numerical identifier in the form nn.nnnn.nn ]] local function jfm (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local id_num; id_num = id:match ('^[Jj][Ff][Mm](.*)$'); -- identifier with jfm prefix; extract identifier if is_set (id_num) then set_message ('maint_jfm_format'); else -- plain number without JFM prefix id_num = id; -- if here id does not have prefix end if id_num and id_num:match('^%d%d%.%d%d%d%d%.%d%d$') then id = id_num; -- jfm matches pattern else set_message ('err_bad_jfm' ); -- set an error message options.coins_list_t['JFM'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --[[--------------------------< J S T O R >-------------------------------------------------------------------- Format a JSTOR with some error checking ]] local function jstor (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; if id:find ('[Jj][Ss][Tt][Oo][Rr]') or id:find ('^https?://') or id:find ('%s') then set_message ('err_bad_jstor'); -- set an error message options.coins_list_t['JSTOR'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}); end --[[--------------------------< L C C N >---------------------------------------------------------------------- Format LCCN link and do simple error checking. LCCN is a character string 8-12 characters long. The length of the LCCN dictates the character type of the first 1-3 characters; the rightmost eight are always digits. https://oclc-research.github.io/infoURI-Frozen/info-uri.info/info:lccn/reg.html length = 8 then all digits length = 9 then lccn[1] is lowercase alpha length = 10 then lccn[1] and lccn[2] are both lowercase alpha or both digits length = 11 then lccn[1] is lower case alpha, lccn[2] and lccn[3] are both lowercase alpha or both digits length = 12 then lccn[1] and lccn[2] are both lowercase alpha ]] local function lccn (options) local id = options.id; -- local copy of the LCCN local lccn_id = id; local handler = options.handler; local err_flag; -- presume that LCCN is valid id = normalize_lccn (id); -- get canonical form (no whitespace, hyphens, forward slashes) local len = id:len(); -- get the length of the LCCN if 8 == len then if id:match("[^%d]") then -- if LCCN has anything but digits (nil if only digits) err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- set an error message end elseif 9 == len then -- LCCN should be adddddddd if nil == id:match("%l%d%d%d%d%d%d%d%d") then -- does it match our pattern? err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- set an error message end elseif 10 == len then -- LCCN should be aadddddddd or dddddddddd if id:match("[^%d]") then -- if LCCN has anything but digits (nil if only digits) ... if nil == id:match("^%l%l%d%d%d%d%d%d%d%d") then -- ... see if it matches our pattern err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- no match, set an error message end end elseif 11 == len then -- LCCN should be aaadddddddd or adddddddddd if not (id:match("^%l%l%l%d%d%d%d%d%d%d%d") or id:match("^%l%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d")) then -- see if it matches one of our patterns err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- no match, set an error message end elseif 12 == len then -- LCCN should be aadddddddddd if not id:match("^%l%l%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d") then -- see if it matches our pattern err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- no match, set an error message end else err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- wrong length, set an error message end if not is_set (err_flag) and nil ~= lccn_id:find ('%s') then err_flag = set_message ('err_bad_lccn'); -- lccn contains a space, set an error message end if is_set (err_flag) then options.coins_list_t['LCCN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = lccn_id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --[[--------------------------< M E D R X I V >----------------------------------------------------------------- Format medRxiv ID and do simple error checking. Similar to later bioRxiv IDs, medRxiv IDs are prefixed with a yyyy.mm.dd. date and suffixed with an optional version identifier. Ealiest date accepted is 2020.01.01 The medRxiv ID is a date followed by an eight-digit number followed by an optional version indicator 'v' and one or more digits: https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.11.16.20232009v2 -> 10.1101/2020.11.16.20232009v2 ]] local function medrxiv (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local err_msg_flag = true; -- flag; assume that there will be an error local patterns = { '^%d%d%d%d%d%d%d%d$', -- simple 8-digit identifier; these should be relatively rare '^10%.1101/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d%d%dv%d+$', -- y.m.d. date + 8-digit identifier + version (2020-01-01 and later) '^10%.1101/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d%d%d$', -- y.m.d. date + 8-digit identifier (2020-01-01 and later) '^10%.64898/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d%d%dv%d+$', -- y.m.d. date + 8-digit identifier + version (2025-12-01 and later) '^10%.64898/(20%d%d)%.(%d%d)%.(%d%d)%.%d%d%d%d%d%d%d%d$', -- y.m.d. date + 8-digit identifier (2025-12-01 and later) } for _, pattern in ipairs (patterns) do -- spin through the patterns looking for a match if id:match (pattern) then local y, m, d = id:match (pattern); -- found a match, attempt to get year, month and date from the identifier if m then -- m is nil when id is the 8-digit form if not is_valid_rxiv_date (y, m, d, 'b') then -- validate the encoded date; 'b' for medrxiv limit break; -- date fail; break out early so we don't unset the error message end end err_msg_flag = nil; -- we found a match so unset the error message break; -- and done end end -- <err_msg_flag> remains set here when no match if err_msg_flag then options.coins_list_t['MEDRXIV'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS set_message ('err_bad_medrxiv'); -- and set the error message end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access}); end --[[--------------------------< M R >-------------------------------------------------------------------------- A seven digit number; if not seven digits, zero-fill leading digits to make seven digits. ]] local function mr (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local id_num; local id_len; id_num = id:match ('^[Mm][Rr](%d+)$'); -- identifier with mr prefix if is_set (id_num) then set_message ('maint_mr_format'); -- add maint cat else -- plain number without mr prefix id_num = id:match ('^%d+$'); -- if here id is all digits end id_len = id_num and id_num:len() or 0; if (7 >= id_len) and (0 ~= id_len) then id = string.rep ('0', 7-id_len) .. id_num; -- zero-fill leading digits else set_message ('err_bad_mr'); -- set an error message options.coins_list_t['MR'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --[[--------------------------< O C L C >---------------------------------------------------------------------- Validate and format an OCLC ID. https://www.oclc.org/batchload/controlnumber.en.html {{dead link}} archived at: https://web.archive.org/web/20161228233804/https://www.oclc.org/batchload/controlnumber.en.html ]] local function oclc (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local number; if id:match('^ocm%d%d%d%d%d%d%d%d$') then -- ocm prefix and 8 digits; 001 field (12 characters) number = id:match('ocm(%d+)'); -- get the number elseif id:match('^ocn%d%d%d%d%d%d%d%d%d$') then -- ocn prefix and 9 digits; 001 field (12 characters) number = id:match('ocn(%d+)'); -- get the number elseif id:match('^on%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d+$') then -- on prefix and 10 or more digits; 001 field (12 characters) number = id:match('^on(%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d+)$'); -- get the number elseif id:match('^%(OCoLC%)[1-9]%d*$') then -- (OCoLC) prefix and variable number digits; no leading zeros; 035 field number = id:match('%(OCoLC%)([1-9]%d*)'); -- get the number if 9 < number:len() then number = nil; -- constrain to 1 to 9 digits; change this when OCLC issues 10-digit numbers end elseif id:match('^%d+$') then -- no prefix number = id; -- get the number if tonumber (id) > handler.id_limit then number = nil; -- unset when id value exceeds the limit end end if number then -- proper format id = number; -- exclude prefix, if any, from external link else set_message ('err_bad_oclc') -- add an error message if the id is malformed options.coins_list_t['OCLC'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --[[--------------------------< O P E N L I B R A R Y >-------------------------------------------------------- Formats an OpenLibrary link, and checks for associated errors. ]] local function openlibrary (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; local ident, code = id:gsub('^OL', ''):match("^(%d+([AMW]))$"); -- strip optional OL prefix followed immediately by digits followed by 'A', 'M', or 'W'; local err_flag; local prefix = { -- these are appended to the handler.prefix according to code ['A']='authors/OL', ['M']='books/OL', ['W']='works/OL', ['X']='OL' -- not a code; spoof when 'code' in id is invalid }; if not ident then code = 'X'; -- no code or id completely invalid ident = id; -- copy id to ident so that we display the flawed identifier err_flag = set_message ('err_bad_ol'); end if not is_set (err_flag) then options.coins_list_t['OL'] = handler.prefix .. prefix[code] .. ident; -- experiment for ol coins else options.coins_list_t['OL'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix .. prefix[code], id = ident, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}); end --[[--------------------------< O S T I >---------------------------------------------------------------------- Format OSTI and do simple error checking. OSTIs are sequential numbers beginning at 1 and counting up. This code checks the OSTI to see that it contains only digits and is less than test_limit specified in the configuration; the value in test_limit will need to be updated periodically as more OSTIs are issued. NB. 1018 is the lowest OSTI number found in the wild (so far) and resolving OK on the OSTI site ]] local function osti (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; if id:match("[^%d]") then -- if OSTI has anything but digits set_message ('err_bad_osti'); -- set an error message options.coins_list_t['OSTI'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS else -- OSTI is only digits local id_num = tonumber (id); -- convert id to a number for range testing if 1018 > id_num or handler.id_limit < id_num then -- if OSTI is outside test limit boundaries set_message ('err_bad_osti'); -- set an error message options.coins_list_t['OSTI'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}); end --[[--------------------------< P M C >------------------------------------------------------------------------ Format a PMC, do simple error checking, and check for embargoed articles. The embargo parameter takes a date for a value. If the embargo date is in the future the PMC identifier will not be linked to the article. If the embargo date is today or in the past, or if it is empty or omitted, then the PMC identifier is linked to the article through the link at cfg.id_handlers['PMC'].prefix. PMC embargo date testing is done in function is_embargoed () which is called earlier because when the citation has |pmc=<value> but does not have a |url= then |title= is linked with the PMC link. Function is_embargoed () returns the embargo date if the PMC article is still embargoed, otherwise it returns an empty string. PMCs are sequential numbers beginning at 1 and counting up. This code checks the PMC to see that it contains only digits and is less than test_limit; the value in local variable test_limit will need to be updated periodically as more PMCs are issued. ]] local function pmc (options) local id = options.id; local embargo = options.Embargo; -- TODO: lowercase? local handler = options.handler; local err_flag; local id_num; local text; id_num = id:match ('^[Pp][Mm][Cc](%d+)$'); -- identifier with PMC prefix if is_set (id_num) then set_message ('maint_pmc_format'); else -- plain number without PMC prefix id_num = id:match ('^%d+$'); -- if here id is all digits end if is_set (id_num) then -- id_num has a value so test it id_num = tonumber (id_num); -- convert id_num to a number for range testing if 1 > id_num or handler.id_limit < id_num then -- if PMC is outside test limit boundaries err_flag = set_message ('err_bad_pmc'); -- set an error message else id = tostring (id_num); -- make sure id is a string end else -- when id format incorrect err_flag = set_message ('err_bad_pmc'); -- set an error message end if is_set (embargo) and is_set (is_embargoed (embargo)) then -- is PMC is still embargoed? text = table.concat ( -- still embargoed so no external link { make_wikilink (label_link_make (handler), handler.label), handler.separator, id, }); else text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, -- no embargo date or embargo has expired, ok to link to article prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access, auto_link = not err_flag and 'pmc' or nil -- do not auto-link when PMC has error }); end if err_flag then options.coins_list_t['PMC'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return text; end --[[--------------------------< P M I D >---------------------------------------------------------------------- Format PMID and do simple error checking. PMIDs are sequential numbers beginning at 1 and counting up. This code checks the PMID to see that it contains only digits and is less than test_limit; the value in local variable test_limit will need to be updated periodically as more PMIDs are issued. ]] local function pmid (options) local id = options.id; local handler = options.handler; if id:match("[^%d]") then -- if PMID has anything but digits set_message ('err_bad_pmid'); -- set an error message options.coins_list_t['PMID'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS else -- PMID is only digits local id_num = tonumber (id); -- convert id to a number for range testing if 1 > id_num or handler.id_limit < id_num then -- if PMID is outside test limit boundaries set_message ('err_bad_pmid'); -- set an error message options.coins_list_t['PMID'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --[[--------------------------< R F C >------------------------------------------------------------------------ Format RFC and do simple error checking. RFCs are sequential numbers beginning at 1 and counting up. This code checks the RFC to see that it contains only digits and is less than test_limit specified in the configuration; the value in test_limit will need to be updated periodically as more RFCs are issued. An index of all RFCs is here: https://tools.ietf.org/rfc/ ]] local function rfc (options) local id = options.id; local handler = options.handler; if id:match("[^%d]") then -- if RFC has anything but digits set_message ('err_bad_rfc'); -- set an error message options.coins_list_t['RFC'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS else -- RFC is only digits local id_num = tonumber (id); -- convert id to a number for range testing if 1 > id_num or handler.id_limit < id_num then -- if RFC is outside test limit boundaries set_message ('err_bad_rfc'); -- set an error message options.coins_list_t['RFC'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = handler.access}); end --[[--------------------------< S 2 C I D >-------------------------------------------------------------------- Format an S2CID, do simple error checking S2CIDs are sequential numbers beginning at 1 and counting up. This code checks the S2CID to see that it is only digits and is less than test_limit; the value in local variable test_limit will need to be updated periodically as more S2CIDs are issued. ]] local function s2cid (options) local id = options.id; local access = options.access; local handler = options.handler; local id_num; local text; id_num = id:match ('^[1-9]%d*$'); -- id must be all digits; must not begin with 0; no open access flag if is_set (id_num) then -- id_num has a value so test it id_num = tonumber (id_num); -- convert id_num to a number for range testing if handler.id_limit < id_num then -- if S2CID is outside test limit boundaries set_message ('err_bad_s2cid'); -- set an error message options.coins_list_t['S2CID'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end else -- when id format incorrect set_message ('err_bad_s2cid'); -- set an error message options.coins_list_t['S2CID'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = access}); return text; end --[[--------------------------< S B N >------------------------------------------------------------------------ 9-digit form of ISBN-10; uses same check-digit validation when SBN is prefixed with an additional '0' to make 10 digits sbn value not made part of COinS metadata because we don't have a url or isn't a COinS-defined identifier (rft.xxx) or an identifier registered at info-uri.info (info:) ]] local function sbn (options) local id = options.id; local ignore_invalid = options.accept; local handler = options.handler; local function return_result (check, err_type) -- local function to handle the various returns local SBN = internal_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator}); if not ignore_invalid then -- if not ignoring SBN errors if not check then options.coins_list_t['SBN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS; not really necessary here because sbn not made part of COinS set_message ('err_bad_sbn', {err_type}); -- display an error message return SBN; end else set_message ('maint_isbn_ignore'); -- add a maint category even when there is no error (ToDo: Possibly switch to separate message for SBNs only) end return SBN; end if id:match ('[^%s-0-9X]') then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.char); -- fail if SBN contains anything but digits, hyphens, or the uppercase X end local ident = id:gsub ('[%s-]', ''); -- remove hyphens and whitespace; they interfere with the rest of the tests if 9 ~= ident:len() then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.length); -- fail if incorrect length end if ident:match ('^%d*X?$') == nil then return return_result (false, cfg.err_msg_supl.form); -- fail if SBN has 'X' anywhere but last position end return return_result (is_valid_isxn ('0' .. ident, 10), cfg.err_msg_supl.check); end --[[--------------------------< S S R N >---------------------------------------------------------------------- Format an SSRN, do simple error checking SSRNs are sequential numbers beginning at 100? and counting up. This code checks the SSRN to see that it is only digits and is greater than 99 and less than test_limit; the value in local variable test_limit will need to be updated periodically as more SSRNs are issued. ]] local function ssrn (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local id_num; local text; id_num = id:match ('^%d+$'); -- id must be all digits if is_set (id_num) then -- id_num has a value so test it id_num = tonumber (id_num); -- convert id_num to a number for range testing if 100 > id_num or handler.id_limit < id_num then -- if SSRN is outside test limit boundaries set_message ('err_bad_ssrn'); -- set an error message options.coins_list_t['SSRN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end else -- when id format incorrect set_message ('err_bad_ssrn'); -- set an error message options.coins_list_t['SSRN'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode, access = options.access}); return text; end --[[--------------------------< U S E N E T _ I D >------------------------------------------------------------ Validate and format a usenet message id. Simple error checking, looks for 'id-left@id-right' not enclosed in '<' and/or '>' angle brackets. ]] local function usenet_id (options) local id = options.id; local handler = options.handler; local text = external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}) if not id:match('^.+@.+$') or not id:match('^[^<].*[^>]$') then -- doesn't have '@' or has one or first or last character is '< or '>' set_message ('err_bad_usenet_id') -- add an error message if the message id is invalid options.coins_list_t['USENETID'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return text; end --[[--------------------------< Z B L >----------------------------------------------------------------------- A numerical identifier in the form nnnn.nnnnn - leading zeros in the first quartet optional format described here: http://emis.mi.sanu.ac.rs/ZMATH/zmath/en/help/search/ temporary format is apparently eight digits. Anything else is an error ]] local function zbl (options) local id = options.id; local handler = options.handler; if id:match('^%d%d%d%d%d%d%d%d$') then -- is this identifier using temporary format? set_message ('maint_zbl'); -- yes, add maint cat elseif not id:match('^%d?%d?%d?%d%.%d%d%d%d%d$') then -- not temporary, is it normal format? set_message ('err_bad_zbl'); -- no, set an error message options.coins_list_t['ZBL'] = nil; -- when error, unset so not included in COinS end return external_link_id ({link = handler.link, label = handler.label, q = handler.q, redirect = handler.redirect, prefix = handler.prefix, id = id, separator = handler.separator, encode = handler.encode}); end --============================<< I N T E R F A C E F U N C T I O N S >>========================================== --[[--------------------------< E X T R A C T _ I D S >------------------------------------------------------------ Populates ID table from arguments using configuration settings. Loops through cfg.id_handlers and searches args for any of the parameters listed in each cfg.id_handlers['...'].parameters. If found, adds the parameter and value to the identifier list. Emits redundant error message if more than one alias exists in args ]] local function extract_ids (args) local id_list = {}; -- list of identifiers found in args for k, v in pairs (cfg.id_handlers) do -- k is uppercase identifier name as index to cfg.id_handlers; e.g. cfg.id_handlers['ISBN'], v is a table v = select_one (args, v.parameters, 'err_redundant_parameters' ); -- v.parameters is a table of aliases for k; here we pick one from args if present if is_set (v) then id_list[k] = v; end -- if found in args, add identifier to our list end return id_list; end --[[--------------------------< E X T R A C T _ I D _ A C C E S S _ L E V E L S >-------------------------------------- Fetches custom id access levels from arguments using configuration settings. Parameters which have a predefined access level (e.g. arxiv) do not use this function as they are directly rendered as free without using an additional parameter. returns a table of k/v pairs where k is same as the identifier's key in cfg.id_handlers and v is the assigned (valid) keyword access-level values must match the case used in cfg.keywords_lists['id-access'] (lowercase unless there is some special reason for something else) ]] local function extract_id_access_levels (args, id_list) local id_accesses_list = {}; for k, v in pairs (cfg.id_handlers) do local access_param = v.custom_access; -- name of identifier's access-level parameter if is_set (access_param) then local access_level = args[access_param]; -- get the assigned value if there is one if is_set (access_level) then if not in_array (access_level, cfg.keywords_lists['id-access']) then -- exact match required set_message ('err_invalid_param_val', {access_param, access_level}); access_level = nil; -- invalid so unset end if not is_set (id_list[k]) then -- identifier access-level must have a matching identifier set_message ('err_param_access_requires_param', {k:lower()}); -- parameter name is uppercase in cfg.id_handlers (k); lowercase for error message end id_accesses_list[k] = cfg.keywords_xlate[access_level]; -- get translated keyword end end end return id_accesses_list; end --[[--------------------------< B U I L D _ I D _ L I S T >---------------------------------------------------- render the identifiers into a sorted sequence table <ID_list_coins_t> is a table of k/v pairs where k is same as key in cfg.id_handlers and v is the assigned value <options_t> is a table of various k/v option pairs provided in the call to new_build_id_list(); modified by this function and passed to all identifier rendering functions <access_levels_t> is a table of k/v pairs where k is same as key in cfg.id_handlers and v is the assigned value (if valid) returns a sequence table of sorted (by hkey - 'handler' key) rendered identifier strings ]] local function build_id_list (ID_list_coins_t, options_t, access_levels_t) local ID_list_t = {}; local accept; local func_map = { --function map points to functions associated with hkey identifier ['ARXIV'] = arxiv, ['ASIN'] = asin, ['BIBCODE'] = bibcode, ['BIORXIV'] = biorxiv, ['CITESEERX'] = citeseerx, ['DOI'] = doi, ['EISSN'] = issn, ['HDL'] = hdl, ['ISBN'] = isbn, ['ISMN'] = ismn, ['ISSN'] = issn, ['JFM'] = jfm, ['JSTOR'] = jstor, ['LCCN'] = lccn, ['MEDRXIV'] = medrxiv, ['MR'] = mr, ['OCLC'] = oclc, ['OL'] = openlibrary, ['OSTI'] = osti, ['PMC'] = pmc, ['PMID'] = pmid, ['RFC'] = rfc, ['S2CID'] = s2cid, ['SBN'] = sbn, ['SSRN'] = ssrn, ['USENETID'] = usenet_id, ['ZBL'] = zbl, } for hkey, v in pairs (ID_list_coins_t) do v, accept = has_accept_as_written (v); -- remove accept-as-written markup if present; accept is boolean true when markup removed; false else -- every function gets the options table with value v and accept boolean options_t.hkey = hkey; -- ~/Configuration handler key options_t.id = v; -- add that identifier value to the options table options_t.accept = accept; -- add the accept boolean flag options_t.access = access_levels_t[hkey]; -- add the access level for those that have an |<identifier-access= parameter options_t.handler = cfg.id_handlers[hkey]; options_t.coins_list_t = ID_list_coins_t; -- pointer to ID_list_coins_t; for |asin= and |ol=; also to keep erroneous values out of the citation's metadata options_t.coins_list_t[hkey] = v; -- id value without accept-as-written markup for metadata if options_t.handler.access and not in_array (options_t.handler.access, cfg.keywords_lists['id-access']) then error (cfg.messages['unknown_ID_access'] .. options_t.handler.access); -- here when handler access key set to a value not listed in list of allowed id access keywords end if func_map[hkey] then local id_text = func_map[hkey] (options_t); -- call the function to get identifier text and any error message table.insert (ID_list_t, {hkey, id_text}); -- add identifier text to the output sequence table else error (cfg.messages['unknown_ID_key'] .. hkey); -- here when func_map doesn't have a function for hkey end end local function comp (a, b) -- used by following table.sort() return a[1]:lower() < b[1]:lower(); -- sort by hkey end table.sort (ID_list_t, comp); -- sequence table of tables sort for k, v in ipairs (ID_list_t) do -- convert sequence table of tables to simple sequence table of strings ID_list_t[k] = v[2]; -- v[2] is the identifier rendering from the call to the various functions in func_map{} end return ID_list_t; end --[[--------------------------< O P T I O N S _ C H E C K >---------------------------------------------------- check that certain option parameters have their associated identifier parameters with values <ID_list_coins_t> is a table of k/v pairs where k is same as key in cfg.id_handlers and v is the assigned value <ID_support_t> is a sequence table of tables created in citation0() where each subtable has four elements: [1] is the support parameter's assigned value; empty string if not set [2] is a text string same as key in cfg.id_handlers [3] is cfg.error_conditions key used to create error message [4] is original ID support parameter name used to create error message returns nothing; on error emits an appropriate error message ]] local function options_check (ID_list_coins_t, ID_support_t) for _, v in ipairs (ID_support_t) do if is_set (v[1]) and not ID_list_coins_t[v[2]] then -- when support parameter has a value but matching identifier parameter is missing or empty set_message (v[3], (v[4])); -- emit the appropriate error message end end end --[[--------------------------< I D E N T I F I E R _ L I S T S _ G E T >-------------------------------------- Creates two identifier lists: a k/v table of identifiers and their values to be used locally and for use in the COinS metadata, and a sequence table of the rendered identifier strings that will be included in the rendered citation. ]] local function identifier_lists_get (args_t, options_t, ID_support_t) local ID_list_coins_t = extract_ids (args_t); -- get a table of identifiers and their values for use locally and for use in COinS options_check (ID_list_coins_t, ID_support_t); -- ID support parameters must have matching identifier parameters local ID_access_levels_t = extract_id_access_levels (args_t, ID_list_coins_t); -- get a table of identifier access levels local ID_list_t = build_id_list (ID_list_coins_t, options_t, ID_access_levels_t); -- get a sequence table of rendered identifier strings return ID_list_t, ID_list_coins_t; -- return the tables end --[[--------------------------< S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S >-------------------------------------- Sets local cfg table and imported functions table to same (live or sandbox) as that used by the other modules. ]] local function set_selected_modules (cfg_table_ptr, utilities_page_ptr) cfg = cfg_table_ptr; has_accept_as_written = utilities_page_ptr.has_accept_as_written; -- import functions from select Module:Citation/CS1/Utilities module is_set = utilities_page_ptr.is_set; in_array = utilities_page_ptr.in_array; set_message = utilities_page_ptr.set_message; select_one = utilities_page_ptr.select_one; substitute = utilities_page_ptr.substitute; make_wikilink = utilities_page_ptr.make_wikilink; end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { auto_link_urls = auto_link_urls, -- table of identifier URLs to be used when auto-linking |title= identifier_lists_get = identifier_lists_get, -- experiment to replace individual calls to build_id_list(), extract_ids, extract_id_access_levels is_embargoed = is_embargoed; set_selected_modules = set_selected_modules; } 5bj1u7sbno5vyrz0hztvhaip3uwhy2w 828 83932 1383325 1327063 2026-08-08T13:56:45Z en>Trappist the monk 0 synch from sandbox; 1383325 Scribunto text/plain local z = { error_cats_t = {}; -- for categorizing citations that contain errors error_ids_t = {}; -- list of error identifiers; used to prevent duplication of certain errors; local to this module error_msgs_t = {}; -- sequence table of error messages maint_cats_t = {}; -- for categorizing citations that aren't erroneous per se, but could use a little work prop_cats_t = {}; -- for categorizing citations based on certain properties, language of source for instance prop_keys_t = {}; -- for adding classes to the citation's <cite> tag }; --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local cfg; -- table of tables imported from selected Module:Citation/CS1/Configuration --[[--------------------------< I S _ S E T >------------------------------------------------------------------ Returns true if argument is set; false otherwise. Argument is 'set' when it exists (not nil) or when it is not an empty string. ]] local function is_set (var) return not (var == nil or var == ''); end --[[--------------------------< I N _ A R R A Y >-------------------------------------------------------------- Whether needle is in haystack ]] local function in_array (needle, haystack) if needle == nil then return false; end for n, v in ipairs (haystack) do if v == needle then return n; end end return false; end --[[--------------------------< H A S _ A C C E P T _ A S _ W R I T T E N >------------------------------------ When <str> is wholly wrapped in accept-as-written markup, return <str> without markup and true; return <str> and false else with allow_empty = false, <str> must have at least one character inside the markup with allow_empty = true, <str> the markup frame can be empty like (()) to distinguish an empty template parameter from the specific condition "has no applicable value" in citation-context. After further evaluation the two cases might be merged at a later stage, but should be kept separated for now. ]] local function has_accept_as_written (str, allow_empty) if not is_set (str) then return str, false; end local count; if true == allow_empty then str, count = str:gsub ('^%(%((.*)%)%)$', '%1'); -- allows (()) to be an empty set else str, count = str:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1'); end return str, 0 ~= count; end --[[--------------------------< S U B S T I T U T E >---------------------------------------------------------- Populates numbered arguments in a message string using an argument table. <args> may be a single string or a sequence table of multiple strings. ]] local function substitute (msg, args) return args and mw.message.newRawMessage (msg, args):plain() or msg; end --[[--------------------------< E R R O R _ C O M M E N T >---------------------------------------------------- Wraps error messages with CSS markup according to the state of hidden. <content> may be a single string or a sequence table of multiple strings. ]] local function error_comment (content, hidden) return substitute (hidden and cfg.presentation['hidden-error'] or cfg.presentation['visible-error'], content); end --[[--------------------------< H Y P H E N _ T O _ D A S H >-------------------------------------------------- Converts a hyphen, endash, emdash to endash under certain conditions. The hyphen/en/em must separate like items; unlike items are returned unmodified. These forms are modified: letter - letter (A-B) digit - digit (4-5) digit separator digit - digit separator digit (4.1-4.5 or 4-1-4-5) letterdigit - letterdigit (A1-A5) (an optional separator between letter and digit is supported – a.1-a.5 or a-1-a-5) digitletter - digitletter (5a-5d) (an optional separator between letter and digit is supported – 5.a-5.d or 5-a-5-d) any other forms are returned unmodified. str may be a comma- or semicolon-separated list of page ranges with/without single pages ]] local function hyphen_to_dash (str) if not is_set (str) then return str; end str = str:gsub ("(%(%(.-%)%))", function(m) return m:gsub(",", "，"):gsub(";", "；") end) -- replace commas and semicolons in accept-as-written markup with similar unicode characters so they'll be ignored during the split str = str:gsub ('&[nm]dash;', {['&ndash;'] = '–', ['&mdash;'] = '—'}); -- replace &mdash; and &ndash; entities with their characters; semicolon mucks up the text.split str = str:gsub ('&#45;', '-'); -- replace HTML numeric entity with hyphen character str = str:gsub ('&nbsp;', ' '); -- replace &nbsp; entity with generic keyboard space character local out = {}; local list = mw.text.split (str, '%s*[,;]%s*'); -- split str at comma or semicolon separators if there are any local accept; -- boolean for _, item in ipairs (list) do -- for each item in the list item, accept = has_accept_as_written (item); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of item if not accept and mw.ustring.match (item, '^%w*[%.%-]?%w+%s*[—–-]%s*%w*[%.%-]?%w+$') then -- if pagination uses <hyphen|dot> separators with hyphen/endash/emdash <range separator> if mw.ustring.match (item, '^%a+[%.%-]%d+%s*[—–-]%s*%a+[%.%-]%d+$') or -- letter<hyphen|dot>digit <range separator> letter<hyphen|dot>digit (requires <hyphen|dot> separator between letter and digit) mw.ustring.match (item, '^%d+[%.%-]%a+%s*[—–-]%s*%d+[%.%-]%a+$') or -- digit<hyphen|dot>letter <range separator> digit<hyphen|dot>letter (requires <hyphen|dot> separator between digit and letter) mw.ustring.match (item, '^%d+[%.%-]%d+%s*[—–-]%s*%d+[%.%-]%d+$') then -- digit<hyphen|dot>digit <range separator> digit<hyphen|dot>digit (requires <hyphen|dot> separator between digit and digit) item = mw.ustring.gsub (item, '(%w*[%.%-]%w+)%s*[—–-]%s*(%w*[%.%-]%w+)', '<span class="nowrap">%1 –</span> <span class="nowrap">%2</span>'); -- replace <range separator>, with spaced endash elseif mw.ustring.match (item, '^%d+%a+%s*[—–-]%s*%d+%a+$') or -- digitletter <range separator> digitletter mw.ustring.match (item, '^%a+%d+%s*[—–-]%s*%a+%d+$') or -- letterdigit <range separator> letterdigit mw.ustring.match (item, '^%d+%s*[—–-]%s*%d+$') or -- digit <range separator> digit mw.ustring.match (item, '^%a+%s*[—–-]%s*%a+$') then -- letter<range separator> letter item = mw.ustring.gsub (item, '(%w+)%s*[—–-]%s*(%w+)', '<span class="nowrap">%1–</span>%2'); -- replace <range separator> with endash, remove extraneous space characters else -- item = mw.ustring.gsub (item, '%s*[—–-]%s*', '–'); -- disabled; here when 'unlike' items so return <item> as is end end table.insert (out, item); -- add the (possibly modified) item to the output table end local temp_str; -- concatenate the output table into a comma separated string temp_str, accept = has_accept_as_written (table.concat (out, ', ')); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of concatenated out if accept then temp_str = has_accept_as_written (str); -- when global markup removed, return original str; do it this way to suppress boolean second return value return temp_str:gsub("，", ","):gsub("；", ";"); else return temp_str:gsub("，", ","):gsub("；", ";"); -- else, return assembled temp_str end end --[=[-------------------------< M A K E _ W I K I L I N K >---------------------------------------------------- Makes a wikilink; when both link and display text is provided, returns a wikilink in the form [[L|D]]; if only link is provided (or link and display are the same), returns a wikilink in the form [[L]]; if neither are provided or link is omitted, returns an empty string. ]=] local function make_wikilink (link, display) if not is_set (link) then return '' end if is_set (display) and link ~= display then return table.concat ({'[[', link, '|', display, ']]'}); else return table.concat ({'[[', link, ']]'}); end end --[[--------------------------< S E T _ M E S S A G E >---------------------------------------------------------- Sets an error message using the ~/Configuration error_conditions{} table along with arguments supplied in the function call, inserts the resulting message in z.error_msgs_t{} sequence table, and returns the error message. <error_id> – key value for appropriate error handler in ~/Configuration error_conditions{} table <arguments> – may be a single string or a sequence table of multiple strings to be subsititued into error_conditions[error_id].message <raw> – boolean true – causes this function to return the error message not wrapped in visible-error, hidden-error span tag; returns error_conditions[error_id].hidden as a second return value does not add message to z.error_msgs_t sequence table false, nil – adds message wrapped in visible-error, hidden-error span tag to z.error_msgs_t returns the error message wrapped in visible-error, hidden-error span tag; there is no second return value <prefix> – string to be prepended to <message> -- TODO: remove support for these unused(?) arguments? <suffix> – string to be appended to <message> TODO: change z.error_cats_t and z.maint_cats_t to have the form cat_name = true? this to avoid dups without having to have an extra table ]] local added_maint_cats = {} -- list of maintenance categories that have been added to z.maint_cats_t; TODO: figure out how to delete this table local function set_message (error_id, arguments, raw, prefix, suffix) local error_state = cfg.error_conditions[error_id]; prefix = prefix or ''; suffix = suffix or ''; if error_state == nil then error (cfg.messages['undefined_error'] .. ': ' .. error_id); -- because missing error handler in Module:Citation/CS1/Configuration elseif is_set (error_state.category) then if error_state.message then -- when error_state.message defined, this is an error message table.insert (z.error_cats_t, error_state.category); else if not added_maint_cats[error_id] then added_maint_cats[error_id] = true; -- note that we've added this category table.insert (z.maint_cats_t, substitute (error_state.category, arguments)); -- make cat name then add to table end return; -- because no message, nothing more to do end end local message = substitute (error_state.message, arguments); message = table.concat ( { message, ' (', make_wikilink ( table.concat ( { cfg.messages['help page link'], '#', error_state.anchor }), cfg.messages['help page label']), ')' }); z.error_ids_t[error_id] = true; if z.error_ids_t['err_citation_missing_title'] and -- if missing-title error already noted in_array (error_id, {'err_bare_url_missing_title', 'err_trans_missing_title'}) then -- and this error is one of these return '', false; -- don't bother because one flavor of missing title is sufficient end message = table.concat ({prefix, message, suffix}); if true == raw then return message, error_state.hidden; -- return message not wrapped in visible-error, hidden-error span tag end message = error_comment (message, error_state.hidden); -- wrap message in visible-error, hidden-error span tag table.insert (z.error_msgs_t, message); -- add it to the messages sequence table return message; -- and done; return value generally not used but is used as a flag in various functions of ~/Identifiers end --[[-------------------------< I S _ A L I A S _ U S E D >----------------------------------------------------- This function is used by select_one() to determine if one of a list of alias parameters is in the argument list provided by the template. Input: args – pointer to the arguments table from calling template alias – one of the list of possible aliases in the aliases lists from Module:Citation/CS1/Configuration index – for enumerated parameters, identifies which one enumerated – true/false flag used to choose how enumerated aliases are examined value – value associated with an alias that has previously been selected; nil if not yet selected selected – the alias that has previously been selected; nil if not yet selected error_list – list of aliases that are duplicates of the alias already selected Returns: value – value associated with alias we selected or that was previously selected or nil if an alias not yet selected selected – the alias we selected or the alias that was previously selected or nil if an alias not yet selected ]] local function is_alias_used (args, alias, index, enumerated, value, selected, error_list) if enumerated then -- is this a test for an enumerated parameters? alias = alias:gsub ('#', index); -- replace '#' with the value in index else alias = alias:gsub ('#', ''); -- remove '#' if it exists end if is_set (args[alias]) then -- alias is in the template's argument list if value ~= nil and selected ~= alias then -- if we have already selected one of the aliases local skip; for _, v in ipairs (error_list) do -- spin through the error list to see if we've added this alias if v == alias then skip = true; break; -- has been added so stop looking end end if not skip then -- has not been added so table.insert (error_list, alias); -- add error alias to the error list end else value = args[alias]; -- not yet selected an alias, so select this one selected = alias; end end return value, selected; -- return newly selected alias, or previously selected alias end --[[--------------------------< A D D _ M A I N T _ C A T >------------------------------------------------------ Adds a category to z.maint_cats_t using names from the configuration file with additional text if any. To prevent duplication, the added_maint_cats table lists the categories by key that have been added to z.maint_cats_t. ]] local function add_maint_cat (key, arguments) if not added_maint_cats [key] then added_maint_cats [key] = true; -- note that we've added this category table.insert (z.maint_cats_t, substitute (cfg.maint_cats [key], arguments)); -- make name then add to table end end --[[--------------------------< A D D _ P R O P _ C A T >-------------------------------------------------------- Adds a category to z.prop_cats_t using names from the configuration file with additional text if any. foreign_lang_source and foreign_lang_source_2 keys have a language code appended to them so that multiple languages may be categorized but multiples of the same language are not categorized. added_prop_cats is a table declared in page scope variables above ]] local added_prop_cats = {}; -- list of property categories that have been added to z.prop_cats_t local function add_prop_cat (key, arguments, key_modifier) local key_modified = key .. ((key_modifier and key_modifier) or ''); -- modify <key> with <key_modifier> if present and not nil if not added_prop_cats [key_modified] then added_prop_cats [key_modified] = true; -- note that we've added this category table.insert (z.prop_cats_t, substitute (cfg.prop_cats [key], arguments)); -- make name then add to table table.insert (z.prop_keys_t, 'cs1-prop-' .. key); -- convert key to class for use in the citation's <cite> tag end end --[[--------------------------< S A F E _ F O R _ I T A L I C S >---------------------------------------------- Protects a string that will be wrapped in wiki italic markup '' ... '' Note: We cannot use <i> for italics, as the expected behavior for italics specified by ''...'' in the title is that they will be inverted (i.e. unitalicized) in the resulting references. In addition, <i> and '' tend to interact poorly under Mediawiki's HTML tidy. ]] local function safe_for_italics (str) if not is_set (str) then return str end if str:sub (1, 1) == "'" then str = "<span></span>" .. str; end if str:sub (-1, -1) == "'" then str = str .. "<span></span>"; end return str:gsub ('\n', ' '); -- Remove newlines as they break italics. end --[[--------------------------< W R A P _ S T Y L E >---------------------------------------------------------- Applies styling to various parameters. Supplied string is wrapped using a message_list configuration taking one argument; protects italic styled parameters. Additional text taken from citation_config.presentation - the reason this function is similar to but separate from wrap_msg(). ]] local function wrap_style (key, str) if not is_set (str) then return ""; elseif in_array (key, {'italic-title', 'trans-italic-title'}) then str = safe_for_italics (str); end return substitute (cfg.presentation[key], {str}); end --[[--------------------------< M A K E _ S E P _ L I S T >------------------------------------------------------------ make a separated list of items using provided separators. <sep_list> - typically '<comma><space>' <sep_list_pair> - typically '<space>and<space>' <sep_list_end> - typically '<comma><space>and<space>' or '<comma><space>&<space>' defaults to cfg.presentation['sep_list'], cfg.presentation['sep_list_pair'], and cfg.presentation['sep_list_end'] if <sep_list_end> is specified, <sep_list> and <sep_list_pair> must also be supplied ]] local function make_sep_list (count, list_seq, sep_list, sep_list_pair, sep_list_end) local list = ''; if not sep_list then -- set the defaults sep_list = cfg.presentation['sep_list']; sep_list_pair = cfg.presentation['sep_list_pair']; sep_list_end = cfg.presentation['sep_list_end']; end if 2 >= count then list = table.concat (list_seq, sep_list_pair); -- insert separator between two items; returns list_seq[1] then only one item elseif 2 < count then list = table.concat (list_seq, sep_list, 1, count - 1); -- concatenate all but last item with plain list separator list = table.concat ({list, list_seq[count]}, sep_list_end); -- concatenate last item onto end of <list> with final separator end return list; end --[[--------------------------< S E L E C T _ O N E >---------------------------------------------------------- Chooses one matching parameter from a list of parameters to consider. The list of parameters to consider is just names. For parameters that may be enumerated, the position of the numerator in the parameter name is identified by the '#' so |author-last1= and |author1-last= are represented as 'author-last#' and 'author#-last'. Because enumerated parameter |<param>1= is an alias of |<param>= we must test for both possibilities. Generates an error if more than one match is present. ]] local function select_one (args, aliases_list, error_condition, index) local value = nil; -- the value assigned to the selected parameter local selected = ''; -- the name of the parameter we have chosen local error_list = {}; if index ~= nil then index = tostring(index); end for _, alias in ipairs (aliases_list) do -- for each alias in the aliases list if alias:match ('#') then -- if this alias can be enumerated if '1' == index then -- when index is 1 test for enumerated and non-enumerated aliases value, selected = is_alias_used (args, alias, index, false, value, selected, error_list); -- first test for non-enumerated alias end value, selected = is_alias_used (args, alias, index, true, value, selected, error_list); -- test for enumerated alias else value, selected = is_alias_used (args, alias, index, false, value, selected, error_list); -- test for non-enumerated alias end end if #error_list > 0 and 'none' ~= error_condition then -- for cases where this code is used outside of extract_names() for i, v in ipairs (error_list) do error_list[i] = wrap_style ('parameter', v); end table.insert (error_list, wrap_style ('parameter', selected)); set_message (error_condition, {make_sep_list (#error_list, error_list)}); end return value, selected; end --[=[-------------------------< R E M O V E _ W I K I _ L I N K >---------------------------------------------- Gets the display text from a wikilink like [[A|B]] or [[B]] gives B The str:gsub() returns either A|B froma [[A|B]] or B from [[B]] or B from B (no wikilink markup). In l(), l:gsub() removes the link and pipe (if they exist); the second :gsub() trims whitespace from the label if str was wrapped in wikilink markup. Presumably, this is because without wikimarkup in str, there is no match in the initial gsub, the replacement function l() doesn't get called. ]=] local function remove_wiki_link (str) return (str:gsub ("%[%[([^%[%]]*)%]%]", function(l) return l:gsub ("^[^|]*|(.*)$", "%1" ):gsub ("^%s*(.-)%s*$", "%1"); end)); end --[=[-------------------------< I S _ W I K I L I N K >-------------------------------------------------------- Determines if str is a wikilink, extracts, and returns the wikilink type, link text, and display text parts. If str is a complex wikilink ([[L|D]]): returns wl_type 2 and D and L from [[L|D]]; if str is a simple wikilink ([[D]]) returns wl_type 1 and D from [[D]] and L as empty string; if not a wikilink: returns wl_type 0, str as D, and L as empty string. trims leading and trailing whitespace and pipes from L and D ([[L|]] and [[|D]] are accepted by MediaWiki and treated like [[D]]; while [[|D|]] is not accepted by MediaWiki, here, we accept it and return D without the pipes). ]=] local function is_wikilink (str) local D, L local wl_type = 2; -- assume that str is a complex wikilink [[L|D]] if not str:match ('^%[%[[^%]]+%]%]$') then -- is str some sort of a wikilink (must have some sort of content) return 0, str, ''; -- not a wikilink; return wl_type as 0, str as D, and empty string as L end L, D = str:match ('^%[%[([^|]+)|([^%]]+)%]%]$'); -- get L and D from [[L|D]] if not is_set (D) then -- if no separate display D = str:match ('^%[%[([^%]]*)|*%]%]$'); -- get D from [[D]] or [[D|]] wl_type = 1; end D = mw.text.trim (D, '%s|'); -- trim white space and pipe characters return wl_type, D, L or ''; end --[[--------------------------< S T R I P _ A P O S T R O P H E _ M A R K U P >-------------------------------- Strip wiki italic and bold markup from argument so that it doesn't contaminate COinS metadata. This function strips common patterns of apostrophe markup. We presume that editors who have taken the time to markup a title have, as a result, provided valid markup. When they don't, some single apostrophes are left behind. Returns the argument without wiki markup and a number; the number is more-or-less meaningless except as a flag to indicate that markup was replaced; do not rely on it as an indicator of how many of any kind of markup was removed; returns the argument and nil when no markup removed ]] local function strip_apostrophe_markup (argument) if not is_set (argument) then return argument, nil; -- no argument, nothing to do end if nil == argument:find ( "''", 1, true ) then -- Is there at least one double apostrophe? If not, exit. return argument, nil; end local flag; while true do if argument:find ("'''''", 1, true) then -- bold italic (5) argument, flag = argument:gsub ("%'%'%'%'%'", ""); -- remove all instances of it elseif argument:find ("''''", 1, true) then -- italic start and end without content (4) argument, flag=argument:gsub ("%'%'%'%'", ""); elseif argument:find ("'''", 1, true) then -- bold (3) argument, flag=argument:gsub ("%'%'%'", ""); elseif argument:find ("''", 1, true) then -- italic (2) argument, flag = argument:gsub ("%'%'", ""); else break; end end return argument, flag; -- done end --[[--------------------------< S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S >-------------------------------------- Sets local cfg table to same (live or sandbox) as that used by the other modules. ]] local function set_selected_modules (cfg_table_ptr) cfg = cfg_table_ptr; end --[[--------------------------< E X P O R T S >---------------------------------------------------------------- ]] return { add_maint_cat = add_maint_cat, -- exported functions add_prop_cat = add_prop_cat, error_comment = error_comment, has_accept_as_written = has_accept_as_written, hyphen_to_dash = hyphen_to_dash, in_array = in_array, is_set = is_set, is_wikilink = is_wikilink, make_sep_list = make_sep_list, make_wikilink = make_wikilink, remove_wiki_link = remove_wiki_link, safe_for_italics = safe_for_italics, select_one = select_one, set_message = set_message, set_selected_modules = set_selected_modules, strip_apostrophe_markup = strip_apostrophe_markup, substitute = substitute, wrap_style = wrap_style, z = z, -- exported table } bvyfrlfh7kkrrt2v6jk2f3z13girav4 1383326 1383325 2026-08-18T15:26:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Citation/CS1/Utilities]] 1383325 Scribunto text/plain local z = { error_cats_t = {}; -- for categorizing citations that contain errors error_ids_t = {}; -- list of error identifiers; used to prevent duplication of certain errors; local to this module error_msgs_t = {}; -- sequence table of error messages maint_cats_t = {}; -- for categorizing citations that aren't erroneous per se, but could use a little work prop_cats_t = {}; -- for categorizing citations based on certain properties, language of source for instance prop_keys_t = {}; -- for adding classes to the citation's <cite> tag }; --[[--------------------------< F O R W A R D D E C L A R A T I O N S >-------------------------------------- ]] local cfg; -- table of tables imported from selected Module:Citation/CS1/Configuration --[[--------------------------< I S _ S E T >------------------------------------------------------------------ Returns true if argument is set; false otherwise. Argument is 'set' when it exists (not nil) or when it is not an empty string. ]] local function is_set (var) return not (var == nil or var == ''); end --[[--------------------------< I N _ A R R A Y >-------------------------------------------------------------- Whether needle is in haystack ]] local function in_array (needle, haystack) if needle == nil then return false; end for n, v in ipairs (haystack) do if v == needle then return n; end end return false; end --[[--------------------------< H A S _ A C C E P T _ A S _ W R I T T E N >------------------------------------ When <str> is wholly wrapped in accept-as-written markup, return <str> without markup and true; return <str> and false else with allow_empty = false, <str> must have at least one character inside the markup with allow_empty = true, <str> the markup frame can be empty like (()) to distinguish an empty template parameter from the specific condition "has no applicable value" in citation-context. After further evaluation the two cases might be merged at a later stage, but should be kept separated for now. ]] local function has_accept_as_written (str, allow_empty) if not is_set (str) then return str, false; end local count; if true == allow_empty then str, count = str:gsub ('^%(%((.*)%)%)$', '%1'); -- allows (()) to be an empty set else str, count = str:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1'); end return str, 0 ~= count; end --[[--------------------------< S U B S T I T U T E >---------------------------------------------------------- Populates numbered arguments in a message string using an argument table. <args> may be a single string or a sequence table of multiple strings. ]] local function substitute (msg, args) return args and mw.message.newRawMessage (msg, args):plain() or msg; end --[[--------------------------< E R R O R _ C O M M E N T >---------------------------------------------------- Wraps error messages with CSS markup according to the state of hidden. <content> may be a single string or a sequence table of multiple strings. ]] local function error_comment (content, hidden) return substitute (hidden and cfg.presentation['hidden-error'] or cfg.presentation['visible-error'], content); end --[[--------------------------< H Y P H E N _ T O _ D A S H >-------------------------------------------------- Converts a hyphen, endash, emdash to endash under certain conditions. The hyphen/en/em must separate like items; unlike items are returned unmodified. These forms are modified: letter - letter (A-B) digit - digit (4-5) digit separator digit - digit separator digit (4.1-4.5 or 4-1-4-5) letterdigit - letterdigit (A1-A5) (an optional separator between letter and digit is supported – a.1-a.5 or a-1-a-5) digitletter - digitletter (5a-5d) (an optional separator between letter and digit is supported – 5.a-5.d or 5-a-5-d) any other forms are returned unmodified. str may be a comma- or semicolon-separated list of page ranges with/without single pages ]] local function hyphen_to_dash (str) if not is_set (str) then return str; end str = str:gsub ("(%(%(.-%)%))", function(m) return m:gsub(",", "，"):gsub(";", "；") end) -- replace commas and semicolons in accept-as-written markup with similar unicode characters so they'll be ignored during the split str = str:gsub ('&[nm]dash;', {['&ndash;'] = '–', ['&mdash;'] = '—'}); -- replace &mdash; and &ndash; entities with their characters; semicolon mucks up the text.split str = str:gsub ('&#45;', '-'); -- replace HTML numeric entity with hyphen character str = str:gsub ('&nbsp;', ' '); -- replace &nbsp; entity with generic keyboard space character local out = {}; local list = mw.text.split (str, '%s*[,;]%s*'); -- split str at comma or semicolon separators if there are any local accept; -- boolean for _, item in ipairs (list) do -- for each item in the list item, accept = has_accept_as_written (item); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of item if not accept and mw.ustring.match (item, '^%w*[%.%-]?%w+%s*[—–-]%s*%w*[%.%-]?%w+$') then -- if pagination uses <hyphen|dot> separators with hyphen/endash/emdash <range separator> if mw.ustring.match (item, '^%a+[%.%-]%d+%s*[—–-]%s*%a+[%.%-]%d+$') or -- letter<hyphen|dot>digit <range separator> letter<hyphen|dot>digit (requires <hyphen|dot> separator between letter and digit) mw.ustring.match (item, '^%d+[%.%-]%a+%s*[—–-]%s*%d+[%.%-]%a+$') or -- digit<hyphen|dot>letter <range separator> digit<hyphen|dot>letter (requires <hyphen|dot> separator between digit and letter) mw.ustring.match (item, '^%d+[%.%-]%d+%s*[—–-]%s*%d+[%.%-]%d+$') then -- digit<hyphen|dot>digit <range separator> digit<hyphen|dot>digit (requires <hyphen|dot> separator between digit and digit) item = mw.ustring.gsub (item, '(%w*[%.%-]%w+)%s*[—–-]%s*(%w*[%.%-]%w+)', '<span class="nowrap">%1 –</span> <span class="nowrap">%2</span>'); -- replace <range separator>, with spaced endash elseif mw.ustring.match (item, '^%d+%a+%s*[—–-]%s*%d+%a+$') or -- digitletter <range separator> digitletter mw.ustring.match (item, '^%a+%d+%s*[—–-]%s*%a+%d+$') or -- letterdigit <range separator> letterdigit mw.ustring.match (item, '^%d+%s*[—–-]%s*%d+$') or -- digit <range separator> digit mw.ustring.match (item, '^%a+%s*[—–-]%s*%a+$') then -- letter<range separator> letter item = mw.ustring.gsub (item, '(%w+)%s*[—–-]%s*(%w+)', '<span class="nowrap">%1–</span>%2'); -- replace <range separator> with endash, remove extraneous space characters else -- item = mw.ustring.gsub (item, '%s*[—–-]%s*', '–'); -- disabled; here when 'unlike' items so return <item> as is end end table.insert (out, item); -- add the (possibly modified) item to the output table end local temp_str; -- concatenate the output table into a comma separated string temp_str, accept = has_accept_as_written (table.concat (out, ', ')); -- remove accept-this-as-written markup when it wraps all of concatenated out if accept then temp_str = has_accept_as_written (str); -- when global markup removed, return original str; do it this way to suppress boolean second return value return temp_str:gsub("，", ","):gsub("；", ";"); else return temp_str:gsub("，", ","):gsub("；", ";"); -- else, return assembled temp_str end end --[=[-------------------------< M A K E _ W I K I L I N K >---------------------------------------------------- Makes a wikilink; when both link and display text is provided, returns a wikilink in the form [[L|D]]; if only link is provided (or link and display are the same), returns a wikilink in the form [[L]]; if neither are provided or link is omitted, returns an empty string. ]=] local function make_wikilink (link, display) if not is_set (link) then return '' end if is_set (display) and link ~= display then return table.concat ({'[[', link, '|', display, ']]'}); else return table.concat ({'[[', link, ']]'}); end end --[[--------------------------< S E T _ M E S S A G E >---------------------------------------------------------- Sets an error message using the ~/Configuration error_conditions{} table along with arguments supplied in the function call, inserts the resulting message in z.error_msgs_t{} sequence table, and returns the error message. <error_id> – key value for appropriate error handler in ~/Configuration error_conditions{} table <arguments> – may be a single string or a sequence table of multiple strings to be subsititued into error_conditions[error_id].message <raw> – boolean true – causes this function to return the error message not wrapped in visible-error, hidden-error span tag; returns error_conditions[error_id].hidden as a second return value does not add message to z.error_msgs_t sequence table false, nil – adds message wrapped in visible-error, hidden-error span tag to z.error_msgs_t returns the error message wrapped in visible-error, hidden-error span tag; there is no second return value <prefix> – string to be prepended to <message> -- TODO: remove support for these unused(?) arguments? <suffix> – string to be appended to <message> TODO: change z.error_cats_t and z.maint_cats_t to have the form cat_name = true? this to avoid dups without having to have an extra table ]] local added_maint_cats = {} -- list of maintenance categories that have been added to z.maint_cats_t; TODO: figure out how to delete this table local function set_message (error_id, arguments, raw, prefix, suffix) local error_state = cfg.error_conditions[error_id]; prefix = prefix or ''; suffix = suffix or ''; if error_state == nil then error (cfg.messages['undefined_error'] .. ': ' .. error_id); -- because missing error handler in Module:Citation/CS1/Configuration elseif is_set (error_state.category) then if error_state.message then -- when error_state.message defined, this is an error message table.insert (z.error_cats_t, error_state.category); else if not added_maint_cats[error_id] then added_maint_cats[error_id] = true; -- note that we've added this category table.insert (z.maint_cats_t, substitute (error_state.category, arguments)); -- make cat name then add to table end return; -- because no message, nothing more to do end end local message = substitute (error_state.message, arguments); message = table.concat ( { message, ' (', make_wikilink ( table.concat ( { cfg.messages['help page link'], '#', error_state.anchor }), cfg.messages['help page label']), ')' }); z.error_ids_t[error_id] = true; if z.error_ids_t['err_citation_missing_title'] and -- if missing-title error already noted in_array (error_id, {'err_bare_url_missing_title', 'err_trans_missing_title'}) then -- and this error is one of these return '', false; -- don't bother because one flavor of missing title is sufficient end message = table.concat ({prefix, message, suffix}); if true == raw then return message, error_state.hidden; -- return message not wrapped in visible-error, hidden-error span tag end message = error_comment (message, error_state.hidden); -- wrap message in visible-error, hidden-error span tag table.insert (z.error_msgs_t, message); -- add it to the messages sequence table return message; -- and done; return value generally not used but is used as a flag in various functions of ~/Identifiers end --[[-------------------------< I S _ A L I A S _ U S E D >----------------------------------------------------- This function is used by select_one() to determine if one of a list of alias parameters is in the argument list provided by the template. Input: args – pointer to the arguments table from calling template alias – one of the list of possible aliases in the aliases lists from Module:Citation/CS1/Configuration index – for enumerated parameters, identifies which one enumerated – true/false flag used to choose how enumerated aliases are examined value – value associated with an alias that has previously been selected; nil if not yet selected selected – the alias that has previously been selected; nil if not yet selected error_list – list of aliases that are duplicates of the alias already selected Returns: value – value associated with alias we selected or that was previously selected or nil if an alias not yet selected selected – the alias we selected or the alias that was previously selected or nil if an alias not yet selected ]] local function is_alias_used (args, alias, index, enumerated, value, selected, error_list) if enumerated then -- is this a test for an enumerated parameters? alias = alias:gsub ('#', index); -- replace '#' with the value in index else alias = alias:gsub ('#', ''); -- remove '#' if it exists end if is_set (args[alias]) then -- alias is in the template's argument list if value ~= nil and selected ~= alias then -- if we have already selected one of the aliases local skip; for _, v in ipairs (error_list) do -- spin through the error list to see if we've added this alias if v == alias then skip = true; break; -- has been added so stop looking end end if not skip then -- has not been added so table.insert (error_list, alias); -- add error alias to the error list end else value = args[alias]; -- not yet selected an alias, so select this one selected = alias; end end return value, selected; -- return newly selected alias, or previously selected alias end --[[--------------------------< A D D _ M A I N T _ C A T >------------------------------------------------------ Adds a category to z.maint_cats_t using names from the configuration file with additional text if any. To prevent duplication, the added_maint_cats table lists the categories by key that have been added to z.maint_cats_t. ]] local function add_maint_cat (key, arguments) if not added_maint_cats [key] then added_maint_cats [key] = true; -- note that we've added this category table.insert (z.maint_cats_t, substitute (cfg.maint_cats [key], arguments)); -- make name then add to table end end --[[--------------------------< A D D _ P R O P _ C A T >-------------------------------------------------------- Adds a category to z.prop_cats_t using names from the configuration file with additional text if any. foreign_lang_source and foreign_lang_source_2 keys have a language code appended to them so that multiple languages may be categorized but multiples of the same language are not categorized. added_prop_cats is a table declared in page scope variables above ]] local added_prop_cats = {}; -- list of property categories that have been added to z.prop_cats_t local function add_prop_cat (key, arguments, key_modifier) local key_modified = key .. ((key_modifier and key_modifier) or ''); -- modify <key> with <key_modifier> if present and not nil if not added_prop_cats [key_modified] then added_prop_cats [key_modified] = true; -- note that we've added this category table.insert (z.prop_cats_t, substitute (cfg.prop_cats [key], arguments)); -- make name then add to table table.insert (z.prop_keys_t, 'cs1-prop-' .. key); -- convert key to class for use in the citation's <cite> tag end end --[[--------------------------< S A F E _ F O R _ I T A L I C S >---------------------------------------------- Protects a string that will be wrapped in wiki italic markup '' ... '' Note: We cannot use <i> for italics, as the expected behavior for italics specified by ''...'' in the title is that they will be inverted (i.e. unitalicized) in the resulting references. In addition, <i> and '' tend to interact poorly under Mediawiki's HTML tidy. ]] local function safe_for_italics (str) if not is_set (str) then return str end if str:sub (1, 1) == "'" then str = "<span></span>" .. str; end if str:sub (-1, -1) == "'" then str = str .. "<span></span>"; end return str:gsub ('\n', ' '); -- Remove newlines as they break italics. end --[[--------------------------< W R A P _ S T Y L E >---------------------------------------------------------- Applies styling to various parameters. Supplied string is wrapped using a message_list configuration taking one argument; protects italic styled parameters. Additional text taken from citation_config.presentation - the reason this function is similar to but separate from wrap_msg(). ]] local function wrap_style (key, str) if not is_set (str) then return ""; elseif in_array (key, {'italic-title', 'trans-italic-title'}) then str = safe_for_italics (str); end return substitute (cfg.presentation[key], {str}); end --[[--------------------------< M A K E _ S E P _ L I S T >------------------------------------------------------------ make a separated list of items using provided separators. <sep_list> - typically '<comma><space>' <sep_list_pair> - typically '<space>and<space>' <sep_list_end> - typically '<comma><space>and<space>' or '<comma><space>&<space>' defaults to cfg.presentation['sep_list'], cfg.presentation['sep_list_pair'], and cfg.presentation['sep_list_end'] if <sep_list_end> is specified, <sep_list> and <sep_list_pair> must also be supplied ]] local function make_sep_list (count, list_seq, sep_list, sep_list_pair, sep_list_end) local list = ''; if not sep_list then -- set the defaults sep_list = cfg.presentation['sep_list']; sep_list_pair = cfg.presentation['sep_list_pair']; sep_list_end = cfg.presentation['sep_list_end']; end if 2 >= count then list = table.concat (list_seq, sep_list_pair); -- insert separator between two items; returns list_seq[1] then only one item elseif 2 < count then list = table.concat (list_seq, sep_list, 1, count - 1); -- concatenate all but last item with plain list separator list = table.concat ({list, list_seq[count]}, sep_list_end); -- concatenate last item onto end of <list> with final separator end return list; end --[[--------------------------< S E L E C T _ O N E >---------------------------------------------------------- Chooses one matching parameter from a list of parameters to consider. The list of parameters to consider is just names. For parameters that may be enumerated, the position of the numerator in the parameter name is identified by the '#' so |author-last1= and |author1-last= are represented as 'author-last#' and 'author#-last'. Because enumerated parameter |<param>1= is an alias of |<param>= we must test for both possibilities. Generates an error if more than one match is present. ]] local function select_one (args, aliases_list, error_condition, index) local value = nil; -- the value assigned to the selected parameter local selected = ''; -- the name of the parameter we have chosen local error_list = {}; if index ~= nil then index = tostring(index); end for _, alias in ipairs (aliases_list) do -- for each alias in the aliases list if alias:match ('#') then -- if this alias can be enumerated if '1' == index then -- when index is 1 test for enumerated and non-enumerated aliases value, selected = is_alias_used (args, alias, index, false, value, selected, error_list); -- first test for non-enumerated alias end value, selected = is_alias_used (args, alias, index, true, value, selected, error_list); -- test for enumerated alias else value, selected = is_alias_used (args, alias, index, false, value, selected, error_list); -- test for non-enumerated alias end end if #error_list > 0 and 'none' ~= error_condition then -- for cases where this code is used outside of extract_names() for i, v in ipairs (error_list) do error_list[i] = wrap_style ('parameter', v); end table.insert (error_list, wrap_style ('parameter', selected)); set_message (error_condition, {make_sep_list (#error_list, error_list)}); end return value, selected; end --[=[-------------------------< R E M O V E _ W I K I _ L I N K >---------------------------------------------- Gets the display text from a wikilink like [[A|B]] or [[B]] gives B The str:gsub() returns either A|B froma [[A|B]] or B from [[B]] or B from B (no wikilink markup). In l(), l:gsub() removes the link and pipe (if they exist); the second :gsub() trims whitespace from the label if str was wrapped in wikilink markup. Presumably, this is because without wikimarkup in str, there is no match in the initial gsub, the replacement function l() doesn't get called. ]=] local function remove_wiki_link (str) return (str:gsub ("%[%[([^%[%]]*)%]%]", function(l) return l:gsub ("^[^|]*|(.*)$", "%1" ):gsub ("^%s*(.-)%s*$", "%1"); end)); end --[=[-------------------------< I S _ W I K I L I N K >-------------------------------------------------------- Determines if str is a wikilink, extracts, and returns the wikilink type, link text, and display text parts. If str is a complex wikilink ([[L|D]]): returns wl_type 2 and D and L from [[L|D]]; if str is a simple wikilink ([[D]]) returns wl_type 1 and D from [[D]] and L as empty string; if not a wikilink: returns wl_type 0, str as D, and L as empty string. trims leading and trailing whitespace and pipes from L and D ([[L|]] and [[|D]] are accepted by MediaWiki and treated like [[D]]; while [[|D|]] is not accepted by MediaWiki, here, we accept it and return D without the pipes). ]=] local function is_wikilink (str) local D, L local wl_type = 2; -- assume that str is a complex wikilink [[L|D]] if not str:match ('^%[%[[^%]]+%]%]$') then -- is str some sort of a wikilink (must have some sort of content) return 0, str, ''; -- not a wikilink; return wl_type as 0, str as D, and empty string as L end L, D = str:match ('^%[%[([^|]+)|([^%]]+)%]%]$'); -- get L and D from [[L|D]] if not is_set (D) then -- if no separate display D = str:match ('^%[%[([^%]]*)|*%]%]$'); -- get D from [[D]] or [[D|]] wl_type = 1; end D = mw.text.trim (D, '%s|'); -- trim white space and pipe characters return wl_type, D, L or ''; end --[[--------------------------< S T R I P _ A P O S T R O P H E _ M A R K U P >-------------------------------- Strip wiki italic and bold markup from argument so that it doesn't contaminate COinS metadata. This function strips common patterns of apostrophe markup. We presume that editors who have taken the time to markup a title have, as a result, provided valid markup. When they don't, some single apostrophes are left behind. Returns the argument without wiki markup and a number; the number is more-or-less meaningless except as a flag to indicate that markup was replaced; do not rely on it as an indicator of how many of any kind of markup was removed; returns the argument and nil when no markup removed ]] local function strip_apostrophe_markup (argument) if not is_set (argument) then return argument, nil; -- no argument, nothing to do end if nil == argument:find ( "''", 1, true ) then -- Is there at least one double apostrophe? If not, exit. return argument, nil; end local flag; while true do if argument:find ("'''''", 1, true) then -- bold italic (5) argument, flag = argument:gsub ("%'%'%'%'%'", ""); -- remove all instances of it elseif argument:find ("''''", 1, true) then -- italic start and end without content (4) argument, flag=argument:gsub ("%'%'%'%'", ""); elseif argument:find ("'''", 1, true) then -- bold (3) argument, flag=argument:gsub ("%'%'%'", ""); elseif argument:find ("''", 1, true) then -- italic (2) argument, flag = argument:gsub ("%'%'", ""); else break; end end return argument, flag; -- done end --[[--------------------------< S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S >-------------------------------------- Sets local cfg table to same (live or sandbox) as that used by the other modules. ]] local function set_selected_modules (cfg_table_ptr) cfg = cfg_table_ptr; end --[[--------------------------< E X P O R T S >---------------------------------------------------------------- ]] return { add_maint_cat = add_maint_cat, -- exported functions add_prop_cat = add_prop_cat, error_comment = error_comment, has_accept_as_written = has_accept_as_written, hyphen_to_dash = hyphen_to_dash, in_array = in_array, is_set = is_set, is_wikilink = is_wikilink, make_sep_list = make_sep_list, make_wikilink = make_wikilink, remove_wiki_link = remove_wiki_link, safe_for_italics = safe_for_italics, select_one = select_one, set_message = set_message, set_selected_modules = set_selected_modules, strip_apostrophe_markup = strip_apostrophe_markup, substitute = substitute, wrap_style = wrap_style, z = z, -- exported table } bvyfrlfh7kkrrt2v6jk2f3z13girav4 0 85521 1383308 1345991 2026-08-18T13:48:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383308 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಚ ಮೂ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು, (ಚಕ್ರಕೋಡಿ ಮೂಡಂಬೈಲು ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿ), | image = ಚಿತ್ರ:Cha.Mu.Krishna Shastri.jpg | alt = | caption = | birth_name = ಕೃಷ್ಣ | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} --> | birth_place = ೧೯೫೬ ರ ಜನವರಿ ೨೩ ರಂದು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೆದಿಲ ಗ್ರಾಮದ ಜನಿಸಿದರು. ಬಡೆಕ್ಕಿಲದವರು. ತಂದೆ,ಚ.ಮೂ.ಈಶ್ವರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ತಾಯಿ,ಸುಮತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = ಭಾರತೀಯ | education = ಕೆದಿಲ ಅನುದಾನಿತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ತಿರುಪತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. | alma_mater = ತಿರುಪತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ | other_names = | occupation = ಸಂಶೋಧಕ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮ್ಯಾನ್ಯೂ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮಿಷನ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೧೫ನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಣ ತಂಡದ ಸಂಚಾಲಕರು. | known_for = | website = }} '''ಶ್ರೀ ಚ ಮೂ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು''', (ಚಕ್ರಕೋಡಿ ಮೂಡಂಬೈಲು ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿ), ಮೂಲತಃ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದವರು.<ref>{{Cite web |url=http://vijayavani.net/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%A8-9-%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%A7%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AE-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6/ |title=ವಿಜಯವಾಣಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, 'ನಾಡಿನ 9 ಸಾಧಕರಿಗೆ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಿರೀಟ', ೨೬.೦೧.೨೦೧೭ |access-date=2017-01-27 |archive-date=2017-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065009/http://vijayavani.net/%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%A8-9-%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%A7%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AE-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6/ |url-status=dead }}</ref> ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತುಳು, ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಶ್ರೀಯತರು, ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ೨೦೧೭ರ ಜನವರಿ ೨೫ ರಂದು ಭಾರತಸರ್ಕಾರವು ಇವರಿಗೆ '''ಪದ್ಮಶ್ರೀ'''ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://padmaawards.gov.in/PDFS/PadmaAwards-2017_25012017.pdf|title=PadmaAwards-2017|access-date=2017-01-26|archive-date=2017-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170129231739/http://www.padmaawards.gov.in/PDFS/PadmaAwards-2017_25012017.pdf|url-status=dead}}</ref> ==ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== '''ಕೃಷ್ಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು''', ೧೯೫೬ ರ ಜನವರಿ ೨೩ ರಂದು, ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೆದಿಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಬಡೆಕ್ಕಿಲದವರು. [[ತಂದೆ]], ಚ.ಮೂ.ಈಶ್ವರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, [[ತಾಯಿ]],ಸುಮತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ. ಈ ದಂಪತಿಗಳ ೯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ, ಮೂರನೆಯವರು. ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೆದಿಲ ಅನುದಾನಿತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ [[ಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ, [[ತಿರುಪತಿ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಪತ್ನಿ, ಸರಿತಾ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಹಾಗೂ ಮಗ, ಈಗ ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಶೈ‍ಕ್ಷಣಿಕಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ಸಾಧನೆ== ಶ್ರೀ ಚ ಮು ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಹಾದಿಯನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಕೈಗೊಂಡು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ದೇಶಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮರಳಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರು. ಸಂಸ್ಕೃತವೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಅತಿವಿಶಿಷ್ಟ ಬಂಧ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಕರಣಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಕಲಿಸುವುದರ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಲಿಸುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಶ್ರೀ ಚ ಮೂ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಕ್ಕೆಂದು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಿತ್ರರು ಸೇರಿ `ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾರತಿ’ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈಗ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾರತಿಯು ಭಾರತದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ; ಅಮೆರಿಕಾ, ಕೆನಡಾ, ಇಂಗ್ಎಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಶ್ಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶ್ರೀ ಚ ಮು ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ೧೦ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಸಂಭಾಷಣಾ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಲಿಸುವ ಶಿಬಿರಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಈ ಶಿಬಿರಗಳಿಂದ ಈವರೆಗೆ ೯೦ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣಾ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಹಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕಾಗಿ ಸಂವಹನಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. `ಸಂಸ್ಕೃತ ಮನೆಗಳು’, `ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಾತೃಭಾಷಾ ಮಕ್ಕಳು’ – ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳೂ ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಈಗ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾರತಿಯು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಹಲವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾ ಕಲಿಕೆ ಕೋರ್ಸುಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಎಎಫ್ಎಲ್ (SAFL ) ಎಂಬುದು ಅಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಮಕ್ಕಳಲಿ ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಕೋರ್ಸ್. ಶ್ರೀ ಚ ಮು ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ 14 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. `ಸರಸ್ವತಿ ಸೇವಾ’ ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ನೂರಾರು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಯುವ ಲೇಖಕರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಅವರು `ಸಂಸ್ಕೃತ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳ’ ಮತ್ತು `ಸಾಹಿತ್ಯೋತ್ಸವ’ಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಲಿಕಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಚ ಮೂ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಹಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. `ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ – ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಯೋಜನೆ’ ವರದಿಯನ್ನು ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ರಚಿಸಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಚ ಮು ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ತುಂಬಾ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷಣಕಾರರು. ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವಂತಹ ಮನೋರಂಜನಾತ್ಮಕ, ಶಿಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ, ಪ್ರಖರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲ ಪರಿಣತರು. ಯಾವುದೇ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂಬ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ನೀತಿಯಂತೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀ ಚ ಮು ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜನರತ್ತ ಒಯ್ದ ಭಾಷಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಈಗ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು== *ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮ್ಯಾನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ಸ್ ಮಿಶನ್ನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ *ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪರಿಷತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸದಸ್ಯರು *ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು *ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರದ ವೇರವಲ್ನ ಸೋಮನಾಥ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಳಯದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು *ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಹೊಸದಿಲ್ಲಿಯ ಎಸ್ಎಲ್ಬಿಎಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು *ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ತಿರುಪತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು ==ಹಿಂದೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವಿವರಗಳು== *ಕೇಂದ್ರ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಜಿಐಎಸಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು *ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಕೃತ ವರ್ಷ ಆಚರಣಾ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು *ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿವಿಧ ಸಮಿತಿಗಳ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು *ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಸಮಿತಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು *ಎನ್ಸಿಇಆರ್ಟಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮಿತಿಯ ಮಾಝಿ ಸದಸ್ಯರು *ಯುಜಿಸಿಯ ಸರಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಂ ಸಮಿತಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು *ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು *ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮಾಜಿ ಸಲಹೆಗಾರರು *`ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್’ ಕುರಿತು ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು *೧೫ನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಣ ತಂಡದ ಸಂಚಾಲಕರು ==ಕೊಡುಗೆಗಳು== *೧೮೯೧ರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ತನ್ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನಧ್ಯೇಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾವಿರಾರು ಯುವಜನರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. `*ಸರಳ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಭಾಷಣಾ ಪದ್ಧತಿ’ ಎಂಬ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾ ಕಲಿಕಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. `*ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಭಾಷಣೆ ಚಳವಳಿ’ಯನ್ನು ೧೯೮೧ರಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸಿ ೧೦ ದಿನಗಳ ಸಂಭಾಷಣಾ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಬಿರಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ೯೦ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣಾ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. *೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಂಸತ್ ಭವನದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಂಸದರಾದ ಶ್ರೀ ಎಲ್ ಕೆ ಆಡ್ವಾಣಿ, ಡಾ|| ಬಲರಾಂ ಜಾಖಡ್, ಡಾ|| ಕರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಮುಂತಾದವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ೧೦ ದಿನಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಭಾಷಣಾ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. *ಸಂಭಾಷಣಾ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗುವಂತೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ತ ರಬೇತಿ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. *೧೩ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರಲ್ಲದೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತು ನೂರಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. *ಸಂಸ್ಕೃತದ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು, ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಎಎಫ್ಎಲ್ (ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ) ಆರಂಭಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. *ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೋತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘಟಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ `ಸಂಭಾಷಣಾ ಸಂದೇಶ’ ಎಂಬ ಬಹುವರ್ಣದ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಚಂದಮಾಮ ಸಂಚಿಕೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡುವ `ಸರಸ್ವತೀ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆರಂಭಿಸಲು ನೆರವಾಗಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. *೧೦ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಭಾಷಣಾ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸುಮಾರು ೨೦ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಅಮೆರಿಕಾ, ಕೆನಡಾ, ಇಂಗ್ಎಂಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನೇಪಾಳ, ಯುಎಇ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲಿಕೆ ಕುರಿತಂತೆ ಸಂಕಿರಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲಿಸುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== * ೧೯೮೭ರವರೆಗೆ ಶ್ರೀ ಚ ಮೂ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರಿಗೆ ಕಾಶಿ ಪಂಡಿತ ಪರಿಷತ್ನಿಂದ `ಸಾರಸ್ವತ ಸುಧಾಕರ’ (೧೯೮೪) * ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಸಮಿತಿಯಿಂದ `ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ’ (೧೯೮೫) * ೨೦೧೭ ರ '''ಪದ್ಮಶ್ರೀ''' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ==ಕೃತಿಗಳು== *ಜಾನೇ ಧರ್ಮಃ ಉತ ಪ್ರಯೋಗೇ?- ಸಂಭಾಷಣಾ ಸಂಸ್ಕೃತ : ಏಕೆ? *ಲಾಭಃ ಉತ ಹಾನಿಃ - ಚಿಂತನಾಪ್ರದ ಲೇಖನಗಳು *ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರಂ - ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳ ಕುರಿತು *ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರಂ (ಹಿಂದಿ) - ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳ ಕುರಿತು *ಪರಿಷ್ಕಾರಃ - ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕ *ಪರಿವರ್ತನಂ - ತಂಡ ನಾಯಕರಿಗೆ ಕೈದೀವಿಗೆ *ಸಾವಧಾನಃ ಸ್ಯಾಮ - ಇಂದಿನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು *ಸಂಸ್ಕೃತಭಾರತೀ - ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀ ಕುರಿತು ಪರಿಚಯ *ಸಂಸ್ಕೃತಂ: ಸ್ವಾಟ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ - ಸಂಸ್ಕೃತದ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ *ಸಂಸ್ಕರಣಂ - ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು *ಸಪ್ತದಶೀ - ಸಂಸ್ಕೃತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು *ಉತ್ತಿಷ್ಠ ! ಮಾ ಸ್ವಪ್ತ !! - ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಕರೆ *ವೈಚಾರಿಕಮ್ - ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖನಗಳು ==ಟಿಪ್ಪಣಿ== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು== # [https://www.youtube.com/watch?v=1sQABc5Y_do 'ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾರತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಚ.ಮೂ.ಕೃಷ್ಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಭಾಷಣದ ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್'] # [http://www.surasa.net/music/samskrta-vani/sbharati.php#sbharati Sanskrit Speeches by Samskrita Bharati (audio) Website,Aug 6, 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170303225931/http://www.surasa.net/music/samskrta-vani/sbharati.php#sbharati |date=ಮಾರ್ಚ್ 3, 2017 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] smsqk5ocvrwsme3n3bi0cxo6qwgw0az 0 86455 1383390 1372953 2026-08-18T23:37:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383390 wikitext text/x-wiki [[File:Naxalite affected districts of India map 2007.svg|thumb|ನಕ್ಸಲರ ಬಂಡಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು: 2007 ರಲ್ಲಿ]] [[File:Naxalite affected districts of India map 2013.svg|thumb|ನಕ್ಸಲರ ಬಂಡಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು: 2013ರಲ್ಲಿ]] ==ಪೀಠಿಕೆ== ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನಸಿಂಗ್ ಅವರು ನಕ್ಸಲೀಯರ ಸಮಸ್ಯೆಯು, ನಮ್ಮ ದೇಶವು ಹಿಂದೆಂದೂ ಎದುರಿಸದ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲು ಎಂದು ಕರೆದರು. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳು, ನಕ್ಸಲರ 20,000 ಬಂಡಾಯ ಕಾದಾಳಿಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತರುವ ಬಂಡಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಂದ ಸುಮಾರು 2,600 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಕ್ಸಲೀಯರು ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆಯ ಸವಾಲಿನ ಮೂಲವಾಗಿವೆ.(ಭಯೊತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೂಲ) ==ಪರಿಚಯ== *ಪದ "ನಕ್ಸಲೈಟ್" ಪದ ಭಾರತದ ಮಾವೊವಾದಿ ಚಳವಳಿಯು ಶುರುವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ-ಬಂಗಾಳ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. 1960 ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತರುವ ಬಗೆ ಹೇಗೆ ಎಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿತ್ತು.. ಆ: ಪಕ್ಷದವು ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು; ಒಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರ ತರಲು ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯ ಪರವಾಗಿ; ಮತ್ತೊಂದು ಆ ಪಕ್ಷದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರ ದಂಗೆಯೇಳುವಂತೆ ಆವೇಗ ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುವುದು. ಅದಕ್ಕೆ ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ರೈತ ವರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಶಸ್ತ್ರ ಬಂಡಾಯದ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವುದರ ಪರವಾಗಿ ಇತ್ತು ಈ ಎರಡನೇ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾದ ಚಾರು ಮಜುಮ್ದಾರ್, ಅವರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಗುಂಪಿನ ತೀವ್ರತರ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳಿಂದ ಹೈರಾಣಾಗಿದ್ದರು. 1967 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವತಃ ಕ್ರಾಂತಿ ಆರಂಭಿಸಲು ಹೊರಟರು.. ನಕ್ಸಲ್ ಬರಿ ದಂಗೆ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಫಲವಾಗಿತ್ತು. *ಮಜುಮ್ದಾರ್ ತನ್ನ ಹೊಸ ಚಳುವಳಿಗೆ " ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಹಯೋಗ ಸಮಿತಿ " ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಆ ಸಂಘವನ್ನು ಅದರ ಮೂಲ ಸ್ಥಳದ ಮೂಲಕ ಗರುತಿಸಿ. ನಕ್ಸಲ್ ರು , ಮತ್ತು ಮಾವೋವಾದಿ ಶೈಲಿಯ ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. "ನಕ್ಸಲೀಯರ." ಎಡಪಂಥೀಯ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಲ್ಕತ್ತದಿಂದ) ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಬಡ ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ಕೆಟ್ಟ ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲುಬು – ಚರ್ಮವಷ್ಟೆ ಉಳಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಬದುಕುಳಿದರು. ಈ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಮೇಲಿನ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಗುಂಪುಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ಚೀನಾ ದಿಂದ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಬಂದ ನೆರವು ಯೋಜನೆಯ ಹರಿವು ಈ ಚಳುವಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಿತು., ಈ ನೆರವಿನ ಕಾರಣ ಇದು ನಕ್ಸಲ್ ಬರಿ ಪ್ರದೇಶ ಮೀರಿ ಹರಡಲು ಅವಕಾಶ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಚತ್ತೀಸ್ಗಡ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬೇರೂರಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡೆಯಿತು<ref>[http://scholars-stage.blogspot.in/2009/11/naxalism-short-introduction-to-indias.html Naxalism: A Short Introduction to India's Scariest Security Challenge;Posted by T. Greer in Bharat, COIN, Stealth Conflicts]</ref> ==ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಿದ್ದಾಂತ== [[File:Marx Engels Lenin.svg|thumb|ಮಾರ್ಕ್ಸ್; ಏಂಜೆಲ್ಸ್; ಲೆನಿನ್]] *ನಕ್ಷಲ್ ವಾದಿಗಳು ಚೀನಾದ ಮಾವೊತ್ಸೆ ತುಂಗ ಅವರ ಉಗ್ರ-ಸಮಾಜವಾದ ಅಥವಾ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ನಂಬುಗೆಯುಳ್ಳವರು. ಮೊದಲು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಅಥವಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಾಜವಾದದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದವನು ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾಕ್ರ್ಸ್. *ಲೆನಿನ್ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಮೊದಲು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು 1917ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅದು ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಮಾವೊ ತ್ಸೆ ತುಂಗ್ 1949ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರಕ್ತಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ತಂದನು.. ದೊಡ್ಡಜಮೀನುದಾರರು, ಬಂಡವಾಳಸಾಹಿಗಳು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೀಮಂತರನ್ನು ಕೊಂದು, ರಷ್ಯಾದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. *ಮಾವೊ ಸಮುದಾಯ ವ್ಯವಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು. ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡು ನಡೆದವು. ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವತ್ತುಗಳೂ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವತ್ತೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. *ಭಾರತದ ಬಂಗಾಳಾರಾಜ್ಯದ ನಕ್ಷಲ್ ಬರಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಉಗ್ರ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ ಪಾರ್ಟಿಯು ಈ ಮಾವೋ ರವರ ಉಗ್ರ ಸಮಾಜವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ನಂಬುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ (ಮಾವೊ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಮೂಲ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳು=== * ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಗಳೂ ದೇಶದ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಆಸ್ತಿ - ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. *ಜಮೀಬುದಾರರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರು ರೈತರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರ ಶೋಷಕರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕೇ ಇಲ್ಲ. *ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಸಮಾನರು. *ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯಬೇಕು’ *ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕೆಂಬುದಿಲ್ಲ. *”'''ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಸಾರ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಹಾರ'''” (‘Work according to ability and Food according to need’) ಇದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಾಜವಾದದ ಧ್ಯೇಯದ ಘೋಷವಾಕ್ಯ. ಆಹಾರ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳೂ ಸೇರಿದವು. *"ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಕೋವಿ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ತಪಾತದಿಂದ ಮಾತ್ರಾ ಸಾಧ್ಯ. ಹಿಂಸೆಯಿಂದಲಾದರೂ ಸಮಾಜವಾದದ ರಾಜ್ಯಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡತಕ್ಕದ್ದು. ಯಾರೂ ಶಾಂತಿಯ ಮಾತಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ". *ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ನಕ್ಸಲ್ ಬರಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮುಜುಂಮ್ದಾರ್ ಎಂಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಈ ಬಂಡಾಯದ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪರ್ಟಿ (ಮವೋ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು ನಕ್ಸಲರ ಬಂಡಾಯ ಅಥವಾ ಚಳುವಳಿ ಎಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಈ ಚಳವಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಯುವಕರು ಆಕರ್ಶಿತರಾಗಿ ಹಿಂಸಾಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>ದಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಲೇಖಕ: ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ; ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಗೆ ಅನುವಾದಕ: ಏಂಜೆಲ್ಸ್.</ref> ==ನಕ್ಸಲ್‍ವಾದ ಮತ್ತು ಭಾರತ ನೀತಿ== *ಭಾರತವು 1947 ರ ನಂತರ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಗಣತಂತ್ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಅದರ ಪ್ರಯತ್ನ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲರ ಏಳಿಗೆಗೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು. ಭಾರತವು ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನ್ಯತೆ ಕೊಡುವುದು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಾಂಗಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಜಾತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ಕೊಡುವುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಕ್ಸಲ್ ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿದೆ. ಅಮಾಯಕರನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು. ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಕ್ಷಲರ ವಿರುದ್ಧ ಸತತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆದಿದೆ.<ref>[http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/49272/8/08_chapter%202.pdf 2. Jawaharlal Nehru's Ideal of Socialism as a Form of Humanism]</ref> ==ಬಂಡಾಯದ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರದೇಶಗಳು== *ನಕ್ಸಲೀಯರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 60 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ; ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು: ಒಡಿಶಾ (5 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ), ಜಾರ್ಖಂಡ್ (14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ), ಬಿಹಾರ (5 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ), ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ (ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ), ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ (8 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (2 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ (8 ಪರಿಣಾಮ ಜಿಲ್ಲೆ). [24] ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಹೌರಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆತಂಕವಾದದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಇದೆ. [28] ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಸಂಘರ್ಷದ (2007) ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://archive.indianexpress.com/news/centre-to-declare-more-districts-naxalhit/812671/ Centre to declare more districts Naxal-hitManeesh Chhibber, Maneesh Chhibber : New Delhi, Tue Jul 05 2011, 00:28 h]</ref> *ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ) ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಂಗಲ್ಮಹಲ್, ಲಾಲ್ಗಢ್; ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸಿಗದ ಹಣವನ್ನು (ಕಪ್ಪುಹಣವನ್ನು) ಕ್ರೋಢೀಕರಣಹೊಂದಿದ ಕೆಟ್ಟ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಸಿಪಿಎಂ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾವೋವಾದಿ ಆಡಳಿತ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಸಿಪಿಎಂ ನಾಯಕರು ರಾಜ್ಯದ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಬಡತನವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂಸೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮತ್ತು ದಂಗೆಯ ಪ್ರಭಾವಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ನಕ್ಸಲರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು, ಗುರಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿವರವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವರು. ನಕ್ಸಲ ದಂಗೆಕೋರರು 14 ಶತಕೋಟಿ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ( $ ಯು.ಎಸ್.300 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು) ಬಲಾತ್ಕರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://csis-prod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/legacy_files/files/publication/SAM_140_0.pdf |title=A Modern Insurgency: India’s Evolving Naxalite Problem William Magioncalda |access-date=2017-03-25 |archive-date=2017-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170830201020/https://csis-prod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/legacy_files/files/publication/SAM_140_0.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ರೆಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್== *ರೆಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್ (ಕೆಂಪುಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರದೇಶ) ಭಾರತದ ಪೂರ್ವದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಗಣನೀಯ ನಕ್ಸಲೀಯ-ಮಾವೋವಾದಿ ಬಂಡುಕೋರರ ಧಾಳಿಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. * ನಕ್ಸಲೈಟ್ ತಂಡ, ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಮಾವೊವಾದಿ) ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ತಂಡಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಡಿಶಾ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿವೆ. ಇವು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ಅನಕ್ಷರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬಾಹುಳ್ಯದಿಂದ ನರಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.globalpolitician.com/22790-india/ |title=Rising Maoists Insurgency in India; By admin {{!}} Published May 13, 2007 |access-date=ಮಾರ್ಚ್ 26, 2017 |archive-date=ಜೂನ್ 23, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170623224350/http://www.globalpolitician.com/22790-india/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/maoist/terrorist_outfits/PWG.htm Left-wing Extremist group]</ref> ==ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಸಂಸ್ಥೆ== *ನಕ್ಸಲೈಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಗಳನ್ನು “ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಭಾರತದ ಆಕ್ಟ್ (1967)”ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ “ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು” ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜುಲೈ 2011 ರ ಪ್ರಕಾರ, 10 ರಾಜ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ 83 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರಗಾಮಿತ್ವದ ಪರಿಣಾಮದ ಕಾರಣ ಈ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. (ಈ ಅಂಕಿಯು ಅದರಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿತ 20 ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) [9] [10] 2009 ರಲ್ಲಿ 180 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/the-union-government-of-india-to-bring-20-more-districts-in-the-naxalhit-states-1310039133-1 |title=The Union Government of India to Bring 20 More Districts in the Naxal-hit states;Jul 7, 2011 17:15 IST;KUNAL |access-date=ಮಾರ್ಚ್ 26, 2017 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110910075457/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/the-union-government-of-india-to-bring-20-more-districts-in-the-naxalhit-states-1310039133-1 |url-status=dead }}</ref> ===ನಕ್ಸಲ್ ಬಂಡಾಯದ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ವಿವರ=== *N/A : ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; {| class="wikitable" style="margin:auto; margin:0 1em 0.5em 0;" |- ! ಕಾಲ/ಇಸವಿ ! ನಾಗರೀಕರು ! ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ! ಬಂಡಾಯಕೋರರು. ! ಒಟ್ಟು (ಕಾಲದಲ್ಲಿ) |- ! 1996 | N/A | N/A | N/A | 156 |- ! 1997 | 202 | 44 | 102 | 348 |- ! 1998 | 118 | 42 | 110 | 270 |- ! 1999 | 502 | 96 | 261 | 859 |- ! 2000 | 452 | 98 | 254 | 804 |- ! 2001 | 439 | 125 | 182 | 746 |- ! 2002 | 382 | 100 | 141 | 623 |- ! 2003 | 410 | 105 | 216 | 731 |- ! 2004 | 466 | 100 | 87 | 653 |- ! 2005 | 524 | 153 | 225 | 902 |- ! 2006 | 521 | 157 | 274 | 952 |- ! 2007 | 460 | 236 | 141 | 837 |- ! 2008 | 490 | 231 | 199 | 920 |- ! 2009 | 591 | 317 | 220 | 1,128 |- ! 2010 | 720 | 285 | 172 | 1,177 |- ! 2011 | 469 | 142 | 99 | 710 |- ! 2012 | 301 | 114 | 74 | 489 |- ! 2013 | 282 | 115 | 100 | 497 |- ! 2014 | 222 | 88 | 63 | 373 |- ! 2015 | 168 | 58 | 89 | 315 |- ! 2016 | 120 | 66 | 244 | 430 |- |- |- ! <span style="color:red;">TOTAL</span> ! 7,839 ! 2,672 ! 3,253 ! 13,920<ref>http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/maoist/data_sheets/fatalitiesnaxalmha.htm</ref><ref>http://www.justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2014/02/25/India_Maoist.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150712113513/http://www.justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2014/02/25/India_Maoist.pdf |date=2015-07-12 }} 2009-03-17</ref><ref>http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/maoist/data_sheets/fatalitiesnaxal05-11.htm title=Fatalities in Left-wing Extremism : 2005-2017|publisher=|accessdate=14 March 2017}}</ref> |- ! colspan="5" | |} <nowiki>Insert non-formatted text here</nowiki> ==ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಡದಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್‌ ದಾಳಿ== *24 Apr, 2017;26 ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ ಯೋಧರು ಹುತಾತ್ಮ; *ಛತ್ತೀಸಗಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಬಸ್ತರ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸುಕ್ಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಲಾಪತ್ಥರ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದಿ.24-4-2017ಸೋಮವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12.25ಕ್ಕೆ ನಕ್ಸಲರು ಮತ್ತು ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ ಯೋಧರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಗುಂಡಿನ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ 26 ಯೋಧರು ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆ; 7 ಯೋಧರು ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವ ಘಟನೆ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಡದ ಸುಕ್ಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ ಯೋಧರು ಇಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ವೇಳೆ ಸುಮಾರು 300 ಮಂದಿ ನಕ್ಸಲರು ಯೋಧರ ಮೇಲೆ ಮನಸೋ ಇಚ್ಛೆ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ ಪಡೆ ಮರುದಾಳಿ ನಡೆಸಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 10–12 ನಕ್ಸಲರು ಸತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಯೋಧ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/24/486744.html ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಡದಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್‌ ದಾಳಿ: 26 ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ ಯೋಧರು ಹುತಾತ್ಮ;24 Apr, 2017]</ref> ==ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧಾಳಿಗಳು== *2008, ಜೂನ್‌ 29: ಒಡಿಶಾದ ಬಾಲಿಮೇಲಾ ಜಲಾಶಯದ ಬಳಿ ದೋಣಿ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ 38 ಯೋಧರನ್ನು ಕೊಂದ ನಕ್ಸಲೀಯರು. *2008, ಜುಲೈ 16: ಒಡಿಶಾದ ಮಲ್ಕನ್‌ಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ ಸ್ಫೋಟಿಸಿ 21 ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಕೊಂದ ನಕ್ಸಲೀಯರು. *2009, ಏಪ್ರಿಲ್ 13: ಪೂರ್ವ ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಅರೆಸೈನಿಕ ಪಡೆಯ 10 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದ ನಕ್ಸಲೀಯರು. *2009, ಮೇ 22: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಡಚಿರೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ 16 ಪೊಲೀಸರ ಸಾವು. *2009, ಜೂನ್‌ 10: ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಸಾರಂಡಾದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಹತ್ಯೆ. * 2009, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26: ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಸದ ಬಲಿರಾಂ ಕಶ್ಯಪ್ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಜಗದಾಲ್ಪುರದ ಪೈರಗುಡ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ನಕ್ಸಲೀಯರು. * 2009, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಡಚಿರೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಹೇರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ 17 ಪೊಲೀಸರು ಹತ. * 2010, ಫೆಬ್ರುವರಿ 15: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಫ್ರಂಟಿಯರ್ ರೈಫಲ್ಸ್‌ನ 24 ಸೈನಿಕರ ಸಾವು. * 2010, ಏಪ್ರಿಲ್ 4: ಒಡಿಶಾದ ಕೋರಾಪುಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕ ಬಳಸಿ 11 ಜನ ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಾಂಡೊಗಳ ಹತ್ಯೆ. * 2010, ಏಪ್ರಿಲ್ 6: ದಾಂತೇವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 76 ಜನ ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ ಯೋಧರ ಹತ್ಯೆ. * 2010, ಮೇ 8: ಛತ್ತೀಸಗಡದ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಸ್ಫೋಟಿಸಿ 8 ಜನ ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ ಯೋಧರನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ನಕ್ಸಲೀಯರು. * 2010, ಜೂನ್ 29: ಛತ್ತೀಸಗಡದ ನಾರಾಯಣಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರು ನಡೆಸಿದ ಹಠಾತ್ ದಾಳಿಗೆ 26 ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ ಯೋಧರ ಬಲಿ. *2011ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಲ್ಕನ್‌ಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಆಗಿದ್ದ, ಐಎಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿ ವಿನೀಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಅವರನ್ನು ನಕ್ಸಲೀಯರುಅಪಹರಿಸಿ, ಒಂಬತ್ತು ದಿನ ಒತ್ತೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಕ್ಸಲೀಯರ ಜೊತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ಒಡಿಶಾ ಸರ್ಕಾರ, ಐದು ಜನ ಶಂಕಿತ ನಕ್ಸಲೀಯರನ್ನು ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ವಿನೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. * 2012, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18: ಗಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರು ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ ಯೋಧರ ಬಲಿ ಪಡೆದ ನಕ್ಸಲೀಯರು. * 2013, ಮೇ 25: ಛತ್ತೀಸಗಡದ ದರ್ಭಾ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲೀಯರು ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ಮಹೇಂದ್ರ ಕರ್ಮಾ, ರಾಜ್ಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನಂದಕುಮಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ 25 ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖಂಡರ ಸಾವು. * 2013, ಜುಲೈ 2: ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಡುಮ್ಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಕುರ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ ಸೇರಿ ಐದು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಾವು. * 2014, ಫೆಬ್ರುವರಿ 28: ಛತ್ತೀಸಗಡದ ದಾಂತೇವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರು ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಗೆ ಆರು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಲಿ. * 2014, ಮಾರ್ಚ್‌ 11: ಸುಕ್ಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಕ್ಸಲ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ 15 ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸಾವು. * 2017, ಮಾರ್ಚ್‌ 12: ಛತ್ತೀಸಗಡ ರಾಜ್ಯದ ಸುಕ್ಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರು ನಡೆಸಿದ ಹಠಾತ್ ದಾಳಿಗೆ ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ನ 12 ಯೋಧರ ಸಾವು. ಯೋಧರಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ದೋಚಿದ ನಕ್ಸಲರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/24/486744.html ನಕ್ಸಲ್‌ ಕ್ರೌರ್ಯ: 25 ಯೋಧರು ಬಲಿ;24 Apr, 2017]</ref> ==ನಕ್ಸಲ್ಬರಿ ಬಂಡಾಯದ ಹುಟ್ಟು== *ಬರೋಬ್ಬರಿ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾವೋವಾದಿಗಳ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಗೆ ಚಿಮ್ಮು ಹಲಗೆಯಾದ ಊರು ನಕ್ಸಲ್ಬರಿ. ಅದು ಕೇವಲ ಊರಿನ ಹೆಸರಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮಾರ್ಗವೊಂದರ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ ದೇಶದ ತುಂಬಾ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದ ಘೋಷವಾಯಿತು. ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಯುವಕರ ಎದೆಯೊಳಗಿನ ಹಾಡಾಯಿತು. ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದವರನ್ನು ‘ನಕ್ಸಲೀಯರು’ ಎಂದು ಗುರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.ಭೂಮಾಲೀಕರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ಶೋಷಣೆಯಿಂದ ಮಡುವುಗಟ್ಟಿದ್ದ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಚಾರು ಮಜುಂದಾರ್‌ ನೇತೃತ್ವದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹಳ್ಳಿ–ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊಟ್ಟರು. ರಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಚೀನಾ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆಗಳು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಹುರುಪು ತುಂಬಿದ್ದವು. *ಅದು 1967ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳು. ಜಮೀನ್ದಾರರ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ರೈತರ ಗುಂಪು, ಅಲ್ಲಿ ಕೆಂಬಾವುಟ ನೆಟ್ಟು, ಬಲು ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಬೆಳೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಪ್ರತಿದಾಳಿಯನ್ನು ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕವೇ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಈ ಗುಂಪು, ಬಿಲ್ಲು–ಬಾಣ, ಕೃಷಿ ಸಲಕರಣೆ, ಲಾಠಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಭೂಮಾಲೀಕರ ತಿಜೋರಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಬಿಗುಲ್‌ ಕಿಸನ್‌ ಎಂಬ ಗೇಣಿ ರೈತನ ಮೇಲೆ ಭೂಮಾಲೀಕರು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದಾಗ ನೇರ ಘರ್ಷಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತರಂಗದ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲವದು. ಹೋರಾಟದ ಕಾವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ನಾಯಕರು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರಾದರೂ ಚಾರು ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡ ಅದನ್ನು ಕೇಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ನಾಯಕ ಜ್ಯೋತಿಬಸು, ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಒಂದುಕಾಲದ ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪೊಲೀಸ್‌ ಬಲ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಮೇ 25ರಂದು ಆದಿವಾಸಿ ಹಟ್ಟಿಯೊಂದರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಬಂಧಿಸಲು ಬಂದಾಗ ನಡೆದ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋನಮ್‌ ವಾಂಗಡಿ ಎಂಬ ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್‌ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದರು. ಮುಂದಿನ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ನಡೆಸಿದ ಪೊಲೀಸ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಹರಿಸಿದ ರಕ್ತದ ಹೊನಲಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾದ ಘಟನೆ ಇದು. ===ವಸಂತ ಮೇಘ ಗರ್ಜನೆ=== *ನಕ್ಸಲ್ಬರಿ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರ ‘ವಸಂತ ಮೇಘ ಗರ್ಜನೆ’ ಎಂದು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಿತು. ‘ಭಾರತ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಸಂತ ಮೇಘ ಗರ್ಜನೆಯ ನಾದವೊಂದು ಮೊಳಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟದ ಕೆಂಪು ಪ್ರದೇಶವೊಂದು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ’ ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿತು. *ತಣ್ಣನೆಯ ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ, ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ಚಹಾ ತೋಟಗಳ ನಡುವೆ ಪವಡಿಸಿದ ನಕ್ಸಲ್ಬರಿ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಂಡಾಯದ ಕಿಚ್ಚು ಹಿರಿದಾದ ಪರ್ವತಗಳು, ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳು, ನದಿ–ತೊರೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ದಾಟಿಕೊಂಡು ಉಲ್ಕೆಗಳಂತೆ ಉರಿಯುತ್ತಾ ಬಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮ, ಬಿಹಾರ, ಒಡಿಶಾ, ಪಂಜಾಬ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್‌ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಆರಂಭಗೊಡವು. *ಈ ಮಧ್ಯೆ ಸಿಪಿಎಂ ನಾಯಕತ್ವ ನಕ್ಸಲ್ಬರಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕೈಬಿಡಬೇಕೆನ್ನುವ ತನ್ನ ನಿಲುವಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಿಡಿದುಬಂದು ಸಶಸ್ತ್ರ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ‘ಸಿಪಿಐ’ (ಎಂ.ಎಲ್‌; ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಲೆನಿನ್‌ ವಾದ) ಪಕ್ಷ ಕಟ್ಟಿದರು. '''ನಕ್ಸಲ್ಬರಿ ದಂಗೆಯ ನೇತಾರ ಚಾರು, ಅದರ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು.''' *ಮಾವೋ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ‘ಬಂದೂಕಿನ ನಳಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ’, ‘ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಜಾಯುದ್ಧದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಹಿಂದುಳಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಾಧ್ಯ’ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಗೆ ಈ ಪಕ್ಷ ಒತ್ತು ನೀಡಿತು. ಕೋಲ್ಕತ್ತದ ರೈಲ್ವೆ ಕಾಲೊನಿಯ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭದ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ನಡೆಸಿ, ‘ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪಥ’ದ ದಸ್ತಾವೇಜನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದ ನಾಯಕರು, ‘ಚೀನಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೇ ನಮ್ಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು’, ‘ಚೀನಾದ ಹಾದಿಯೇ ನಮ್ಮ ಹಾದಿ’ ಎಂದು ಸಾರಿದರು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಾಲೀಕರನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿದರೆ ರೈತ ಸಮಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿ ವಿಮೋಚಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬಹುದು. ನಂತರ ನಗರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿತ್ತು ಆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವ. ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಸಂತ ಋತು ಶುರುವಾಗಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುರಿ ಸಾಧನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲೂ ಮುಳುಗಿತು. ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ವರ್ಗಶತ್ರುವಿನ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕೈ ಅದ್ದಿದವರು ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಬಂದೂಕು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಬಂದವರಿಗೆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಎಂಬ ಬಿಗಿ ಷರತ್ತನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು! ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತೆ ಹರಡತೊಡಗಿತು. ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾವಿರ, ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದರು. ಆದರೆ, ದಂಗೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಬಲವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2017/06/04/496293.html |title=ಹೊರಳು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕೆಂಪು ಸೂರ್ಯ’!;ಪ್ರವೀಣ ಕುಲಕರ್ಣಿ;4 Jun, 2017 |access-date=2017-06-04 |archive-date=2017-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603220417/http://www.prajavani.net/news/article/2017/06/04/496293.html |url-status=dead }}</ref> ===ಕರನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು=== *‘ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ವಾರ್‌’ ಪಕ್ಷದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೂರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ನಕ್ಸಲ್‌ ಚಳವಳಿ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದ್ದ, ಈಗ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಜನಸಮೂಹದ ಹೋರಾಟಗಳ ಜತೆ ಗುರ್ತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನೂರ್‌ ಶ್ರೀಧರ್‌ (ನೂರ್‌ ಜುಲ್ಫಿಕರ್‌) ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೆಲವು ಪುಟಗಳನ್ನು ಅವರು ತೆರೆದಿಟ್ಟರು.ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು 1980ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ‘ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ವಾರ್‌’ ಪಕ್ಷದ ಕರ್ನಾಟಕ ಘಟಕವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ‘ಜವಾಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ’ದಲ್ಲಿ (ಜೆಎನ್‌ಯು) ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿಬಂದ ಮೇಧಾವಿ '''ಸಾಕೇತ್‌ ರಾಜನ್‌''' (ಸಂಗಾತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕಿ) ಅವರೇ ರಾಜ್ಯದ ನಕ್ಸಲೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ರೂವಾರಿ *‘ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ’ಯಂತಹ ಅನನ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟವರು ಅವರು. ಪಾಳೆಗಾರಿಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೆದ್ದಿದ್ದ ಆಂಧ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಸಿರಕ್ತದ ತರುಣರಿಗೂ ‘ಆರ್‌ಎಸ್‌ಯು’ನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ, ರೈತಾಪಿ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು, ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ, ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಡಿದ ಯುದ್ಧದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಇಲ್ಲಿನ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ಮೈ ನವಿರೆದ್ದಿತು. ಆಂಧ್ರದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಳವಳಿಯ ನೇತಾರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ‘ಆರ್‌ಎಸ್‌ಯು’ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಶುರುವಾದವು. *ಚಳವಳಿ ಬೆಳೆಸಲು ಕಾರಣರಾದ ಪಾರ್ವತಿ, ಹಾಜಿಮಾ ಅವರಿಗೂ ಅದೇ ಗತಿ ಒದಗಿತು. ರಕ್ತರಂಜಿತವಾಗಿದ್ದ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗು, ಉಮೇಶ್‌, ಅಜಿತ್‌, ಚನ್ನಪ್ಪ, ಮನೋಹರ್‌, ದಿನಕರ್‌, ಆನಂದ್‌... ಹೀಗೆ ಸಾಲು, ಸಾಲು ನಕ್ಸಲೀಯರು ಪೊಲೀಸರ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ಪ್ರತೀಕಾರದ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ ನಕ್ಸಲೀಯರೂ ಸದ್ದು ಮಾಡಿದರು. ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಕೊಟ್ಟ ಶೇಷಯ್ಯ ಎಂಬುವರನ್ನು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಎದುರೇ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ಹಲವರು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬಂದರೆ, ಉಳಿದವರು ಬೇರೆ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೪-೬-೨೦೧೭</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2014 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಕ್ಸಲ್ ನಾಯಕರು ಸಿರಿಮಾನೆ ನಾಗರಾಜ್ ಮತ್ತು ನೂರ್ ಜುಲ್ಫಿಕರ್ ಚಳವಳಿಗಳ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದರು (ರಿಟರ್ನ್ ಟು ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್). <ref>ಟಿವಿ 9 ಸುದ್ದಿ:ಯುಟ್ಯೂಬ್</ref> ==ನೋಡಿ== [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist| 2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] [[ವರ್ಗ:ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬಂಡುಕೋರರು]] ofury7rjtfn210w61kskyme8j2feb6w 10 98758 1383333 1145642 2024-09-06T17:14:10Z en>HouseBlaster 0 HouseBlaster moved page [[Template:Cvt]] to [[Template:Convert abbreviated]]: expand template name per [[WP:TPN]] 1383333 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Convert abbreviated]] {{Redirect category shell| {{R from move}} }} jj4k0qjokwi3vqqt6os3vx2f85mt72s 1383334 1383333 2026-08-18T15:26:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Cvt]] 1383333 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Convert abbreviated]] {{Redirect category shell| {{R from move}} }} jj4k0qjokwi3vqqt6os3vx2f85mt72s 0 102135 1383402 1378492 2026-08-19T04:56:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383402 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | name = ಪ್ರೇಮ್ ನಾಥ್ | image = | image_size = <!-- only when absolutely necessary --> | alt = | caption = | birth_name = <!-- Premnath --> | full_name = <!-- if different than name/birth_name --> | nickname = | nationality = ಭಾರತೀಯ | national_team = <!-- only for the country represented in international competition --> | ethnicity = | citizenship = [[ಭಾರತ]] | birth_date = ೧ ಜುಲೈ ೧೯೫೧ | birth_place = | death_date = {{death date and age|2015|6|1|1951|7|1|df=yes}} | death_place = [[ನವ ದೆಹಲಿ]] | monuments = | residence = ದೆಹಲಿ | education = | alma_mater = ಹಂಸರಾಜ್ ಕಾಲೇಜು, ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | occupation = [[ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] | years_active = ೧೯೬೦-೨೦೧೦ | employer = | spouse = | life_partner = | other_interests = ಕುಸ್ತಿ | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | country = [[ಭಾರತ]] | sport = ಕುಸ್ತಿ | position = | disability = | disability_class = | weight_class = ೫೭ | weight_class_type = | rank = | event = ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ | universityteam = | collegeteam = | league = | league_type = | club = | team = ಭಾರತೀಯ ಕುಸ್ತಿ ಒಕ್ಕೂಟ | turnedpro = | partner = | former_partner = | coach = ಗುರು ಹನುಮಾನ್ | retired = ದೆಹಲಿ ಪೋಲಿಸ್ | coaching = | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | paralympics = | commonwealth = ೧೯೭೪ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತ. | highestranking = | pb = <!-- Medal record --> | medaltemplates = | show-medals = Gold | module = <!-- Sport --> | module2 = <!-- Achievements and titles --> | module3 = | textcolor = <!-- Personal information --> | event_type = | turnedpro_type = | medaltemplates-title = }} [[ಚಿತ್ರ:U.S. Army Sgt. Kevin Ahearn wrestles Atakishiyev Eldar, from Azerbaijan, wrestling in India.jpg|thumb]] '''ಪ್ರೇಮ್ ನಾಥ್''' ಅವರು ಒಬ್ಬ [[ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಒಲಿಂಪಿಕ್]] ಕುಸ್ತಿಪಟು, ನಿರ್ವಾಹಕ, ತೀರ್ಪುಗಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ. ಇವರು ಜುಲೈ ೧, ೧೯೫೧ ರಂದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರೇಮ್ ನಾಥ್ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ [[:en:Freestyle wrestling|ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್]] ಕುಸ್ತಿಪಟು.<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/58714 |title=Prem Nath |work=Olympedia |access-date=13 March 2022}}</ref> ಅವರು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ [[:en:Christchurch|ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ [[:en:Commonwealth Wrestling Championships|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾದ [[ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್‌|ದೆಹಲಿಯ]] ನಿವೃತ್ತ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಪ್ರೇಮ್ ನಾಥ್ ಅವರು, ತರಬೇತುದಾರರಾದ [[:en:Guru Hanuman|ಗುರು ಹನುಮಾನ್]] ಅವರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಜೂನ್ ೧, ೨೦೧೫ ರಂದು ೬೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ತನೆ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು. ಅಂತೆಯೇ ಪತ್ನಿ, ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹಾಗೂ ಓರ್ವ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/wrestler-prem-nath-passed-away-1433567122-1|title=Wrestler Prem Nath passed away|date=6 June 2015|work=Jagranjosh.com|access-date=24 March 2018|archive-date=25 ಮಾರ್ಚ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325050509/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/wrestler-prem-nath-passed-away-1433567122-1|url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/sport/other-sports/olympian-prem-nath-passes-away/article7275986.ece|title=Olympian Prem Nath passes away|date=3 June 2015|work=The Hindu|access-date=24 March 2018|language=en-IN}}</ref> == ಸಾಧನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Olimpicos.png|thumb]] ಪ್ರೇಮ್ ನಾಥ್ ಅವರು ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೭೦ ರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರು. ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇಂಟರ್ - ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ ಶಿಪ್‍ನಲ್ಲಿ (೧೯೭೧) ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋ ವರ್ಲ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಗೇಮ್ (ಯೂನಿವರ್ಸಿಡ್ಯಾಡ್) ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ್ ನಾಥ್ ಅವರು, ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿನ ಬಾಂಟಮ್ ವೇಟ್‍ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದರು. [[ಟೋಕ್ಯೊ|ಟೊಕಿಯೊ]]ದಲ್ಲಿನ ವರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ ಶಿಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನ ಸಾಧಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯೂನಿಕ್]] ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್ (ಜರ್ಮನಿ) ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು, ಬಾಂಟಮ್ ವೇಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ಚರ್ಚ್ (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್) ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೧೦ ನೇ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಬಾಂಟಮ್ ವೇಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪೋಲಿಸ್ ಮೆಡಲ್‍ನ ಗೌರವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ತರಬೇತುದಾರರಾದ ಪ್ರೇಮನಾಥ್ ರವರು, ೧೯೮೦-೮೧ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್, ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಯು.ಎಸ್.ಎ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕೋಚಿಂಗ್ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ೬ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಭಾರತದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರೇಮ್ ನಾಥ್ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. ಇವರು ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ IX ಏಶಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ನಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಟಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕುಸ್ತಿ ತಂಡವು ತಂಡದ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದಿತು. ಆಗ ಇವರು ಆ ತಂಡದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‍ಗೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಹೋದರು. ದೆಹಲಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸಹಾಯಕ ಕಮೀಷನರ್ ಆಗಿರುವ ಪ್ರೇಮ್ ನಾಥ್ ರವರು, ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಯ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಇವರು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೮೨ ರ IX [[ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಏಷ್ಯನ್]] ಗೇಮ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಡ್ಯೂಟಿ (ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್) ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಖಜಾಂಚಿಯಾಗಿದ್ದರು. * ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಮಲಾ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಅಖಾಡಾ|ಅಖಾರಾವನ್ನು]] (೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಗುರು ಬೈಜನಾಥ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು) ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿರುವ ಅವರ ಮಗ ವಿಕ್ರಮ್ ಕುಮಾರ್ ಸೋಂಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಈಗ ಗುರು ಪ್ರೇಮ್ ನಾಥ್ ಅಖಾರಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/hindi/diler+samachar-epaper-dilsam/guru+premanath+akhade+ki+kahani+arjun+avardi+kripashankar+bishnoi+ki+jubani-newsid-78351330|title=गुरु प्रेमनाथ अखाड़े की कहानी अर्जुन अवार्डी कृपाशंकर बिश्नोई की जुबानी - Diler Samachar {{!}} DailyHunt|work=DailyHunt|access-date=24 March 2018|language=en|archive-date=25 ಮಾರ್ಚ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180325045046/https://m.dailyhunt.in/news/india/hindi/diler+samachar-epaper-dilsam/guru+premanath+akhade+ki+kahani+arjun+avardi+kripashankar+bishnoi+ki+jubani-newsid-78351330|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[:en:1974 British Commonwealth Games|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ]] ೫೭ ಕೆಜಿ ವಿಭಾಗದ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ [[:en:Gold medal|ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು]] ಗೆದ್ದರು. * ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ]] [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು. * ಅವರು ೧೯೭೨ ರ [[:en:Summer Olympic Games|ಸಮ್ಮರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ [[:en:Bantamweight|ಬಾಂಟಮ್‌ವೇಟ್]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20150710033000/http://newschoupal.com/2010/08/06/arjuna-awardees-list/ List of Arjun Award Winner] * [http://www.sportsauthorityofindia.nic.in/downfile.asp?link_temp_id=560 Arjuna Awards - Sports Authority Of India - pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304070024/http://www.sportsauthorityofindia.nic.in/downfile.asp?link_temp_id=560 |date=2016-03-04 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] [[ವರ್ಗ:ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು]] cdn13xoot4wrsrqr0y4hls0cy915smr 0 105584 1383299 1345385 2026-08-18T12:05:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383299 wikitext text/x-wiki [[File:Gerda Taro-Anonymous.jpg|thumb|Gerda Taro-Anonymous]] ಗೆರ್ಟಾ ಪೊಹರಿಲೆ (೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೧೦ - ೨೬ ಜುಲೈ ೧೯೩೭), ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಗೇರ್ಡಾ ಟಾರೋ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ [[ಜರ್ಮನ್]] ಯಹೂದಿ [[ಯುದ್ಧ]] ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅವರು [[ಮರಣ]] ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಟಾರೊ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಪಾ ಅವರ ಸಹವರ್ತಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದರು. "ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಪಾ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮೂಲತಃ ಟಾರೊ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪಾ (ಜನಿಸಿದ ಎಂಡ್ರೆ ಫ್ರೈಡ್ಮನ್) ಎಂಬ ಅಲಿಯಾಸ್ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ, ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಅಸಹನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕ [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು. ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾಪಾ ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಕೆಲಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಮನಾರ್ಹ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಟಾರೋ ಅವರಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಪೋಹಿರಿಲೆ ಅವರು ೧೯೧೦ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧ ರಂದು ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟಟ್ಗಾರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಗಿಸೆಲಾ ಬೊರಾಲ್ ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿಕ್ ಪೋಹಿರಿಲೆ ಎಂಬ ಮಧ್ಯಮ-ವರ್ಗದ ಯಹೂದಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಜನಿಸಿದರು, ಅದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈಸ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲಿಸಿಯಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವುದು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಣಿ ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಒಂದು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು, ನಡುವೆ ಲಾಸನ್ನೆ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷವನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದರು<ref><https://www.icp.org/browse/archive/constituents/gerda-taro?all/all/all/all/0 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180924114349/https://www.icp.org/browse/archive/constituents/gerda-taro?all/all/all/all/0 |date=2018-09-24 }}></ref>. ೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಉದಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ಕುಟುಂಬವು ಲೀಪ್ಜಿಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಟಾರೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಜರ್ಮನ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು (ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರನ್ನು) ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎಡಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೧೯೩೩ ರಲ್ಲಿ, ನಾಜಿ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೋಹಿರಿಲ್ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳ ಕಡೆಗೆ ಬಿಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಟಾರೊ, ವಯಸ್ಸು ೨೩, ಪ್ಯಾರಿಸ್ಗೆ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದಳು, ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ತಲುಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರೆಟ್ಜ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಯಹೂದಿಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು). ಅವರ ಸಹೋದರರು ಇಂಗ್ಲೆಂಢ್ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವಳು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಟಾರೊ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫೋಟೋದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ===ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಪಾ ಅಲಿಯಾಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು=== ೧೯೩೪ ರಲ್ಲಿ ಪೋಹಿರಿಲೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ ಹಿಟ್ಲರನ ಜರ್ಮನಿಯ ಯಹೂದಿ-ವಿರೋಧಿತ್ವದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಹನ್ನೆರಡು ಜರ್ಮನ್ ಜ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ವಾದಕ ಎಂಡ್ರೆ ಫ್ರೀಡ್ಮನ್ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು, ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಯಹೂದಿ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಕಲಿತರು ಮತ್ತು ಅವನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕರಾದರು. ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರು. ಪೋಹಿರಿಲ್ಲೆ ಚಿತ್ರ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಅಲಯನ್ಸ್ ಫೋಟೊಗಾಗಿ [[ಕೆಲಸ]] ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಹೊರಿಲ್ಲೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪತ್ರಿಕಾ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು. ನಂತರ, ಅವಳು ಮತ್ತು ಫ್ರೀಡ್ಮನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಫ್ರೈಡ್ಮನ್ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾಪಾ ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೆಸರು. ಇಬ್ಬರೂ ಸುದ್ದಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಅಮೇರಿಕದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಪಾ ಅವರ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು; ಇದು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕ ಅಮೆರಿಕದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಕಾಪಾವನ್ನು ಫ್ರೆಡ್ಮಾನ್ನ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ರಸ್ತೆ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ "ಕ್ಯಾಪಾ" ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ "ಶಾರ್ಕ್" ಎಂದು ಅರ್ಥ. ರಹಸ್ಯವು ಬಹಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಫ್ರೈಡ್ಮನ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹೆಸರಿಗಾಗಿ "ಕ್ಯಾಪಾ" ಎಂಬ [[ವಾಣಿಜ್ಯ(ವ್ಯಾಪಾರ)|ವಾಣಿಜ್ಯ]] ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪೋಹಿರಿಲೆ ಜಪಾನೀ ಕಲಾವಿದ ಟರೋ ಓಕಾಮೊಟೊ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ನಟಿ ಗ್ರೆಟಾ ಗಾರ್ಬೋ ಅವರ ನಂತರ "ಗೆರ್ಡಾ ಟಾರೋ" ಎಂಬ ವೃತ್ತಿಪರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೩೦ರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಫ್ರಂಟ್ನ ಮುಂದಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ===ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ=== ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಟಾರೋ ಸ್ಪೇನ್ ನ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಕ್ಯಾಪಾ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ "ಚಿಮ್" ಸೆಮೌರ್ ಜೊತೆಗಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅದು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತು. ಟಾರೋ ಲಾ ಪೆಕ್ನಾನ ರುಬಿಯಾ ("ದಿ ಲಿಟಲ್ ಬ್ಲಾಂಡ್") ಎಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಈಶಾನ್ಯ ಅರಾಗಾನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕಾರ್ಡೋಬ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು. ಯಾವಾಗಲೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾಪಾದ ನಕಲಿ ಸಹಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಮೂಲಕ (ಸ್ವಿಸ್ ಝುರ್ಚರ್ ಇಲ್ಯೂಸ್ಟ್ರಿಯೆಟ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ವೂ) ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಟಾರೊ ಒಂದು ರೋಲೆ ಕ್ಯಾಮರಾವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಯುದ್ಧದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕ್ಯಾಪಾ ಚೌಕಾಕಾರದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತರೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಕಾ ಲಕಾ ಕ್ಯಾಮರಾವನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಯತಾಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ಯಾಕೊ, ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅವು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ೩೫ ಎಮ್ಎಮ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಪಾ ಮತ್ತು ಟಾರೊನ ಲೇಬಲ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದವು. ತರುವಾಯ, ಟ್ಯಾರೊ ಕೆಲವು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು]] ಪಡೆದರು. ಅವರು ಕಾಪಾ ಅವರ ಮದುವೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ (ಎರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ನಂತಹ) ವಲಯಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಸಿ ಸಿ ಸೋರ್, ತಾರೊ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದಳು. ನಂತರ, ಆಕೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಫೋಟೋ ಟಾರೋ ಲೇಬಲ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಭಿನಂದನೆಗಳು, ಲೈಫ್, ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಲಂಡನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು ವೋಕ್ಸ್-ಇಲ್ಯೂಸ್ಟ್ರಿಟ್ಟೆ (ಆರ್ಬಿಟರ್-ಇಲ್ಯೂಸ್ಟ್ರೀಟ್-ಝೈಟಂಗ್ನ ಗಡೀಪಾರು ಆವೃತ್ತಿ) ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ವೇಲೆನ್ಸಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಬಾಂಬ್ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಟಾರೊ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಜುಲೈ ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ, ಟಾರೊ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು, ಕೇವಲ ಅವಳು ಸಿ ಸಿಯರ್ಗಾಗಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ನ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬ್ರೂನೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಪ್ರಚಾರವು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಡೆಗಳು ಆ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬಲವಂತಪಡಿಸಿವೆ. ನಿಜವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಏಕೈಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೆಂದರೆ ಟಾರೊ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು. ==ಮರಣ== ಬ್ರೂನೆಟ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸೈನ್ಯದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಟಾರೊ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಿನ ಬುಡದ ಮೇಲೆ ಹಾರಿದರು. ಒಂದು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅದರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಟಾರೊ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಮುಂದಿನ ದಿನ ೨೬ ಜುಲೈ ೧೯೩೭ರಂದು ಸಾಯಿತು<ref><https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/photography/gerda-taro-google-doodle-death-photography-war-capa-born-spain-a8471891.html></ref>. ತಾರೊ ಅವರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಕರ್ತ ರಾಬಿನ್ ಸ್ಟಮ್ಮರ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ, ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯ ಬ್ರಾಂಡ್ಟ್, ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯ]] ಚಾನ್ಸಲರ್, ಮತ್ತು ಟಾರೊನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದಳು, ಸ್ಪೇನ್ ನಲ್ಲಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳ ಸ್ಟಾಲಿನ್ವಾದಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಎಂದು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಜೋಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸ್ಟಮ್ಮಮರ್ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ದೈನಂದಿನ ಎಲ್ ಪ್ಯಾಯ್ಸ್ನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಬ್ರುನೆಟ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸೈನಿಕನ ಸೋದರಳಿಯಳು ಅವಳು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಕಣ್ಣಿನ ಸಾಕ್ಷಿ ಖಾತೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅವಳು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ತೊಟ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಓಡಿಹೋಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಅವಳು ಎಲ್ ಗೊಲೊಸೋ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಳು. ಟ್ಯಾಂಕ್ ಚಾಲಕನು ತಾನು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬದ್ಧತೆಯ ಕಾರಣ, ಟಾರೊ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವಿರೋಧಿ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೩೭ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧ ರಂದು, ತನ್ನ ೨೭ ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದಂದು ಏನೆಂದು, ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ]] ಭಾರೀ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು, ಪೆರೆ ಲಾಚೈಸ್ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಹೂಳಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಜಿಯಾಕೋಮೆಟ್ಟಿ ತನ್ನ ಸಮಾಧಿಯ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು. ೨೦೧೮ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಯುದ್ಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮರಣದಂಡನೆ ಮೇಲೆ ಟಾರೊದ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಂಗೇರಿಯ ಡಾ. ಕಿಸ್ಲೆಲಿಯವರ ಮಗ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ==ಪರಂಪರೆ== [[File:Grave of Gerda Taro - War Photographer - panoramio.jpg|thumb|Grave of Gerda Taro - War Photographer - panoramio]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೬, ೨೦೦೭ ರಂದು, ಟೊರೊನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ತೆರೆಯಿತು. ೨೦೧೬ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಟಾರೋನ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ತೆರೆದ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಲೈಪ್ಜಿಗ್ನಲ್ಲಿನ ಎಫ್ / ಸ್ಟಾಪ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಉತ್ಸವದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. [[ಹಬ್ಬ|ಹಬ್ಬವು]] ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ, ಗುಂಪಿನ ಫಂಡ್ ಮಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಹಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಶಾಶ್ವತವಾಯಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಆಗಸ್ಟ್ ೪ ರಂದು, ಟಾರೋನ ಕೆಲಸದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಹೊಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ನಾಶವಾಯಿತು. ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಾಶವಾದ ಕೆಲಸವು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ನಿರಾಶ್ರಿತರ ವಿರೋಧಿ ಅಥವಾ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ವಿನಾಶವು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶಯವಿದೆ. ಸುಸಾನಾ ಫೋರ್ಟೆಸ್ (೨೦೧೧ - ಆಡ್ರಿಯಾನಾ ವಿ. ಲೊಪೆಝ್ ಅವರಿಂದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದ) ಬರೆದ ವೇಟಿಂಗ್ ಫಾರ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾಪಾ ಎಂಬ [[ಕಾದಂಬರಿ]], ಟಾರೋ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪಾಗಳ ಜೀವನದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವಿವರ. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಾರೊ, ಕ್ಯಾಪಾ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಸೆಮೌರ್ರು ತೆಗೆದ ೪೫೦೦ ಕಳೆದುಹೋದ ನಿರಾಕರಣೆಗಳ ಸೂಟ್ಕೇಸ್ ಕಥೆಯನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸೂಟ್ಕೇಸ್ (೨೦೧೧) ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸೂಟ್ಕೇಸ್ ಮತ್ತು ನಿರಾಕರಣೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. [[ರಂಗಭೂಮಿ]] ಕಂಪನಿ ಐಡಲ್ ಮೋಷನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಶೂಟಿಂಗ್ ವಿತ್ ಲೈಟ್ ಎಂಬ ನಾಟಕವು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಂಗಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಯಾಪಾಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅನೇಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಟಾರೊಗಳೆಂದು ಕಂಡುಬಂದವು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಫೋಟೋಜೆರ್ನಿಸಂಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಪಾದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಕ್ಯುರೇಟರ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ ಲುಬ್ಬೆನ್ "ಅವಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾದ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕೋನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಒಡ್ಡಿದವು, ಕ್ಯಾಪಾ ಹೆಚ್ಚು ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು." ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡೀ ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಲ್ಟ್-ಜೆ ಹಾಡಿನ "ಟಾರೊ" ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕನಾಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪಾಳೊಂದಿಗಿನ ಅವಳ ಸಂಬಂಧದ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಾಡು ಕಾಪಾ ಸಾವಿನ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ("ಎ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ವ್ರೆಂಚ್ ಗ್ರಿಪ್ಸ್ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ / ರಿಪ್ಸ್ ಬೆಳಕು, ಕಲ್ಲುಗಳಂತಹ ಕಣ್ಣೀರು ಕಣ್ಣೀರು") ಮತ್ತು ಟಾರೊನ ಪೂರಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. [ಉತ್ತಮ ಮೂಲ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಟ್ಯಾರೋ ನಂತರ ೧,೨೦೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಲೀಪ್ಜಿಗ್ ನಗರವು ಹೊಸ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು; ಇದು ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧, ೨೦೧೮ ರಂದು ಗೂಗಲ್ನ ಡೂಡಲ್ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ==ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು== ಕ್ಯಾಪಾ, ರಾಬರ್ಟ್ (೧೯೩೮), ಡೆತ್ ಇನ್ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಕೋವಿಸ್ ಫ್ರೈಡ್, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಟಾರೊ ಮತ್ತು ಕಾಪಾ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು]] nbx9s01cszr7xewa1klahr7avrdltbx 0 113700 1383349 1347263 2026-08-18T15:58:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383349 wikitext text/x-wiki '''ಜಯಸುಧ ಕಪೂರ್''' ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದು [[ತೆಲುಗು]],[[ಕನ್ನಡ]],[[ತಮಿಳು]] ಹಾಗೂ ಮಲಯಾಳ೦ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೭ ರಾಜ್ಯ ನ೦ದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ೭ ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್ಪೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/51st-Annual-Manikchand-Filmfare-Award-winners/etarticleshow/718496.cms?referral=PM</ref> ==ವೃತ್ತಿ== ಜಯಸುಧ ೧೭ ಡಿಸೆ೦ಬರ್ ೧೯೫೮ ರ೦ದು [[ಮದ್ರಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಸುಜಾತಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>https://www.rediff.com/movies/2000/may/13jaya.htm</ref> ಆಕೆಯ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ' ವಿಜಯಾ ನಿರ್ಮಲಾ' ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರ೦ಗದ ನಟಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ,ಇವರು ಜಯಸುದವರನ್ನು "ಪಯ೦ತಿತಿ ಕಪೂರ್" ಎ೦ಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಮುನಾಳ ತನ್ನ ಹನ್ನೆರಡೆನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರ೦ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ನಿರ್ದೇಶಕ 'ಕೆ. ಬಾಲಚ೦ದರ್' ತಮಿಳ್ ನ ಚಿತ್ರ "ಅರ೦ಗೇತ್ರ" ದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿಡಿದರು. ಇವರು ೩೨೫ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಯಸುಧ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತಾರದ ಜಯಪ್ರಧ ಹಾಗೂ ರಾಧಿಕಾ ರವರ ಜೊತೆ "ಅಡವಿ ರಾಮುಡು" ಹಾಗೂ ಮೇಘಸ೦ದೇಷ೦" ಮತ್ತು ಆನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.nilacharal.com/enter/interview/js.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-03-26 |archive-date=2006-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061105210355/http://www.nilacharal.com/enter/interview/js.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20090215013004/http://www.telugucinema.com/c/publish/stars/jayasudha.php</ref> ==ಚಿತ್ರಗಳು== ಕ್ನನ್ನಡ {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ!! ಚಿತ್ರ !! ಪಾತ್ರ |- | ೧೯೮೫ || ನೀ ತ೦ದ ಕಾಣಿಕೆ || ಮೀನಾ ದೇವಿ |- | ೨೦೦೪ || ಮೊ೦ಡ ||ಶಾರಾದ |- | ೨೦೦೭ || ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲು || ಪೂರ್ಣಿಮ |- | ೨೦೧೫ || ವಜ್ರಕಾಯ ||ಲಕ್ಷ್ಮೀ |} ತೆಲುಗು {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರ.ಸ೦ !! ಚಿತ್ರ !! ವರ್ಷ |- | ೧ || ತ್ರಿಪತಿ || ೧೯೭೪ |- | ೨ || ಸೊಗ್ಗಡು || ೧೯೭೫ |- | ೩ || ರಾಜು ವೇದಾಲೆ || ೧೯೭೬ |- | ೪ || ಮೊನಗಾಡು || ೧೯೭೬ |- | ೫|| ಅಲ್ಲುದೊಚಡು || ೧೯೭೬ |- | ೬ || ಜ್ಯೋತಿ || ೧೯೭೬ |- | ೭ ||ಪ್ರೇಮಲೇಖಲು || ೧೯೭೭ |- | ೮ ||ಮಲ್ಲೇ ಪೂವಲು || ೧೯೭೭ |- | ೯ || ಗಡುಸು ಅಮ್ಮಾಯಿ|| ೧೯೭೭ |- | ೧೦ ||ಗಡುಸು ಪಿಲ್ಲೋಡು || ೧೯೭೭ |- |೧೧ || ಅಮರದೀಪ೦ || ೧೯೭೭ |- | ೧೧ || ಆಮೆಕಥಾ || ೧೯೭೭ |- | ೧೨||ಆಡವಿ ರಾಮುಡು || ೧೯೭೭ |- | ೧೩ || ಶಿವರ೦ಜಿನಿ || ೧೯೭೮ |- | ೧೪ || ಲಾಯರ್ ವಿಶ್ವನಾಥ್ || ೧೯೭೮ |- | ೧೫ || ಕೆಡಿ ನ೦. ೧ || ೧೯೭೮ |- | ೧೬ || ಕಲಾ೦ತಕುಲು || ೧೯೭೮ |- | ೧೭|| ಪ್ರಾಣ೦ ಖರೀದು ||೧೯೭೮ |- | ೧೮ || ವಿಚಿತ್ರಾ ಜೀವಿತ೦ || ೧೯೭೮ |- | ೧೯ || ಯುಗ೦ದರ್ || ೧೯೭೯ |- | ೨೦ ||ಶ್ರಿ ತಿರುಪತಿ ವೆ೦ಕಟೆಶ್ವರ ಕಳ್ಯಾಣ೦ ||೧೯೭೯ |- | ೨೧ ||ಶಿವಮಟ್ಟಿನಾ ಸತ್ಯ೦ || ೧೯೭೯ |- |೧೨ || ಮುದ್ದುಲ ಕೊಡಕು || ೧೯೭೯ |- | ೧೩ || ಕಲ್ಯಾಣಿ || ೧೯೭೯ |- | ೧೪ || ಜುದಗಾಡು || ೧೯೭೯ |- | ೧೫ || ಇ೦ಟಿ೦ಟಿ ರಾಮಯಾಣ೦ || ೧೯೭೯ |- | ೧೬ ||ಡ್ರೈವರ್ ರಾಮುಡು ||೧೯೭೯ |- | ೧೭ || ಅ೦ದಮೈನಾ ಅನುಭವಮ್ || ೧೯೭೯ |- | ೧೮ || ಇದಿ ಕಥಾ ಕಾದು || ೧೯೭೯ |- | ೧೯ || ಗೋಪಾಲ ರಾವ್ ಗರಿ ಅಮ್ಮೈ || ೧೯೮೦ |- | ೨೦|| ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣುಡು || ೧೯೮೦ |- | ೨೧ || ಗಜದೊ೦ಗ || ೧೯೮೦ |- | ೨೨ || ಪ್ರೇಮ ತಾರ೦ಗಾಲು || ೧೯೮೦ |- | ೨೩ || ಪ್ರೇಮಾಭಿಷೆಕ೦ || ೧೯೮೧ |- | ೨೪ || ಮಹಾ ಪುರುಶುಡು || ೧೯೮೧ |- | ೨೫ || ಇಲ್ಲಾಲು || ೧೯೮೧ |- | ೨೬ || ಅಗ್ನಿ ಪೂಲು || ೧೯೮೧ |- | ೨೭ || ಯುವರಾಜು || ೧೯೮೨ |- | ೨೮ || ರಾಗ ದೀಪ೦ || ೧೯೮೨ |- | ೨೯ || ನಾ ದೇಶ೦ || ೧೯೮೨ |- | ೩೦ || ಮಧುರ ಸ್ವಪ್ನ೦ || ೧೯೮೨ |- | ೩೧ || ಅನುರಾಗ ದೇವತಾ || ೧೯೮೨ |- | ೩೨ || ತ್ರಿಶೂಲ೦ || ೧೯೮೩ |- | ೩೩ || ಗೃಹಪ್ರವೇಶ೦ || ೧೯೮೨ |- | ೩೪ || ರಾಮುಡು ಕಾದು ಕೃಷ್ಣುಡು || ೧೯೮೩ |- | ೩೫ || ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ || ೧೯೮೩ |- | ೩೬|| ಪೊರ್ಥಮ್ || ೧೯೮೩ |- | ೩೭ || ಮೇಘಸ೦ದೇಶ೦ || ೧೯೮೩ |- | ೩೮ || ಯುಧ್ದ೦ || ೧೯೮೪ |- | ೩೯ || ಜಗನ್ || ೧೯೮೪ |- | ೪೦ || ಇದ್ದರು ದೊ೦ಗಲು || ೧೯೮೪ |- | ೪೧ || ಮಹಾ ಸ೦ಗ್ರಮ೦|| ೧೯೮೫ |- | ೪೨ || ಮಗಧಿರುಡು || ೧೯೮೬ |- | ೪೩|| ಕಾ೦ಚನ ಸೀತಾ || ೧೯೮೮ |- | ೪೪ || ಬಲೆ ದ೦ಪತಿಲು || ೧೯೮೯ |- |೪೫ || ವಿಜಯ್ || ೧೯೮೯ |- | ೪೬|| ಮನಿ || ೧೯೯೩ |- | ೪೭ || ತೊಡಿ ಕೊಡಲು || ೧೯೯೪ |- | ೪೮ ||ದೆಯ್ಯಾ೦ || ೧೯೯೬ |- | ೪೯||ಸುಪರ್ ಪೋಲಿಸ್ || ೧೯೯೪ |- | ೫೦ || ಡ್ಯಾಡಿ ಡ್ಯಾಡಿ || ೧೯೯೮ |- | ೫೧ || ಯುವಕುಡು || ೨೦೦೦ |- | ೫೨ || ಚಿನ್ನ || ೨೦೦೧ |- | ೫೩|| ವಿಷ್ಣು || ೨೦೦೩ |- | ೫೪ || ಬೊಮ್ಮಾರಿಲು || ೨೦೦೬ |- |೫೫ ||ವಿಜಯ ದಶಮಿ || ೨೦೦೭ |- | ೫೬|| ರಕ್ಷ || ೨೦೦೮ |- | ೫೭ || ಸೊಲೊ || ೨೦೧೧ |- | ೫೮ || ದೃವ <ref>https://web.archive.org/web/20120506160327/http://www.supergoodmovies.com/44148/tollywood/daruvu-overseas-by-bluesky-news-details</ref>|| ೨೦೧೩ |- | ೫೯ ||ಯವುಡು ||೨೦೧೪ |- | ಉದಾಹರಣೆ || ಶಾತಮಾನ೦ಭವತಿ ||೨೦೧೭ |- |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== * "ಪ್ರೈಡ್ ಆಪ್ ಇ೦ಡಿಯನ್ ಸಿನಿಮಾ ಅವಾರ್ಡ್ " ೨೦೦೭<ref>https://web.archive.org/web/20080511104141/http://www.bharatwaves.com/news/Jayasudha-receives-Pride-of-Indian-Cinema-Award-4625.html</ref> *ಅ೦ಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ದಿ೦ದ ೭ ನ೦ದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೭ ಫಿಲ್ಮ್ಪೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] rxgus9uxpi8yqasl0lekokim29avn2n 0 115754 1383310 1346114 2026-08-18T13:58:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383310 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಚಂದ್ರಾಣಿ ಮುರ್ಮು | image = |birth_date = {{birth date and age |df=yes|1993|6|16}} | birth_place = | parents = ಸಂಜೀವ್ ಮುರ್ಮು<br>ಉರ್ಬಶಿ ಸೊರೆನ್ | office = [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭಾ]] ಸದಸ್ಯರು | termstart = 23 May 2019 | constituency = ಕಿಯೋಂಜಾರ್, ಒಡಿಶಾ | predecessor = ಶಕುಂತಚಾ ಲಗುರಿ | party = ಬಿಜು ಜನತಾ ದಳ | spouse = | children = | nationality = [[ಭಾರತೀಯ]] }} ಚಂದ್ರಾಣಿ ಮುರ್ಮು ಒಬ್ಬ [[ಭಾರತೀಯ]] ರಾಜಕಾರಣಿ. ೨೦೧೯ರ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾದ ಕಿಯೊಂಜಾರ್‌ನಿಂದ, ಬಿಜು ಜನತಾದಳದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭೆಗೆ]] ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಚಂದ್ರಾಣಿ ಮುರ್ಮು ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಸಂಸದರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.news18.com/news/politics/fairy-tale-for-chandu-at-25-chandrani-murmu-becomes-the-youngest-female-lok-sabha-mp-from-odisha-2159317.html</ref> =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಚಂದ್ರಾಣಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ಜೂನ್ ೧೬, ೧೯೯೩ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಮುರ್ಮು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಭುವನೇಶ್ವರದ ಶಿಕ್ಷಾ ಅನುಸಂಧನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪೂರೈಸಿದರು.<ref>https://www.scoopwhoop.com/news/chandrani-murmu-youngest-ever-lok-sabha-mp/</ref> ಕಿಯೋಂಜಾರ್ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬಿಜೆಡಿಯು ಇಲ್ಲಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿತ್ತು. =ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ= ಚಂದ್ರಾಣಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ೧೭ನೇ ಲೊಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್]] ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/17th-lok-sabha-46-firsttime-women-mps-among-record-78-women-mps-in-new-lok-sabha-1559198029-1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-07-02 |archive-date=2019-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702071347/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/17th-lok-sabha-46-firsttime-women-mps-among-record-78-women-mps-in-new-lok-sabha-1559198029-1 |url-status=dead }}</ref> =ಉಲ್ಲೇಖ= == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} fvn5ztfz5yvjs5o9azosdiqgemm1yd3 0 116458 1383392 1351713 2026-08-19T00:28:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383392 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name =ನಾನಿ | image = Nani at Aaha Kalyanam audio launch (cropped).jpg | caption = ಅಹಾ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಆಡಿಯೋ ಲಾಂಚ್ ನಲ್ಲಿ ನಾನಿ(ಜನವರಿ ೨೦೧೪) | birth_name = ನವೀನ್ ಬಾಬು ಗಂಟ | birth_date = ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೪ | birth_place = [[ಹೈದರಾಬಾದ್]], [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ, [[ಭಾರತ]] | residence = ಹೈದರಾಬಾದ್, [[ಭಾರತ]] | other_names = | occupation = ನಟ,ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರೆಸೆಂಟರ್, ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕ | years_active = ೨೦೦೮ – | height = | spouse =ಅಂಜನಾ ಯೆಲವರ್ತಿ | children =ಅರ್ಜುನ್ | website = {{official|http://www.ActorNani.com}} }} '''ನಾನಿ''' (೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೪, ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ನವೀನ್ ಬಾಬು ಘಂಟಾ) ರವರು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ, [[ನಿರ್ಮಾಪಕ]] ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ. ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಇವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು‌ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಸಟಲೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಜೆ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಅವರು ವೈಟ್ಲಾ ಮತ್ತು ಬಾಪು ರವರ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. <br />೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ ಆದ ಅಷ್ಠ ಚಮ್ಮಾ [[ಸಿನಿಮಾ]]ದ ಮೂಲಕ ನಾನಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿ ಕಂಡ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ : ರೈಡ್ (೨೦೦೯), ''ಭೀಮಿಲಿ ಕಬಡ್ಡಿ ಜಟ್ಟು'' (೨೦೧೦), ''ಅಲಾ ಮೊಡಲೈಂಡಿ'' (೨೦೧೧), ''ಪಿಲ್ಲಾ ಜಮೀನ್ದಾರ್'' (೨೦೧೧), ಈಗ (೨೦೧೨), ''ಯೇಟೊ ವೆಲ್ಲಿಪೊಯಿಂಡಿ ಮನಸು'' (೨೦೧೨), ''ಯೆವಾಡೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ'' (೨೦೧೫), ''ಭಲೇ ಭಲೇ ಮಗಡಿವೊಯ್ ''(೨೦೧೫), ''ಕೃಷ್ಣ ಗಾಡಿ ವೀರ ಪ್ರೇಮಾ ಗಧಾ'' (೨೦೧೬), ''ಜೆಂಟಲ್ಮೆನ್'' ೨೦೧೬), ''ನೇನು ಲೋಕಲ್ ''(೨೦೧೭),''ನಿನ್ನು ಕೋರಿ'' (೨೦೧೭), ''ಮಿಡಲ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಅಭಯ್'' (೨೦೧೭), ಮತ್ತು ''ಜರ್ಸಿ'' (೨೦೧೯), ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇವರು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಜನನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ನಾನಿ ಭಾರತ ಹೈದರಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಅಲ್ಫೋನ್ಸ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ ನಾರಾಯಣ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>[http://www.idlebrain.com/celeb/interview/nani.html ಸೆಲೆಬ್ರೆಟಿಯ ಜೊತೆ ಸಂದರ್ಶನ]</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===ನಟನಾಗಿ=== {| class="wikitable" |ಕೀ | style="background:#ffc;"| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ(s) !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | ೨೦೦೮ || ಅಷ್ಠ ಚಮ್ಮ || ರಾಮ್ ಬಾಬು / ಮಹೇಶ್|| ಫಿಲ್ಮ್ ಡೆಬ್ಯೂಟ್<ref>[https://m.imdb.com/title/tt1704137/ ಅಷ್ಠ ಚಮ್ಮ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನಿ]</ref> |- | rowspan="2" | ೨೦೦೯ || ''[[:en:Ride (2009 film)|ರೈಡ್]]'' || ಅರ್ಜುನ್ <ref>[https://m.imdb.com/title/tt1580017/fullcredits ರೈಡ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನಿ ]</ref>|| |- | ಸ್ನೇಹಿತುದ<ref>[https://www.filmibeat.com/telugu/movies/snehithuda/cast-crew.html ಸ್ನೇಹಿತುದ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಸಾಯಿ ಎಂಬ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನಿ]</ref>|| ಸಾಯಿ || |- | ೨೦೧೦|| ಭಿಮಿಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಡಿ ಜತ್ತು <ref>[https://www.gulte.com/moviereviews/143/Bheemili-Kabaddi-Jattu-Movie-Review ಸೂರಿಬಾಬು ಎಂಬ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನಿ]</ref>|| ಸೂರಿಬಾಬು <ref>[http://www.idlebrain.com/download/bheemili.html ಭಿಮಿಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಡಿ ಜತ್ತು]</ref>|| |- | rowspan="3" | ೨೦೧೧ || ಅಲಾ ಮೊದಲೈಂದಿ<ref>[https://www.rediff.com/movies/report/south-review-ala-modalaindi/20110121.htm]</ref> || ಗೌತಮ್ || |- | ವೆಪ್ಪಮ್|| ಕರ್ತಿ ||ತಮಿಳು ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಸೀಗಾ ಎಂದು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |- | ಪಿಲ್ಲ ಜಮೀನ್ದಾರ್<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/Pilla-Zamindar-A-Millionaires-First-Love/photostory/64507478.cms |title=ಪಿಲ್ಲ ಜಮೀನ್ದಾರ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಾನಿ |access-date=2019-07-11 |archive-date=2019-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723124035/https://timesofindia.indiatimes.com/Pilla-Zamindar-A-Millionaires-First-Love/photostory/64507478.cms |url-status=dead }}</ref> || ಪ್ರವೀಣ್ ಜಯರಾಮರಾಜು || |- | rowspan="2" | ೨೦೧೨ || ಈಗ<ref>[https://www.filmibeat.com/photos/telugu-movies/eega-9130.html ಈಗ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಾನಿ]</ref> || ನಾನಿ ||ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ನಾನ್ ಈ<br />[[:en:Toronto After Dark Film Festival|ಟೊರೊಂಟೊ ಆಫ್ಟರ್ ಡಾರ್ಕ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಹೀರೋ ಅವಾರ್ಡ್]] |- | ಎತ್ತೊ ವೆಲ್ಲಿಪೋಯಿಂಡಿ ಮನಸು|| ವರುಣ್ ಕೃಷ್ಣ||ನಂದಿ ಅವಾರ್ಡ್ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ |- | rowspan="2" | ೨೦೧೪ || ''[[:en:Paisa (film)|ಪೈಸಾ]]'' ||ಪ್ರಕಾಶ್ || |- | ಅಹ ಕಲ್ಯಾಣಂ || ಶಕ್ತಿ || ತಮಿಳು ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು |- | rowspan="3" | ೨೦೧೫ || ಜಂದಾ ಪೈ ಕಪಿರಾಜು || ಅರವಿಂದ್ ಶಿವಶಂಕರ್ / ಮಾಯಾ ಕಣ್ಣನ್ ||ದ್ವಿಪಾತ್ರ |- | ಎವಡೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ || ಎಮ್.ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ || |- |ಭಲೇ ಭಲೇ ಮಗದಿವೋಯ್ ||ಲುಕ್ಕರಾಜು (ಲಕ್ಕಿ) || ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ – ಸೌತ್<br> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟರ್- ತೆಲುಗು |- | rowspan="3" | ೨೦೧೬|| ಕೃಷ್ಣ ಗಾಧಿ ವೀರ ಪ್ರೇಮ ಗಾಧಾ ||ಕೃಷ್ಣ|| ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ – [[:en:International Indian Film Academy Awards|ಐಫಾ ಉತ್ಸವಂ ೨೦೧೬]] ಬೆಸ್ಟ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ರೋಲ್ ಮೇಲ್ |- | ''[[:en:Gentleman (2016 film)|ಜಂಟಲ್ಮೆನ್]]'' || ಗೌತಮ್ / ಜಯ ರಾಮ್ ಮುಲ್ಲಪುಡಿ (ಜೈ) || ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ – [[:en:Filmfare Best Actor Award (Telugu)|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟರ್ - ತೆಲುಗು]] <br />ದ್ವಿಪಾತ್ರ |- | ''[[:en:Majnu (2016 film)|ಮಂಜು]]'' ||ಆದಿತ್ಯ || |- | rowspan="3" | ೨೦೧೭ || ನೇನು ಲೋಕಲ್|| ಬಾಬು|| |- | ನಿನ್ನು ಕೋರಿ || ಉಮಾ ಮಹೇಶ್ವರ್ ರಾವ್|| |- | ''[[:en:Middle Class Abbayi|ಎಮ್ ಸಿಎ(ಮಿಡಲ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಅಭಯ್)]]'' || ನಾನಿ||<ref>[https://m.imdb.com/title/tt7516778/ ಮಿಡಲ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಅಭಯ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನಿ]</ref> |- | rowspan="2" | ೨೦೧೮|| ''[[:en:Krishnarjuna Yudham|ಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನ ಯುದ್ಧಂ]]'' || ಕೃಷ್ಣ / ಅರ್ಜುನ್ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ |- | ''[[:en:Devadas (2018 film)|ದೇವ್ ದಾಸ್]]'' <ref>[https://m.imdb.com/title/tt8661814/ದೇವ್ ದಾಸ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|| ದಾಸು <ref>[https://www-indiatoday-in.cdn.ampproject.org/v/s/www.indiatoday.in/amp/movies/regional-cinema/story/nani-nagarjuna-film-devadas-first-look-out-1307783-2018-08-07?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https://www.google.com&amp_tf=From%20%251%24s Indiatoday, UPDATED: August 7, 2018 18:34 IST]</ref>|| |- | rowspan="2" |೨೦೧೯|| ''[[:en:Jersey (film)|ಜರ್ಸಿ]]'' ||ಅರ್ಜುನ್<ref>[https://m-timesofindia-com.cdn.ampproject.org/v/s/m.timesofindia.com/entertainment/telugu/movie-reviews/jersey/amp_movie_review/68952269.cms?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https://www.google.com&amp_tf=From%20%251%24s ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]</ref> || |- |ಗ್ಯಾಂಗ್ ಲೀಡರ್<ref>[https://indianexpress-com.cdn.ampproject.org/v/s/indianexpress.com/article/entertainment/telugu/nanis-gang-leader-release-date-5734313/lite/?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Findianexpress.com%2Farticle%2Fentertainment%2Ftelugu%2Fnanis-gang-leader-release-date-5734313%2F ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌, Updated: May 18, 2019 12:14:14 am]</ref>|| ಟಿಬಿಎ || ಫಿಲ್ಮಿಂಗ್<ref>[https://www-thenewsminute-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.thenewsminute.com/article/nani-s-gang-leader-release-date-finalised-101990?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&amp&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.thenewsminute.com%2Farticle%2Fnani-s-gang-leader-release-date-finalised-101990 ಗ್ಯಾಂಗ್ ಲೀಡರ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಾನಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |- | rowspan="1" |೨೦೨೦|| ''[[:en:V (film)|ವಿ]]''<ref>[https://m-timesofindia-com.cdn.ampproject.org/v/s/m.timesofindia.com/entertainment/telugu/movies/news/nanis-landmark-film-with-sudheer-babu-nivetha-thomas-and-aditi-rao-hydari-titled-v/amp_articleshow/69093199.cms?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https://www.google.com&amp_tf=From%20%251%24s Times of India Neeshita Nyayapati | TNN | Apr 29, 2019, 12:59 IST]</ref> || ಟಿಬಿಎ||ಫಿಲ್ಮಿಂಗ್<ref>[https://zeenews-india-com.cdn.ampproject.org/v/s/zeenews.india.com/regional/actor-nani-and-indraganti-s-next-film-is-titled-v-2199571.html/amp?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fzeenews.india.com%2Fregional%2Factor-nani-and-indraganti-s-next-film-is-titled-v-2199571.html ಜೀ ನ್ಯೂಸ್]</ref> ೨೫ ನೇ ಸಿನಿಮಾ |} ===ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿ=== <!-- {| class="wikitable sortable" |+Key |} --> {| class="wikitable sortable" |- !ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ವರ್ಗ !! ನಿರ್ದೇಶಕ!!ಭಾಷೆ |- ||೨೦೧೩ |ಡಿ ಫಾರ್ ಡೊಪಿಡೀ<ref>[https://www-123telugu-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.123telugu.com/reviews/d-for-dopidi-b-for-boring.html/amp?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.123telugu.com%2Freviews%2Fd-for-dopidi-b-for-boring.html ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ನಾನಿ]</ref>||ವರುಣ್ ಸಂದೇಶ್, ಸುದೀಪ್ ಕಿಶನ್, ಮೆಲಾನಿ ಕನ್ನೊಕೊಡಾ ||ಶ್ರೀ ರಾಜ್ ಕಲ್ಲಾ || ತೆಲುಗು |- ||೨೦೧೮ |''[[:en:Awe (film)|ಅ!]]''<ref>[https://m-hindustantimes-com.cdn.ampproject.org/v/s/m.hindustantimes.com/movie-reviews/awe-movie-review-in-awe-of-this-nani-film-its-director-prasanth-varma/story-DtVNKVlpQxLMNrhLiDUMXM_amp.html?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.hindustantimes.com%2Fmovie-reviews%2Fawe-movie-review-in-awe-of-this-nani-film-its-director-prasanth-varma%2Fstory-DtVNKVlpQxLMNrhLiDUMXM.html ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್]{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www-thenewsminute-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.thenewsminute.com/article/teaser-nani-s-first-production-awe-out-75785?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&amp&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.thenewsminute.com%2Farticle%2Fteaser-nani-s-first-production-awe-out-75785 ದ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>||[[ಕಾಜಲ್ ಅಗರ್ವಾಲ್(ನಟಿ)|ಕಾಜಲ್ ಅಗರ್ವಾಲ್]], [[ನಿತ್ಯಾ ಮೆನನ್]], ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಅವಸರಲಾ, ರೆಜೀನಾ ಕ್ಯಾಸಂಡ್ರಾ|| ಪ್ರಶಾಂತ್ ವರ್ಮಾ || ತೆಲುಗು |} ===ಕಿರುಪಾತ್ರಗಳು=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| ವರ್ಷ !scope="col"| ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! scope="col" | ಪಾತ್ರ !scope="col"| ಭಾಷೆ |- | ೨೦೧೨ !scope="row"| ನೀತಾನೆ ಎನ್ ಪೊನ್ವಸಂತಮ್ |ಜೀವಾ, ಸಮಂಥಾ ರುಥ್ ಪ್ರಭು | rowspan="2" | ತಮಿಳು |- | ೨೦೧೪ !scope="row"| ನಿಮಿರ್ನದು ನಿಲ್ | ಜಯಮ್ ರವಿ, ಅಮಲಾ ಪೌಲ್ |- |೨೦೧೫ !scope="row"| ''[[:en:Dongaata (2015 film)|ದೊಂಗಟ್ಟಾ]]'' |ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮಂಚು, ಅದಿವೀ ಶೇಷ್ | rowspan="2" | ತೆಲುಗು |- | ೨೦೧೬ !scope="row"|ಜ್ಯೊ ಅಚ್ಯುತಾನಂದ | ನರ ರೋಹಿತ್, ನಾಗ ಶೌರ್ಯ, ರೆಜೀನಾ ಕ್ಯಾಸಂಡ್ರಾ |- |೨೦೧೯ !scope="row"| ಪಲಾಂಡೂ ವಾಜ್ಗಾ |ರಾಹುಲ್ ರವೀಂದ್ರನ್, ವಾಸ್ನಾ ಅಹಮದ್ |ತಮಿಳು |} ===ವಾಯ್ಸ್ ಓವರ್=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"|ವರ್ಷ !scope="col"| ಶೀರ್ಷಿಕೆ !scope="col"| ಭಾಷೆ !scope="col"|ನಿರ್ದೇಶಕ |- ||೨೦೧೩ | ಡಿ ಫಾರ್ ಡೋಪಿಡೀ<ref>[https://www-news18-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.news18.com/amp/news/india/telugu-actor-nani-lends-his-voice-for-d-for-dopidi-533166.html?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.news18.com%2Fnews%2Findia%2Ftelugu-actor-nani-lends-his-voice-for-d-for-dopidi-533166.html ವಾಯ್ಸ್ ಓವರ್ ನೀಡಿದ ನಾನಿ]</ref> || ತೆಲುಗು || ಶ್ರೀ ರಾಜ್ ಕಲ್ಲಾ |- ||೨೦೧೫ | ಓ ಕಾದಲ್ ಕಣ್ಮಣಿ <ref>{{Cite web |url=http://www.cinepunch.in/nanis-voice-for-dulquer-salman-in-oh-kadhal-kanmani/ |title=ಓ ಕಾದಲ್ ಕಣ್ಮಣಿ |access-date=2019-07-11 |archive-date=2019-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711085153/http://www.cinepunch.in/nanis-voice-for-dulquer-salman-in-oh-kadhal-kanmani/ |url-status=dead }}</ref> || [[:en:Tamil language|ತಮಿಳು]] || ಮಣಿ ರತ್ನಂ<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know/nafeez-arav-played-dulquers-friend-in-o-kadhal-kanmani/articleshow/62650412.cms E-times Updated: Jan 25, 2018, 16:33 IST]</ref> |- ||೨೦೧೮ |''[[Awe (film)|ಅ]]'' <ref>[https://www.filmibeat.com/telugu/news/2018/tholi-prema-awe-mla-final-box-office-collections-273255.html ಅ! ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನಿ]</ref> ||ತೆಲುಗು || ಪ್ರಶಾಂತ್ ವರ್ಮಾ<ref>[https://www-firstpost-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.firstpost.com/entertainment/nani-opens-up-about-turning-producer-with-awe-a-lot-of-people-think-i-did-it-to-make-profits-4330349.html/amp?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.firstpost.com%2Fentertainment%2Fnani-opens-up-about-turning-producer-with-awe-a-lot-of-people-think-i-did-it-to-make-profits-4330349.html ಪ್ರಶಾಂತ್ ವರ್ಮಾ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅ!]</ref> |- ||೨೦೧೯ |''[[:en:The Lion King (2019 film)|ದ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್]]'' <ref>[https://indianexpress-com.cdn.ampproject.org/v/s/indianexpress.com/article/entertainment/hollywood/nani-to-voice-simba-for-the-lion-king-telugu-version-disney-5806471/lite/?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https://www.google.com&amp_tf=From%20%251%24sdubbed Indian Express]</ref> ||ತೆಲುಗು || ಜಾನ್ ಫೆವ್ರಿಯೂ |} ===ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಾನಿ=== <!-- {| class="wikitable sortable" |+Key |} --> {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !!ಭಾಷೆ !! ಪಾತ್ರ !! ಚಾನೆಲ್ |- ||೨೦೧೮ | ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ತೆಲುಗು ೨<ref>[https://indianexpress-com.cdn.ampproject.org/v/s/indianexpress.com/article/entertainment/television/bigg-boss-telugu-2-host-nani-5381117/lite/?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Findianexpress.com%2Farticle%2Fentertainment%2Ftelevision%2Fbigg-boss-telugu-2-host-nani-5381117%2F ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]</ref> || ತೆಲುಗು || ನಿರೂಪಕ<ref>[https://m-hindustantimes-com.cdn.ampproject.org/v/s/m.hindustantimes.com/tv/bigg-boss-2-telugu-host-nani-responds-to-criticism-says-every-contestant-is-equal-to-him/story-LPgePF8NEoFAqWqHOap3OP_amp.html?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.hindustantimes.com%2Ftv%2Fbigg-boss-2-telugu-host-nani-responds-to-criticism-says-every-contestant-is-equal-to-him%2Fstory-LPgePF8NEoFAqWqHOap3OP.html ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ತೆಲುಗು ೨ ರಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕನಾಗಿ ನಾನಿ]{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|| ಸ್ಟಾರ್ ಮಾ |- ||೨೦೧೬ | ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಜಬರ್ದಸ್ತ್ || [[:en:Telugu language|ತೆಲುಗು]] || ೧೦೦ ನೇ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಯ ಪಾತ್ರ|| ಈ ಟಿವಿ ತೆಲುಗು<ref>{{Cite web |url=https://www.telugu360.com/fun-frolic-mark-episode-100-of-extra-jabardasth/amp/ |title=ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ನಾನಿ |access-date=2019-07-11 |archive-date=2019-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710181920/https://www.telugu360.com/fun-frolic-mark-episode-100-of-extra-jabardasth/amp/ |url-status=dead }}</ref> |} ==ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗ ! ಸಿನಿಮಾ ! ಫಲಿತಾಂಶ !ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2"|೨೦೧೧ | ವಿಜಯ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |url=https://www-indiaglitz-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.indiaglitz.com/nani-wins-best-debut-actor-award-from-vijay-tv-telugu-_amp-news-82976?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.indiaglitz.com%2Fnani-wins-best-debut-actor-award-from-vijay-tv-telugu-news-82975 |title=ಬೆಸ್ಟ್ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ ಆಕ್ಟರ್ ಗಾಗಿ ವಿಜಯ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ನಾಇ |access-date=2019-07-11 |archive-date=2025-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424005400/https://www-indiaglitz-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.indiaglitz.com/nani-wins-best-debut-actor-award-from-vijay-tv-telugu-_amp-news-82976?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.indiaglitz.com%2Fnani-wins-best-debut-actor-award-from-vijay-tv-telugu-news-82975 |url-status=dead }}</ref> |ಬೆಸ್ಟ್ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ ಆಕ್ಟರ್ | rowspan="2"| ವೆಪ್ಪಮ್ | {{won}} | |- | [[:en:SIIMA Award for Best Actor-Telugu|ಸೈಮಾ ಅವಾರ್ಡ್]] | ಬೆಸ್ಟ್ ಮೇಲ್ ಡೆಬ್ಯೂಟೆಂಟ್ | {{nominated}} | |- | rowspan="2"|೨೦೧೨ | [[:en:Toronto After Dark Film Festival|ಟೊರಾಂಟೋ ಆಫ್ಟರ್ ಡಾರ್ಕ್]] | ಬೆಸ್ಟ್ ಹೀರೋ | rowspan="2" | ಈಗ | {{won}} |<ref name="torontoafterdark1">{{cite web | url = http://torontoafterdark.com/2013/award-winners | title = Award Winners Announced for Toronto After Dark 2013! Zombie Film Battery, Fly Revenge Eega Win Big! | publisher = Toronto After Dark Film Festival | date = 1 November 2013 | accessdate = 5 October 2014 | deadurl = yes | archiveurl = https://web.archive.org/web/20141004223340/http://torontoafterdark.com/2013/award-winners/ | archivedate = 4 October 2014 | df = dmy-all }}</ref> |- |ಸೈಮಾ | ರೈಸಿಂಗ್ ಮೇಲ್ ಹೀರೋ | {{won}} | |- |೨೦೧೩ |ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ |ಎತ್ತೊ ವೆಲ್ಲಿಪೋಯಿಂದಿ ಮನಸು | {{won}} | |- | rowspan="4"| ೨೦೧೫ | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | [[:en:Filmfare Critics Award for Best Actor – South|ಬೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಕ್ಟರ್ – ಸೌತ್]] | rowspan="4"|ಭಲೇ ಭಲೇ ಮಗದಿವೋಯ್ | {{won}} | |- | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | [[:en:Filmfare Award for Best Actor – Telugu|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] | {{nom}} | |- | ಸೈಮಾ | rowspan="2" |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | {{nominated}} | |- | ಸಿನೇಮಾ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | {{nominated}} | |- | rowspan="2"| ೨೦೧೬ | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | rowspan="2"| ಜೆಂಟಲ್ಮೆನ್ | {{nom}} | |- | ಐಫಾ ಉತ್ಸವಂ | ಬೆಸ್ಟ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ರೋಲ್, ಮೇಲ್ | {{nominated}} | |- | rowspan="4"| ೨೦೧೭ | rowspan="2" | ಜೀ ಸಿನೆಮಾಲು ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ೨೦೧೭ | ಬಾಯ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಡೋರ್ | rowspan="2"| ಕೃಷ್ಣ ಗಾಡಿ ವೀರ ಪ್ರೇಮ್ಗಧಾ | {{won}} |<ref>[http://www.zeecinemalu.com/en/zee-cinemalu-award-results-2017/ Zee Cinemalu Awards 2017 - Results & Voting Trends] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710162754/http://www.zeecinemalu.com/en/zee-cinemalu-award-results-2017/ |date=2019-07-10 }}. Zeecinemalu.com. Retrieved on 2018-08-10.</ref> |- | ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ | {{won}} |<ref>[http://mashables.in/zee-cinemalu-awards-2017-list-jr-ntr-king-samantha-queen-2016/ Zee Cinemalu awards 2017 list: Jr. NTR king and Samantha is queen of 2016 – Mashables] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180614104318/http://mashables.in/zee-cinemalu-awards-2017-list-jr-ntr-king-samantha-queen-2016/ |date=2018-06-14 }}. Mashables.in (25 March 2017). Retrieved 14 April 2017.</ref> |- | ಟಿಎಸ್ಆರ್ ಟಿವಿ9 ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | ಸ್ಪೆಷಲ್ ಜ್ಯೂರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಚಾಯ್ಸ್ | ''[[:en:Gentleman (2016 film)|ಜೆಂಟಲ್ಮೆನ್]]'' | {{won}} |<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=iWAxw7B-cxY/ Nani Won Hero Of The Year 2016 For Gentleman at TSR-TV9 National Film Awards – NOIX TV]. YouTube (8 April 2017). Retrieved 14 April 2017.</ref> |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] mp1dho2urkgosxx9gafckup19yebfmw 0 116500 1383464 1378500 2026-08-19T08:01:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383464 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ಸ್ ಎಸ್.ಎ.ಎಸ್. | logo = 2022 Bugatti wordmark.svg | logo_caption = ೨೦೨೨ ರಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಲೋಗೋ. | image = Bugatti Molsheim 109.jpg | image_caption = ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[:en:Molsheim|ಮೊಲ್ಶೈಮ್]], | type = [[ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ]] | predecessor = [[:en:Bugatti Automobili SpA|ಬುಗಾಟಿ ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ.]]{{Sfn|Volkswagen AG|2012|p=68}} | key_people = [[:en:Mate Rimac|ಮೇಟ್ ರಿಮಾಕ್]]<br/>([[:en:Bugatti Rimac|ಬುಗಾಟಿ ರಿಮಾಕ್]] ನ ಸಿಇಒ) | industry = [[:en:Automotive industry|ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಉದ್ಯಮ]] | products = [[:en:Sports car|ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರು]] | production = {{increase}} ೭೬ ವಾಹನಗಳು <small>(೨೦೧೮)</small><ref>{{Cite web|url=https://www.statista.com/statistics/463285/bugatti-worldwide-deliveries/|title=Worldwide deliveries of Bugatti from FY 2013 to FY 2018 (in units)|last=Wagner|first=I|date=2019-03-25|website=Statistica}}</ref> | num_employees = ೨೯೭ (೨೦೧೬) | parent = [[:en:Bugatti Rimac|ಬುಗಾಟಿ ರಿಮಾಕ್]] [[:en:d.o.o.|ಡಿ.ಒ.ಒ.]] ಮತ್ತು [[:en:Volkswagen Group|ಫೋಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್ ಗ್ರೂಪ್]] | subsid = {{unbulleted list|{{nowrap|ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಜಿಎಂಬಿಎಚ್}}|ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಸ್.ಎ.{{Sfn|Volkswagen AG|2012|p=50}}}} | founded = {{Start date and age|1998|12 |22}}{{Sfn|Volkswagen AG|2012|p=68}} | location_city = [[:en:Molsheim|ಮೊಲ್ಶೈಮ್]] | location_country = [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]{{Sfn|Volkswagen AG|2012|p=50}} | homepage = {{URL|https://www.bugatti.com}} }} '''ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ಸ್ ಎಸ್.ಎ.ಎಸ್''' (ಫ್ರೆಂಚ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ: [[:en:bygati|ಬೈಗಾಟಿ]])ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಐಷಾರಾಮಿ [[:en:sports car|ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರು]] ತಯಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ [[:en:Volkswagen Group|ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ]] [[:en:Molsheim, Alsace|ಅಲ್ಸೇಸ್‌ನ ಮೊಲ್ಶೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ೧೯೦೯ ರಲ್ಲಿ ಮೊಲ್ಶೈಮ್ನಲ್ಲಿ [[:en:Ettore Bugatti|''ಎಟ್ಟೋರ್ ಬುಗಾಟ್ಟಿಯವರು'']] (೧೮೮೧-೧೯೪೭) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ [[ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಕ್ರೀಡೆ]], ರೇಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. <ref>{{Cite web |title=Bugatti and Rimac begin cooperation |url=https://www.bugatti.com/media/news/2021/bugatti-and-rimac-begin-cooperation/ |access-date=2022-01-27 |website=www.bugatti.com |language=en |archive-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106160616/https://www.bugatti.com/media/news/2021/bugatti-and-rimac-begin-cooperation/ |url-status=dead }}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು [[:en:Rimac Group|ರಿಮಾಕ್ ಗ್ರೂಪ್]] ಮತ್ತು [[:en:Porsche AG|ಪೋರ್ಷೆ‌ಎಜಿ]] ನಡುವಿನ [[:en:joint venture|ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾದ]] [[:en:Bugatti Rimac|ಬುಗಾಟ್ಟಿ ರಿಮ್ಯಾಕ್‌ನ]] ಭಾಗವಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೧, ೨೦೨೧ ರಿಂದ, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ರಿಮ್ಯಾಕ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ [[:en:Mate Rimac|''ಮೇಟ್ ರಿಮಾಕ್‌ರವರು'']] ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೨, ೧೯೯೮ ರಂದು, [[:en:Volkswagen AG|ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಎಜಿಯು]], ಈಗ [[:en:Porsche SE|ಪೋರ್ಷೆ‌ಎಸ್‌ಇ]] ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ [[ಜರ್ಮನ್]] ವಾಹನ ತಯಾರಕರಾದ, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ಸ್ ಎಸ್‌ಎಎಸ್ ಅನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್-ನೋಂದಾಯಿತ, [[:en:wholly-owned subsidiary|ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿಲಾಯಿತು. ಅದೇ ದಿನ, ಕಂಪನಿಯು ೧೯೮೭ ಮತ್ತು ೧೯೯೮ ರ ನಡುವೆ [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಎಸ್‌ಪಿಎಯೊಂದಿಗೆ ಸೂಪರ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು (ಇಬಿ ೧೦ ಮತ್ತು ಇಬಿ ೧೧೨ ನಂತಹ) ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಉದ್ಯಮಿಯಾದ [[:en: Romano Artioli|ರೊಮಾನೊ ಆರ್ಟಿಯೋಲಿ]] ಅವರಿಂದ ಬುಗಾಟ್ಟಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೨೦೦೦ ವರ್ಷದಿಂದ, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ಸ್ ಎಸ್ಎಎಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೨, ೨೦೦೦ ರಂದು, ವೋಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ಸ್ ಎಸ್‌ಎಎಸ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಮಾಜಿ ವಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಡ್ರೈವ್‌ಟ್ರೇನ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ''ಕಾರ್ಲ್-ಹೈಂಜ್ ನ್ಯೂಮನ್''ರವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಕಂಪನಿಯು ೧೮೫೬ ರ [[:en:Château Saint-Jean|ಚಾಟೌ ಸೇಂಟ್-ಜೀನ್]] ಎಂಬ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. ಇದು ಹಿಂದೆ ಮೊಲ್ಶೈಮ್ ಬಳಿಯ ಡೊರ್ಲಿಶೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[:en:Ettore Bugatti|ಎಟ್ಟೋರ್ ಬುಗಾಟ್ಟಿಯ]] ಅತಿಥಿ ಗೃಹವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರ ಮೂಲ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇನ್ನೂ [[:en:Snecma|ಸ್ನೆಕ್ಮಾ]] ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವರು ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ [[:en:Pebble Beach Concours d'Elegance|ಪೆಬಲ್ ಬೀಚ್ ಕಾನ್ಕೋರ್ಸ್ ಡಿ ಎಲಿಗನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]], ವಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ಅವರ ಚಾಟೌನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ|ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ]] ಹೊಸ ಆಧುನಿಕ ''ಅಟೆಲಿಯರ್'' ([[ಕಾರ್ಖಾನೆ]]) ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ೨೦೦೫ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩ ರಂದು ಅಟೆಲಿಯರ್‌ ಎಂಬ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|title=BUGATTI to form part of a new joint company|url=https://www.bugatti.com/media/news/2021/bugatti-to-form-part-of-a-new-joint-company/|access-date=2021-07-07|website=www.bugatti.com|language=en|archive-date=6 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210706190707/https://www.bugatti.com/media/news/2021/bugatti-to-form-part-of-a-new-joint-company/|url-status=dead}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ವೋಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್ ತನ್ನ ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[:en:Croatian|ಕ್ರೊಯೇಷಿಯನ್]] ಕಂಪನಿ [[:en:Rimac Automobili|ರಿಮಾಕ್ ಆಟೋಮೊಬಿಲಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಮಾತುಕತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|date=2020-09-27|title=VW will weltbekannte Marke verkaufen - weil sie nicht zum neuen Elektro-Image passt?|url=https://www.merkur.de/wirtschaft/bugatti-vw-volkswagen-vw-cristiano-ronaldo-cr7-auto-verkauf-rimac-kunden-kroatien-90046929.html|url-status=live|access-date=2021-05-02|website=Merkur|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927161921/https://www.merkur.de/wirtschaft/bugatti-vw-volkswagen-vw-cristiano-ronaldo-cr7-auto-verkauf-rimac-kunden-kroatien-90046929.html |archive-date=27 September 2020 }}</ref> ೨೦೦೫ ರಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೦೦ ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಕಾರುಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ವೋಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಸಿಇಒ ಆದ [[:en:Herbert Diess|ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಡೈಸ್‌ರವರು]] ''ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಭರಾವಣಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ'' ಎಂದು ಈ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯು ತಿಳಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|last=magazin|first=manager|title=Volkswagen: Herbert Diess will Bugatti an Rimac verkaufen|url=https://www.manager-magazin.de/unternehmen/autoindustrie/wie-volkswagen-wieder-durchstarten-will-a-49f3f9ef-28cd-4c81-b246-869db49a039c|access-date=2021-05-02|website=www.manager-magazin.de|date=16 March 2021 |language=de}}</ref> ==ಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರುಗಳು== ===ಇಟಾಲ್ ಡಿಸೈನ್ ಗಿಯುಗಿಯಾರೊ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು=== ವೋಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್ [[:en:Italdesign|ಇಟಾಲ್ ಡಿಸೈನ್‌ನ]] [[:en:Giorgetto Giugiaro|ಜಾರ್ಗೆಟ್ಟೊ ಗಿಯುಗಿಯಾರೊ]] ಅವರನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|title=Vergessene Studien: Bugatti ID 90, EB 112, EB 118 und EB 218|url=https://de.motor1.com/news/270045/bugatti-id90-eb-designstudien/|access-date=2021-05-02|website=Motor1.com|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|title=EB 118 by Italdesign with typical Art Deco Style interior|url=https://www.italdesign.it/project/eb-118/|access-date=2021-05-02|website=Italdesign|language=en}}</ref> ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ಇಬಿ ೧೧೮, ಎರಡು-ಬಾಗಿಲುಗಳ ವಾಹನವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ [[:en:Paris Motor Show|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮೋಟಾರ್ ಶೋನಲ್ಲಿ]] ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|title=Vergessene Studien: Bugatti 18.3 Chiron (1999)|url=https://www.motorsport-total.com/oldtimer/news/vergessene-studien-bugatti-183-chiron-1999-18112601|access-date=2021-05-02|website=Motorsport-Total.com|language=de}}</ref> ಇದರ ನಂತರ, ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ [[:en:Geneva Motor Show|ಜಿನೀವಾ ಮೋಟಾರ್ ಶೋನಲ್ಲಿ]] ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ [[:en:EB 218|ಇಬಿ ೨೧೮]] ಟೂರಿಂಗ್ [[:en:sedan|ಸೆಡಾನ್]] ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಫರ್ಟ್‌ನ [[:en:IAA|ಐಎಎಯಲ್ಲಿ]], [[:en:18/3 Chiron|೧೮/೩ ಚಿರಾನ್]] ಅನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|title=Bugatti Veyron: Fast hätte der Veyron einen W18-Motor bekommen|url=https://www.autobild.de/artikel/bugatti-veyron-motor-w18-16326637.html|access-date=2021-05-02|website=autobild.de|date=5 February 2020 }}</ref> ===ವೋಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು=== ವೋಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್ ಅಂತಿಮ ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ [[:en:EB 18/4|ಇಬಿ ೧೮/೪]] ಜಿಟಿಯನ್ನು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ. ಬುಗಾಟ್ಟಿ [[:en:1999 Tokyo Motor Show|೧೯೯೯ ರ ಟೋಕಿಯೊ ಮೋಟಾರ್ ಶೋನಲ್ಲಿ]] ಇಬಿ ೧೮/೪ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ===ಡಬ್ಲ್ಯೂ೧೮ ಎಂಜಿನ್=== ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ೫೫೫ ಪಿಎಸ್ (೪೦೮ ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್, ೫೪೭ ಎಚ್ ಪಿ) [[:en:18-cylinder engine|೧೮-ಸಿಲಿಂಡರ್ ಎಂಜಿನ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[:en:W-configuration|ಡಬ್ಲ್ಯೂ-ಕಾನ್ಫಿಗರೇಶನ್]] ಎಂಜಿನ್ ಆಗಿದ್ದು, ತಲಾ ೬ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳ ಮೂರು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವೋಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್ ನ ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಎಂಜಿನ್ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ===೧೬ಸಿ ಗ್ಯಾಲಿಬಿಯರ್=== ಮೊಲ್ಶೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ಯೂನ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧೬ ಸಿ ಗ್ಯಾಲಿಬಿಯರ್ ಅನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಮೊಲ್ಶೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ ಶೋನಲ್ಲಿ ಕಾರನ್ನು ನೀಲಿ [[:en:carbon fibre|ಕಾರ್ಬನ್ ಫೈಬರ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]] ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಬುಗಾಟ್ಟಿ [[:en:Geneva Auto Show|ಜಿನೀವಾ ಆಟೋ ಶೋನಲ್ಲಿ]] "ವಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಗ್ರೂಪ್ ನೈಟ್" ನಲ್ಲಿ ೧೬ ಸಿ ಗ್ಯಾಲಿಬಿಯರ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಸ [[ಕಪ್ಪು]] ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಬಣ್ಣದ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿತು. ==ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರುಗಳು== [[File:Bugatti EB110 GT 1991.jpg|thumb|[[:en:Bugatti EB 110|ಬುಗಾಟಿ ಇಬಿ ೧೧೦]]]] ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ ಎಂದು [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಮರಳಿ ತರಲಾಯಿತು. ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯು ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಇಬಿ ೧೧೦ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು. ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[:en:Bugatti EB 110|ಇಬಿ ೧೧೦]] ಹೆಸರಿನ ಕಾರು ಬುಗಾಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸೂಪರ್-ಕಾರ್ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ತಂದಿತು. ನಂತರ ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವೋಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್ ಖರೀದಿಸಿತು. ==ವೆಯ್ರಾನ್== [[File:Bugatti Veyron 16.4 – Frontansicht (2), 5. April 2012, Düsseldorf.jpg|thumb|ಬುಗಾಟ್ಟಿ ವೆಯ್ರಾನ್]] ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಹೊಸ ಎಂಜಿನ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]], [[ಜಿನಿವಾ]] ಮತ್ತು [[:en: Detroit auto shows|ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಆಟೋ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ]], ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಇಬಿ ೧೬/೪ ವೆಯ್ರಾನ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಕಾರು, ಆಲ್-ವೀಲ್ ಡ್ರೈವ್ [[:en:16-cylinder|೧೬-ಸಿಲಿಂಡರ್]] ಕಾರು, ೧,೦೦೧ ಪಿಎಸ್ (೭೩೬ ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್, ೯೮೭ ಎಚ್‌ಪಿ) ಎಂಜಿನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಆಲ್-ವೀಲ್ ಡ್ರೈವ್ ೧೬-ಸಿಲಿಂಡರ್ ಕಾರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|last=Autosieger.de|title=Bugatti auf der Shanghai Motor Show|url=https://www.autosieger.de/bugatti-auf-der-shanghai-motor-show-article26369.html|access-date=2021-05-02|website=Autosieger.de - Das Automagazin|language=de}}</ref> ಇಬಿ ೧೬/೪ ವೆಯ್ರಾನ್ ನಾಲ್ಕು [[:en:turbochargers|ಟರ್ಬೋಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ]] ೮.೦-ಲೀಟರ್ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಗಂಟೆಗೆ ೪೦೭ ಕಿ.ಮೀ (೨೫೩ ಮೈಲಿ) ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವೆಯ್ರಾನ್ ಇದುವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ ಆಗಿತ್ತು. [[ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ]] ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ೨.೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ನಂತರ ೧೦೦ ಕಿಮೀ. ಗಂ. (೬೨ ಮೈಲಿ), ೭.೩ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ನಂತರ ೨೦೦ ಕಿಮೀ. ಗಂ. (೧೨೪ ಮೈಲಿ) ಮತ್ತು ೧೬.೮ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ನಂತರ, ೩೦೦ ಕಿಮೀ. ಗಂ. (೧೮೬ ಮೈಲಿ) ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|title=Special Edition Bugatti Veyron Grand Sport Vitesse At Pebble Beach|url=https://www.motorauthority.com/news/1078586_special-edition-bugatti-veyron-grand-sport-vitesse-at-pebble-beach|access-date=2021-05-02|website=Motor Authority|language=en}}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ೨೦೦೧ ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇಬಿ ೧೬/೪ ವೆಯ್ರಾನ್‌ಗೆ [[ಜಾಹೀರಾತು|ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ]] "ಸುಧಾರಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ" ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೨೦೦೧ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಈ ಕಾರನ್ನು ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬುಗಾಟ್ಟಿ ವೆಯ್ರಾನ್ ೧೬.೪ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|title=Bugatti Chiron: Gran-Turismo-Modell verkauft|url=https://www.autozeitung.de/bugatti-chiron-vision-gran-turismo-132644.html|access-date=2021-05-02|website=autozeitung.de|language=de}}</ref> ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದರೆ ೧೬ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡ್ಯುಯಲ್-ಕ್ಲಚ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಷನ್ನೊಂದಿಗಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ ೩೦೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ, ವಿಪರೀತ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಹಲವಾರು ವಿಳಂಬಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ [[ಉತ್ಪಾದನೆ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ಸಮಯದಿಂದಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ೭೦ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|title=Bugatti Veyron 16.4|url=https://www.autobild.de/bilder/bugatti-veyron-16.4-27841.html|access-date=2021-05-02|website=autobild.de|language=de|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428130507/https://www.autobild.de/bilder/bugatti-veyron-16.4-27841.html|url-status=dead}}</ref> ==ಚಿರಾನ್== [[File:Bugatti Chiron (36559710091).jpg|thumb|ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಚಿರಾನ್]] ನವೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೧೫ ರಂದು, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ವೆಯ್ರಾನ್‌ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ''ಚಿರಾನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಟೈಪ್ ೩೫ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರೇಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು [[:en:Grand Prix races|ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ರೇಸ್‌ಗಳನ್ನು]] ಗೆದ್ದ [[:en:Monegasque racing driver Louis Chiron|ಮೊನೆಗಾಸ್ಕ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕ ಲೂಯಿಸ್ ಚಿರಾನ್‌ರವರಿಗೆ]] ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|date=2021-04-16|title=Louis Chiron beim Grand Prix Monaco 1931|url=https://www.secret-classics.com/louis-chiron-beim-grand-prix-monaco-1931/|access-date=2021-05-02|website=Secret Classics|language=de-DE}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೯, ೨೦೧೬ ರಂದು, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ತನ್ನ ಹೊಸ ಚಿರಾನ್ ಹೈಪರ್ ಕಾರ್ ಅನ್ನು ಜಿನೀವಾ ಮೋಟಾರ್ ಶೋನಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಟರ್ಬೋಚಾರ್ಜರ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ೮.೦-ಲೀಟರ್, ೧೬-ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈಗ ೧,೫೦೦ ಪಿಎಸ್ (೧,೧೦೩ ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್, ೧,೪೭೯ ಎಚ್‌ಪಿ) ಮತ್ತು ೧,೬೦೦ [[ನ್ಯೂಟನ್]] ಮೀಟರ್ ಟಾರ್ಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿರಾನ್ ೨.೪ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಕಿಮೀ. ಗಂ. (೬೨ ಮೈಲಿ) ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ೬.೧ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೦ ಕಿಮೀ. ಗಂ. (೧೨೪ ಮೈಲಿ) ಮತ್ತು ೧೩.೧ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ೩೦೦ ಕಿಮೀ. ಗಂ. (೧೮೬ ಮೈಲಿ) ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಇದರ ಟಾಪ್ ಸ್ಪೀಡ್ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ೪೨೦ ಕಿ.ಮೀ. ಬುಗಾಟ್ಟಿ ೧,೫೦೦ ಬಿಹೆಚ್‌ಪಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ೧೬ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಏಕೈಕ ವಾಹನ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ೨೦೧೬ ರಿಂದ, ಚಿರಾನ್ ಮೊದಲ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ [[:en:3-D printed|೩-ಡಿ ಮುದ್ರಿತ]] ಘಟಕಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸರಣ ತೈಲ ನಾಳದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|date=2020-11-16|title=Bugatti Bolide: Titanlegierungen aus dem 3D-Drucker|url=https://additive.industrie.de/3d-druck-anwendungen/1850-ps-aggregat-und-die-karosserie-ein-hauch-von-nichts/|access-date=2021-05-02|website=additive|language=de-DE}}</ref> ==ಡಿವೊ== [[File:Bugatti Divo, Paris Motor Show 2018, IMG 0708.jpg|thumb|[[:en:2018 Paris Motor Show|೨೦೧೮ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮೋಟಾರ್ ಶೋ]]]] ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಚಿರಾನ್ ಆಧಾರಿತ ಟ್ರ್ಯಾಕ್-ಕೇಂದ್ರಿತ ವಾಹನವಾದ ಡಿವೊ ಹೈಪರ್ಕಾರ್ನ ೪೦ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ೫ ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಯೂನಿಟ್ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರುಗಳು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದವು. <ref>{{Cite web|title=Bugatti Divo: So großartig sehen die ersten Fahrzeuge aus|url=https://www.motorsport-total.com/auto/news/bugatti-divo-so-grossartig-sehen-die-ersten-fahrzeuge-aus-20080804|access-date=2021-05-02|website=Motorsport-Total.com|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|title=Bugatti Divo: Die agile Schwester des Hypersportwagens Chiron|url=https://www.waz-online.de/Wolfsburg/Volkswagen/Bugatti-Divo-Die-agile-Schwester-des-Hypersportwagens-Chiron|access-date=2021-05-02|website=WAZ/AZ-online.de|language=de}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Monterey Car Week|ಮಾಂಟೆರೆ ಕಾರ್ ವೀಕ್‌ನ]] ಭಾಗವಾಗಿ "ದಿ ಕ್ವಿಲ್: ಎ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕೂಟ" ದಲ್ಲಿ ಡಿವೊವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|title=Neue Hypercars (2019 und 2020)|url=https://www.autobild.de/bilder/neue-hypercars-2019-und-2020--10576375.html|access-date=2021-05-02|website=autobild.de|language=de|archive-date=2021-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430104826/https://www.autobild.de/bilder/neue-hypercars-2019-und-2020--10576375.html|url-status=dead}}</ref> ಡಿವೊದೊಂದಿಗೆ, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಆಧುನಿಕ ಕೋಚ್ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{cite web | url=https://www.bugatti.com/media/news/2018/world-premiere-for-the-divo-bugatti/ | title=World Premiere For The Divo | publisher=Bugatti Automobiles S.A.S. | date=24 August 2018 | access-date=20 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | archive-date=4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230404030636/https://www.bugatti.com/media/news/2018/world-premiere-for-the-divo-bugatti/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|title=Bugatti to unveil new special edition during 2019 Monterey Car Week|url=https://www.motorauthority.com/news/1123662_bugatti-to-unveil-new-special-edition-during-2019-monterey-car-week|access-date=2021-05-02|website=Motor Authority|language=en}}</ref> ==ಲಾ ವೊಯಿಚರ್ ನೊಯಿರ್== [[File:Bugatti La Voiture Noire, GIMS 2019, Le Grand-Saconnex (GIMS0950).jpg|thumb|ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಲಾ ವೊಯಿಚರ್ ನೊಯಿರ್]] ಲಾ ವೊಯಿಚರ್ ನೊಯಿರ್ (ಕಪ್ಪು ಕಾರು) ಇದು ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕಾರಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೨೦೧೯ ರ ಜಿನೀವಾ ಮೋಟಾರ್ ಶೋನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರು ಜೀನ್ ಬುಗಾಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ಕಾಣೆಯಾದ' ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಟೈಪ್ ೫೭ ಎಸ್‌ಸಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|title=La Voiture Noire|url=https://www.bugatti.com/la-voiture-noire/|access-date=2021-01-01|website=www.bugatti.com|language=en|archive-date=3 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803033456/https://www.bugatti.com/la-voiture-noire/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Les Légendes de Bugatti - Magazine {{!}} Classic Driver|url=https://www.classicdriver.com/en/magazine/tag/les-legendes-de-bugatti|access-date=2021-01-01|website=www.classicdriver.com|language=en-US}}</ref> ==ಬೊಲೈಡ್== [[File:Bugatti Bolide Milano.jpg|thumb|ಮಿಲನೊ ಮೋಟಾರ್ ಶೋ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಬೊಲೈಡ್]] ಬೊಲೈಡ್ ಬುಗಾಟ್ಟಿಯ ಮೊದಲ ಟ್ರ್ಯಾಕ್-ಮಾತ್ರ ಹೈಪರ್-ಕಾರ್ ಆಗಿದ್ದು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, [[ಡಿಜಿಟಲ್]] ಆಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿತು. ಬುಗಾಟ್ಟಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ೮.೦-ಲೀಟರ್ [[:en:Bugatti W16 engine|ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ೧೬ ಎಂಜಿನ್]] ಸುತ್ತಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು [[ಕನಿಷ್ಠ ವೆಚ್ಚ|ಕನಿಷ್ಠ]] ಬಾಡಿವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಶೆಲ್ ಆಗಿದೆ. ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ೧,೩೬೧ ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ (೧,೮೨೫ ಎಚ್ ಪಿ, ೧,೮೫೦ ಪಿಎಸ್) ಪವರ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ೧೧೦-ಆಕ್ಟೇನ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|date=2020-10-28|title=Bugatti Bolide: Von null auf 300 km/h in dieser unfassbaren Zeit|url=https://www.ruhr24.de/magazin/auto-verkehr/bugatti-bolide-beschleunigung-0-auf-300-aerodynamik-abtrieb-1850-ps-molsheim-zr-90082970.html|url-status=live|access-date=2021-05-02|website=Ruhr24|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103210215/https://www.ruhr24.de/magazin/auto-verkehr/bugatti-bolide-beschleunigung-0-auf-300-aerodynamik-abtrieb-1850-ps-molsheim-zr-90082970.html |archive-date=3 November 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Bugatti Bolide Hypersportler: Gleicht dem Ritt auf einer Kanonenkugel!|url=https://www.focus.de/auto/neuheiten/faszination-bugatti-bolide-hypersportler-bugatti_id_12592133.html|access-date=2021-05-02|website=FOCUS Online|language=de}}</ref> ಇದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಆವೃತ್ತಿಯು ೧,೧೭೭ ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ (೧,೫೭೮ ಎಚ್‌ಪಿ, ೧,೬೦೦ ಪಿಎಸ್) ಪವರ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೯೮ ರಾನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ೨,೨೫೦ ಆರ್‌ಪಿಎಂನಲ್ಲಿ ೧,೬೦೦ ಎನ್ಎಂ (೧,೧೮೦) ಟಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವು ಗಂಟೆಗೆ ೫೦೦ ಕಿ.ಮೀ (೩೧೧ ಮೈಲಿ) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|title=BUGATTI Developing Production Version of the Bolide|url=https://www.bugatti.com/media/news/2021/bugatti-developing-production-version-of-the-bolide-experimental-hyper-sports-car/|access-date=2022-01-07|website=www.bugatti.com|language=en|archive-date=16 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516141919/https://www.bugatti.com/media/news/2021/bugatti-developing-production-version-of-the-bolide-experimental-hyper-sports-car/|url-status=dead}}</ref> ಮಾಂಟೆರೆ ಕಾರ್ ವೀಕ್ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಬುಗಾಟ್ಟಿಯು ೪೦ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್-ಸ್ಪೆಕ್ ಬೊಲೈಡ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಹೈಪರ್‌ಕಾರ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ತಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಬುಗಾಟ್ಟಿ ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಬೆಲೆಗಳು €೪ [[ಮಿಲಿಯನ್]] (ಸುಮಾರು £೩.೩ ಮಿಲಿಯನ್) ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ==ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು== ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ತಯಾರಕರಾದ ಟೈಟಾನಿಯಂ [[:en:brake caliper|ಬ್ರೇಕ್ ಕ್ಯಾಲಿಪರ್]] ಅನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮುದ್ರಿತ [[:en:titanium|ಟೈಟಾನಿಯಂ]] ಘಟಕವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|title=Bugatti-Bremssattel aus dem 3D-Drucker entwickelt vom Laser Zentrum Nord|url=https://www.hamburg.de/bwfgb/10398388/bugatti-bremssattel-aus-dem-3d-drucker-entwickelt-vom-laser-zentrum-nord/|access-date=2021-05-02|website=hamburg.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|last=Baumann,uba|first=Uli|date=2018-01-23|title=Bugatti druckt Bremssattel: XXL-Titanbremse aus dem 3D-Drucker|url=https://www.auto-motor-und-sport.de/news/bugatti-druckt-bremssattel-xxl-titanbremse-aus-dem-3d-drucker/|access-date=2021-05-02|website=auto motor und sport|language=de}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|last=Pfeiffer|first=Juliana|title=Bugatti lässt Titan-Bremssattel 3D-drucken|url=https://www.konstruktionspraxis.vogel.de/bugatti-laesst-titan-bremssattel-3d-drucken-a-680136/|access-date=2021-05-02|website=www.konstruktionspraxis.vogel.de|date=7 January 2019 |language=de}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ಬುಗಾಟ್ಟಿಯು ೨೦೧೯ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಜಿನಿವಾ|ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಮೂರು ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು: ''ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಐಕಾನಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು.'' [[:en:German Design Award|ಜರ್ಮನ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ]], ಬುಗಾಟ್ಟಿ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ - ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಜೇತ ಆಯಿತು. <ref>{{Cite web|title=Automotive Brand Contest: Bugatti-Händlerdesign ausgezeichnet|url=https://www.autohaus.de/nachrichten/autohandel/automotive-brand-contest-bugatti-haendlerdesign-ausgezeichnet-2727525|access-date=2021-05-02|website=autohaus.de|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|title=Bugatti: Three design awards for Bugatti's Exhibition Stand at GIMS 2019|url=https://www.gims.swiss/news/bugatti-three-design-awards-bugattis-exhibition-stand-gims-2019|access-date=2021-05-02|website=Geneva International Motor Show|language=en|archive-date=2021-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428130507/https://www.gims.swiss/news/bugatti-three-design-awards-bugattis-exhibition-stand-gims-2019|url-status=dead}}</ref> [[:en:Top Gear Award|ಟಾಪ್ ಗೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ]], ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ೩೦೦+ ೨೦೧೯ ರ ''ವರ್ಷದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪಾಠ'' ವಿಭಾಗವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite web|last=Migliozzi|first=MIGZ-Christopher|date=2019-12-13|title=Top Gear awards Bugatti for Speed Record|url=https://drivetribe.com/p/top-gear-awards-bugatti-for-speed-EEtbjYg3QMuu7AmBCPpPfw|access-date=2021-05-02|website=DriveTribe|language=en|archive-date=13 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513005712/https://drivetribe.com/p/top-gear-awards-bugatti-for-speed-EEtbjYg3QMuu7AmBCPpPfw|url-status=dead}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ ಆಟೋ ಬಿಲ್ಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾರನ್ನು "ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರ್ ಆಮದು" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ''ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರು'' ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|title=Bugatti awards – hyper sports car wins readers' polls|url=https://www.bugatti.com/media/news/2019/bugatti-awards-hyper-sports-car-wins-readers-polls/|access-date=2021-05-02|website=www.bugatti.com|language=en|archive-date=2021-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430104531/https://www.bugatti.com/media/news/2019/bugatti-awards-hyper-sports-car-wins-readers-polls/|url-status=dead}}</ref> ಬುಗಾಟ್ಟಿಯು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಹೊಸ ನೋಟದೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಶೋರೂಂ ಅನ್ನು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|title=Bugatti eröffnet Showroom in Paris - Auto|url=https://www.fnweb.de/wirtschaft/auto_artikel,-auto-bugatti-eroeffnet-showroom-in-paris-_arid,1600253.html|access-date=2021-05-02|website=www.fnweb.de|date=10 February 2020|language=de|archive-date=2021-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430095732/https://www.fnweb.de/wirtschaft/auto_artikel,-auto-bugatti-eroeffnet-showroom-in-paris-_arid,1600253.html|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಪಾಲುದಾರರಾದ ಗ್ರೂಪ್ ಶೂಮಾಕರ್, ಇದನ್ನು ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು [[:en:supercars|ಸೂಪರ್‌ಕಾರುಗಳು]] ಮತ್ತು ಹೈಪರ್‌ಕಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಚಿರಾನ್‌ನ ೨೫೦ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಈಗ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬುಗಾಟ್ಟಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite journal|date=2020-02-06|title=Edouard Schumacher inaugure Bugatti Paris|url=https://www.auto-infos.fr/Edouard-Schumacher-inaugure,13459|access-date=2021-05-02|website=www.auto-infos.fr|last1=Infos|first1=Auto|archive-date=2021-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430071003/https://www.auto-infos.fr/Edouard-Schumacher-inaugure,13459|url-status=dead}}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:List of car brands|ಕಾರು ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] fuw5ve5m9zn8p70rroqw0i6d1fbobbj 0 129755 1383305 1345628 2026-08-18T13:13:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383305 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party |party_name = ಗೋವಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚ್ |logo = |abbreviation = GSM |colorcode = #FF8C00 |leader = [[ಸುಭಾಷ ವೆಲಿಂಕರ್]] |president = [[ಆತ್ಮಾರಾಮ ಗಾಂಕರ್]] |secretary = |national_convener = |founder = [[ಸುಭಾಷ ವೆಲಿಂಕರ್]] |foundation = {{Start date and years ago|df=yes|2016|10|02}} |eci = [[List of political parties in India#State|ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಪಕ್ಷ]] <ref>{{Cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/year2017/Letter%20dated%2007.01.17%20Para10B.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-07-20 |archive-date=2017-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118015905/http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/year2017/Letter%20dated%2007.01.17%20Para10B.pdf |url-status=dead }}</ref> |state_seats_name = [[ಗೋವಾ ವಿಧಾನಸಭೆ]] |state_seats = |headquarters = ಅಂಗಡಿ ನಂ. 644/1, ವಾರ್ಡ No. 4, ಅಹಿಲ್ಯಾರಾಮ ನಿವಾಸ, ಸಾವೈರೇಂ, ಪೋಂಡಾ, [[ಗೋವಾ]] |students = |youth = |women = |peasants = |ideology = ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ |international = |colours = |position = |alliance = |website = |symbol = ಕಪ್ಪು ಹಲಗೆ (Blackboard) }} '''ಗೋವಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚ್''' ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ. ಇದು [[ಗೋವಾ]] ರಜ್ಯದ ''ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಮಂಚಿನ'' ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಸಿದವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]]ದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಮುಖರಾದ [[:w:Subhash Velingkar|ಸುಭಾಷ ವೆಲಿಂಕರ್]]<ref>https://www.business-standard.com/article/politics/rebel-rss-leader-subhash-velingkar-floats-goa-suraksha-manch-116100200435_1.html</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/Goa-Suraksha-Manch-and-Shiv-Sena-join-hands-to-contest-Goa-Assembly-elections/articleshow/55625090.cms</ref><ref>https://www.business-standard.com/article/pti-stories/sena-joins-hands-with-rss-rebel-s-outfit-to-take-on-bjp-in-goa-116112500728_1.html</ref><ref>https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/goa-suraksha-manch-claims-it-has-support-of-rss-cadre-for-state-polls/</ref>. ಆಕ್ಟೋಬರ್ ೨ ೨೦೧೬ ರಂದು ಈ ಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪಕ್ಷದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಪಕ್ಷದ ಚಿನ್ನೆ '''ಕಪ್ಪು ಹಲಗೆ'''. (Black Board)<ref>https://eci.gov.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/year2017/Letter%20dated%2007.01.17%20Para10B.pdf</ref> ಇದರ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು [[ಆನಂದ ಶಿರೋಡ್ಕರ್]]. [[:w:Swati Kerkar|ಸ್ವಾತಿ ಕೇರ್ಕರ]] ಮತ್ತು [[ಕಿರಣ ನಾಯಕ]] ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಆದರೆ ಸುಭಾಷ ವೆಲಿಂಕರವರು ಯಾವ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಚುನಾವನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಗವಹಿಸುವ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇವರಿಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪಕ್ಷವು ೨೦೧೭ರ [[ಗೋವಾ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಯ ಚುನಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>https://www.firstpost.com/politics/rebel-rss-leader-subhas-velingkar-floats-goa-suraksha-manch-party-ahead-of-assembly-polls-3030680.html</ref><ref>https://www.firstpost.com/politics/goa-assembly-election-2017-bjp-congress-aap-pitted-against-each-other-in-this-coastal-state-3193870.html</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಶಶಿಕಲಾ ಕಾಕೊಡ್ಕರವರು [[:w:Luis Proto Barbosa|ಡಾ. ಲುಯಿಸ್ ಪ್ರೊಟೊ ಬಾರ್ಬೊಸಾ]]ರವರ ನೇತ್ರತ್ವದ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸಿವ್ ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ ಸರಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಗಳಗಿದ್ದರು. ಕಾಕೊಡ್ಕರವರ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಸರಕಾರ ಅನುದಾನ ನೀತಿ ಪ್ರಕಾರ ಸರಕಾರದಿಂದ [[ಗೋವಾ]] ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ (೧ ರಿಂದ ೪ ತರಗತಿ) ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಕೇವಲ [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಅಥವಾ [[ಮರಾಠಿ]] ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುವುದು. ಜೂನ್ ೧೯೯೦ ರಿಂದ ಈ ನಿಯಮ ಕಾರ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದೆಂದಿತ್ತು. ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾದ [[:w:Luis Proto Barbosa|ಡಾ. ಲುಯಿಸ್ ಪ್ರೊಟೊ ಬಾರ್ಬೊಸಾ]]ರಿಗೆ ಕಾಕೊಡ್ಕರವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಮನಗಾಣಿಸಿದರು. ಅಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ [[:w:Churchill Alemao|ಚರ್ಚಿಲ್ ಅಲೆಮಾಒ]]ರವರೂ ಈ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಕಾಕೊಡ್ಕರವರ ಈ ಅನುದಾನ ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಿಂದ [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಚರ್ಚ್ಸ್ ಡಿಯೊಸಿಸನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತಿರುವ ೧೩೦ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ರಾತ್ರೊರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref name="ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು">{{Cite web |url=http://m.goanews.com/blog_details.php?id=1106 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-07-20 |archive-date=2017-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170109021609/http://m.goanews.com/blog_details.php?id=1106 |url-status=dead }}</ref> ಕಾಕೊಡ್ಕರವರು ಈ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ ಇನ್ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದ ಹೊಸ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿ ಕೊಡಬಾರದೆಂದು ತಿರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ನಂತರದ ಸರಕಾರಗಳು ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅನುದಾನರಹಿತ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.<ref>{{Cite web |url=http://m.goanews.com/news_details.php?id=1375 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-07-20 |archive-date=2020-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720113252/http://m.goanews.com/news_details.php?id=1375 |url-status=dead }}</ref> ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ೨೬ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ೧೪೪ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದವು.<ref name="ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು"/> ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೧ರ [[:w:Annexation of Goa|ಗೋವಾ ವಿಮೋಚನೆ]]ಯ ನಂತರ, ಹಲವು [[ಭಾರತೀಯ]]ರು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ [[ಗೋವಾ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡತೊಡಗಿದವು. ಪೊರ್ತುಗೀಸರ ಆಡಳಿತದ ಸಮಯದಿಂದಲೇ [[ಉರ್ದೂ]] ಭಾಷೆಯ ಉಪಯೋಗ [[ಗೋವಾ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ಲರೂ<ref>Kanekar, Suresh (2009). Of Mangoes and Monsoons: A Novel. Xlibris.</ref>, ಗೋವಾ ವಿಮೋಚನೆಯ ನಂತರ [[ಕನ್ನಡ]]<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/Kannada-medium-Goa-students-to-write-SSLC-exams-in-Karwar/articleshow/51610808.cms</ref>, [[ತೆಲಗು]], [[ಹಿಂದಿ]] ಹಾಗು [[ಉರ್ದೂ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.education.goa.gov.in/List%20of%20Recognised%20Education%20Institutions%20in%20Goa%202013-14.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-07-20 |archive-date=2017-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170109021626/http://www.education.goa.gov.in/List%20of%20Recognised%20Education%20Institutions%20in%20Goa%202013-14.pdf |url-status=dead }}</ref> ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೇ ಉನ್ನತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ<ref>{{Cite web |url=http://www.education.goa.gov.in/cir13/State%20Govt%20decision%20on%20MOI%20policy.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-07-20 |archive-date=2019-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203203203/http://education.goa.gov.in/cir13/State%20Govt%20decision%20on%20MOI%20policy.pdf |url-status=dead }}</ref>, ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಕರಿಂದ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಶಕ್ಷಣದ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಅಂದಿನ ಸರಕಾರದ ನಾಯಕರಾದ [[:w:Digambar Kamat|ದಿಗಂಬರ ಕಾಮತ]]ರು ೧೩೫ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಲೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು<ref>{{Cite web |url=http://www.education.goa.gov.in/cir13/State%20Govt%20decision%20on%20MOI%20policy.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-07-20 |archive-date=2019-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203203203/http://education.goa.gov.in/cir13/State%20Govt%20decision%20on%20MOI%20policy.pdf |url-status=dead }}</ref>. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಅಂದಿನ ನಾಯಕರಾದ [[:w:Manohar Parrikar|ಮನೋಹರ ಪಾರಿಕರ]]ವರ ಜೋತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹಲವರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ದಿಗಂಬರ ಕಾಮತರ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ''ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚ್ - ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯ'' ಸ್ಥಾಪನೆವಾಯಿತು. ಮನೋಹರ ಪಾರಿಕರವರು ''ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚಿ''ನಿಂದ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿಬಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥಯು ಕಾಕೊಡ್ಕರವರ ಕಾರ್ಯ ನೀತಿಯಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸರಕಾರದಿಂದ ಸಿಗುವ ಅನುದಾನ ದೊರೆಯಲು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ೨೦೧೨ ರ [[ಗೋವಾ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮ ಕುರಿತು ವಿವಾದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು.<ref>https://swarajyamag.com/politics/bjps-soft-bigotry-in-education-the-real-story-behind-sacking-of-rss-goa-chief</ref><ref name="indiatoday.in">https://www.indiatoday.in/assembly-elections-2012/goa/story/polls-2012-bjp-wins-simple-majority-in-goa-95205-2012-03-06</ref> ಅತ್ತ ''ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚಿ''ನ ಹೋರಾಟ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ಸಿಗುವ ವಿರುಧವಿದ್ದರೆ, ಇತ್ತ ''ಫೊರಂ ಫಾರ್ ರೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಟು ಎಜುಕೇಶನ್ (FORCE),ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ವೇದಿಕೆ''ಯು ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿಗೂ ಅನುದಾನ ಸಿಗಲು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತಿತ್ತು<ref>https://www.ndtv.com/india-news/will-boycott-manohar-parrikar-bjp-government-functions-goa-rss-chief-1414122</ref>. ೨೦೧೨ರ [[ಗೋವಾ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] - [[:w:Maharashtrawadi Gomantak Party|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಗೋಮಾಂತಕ ಪಕ್ಷ]]ವು, ''ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚಿ''ನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮೈತ್ರಿ ಹಾಗು ಬೆಂಬಲ ''ನೀಡಿತು<ref>https://www.financialexpress.com/india-news/manohar-parrikar-cheating-goa-rss-chief-subhash-velingkar/363836/</ref>.'' ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚಿನ ಬೆಂಬಲದಿಂದ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] - [[:w:Maharashtrawadi Gomantak Party|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಗೋಮಾಂತಕ ಪಕ್ಷ]]ವು ೨೦೧೨ರ [[ಗೋವಾ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಕಂಡಿತು.<ref name="indiatoday.in"/> ೨೦೧೨ ರ [[:w:List of chief ministers of Goa|ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ]]ಗಳಾದ ಬಳಿಕ [[:w:Manohar Parrikar|ಮನೋಹರ ಪಾರಿಕರ]]ವರು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ [[:w:Digambar Kamat|ದಿಗಂಬರ ಕಾಮತ]] ನೇತ್ರತ್ವದ ಸರಕಾರದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.heraldgoa.in/Goa/BBSM-demands-cannot-be-met-due-to-administrative-reasons-Parrikar/103239.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-07-21 |archive-date=2017-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170109021210/http://www.heraldgoa.in/Goa/BBSM-demands-cannot-be-met-due-to-administrative-reasons-Parrikar/103239.html |url-status=dead }}</ref> ದಿಗಂಬರ ಕಾಮತ ಸರಕಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಿದ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕಳ್ಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲವೆಂದು ಪಾರಿಕರವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಹಿಂತೆಗೆದು ಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಾಗ ಬಹುದೆಂದರು.<ref>https://www.navhindtimes.in/bbsm-is-making-moi-an-ego-issue-parrikar/</ref> ಪಾರಿಕರವರು ಈ ಸ್ಥತಿಗೆ ದಿಗಂಬರ ಕಾಮತರೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.<ref>https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/previous-cong-govt-responsible-for-moi-mess-in-goa-parrikar-491102-2016-01-18</ref> ಆದ ಕಾರಣ ಪಾರಿಕರವರು ಇನ್ಮುಂದೆ ಕೇವಲ ಕೊಂಕಣಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸರಕಾರವು ಅನುದಾನ ನೀಡುವುದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೊಂಕಣಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು SOPಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>http://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=139554</ref> [[:w:Manohar Parrikar|ಮನೋಹರ ಪಾರಿಕರ]]ವರ ಈ ''ಹಿಂತಿರುವ''ನ್ನು<ref>https://scroll.in/article/810384/bjp-rss-spar-over-english-medium-schools-in-goa-but-is-this-just-an-act-ahead-of-the-2017-polls</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newsgram.com/parrikar-bjp-b/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-07-21 |archive-date=2020-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200721112648/http://www.newsgram.com/parrikar-bjp-b/ |url-status=dead }}</ref> ''ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚ'' ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://englishnews.thegoan.net/story.php?id=9864 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-07-21 |archive-date=2020-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200721105201/https://englishnews.thegoan.net/story.php?id=9864 |url-status=dead }}</ref> ''ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚ'' ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ೨೦೧೭ರ [[ಗೋವಾ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಸುಭಾಷ್ ವೆಲಿಂಕರವರು ಆಗ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]]ದ [[ಗೋವಾ]] ವಿಭಾಗದ ಸಂಘಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದರು. [[:w:Subhash Velingkar|ಸುಭಾಷ ವೆಲಿಂಕರ]]ವರು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರ್ಧಾದಿಂದ ತಮ್ಮ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]]ದ ಜವಾಬದಾರಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರು. ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಬೆಹ್ರೆಯರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]]ದ [[ಗೋವಾ]] ವಿಭಾಗದ ಸಂಘಚಾಲಕರಾದರು.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/RSS-appoints-new-Goa-unit-chief-secretary/articleshow/54267955.cms</ref> ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ೪೦೦ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]]ಕ್ಕೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.<ref>https://www.news18.com/news/politics/400-rss-volunteers-resign-over-goa-chief-subhash-velingkars-sacking-1287876.html</ref> ಸುಭಾಷ್ ವೆಲಿಂಕರವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ''ಗೋವಾ ಪ್ರಾಂತ'' [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]]ದ ಇನ್ನೊಂದು ಶಾಖೆಯ ಸ್ಥಪನೆವಾಯಿತು.<ref>https://www.thehindu.com/news/national/other-states/Velingkar-supporters-form-Goa-RSS-Prant/article14618087.ece</ref><ref>https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/rss-rebel-group-led-by-subhash-velingkar-holds-convention-in-goa-3025879/</ref> ತರುವಾಯ ಆಕ್ಟೋಬರ್ ೨ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚಿನ ಸ್ಥಾಪನೆವಾಯಿತು.<ref>https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/goa-rss-rebel-subhash-velingkar-announces-new-party-ahead-of-polls-next-year-3061157/</ref> ==ಚುನಾವಣೆಯ ರಾಜಕಾರಣ== ೨೦೧೭ರ [[ಗೋವಾ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಗೋವಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚ [[ಶಿವ ಸೇನಾ]], [[:w:Maharashtrawadi Gomantak Party|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಗೋಮಾಂತಕ ಪಕ್ಷ]] ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಪ್ರಜಾ ಪಕ್ಷದ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿತು.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/gpp-warns-gsm-about-keeping-ties-with-mgp/articleshow/56301700.cms</ref><ref>{{Cite web |url=http://digitalgoa.com/shiv-sena-gsm-goa-praja-party-to-be-in-alliance-for-2017-goa-polls/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-07-21 |archive-date=2019-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712045326/http://digitalgoa.com/shiv-sena-gsm-goa-praja-party-to-be-in-alliance-for-2017-goa-polls/ |url-status=dead }}</ref> ಈ ಮೈತ್ರಿ ಪಕ್ಷವು ಒಟ್ಟು ೪೦ ಕ್ಷೇತ್ರದ ೩೩ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು.<ref>https://thewire.in/politics/goa-polls</ref> [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಪಕ್ಷದ ಶ್ಯಾಮ ಸಾತಾರ್ಡೆಕರ<ref>http://www.uniindia.com/mgp-release-list-18-candidates-gsm-4-for-assembly-elections-in-goa/other/news/748798.html</ref> ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]]ದ ಡಾ.ಸುರೆಷ ಆಮೊಂಕರಂತಹ<ref>https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/former-goa-minister-suresh-amonkar-joins-gsm-3731218/</ref> ಹಲವು ರಾಜಕಾರಣಿಯರು ಗೋವಾ ಸುರಕ್ಷಾ ಮಂಚನ್ನು ಸೇರಿದರು. ತರುವಾಯ ಇವರೆಲ್ಲರು ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು]] m9rt89dkx5ai56c3v7o7s1xi79jpe77 0 132728 1383393 1352442 2026-08-19T01:35:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383393 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Living_root_bridges,_Nongriat_village,_Meghalaya.jpg|thumb|322x322px|ನೊಂಗ್ರಿಯಾಟ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೀವಂತ ಬೇರಿನ ಸೇತುವೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೂತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಮಸ್ಥ.]] [[ಚಿತ್ರ:Hybrid_root-steel_bridge._.jpg|thumb|296x296px|ನೊಂಗ್ರಿಯಾಟ್‍ನ ಸಂಕರ ಸೇತುವೆ.<ref>{{Cite news|url=https://livingrootbridges.com/methods-of-creating-living-root-bridges/|title=How are Living Root Bridges Made?|date=2017-05-05|work=The Living Root Bridge Project|access-date=2017-09-07|language=en-US}}</ref>]] '''ನೊಂಗ್ರಿಯಾಟ್''' ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ [[ಮೇಘಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಗುಡ್ಡಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Citation|title=Khasi Hills: The land of abundant wonders|url=http://www.megtourism.gov.in/dest-khasi.html|accessdate=2010-06-30|archive-date=2010-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100617054936/http://megtourism.gov.in/dest-khasi.html|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಪ್ರಾಯಶಃ ತನ್ನ ಜೀವಂತ ಬೇರುಗಳ ಸೇತುವೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ; ಒಂದು ಜಿಂಗ್‍ಕಿಯೆಂಗ್ ನೊಂಗ್ರಿಯಾಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ತೂಗು ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಹಳ್ಳಿಯು ಮೂರು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಬೇರು ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://livingrootbridges.com/root-bridges-of-the-umiam-river-basin/|title=Root Bridges of the Umiam River Basin|date=2017-04-27|work=The Living Root Bridge Project|access-date=2017-09-07|language=en-US}}</ref> ಇವುಗಳನ್ನು ಕೈಗಳಿಂದ ನಿಪುಣತೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖಾಸಿ ಜನರು ಖಾಸಿ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ವಿರುದ್ಧ ಬದಿಗಳ ಮೇಲಿನ [[ಆಲ]]ದ ಮರಗಳ [[ವಾಯವೀಯ ಬೇರು]]ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೆಣೆದು ನೆಯ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಳವಾಗಿ ''ಡಬಲ್ ಡೆಕರ್'' ಎಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಜಿಂಗ್‍ಕಿಯೆಂಗ್ ನೊಂಗ್ರಿಯಾಟ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ದೂರದರ್ಶನ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿದೆ. ನೊಂಗ್ರಿಯಾಟ್‍ನಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಗತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಂತ ಬೇರು ಸೇತುವೆಯಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ತಂತಿ ಎರಡರಿಂದಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮಿಶ್ರ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://livingrootbridges.com/methods-of-creating-living-root-bridges/|title=How are Living Root Bridges Made?|date=2017-05-05|work=The Living Root Bridge Project|access-date=2017-09-07|language=en-US|archive-date=2017-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905002548/https://livingrootbridges.com/methods-of-creating-living-root-bridges/|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಳ್ಳಿಗಳು]] 2u6b20o1dxdod8ini9uovox93ydc90b 0 136282 1383380 1378442 2026-08-18T19:01:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383380 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಟಿ. ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ | image = Satish Javaregowda.jpg | birth_date = | birth_place = ಮಂಗಲ, [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | occupation = {{hlist|ಕವಿ|ಶಿಕ್ಷಕ|}} | language = [[ಕನ್ನಡ]] | genre = ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ, ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ }} '''ತಿಮ್ಮೇಗೌಡ ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ''', [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಪರಿಚಿತ ಕವಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕ.<ref name="T">{{Cite news|url=https://www.vijayavani.net/awarding-of-sahitya-t-satish-javaregowda-on-30th/|title=30ರಂದು ಸಾಹಿತಿ ಟಿ. ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ|work=Vijayavani|access-date=17 April 2021}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="SATISH">{{cite news|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/varthabharathi-epaper-varthabh/saahiti+ti+satish+javaregoudage+es+ke+karinkhaan+prashasti-newsid-121897772?listname=topicsList&index=0&topicIndex=0&mode=pwa|title=ಸಾಹಿತಿ ಟಿ. ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡಗೆ ಎಸ್. ಕೆ. ಕರೀಂಖಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|work=Varthabharati|date=25 June 2019|access-date=17 April 2021|archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417180326/https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/varthabharathi-epaper-varthabh/saahiti+ti+satish+javaregoudage+es+ke+karinkhaan+prashasti-newsid-121897772?listname=topicsList&index=0&topicIndex=0&mode=pwa|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://pandavanews.com/social-adept-yangsters/|title=ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದ ಯುವಪೀಳಿಗೆ ಸಮಾಜದಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: ಸಾಹಿತಿ ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ|work=Pandava News|date=12 April 2019|access-date=17 April 2021|archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417180328/http://pandavanews.com/social-adept-yangsters/|url-status=dead}}</ref> ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲೇ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಸತೀಶರು, ಹಲವಾರು ಕವನಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ಗಳ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವನಗಳನ್ನು ವಾಚಿಸಿರುವ ಸತೀಶ್ ಅವರು [[ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]]ದ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="KANNADA">{{cite web|url=http://kannadapustakapradhikara.com/page.php?q=protsaha-dhana-2007|title=Kannada Pustaka Pradhikara official website|access-date=17 April 2021|archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417180328/http://kannadapustakapradhikara.com/page.php?q=protsaha-dhana-2007|url-status=dead}}</ref> == ಜೀವನ - ಶಿಕ್ಷಣ == ಮಂಡ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಮಂಗಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, ತಿಮ್ಮೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಮಂಚಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸತೀಶ್ ಅವರು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವೀಧರ.<ref name="BOOK">{{cite web|url=https://www.bookbrahma.com/author/sathish-javaregowda|title=ಸಾಹಿತಿ ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ|website=Book Brahma|access-date=17 April 2021|archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417180327/https://www.bookbrahma.com/author/sathish-javaregowda|url-status=dead}}</ref> ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರು, ಯುವಬರಹಗಾರರ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, ಸಮಕಾಲೀನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಕವಿತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಂದಿಸುವಿಕೆಗೆ ಗುರುತಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://publicstory.in/%e0%b2%af%e0%b2%be%e0%b2%b0%e0%b2%a8%e0%b3%8d%e0%b2%a8%e0%b3%81-%e0%b2%a6%e0%b3%82%e0%b2%b0%e0%b3%81%e0%b2%b5%e0%b3%81%e0%b2%a6%e0%b3%81/|title=ಯಾರನ್ನು ದೂರುವುದು?|work= Publicstory Digital News TV|date=28 April 2020|access-date=17 April 2021}}</ref> [[File:Satish Javaregowda at 87th Kannada Sahitya Sammelana.jpg|thumb|ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ (ಬಲಗಡೆ), ೮೭ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ.]] == ಕೃತಿಗಳು == === ಕವನಸಂಕಲನಗಳು === * ''ಜೀವನ್ಮುಖಿ'' <ref name="BOOK"/> * ''ಹೊಳೆ ಜಂಗಮನ ಜೋಳಿಗೆ'' * ''ಸಂಜೆಮಳೆ'' * ''ಗಾಳಿಪಟ'' * ''ಕುಹೂ ಕುಹೂ ಕೋಗಿಲೆ'' <ref name="KANNADA"/> * ''ದಿವ್ಯ ದೀವಿಗೆ'' * ''ಬಯಲ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಾಗಿ'' === ಸಂಪಾದನೆ === * ''ಕಾವ್ಯಸಿರಿ'' <ref name="BOOK"/> * ''ಸೇವಾಚೇತನ'' * ''ವಿಜ್ಞಾನ ಪಥಿಕ'' == ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * ಶಿಕ್ಷಣ ಚೇತನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite news|url=https://starofmysore.com/tag/t-satish-javaregowda/|title= T. Satish Javaregowda selected for 'Shikshana Chetana Award'|work=Star of Mysore|date=22 September 2020|access-date=18 April 2021}}</ref> * ಕುವೆಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಜಿ. ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು - ಅರಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite news|url=https://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AF%E0%B3%81%E0%B2%B5-%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B2%B8%E0%B3%8D|title=ಯುವ ಲೇಖಕರಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಾಪಸ್|work=Prajavani|access-date=17 April 2021|archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417180329/https://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AF%E0%B3%81%E0%B2%B5-%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B2%B8%E0%B3%8D|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://kannada.oneindia.com/news/dharwad/mm-kalburgi-murder-writers-to-return-aralu-saahitya-award-097323.html|title=ಕಲಬುರ್ಗಿ ಹತ್ಯೆಗೆ ಖಂಡನೆ, ಸಾಹಿತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಾಪಸ್|work=Kannada One India|date=2 October 2015|access-date=17 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2015/oct/04/Six-Kannada-Writers-Return-Awards-Over-Kalaburgi-Probe-Delay-824286.html|title=Six Kannada Writers Return Awards Over Kalaburgi Probe Delay |work=The New Indian Express|date=4 October 2015|access-date=18 April 2021}}</ref> * ಎಸ್. ಕೆ. ಕರೀಂಖಾನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref name="SATISH"/><ref name="T"/> * ರೋಟರಿ ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಗಾಂಧಿ-ವಿವೇಕಾನಂದ ಸದ್ಭಾವನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite news|url=https://m.varthabharati.in/article/2019_03_08/181337|title=ಗಾಂಧೀ ವಿವೇಕಾನಂದ ಸದ್ಭಾವನಾ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಟಿ. ಸತೀಶ್ ಆಯ್ಕೆ|work=Vaarthabharathi|date=8 March 2019|access-date=17 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://mysurumithra.com/t-satish-javaregowder-selected-for-vivekananda-sadbhavana-award/|title=ವಿವೇಕಾನಂದ ಸದ್ಭಾವನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಟಿ.ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡರ ಆಯ್ಕೆ|work=Mysuru Mithra|date=10 January 2020|access-date=17 April 2021}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] 75n2dzehow3xjn64iruaylouqn1hk2p 0 141767 1383369 1347475 2026-08-18T16:28:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383369 wikitext text/x-wiki '''''ಜಾತ್ರೆ''''' '''ರವಿತೇಜ''' ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2015 ರ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಚೇತನ್ ಚಂದ್ರ]] <ref>{{Cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/11820-chethan-chandra-back-with-two-films.html|title=Chethan Chandra Back with Two Films|website=chitraloka.com|access-date=3 September 2015|archive-date=23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923222146/http://www.chitraloka.com/news/11820-chethan-chandra-back-with-two-films.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಐಶ್ವರ್ಯಾ ನಾಗ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]], ಉಷಾ ಭಂಡಾರಿ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರ ಇದ್ದಾರೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * * [[ಚೇತನ್ ಚಂದ್ರ]] * [[ಐಶ್ವರ್ಯಾ ನಾಗ್]] * [[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] * ಉಷಾ ಭಂಡಾರಿ * ಮಿತ್ರ * ಶೋಭರಾಜ್ * [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆನಂದ್]] * ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಶ್ವಿಕ್ * ಅಕ್ಷಯ್ * ವೀಣಾ ಪೊನ್ನಪ್ಪ * ಶ್ರವಂತ್ * ಸನಾತಿನಿ * [[ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == [[ಸವಾರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸವಾರಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ [[ಮಣಿಕಾಂತ್ ಕದ್ರಿ]] <ref>{{Cite web|url=http://www.mirchimusicawards.com/kannada/winners.php|title=Winners Of Mirchi Music Awards South|website=Mirchimusicawards.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150106090610/http://www.mirchimusicawards.com/kannada/winners.php|archive-date=6 January 2015|access-date=3 September 2015}}</ref> ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಾಡಲು ಹೊಸ ಗಾಯಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ <ref>{{Cite web|url=http://epaper.udayavani.com/Display.aspx?Pg=A&Edn=BN&DispDate=2015-8-7|title=Audio Jaathreyali Aishwaryawantaru}}</ref> ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯು [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ನಟ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರು ಸುಪ್ರಿಯಾ ಲೋಹಿತ್, <ref name="'Jaathre' audio comes">{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/jaathre-audio-comes-kannada-news-139236.html|title='Jaathre' audio comes|website=Indiaglitz.com|access-date=3 September 2015|archive-date=7 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907115336/http://www.indiaglitz.com/jaathre-audio-comes-kannada-news-139236.html|url-status=dead}}</ref> ಸಂತೋಷ್ ವೆಂಕಿ, ಯಾಜಿನ್ ನಿಜಾರ್ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://itwofs.com/milliblog/2015/08/13/jaathre-music-review-kannada-manikanth-kadri/|title=Jaathre (Music review), Kannada – Manikanth Kadri|access-date=3 September 2015}}</ref> ಆಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹಾಡುಗಳಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://itunes.apple.com/in/album/jaathre-orignal-motion-picture/id1025867693|title=Jaathre (Original Motion Picture Soundtrack) - EP|website=Itunes.com|access-date=3 September 2015}}</ref> ಇದನ್ನು 31 ಜುಲೈ 2015 ರಂದು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://www.chitratara.com/show-content.php?id=6836&ptype=News&title=%60JAATHRE%60%20SONGS%20IN%20MARKET|title='JAATHRE' SONGS IN MARKET|website=Chitratara.com|access-date=3 September 2015|archive-date=23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923203003/http://www.chitratara.com/show-content.php?id=6836&ptype=News&title=%60JAATHRE%60%20SONGS%20IN%20MARKET|url-status=dead}}</ref> ''ಡೆಕ್ಕನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ ಮತ್ತು'' ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ಸ್ "ಜೀನೆ ಲಗಾ" ಮತ್ತು "ನೀನಿಲ್ಲದ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಂ.1 ಮತ್ತು ನಂ.2 ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಇರಿಸಿದವು. <ref>{{Cite web|url=https://deccanmusic.wordpress.com/2015/08/27/best-kannada-songs-and-albums-of-august-2015/|title=Deccan Music Reviews & Rankings|access-date=3 September 2015}}</ref> "ಜೀನೆ ಲಗಾ" ಹಾಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' ಬರೆದಿದೆ, "ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಿಂದಿ ಪದಗುಚ್ಛಗಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೋದ ಸುತ್ತ ಹರಡಿರುವ ಟ್ಯೂನ್ ಕಿವಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಾಯಕ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗದಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಡಬಲ್ಲ ಹಾಡು, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಾಯನದಿಂದ ಹಾಡನ್ನು ಹೊಸ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದ್ದಾರೆ." <ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/bhale-bhale-magadivoy-jaathre-phantom-hero/article7569542.ece|title='Jeene Laga'|website=Hindu|access-date=3 September 2015}}</ref> {{tracklist | headline = ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ | extra_column = ಹಾಡುಗಾರರು | total_length = 16:45 | title1 = ತರೀಕೆರೆ | lyrics1 = [[ವಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] | extra1 = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]], [[ಸುಪ್ರಿಯಾ ಲೋಹಿತ್]] | length1 = 3:46 | title2 = ಜೀನೆ ಲಗಾ | lyrics2 = [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]] | extra2 = [[ಕಾರ್ತಿಕ್ (ಗಾಯಕ)|ಕಾರ್ತಿಕ್ ]] | length2 = 3:53 | title3 = ಮಾಯಾಜಿಂಕೆ | lyrics3 = ರವಿತೇಜ ಮೂಡಿಗೆರೆ | extra3 = [[ಸಂತೋಷ್ ವೆಂಕಿ]], [[ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ]] | length3 = 4:28 | title4 = ನೀನಿಲ್ಲದ | lyrics4 = ಹೃದಯ ಶಿವ | extra4 = [[ಯಾಸಿನ್ ನಿಸಾರ್]] | length4 = 4:38 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|http://jaathrethemovie.com//}} * {{IMDb title|5000210}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 9lwweqcxldgnifdy6vxyz9tj9dcl354 0 142529 1383377 1372514 2026-08-18T17:54:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383377 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಜೇಮ್ಸ್ | image = James (2022 film) poster.png | caption = ಚಲನಚಿತ್ರದ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರ(Telugu) | director = [[ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್]] | producer = ಕಿಶೋರ್ ಪತ್ತಿಕೊಂಡ | writer = ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್ | screenplay = | story = | based_on = | starring = {{ubl|[[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]|[[ಪ್ರಿಯಾ ಆನಂದ್]]| ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ( ತೆಲುಗು ನಟ) [[ಅನು ಪ್ರಭಾಕರ್]]}} | narrator = | music = '''Songs:''', [[ಚರಣ್ ರಾಜ್ (ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ)|ಚರಣ್ ರಾಜ್]] '''Score:''', [[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] | cinematography = ಸ್ವಾಮಿ ಜೆ. ಗೌಡ | editing = ದೀಒಉ ಎಸ್. ಕುಮಾರ್ | studio = ಕಿಶೋರ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ | distributor = | released = 2022 ರ ಮಾರ್ಚ್ 17 | runtime = 149 ನಿಮಿಷಗಳು | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | budget = ₹50 ರಿಂದ ₹70 ಕೋಟಿ<ref name=":0" /> | gross = ಅಂದಾಜು 150.7 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ (13 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ) <ref name="coll" /> }} '''''ಜೇಮ್ಸ್''''' <ref>{{Cite web|url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/after-rajakumara-movie-once-again-priya-anand-sharing-screen-with-puneeth-rajkumar-in-james-ae-472489.html|title='James'|date=15 October 2020|website=News18|language=kn|access-date=15 October 2020|archive-date=12 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512021425/https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/after-rajakumara-movie-once-again-priya-anand-sharing-screen-with-puneeth-rajkumar-in-james-ae-472489.html|url-status=dead}}</ref> ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2022 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref name="timesofindia.com">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/james-is-a-fresh-movie-in-kannada-film-industry-director-chethan-kumar/articleshow/74654666.cms|title='James' is a fresh movie in Kannada film industry: Director Chethan Kumar - Times of India|website=The Times of India|access-date=19 March 2020}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಿಯಾ ಆನಂದ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajkumars-last-feature-film-james-to-release-on-his-birth-anniversary/articleshow/87462068.cms|title=Puneeth Rajkumar's last feature film James to release on his birth anniversary?|date=2 November 2021|work=The Times of India|access-date=5 November 2021}}</ref> ರಂದು ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ''[[ರಾಜಕುಮಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಜಕುಮಾರ]]'' (2017) ನಂತರ ಪುನೀತ್, ಪ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಶರತ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರುಗಳ ಎರಡನೇ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref name="newindianexpress">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2020/jan/07/puneeth-rajkumar-starrer-james-to-start-rolling-from-january-19-2085909.html|title=Puneeth Rajkumar-starrer James to start rolling from January 19|website=newindianexpress|access-date=19 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/kannada/news/2020/puneeth-rajkumar-starrer-james-is-all-set-to-go-on-floors-from-january-19-293774.html|title=Puneeth Rajkumar-Starrer James Is All Set To Go On Floors From January 19|date=9 January 2020|website=Filmibeat|access-date=19 March 2020}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಸ್ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ|ವಿ. ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] ಮತ್ತು [[ಚರಣ್ ರಾಜ್ (ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ)|ಚರಣ್ ರಾಜ್]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://m.cinemaexpress.com/kannada/interviews/2022/mar/02/puneeth-rajkumar-was-a-great-source-of-encouragement-30028.amp|title='Puneeth Rajkumar was a great source of encouragement' &#124; Cinemaexpress|access-date=2022-04-01|archive-date=2022-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220503110005/https://m.cinemaexpress.com/kannada/interviews/2022/mar/02/puneeth-rajkumar-was-a-great-source-of-encouragement-30028.amp|url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಪುನೀತ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 17 ಮಾರ್ಚ್ 2022 ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/puneeth-rajkumar-s-james-released-fans-celebrate-the-late-actor-on-his-birth-anniversary-news-187277/amp|title=Puneeth Rajkumar's 'James' Released: Fans Celebrate the Late Actor on His Birth Anniversary}}</ref> ಚಿತ್ರವು 4000 ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/puneeths-last-movie-james-all-set-to-hit-4000-screens-on-his-birth-anniversary-1089191.html|title=Puneeth's last movie 'James' all set to hit 4,000 screens on his birth anniversary|date=8 March 2022}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು <ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/review/puneeth-rajkumar-priya-anand-sarathkumar-srikanth-meka-starrer-james-movie-review-rating-in-kannada/amp_moviereview/90282191.cms?minitv=true|title=James Movie Review: ಪುನೀತ್ ಹೆಸರೊಂದೇ 'ಜೇಮ್ಸ್‌'ಗೆ ಆಧಾರ; ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಮನದಲ್ಲಿ ಭಾವತೀವ್ರತೆಯ ಸಂಚಾರ|access-date=2022-04-01|archive-date=2022-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413011724/https://vijaykarnataka.com/entertainment/review/puneeth-rajkumar-priya-anand-sarathkumar-srikanth-meka-starrer-james-movie-review-rating-in-kannada/amp_moviereview/90282191.cms?minitv=true|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ದೃಶ್ಯಗಳು, ಸೊಗಸಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಆಕ್ಷನ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್, ನಿರ್ಮಾಣ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-james-twitter-review-fans-applaud-action-set-pieces-massy-dialogues-in-puneeth-rajkumar-s-last-film-2940462/amp|title='James' Twitter review: Fans applaud action-set pieces, massy dialogues in Puneeth Rajkumar's last film}}</ref> ಅದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಪುನೀತ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಗೌರವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/trending/box-office/story/james-movie-twitter-reaction-puneeth-rajkumars-fans-applaud-his-last-film-326360-2022-03-17|title=James Movie Twitter Reaction: Puneeth Rajkumar's fans applaud his last film}}</ref> ಇದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹ 28 ಕೋಟಿ <ref>{{Cite web|url=https://en.janbharattimes.com/entertainment/james-box-office-collection-day-1?amp32|title=James Box Office Collection Day 1: Puneeth Rajkumar's last film to set new records|date=18 March 2022|access-date=1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022|archive-date=3 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220503145538/https://en.janbharattimes.com/entertainment/james-box-office-collection-day-1?amp32|url-status=dead}}</ref> ರಿಂದ ₹ 32 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ]] ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರಂಭಿಕ ದಿನದ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.btvnewslive.com/james-movie-first-day-collection-is-32-crore/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-04-01 |archive-date=2022-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318124757/https://www.btvnewslive.com/james-movie-first-day-collection-is-32-crore/ |url-status=dead }}</ref> ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ 4 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ₹ 100 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು,<ref name="indiatoday.in">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-5-puneeth-rajkumar-s-film-rakes-in-rs-100-crore-worldwide-1927865-2022-03-22|title=James box office collection Day 5: Puneeth Rajkumar's film rakes in Rs 100 crore worldwide}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ₹ 100 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-6-puneeth-rajkumar-s-film-holds-steady-1928343-2022-03-23|title=James box office collection Day 6: Puneeth Rajkumar's film holds steady}}</ref> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಸಂತೋಷ್ ಕುಮಾರ್ ಅಕಾ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ (ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಧ್ವನಿ) * ನಿಶಾ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಾ ಆನಂದ್ * ವಿಜಯ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅನು ಪ್ರಭಾಕರ್ * ವಿಜಯ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ * ಜೋಸೆಫ್ ಆಂಟೋನಿಯಾಗಿ ಆರ್.ಶರತ್‌ಕುಮಾರ್ * ಮಧುಸೂಧನ್ ರಾವ್ ವಿಜಯ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಅವರ ತಂದೆ ಜಯದೇವ್ ಗಕೇವಾಡ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ * ಜೋಸೆಫ್ ಆಂಟೋನಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ ರಥನ್‌ಲಾಲ್ ಆಗಿ ಮುಖೇಶ್ ರಿಷಿ * ವಿಜಯ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಅವರ ಸಹವರ್ತಿ ಪ್ರತಾಪ್ ಅರಸ್ ಆಗಿ ಆದಿತ್ಯ ಮೆನನ್ * ರಾಕೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಪಿರಂಗಿಯಾಗಿ ರಂಗಾಯಣ ರಘು, ಸಂತೋಷ್ ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ * ಸಂತೋಷ್‌ನ ಉನ್ನತ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅವಿನಾಶ್ * ಸಂತೋಷ್ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ * ಜಗನ್, ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ತಿಲಕ್ ಶೇಖರ್ * ಅಮರ್, ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಗಜಪಡೆ ಹರ್ಷ * ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ಮದನ್, ಜನದನಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ * ಏಕಾಂತ್, ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಶೈನ್ ಶೆಟ್ಟಿ * ಜೆಸ್ಸಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ * ಪದ್ಮಜಾ ರಾವ್ ಮೇರಿಯಾಗಿ, ಜೆಸ್ಸಿಯ ತಾಯಿ * ಜೋಸೆಫ್ ಆಂಟೋನಿಯ ಮಾಫಿಯಾ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್‌ನ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸದಸ್ಯ ಕೇತನ್ ಕರಂಡೆ * ಮೋಹನ್ ಜುನೇಜಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ * ಗಿರೀಶ್ ಒಬ್ಬ ನಕಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ * ಪ್ರಸನ್ನ ಬಾಗಿನ್ ರಥನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಮಗನಾಗಿ * ರಥನಲಾಲನ ಮಗನಾಗಿ ವಜ್ರಗಿರಿ * ಜೋಸೆಫ್ ಅವರ ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಆಗಿ ಜಾನ್ ಕೊಕ್ಕೆನ್ * ಜೋಸೆಫ್ ಅವರ ಸಹೋದರ ಪೀಟರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾರಕ್ ಪೊನ್ನಪ್ಪ * ಜೋಸೆಫ್ ಅವರ ಸಹೋದರ ರಾಬಿನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ * ಪ್ರತಾಪ್ ಅರಸ್ ಅವರ ಮಗನಾಗಿ ವಜ್ರಂಗ್ ಶೆಟ್ಟಿ * ಜಗನ್ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಕಾವ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರಿ * ಅಮರನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಹಂಸ * ಮದನ್ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ನಯನಾ ಗೌಡ * ಜೆಸ್ಸಿಯಾಗಿ ಸಮೀಕ್ಷಾ, ಏಕಾಂತ್‌ನ ಪ್ರೇಯಸಿ * ಜೋಸೆಫ್ ಅವರ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿ ಶಿವಮಣಿ * ವಿಜಯ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಅವರ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿ ಅನಿಲ್ * ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ಹೆಬ್ಬಾಳೆ * ಕೆ ಎಸ್ ಶ್ರೀಧರ್ ಅನಾಥಾಶ್ರಮ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ * ಏಜೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ್‌ನ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿ ಅಮಿತ್ * ಅಮರ್ ಮಗಳಾಗಿ ಬೇಬಿ ಆರಾಧ್ಯ ಚಂದ್ರು * ಜಗನ್ ಮಗನಾಗಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಅನೂಪ್ * ಗೋವಿಂದೇಗೌಡ ಮದುವೆ ದಲ್ಲಾಳಿ * ದೇಚಮ್ಮನಾಗಿ ಸ್ವಪ್ನಾ * ಆಶ್ರಮದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಿಲ್ಲಿಲಲ್ಲಿ ಆನಂದ್ * ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಗುವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿ * ದತ್ತಣ್ಣ ಚೌಧರಿ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) * ಆನಂದರಾಜ್ ಎಂಬ ಸೈನಿಕನಾಗಿ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ * ಸಂತೋಷ್ ಅವರ ಅನಾಥಾಶ್ರಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ * ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚರಣ್‌ರಾಜ್, ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ರಚಿತಾ ರಾಮ್, ಆಶಿಕಾ ರಂಗನಾಥ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲೀಲಾ ಅವರು ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ನಿರ್ಮಾಣ == ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ನಿಧನದ ಮೊದಲು, ಒಂದು ಹಾಡು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಿತ್ರ ತಂಡವು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದೆ ಆದರೆ ಅದು ಕಷ್ಟಕರವೆಂದು ತೋರಿದಾಗ, [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್]] ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]] ಅವರು ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/shivarajkumar-dubs-for-late-brother-puneeth-rajkumar-in-james-calls-it-emotional-1908169-2022-02-03|title=Shivarajkumar dubs for late brother Puneeth Rajkumar in James, calls it emotional|last=ChennaiFebruary 3|first=Janani K.|last2=February 3|first2=2022UPDATED|website=India Today|language=en|access-date=2022-03-23|last3=Ist|first3=2022 12:38}}</ref> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ಕಿಶೋರ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಿಶೋರ್ ಪತ್ತಿಕೊಂಡ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="newindianexpress"/> ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಮೊದಲ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ 19 ಜನವರಿ 2020 ರಿಂದ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2020/jan/07/puneeth-rajkumar-starrer-james-to-start-rolling-from-january-19-2085909.amp|title=Puneeth Rajkumar-starrer James&nbsp;to start rolling from January 19 - The New Indian Express|website=www.newindianexpress.com|access-date=15 October 2020}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಎರಡನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 ರಿಂದ [[ಹಂಪೆ|ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://kannada.asianetnews.com/karnataka-districts/puneeth-rajkumar-film-shooting-will-be-held-on-hosapete-in-ballari-district-grg-qi6mjj|title=ಜೇಮ್ಸ್‌ ಶೂಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಹೊಸಪೇಟೆಗೆ ಪುನೀತ್‌ ರಾಜಕುಮಾರ್‌ {{!}} Puneeth Rajkumar Film Shooting Will Be Held on Hosapete in Ballari District grg|website=kannada.asianetnews.com|access-date=15 October 2020}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2021 ರಲ್ಲಿ [[ಕಾಶ್ಮೀರ|ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ]] [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷನ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತ್ವರಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಹ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/its-mission-kashmir-for-team-james/articleshow/81070786.cms|title=It's mission Kashmir for team James – Times of India|website=The Times of India|access-date=17 February 2021}}</ref> ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಪುನೀತ್ ತಮ್ಮ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಯುವರತ್ನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಯುವರತ್ನದ]]'' ಪ್ರಚಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದರು, ಇದು COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಎರಡನೇ ಅಲೆಯ ನಡುವೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು]] ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಜೇಮ್ಸ್ ತಂಡವು ಜುಲೈ 5 ರಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2021/jun/26/puneeth-rajkumar-to-kickstart-shooting-for-james-on-july-5-2321508.html|title=Puneeth Rajkumar to kickstart shooting for James on July 5 – The New Indian Express|website=The New Indian Express|access-date=26 June 2021}}</ref> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ [[ಚರಣ್ ರಾಜ್ (ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ)|ಚರಣ್ ರಾಜ್]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="timesofindia.com"/> {{Tracklist | headline = ಜೇಮ್ಸ್ (ಕನ್ನಡ) | total_length = | extra_column = ಹಾಡುಗಾರರು | title1 = ಟ್ರೇಡ್‍ಮಾರ್ಕ್ | length1 = 4:20 | lyrics1 = [[ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್]] | extra1 = ಎಂ. ಸಿ. ವಿಕಿ, ಅದಿತಿ ಸಾಗರ್, ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಯುವರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ | title2 = ಸಲಾಂ ಸೋಲ್ಜರ್ | length2 = 3:36 | lyrics2 = ಚೇತನ್ ಕುಮಾರ್ | extra2 = ಸಂಜಿತ್ ಹೆಗ್ಡೆ, ಚರಣ್ ರಾಜ್ }} == ಬಿಡುಗಡೆ == ಹಿಂದಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 17 ಮಾರ್ಚ್ 2022 ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೇ 400 ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮೊದಲ ದಿನದಲ್ಲಿ 4000 ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/puneeth-rajkumar-last-film-james-where-to-watch-release-date-movie-review-hd-download-online-bookymyshow-2022-03-15-764480|title=Puneeth Rajkumar's last film James: Where to Watch, Trailer, Release Date, Movie Review, HD download online|last=Taneja|first=Parina|date=2022-03-15|website=www.indiatvnews.com|language=en|access-date=2022-03-17}}</ref> ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 900 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಆದವು <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/james-1st-day-box-office-collection-puneeth-rajkumar-starrer-mints-big-money-opening-day-846683|title=James 1st Day Box Office Collection: Puneeth Rajkumar-starrer Mints Big Money on Opening Day|date=18 March 2022}}</ref> ಇದು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/other-films-being-prioritized-over-james-says-director-chethan-kumar/articleshow/90383890.cms|title="Other films being prioritized over 'James'," says director Chethan Kumar - Times of India|website=[[The Times of India]]}}</ref> ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''RRR'' ಈ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂದೂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/ss-rajamouli-delays-rrr-release-by-week-puneeth-rajkumars-james-his-gesture-wins-hearts-appu-845316?utm_source=Internal&utm_medium=amparticle&utm_campaign=related|title=SS Rajamouli Delays RRR Release by a Week for Puneeth Rajkumar's James; His Gesture Wins Hearts for Appu Fans|date=February 2022|website=[[International Business Times]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/exclusive-here-s-why-ss-rajamouli-s-rrr-shifted-march-18-it-has-puneeth-rajkumar-connect-1011399%3famp|title=EXCLUSIVE: Here's why SS Rajamouli's RRR shifted from March 18; It has a Puneeth Rajkumar connect|date=1 February 2022|work=PinkVilla|access-date=24 March 2022|archive-date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324131703/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/exclusive-here-s-why-ss-rajamouli-s-rrr-shifted-march-18-it-has-puneeth-rajkumar-connect-1011399%3Famp|url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು == === ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ === ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ದಿನದಲ್ಲಿ ₹ 27 ರಿಂದ ₹ 30 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ]] ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರಂಭಿಕ ದಿನದ ದೇಶೀಯ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/james-box-office-day-1-report-puneeth-rajkumar-s-final-film-collects-rs-27-crore-on-opening-day-101647597916707.html|title=James box office day 1 report: Puneeth Rajkumar's final film collects ₹27 crore on opening day|date=2022-03-18|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-03-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tv9kannada.com/entertainment/sandalwood/james-movie-box-office-collection-puneeth-rajkumar-starrer-james-movie-first-day-collection-report-mdn-356146.html|title=James Movie First Day Collection|last=Kannada|first=TV9|date=2022-03-18|website=TV9 Kannada|language=kn|access-date=2022-03-19}}</ref> ಇದು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದಲೇ]] ₹ 6 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ - ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ₹ 4 ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ದಿನದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/box-office-puneeth-rajkumars-james-takes-industry-best-opening-day-karnataka-1048657?amp|title=Box Office: Puneeth Rajkumar's James takes Industry Best Opening day in Karnataka &#124; PINKVILLA}}</ref> ಮೊದಲ ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಸುಮಾರು ₹18 ಕೋಟಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/james-day-1-box-office-collection-report-puneeth-rajkumars-swansong-off-to-a-sensational-start-1092218.html|title='James' day 1 box office collection report: Puneeth Rajkumar's swansong off to a sensational start|date=18 March 2022}}</ref> ರಿಂದ ₹22.5 ಕೋಟಿ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/puneeth-rajkumar-s-james-opens-to-unprecedented-response-1092362.html|title=Puneeth Rajkumar's 'James' opens to unprecedented response|date=18 March 2022}}</ref> ಎರಡನೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ₹10 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/james-day-2-box-office-collection-puneeth-rajkumars-swansong-does-well-on-first-friday-1092718.html|title='James' day 2 box office collection: Puneeth Rajkumar's swansong does well on first Friday|date=19 March 2022}}</ref> ಒಟ್ಟು 2 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ₹37 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹45 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/james-day-2-box-office-collection-puneeth-rajkumars-swansong-does-well-on-first-friday-1092718.html|title='James' day 2 box office collection: Puneeth Rajkumar's swansong does well on first Friday|date=2022-03-19|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2022-03-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/james-box-office-collection-day-2-report-puneeth-rajkumar-s-movie-creates-new-history-in-sandalwood/articleshow/90319365.cms|title=James Box Office Collection Day 2|website=Vijay Karnataka|language=kn|access-date=2022-03-19}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-2-puneeth-rajkumar-s-film-fares-well-eyes-solid-opening-weekend-1926929-2022-03-19|title=James box office collection Day 2: Puneeth Rajkumar's film fares well, eyes solid opening weekend|website=India Today|language=en|access-date=2022-03-19}}</ref> 3 ದಿನಗಳ ಒಟ್ಟು ಥಿಯೇಟರ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಸುಮಾರು ₹54 ಕೋಟಿ <ref>{{Cite web|url=https://hindi.news18.com/news/entertainment/people-becomes-emotional-after-watch-puneeth-rajkumar-last-movie-james-and-here-know-3-day-box-office-collection-bhojpuri-south-mogi-4080652.html|title=Puneeth Rajkumar की आखिरी फिल्म James को देख आंखों में आ रहे आंसू, 3 दिन में कमाई ताबड़तोड़ रकम|date=20 March 2022}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ರಿಂದ ₹ 57 ಕೋಟಿ <ref>{{Cite web|url=https://tv9kannada.com/entertainment/sandalwood/puneeth-rajkumar-james-movie-box-office-collection-puneeth-rajkumar-movie-crosses-50-crore-mark-rmd-357716.html|title=ಪುನೀತ್ ನಟನೆಯ 'ಜೇಮ್ಸ್' ಮೂರು ದಿನಕ್ಕೆ ಗಳಿಸಿದ್ದೆಷ್ಟು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಿಪೋರ್ಟ್|date=20 March 2022}}</ref> ಮತ್ತು 4 ದಿನಗಳ ನಿವ್ವಳ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಸುಮಾರು ₹50 ಕೋಟಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು,<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/james-4-day-box-office-collection-puneeth-rajkumars-last-movie-has-a-fantastic-first-weekend-1093046.html|title='James' 4-day box office collection: Puneeth Rajkumar's last movie has a fantastic first weekend|date=21 March 2022}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಟ್ವಿಟರ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ತಯಾರಕರು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಹು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿರುವಂತೆ ಚಲನಚಿತ್ರವು 4 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ <ref name="indiatoday.in"/><ref name=":4">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/puneeth-rajumars-james-crosses-100-cr-mark-in-just-four-days/articleshow/90357888.cms|title=Puneeth Rajumar's James crosses 100 Cr mark in just four days - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-03-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tv9kannada.com/entertainment/sandalwood/james-movie-box-office-collection-puneeth-movie-join-100-crore-club-in-just-four-days-rmd-358398.html/amp|title=ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದಾಖಲೆ ಬರೆದ 'ಜೇಮ್ಸ್'; ಅಪ್ಪು ಶತಕದ ಸರದಾರ|date=22 March 2022}}</ref> ] ₹100 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ 6 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ₹125 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="coll6">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-box-office-collection-day-7-puneeth-rajkumar-film-earns-rs-127-crore-1928848-2022-03-24|title=James box office collection Day 7: Puneeth Rajkumar film earns Rs 127 crore}}</ref> 13 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ₹150 ಕೋಟಿ ದಾಟಿದೆ.<ref name="coll">{{Cite web |url=https://www.btvnewslive.com/puneeth-rajkumar-james-movie-box-office-collection-crosses-150-crore-worldwide/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-04-01 |archive-date=2022-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512021425/https://www.btvnewslive.com/puneeth-rajkumar-james-movie-box-office-collection-crosses-150-crore-worldwide/ |url-status=dead }}</ref> === ವಿಮರ್ಶೆಗಳು === ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 4/5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡುತ್ತ ಲನಚಿತ್ರ ದಸೊಗಸಾದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಾಗಿ ವಅದ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/kannada/movie-reviews/james/amp_movie_review/90285921.cms|title=James Movie Review: Puneeth Rajkumar shines bright in this stylish thriller|website=m.timesofindia.com}}</ref> ''[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]'' ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ಟೇನ್ ನುಣುಪಾದ ಆಕ್ಷನ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಗಳಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/dh-talkies/james-movie-review-celebration-of-a-mass-hero-1092125.html|title='James' movie review: Celebration of a mass hero|date=17 March 2022|website=Deccan Herald}}</ref> ''ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್'' ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು "ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಗಳಿತು, ಸೆಟ್‌ಗಳು "ಕ್ಲಾಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/james-movie-review-puneeth-rajkumars-final-film-is-an-uneven-but-stylised-sendoff-10467971.html/amp|title=James movie review: Puneeth Rajkumar's final film is an uneven but stylised sendoff|date=17 March 2022|website=[[Firstpost]]|access-date=18 March 2022}}</ref> ''ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್'' "ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕೋನಗಳನ್ನು" ಹೊಗಳಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/james-review-puneeth-rajkumar-s-last-hurrah-pure-spectacle-fans-162010|title=James review: Puneeth Rajkumar's last hurrah is a pure spectacle for fans|date=17 March 2022|website=The News Minute}}</ref> ''ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 3/5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಪುನೀತ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು "ಭಾವನಾತ್ಮಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ನೃತ್ಯದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳವರೆಗೆ" ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/james-movie-review-a-fitting-ode-to-power-star-puneeth-rajkumar-1926524-2022-03-17|title=James Movie Review: A fitting ode to Power Star Puneeth Rajkumar|website=[[India Today]]|access-date=18 March 2022}}</ref> ''ದಿ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಬರೆದಿದೆ "ಪುನೀತ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಆಕ್ಷನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಕರಗೊಳಿಸಿದರು" ಎಂದೂ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು "ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯದು" ಎಂದೂ ಹೇಳಿತು <ref>{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/movie-reviews/james-movie-review-action-packed-entertainer-78708|title=James Movie Review: Action-packed entertainer|date=17 March 2022|website=[[The Hans India]]|access-date=18 March 2022|archive-date=18 ಮಾರ್ಚ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318181615/https://www.thehansindia.com/movie-reviews/james-movie-review-action-packed-entertainer-78708|url-status=dead}}</ref>. ''[[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌|ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]'' "ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ನೋಡುವುದು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯದ ಅರಿವಿನಿಂದ ಬರುವ ಬಲವಾದ ವಿಷಣ್ಣತೆಯ ಭಾವದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/james-movie-review-puneeth-rajkumar-one-last-ride-into-the-sunset-7824342/|title=James movie review: Puneeth Rajkumar's one last ride into the sunset|date=17 March 2022|website=The Indian Express}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|tt11379988}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 64fhgg1oqn4u9ijhlmc3ne5n8ya5jhf 3 145448 1383359 1375284 2026-08-18T16:11:14Z Gopala Krishna A 23266 /* ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1383359 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) tic4ecct6gkbd94zrn981z1hdlm672o 1383361 1383359 2026-08-18T16:16:52Z A826 72368 /* ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು */ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ 1383361 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) dselld4ug2pi6mzi3g4k3m9dftklywl 1383365 1383361 2026-08-18T16:21:47Z Gopala Krishna A 23266 /* ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು */ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ 1383365 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) ::🙏🏻🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) a0m18gbb78xhqifxmcy7jfrqxzxwrhl 0 146063 1383439 1376843 2026-08-19T07:12:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383439 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water |name=ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರ |image=STS039-085-00E_Lake_Balkhash,_Kazakhstan_April_1991.jpg |caption=ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೧ |image_bathymetry=Lakebalkhashbasinmap.png |caption_bathymetry=ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರದ ಒಳಚರಂಡಿ ಜಲಾನಯನ ನಕ್ಷೆ |pushpin_map=ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್ |length=೬೦೫ ಕಿಮೀ (೩೭೬ ಮೈಲಿ) |width=ಪಶ್ಚಿಮ ೭೪ ಕಿಮೀ (೪೬ ಮೈಲಿ)<br/>ಪೂರ್ವ ೧೯ ಕಿಮೀ (೧೨ ಮೈಲಿ) |depth=೫.೮ ಮೀ (೧೯ ಅಡಿ) |max-depth=೨೬ ಮೀ (೮೫ ಅಡಿ) }} '''ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರ''' ( {{Lang-kk|Балқаш көлі}} , ''Balqaş kóli'', Kazakh pronunciation: [bɑlqɑɕ kwʏlɪ] ; {{Lang-ru|озеро Балхаш|ozero Balkhash}} ) ಆಗ್ನೇಯ [[ಕಜಾಕಸ್ಥಾನ್|ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಸರೋವರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ [[ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗಳು|೧೫ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ]] ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ]] ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಎಂಡೋರ್ಹೆಕ್ (ಮುಚ್ಚಿದ) ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಬಾಲ್ಖಾಶ್-ಅಲಕೋಲ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಏಳು ನದಿಗಳನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾದ ಇಲಿ ನದಿಯ ಒಳಹರಿವಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ; ಕರಾಟಲ್ ನಂತಹ ಇತರರು ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಹರಿವನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾದ ಕ್ಸಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಸಂತ ಹಿಮ ಕರಗುವ ಮಳೆಯಿಂದ ಇಲಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರೋವರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು ೧೬,೪೦೦ ಕಿಮೀ^೨ (೬,೩೦೦ ಚ.ಮೈ) ಆವರಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರಲ್ ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ಅದರ ಫೀಡರ್‌ಗಳಿಂದ ನೀರಿನ ತಿರುವು ಮತ್ತು ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20110716085418/http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-54.html Lake Balkhash], International Lake Environment Committee</ref> ಸರೋವರವು ಕಿರಿದಾದ, ಸಾಕಷ್ಟು ಕೇಂದ್ರ, ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು [[ಸಿಹಿ ನೀರು|ಶುದ್ಧ ನೀರು]]. ಸರೋವರದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧವು ಲವಣಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref name="britanica"/><ref name="ground">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=NueJf_WhSw4C&q=Balkhash&pg=PA76|title=Groundwater and the Environment: Applications for the Global Community|last=Igor S. Zektser, Lorne G Everett|publisher=CRC Press|year=2000|isbn=1-56670-383-2|page=76}}</ref><ref name="phys_geo">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8CFiT3qbN5UC&q=Balkhash&pg=PA140|title=The Physical Geography of Northern Eurasia|last=Maria Shahgedanova|publisher=Oxford University Press|year=2002|isbn=0-19-823384-1|pages=140–141}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Yoshiko Kawabata|year=1997|title=The phytoplankton of some saline lakes in Central Asia|journal=International Journal of Salt Lake Research|volume=6|issue=1|pages=5–16|doi=10.1007/BF02441865|display-authors=etal}}</ref> ಪೂರ್ವವು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ ೧.೭ ಪಟ್ಟು ಆಳವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ತೀರದ ನಗರವನ್ನು ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೬೬,೦೦೦ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಅದಿರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಮೈಕ್ರೋಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ಗಳ ಮರುಭೂಮಿೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಗುಣಿಸಿದಾಗ ನೀರಿನ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಸರೋವರದ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಾಮಕರಣ == ಸರೋವರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಸರು ಟಾಟರ್, ಕಝಕ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಲ್ಟಾಯ್ ಭಾಷೆಗಳ "ಬಾಲ್ಕಾಸ್" ಪದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದರರ್ಥ "ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಟಸ್ಸಾಕ್ಸ್".<ref>[http://www.slovopedia.com/22/193/1630307.html Balkhash in Etymological dictionary] of [[Max Vasmer]] (in Russian)</ref> ೧೦೩ BC ಯಿಂದ ೮ ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ಸರೋವರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಬಲ್ಖಾಶ್ ರಾಜ್ಯವು ''ಯಿಬೋಹೈ''夷播海 ಎಂಬ ಚೀನೀ ಹೆಸರು, [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಿಯರಿಗೆ]]布谷/布庫/布蘇 "ಬುಗು/ಬುಕು/ಬುಸು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೮ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ, ಸರೋವರದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಅದರ ಮತ್ತು [[ಟೀಯೆನ್ ಷಾನ್|ಟಿಯಾನ್ ಶಾನ್]] ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವಿನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತುರ್ಕಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಜೆಟಿಸು'' "ಸೆವೆನ್ ರಿವರ್ಸ್" ( [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಸೆಮಿರೆಚಿ'' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಅಲೆಮಾರಿ ತುರ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲರು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ನೆಲೆಸಿದ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬೆರೆಯುವ ಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[[Svat Soucek|Soucek, Svat]] (2000) [https://books.google.com/books?id=7E8gYYcHuk8C&pg=PA22 ''A History of Inner Asia''], Princeton: Cambridge University Press, p. 22.</ref> ಚೀನಾದ ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (೧೬೩೬-೧೯೧೨), ಸರೋವರವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಾಯುವ್ಯದ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ೧೮೬೪ ರಲ್ಲಿ, ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಅದರ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಾರ್ಬಗಟೈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಾಯಿತು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ]] ವಿಸರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸರೋವರವು [[ಕಜಾಕಸ್ಥಾನ್|ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್]] ಭಾಗವಾಯಿತು. == ಸರೋವರದ ಮೂಲ == [[ಚಿತ್ರ:Karatal_balkhash.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Karatal_balkhash.jpg/220px-Karatal_balkhash.jpg|thumb| ಕರತಾಲ್ ನದಿ ಮುಖಜಭೂಮಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]] ಬಾಲ್ಖಾಶ್,ಇದು ವಿಶಾಲವಾದ ಬಾಲ್ಖಾಶ್-ಅಲಕೋಲ್ ಖಿನ್ನತೆಯ ಆಳವಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ನಿಯೋಜೀನ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಟರ್ನರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಪೈನ್ ಓರೊಜೆನಿ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಬ್ಲಾಕ್ನ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವಿನ ಇಳಿಜಾರಿನ ತೊಟ್ಟಿಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. [[ಟೀಯೆನ್ ಷಾನ್|ಟಿಯಾನ್ ಶಾನ್‌ನ]] ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸವೆತವು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರಳು [[ಮೆಕ್ಕಲು|ನದಿಯ ಕೆಸರುಗಳಿಂದ]] ತುಂಬಿದ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ. [[ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ|ಜಲಾನಯನ]] ಪ್ರದೇಶವು ಜುಂಗರಿಯನ್ ಅಲಾಟೌನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಸಿಕೋಲ್, ಅಲಕೋಲ್ ಮತ್ತು ಐಬಿ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="phys_geo"/> ಈ ಸರೋವರಗಳು ಪುರಾತನ ಸಮುದ್ರದ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ, ಇದು ಒಮ್ಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಾಲ್ಖಾಶ್-ಅಲಕೋಲ್ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅರಲ್-ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಖಿನ್ನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="sokolov"/> == ವಿವರಣೆ == ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳು ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು: ಇಲಿ, ಅಕ್ಸು ಮತ್ತು ಕರತಾಲ್. ಟೋಕ್ರೌ ನದಿಯು ಉತ್ತರದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ನೀರು ಸರೋವರದ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಸರ್ಯೆಸಿಕ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ (ಇದರರ್ಥ ಕಝಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಹಳದಿ ಬಾಗಿಲು"). ಈ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉಜಿನರಲ್ ಜಲಸಂಧಿಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲ್ಖಾಶ್ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಸರೋವರಗಳು ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಝಲನಾಶ್ಕೋಲ್, ಇತಿಶ್ಪೆಸ್, ಅಲಕೋಲ್ ಮತ್ತು ಸಸಿಕ್ಕೋಲ್. ಇನ್ನೂ ದೂರದ ಹಿಂದೆ ಅದು ಸಮುದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಜುಂಗರಿಯನ್ ಅಲಾಟೌ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ೧೯೧೦ ರಲ್ಲಿ ಸರೋವರವು ಅಂದಾಜು ೨೩,೪೬೪ ಕಿಮೀ ^೨ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ೧೯೪೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು ೧೫,೭೩೦ ಕಿಮೀ ^೨ ಕ್ಕೆ ಕುಗ್ಗಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Narama|first=Chiyuki|last2=Kubota|first2=Jumpei|last3=Shatravin|first3=V.I.|last4=Duishonakunov|first4=Murataly|last5=Moholdt|first5=Geir|last6=Abdrakhmatov|first6=K.|title=The lake-level changes in Central Asia during the last 1000 years based on historical map.|journal=Proceedings of International Workshop on "Reconceptualizing Cultural and Environmental Change in Central Asia: an Historical Perspective on the Future.|date=2010|page=19|accessdate=21 July 2022|url=https://www.researchgate.net/publication/285024882_The_lake-level_changes_in_Central_Asia_during_the_last_1000_years_based_on_historical_map}}</ref> == ಪರಿಹಾರ == ಸರೋವರವು ಸುಮಾರು ೧೬,೪೦೦ಕಿಮೀ ^೨೯ (೨೦೦೦) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ&nbsp;,<ref name="ground"/> ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೪೦ ಮೀ. ಇದು ಮೃದುವಾದ ವಕ್ರರೇಖೆಯ ( [[ಕುಡುಗೋಲು|ಕುಡಗೋಲು]] ) ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಮೊನಚಾದ ತೀರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು ೬೦೦&nbsp;ಕಿಮೀ ಮತ್ತು ಅಗಲವು &nbsp; ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೯-೧೯ ಕಿ.ಮೀ &nbsp;ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೭೪ ಕಿ.ಮೀ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಯೆಸಿಕ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾವು ಹೈಡ್ರೋಗ್ರಾಫಿಕವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಇದು ೫೮% ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ ೪೬% ಭಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref name="ilec"/> ಇದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ, ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪುಸಹಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗಗಳು ಉಜಿನರಲ್ ಜಲಸಂಧಿಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ ( {{Lang-kk|Ұзынарал}} - "ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್") &ndash; ೩.೫&nbsp;ಕಿಮೀ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೬ ಮೀಟರ್ ಆಳವಾಗಿದೆ.<ref name="britanica"/> {| class="wikitable" |+ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರದ ನೋಟ (ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೨) | align="center" |[[ಚಿತ್ರ:Balkhash_labeled_eng.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Balkhash_labeled_eng.jpg/500px-Balkhash_labeled_eng.jpg|center|500x500px]] | align="left" | ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪಗಳು, ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ: # ಸಾರ್ಯೆಸಿಕ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ, ಸರೋವರವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಜಿನಾರಲ್ ಜಲಸಂಧಿ # ಬೇಗಾಬಿಲ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ # ಬಲಾಯಿ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ # ಶೌಕರ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ # ಕೆಂಟುಬೆಕ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ # ಬಸರಲ್ ಮತ್ತು ಒರ್ಟಾರಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು # ತಸರಲ್ ದ್ವೀಪ # ಶೆಂಪೆಕ್ ಬೇ # ಸರಿಶಗನ್ ಬೇ |} ಸರೋವರವು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೭-೧೧ ಮೀಟರ್ ಆಳದ &ndash; ತಗ್ಗುಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ (ತಸರಾಲ್ ದ್ವೀಪದ ಬಳಿ) ಕೇಪ್ ಕೊರ್ಜಿನ್ಟುಬೆಕ್‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಎರಡನೆಯದು "ಅರ್ಧ" ದ ಆಳವಾದ ಭಾಗವಾದ ಗಲ್ಫ್ ಬರ್ಟಿಸ್‌ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಆಳವು ೧೬ ಮೀ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಆಳವನ್ನು (೨೬ ಮೀ) ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="kazssr"/> ಸರೋವರದ ಸರಾಸರಿ ಆಳ ೫.೮ ಮೀಟರ್, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ೧೧೨&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩.<ref name="kazssr"/> ಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ತೀರಗಳು ಎತ್ತರವಾಗಿವೆ (೨೦-೩೦ ಮೀ) ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಅವು ಪೋರ್ಫೈರಿ, [[ಟುಫ್|ಟಫ್]], [[ಗ್ರಾನೈಟ್]], ಸ್ಕಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಂತಹ ಪ್ಯಾಲಿಯೋಜೋಯಿಕ್ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಟೆರೇಸ್‌ಗಳ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತವೆ. ಗಲ್ಫ್ ಕರಾಶಗನ್ ಮತ್ತು ಇಲಿ ನದಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರಗಳು ಚಿಕ್ಕ (೧-೨ ಮೀ) ಮತ್ತು ಮರಳುಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಹಲವಾರು ನೀರಿನ ಪೂಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅದರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ೫-೧೦ ಮೀ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="kazssr">{{Cite book|title=Казахская ССР|publisher=Kazakh Soviet Encyclopedia|year=1988|isbn=5-89800-002-X|editor-last=R. N. Nurgaliev|volume=2|location=Alma-Ata|pages=101–102}}</ref> [[ಕರಾವಳಿ|ಕರಾವಳಿಯು]] ತುಂಬಾ ವಕ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಕೊಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೋವ್‌ಗಳಿಂದ ಛಿದ್ರಗೊಂಡಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ದೊಡ್ಡ ಕೊಲ್ಲಿಗಳೆಂದರೆ: ಸರ್ಶಾಗನ್, ಕಾಶ್ಕಾಂಟೆನಿಜ್, ಕರಕಮಿಸ್, ಶೆಂಪೆಕ್ (ಸರೋವರದ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ), ಮತ್ತು ಬಾಲಕಷ್ಕನ್ ಅಹ್ಮೆಟ್ಸು, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವವು: ಗುಜ್ಕೋಲ್, ಬಾಲಿಕ್ಟಿಕೋಲ್, ಕುಕುನಾ, ಕರಾಶಿಗನ್. ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಬೈಗಾಬೈಲ್, ಬಾಲಯ್, ಶೌಕರ್, ಕೆಂಟುಬೆಕ್ ಮತ್ತು ಕೊರ್ಜಿಂಟೋಬೆ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸರೋವರವು ೪೩ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ೬೬ಕಿಮೀ ^೨ ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ&nbsp;;<ref name="geo_slovar">{{Cite web|url=http://otpusk-info.ru/journey/dictionary/geographic-names/fc/slovar-193-1.htm#zag-421|title=Balkhash|last=V.M. Kotlyakov|publisher=Dictionary of modern geographical names|language=ru|access-date=21 June 2020|archive-date=23 ಜನವರಿ 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123063940/http://otpusk-info.ru/journey/dictionary/geographic-names/fc/slovar-193-1.htm#zag-421|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ದ್ವೀಪಗಳು ರಚನೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.<ref name="unep"/> ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ತಸರಲ್ ಮತ್ತು ಬಸರಲ್ (ದೊಡ್ಡದು), ಹಾಗೆಯೇ ಒರ್ಟಾರಲ್, ಆಯಕರಲ್ ಮತ್ತು ಓಲ್ಜಬೆಕರಲ್ ಸೇರಿವೆ. ಪೂರ್ವದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಓಝೈನಾರಲ್, ಅಲ್ಟಾರಾಕ್ಟಿ, ಕೊರ್ಜಿನ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಗಾಜಿ ಸೇರಿವೆ. == ಸರೋವರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು == {{Multiple image | width = 200 | footer = ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮ. | image1 = LakeBalkhash_NASA_2003_1010600-250m.jpg | alt1 = NASA Satellite Photo 1 | caption1 = ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೧, ೨೦೦೩ ರಂದು ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ಹಿಮ. | image2 = LakeBalkhash_NASA_2003_1120545-250m.jpg | alt2 = NASA Satellite Photo 2 | caption2 = ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮, ೨೦೦೩ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕರಗಿದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಗಳು. }} ಬಾಲ್ಖಾಶ್-ಅಲಕೋಲ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ೫೧೨,೦೦೦ &nbsp;ಕಿಮೀ ^೨ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ&nbsp;,<ref name="wri">{{Cite web|url=http://earthtrends.wri.org/text/water-resources/map-346.html|title=Watersheds of the World: Asia and Oceania – Lake Balkhash Watershed|last=World Resources Institute|publisher=World Resources Institute|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201143103/http://earthtrends.wri.org/text/water-resources/map-346.html|archive-date=December 1, 2008|access-date=2009-02-01}}</ref> ಮತ್ತು ಅದರ ಸರಾಸರಿ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಹರಿವು ೨೭.೭೬ಆಗಿದೆ&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩ / ವರ್ಷ, ಅದರಲ್ಲಿ ೧೧.೫&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩ ಚೀನಾದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಸರೋವರದ [[ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ|ಒಳಚರಂಡಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು]] ಸುಮಾರು ೪೧೩,೦೦೦ ಆಗಿದೆ&nbsp;ಕಿಮೀ ^೨ ;<ref name="ilec"/><ref name="unep"/> ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಕ್ಸಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್‌ನ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೫% ಮತ್ತು [[ಕಿರ್ಗಿಸ್ಥಾನ್|ಕಿರ್ಗಿಜ್]] -ಕಜಾಕ್ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರವು ಬಾಲ್ಖಾಶ್-ಅಲಕೋಲ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನೀರಿನ ಒಳಹರಿವಿನ ೮೬% ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲಿ ನದಿಯ ಒಳಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ೭೩-೮೦% ರಷ್ಟಿದೆ: ೧೨.೩&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩ / ವರ್ಷ <ref name="Institute of Hydrogeology and Hydrophysics Ministry of Education and Science">{{Cite web|url=http://water.unesco.kz/|title=Water problems in Kazakhstan|last=Institute of Hydrogeology and Hydrophysics Ministry of Education and Science|publisher=unesco.kz|access-date=2009-01-29|archive-date=2011-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902000442/http://water.unesco.kz/|url-status=dead}}</ref> ಅಥವಾ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೨೩&nbsp; ಕಿಮೀ ^೩.<ref name="bse"/> ಈ ನದಿಯು [[ಟೀಯೆನ್ ಷಾನ್|ಟಿಯಾನ್ ಶಾನ್]] ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಹಳ ಉದ್ದವಾದ, ಕಿರಿದಾದ, ಎತ್ತರದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಹಿಮನದಿ|ಹಿಮನದಿಯಿಂದ]] ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ವಿರಳವಾದ ಪರಿಹಾರ ಮಳೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಅವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಕಾರ. ಗ್ಲೇಶಿಯಲ್ ಕರಗುವ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಒಳಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: ಜೂನ್ ನಿಂದ ಜುಲೈ.<ref name="bse" /> ನದಿಯು ೮,೦೦೦ ಕಿಮೀ ^೨ ನ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಿರಿದಾದ ಡೆಲ್ಟಾವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.&nbsp;ಇದು ಬಹು-ವರ್ಷದ ಸಂಚಯಕ ವಿಧದ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="undp2"/> ಸರೋವರದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಕರತಾಲ್, ಅಕ್ಸು ಮತ್ತು ಲೆಪ್ಸಿ ನದಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು [[ಅಂತರ್ಜಲ|ಅಂತರ್ಜಲದಿಂದ]] ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ground"/><ref name="Institute of Hydrogeology and Hydrophysics Ministry of Education and Science"/> ಕರಾಟಲ್ ಜುಂಗರಿಯನ್ ಅಲಾಟೌ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಒಳಹರಿವು. ೧೯೫೦ ರವರೆಗೆ ಪೂರ್ವಾರ್ಧವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದ ಅಯಾಗುಜ್ ವಿರಳವಾಗಿ ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧದ ಒಳಹರಿವು, ಸರಾಸರಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧.೧೫ ಕಿಮೀ ³ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{Cite web|url=http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf|title=Water resources of Kazakhstan in the new millennium|date=April 19, 2004|publisher=UNDP Kazakhstan|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20070306235829/http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf|archive-date=March 6, 2007|access-date=2009-02-14}}</ref><div style="float:right;margin-left:0.5em;"> {| class="wikitable" |+೨೦೦೦ ದಲ್ಲಿನ ಸರೋವರದ ನೀರಿನ ಸಮತೋಲನ <ref name="undp2"/> | ಕೆರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಒಳಹರಿವು ೨೨.೫೧ ಇತ್ತು&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩, ಸೇರಿದಂತೆ: * ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರು - ೧೮.೫೧&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩, * ಅಂತರ್ಜಲ - ೦.೯&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩, * ಸೆಡಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಐಸ್ - ೩.೧&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩. ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟವು ೨೪.೫೮ ರಷ್ಟಿದೆ&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩ ಸೇರಿದಂತೆ * ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ - ೧೬.೧೩&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩, * ಇಲಿ ಡೆಲ್ಟಾ - ೪.೨೨&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩, * ಐಸ್ ರಚನೆ - ೦.೭೪೯&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩, * ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸೇವೆಗಳು - ೦.೨೪&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩, * ಉದ್ಯಮ - ೦.೨೨&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩, * ಕೃಷಿ - ೩.೨೪&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩, * ಮೀನುಗಾರಿಕೆ - ೦.೦೨೭&nbsp;ಕಿಮೀ ^೩. |} </div>ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಏರಿಳಿತಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಏರಿಳಿತಗಳು ೧೨-೧೪ ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ವೈಶಾಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ೦ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ|CE]] ವರ್ಷದಿಂದ ಅವರು ೫ ನೇ ಮತ್ತು ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಕನಿಷ್ಠ ನೀರನ್ನು ಕಂಡರು; ಮತ್ತು ೧೩ ನೇ ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಗರಿಷ್ಠನಿರನ್ನು ಕಂಡರು.<ref name="phys_geo"/> ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೫೮ ಮತ್ತು ೧೦೬೯ ರ ನಡುವೆ, ಸರೋವರವು ಸುಮಾರು ೧೮,೦೦೦ ಕಿಮೀ^೨ ಅನ್ನು ಆವರಿಸಿತು&nbsp;.<ref name="britanica"/> ೧೯೦೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯ, ೧೯೩೦ ಮತ್ತು ೧೯೪೦ ರ [[ಬರ|ಬರಗಾಲಗಳಲ್ಲಿ]], ಸರೋವರವು ಸುಮಾರು ೧೬,೦೦೦ ಕಿಮೀ^೨ ಕ್ಕೆ ಕುಗ್ಗಿತು.&nbsp; ಸುಮಾರು ೩ ಮೀಟರ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/50390/Lake-Balkhash|title=Lake Balkhash|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=2009-01-29}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/50390/Lake-Balkhash "Lake Balkhash"]. Encyclopædia Britannica<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2009-01-29</span></span>.</cite></ref> ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರದೇಶವು ೧೫,೭೩೦ ಕಿಮೀ ² ಆಗಿತ್ತು&nbsp; (ಪರಿಮಾಣ ೮೨.೭&nbsp;ಕಿಮೀ ³⁾.<ref name="ilec">{{Cite web|url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-54.html|title=Lake Balkhash|last=International Lake Environment Committee|publisher=World Lakes Database|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716085418/http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-54.html|archive-date=2011-07-16|access-date=2009-01-29}}</ref> ೧೯೦೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ, ಸರೋವರವು ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ನದಿಗಳ ತಿರುವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="unep">{{Cite web|url=http://www.grid.unep.ch/activities/sustainable/balkhash/|title=United Nations Environment Programme – Lake Balkhash|last=Guillaume Le Sourd, Diana Rizzolio|year=2004|publisher=UNEP Global Resource Information Database|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718164918/http://www.grid.unep.ch/activities/sustainable/balkhash/|archive-date=2011-07-18|access-date=2009-01-29}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಪ್ಶಗೇ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಇಲಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಬಂಧಿತ ಕಪ್ಶಗೆ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ತುಂಬಿಸುವುದರಿಂದ ಸರೋವರದ ಅಸಮತೋಲನ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೭ ರ ನಡುವೆ, ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ೨.೨ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕುಸಿಯಿತು,<ref name="britanica" /> ಪರಿಮಾಣವು ೩೦ ಕಿಮೀ ^೩ ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ&nbsp; ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಲವಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚುತ್ತು. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಸರೋವರವನ್ನು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಎರಡಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="phys_geo" /><ref name="sokolov"/><ref>{{Cite journal|doi=10.1002/hyp.6097|title=Decrease of river runoff in the Lake Balkhash basin in Central Asia|year=2006|last=Kezer|first=Kader|last2=Matsuyama|first2=Hiroshi|journal=Hydrological Processes|volume=20|issue=6|pages=1407|bibcode=2006HyPr...20.1407K}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳ ಕನಿಷ್ಠ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ (೩೪೦.೬೫ ಮೀಟರ್ AOD ) ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ತುಂಬುವ ಕಪ್ಶಗೇ ಜಲಾಶಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಜನವರಿ ೨೦೦೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಟ್ಟವು ೩೪೨.೫ ಮೀ ಗೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಮಳೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://ru.government.kz/documents/publications/page24|title=Save Balkhash we can together|last=Olga Malakhova|date=September 23, 2005|publisher=Kazakhstan Pravda|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706064131/http://ru.government.kz/documents/publications/page24|archive-date=July 6, 2011|access-date=2009-01-29}}</ref> === ನೀರಿನ ಸಂಯೋಜನೆ === ಬಲ್ಖಾಶ್ ಅರೆ ಲವಣಯುಕ್ತ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಜಲಾಶಯದ ಹೈಡ್ರೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಹುತೇಕ ತಾಜಾವಾಗಿದೆ, ಒಟ್ಟು ಕರಗಿದ ಘನವಸ್ತುಗಳು ಸುಮಾರು ೦.೭೪ ಗ್ರಾಂ/ಲೀ, ಮತ್ತು ಮೋಡ (ಗೋಚರತೆ: ೧ ಮೀಟರ್); ಇದನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಹೂಳು ಇದೆ (ಗೋಚರತೆ: ೫.೫ ಮೀಟರ್) ಆದರೆ ೩.೫-೬ ಗ್ರಾಂ/ಲೀ ಸಾಂದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಲವಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref name="geo_slovar"/> ಸರೋವರದ ಸರಾಸರಿ ಲವಣಾಂಶವು ೨.೯೪ ಗ್ರಾಂ/ಲೀ ಆಗಿದೆ. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ (೧೯೩೧ - ೭೦) ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಲವಣಗಳ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಯು ೭.೫೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕರಗಿದ ಲವಣಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಸುಮಾರು ೩೧೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="kazssr"/> ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹಳದಿ-ಬೂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣವು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಪಚ್ಚೆ-ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=969|title=Lake Balkhash, Kazakhstan: Image of the Day|date=December 1, 2000|publisher=NASA Earth Observatory|access-date=2009-01-29}}</ref> == ಹವಾಮಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Lake_Balkhash,_2008.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Lake_Balkhash%2C_2008.jpg/220px-Lake_Balkhash%2C_2008.jpg|thumb| ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರ,೨೦೦೮]] ಸರೋವರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವು ಭೂಖಂಡವಾಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು ಆಗಿದೆ&nbsp;೨೪ °ಸೆ ಜೊತೆಗೆ ೩೦ °ಸೆ (೮೬ °ಫ್ಯಾ) ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನ &nbsp;ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ೧೪°ಸೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ೧೩೧ ಮಿಮೀ ಆಗಿದೆ&nbsp; ಮತ್ತು [[ಆರ್ದ್ರತೆ|ಸಾಪೇಕ್ಷ ಆರ್ದ್ರತೆಯು]] ಸುಮಾರು ೬೦% ಆಗಿದೆ. ಗಾಳಿ, ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಸಿಗೆಯ ಉಷ್ಣತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ (ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ)|ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯ]] ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ - ಶೀತದಲ್ಲಿ ೯೫೦ ಮಿಮೀ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೧೨೦೦ ಮಿಮೀ ವರೆಗೆ..<ref name="bse"/> ಗಾಳಿಯ ಸರಾಸರಿ ವೇಗ ೪.೫ - ೪.೮&nbsp;ಮೀ/ಸೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಯು ೨ - ೩.೫ ಮೀ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ <ref name="sokolov">{{Cite book|url=http://www.astronet.ru/db/msg/1192178/p1ch21d.html|title=Hydrography of the USSR|last=A. Sokolov|publisher=Gidrometeoizdat|year=1952|language=ru|chapter=Central Asia and Kazakhstan}}</ref> ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರ ಪ್ರವಾಹಗಳು. ದಿನಕ್ಕೆ ೧೫.೯ ಎಂ.ಜೆ/ಮೀ ^೨ ಸರಾಸರಿ ವಿಕಿರಣದೊಂದಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧೧೦ - ೧೩೦ ಬಿಸಿಲಿನ ದಿನಗಳಿವೆ.<ref name="ilec"/> ಸರೋವರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ತಾಪಮಾನವು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ೦ °ಸೆ ನಿಂದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ೨೮ °ಸೆ ವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನವು &nbsp;ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ೧೦ °ಸೆ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು &nbsp;ಸರೋವರದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ೯ °ಸೆ ಆಗಿದೆ. ಸರೋವರವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite web|url=http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=3416|title=Ice Melts on Lake Balkhash, Kazakhstan: Image of the Day|date=April 30, 2003|publisher=NASA Earthobservatory|access-date=2009-01-29}}</ref> ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕರಗುವಿಕೆಯು ಸುಮಾರು ೧೦- ೧೫ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="sokolov"/>{{Climate chart|Balkhash City|−18.1|-9.2|13|−17.8|-8.1|10|−10.0|0.0|10|2.8|14.2|11|10.0|22.1|15|16.0|27.9|12|18.3|30.0|10|15.7|28.0|8|9.4|21.9|4|1.7|12.7|9|−6.3|2.6|14|−13.1|-4.8|15|float=left|Source=[http://www.pogoda.ru.net/climate/35796.htm Weather and Climate – The climate of Lake Balkhash]<ref>data [http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi -54.html ILEC]{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} for 1986–1990 are slightly different</ref>}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ನೀರಿನ ತಾಪಮಾನ (°ಸೆ) (೧೯೮೫ ರಿಂದ ೧೯೮೭ ರವರೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ) <ref name="ilec"/> !ಆಳ ! ಜನವರಿ ! ಫೆಬ್ರವರಿ ! ಮಾರ್ ! ಎಪ್ರಿಲ್ ! ಮೇ ! ಜೂನ್ ! ಜುಲೈ ! ಆಗಸ್ಟ್ ! ಸೆ ! ಅಕ್ಟೋಬರ್ ! ನವೆಂಬರ್ ! ಡಿಸೆಂಬರ್ |- | colspan="13" | ಸರೋವರದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗ |- !೦ | – | -೦.೨ |೦.೨ | – |೧೩.೯ |೧೯.೦ |೨೩.೪ |೨೩.೨ |೧೭.೨ |೧೧.೪ | – | – |- !೧೦ | – |೧ | – | – |೧೦.೮ |೧೬.೭ |೨೧.೭ |೨೨.೮ | – | – | – | – |- !೨೦ (ಕೆಳಭಾಗದ ಹತ್ತಿರ) | – |೧.೭ |೧.೯ | – |೮.೯ |೧೩.೭ |೧೪.೬ |೧೯.೭ |೧೭.೧ |೧೧.೫ | – | – |- | colspan="13" | ಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ, ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ನಗರದ ಬಳಿ |- !೦ | – |೦.೦ |೦.೮ |೬.೭ |೧೩.೩ |೨೦.೫ |೨೪.೭ |೨೨.೭ |೧೬.೬ |೭.೮ |೨.೦ | – |- !೩ (ಕೆಳಭಾಗದ ಹತ್ತಿರ) | – |೦.೩ |೨.೨ |೬.೫ |೧೩.೧ |೧೯.೬ |೨೪.೧ |೨೨.೬ |೧೬.೫ |೭.೪ |೨.೦ | – |} == ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ == ಸರೋವರದ ತೀರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಲೋ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ನದಿ ತೀರದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ''ಕೂಡಿದೆ''. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀಡ್ ( ''ಫ್ರಾಗ್ಮಿಟ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಸ್'' ), ಕಡಿಮೆ ಭಾರತೀಯ ರೀಡ್ ಮೇಸ್ ( ''ಟೈಫಾ ಅಂಗುಸ್ಟಾಟಾ'' ) ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಕಬ್ಬುಗಳು ಸೇರಿವೆ - ''ಸ್ಕೋನೊಪ್ಲೆಕ್ಟಸ್ ಲಿಟ್ಟೊರಾಲಿಸ್'', ''ಎಸ್''. ಲಾಕಸ್ಟ್ರಿಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ''ಎಸ್. ಕಸಾಚ್ಸ್ಟಾನಿಕಸ್''. ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ''ಮೈರಿಯೊಫಿಲ್ಲಮ್'' ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ - ಮೊನಚಾದ ( ''M. ಸ್ಪಿಕಾಟಮ್'' ) ಮತ್ತು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ( ''M. ವರ್ಟಿಸಿಲ್ಲಾಟಮ್'' ); ಹಲವಾರು ವಿಧದ ''ಪೊಟಮೊಜೆಟನ್'' - ಶೈನಿಂಗ್ ( ''ಪಿ. ಲ್ಯೂಸೆನ್ಸ್'' ), ಪರ್ಫೋಲಿಯೇಟ್ ( ''ಪಿ. ಪರ್ಫೋಲಿಯಾಟಸ್'' ), ಕಿಂಕಿ ( ''ಪಿ. ಕ್ರಿಸ್ಪಸ್'' ), ಫೆನ್ನೆಲ್ ( ''ಪಿ. ಪೆಕ್ಟಿನೇಟಸ್'' ) ಮತ್ತು ''ಪಿ. ಮ್ಯಾಕ್ರೋಕಾರ್ಪಸ್'' ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂತ್ರಕೋಶ ( ''ಯುಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇರಿಯಾ ವಲ್ಗ್ಯಾರಿಸ್'' ), ರಿಜಿಡ್ ಹಾರ್ನ್‌ವರ್ಟ್ ( ''ಸೆರಾಟೊಫಿಲಮ್ ಡೆಮರ್ಸಮ್'' ) ಮತ್ತು ಎರಡು ಜಾತಿಯ ''ನಜಾಸ್''. ಫೈಟೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್, ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ೧,೧೨೭ ಗ್ರಾಂ/ಲೀ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ [[ಶೈವಲ|ಪಾಚಿಗಳಿಂದ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ilec"/> [[ಚಿತ್ರ:Lake_Balkhash_May_2007_2.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Lake_Balkhash_May_2007_2.JPG/220px-Lake_Balkhash_May_2007_2.JPG|thumb| ಕರಾವಳಿ ಕಬ್ಬು]] ಸರೋವರವು ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ೧೯೭೦ ರಿಂದ, ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹದಗೆಟ್ಟ ಕಾರಣ [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ|ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು]] ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಚಿಪ್ಪುಮೀನುಗಳು, ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳು, ಚಿರೋನೊಮಿಡೆ ಮತ್ತು ಒಲಿಗೋಚೈಟಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಝೂಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ಟನ್ (೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ೧.೮೭ ಗ್ರಾಂ/ಲೀ ಸಾಂದ್ರತೆ <ref name="ilec"/> ) ಇದ್ದವು. ಸರೋವರವು ಸುಮಾರು ೨೦ ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೬ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ: ಇಲಿ ಮರಿಂಕಾ ( ''ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ಸ್ಯೂಡೋಕ್ಸೈಯೆನ್ಸಿಸ್), ಬಾಲ್ಖಾಶ್'' ಮರಿಂಕಾ ( ''ಎಸ್. ಅರ್ಜೆಂಟಾಟಸ್'' ), ಬಲ್ಖಾಶ್ ಪರ್ಚ್ ( ''ಪೆರ್ಕಾ ಸ್ಕ್ರೆಂಕಿ'' '')'', ಟ್ರಿಪ್ಲೋಫಿಸಾ ಸ್ಟ್ರಾಚಿ, ''ಟಿ. ಲ್ಯಾಬಿಯಾಟಾ'' ಮತ್ತು ''ಬಾಲ್ಖಾಶ್‌ಪೋಲ್‌ಕೋಮಿನ್‌ಸಿನ್‌ಸಿನ್‌''. ಇತರ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅನ್ಯಲೋಕದವು: ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಪ್ ( ''ಸಿಪ್ರಿನಸ್ ಕಾರ್ಪಿಯೊ'' ), ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ, ಓರಿಯಂಟಲ್ ಬ್ರೀಮ್ ( ''ಅಬ್ರಾಮಿಸ್ ಬ್ರಾಮಾ ಓರಿಯೆಂಟಲಿಸ್'' ), ಅರಲ್ ಬಾರ್ಬೆಲ್ ( ''ಲೂಸಿಯೋಬಾರ್ಬಸ್ ಬ್ರಾಚಿಸೆಫಾಲಸ್'' ), ಸೈಬೀರಿಯನ್ ಡೇಸ್ ( ''ಲ್ಯೂಸಿಸ್ಕಸ್ ಬೈಕಾಲೆನ್ಸಿಸ್'' ), ಟೆಂಚ್ ( ''ಟಿಂಕಾ ಟಿಂಕಾ'' ), ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪರ್ಚ್ ( ''ಪರ್ಕಾ ಫ್ಲೂವಿಯಾಟಿಲಿಸ್'' ), ಬೆಕ್ಕುಮೀನು, ''ಡಿಪ್ಟಿಚಸ್'', ಪ್ರಶ್ಯನ್ ಕಾರ್ಪ್ (ಕರಾಸಿಯಸ್ ''ಗಿಬೆಲಿಯೊ'' ) ಮತ್ತು ಇತರವು. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಕಾರ್ಪ್, ಪರ್ಚ್, ಆಸ್ಪ್ ( ''ಆಸ್ಪಿಯಸ್ ಆಸ್ಪಿಯಸ್'' ) ಮತ್ತು ಬ್ರೀಮ್ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="ilec" /><ref name="bse">{{Cite web|url=http://bse.sci-lib.com/article093365.html|title=Балхаш (озеро в Казахской ССР)|publisher=Great Soviet Encyclopedia|language=ru}}</ref> ಸರೋವರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಜೊಂಡುಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಲಿ ನದಿಯ ಡೆಲ್ಟಾದಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಡೆಲ್ಟಾದ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು - ೧೯೭೦ ರಿಂದ, ಅದರ ಪ್ರದೇಶವು ೩,೦೪೬ ರಿಂದ ೧,೮೭೬ ಕಿಮೀ ^೨ ಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ&nbsp;,ಹಾಗೆಯೇ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತೇವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನದಿ ತೀರದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು. ಭೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ, ಮಿತಿಮೀರಿದ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯನಾಶ ಕೂಡ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ಕಶೇರುಕ|ಕಶೇರುಕಗಳ]] ೩೪೨ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ, ೨೨ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಕೆಂಪು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="undp2">{{Cite web|url=http://www.undp.kz/library_of_publications/files/1030-25100.pdf|date=4 November 2004|publisher=UNDP Kazakhstan|language=ru|script-title=ru:Или-Балхаш — Концепция устойчивого развития|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722144213/http://www.undp.kz/library_of_publications/files/1030-25100.pdf|archive-date=22 July 2011|access-date=2009-02-14}}</ref> ಇಲಿ ಡೆಲ್ಟಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ (ಈಗ ಬಹುಶಃ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ) ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೇಟೆಯಾದ [[ಕಾಡುಹಂದಿ|ಕಾಡು ಹಂದಿಗಳು]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ೧೯೪೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಕೆನಡಾದ [[ಕಸ್ತೂರಿ ಇಲಿ|ಕಸ್ತೂರಿಯನ್ನು]] ಇಲಿ ಡೆಲ್ಟಾಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು; ಇದು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿತು, ''ಟೈಫಾವನ್ನು'' ತಿನ್ನುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite web|url=http://bse.sci-lib.com/article097278.html|title=Рогоз|publisher=Great Soviet Encyclopedia|language=ru|access-date=21 June 2020}}</ref> ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತುಪ್ಪಳಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅದರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ತುಪ್ಪಳ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಾಲಾಯಿತು.<ref name="undp2" /> ಕಾರ್ಮೊರಂಟ್‌ಗಳು, ಮಾರ್ಬಲ್ಡ್ ಟೀಲ್, ಫೆಸೆಂಟ್‌ಗಳು, ಗೋಲ್ಡನ್ ಹದ್ದು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಸೇರಿದಂತೆ ೧೨೦ ವಿಧದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವೂ ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಆಗಿದೆ; ಗ್ರೇಟ್ ವೈಟ್ ಪೆಲಿಕನ್, ಡಾಲ್ಮೇಷಿಯನ್ ಪೆಲಿಕನ್, ಯುರೇಷಿಯನ್ ಸ್ಪೂನ್‌ಬಿಲ್, ವೂಪರ್ ಸ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಾಲದ ಹದ್ದು ಸೇರಿದಂತೆ ೧೨ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ.<ref name="undp2"/> == ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Balkhash_copper_smelting_complex.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Balkhash_copper_smelting_complex.jpg/220px-Balkhash_copper_smelting_complex.jpg|left|thumb| ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಮೈನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೆಟಲರ್ಜಿ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ನ ಸರೋವರದಿಂದ ಒಂದು ನೋಟ.]] ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾದ ಅಲ್ಮಾಟಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೩.೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.zakon.kz/64827-osnovnaja-problema-ozera-balkhash.html|title=The main problem of Balkhash Lake is poor water quality|last=A. Samakova|date=2005-10-01|publisher=zakon.kz|language=ru|access-date=2009-01-29|archive-date=2018-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307121817/http://www.zakon.kz/64827-osnovnaja-problema-ozera-balkhash.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ೬೬,೭೨೪ ನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರದ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-cities.htm|title=Қазақстан / Qаzаqstаn population statistics|format=Entry Балқаш/Bаlqаş|access-date=2022-10-16|archive-date=2009-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091221175803/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-cities.htm|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೯೨೮ - ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ [[ತಾಮ್ರ|ತಾಮ್ರದ]] ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಉತ್ತರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಬಿಷ್ಕೆಕ್]] ಮತ್ತು ಕರಗಂಡ ನಡುವಿನ ಮೋಟಾರುಮಾರ್ಗದ ಭಾಗವು ಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರವು ಸೋವಿಯತ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ [[ರೇಡಾರ್|ರಾಡಾರ್]] ಕ್ಷಿಪಣಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ತೀರವು ಬಹುತೇಕ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರೋವರದ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.votpusk.ru/news.asp?msg=219606|title=Foreign guests are delighted with the Lake Balkhash: Tourism News|last=Kazakh News agency|year=2008|publisher=votpusk.ru|language=ru|access-date=2009-01-29|archive-date=2011-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722105953/http://www.votpusk.ru/news.asp?msg=219606|url-status=dead}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್ ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ೧೦ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://astanatimes.com/2021/06/kazakhstan-selects-top-10-tourist-destinations/|title=Kazakhstan Selects Top 10 Tourist Destinations|last=June 2021|first=Adelya Dauletkyzy in Tourism on 16|date=2021-06-16|website=The Astana Times|language=en|access-date=2021-09-27}}</ref> === ಮೀನುಗಾರಿಕೆ === ಸರೋವರದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿದೆ. ಮೀನಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು;<ref name="britanica">{{Cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/50390/Lake-Balkhash|title=Lake Balkhash|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=2009-01-29}}</ref> ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೨೦ ಸಾವಿರ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು,<ref name="sokolov"/> ಇದು ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ೩೦ ಸಾವಿರಕ್ಕೆ ಏರಿತು ಮತ್ತು ೭೦% ರಷ್ಟು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೧೯೯೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೬,೬೦೦ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಕುಸಿಯಿತು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ೪೯ ಟನ್ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ತಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸ್ಥಗಿತ, ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳಿಂದ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="undp2"/> === ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Lake_Balkhash_May_2007_1.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Lake_Balkhash_May_2007_1.JPG/220px-Lake_Balkhash_May_2007_1.JPG|thumb| ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರ, ಪ್ರಿಯೋಜರ್ಸ್ಕ್ ನಗರದ ನೆರೆಹೊರೆ]] ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ, ೩೬೪ - ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಕಪ್ಶಗೇ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಇಲಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, [[ನೀರಾವರಿ|ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ]] ಹೊಸ ಕಪ್ಶಗೆ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ಇಲಿಯ ನೀರನ್ನು ಚೀನಾದ ಕ್ಸಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="britanica"/> ಪ್ರಸ್ತುತ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರತಿ-ನಿಯಂತ್ರಕ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಪ್ಚಾಗೆಯಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ೨೩ ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗಿನ ಯೋಜನೆ ಇದೆ&nbsp;. ಸಂಬಂಧಿತ ೪೯.೫ -MW ಕೆರ್ಬುಲಾಕ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವು ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲಿ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ಮತ್ತು ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಬಫರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.climate.kz/rus/?m=catalog&cid=52&id=30|title=Construction Kerbulak hydroelectric power, 49 5 MW|publisher=klimate.kz|language=ru|access-date=2009-01-29|archive-date=2019-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20191124214527/http://www.climate.kz/rus/?m=catalog|url-status=dead}}</ref> ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯ ಪೂರೈಕೆಯು ಹಳೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ಹಲವಾರು ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೭೦ ರ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಖಾಶ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಉಲ್ಕೆನ್ <ref>{{Cite web|url=http://www.megapolis.kz/show_article.php?art_id=3684|title=From age to age|last=Gulsum Kunelekova|date=2006-10-30|publisher=newspaper "Megapolis" No. 43 (307)|language=ru|archive-url=https://archive.today/20120629062619/http://www.megapolis.kz/show_article.php?art_id=3684|archive-date=2012-06-29|access-date=2009-01-29}}</ref> ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ|ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮವು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಬಲವಾದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.comcon-2.kz/Opros_on_glav/publ_000006.php|title=Research: NPP Balkhash|publisher=COMCON-2 Eurasia|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20090624184624/http://www.comcon-2.kz/Opros_on_glav/publ_000006.php|archive-date=2009-06-24|access-date=2009-01-29}}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ, ೨೦೯೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಕಝಕ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.express-k.kz/show_article.php?art_id=21857|last=Larissa Stoppel|date=2008-11-12|publisher="Express K" No. 213 (16599)|language=ru|script-title=ru:И ГЭС, и ТЭС, и на дуде игрец|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722142852/http://www.express-k.kz/show_article.php?art_id=21857|archive-date=2011-07-22|access-date=2009-01-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.builder.kz/snews/detail.php?ID=32308|title=Project "Construction of the Balkhash Thermal Power Plant"|date=20 October 2008|publisher=builder.kz|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114190247/http://builder.kz/snews/detail.php?ID=32308|archive-date=14 January 2012|access-date=2009-01-29}}</ref> === ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ === [[ಚಿತ್ರ:Balkhash_Lake_pier.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Balkhash_Lake_pier.jpg/220px-Balkhash_Lake_pier.jpg|left|thumb| ಬಲ್ಖಾಶ್ ನಗರದ ಬಳಿಯ ಒಂದು ಪಿಯರ್]] ಸರೋವರದಲ್ಲಿ, ಇಲಿ ನದಿಯ ದ್ವಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ಕಪ್ಚಾಗೆ ಜಲಾಶಯದ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತ ಹಡಗು ಸಂಚರಣೆ ಇದೆ. ಮುಖ್ಯ ಪಿಯರ್‌ಗಳು ಬುರಿಲ್‌ಬೈಟಲ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿಟೋಬ್.<ref name="bse"/> ಸರೋವರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಸೀಮಿತ ಆಳದಿಂದಾಗಿ ಹಡಗುಗಳು <ref>{{Cite web|url=http://forums.airbase.ru/2008/06/t62038--balkhash-parokhody-teplokhody-sudokhodstvo.html|title=Balkhash – ships, ships, shipping|year=2008|publisher=forum, photo|access-date=2009-01-29}}</ref> ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಗುರವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಮೀನು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು|ಜಲಮಾರ್ಗದ]] ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ೯೭೮&nbsp;ಕಿಮೀ, ಮತ್ತು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಅವಧಿಯು ೨೧೦ ದಿನಗಳು/ವರ್ಷ. ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಟೀಮರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ನಾಡದೋಣಿಗಳ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರದ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೯೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ೧೨೦.೦೦೦ ಟನ್ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ೩,೫೦೦ ಟನ್ ಅದಿರು, ೪೫ ಟನ್ ಮೀನು, ೨೦ ಟನ್ ಕಲ್ಲಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ೩,೫೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಬಾಲ್ಖಾಶ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು (ವರ್ಷಕ್ಕೆ). ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ೧೦೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ೪೩ ಟನ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಳು ೭ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಹಡಗುಗಳು, ೧೪ ಸರಕು ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತು ೧೫ ಟಗ್ಬೋಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ೮೭ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಇಲಿ-ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೨೩೩,೦೦೦ ಟನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಕನಿಷ್ಠ ೫೫೦,೦೦೦ ಜಾನುವಾರು, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ೫೩ ಟನ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರವು ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೬,೦೦೦ ಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref name="waterways">{{Cite web|url=http://ru.government.kz/docs/p060917~2.htm|title=On Approval of the Programme of development of navigation and safety on the inland waterways of the Republic of Kazakhstan for 2007–2012|last=Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan dated 26 September 2006, N 917|publisher=government.kz|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722142910/http://ru.government.kz/docs/p060917~2.htm|archive-date=22 July 2011|access-date=2009-01-29}}</ref> == ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:BalkhashPlaneTransaero.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/BalkhashPlaneTransaero.JPG/220px-BalkhashPlaneTransaero.JPG|left|thumb| ಸರೋವರದ ಕೇಂದ್ರ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ.]] ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಲಹೆಗಾರರು ಸರೋವರದಲ್ಲಿನ [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ]] ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="undp2"/> ನಿರ್ಲಜ್ಜ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಅರಲ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ದುರಂತವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ. ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ, ೩೯ ಕಿಮೀ^೩ &nbsp;ಕಪ್ಚಾಗೆ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ತುಂಬಲು ನೀರಿನ ಹೊರಹರಿವು ಇಲಿ ನದಿಯಿಂದ ಒಳಹರಿವಿನ ೬೬% ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="britanica"/> ೧೯೦೮ - ೧೯೪೬ ರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು (೯.೨&nbsp;ಸೆಂ / ವರ್ಷ), ಸರೋವರದ ಮಟ್ಟವು ೧೫.೬ ಸೆಂ/ವರ್ಷ ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ&nbsp;.<ref>{{Cite web|url=http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf|title=Water resources of Kazakhstan in the new millennium|date=April 19, 2004|publisher=UNDP Kazakhstan|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20070306235829/http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf|archive-date=March 6, 2007|access-date=2009-02-14}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ "ಅರ್ಧ" ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಳವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ. ೧೯೭೨ ರಿಂದ ೨೦೦೧ ರವರೆಗೆ, ಸಣ್ಣ ಉಪ್ಪು ಸರೋವರ ಅಲಕೋಲ್, &nbsp;ಬಾಲ್ಖಾಶ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೮ ಕಿಮೀ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಕಿಮೀ ^೨ ನಷ್ಟು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="unep"/> ಸರೋವರದ ಸುತ್ತ ಇರುವ ೧೬ ಸರೋವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಮರುಭೂಮಿೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸುಮಾರು  ೧⁄೩ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="centrasia">{{Cite web|url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1128411000|title=Спасти уникальное озеро. Стремительно мелеет казахстанский Балхаш|last=N. Borovaya|date=4 October 2005|publisher=Экспресс К, No. 186 (15844)|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718181423/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1128411000|archive-date=2011-07-18|access-date=2009-01-29}}</ref> ಉಪ್ಪು ಧೂಳು ಒಣಗಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತದೆ, ಏಷ್ಯಾದ ಧೂಳಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಲವಣಾಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹೂಳು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಒಳಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="undp2" /><div style="float:right;margin-left:0.5em;"> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕ<br /><br /> ೦.೫ - ಶುದ್ಧ, ೨ - ಕೊಳಕು, ೪ - ತುಂಬಾ ಕೊಳಕು <ref>{{Cite web|url=http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf|title=Water resources of Kazakhstan in the new millennium|date=April 19, 2004|publisher=UNDP Kazakhstan|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20070306235829/http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf|archive-date=March 6, 2007|access-date=2009-02-14}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20070306235829/http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf "Water resources of Kazakhstan in the new millennium"] <span class="cs1-format">(PDF)</span> (in Russian). UNDP Kazakhstan. April 19, 2004. Archived from [http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on March 6, 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2009-02-14</span></span>.</cite> </ref> !ಸ್ಥಳ !೧೯೯೭ !೨೦೦೦ !೨೦೦೧ |- ! ಗಲ್ಫ್ ತರಂಗಲಿಕ್ |೨.೩೮ |೩.೭೦ |೩.೯೬ |- ! ಗಲ್ಫ್ ಎಂಎ ಸಾರಿ-ಶಗನ್ |೨.೫೬ |೪೩.೮೩ |೪.೫೨ |} </div>ಇಲಿ-ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ|ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ]], ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಮೈನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೆಟಲರ್ಜಿ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಜಖ್ಮಿಸ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮಟ್ಟವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೨೮೦ - ೩೨೦ ಸಾವಿರ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು, ಸರೋವರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ೭೬ ಟನ್ ತಾಮ್ರ, ೬೮ ಟನ್ ಸತು ಮತ್ತು ೬೬ ಟನ್ ಸೀಸವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಸುಮಾರು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ. ಧೂಳಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಕಲ್ಮಶಗಳನ್ನು ಕಸದ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="A. Samakova">{{Cite web|url=http://www.zakon.kz/64827-osnovnaja-problema-ozera-balkhash.html|title=The main problem of Balkhash Lake is poor water quality|last=A. Samakova|date=2005-10-01|publisher=zakon.kz|language=ru|access-date=2009-01-29|archive-date=2018-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307121817/http://www.zakon.kz/64827-osnovnaja-problema-ozera-balkhash.html|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFA._Samakova2005">A. Samakova (2005-10-01). [http://www.zakon.kz/64827-osnovnaja-problema-ozera-balkhash.html "The main problem of Balkhash Lake is poor water quality"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307121817/http://www.zakon.kz/64827-osnovnaja-problema-ozera-balkhash.html |date=2018-03-07 }} (in Russian). zakon.kz<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2009-01-29</span></span>.</cite></ref> ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ೨೦೦೦ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಸಮ್ಮೇಳನವು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು. ಸಮ್ಮೇಳನವು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿತು, ಅಲಕೋಲ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="undp">{{Cite web|url=http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf|title=Water resources of Kazakhstan in the new millennium|date=April 19, 2004|publisher=UNDP Kazakhstan|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20070306235829/http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf|archive-date=March 6, 2007|access-date=2009-02-14}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20070306235829/http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf "Water resources of Kazakhstan in the new millennium"] <span class="cs1-format">(PDF)</span> (in Russian). UNDP Kazakhstan. April 19, 2004. Archived from [http://www.undp.kz/library_of_publications/files/2496-24188.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on March 6, 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2009-02-14</span></span>.</cite> </ref> ೨೦೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಫೋರಮ್ನಲ್ಲಿ, ೨೦೦೬ ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಝಕ್ಮಿಸ್ ಅದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ೮೦ - ೯೦% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="A. Samakova"/> ಬಾಲ್ಖಾಶ್‌ನ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಚೀನಾದಿಂದ ಕಲುಷಿತ ನೀರಿನ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದ ಕೂಡ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.{{Fact|date=December 2019}} ಚೀನಾವು ಇಲಿ ನದಿಯಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧೪.೫ ಕಿಮೀ ^೩ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಯೋಜಿತವಾಗಿ ಇದು ೩.೬ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="A. Samakova"/> ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರಸ್ತುತ ದರವು ೦.೫ - ೪ ಕಿಮೀ ^೩ / ವರ್ಷ ಆಗಿದೆ&nbsp;.<ref name="unesco">{{Cite web|url=http://water.unesco.kz/|title=Water problems in Kazakhstan|last=Institute of Hydrogeology and Hydrophysics Ministry of Education and Science|publisher=unesco.kz|access-date=2009-01-29|archive-date=2011-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902000442/http://water.unesco.kz/|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFInstitute_of_Hydrogeology_and_Hydrophysics_Ministry_of_Education_and_Science">Institute of Hydrogeology and Hydrophysics Ministry of Education and Science. [http://water.unesco.kz "Water problems in Kazakhstan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902000442/http://water.unesco.kz/ |date=2011-09-02 }}. unesco.kz<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2009-01-29</span></span>.</cite></ref> ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇಲಿ ನದಿಯಿಂದ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಕಝಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕಡಿತವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಚೀನಾ ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9505EFD61531F93BA35750C0A9619C8B63|title=Kazakhstan and China Deadlock Over Depletion of a Major Lake|last=Ilan Greenberg|date=8 March 2007|website=The New York Times|access-date=2009-01-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/1860-Water-woes-in-Kazakhstan|title=Water woes in Kazakhstan|last=Jack Carino|date=April 1, 2008|publisher=China Dialogue|access-date=2009-01-29|archive-date=2012-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120229164824/http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/1860-Water-woes-in-Kazakhstan|url-status=dead}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಬಾಲ್ಖಾಶ್ - ಬಾಲ್ಖಾಶ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿರುವ ನಗರ * ಕೊರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|35em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web|url=http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-54.html|title=Information on Balkhash's geography and biology|archive-url=https://web.archive.org/web/20010305164812/http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-54.html|archive-date=5 March 2001}} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4286916.stm Kazakh 'national treasure' under threat] * [https://web.archive.org/web/20061018023138/http://www.grid.unep.ch/activities/sustainable/balkhash/index.php United Nations Environmental Programme details on Lake Balkhash] * [http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/3/CC0D14E0-0C50-4A02-97F6-CFB13B6BE11E.html "Central Asia: Kazakhstan, aid bodies work to save major lake" 13 March 2007] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:CS1 Russian-language sources (ru)]] [[ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] fa0hn88fqmh5lci0gat8i98noxc5eyx 0 147741 1383313 1346341 2026-08-18T14:18:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383313 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ|ಮಾರ್ಚ್ ೧೫, ೨೦೨೩}} <!-- Please do not change this until consensus is reached --> {{Infobox software | name = ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ | logo = [[File:ChatGPT-Logo.svg|frameless|140px]] | screenshot = | screenshot size = | caption = | author = ಓಪನ್‌‍ ಎಐ | developer = | released = {{Start date and age|2022|11|30|p=y|br=y}}<ref name="initial version">{{cite web |url=https://openai.com/index/chatgpt/|title=ChatGPT – Introducing ChatGPT |access-date=November 30, 2022 }}</ref> | latest release version = {{Start date and age|2025|7|16|p=y|br=y}}<ref name="latest version">{{cite web |url=https://help.openai.com/en/articles/6825453-chatgpt-release-notes |title=ChatGPT – Release Notes |access-date=March 28, 2025 }}</ref> | engine = {{plainlist | * [[GPT-4o]] * [[GPT-4.1]] * [[GPT-4.1|GPT-4.1 mini]] * [[GPT-4.5]] * [[OpenAI o3|o3]] * [[OpenAI o4-mini|o4-mini]] * [[ChatGPT Search]] }} | platform = [[Cloud computing platforms]] | genre = {{ indented plainlist | * [[ಚಾಟ್‌ಬೋಟ್]] * [[ಬೃಹತ್ ಭಾಷಾ ಮಾದರಿ]] * ತರಬೇತಿಗೊಂಡ ಪರಿವರ್ತಕ }} | license = ಬಾಡಿಗೆ ತಂತ್ರಾಂಶ (Software as a service) | website = {{url|https://chat.openai.com}} }} '''ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ''' ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ [[ಓಪನ್‌ಎಐ|ಓಪನ್‌‍ಎಐ]] ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ [[ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್]] ಆಗಿದೆ. ಇದು ಓಪನ್‌‍ಎಐ ನ ಜಿಪಿಟಿ-೩.೫ ಕುಟುಂಬದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಷಾ ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮತ್ತು ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಕಲಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳೆರಡರ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಟ್ಯೂನ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೨೨ ರಂದು ಮೂಲಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ವಿವರವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಅನೇಕ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರಗಳಿಗಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಇದರ ಅಸಮವಾದ ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹ ನ್ಯೂನತೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers|title=AI-generated answers temporarily banned on coding Q&A site Stack Overflow|last=Vincent|first=James|date=5 December 2022|website=[[The Verge]]|access-date=5 December 2022}}</ref> == ತರಬೇತಿ == [[ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಕಲಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜಿಪಿಟಿ-೩.೫ ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ ಅನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಟ್ಯೂನ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮಾದರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳು ಮಾನವ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು ಬಳಸಿದವು. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಕಲಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತರಬೇತುದಾರರು ಬಳಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಎಐ ಸಹಾಯಕ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಆಡುವ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯು ರಚಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾನವ ತರಬೇತುದಾರರು ಮೊದಲು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ' ರಿವಾರ್ಡ್ ಮಾಡೆಲ್'ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಪ್ರಾಕ್ಸಿಮಲ್ ಪಾಲಿಸಿ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ (ಪಿಪಿಓ) ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://openai.com/blog/chatgpt/|title=ChatGPT: Optimizing Language Models for Dialogue|last=OpenAI|authorlink=OpenAI|date=30 November 2022|access-date=5 December 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2022/12/8/23499728/ai-capability-accessibility-chatgpt-stable-diffusion-commercialization|title=ChatGPT proves AI is finally mainstream{{snd}}and things are only going to get weirder|last=Vincent|first=James|date=2022-12-08|website=[[The Verge]]|access-date=2022-12-08}}</ref> ಪ್ರಾಕ್ಸಿಮಲ್ ಪಾಲಿಸಿ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೀತಿ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಂಬಲು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರು ವೇಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಣನೆಯ ದುಬಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://towardsdatascience.com/proximal-policy-optimization-ppo-explained-abed1952457b|title=Proximal Policy Optimization (PPO) Explained|last=van Heeswijk|first=Wouter|date=29 November 2022|website=Towards Data Science|access-date=5 December 2022}}</ref> ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಜುರೆ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಅದರ ಹಿಂದಿನ, ಸೂಚನೆ ಜಿಪಿಟಿ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೂಚನೆಜಿಪಿಟಿಯು " [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್]] ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌‍ ಗೆ ಬಂದಾಗ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ" ಎಂಬ ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರೆ, ಚಾಟ್‌‍ಜಿಪಿಟಿ ಕೊಲಂಬಸ್‌ನ ಪ್ರಯಾಣದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.  <ref name="OpenAIInfo">{{Cite web |last=OpenAI |authorlink=OpenAI |date=30 November 2022 |title=ChatGPT: Optimizing Language Models for Dialogue |url=https://openai.com/blog/chatgpt/ |access-date=5 December 2022}}</ref> ಕೊಲಂಬಸ್ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌‍ ಗೆ ಬಂದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೊಲಂಬಸ್‌‍ನ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯ ತರಬೇತಿ ಡೇಟಾವು ಮ್ಯಾನ್ ಪುಟಗಳು ಮತ್ತು ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೈಥಾನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯಂತಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="ArsTechnicaTerminal">{{Cite web|url=https://arstechnica.com/information-technology/2022/12/openais-new-chatbot-can-hallucinate-a-linux-shell-or-calling-a-bbs/|title=No Linux? No problem. Just get AI to hallucinate it for you|last=Edwards|first=Benj|date=5 December 2022|website=[[Ars Technica]]|access-date=5 December 2022}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಸ್ಥಿತಿವಂತವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಹಿಂದಿನ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕೆಲವು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸೂಚಿಸಿರುವ ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯನ್ನು ವೈಯಕ್ತೀಕರಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸಕರಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="NYTimesInfo">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html|title=The Brilliance and Weirdness of ChatGPT|last=Roose|first=Kevin|date=5 December 2022|website=[[The New York Times]]|access-date=5 December 2022}}</ref> ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡರೇಶನ್ ಎಪಿಐ ಮೂಲಕ ಫಿಲ್ಟರ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="OpenAIInfo"/><ref name="NYTimesInfo" /> ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಬಹು ಮಿತಿಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತದೆ. ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯ ರಿವಾರ್ಡ್ ಮಾಡೆಲ್, ಮಾನವನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಸುತ್ತ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಗುಡ್‌ಹಾರ್ಟ್‌ನ ಕಾನೂನು ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ೨೦೨೧ ರ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳ ಸೀಮಿತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಮರ್ಶಕರು ನಿಜವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಅಥವಾ ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿಷಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="OpenAIInfo"/> ತರಬೇತಿ ದತ್ತಾಂಶವು ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕೂಡ ಬಳಲುತ್ತದೆ. ಜನರ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. == ಸೇವೆ == ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೨೨ ರಂದು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಮೂಲದ ಓಪನ್‌‍ಎಐ, ಡಿಎಎಲ್‌‍ಎಲ್‌‍·ಇ ೨ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಪರ್‌ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹಣಗಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೪ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಓಪನ್‌‍ಎಐ ಅಂದಾಜು ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.zdnet.com/article/what-is-chatgpt-and-why-does-it-matter-heres-what-you-need-to-know/|title=What is ChatGPT and why does it matter? Here's what you need to know|date=2022|work=ZDNET|access-date=18 December 2022|language=en}}</ref> ಸಿಎನ್‌ಬಿಸಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫, ೨೦೨೨ ರಂದು ಈ ಸೇವೆಯು "ಇನ್ನೂ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2022/12/15/google-vs-chatgpt-what-happened-when-i-swapped-services-for-a-day.html|title=Google vs. ChatGPT: Here's what happened when I swapped services for a day|last=Pitt|first=Sofia|date=2022|work=CNBC|access-date=18 December 2022|language=en}}</ref> === ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ === ಜೂನ್  ೧೦, ೨೦೨೫ ರಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಓಪನ್ ಎಐನ ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷದ ಕಾರಣ ಡೌನ್ ಆಗಿ, ಬಳಕೆದಾರರು “Hmm…something seems to have gone wrong” ಮತ್ತು “A network error occurred” ಎಂಬ ದೋಷ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಘಟನೆ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ, ಲಾಗ್ ಇನ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ ಜೊತೆಗೆ ಓಪನ್ ಎಐನ ವಿಡೀಯೊ ಸೇವೆಯಾದ ಸೋರದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿರುವುದನ್ನು ಓಪನ್ ಎಐ ದೃಡಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |date=೧೦/೦೬/೨೦೨೫ |title=ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ತೊಂದರೆ ಎದುರಿಸಿದ ChatGPTː ಪರದಾಡಿದ ಬಳಕೆದಾರರು |url=https://www.prajavani.net/technology/gadget-news/chatgpt-faces-global-outage-india-us-most-affected-3336137 |url-status=live |access-date=೧೧/೦೬/೨೦೨೫ |work=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ}}</ref> == ಸ್ವಾಗತ, ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು == === ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು === ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಅನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಇದನ್ನು "ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್" ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html|title=The Brilliance and Weirdness of ChatGPT|last=Roose|first=Kevin|date=5 December 2022|work=The New York Times|access-date=18 December 2022}}</ref> ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌ನ]]'' ಸಮಂತಾ ಲಾಕ್ ಅವರು "ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ವಿವರವಾದ" ಮತ್ತು "ಮಾನವ-ತರಹದ" ಪಠ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/dec/05/what-is-ai-chatbot-phenomenon-chatgpt-and-could-it-replace-humans|title=What is AI chatbot phenomenon ChatGPT and could it replace humans?|last=Lock|first=Samantha|date=2022-12-05|website=[[The Guardian]]|access-date=2022-12-05}}</ref> ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬರಹಗಾರ ಡ್ಯಾನ್ ಗಿಲ್ಮೋರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಪಠ್ಯವು ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ಅಕಾಡೆಮಿಯಾ ಎದುರಿಸಲು ಕೆಲವು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/dec/04/ai-bot-chatgpt-stuns-academics-with-essay-writing-skills-and-usability|title=AI bot ChatGPT stuns academics with essay-writing skills and usability|last=Hern|first=Alex|date=2022-12-04|website=[[The Guardian]]|access-date=2022-12-05}}</ref> ''ಸ್ಲೇಟ್‌ನ'' ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ರೋವಿಟ್ಜ್ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯ ಪುಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. [[ಅಡೋಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್|ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್]] [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಂಬ ಹಕ್ಕು ಸೇರಿದಂತೆ, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಬಲವಂತದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://slate.com/technology/2022/12/chatgpt-openai-artificial-intelligence-chatbot-whoa.html|title=Finally, an A.I. Chatbot That Reliably Passes "the Nazi Test"|last=Kantrowitz|first=Alex|date=2022-12-02|website=[[Slate (magazine)|Slate]]|access-date=2022-12-05}}</ref> ೨೦೨೨ ''ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನ'' "ವರ್ಷದ ಪ್ರಗತಿಗಳು" ನಲ್ಲಿ, ಡೆರೆಕ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್ "ಜನರೇಟಿವ್-ಎಐ ಸ್ಫೋಟ" ದ ಭಾಗವಾಗಿ ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದು "ನಾವು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ, ನಾವು ಹೇಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏನು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು".<ref>{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/newsletters/archive/2022/12/technology-medicine-law-ai-10-breakthroughs-2022/672390/|title=Breakthroughs of the Year|last=Thompson|first=Derek|date=8 December 2022|website=[[The Atlantic]]|access-date=18 December 2022}}</ref> ''ವೋಕ್ಸ್‌ನ'' ಕೆಲ್ಸಿ ಪೈಪರ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, "ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯು ಆಧುನಿಕ ಎಐ ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೊದಲ ಪರಿಚಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು (ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ)" ಮತ್ತು "ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೂನತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ. " ಎಂದು ''ವೋಕ್ಸ್‌ನ'' ಕೆಲ್ಸಿ ಪೈಪರ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಟ್ವೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಟೆಕ್ ಮೊಗಲ್ [[ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್|ಎಲೋನ್ ಮಸ್ಕ್]] ಅವರು "ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಭಯಾನಕವಾಗಿದ್ದು ಒಳ್ಳೆಯದು ಆಗಿದೆ. ನಾವು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರಬಲ ಎಐ ನಿಂದ ಕೂಡ ದೂರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.vox.com/future-perfect/2022/12/15/23509014/chatgpt-artificial-intelligence-openai-language-models-ai-risk-google|title=ChatGPT has given everyone a glimpse at AI's astounding progress|last=Piper|first=Kelsey|date=15 December 2022|work=Vox|access-date=18 December 2022|language=en}}</ref> === ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು === ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ತುಣುಕಿನಲ್ಲಿ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪಾಲ್ ಕ್ರುಗ್ಮನ್ ಅವರು ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="NYTimesKrugman">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/12/06/opinion/chatgpt-ai-skilled-jobs-automation.html|title=Does ChatGPT Mean Robots Are Coming For the Skilled Jobs?|last=Krugman|first=Paul|authorlink=Paul Krugman|date=6 December 2022|website=[[The New York Times]]|access-date=6 December 2022}}</ref> ''ವರ್ಜ್‌ನ'' ಜೇಮ್ಸ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯ ವೈರಲ್ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=":1">{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=2022-12-08 |title=ChatGPT proves AI is finally mainstream{{snd}}and things are only going to get weirder |url=https://www.theverge.com/2022/12/8/23499728/ai-capability-accessibility-chatgpt-stable-diffusion-commercialization |access-date=2022-12-08 |website=[[The Verge]]}}</ref> ಪತ್ರಕರ್ತರು ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯ ಭ್ರಮೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಮೆಂಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ (ಅದರ ತರಬೇತಿ ಡೇಟಾದಿಂದ ಅಸಮರ್ಥನೀಯವೆಂದು ತೋರುವ ಸುಳ್ಳು ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ನೀಡಿ).<ref>{{Cite news|url=https://www.cbc.ca/radio/thecurrent/chatgpt-human-labour-and-fake-news-1.6686210|title=ChatGPT a 'landmark event' for AI, but what does it mean for the future of human labour and disinformation?|date=2022|work=CBC|access-date=18 December 2022}}</ref> ''ಮ್ಯಾಶಬಲ್'' ನ ಮೈಕ್ ಪರ್ಲ್ ಬಹು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಅನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವರು " [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಅಲ್ಲದ [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ|ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇಶ" ಗಾಗಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾದೊಂದಿಗೆ]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು, ಉತ್ತರವು [[ನಿಕರಾಗುವ|ನಿಕರಾಗುವಾ]] ಎಂದಿತ್ತು.<ref name="MashableInfo">{{Cite web|url=https://mashable.com/article/chatgpt-amazing-wrong|title=The ChatGPT chatbot from OpenAI is amazing, creative, and totally wrong|last=Pearl|first=Mike|date=3 December 2022|website=[[Mashable]]|access-date=5 December 2022}}</ref> "ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ಡ್ವೈಟ್ ಫ್ರೈ" ಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಎನ್‌‍ಬಿಸಿ ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ನಿಜವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref name="CNBC">{{Cite news |last=Pitt |first=Sofia |date=2022 |title=Google vs. ChatGPT: Here's what happened when I swapped services for a day |url=https://www.cnbc.com/2022/12/15/google-vs-chatgpt-what-happened-when-i-swapped-services-for-a-day.html |access-date=18 December 2022 |work=CNBC |language=en}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಮೆಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಂಟನ್ ವಾನ್ ಡೆನ್ ಹೆಂಗೆಲ್ ಮಾಡಿದಂತೆ, ''ದಿ ವರ್ಜ್'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಂಶೋಧಕರು ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯನ್ನು "ಅಸ್ಥಿರ ಗಿಳಿ" <ref>{{Cite news|url=https://www.theverge.com/23488017/openai-chatbot-chatgpt-ai-examples-web-demo|title=OpenAI's new chatbot can explain code and write sitcom scripts but is still easily tricked|last=Vincent|first=James|date=1 December 2022|work=The Verge|access-date=18 December 2022}}</ref> ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.smh.com.au/national/is-ai-coming-of-age-or-starting-to-reach-its-limits-20221213-p5c5uy.html|title=Is AI coming of age - or starting to reach its limits?|last=Mannix|first=Liam|date=13 December 2022|work=The Sydney Morning Herald|access-date=18 December 2022|language=en}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಓವರ್‌ಫ್ಲೋ, ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.<ref name="TheVergeStackOverflow">{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=5 December 2022 |title=AI-generated answers temporarily banned on coding Q&A site Stack Overflow |url=https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers |access-date=5 December 2022 |website=[[The Verge]]}}</ref> ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಟೈಲರ್ ಕೋವೆನ್ ಅವರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಒಬ್ಬರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="BloombergCowen">{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2022-12-06/chatgpt-ai-could-make-democracy-even-more-messy|title=ChatGPT Could Make Democracy Even More Messy|last=Cowen|first=Tyler|authorlink=Tyler Cowen|date=6 December 2022|website=[[Bloomberg News]]|access-date=6 December 2022}}</ref> ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವು "ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವೇ" ಎಂದು ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2022/dec/08/the-guardian-view-on-chatgpt-an-eerily-good-human-impersonator|title=The Guardian view on ChatGPT: an eerily good human impersonator|date=8 December 2022|work=the Guardian|access-date=18 December 2022|language=en}}</ref> [[ಮಾಲ್‌ವೇರ್]] ಮತ್ತು ಫಿಶಿಂಗ್ ಇಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಚಾಟ್‌‌ಜಿಪಿಟಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬ್ಲೀಪಿಂಗ್ ''ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ'' ಆಕ್ಸ್ ಶರ್ಮಾ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="BleepingComputerInfo">{{Cite web|url=https://www.bleepingcomputer.com/news/technology/openais-new-chatgpt-bot-10-dangerous-things-its-capable-of/|title=OpenAI's new ChatGPT bot: 10 dangerous things it's capable of|last=Sharma|first=Ax|date=6 December 2022|website=[[Bleeping Computer]]|access-date=6 December 2022}}</ref> ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಓಪನ್‌ಎಐನ ಸಿಇಒ, ಸ್ಯಾಮ್ ಆಲ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮುಂದುವರಿದರೆ "(ಉದಾಹರಣೆಗೆ) ದೊಡ್ಡ ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಜವಾದ ಎಜಿಐಗೆ ಹೋಗಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ZDNET">{{Cite news |date=2022 |title=What is ChatGPT and why does it matter? Here's what you need to know |url=https://www.zdnet.com/article/what-is-chatgpt-and-why-does-it-matter-heres-what-you-need-to-know/ |access-date=18 December 2022 |work=ZDNET |language=en}}</ref> === ಶಿಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು === ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಸ್ಟೀಫನ್ ಮಾರ್ಚೆ ಅವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ಪ್ರಬಂಧದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2022/12/chatgpt-ai-writing-college-student-essays/672371/|title=The College Essay Is Dead|last=Marche|first=Stephen|date=2022-12-06|website=[[The Atlantic]]|access-date=2022-12-08}}</ref> ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಡೇನಿಯಲ್ ಹರ್ಮನ್ ಅವರು ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ "ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ಹೈ-ಸ್ಕೂಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2022/12/openai-chatgpt-writing-high-school-english-essay/672412/|title=The End of High-School English|last=Herman|first=Daniel|date=2022-12-09|work=[[The Atlantic]]|access-date=2022-12-12}}</ref> ''ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ'', ಕ್ರಿಸ್ ಸ್ಟೋಕೆಲ್-ವಾಕರ್ ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಮಾಡಲು ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ ಅಥವಾ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.nature.com/articles/d41586-022-04397-7|title=AI bot ChatGPT writes smart essays — should professors worry?|last=Stokel-Walker|first=Chris|date=2022-12-09|website=[[Nature (journal)|Nature]]|access-date=2022-12-19}}</ref> ಎನ್‌ಪಿಆರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಎಮ್ಮಾ ಬೌಮನ್ ಅವರು ಎಐ ಉಪಕರಣದ ಮೂಲಕ ಅದು ಅಧಿಕೃತ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಕ್ಷಪಾತ ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಔಟ್‌ಪುಟ್ ಮಾಡಬಹುದು "ನೀವು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅದು ನಿಮಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಸತ್ತ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿ." ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕೃತಿಚೌರ್ಯ ಮಾಡುವ ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2022/12/19/1143912956/chatgpt-ai-chatbot-homework-academia|title=A new AI chatbot might do your homework for you. But it's still not an A+ student|last=Bowman|first=Emma|date=2022-12-19|website=[[NPR]]|access-date=2022-12-19}}</ref> ''ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ'' ಜೊವಾನ್ನಾ ಸ್ಟರ್ನ್ ರಚಿತವಾದ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉಪಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೋಸವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/chatgpt-wrote-my-ap-english-essayand-i-passed-11671628256|title=ChatGPT Wrote My AP English Essay—and I Passed|last=Stern|first=Joanna|date=2022-12-21|website=[[The Wall Street Journal]]|access-date=2022-12-21}}</ref> == ಜೈಲ್ ಬ್ರೇಕ್ಸ್ == ತನ್ನ ವಿಷಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಬಹುದಾದ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಂತಹ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಬೈಪಾಸ್ ಮಾಡಲು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite journal|last=Zvi|date=December 2, 2022|title=Jailbreaking ChatGPT on Release Day|url=https://www.lesswrong.com/posts/RYcoJdvmoBbi5Nax7/jailbreaking-chatgpt-on-release-day|journal=|language=en|access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2022|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221222182957/https://www.lesswrong.com/posts/RYcoJdvmoBbi5Nax7/jailbreaking-chatgpt-on-release-day|url-status=dead}}</ref> ಜೈಲ್‌ಬ್ರೇಕ್‌ಗಳು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಅದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ, ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಇತರರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/zswitten/status/1598380220943593472?lang=en|title=Thread of known ChatGPT jailbreaks.|last=Written|first=Zack|date=December 1, 2022|website=Twitter|language=en|archive-date=December 17, 2022|access-date=December 17, 2022}}</ref> ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಯ ಫಿಲ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಬೈಪಾಸ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಕೆಲವು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: # ನಕಲಿ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. # ಚಾಟ್ ಫಿಲ್ಟರ್ ಅನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ. # ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಡೀಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. # ಇದನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಮತ್ತು ಆಸ್ಕಿ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಔಟ್‌ಪುಟ್ ಮಾಡುವುದು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] awa1zokhvngu9lllifuiqq5fjvluaav 0 156724 1383391 1373633 2026-08-19T00:12:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383391 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ನವನೀತ್ ಧಲಿವಾಲ್|image=ನವನೀತ್ ಧಲಿವಾಲ್.jpg|image_size=200px|country=ಕೆನಡಾ|full_name=|birth_date={{Birth date and age|1988|10|10|df=yes}}|birth_place=[[ಚಂಡೀಗಢ]], [[ಭಾರತ]]|heightft=|heightinch=|heightm=|batting=ಬಲಗೈ ದಾಂಡಿಗ|bowling=ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲಿಂಗ್|role=ದಾಂಡಿಗ|hidedeliveries=|international=true|odidebutdate=೮ ಫೆಬ್ರವರಿ|odidebutyear=೨೦೨೪|odidebutagainst=ನೇಪಾಳ|odicap=೯೮|lastodidate=೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ|lastodiyear=೨೦೨೪|lastodiagainst=ನೇಪಾಳ|T20Idebutdate=೧೮ ಆಗಸ್ಟ್|T20Idebutyear=೨೦೧೯|T20Idebutagainst=ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|T20Icap=೪೨|lastT20Idate=೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ|lastT20Iyear=೨೦೨೨|lastT20Iagainst=ಬಹ್ರೇನ್|date=೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/817069.html ESPNcricinfo}} '''ನವನೀತ್ ಧಲಿವಾಲ್''' (ಜನನ ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೮) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಕೆನಡಾದ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ]], ಇವರು [[ಕೆನಡಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಕೆನಡಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ]] ಮಾಜಿ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Bio">{{Cite web |title=Navneet Dhaliwal |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/817069.html |access-date=17 January 2015 |website=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{Cite web |title=Captains share their thoughts ahead of the ICC Men's T20 World Cup Qualifier A |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2489296 |access-date=17 February 2022 |website=International Cricket Council}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಅವರು ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೫ ರಂದು [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಕೆನಡಾಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೧೫ ICC ವಿಶ್ವ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ ಡಿವಿಷನ್ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಲಿಸ್ಟ್ ಏ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. <ref name="Debut">{{Cite web |title=ICC World Cricket League Division Two, Canada v Netherlands at Windhoek, Jan 17, 2015 |url=http://www.espncricinfo.com/world-cricket-league-div2-2015/engine/match/812777.html |access-date=17 January 2015 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ೨೦೧೮ ರ ICC ವಿಶ್ವ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ ಡಿವಿಷನ್ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ಕೆನಡಾದ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. <ref name="Can-squad">{{Cite web |title=Canadian squad for World Cricket League Division 2 tournament |url=http://gocricketgocanada.com/web/2018/01/12/canadian-squad-for-world-cricket-league-division-2-tournament/ |access-date=15 January 2018 |website=Cricket Canada |archive-date=15 ಜನವರಿ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115062412/http://gocricketgocanada.com/web/2018/01/12/canadian-squad-for-world-cricket-league-division-2-tournament/ |url-status=dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ೨೦೧೮-೧೯ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ಕೆನಡಾದ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. <ref>{{Cite web |title=Canadian National Cricket Squad for ICC Americas World T20 SRQ & Schedule |url=https://cricketcanada.org/canadian-national-cricket-squad-for-icc-americas-world-t20-srq/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190424074643/https://cricketcanada.org/canadian-national-cricket-squad-for-icc-americas-world-t20-srq/ |archive-date=24 April 2019 |access-date=24 September 2018 |website=Cricket Canada}}</ref> ಅವರು ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೮೩ ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ರನ್ ಗಳಿಸಿದ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web |title=ICC World Twenty20 Americas Sub Regional Qualifier A, 2018 - Canada: Batting and bowling averages |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12626;team=17;type=tournament |access-date=29 September 2018 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ೨೦೧೯ ರ ಗ್ಲೋಬಲ್ T20 ಕೆನಡಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಡ್ಮಂಟನ್ ರಾಯಲ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. <ref>{{Cite web |title=Global T20 draft streamed live |url=http://www.canadacricket.com/?p=12755 |access-date=20 June 2019 |website=Canada Cricket Online |archive-date=8 ಜುಲೈ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708180334/http://www.canadacricket.com/?p=12755 |url-status=dead }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ೨೦೧೮-೧೯ ಐಸಿಸಿ T20 ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅಮೆರಿಕಸ್ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಫೈನಲ್‌ಗಾಗಿ ಕೆನಡಾದ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. <ref>{{Cite web |title=Squad selected for the ICC T20 World Cup Qualifier - Americas Final 2019, Bermuda |url=https://cricketcanada.org/news-single?nid=34 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110130101/https://cricketcanada.org/news-single?nid=34 |archive-date=10 November 2022 |access-date=10 August 2019 |website=Cricket Canada}}</ref> ಅವರು ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ರಂದು [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳ]] ವಿರುದ್ಧ ಕೆನಡಾಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] (T20I) ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿದರು. <ref>{{Cite web |title=2nd Match, ICC Men's T20 World Cup Americas Region Final at Sandys Parish, Aug 18 2019 |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197397.html |access-date=18 August 2019 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಅವರು ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 190 ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ರನ್-ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |title=ICC Men's T20 World Cup Americas Region Final, 2019: Most runs |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=13243;type=tournament |access-date=26 August 2019 |website=ESPNcricinfo}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Bermuda and Canada through to global qualifier |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2019/articles/000013/001327.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826110237/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2019/articles/000013/001327.shtml |archive-date=26 August 2019 |access-date=26 August 2019 |website=Cricket Europe}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ೨೦೧೯ ರ ಮಲೇಷ್ಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಲೀಗ್ ಎ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಕೆನಡಾದ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. <ref>{{Cite web |title=Canada squad for the ICC CWC Challenge League A, Malaysia |url=https://cricketcanada.org/news-single?nid=45 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512165557/https://cricketcanada.org/news-single?nid=45 |archive-date=12 May 2020 |access-date=10 September 2019 |website=Cricket Canada}}</ref> ೧೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಮಲೇಷ್ಯಾ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ೯೪ ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ೧೪೦ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು, ಕೆನಡಾ ತನ್ನ ೫೦ ಓವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೪೦೮/೭ ಗಳಿಸಿತು. <ref>{{Cite web |title=Canada win big over Malaysia |url=https://cricketcanada.org/news-single?nid=49 |access-date=21 September 2019 |website=Cricket Canada |archive-date=16 ಜೂನ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616180250/https://cricketcanada.org/news-single?nid=49 |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೨೫೦ ರನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ರನ್-ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |title=CWC Challenge League Group A, 2019-2021/22 - Canada: Batting and bowling averages |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=13343;team=17;type=tournament |access-date=26 September 2019 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೯ ರ ಐಸಿಸಿ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಕೆನಡಾದ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Canadian squad for ICC T20 World Cup qualifier |url=https://cricketcanada.org/news-single?nid=53 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220807151336/https://cricketcanada.org/news-single?nid=53 |archive-date=7 August 2022 |access-date=9 October 2019 |website=Cricket Canada}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Captains speak of their chances in ICC Men's T20 World Cup Qualifier 2019 |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1451840 |access-date=13 October 2019 |website=International Cricket Council}}</ref> ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] (ಐಸಿಸಿ) ಅವರನ್ನು ಕೆನಡಾದ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು. <ref>{{Cite web |title=Team preview: Canada |url=https://www.icc-cricket.com/news/1451717 |access-date=13 October 2019 |website=International Cricket Council}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಆಂಟಿಗುವಾದಲ್ಲಿ ೨೦೨೧ ರ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅಮೆರಿಕಸ್ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಕೆನಡಾದ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Canada's national squad for ICC 2022 Men's T20 World Cup Americas Qualifier |url=https://cricketcanada.org/news-single?nid=183/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028155809/https://cricketcanada.org/news-single?nid=183/ |archive-date=28 October 2021 |access-date=28 October 2021 |website=Cricket Canada}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೨೨ ರ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕ್ವಾಲಿಫೈಯರ್ ಏ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. <ref>{{Cite web |title=Canada's ICC Men's T20 World Cup Qualifier, Oman 2022 squad announced! |url=https://cricketcanada.org/news-single?nid=195 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110130102/https://cricketcanada.org/news-single?nid=195 |archive-date=10 November 2022 |access-date=2 February 2022 |website=Cricket Canada}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] q083hoy3gaeqribxcazqf0b1eb28o2h 2 158147 1383374 1383297 2026-08-18T17:16:13Z Pragathi. BH 88266 1383374 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. [ 5 ] ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , [ ೨ ] ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. [ ೬ ] ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. [ ೩ ] ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. [ 7 ] ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. [ 7 ] [ 8 ] 5q928xrkgrgwe2s1pugnt4cope9zwb6 1383375 1383374 2026-08-18T17:20:17Z Pragathi. BH 88266 1383375 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> 16n6crctgn8h53ritmx8jdhun13ase3 1383398 1383375 2026-08-19T04:07:19Z Pragathi. BH 88266 1383398 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 6gkf26o0fu5w5c33ouee0ww29gz78ce 1383399 1383398 2026-08-19T04:11:36Z Pragathi. BH 88266 1383399 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> 7t8ih2k3l6mzl30we76qtvm14mw56qi 1383400 1383399 2026-08-19T04:14:59Z Pragathi. BH 88266 1383400 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೋಶಿಮಠದ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋಬಿಂದ್‌ಘಾಟ್ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಾವತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 30° 41' ರಿಂದ 30° 48'N ಮತ್ತು 79° 33' ರಿಂದ 79° 46'E ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆಯಾದ್ಯಂತ ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನೇತಾಡುವ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 6 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ . ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಯು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್‌ನಿಂದ ತಿಪ್ರಾ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯದ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6,719 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್ . ;ಹವಾಮಾನ ಇಂಪೇಷಿಯನ್ಸ್ ಸುಲ್ಕಾಟಾ ಎಂಬ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ದೃಶ್ಯ , ಆಗಸ್ಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಒಳ ಕಣಿವೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಂದಾ ದೇವಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಭಾರೀ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೋಡವು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೇವವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಣ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೊಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗೆ ತಾಪಮಾನವು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ( ಗರಿಷ್ಠ 19 °C). ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವೆ ಆರು ರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆ ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆರರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಣಿವೆಗಳ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ನೆರಳಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-13</ref> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ;ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-swami-14</ref> ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-valley1-3</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದ ಆಲ್ಪೈನ್ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ . ಜಾತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ . ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶ (EBA) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಏಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು EBA ಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. 9uxwrh65ldbx0uq7opzmis7bvwtpphs 1383401 1383400 2026-08-19T04:25:33Z Pragathi. BH 88266 1383401 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೋಶಿಮಠದ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋಬಿಂದ್‌ಘಾಟ್ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಾವತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 30° 41' ರಿಂದ 30° 48'N ಮತ್ತು 79° 33' ರಿಂದ 79° 46'E ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆಯಾದ್ಯಂತ ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನೇತಾಡುವ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 6 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ . ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಯು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್‌ನಿಂದ ತಿಪ್ರಾ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯದ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6,719 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್ . ;ಹವಾಮಾನ ಇಂಪೇಷಿಯನ್ಸ್ ಸುಲ್ಕಾಟಾ ಎಂಬ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ದೃಶ್ಯ , ಆಗಸ್ಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಒಳ ಕಣಿವೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಂದಾ ದೇವಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಭಾರೀ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೋಡವು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೇವವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಣ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೊಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗೆ ತಾಪಮಾನವು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ( ಗರಿಷ್ಠ 19 °C). ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವೆ ಆರು ರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆ ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆರರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಣಿವೆಗಳ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ನೆರಳಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-13</ref> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ;ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-swami-14</ref> ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-valley1-3</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದ ಆಲ್ಪೈನ್ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ . ಜಾತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ . ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶ (EBA) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಏಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು EBA ಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. <gallery> File:National Park, Flower Valley.jpg|ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದವು File:Valley of flowers pic.jpg|{{center|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೂವು (VoF).}}. File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 61.jpg|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವು (VoF) File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 40.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 38.jpg|ಹೂವು ಅರಳುತ್ತಿದೆ File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 52.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ನೇರಳೆ ಹೂವುಗಳು File:Valley of Flowers,Uttarakhand 02.jpg|ಸುಂದರವಾದ ಹೂವಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ </gallery> ==ಫ್ಲೋರಾ== ;ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳು ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[File:Pushpawati vof2.jpg|thumb|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ .]] ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳಿವೆ : 3,200 ಮೀ ಮತ್ತು 3,500 ಮೀ ನಡುವಿನ ತಪ್ಪಲಿನ ಆಲ್ಪೈನ್, ಇದು ಮರಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ, 3,500 ಮೀ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ನಡುವಿನ ಕೆಳಗಿನ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಆಲ್ಪೈನ್. ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಯ ತಳ, ನದಿಪಾತ್ರ, ಸಣ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವೆತ, ಕುರುಚಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಮೊರೈನ್, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಳಗಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 600 ಜಾತಿಯ ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 30 ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಕಣಿವೆಗೆ 58 ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿವೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ 6 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ 5 ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬೇರೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ : ಅಕೋನಿಟಮ್ ಫಾಲ್ಕನೇರಿ , ಎ. ಬಾಲ್ಫೌರಿ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ( ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ ), ನೀಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಸಗಸೆ ( ಮೆಕೊನೊಪ್ಸಿಸ್ ಅಕ್ಯುಲೇಟಾ ) ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಅಟ್ಕಿನ್ಸೋನಿ . 1998 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳ 31 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-15</ref>ಅವರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬವು 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ಟರೇಸಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> 45 ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಒಬ್ವಲ್ಲಟ (ಬ್ರಹ್ಮಕಮಲ್) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸುನಂದಾ ದೇವಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .<ref>https://link.springer.com/article/10.1023%2FB%3ABIOC.0000014459.26932.69</ref>ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಕಾಡುಗಳು ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಿಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೂವಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ (VU), ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಫರ್ ಅಬೀಸ್ ಪಿಂಡ್ರೋ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೈಟ್ ಬರ್ಚ್ ಬೆಟುಲಾ ಯುಟಿಲಿಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಟಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಯೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ , ಸಿರಿಂಗಾ ಇಮೋಡಿ ಮತ್ತು ಸೊರ್ಬಸ್ ಲಾನಾಟಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ . ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಅರಿಸೆಮಾ ಜಾಕ್ವೆಮೊಂಟಿ , ಬೊಸ್ಚ್ನಿಯಾಕಿಯಾ ಹಿಮಾಲೈಕಾ , ಕೊರಿಡಾಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಶ್ಮೆರಿಯಾನಾ , ಪೊಲೆಮೊನಿಯಮ್ ಕೆರುಲಿಯಮ್ , ಇಂಪಟಿಯೆನ್ಸ್ ಸಲ್ಕಾಟಾ , ಜೆರೇನಿಯಂ ವಾಲಿಚಿಯಾನಮ್ , ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಅಪರಿನ್ , ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ , ಇನುಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಫ್ಲೋರಿಸ್ , ನೋ ಪೆಟ್ ಮೊಲಾರಿಫ್ಲೋರಾ , ನೋ ಪೆಡಿಕ್ಯುಲಾರಿಸ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಾ , ಪಿ. ಬೈಕಾರ್ನುಟಾ , ಪ್ರಿಮುಲಾ ಡೆಂಟಿಕ್ಯುಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಲ್ಲಿಡಿಯಮ್ ಗೊವಾನಿಯಾನಮ್ . [ 18 ] [ 19 ] ಹಿಂದಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಳೆ. ಹೂವುಗಳು 1987 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ , 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದೆ . ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೂವುಗಳು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಗಸಗಸೆಗಳು , ಪ್ರೈಮುಲಾಗಳು, ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್‌ಗಳು , ಡೈಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನಿಮೋನ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. [ 10 ] ಬರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್‌ಗಳ ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ಕಾಡುಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. 1993 ರಿಂದ ಸಿಪಿ ಕಲಾ ನಡೆಸಿದ ದಶಕದ ದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು 520 ಜಾತಿಯ ಉನ್ನತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ( ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು , ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳು ) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ , ಈ 498 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ . ಉದ್ಯಾನವನವು ಡಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಪಿಕ್ರೊರ್ಹಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಅಕೋನಿಟಮ್ ವಯೋಲೇಸಿಯಮ್ , ಪಾಲಿಗೊನಾಟಮ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಮ್ , ಫ್ರಿಟಿಲೇರಿಯಾ ರಾಯ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . [ 20 ] [ 21 ] ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್), ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಟ್ರೆಕ್ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ( ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್ ). g5ga8eofskamuvg6sora10uqnikirhl 1383408 1383401 2026-08-19T06:03:04Z Pragathi. BH 88266 1383408 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೋಶಿಮಠದ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋಬಿಂದ್‌ಘಾಟ್ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಾವತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 30° 41' ರಿಂದ 30° 48'N ಮತ್ತು 79° 33' ರಿಂದ 79° 46'E ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆಯಾದ್ಯಂತ ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನೇತಾಡುವ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 6 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ . ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಯು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್‌ನಿಂದ ತಿಪ್ರಾ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯದ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6,719 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್ . ;ಹವಾಮಾನ ಇಂಪೇಷಿಯನ್ಸ್ ಸುಲ್ಕಾಟಾ ಎಂಬ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ದೃಶ್ಯ , ಆಗಸ್ಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಒಳ ಕಣಿವೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಂದಾ ದೇವಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಭಾರೀ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೋಡವು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೇವವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಣ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೊಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗೆ ತಾಪಮಾನವು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ( ಗರಿಷ್ಠ 19 °C). ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವೆ ಆರು ರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆ ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆರರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಣಿವೆಗಳ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ನೆರಳಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-13</ref> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ;ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-swami-14</ref> ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-valley1-3</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದ ಆಲ್ಪೈನ್ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ . ಜಾತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ . ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶ (EBA) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಏಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು EBA ಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. <gallery> File:National Park, Flower Valley.jpg|ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದವು File:Valley of flowers pic.jpg|{{center|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೂವು (VoF).}}. File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 61.jpg|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವು (VoF) File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 40.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 38.jpg|ಹೂವು ಅರಳುತ್ತಿದೆ File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 52.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ನೇರಳೆ ಹೂವುಗಳು File:Valley of Flowers,Uttarakhand 02.jpg|ಸುಂದರವಾದ ಹೂವಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ </gallery> ==ಫ್ಲೋರಾ== ;ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳು ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[File:Pushpawati vof2.jpg|thumb|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ .]] ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳಿವೆ : 3,200 ಮೀ ಮತ್ತು 3,500 ಮೀ ನಡುವಿನ ತಪ್ಪಲಿನ ಆಲ್ಪೈನ್, ಇದು ಮರಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ, 3,500 ಮೀ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ನಡುವಿನ ಕೆಳಗಿನ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಆಲ್ಪೈನ್. ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಯ ತಳ, ನದಿಪಾತ್ರ, ಸಣ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವೆತ, ಕುರುಚಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಮೊರೈನ್, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಳಗಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 600 ಜಾತಿಯ ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 30 ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಕಣಿವೆಗೆ 58 ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿವೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ 6 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ 5 ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬೇರೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ : ಅಕೋನಿಟಮ್ ಫಾಲ್ಕನೇರಿ , ಎ. ಬಾಲ್ಫೌರಿ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ( ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ ), ನೀಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಸಗಸೆ ( ಮೆಕೊನೊಪ್ಸಿಸ್ ಅಕ್ಯುಲೇಟಾ ) ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಅಟ್ಕಿನ್ಸೋನಿ . 1998 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳ 31 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-15</ref>ಅವರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬವು 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ಟರೇಸಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> 45 ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಒಬ್ವಲ್ಲಟ (ಬ್ರಹ್ಮಕಮಲ್) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸುನಂದಾ ದೇವಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .<ref>https://link.springer.com/article/10.1023%2FB%3ABIOC.0000014459.26932.69</ref>ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಕಾಡುಗಳು ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಿಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೂವಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ (VU), ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಫರ್ ಅಬೀಸ್ ಪಿಂಡ್ರೋ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೈಟ್ ಬರ್ಚ್ ಬೆಟುಲಾ ಯುಟಿಲಿಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಟಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಯೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ , ಸಿರಿಂಗಾ ಇಮೋಡಿ ಮತ್ತು ಸೊರ್ಬಸ್ ಲಾನಾಟಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ . ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಅರಿಸೆಮಾ ಜಾಕ್ವೆಮೊಂಟಿ , ಬೊಸ್ಚ್ನಿಯಾಕಿಯಾ ಹಿಮಾಲೈಕಾ , ಕೊರಿಡಾಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಶ್ಮೆರಿಯಾನಾ , ಪೊಲೆಮೊನಿಯಮ್ ಕೆರುಲಿಯಮ್ , ಇಂಪಟಿಯೆನ್ಸ್ ಸಲ್ಕಾಟಾ , ಜೆರೇನಿಯಂ ವಾಲಿಚಿಯಾನಮ್ , ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಅಪರಿನ್ , ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ , ಇನುಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಫ್ಲೋರಿಸ್ , ನೋ ಪೆಟ್ ಮೊಲಾರಿಫ್ಲೋರಾ , ನೋ ಪೆಡಿಕ್ಯುಲಾರಿಸ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಾ , ಪಿ. ಬೈಕಾರ್ನುಟಾ , ಪ್ರಿಮುಲಾ ಡೆಂಟಿಕ್ಯುಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಲ್ಲಿಡಿಯಮ್ ಗೊವಾನಿಯಾನಮ್ . <ref>https://doi.org/10.1080%2F17451590509618077</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-19</ref> ಹಿಂದಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಳೆ. ಹೂವುಗಳು; 1987 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ , 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದೆ . ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೂವುಗಳು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಗಸಗಸೆಗಳು , ಪ್ರೈಮುಲಾಗಳು, ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್‌ಗಳು , ಡೈಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನಿಮೋನ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.ಬರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್‌ಗಳ ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ಕಾಡುಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. 1993 ರಿಂದ ಸಿಪಿ ಕಲಾ ನಡೆಸಿದ ದಶಕದ ದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು 520 ಜಾತಿಯ ಉನ್ನತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ( ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು , ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳು ) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ , ಈ 498 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ . ಉದ್ಯಾನವನವು ಡಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಪಿಕ್ರೊರ್ಹಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಅಕೋನಿಟಮ್ ವಯೋಲೇಸಿಯಮ್ , ಪಾಲಿಗೊನಾಟಮ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಮ್ , ಫ್ರಿಟಿಲೇರಿಯಾ ರಾಯ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .<ref>https://web.archive.org/web/20181017190453/http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep252005/919.pdf</ref> ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್), ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಟ್ರೆಕ್ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ( ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್ ). 0l6x1jheysbfeubjpisgslwhjxrr3j7 1383468 1383408 2026-08-19T08:39:33Z Pragathi. BH 88266 1383468 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೋಶಿಮಠದ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋಬಿಂದ್‌ಘಾಟ್ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಾವತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 30° 41' ರಿಂದ 30° 48'N ಮತ್ತು 79° 33' ರಿಂದ 79° 46'E ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆಯಾದ್ಯಂತ ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನೇತಾಡುವ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 6 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ . ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಯು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್‌ನಿಂದ ತಿಪ್ರಾ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯದ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6,719 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್ . ;ಹವಾಮಾನ ಇಂಪೇಷಿಯನ್ಸ್ ಸುಲ್ಕಾಟಾ ಎಂಬ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ದೃಶ್ಯ , ಆಗಸ್ಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಒಳ ಕಣಿವೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಂದಾ ದೇವಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಭಾರೀ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೋಡವು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೇವವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಣ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೊಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗೆ ತಾಪಮಾನವು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ( ಗರಿಷ್ಠ 19 °C). ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವೆ ಆರು ರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆ ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆರರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಣಿವೆಗಳ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ನೆರಳಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-13</ref> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ;ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-swami-14</ref> ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-valley1-3</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದ ಆಲ್ಪೈನ್ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ . ಜಾತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ . ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶ (EBA) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಏಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು EBA ಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. <gallery> File:National Park, Flower Valley.jpg|ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದವು File:Valley of flowers pic.jpg|{{center|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೂವು (VoF).}}. File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 61.jpg|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವು (VoF) File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 40.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 38.jpg|ಹೂವು ಅರಳುತ್ತಿದೆ File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 52.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ನೇರಳೆ ಹೂವುಗಳು File:Valley of Flowers,Uttarakhand 02.jpg|ಸುಂದರವಾದ ಹೂವಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ </gallery> ==ಫ್ಲೋರಾ== ;ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳು ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[File:Pushpawati vof2.jpg|thumb|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ .]] ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳಿವೆ : 3,200 ಮೀ ಮತ್ತು 3,500 ಮೀ ನಡುವಿನ ತಪ್ಪಲಿನ ಆಲ್ಪೈನ್, ಇದು ಮರಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ, 3,500 ಮೀ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ನಡುವಿನ ಕೆಳಗಿನ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಆಲ್ಪೈನ್. ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಯ ತಳ, ನದಿಪಾತ್ರ, ಸಣ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವೆತ, ಕುರುಚಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಮೊರೈನ್, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಳಗಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 600 ಜಾತಿಯ ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 30 ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಕಣಿವೆಗೆ 58 ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿವೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ 6 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ 5 ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬೇರೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ : ಅಕೋನಿಟಮ್ ಫಾಲ್ಕನೇರಿ , ಎ. ಬಾಲ್ಫೌರಿ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ( ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ ), ನೀಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಸಗಸೆ ( ಮೆಕೊನೊಪ್ಸಿಸ್ ಅಕ್ಯುಲೇಟಾ ) ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಅಟ್ಕಿನ್ಸೋನಿ . 1998 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳ 31 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-15</ref>ಅವರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬವು 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ಟರೇಸಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> 45 ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಒಬ್ವಲ್ಲಟ (ಬ್ರಹ್ಮಕಮಲ್) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸುನಂದಾ ದೇವಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .<ref>https://link.springer.com/article/10.1023%2FB%3ABIOC.0000014459.26932.69</ref>ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಕಾಡುಗಳು ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಿಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೂವಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ (VU), ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಫರ್ ಅಬೀಸ್ ಪಿಂಡ್ರೋ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೈಟ್ ಬರ್ಚ್ ಬೆಟುಲಾ ಯುಟಿಲಿಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಟಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಯೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ , ಸಿರಿಂಗಾ ಇಮೋಡಿ ಮತ್ತು ಸೊರ್ಬಸ್ ಲಾನಾಟಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ . ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಅರಿಸೆಮಾ ಜಾಕ್ವೆಮೊಂಟಿ , ಬೊಸ್ಚ್ನಿಯಾಕಿಯಾ ಹಿಮಾಲೈಕಾ , ಕೊರಿಡಾಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಶ್ಮೆರಿಯಾನಾ , ಪೊಲೆಮೊನಿಯಮ್ ಕೆರುಲಿಯಮ್ , ಇಂಪಟಿಯೆನ್ಸ್ ಸಲ್ಕಾಟಾ , ಜೆರೇನಿಯಂ ವಾಲಿಚಿಯಾನಮ್ , ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಅಪರಿನ್ , ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ , ಇನುಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಫ್ಲೋರಿಸ್ , ನೋ ಪೆಟ್ ಮೊಲಾರಿಫ್ಲೋರಾ , ನೋ ಪೆಡಿಕ್ಯುಲಾರಿಸ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಾ , ಪಿ. ಬೈಕಾರ್ನುಟಾ , ಪ್ರಿಮುಲಾ ಡೆಂಟಿಕ್ಯುಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಲ್ಲಿಡಿಯಮ್ ಗೊವಾನಿಯಾನಮ್ . <ref>https://doi.org/10.1080%2F17451590509618077</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-19</ref> ಹಿಂದಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಳೆ. ಹೂವುಗಳು; 1987 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ , 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದೆ . ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೂವುಗಳು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಗಸಗಸೆಗಳು , ಪ್ರೈಮುಲಾಗಳು, ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್‌ಗಳು , ಡೈಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನಿಮೋನ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.ಬರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್‌ಗಳ ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ಕಾಡುಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. 1993 ರಿಂದ ಸಿಪಿ ಕಲಾ ನಡೆಸಿದ ದಶಕದ ದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು 520 ಜಾತಿಯ ಉನ್ನತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ( ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು , ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳು ) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ , ಈ 498 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ . ಉದ್ಯಾನವನವು ಡಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಪಿಕ್ರೊರ್ಹಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಅಕೋನಿಟಮ್ ವಯೋಲೇಸಿಯಮ್ , ಪಾಲಿಗೊನಾಟಮ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಮ್ , ಫ್ರಿಟಿಲೇರಿಯಾ ರಾಯ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .<ref>https://web.archive.org/web/20181017190453/http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep252005/919.pdf</ref> ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್), ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಟ್ರೆಕ್ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ( ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್ ). ==ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ== ;ಜಾತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಂಡುಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಪರೂಪ ಅಥವಾ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. 2004 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 13 ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಸಿಪಿ ಕಲಾ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ , ಆದರೆ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ 9 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ: ಉತ್ತರ ಬಯಲು ಬೂದು ಲಂಗೂರ್ ಸೆಮ್ನೋಪಿಥೆಕಸ್ ಎಂಟೆಲಸ್ , ಕೆಂಪು ದೈತ್ಯ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಥಿಬೆಟಾನಸ್ (VU) , ಕೆಂಪು ನರಿ ವಲ್ಪ್ಸ್ ವಲ್ಪ್ಸ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೀಸೆಲ್ ಮುಸ್ಟೆಲಾ ಸಿಬಿರಿಕಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಹಳದಿ ಗಂಟಲಿನ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮಾರ್ಟೆಸ್ ಫ್ಲೇವಿಗುಲಾ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗೋರಲ್ ನೆಮೊರ್ಹೆಡಸ್ ಗೋರಲ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮೊಸ್ಚಸ್ ಲ್ಯುಕೋಗ್ಯಾಸ್ಟರ್ , ಭಾರತೀಯ ಚುಕ್ಕೆ ಚೆವ್ರೊಟೈನ್ ಮೊಶಿಯೋಲಾ ಇಂಡಿಕಾ , ಭಾರಲ್ ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸ್ಯೂಡೋಯಿಸ್ ನಯೌರ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ತಹರ್ ಹೆಮಿತ್ರಗಸ್ ಜೆಮ್ಲಾಹಿಕಸ್ (ವಿಯು) ಮತ್ತು ಸೆರೋವ್ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಸುಮಾತ್ರೆನ್ಸಿಸ್ (VU) . ತಹರ್ ಸಾಮಾನ್ಯ; ಸೆರೋ, ಗೋರಲ್, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಭರಲ್ ಅಪರೂಪ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ . ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಡಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004 ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಉನ್ಸಿಯಾ (EN) ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು . ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಪಾರ್ಡಸ್ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಂದು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಆರ್ಕ್ಟೋಸ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರೀಸೃಪಗಳು: *ಎತ್ತರದ ಹಲ್ಲಿ ಅಗಾಮ ಟ್ಯೂಬರ್ಕ್ಯುಲಾಟಾ , *ಹಿಮಾಲಯ ನೆಲದ ಸ್ಕಿಂಕ್ ಲಿಯೋಲೋಪಿಸ್ಮ ಹಿಮಾಲಯನ ಮತ್ತು *ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ ಗ್ಲೋಡಿಯಸ್ ಹಿಮಾಲಯನಸ್ . ===ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳು=== ಹೂವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು: ನಿಂಬೆ ಚಿಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ , ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಳದಿ ಸ್ವಾಲೋಟೈಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಮಚಾವೊನ್ , ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಮನ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪಾಲಿಟ್ಸ್ ರೋಮುಲಸ್ , ಸ್ಪ್ಯಾಂಗಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀಲಿ ಅಪೊಲೊ ಪಾರ್ನಾಸಿಯಸ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವಿಕಿ . ಪಕ್ಷಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ ಆದರೆ ಕಣಿವೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಯಾವುದೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲ. 1993 ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ 114 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಲ್ಯಾಮರ್ಜೀಯರ್ ಗೈಪೇಟಸ್ ಬಾರ್ಬಟಸ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಣಹದ್ದು ಜಿಪ್ಸ್ ಹಿಮಾಲಯೆನ್ಸಿಸ್ , ಹಳದಿ ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಸ್ , ಕೆಂಪು ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪಿ. ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ , ಕೋಕ್ಲಾಸ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಪುಕ್ರಾಸಿಯಾ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಲೋಫಾ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಲೋಫೋಫೋರಸ್ ಇಂಪೆಜಾನಸ್ , ನೆತ್ತಿಯ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮರಕುಟಿಗ ಪಿಕಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಮಾಟಸ್ , ಹಳದಿನೇಪ್ ಮರಕುಟಿಗಗಳು ಪಿ. ಫ್ಲೇವಿನುಚಾ , ಮಹಾನ್ ಮೆಗಲೈಮಾ ವೀರೆನ್ಸ್ , ನೀಲಿ ಗಂಟಲಿನ ಬಾರ್ಬೆಟ್ ಎಂ. ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ , ಹಿಮ ಪಾರಿವಾಳ ಕೊಲಂಬಾ ಲ್ಯುಕೋನೋಟಾ ಮತ್ತು ಚುಕ್ಕೆ ಪಾರಿವಾಳ ಸ್ಟಿಗ್ಮಾಟೊಪೆಲಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್ . ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವಾದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು 1983 ರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗಿನ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 4 ರಿಂದ 5 ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. [ 1 ] ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮುಸಾಧರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ/ರೈಜೋಮ್/ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕೋನಿಟಮ್ ಹೆಟೆರೊಫಿಲಮ್ , ಎ. ಫಾಲ್ಕೋನೆರಿ , ಆರ್ನೆಬಿಯಾ ಬೆಂಥಮಿ , ಡ್ಯಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಜಿಮ್ನಾಡೇನಿಯಾ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಮೆಗಾಕಾರ್ಪಿಯಾ ಪಾಲಿಯಾಂಡ್ರಾ , ಪಿಕ್ರೋರಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ ಸೇರಿವೆ. ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್‌ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮೊದಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. o7xq6hayfd6v9dgip4xsiqyu74sxzuq 1383470 1383468 2026-08-19T10:39:27Z Pragathi. BH 88266 1383470 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೋಶಿಮಠದ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋಬಿಂದ್‌ಘಾಟ್ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಾವತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 30° 41' ರಿಂದ 30° 48'N ಮತ್ತು 79° 33' ರಿಂದ 79° 46'E ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆಯಾದ್ಯಂತ ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನೇತಾಡುವ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 6 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ . ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಯು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್‌ನಿಂದ ತಿಪ್ರಾ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯದ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6,719 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್ . ;ಹವಾಮಾನ ಇಂಪೇಷಿಯನ್ಸ್ ಸುಲ್ಕಾಟಾ ಎಂಬ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ದೃಶ್ಯ , ಆಗಸ್ಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಒಳ ಕಣಿವೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಂದಾ ದೇವಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಭಾರೀ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೋಡವು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೇವವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಣ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೊಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗೆ ತಾಪಮಾನವು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ( ಗರಿಷ್ಠ 19 °C). ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವೆ ಆರು ರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆ ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆರರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಣಿವೆಗಳ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ನೆರಳಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-13</ref> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ;ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-swami-14</ref> ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-valley1-3</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದ ಆಲ್ಪೈನ್ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ . ಜಾತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ . ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶ (EBA) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಏಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು EBA ಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. <gallery> File:National Park, Flower Valley.jpg|ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದವು File:Valley of flowers pic.jpg|{{center|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೂವು (VoF).}}. File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 61.jpg|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವು (VoF) File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 40.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 38.jpg|ಹೂವು ಅರಳುತ್ತಿದೆ File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 52.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ನೇರಳೆ ಹೂವುಗಳು File:Valley of Flowers,Uttarakhand 02.jpg|ಸುಂದರವಾದ ಹೂವಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ </gallery> ==ಫ್ಲೋರಾ== ;ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳು ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[File:Pushpawati vof2.jpg|thumb|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ .]] ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳಿವೆ : 3,200 ಮೀ ಮತ್ತು 3,500 ಮೀ ನಡುವಿನ ತಪ್ಪಲಿನ ಆಲ್ಪೈನ್, ಇದು ಮರಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ, 3,500 ಮೀ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ನಡುವಿನ ಕೆಳಗಿನ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಆಲ್ಪೈನ್. ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಯ ತಳ, ನದಿಪಾತ್ರ, ಸಣ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವೆತ, ಕುರುಚಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಮೊರೈನ್, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಳಗಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 600 ಜಾತಿಯ ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 30 ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಕಣಿವೆಗೆ 58 ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿವೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ 6 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ 5 ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬೇರೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ : ಅಕೋನಿಟಮ್ ಫಾಲ್ಕನೇರಿ , ಎ. ಬಾಲ್ಫೌರಿ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ( ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ ), ನೀಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಸಗಸೆ ( ಮೆಕೊನೊಪ್ಸಿಸ್ ಅಕ್ಯುಲೇಟಾ ) ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಅಟ್ಕಿನ್ಸೋನಿ . 1998 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳ 31 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-15</ref>ಅವರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬವು 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ಟರೇಸಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> 45 ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಒಬ್ವಲ್ಲಟ (ಬ್ರಹ್ಮಕಮಲ್) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸುನಂದಾ ದೇವಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .<ref>https://link.springer.com/article/10.1023%2FB%3ABIOC.0000014459.26932.69</ref>ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಕಾಡುಗಳು ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಿಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೂವಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ (VU), ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಫರ್ ಅಬೀಸ್ ಪಿಂಡ್ರೋ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೈಟ್ ಬರ್ಚ್ ಬೆಟುಲಾ ಯುಟಿಲಿಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಟಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಯೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ , ಸಿರಿಂಗಾ ಇಮೋಡಿ ಮತ್ತು ಸೊರ್ಬಸ್ ಲಾನಾಟಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ . ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಅರಿಸೆಮಾ ಜಾಕ್ವೆಮೊಂಟಿ , ಬೊಸ್ಚ್ನಿಯಾಕಿಯಾ ಹಿಮಾಲೈಕಾ , ಕೊರಿಡಾಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಶ್ಮೆರಿಯಾನಾ , ಪೊಲೆಮೊನಿಯಮ್ ಕೆರುಲಿಯಮ್ , ಇಂಪಟಿಯೆನ್ಸ್ ಸಲ್ಕಾಟಾ , ಜೆರೇನಿಯಂ ವಾಲಿಚಿಯಾನಮ್ , ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಅಪರಿನ್ , ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ , ಇನುಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಫ್ಲೋರಿಸ್ , ನೋ ಪೆಟ್ ಮೊಲಾರಿಫ್ಲೋರಾ , ನೋ ಪೆಡಿಕ್ಯುಲಾರಿಸ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಾ , ಪಿ. ಬೈಕಾರ್ನುಟಾ , ಪ್ರಿಮುಲಾ ಡೆಂಟಿಕ್ಯುಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಲ್ಲಿಡಿಯಮ್ ಗೊವಾನಿಯಾನಮ್ . <ref>https://doi.org/10.1080%2F17451590509618077</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-19</ref> ಹಿಂದಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಳೆ. ಹೂವುಗಳು; 1987 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ , 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದೆ . ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೂವುಗಳು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಗಸಗಸೆಗಳು , ಪ್ರೈಮುಲಾಗಳು, ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್‌ಗಳು , ಡೈಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನಿಮೋನ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.ಬರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್‌ಗಳ ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ಕಾಡುಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. 1993 ರಿಂದ ಸಿಪಿ ಕಲಾ ನಡೆಸಿದ ದಶಕದ ದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು 520 ಜಾತಿಯ ಉನ್ನತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ( ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು , ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳು ) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ , ಈ 498 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ . ಉದ್ಯಾನವನವು ಡಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಪಿಕ್ರೊರ್ಹಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಅಕೋನಿಟಮ್ ವಯೋಲೇಸಿಯಮ್ , ಪಾಲಿಗೊನಾಟಮ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಮ್ , ಫ್ರಿಟಿಲೇರಿಯಾ ರಾಯ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .<ref>https://web.archive.org/web/20181017190453/http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep252005/919.pdf</ref> <gallery widths="200" heights="200"> File:ValleyOfFlowers purpleflower.JPG|ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ File:ValleyOfFlowers MorningDew.JPG|ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ File:ValleyOfFlowers MultistoryFlower.JPG|ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ File:Meadow Geranium (Geranium pratense).jpg| ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್), ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಟ್ರೆಕ್ </gallery> ==ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ== ;ಜಾತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಂಡುಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಪರೂಪ ಅಥವಾ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. 2004 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 13 ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಸಿಪಿ ಕಲಾ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ , ಆದರೆ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ 9 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ: ಉತ್ತರ ಬಯಲು ಬೂದು ಲಂಗೂರ್ ಸೆಮ್ನೋಪಿಥೆಕಸ್ ಎಂಟೆಲಸ್ , ಕೆಂಪು ದೈತ್ಯ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಥಿಬೆಟಾನಸ್ (VU) , ಕೆಂಪು ನರಿ ವಲ್ಪ್ಸ್ ವಲ್ಪ್ಸ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೀಸೆಲ್ ಮುಸ್ಟೆಲಾ ಸಿಬಿರಿಕಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಹಳದಿ ಗಂಟಲಿನ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮಾರ್ಟೆಸ್ ಫ್ಲೇವಿಗುಲಾ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗೋರಲ್ ನೆಮೊರ್ಹೆಡಸ್ ಗೋರಲ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮೊಸ್ಚಸ್ ಲ್ಯುಕೋಗ್ಯಾಸ್ಟರ್ , ಭಾರತೀಯ ಚುಕ್ಕೆ ಚೆವ್ರೊಟೈನ್ ಮೊಶಿಯೋಲಾ ಇಂಡಿಕಾ , ಭಾರಲ್ ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸ್ಯೂಡೋಯಿಸ್ ನಯೌರ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ತಹರ್ ಹೆಮಿತ್ರಗಸ್ ಜೆಮ್ಲಾಹಿಕಸ್ (ವಿಯು) ಮತ್ತು ಸೆರೋವ್ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಸುಮಾತ್ರೆನ್ಸಿಸ್ (VU) . ತಹರ್ ಸಾಮಾನ್ಯ; ಸೆರೋ, ಗೋರಲ್, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಭರಲ್ ಅಪರೂಪ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ . ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಡಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004 ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಉನ್ಸಿಯಾ (EN) ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು . ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಪಾರ್ಡಸ್ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಂದು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಆರ್ಕ್ಟೋಸ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರೀಸೃಪಗಳು: *ಎತ್ತರದ ಹಲ್ಲಿ ಅಗಾಮ ಟ್ಯೂಬರ್ಕ್ಯುಲಾಟಾ , *ಹಿಮಾಲಯ ನೆಲದ ಸ್ಕಿಂಕ್ ಲಿಯೋಲೋಪಿಸ್ಮ ಹಿಮಾಲಯನ ಮತ್ತು *ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ ಗ್ಲೋಡಿಯಸ್ ಹಿಮಾಲಯನಸ್ . ===ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳು=== ಹೂವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು: * ನಿಂಬೆ ಚಿಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ , * ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಳದಿ ಸ್ವಾಲೋಟೈಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಮಚಾವೊನ್ , * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಮನ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪಾಲಿಟ್ಸ್ ರೋಮುಲಸ್ , * ಸ್ಪ್ಯಾಂಗಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಮತ್ತು * ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀಲಿ ಅಪೊಲೊ ಪಾರ್ನಾಸಿಯಸ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವಿಕಿ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ ಆದರೆ ಕಣಿವೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಯಾವುದೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲ. 1993 ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ 114 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಲ್ಯಾಮರ್ಜೀಯರ್ ಗೈಪೇಟಸ್ ಬಾರ್ಬಟಸ್ , * ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಣಹದ್ದು ಜಿಪ್ಸ್ ಹಿಮಾಲಯೆನ್ಸಿಸ್ , * ಹಳದಿ ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಸ್ , * ಕೆಂಪು ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪಿ. ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ , * ಕೋಕ್ಲಾಸ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಪುಕ್ರಾಸಿಯಾ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಲೋಫಾ , * ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಲೋಫೋಫೋರಸ್ ಇಂಪೆಜಾನಸ್ , * ನೆತ್ತಿಯ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮರಕುಟಿಗ ಪಿಕಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಮಾಟಸ್ , * ಹಳದಿನೇಪ್ ಮರಕುಟಿಗಗಳು ಪಿ. ಫ್ಲೇವಿನುಚಾ , * ಮಹಾನ್ ಮೆಗಲೈಮಾ ವೀರೆನ್ಸ್ , * ನೀಲಿ ಗಂಟಲಿನ ಬಾರ್ಬೆಟ್ ಎಂ. ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ , * ಹಿಮ ಪಾರಿವಾಳ ಕೊಲಂಬಾ ಲ್ಯುಕೋನೋಟಾ ಮತ್ತು * ಚುಕ್ಕೆ ಪಾರಿವಾಳ ಸ್ಟಿಗ್ಮಾಟೊಪೆಲಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್ . ==ಸಂರಕ್ಷಣೆ== ;ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವಾದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು 1983 ರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗಿನ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 4 ರಿಂದ 5 ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ===ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್=== ಮುಸಾಧರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ/ರೈಜೋಮ್/ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕೋನಿಟಮ್ ಹೆಟೆರೊಫಿಲಮ್ , ಎ. ಫಾಲ್ಕೋನೆರಿ , ಆರ್ನೆಬಿಯಾ ಬೆಂಥಮಿ , ಡ್ಯಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಜಿಮ್ನಾಡೇನಿಯಾ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಮೆಗಾಕಾರ್ಪಿಯಾ ಪಾಲಿಯಾಂಡ್ರಾ , ಪಿಕ್ರೋರಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ ಸೇರಿವೆ. ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್‌ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮೊದಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. sy8shdp2w749pwnc47s94e8tqpdup67 1383471 1383470 2026-08-19T10:40:10Z Pragathi. BH 88266 1383471 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು ನರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೋಶಿಮಠದ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋಬಿಂದ್‌ಘಾಟ್ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಾವತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 30° 41' ರಿಂದ 30° 48'N ಮತ್ತು 79° 33' ರಿಂದ 79° 46'E ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆಯಾದ್ಯಂತ ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನೇತಾಡುವ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 6 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ . ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಯು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್‌ನಿಂದ ತಿಪ್ರಾ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯದ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6,719 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್ . ;ಹವಾಮಾನ ಇಂಪೇಷಿಯನ್ಸ್ ಸುಲ್ಕಾಟಾ ಎಂಬ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ದೃಶ್ಯ , ಆಗಸ್ಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಒಳ ಕಣಿವೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಂದಾ ದೇವಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಭಾರೀ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೋಡವು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೇವವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಣ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೊಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗೆ ತಾಪಮಾನವು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ( ಗರಿಷ್ಠ 19 °C). ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವೆ ಆರು ರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆ ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆರರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಣಿವೆಗಳ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ನೆರಳಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-13</ref> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ;ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-swami-14</ref> ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-valley1-3</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದ ಆಲ್ಪೈನ್ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ . ಜಾತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ . ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶ (EBA) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಏಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು EBA ಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. <gallery> File:National Park, Flower Valley.jpg|ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದವು File:Valley of flowers pic.jpg|{{center|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೂವು (VoF).}}. File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 61.jpg|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವು (VoF) File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 40.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 38.jpg|ಹೂವು ಅರಳುತ್ತಿದೆ File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 52.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ನೇರಳೆ ಹೂವುಗಳು File:Valley of Flowers,Uttarakhand 02.jpg|ಸುಂದರವಾದ ಹೂವಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ </gallery> ==ಫ್ಲೋರಾ== ;ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳು ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[File:Pushpawati vof2.jpg|thumb|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ .]] ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳಿವೆ : 3,200 ಮೀ ಮತ್ತು 3,500 ಮೀ ನಡುವಿನ ತಪ್ಪಲಿನ ಆಲ್ಪೈನ್, ಇದು ಮರಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ, 3,500 ಮೀ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ನಡುವಿನ ಕೆಳಗಿನ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಆಲ್ಪೈನ್. ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಯ ತಳ, ನದಿಪಾತ್ರ, ಸಣ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವೆತ, ಕುರುಚಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಮೊರೈನ್, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಳಗಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 600 ಜಾತಿಯ ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 30 ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಕಣಿವೆಗೆ 58 ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿವೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ 6 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ 5 ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬೇರೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ : ಅಕೋನಿಟಮ್ ಫಾಲ್ಕನೇರಿ , ಎ. ಬಾಲ್ಫೌರಿ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ( ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ ), ನೀಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಸಗಸೆ ( ಮೆಕೊನೊಪ್ಸಿಸ್ ಅಕ್ಯುಲೇಟಾ ) ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಅಟ್ಕಿನ್ಸೋನಿ . 1998 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳ 31 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-15</ref>ಅವರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬವು 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ಟರೇಸಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> 45 ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಒಬ್ವಲ್ಲಟ (ಬ್ರಹ್ಮಕಮಲ್) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸುನಂದಾ ದೇವಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .<ref>https://link.springer.com/article/10.1023%2FB%3ABIOC.0000014459.26932.69</ref>ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಕಾಡುಗಳು ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಿಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೂವಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ (VU), ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಫರ್ ಅಬೀಸ್ ಪಿಂಡ್ರೋ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೈಟ್ ಬರ್ಚ್ ಬೆಟುಲಾ ಯುಟಿಲಿಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಟಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಯೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ , ಸಿರಿಂಗಾ ಇಮೋಡಿ ಮತ್ತು ಸೊರ್ಬಸ್ ಲಾನಾಟಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ . ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಅರಿಸೆಮಾ ಜಾಕ್ವೆಮೊಂಟಿ , ಬೊಸ್ಚ್ನಿಯಾಕಿಯಾ ಹಿಮಾಲೈಕಾ , ಕೊರಿಡಾಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಶ್ಮೆರಿಯಾನಾ , ಪೊಲೆಮೊನಿಯಮ್ ಕೆರುಲಿಯಮ್ , ಇಂಪಟಿಯೆನ್ಸ್ ಸಲ್ಕಾಟಾ , ಜೆರೇನಿಯಂ ವಾಲಿಚಿಯಾನಮ್ , ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಅಪರಿನ್ , ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ , ಇನುಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಫ್ಲೋರಿಸ್ , ನೋ ಪೆಟ್ ಮೊಲಾರಿಫ್ಲೋರಾ , ನೋ ಪೆಡಿಕ್ಯುಲಾರಿಸ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಾ , ಪಿ. ಬೈಕಾರ್ನುಟಾ , ಪ್ರಿಮುಲಾ ಡೆಂಟಿಕ್ಯುಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಲ್ಲಿಡಿಯಮ್ ಗೊವಾನಿಯಾನಮ್ . <ref>https://doi.org/10.1080%2F17451590509618077</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-19</ref> ಹಿಂದಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಳೆ. ಹೂವುಗಳು; 1987 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ , 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದೆ . ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೂವುಗಳು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಗಸಗಸೆಗಳು , ಪ್ರೈಮುಲಾಗಳು, ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್‌ಗಳು , ಡೈಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನಿಮೋನ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.ಬರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್‌ಗಳ ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ಕಾಡುಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. 1993 ರಿಂದ ಸಿಪಿ ಕಲಾ ನಡೆಸಿದ ದಶಕದ ದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು 520 ಜಾತಿಯ ಉನ್ನತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ( ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು , ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳು ) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ , ಈ 498 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ . ಉದ್ಯಾನವನವು ಡಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಪಿಕ್ರೊರ್ಹಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಅಕೋನಿಟಮ್ ವಯೋಲೇಸಿಯಮ್ , ಪಾಲಿಗೊನಾಟಮ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಮ್ , ಫ್ರಿಟಿಲೇರಿಯಾ ರಾಯ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .<ref>https://web.archive.org/web/20181017190453/http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep252005/919.pdf</ref> <gallery widths="200" heights="200"> File:ValleyOfFlowers purpleflower.JPG|ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ File:ValleyOfFlowers MorningDew.JPG|ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ File:ValleyOfFlowers MultistoryFlower.JPG|ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ File:Meadow Geranium (Geranium pratense).jpg| ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್), ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಟ್ರೆಕ್ </gallery> ==ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ== ;ಜಾತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಂಡುಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಪರೂಪ ಅಥವಾ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. 2004 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 13 ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಸಿಪಿ ಕಲಾ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ , ಆದರೆ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ 9 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ: ಉತ್ತರ ಬಯಲು ಬೂದು ಲಂಗೂರ್ ಸೆಮ್ನೋಪಿಥೆಕಸ್ ಎಂಟೆಲಸ್ , ಕೆಂಪು ದೈತ್ಯ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಥಿಬೆಟಾನಸ್ (VU) , ಕೆಂಪು ನರಿ ವಲ್ಪ್ಸ್ ವಲ್ಪ್ಸ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೀಸೆಲ್ ಮುಸ್ಟೆಲಾ ಸಿಬಿರಿಕಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಹಳದಿ ಗಂಟಲಿನ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮಾರ್ಟೆಸ್ ಫ್ಲೇವಿಗುಲಾ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗೋರಲ್ ನೆಮೊರ್ಹೆಡಸ್ ಗೋರಲ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮೊಸ್ಚಸ್ ಲ್ಯುಕೋಗ್ಯಾಸ್ಟರ್ , ಭಾರತೀಯ ಚುಕ್ಕೆ ಚೆವ್ರೊಟೈನ್ ಮೊಶಿಯೋಲಾ ಇಂಡಿಕಾ , ಭಾರಲ್ ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸ್ಯೂಡೋಯಿಸ್ ನಯೌರ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ತಹರ್ ಹೆಮಿತ್ರಗಸ್ ಜೆಮ್ಲಾಹಿಕಸ್ (ವಿಯು) ಮತ್ತು ಸೆರೋವ್ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಸುಮಾತ್ರೆನ್ಸಿಸ್ (VU) . ತಹರ್ ಸಾಮಾನ್ಯ; ಸೆರೋ, ಗೋರಲ್, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಭರಲ್ ಅಪರೂಪ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ . ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಡಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004 ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಉನ್ಸಿಯಾ (EN) ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು . ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಪಾರ್ಡಸ್ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಂದು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಆರ್ಕ್ಟೋಸ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರೀಸೃಪಗಳು: *ಎತ್ತರದ ಹಲ್ಲಿ ಅಗಾಮ ಟ್ಯೂಬರ್ಕ್ಯುಲಾಟಾ , *ಹಿಮಾಲಯ ನೆಲದ ಸ್ಕಿಂಕ್ ಲಿಯೋಲೋಪಿಸ್ಮ ಹಿಮಾಲಯನ ಮತ್ತು *ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ ಗ್ಲೋಡಿಯಸ್ ಹಿಮಾಲಯನಸ್ . ===ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳು=== ಹೂವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು: * ನಿಂಬೆ ಚಿಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ , * ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಳದಿ ಸ್ವಾಲೋಟೈಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಮಚಾವೊನ್ , * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಮನ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪಾಲಿಟ್ಸ್ ರೋಮುಲಸ್ , * ಸ್ಪ್ಯಾಂಗಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಮತ್ತು * ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀಲಿ ಅಪೊಲೊ ಪಾರ್ನಾಸಿಯಸ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವಿಕಿ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ ಆದರೆ ಕಣಿವೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಯಾವುದೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲ. 1993 ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ 114 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಲ್ಯಾಮರ್ಜೀಯರ್ ಗೈಪೇಟಸ್ ಬಾರ್ಬಟಸ್ , * ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಣಹದ್ದು ಜಿಪ್ಸ್ ಹಿಮಾಲಯೆನ್ಸಿಸ್ , * ಹಳದಿ ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಸ್ , * ಕೆಂಪು ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪಿ. ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ , * ಕೋಕ್ಲಾಸ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಪುಕ್ರಾಸಿಯಾ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಲೋಫಾ , * ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಲೋಫೋಫೋರಸ್ ಇಂಪೆಜಾನಸ್ , * ನೆತ್ತಿಯ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮರಕುಟಿಗ ಪಿಕಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಮಾಟಸ್ , * ಹಳದಿನೇಪ್ ಮರಕುಟಿಗಗಳು ಪಿ. ಫ್ಲೇವಿನುಚಾ , * ಮಹಾನ್ ಮೆಗಲೈಮಾ ವೀರೆನ್ಸ್ , * ನೀಲಿ ಗಂಟಲಿನ ಬಾರ್ಬೆಟ್ ಎಂ. ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ , * ಹಿಮ ಪಾರಿವಾಳ ಕೊಲಂಬಾ ಲ್ಯುಕೋನೋಟಾ ಮತ್ತು * ಚುಕ್ಕೆ ಪಾರಿವಾಳ ಸ್ಟಿಗ್ಮಾಟೊಪೆಲಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್ . ==ಸಂರಕ್ಷಣೆ== ;ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವಾದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು 1983 ರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗಿನ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 4 ರಿಂದ 5 ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ===ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್=== ಮುಸಾಧರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ/ರೈಜೋಮ್/ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕೋನಿಟಮ್ ಹೆಟೆರೊಫಿಲಮ್ , ಎ. ಫಾಲ್ಕೋನೆರಿ , ಆರ್ನೆಬಿಯಾ ಬೆಂಥಮಿ , ಡ್ಯಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಜಿಮ್ನಾಡೇನಿಯಾ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಮೆಗಾಕಾರ್ಪಿಯಾ ಪಾಲಿಯಾಂಡ್ರಾ , ಪಿಕ್ರೋರಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ ಸೇರಿವೆ. ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್‌ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮೊದಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== s02alqhhosqa19jx1e1fsab99wdx1as 1383473 1383471 2026-08-19T10:43:58Z Pragathi. BH 88266 1383473 wikitext text/x-wiki ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು [[ಕರಡಿ]] ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> [[ಹಿಮ ಚಿರತೆ]] ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ [[ಜಿಂಕೆ]] , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು [[ನರಿ]] <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . [[ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ [[ಕಣಿವೆ]]ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ [[ಅರಣ್ಯ|ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ]] ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವಿಶ್ವ]] ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪರಿಸರ]] ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೋಶಿಮಠದ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋಬಿಂದ್‌ಘಾಟ್ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಾವತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 30° 41' ರಿಂದ 30° 48'N ಮತ್ತು 79° 33' ರಿಂದ 79° 46'E ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆಯಾದ್ಯಂತ ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನೇತಾಡುವ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 6 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ . ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಯು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್‌ನಿಂದ ತಿಪ್ರಾ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯದ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6,719 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್ . ;ಹವಾಮಾನ ಇಂಪೇಷಿಯನ್ಸ್ ಸುಲ್ಕಾಟಾ ಎಂಬ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ದೃಶ್ಯ , ಆಗಸ್ಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಒಳ ಕಣಿವೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಂದಾ ದೇವಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಭಾರೀ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೋಡವು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೇವವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಣ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೊಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗೆ ತಾಪಮಾನವು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ( ಗರಿಷ್ಠ 19 °C). ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವೆ ಆರು ರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆ ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆರರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಣಿವೆಗಳ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ನೆರಳಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-13</ref> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ;ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-swami-14</ref> ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-valley1-3</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದ ಆಲ್ಪೈನ್ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ . ಜಾತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ . ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶ (EBA) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಏಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು EBA ಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. <gallery> File:National Park, Flower Valley.jpg|ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದವು File:Valley of flowers pic.jpg|{{center|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೂವು (VoF).}}. File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 61.jpg|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವು (VoF) File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 40.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 38.jpg|ಹೂವು ಅರಳುತ್ತಿದೆ File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 52.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ನೇರಳೆ ಹೂವುಗಳು File:Valley of Flowers,Uttarakhand 02.jpg|ಸುಂದರವಾದ ಹೂವಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ </gallery> ==ಫ್ಲೋರಾ== ;ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳು ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[File:Pushpawati vof2.jpg|thumb|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ .]] ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳಿವೆ : 3,200 ಮೀ ಮತ್ತು 3,500 ಮೀ ನಡುವಿನ ತಪ್ಪಲಿನ ಆಲ್ಪೈನ್, ಇದು ಮರಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ, 3,500 ಮೀ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ನಡುವಿನ ಕೆಳಗಿನ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಆಲ್ಪೈನ್. ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಯ ತಳ, ನದಿಪಾತ್ರ, ಸಣ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವೆತ, ಕುರುಚಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಮೊರೈನ್, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಳಗಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 600 ಜಾತಿಯ ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 30 ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಕಣಿವೆಗೆ 58 ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿವೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ 6 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ 5 ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬೇರೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ : ಅಕೋನಿಟಮ್ ಫಾಲ್ಕನೇರಿ , ಎ. ಬಾಲ್ಫೌರಿ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ( ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ ), ನೀಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಸಗಸೆ ( ಮೆಕೊನೊಪ್ಸಿಸ್ ಅಕ್ಯುಲೇಟಾ ) ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಅಟ್ಕಿನ್ಸೋನಿ . 1998 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳ 31 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-15</ref>ಅವರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬವು 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ಟರೇಸಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> 45 ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಒಬ್ವಲ್ಲಟ (ಬ್ರಹ್ಮಕಮಲ್) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸುನಂದಾ ದೇವಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .<ref>https://link.springer.com/article/10.1023%2FB%3ABIOC.0000014459.26932.69</ref>ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಕಾಡುಗಳು ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಿಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೂವಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ (VU), ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಫರ್ ಅಬೀಸ್ ಪಿಂಡ್ರೋ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೈಟ್ ಬರ್ಚ್ ಬೆಟುಲಾ ಯುಟಿಲಿಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಟಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಯೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ , ಸಿರಿಂಗಾ ಇಮೋಡಿ ಮತ್ತು ಸೊರ್ಬಸ್ ಲಾನಾಟಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ . ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಅರಿಸೆಮಾ ಜಾಕ್ವೆಮೊಂಟಿ , ಬೊಸ್ಚ್ನಿಯಾಕಿಯಾ ಹಿಮಾಲೈಕಾ , ಕೊರಿಡಾಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಶ್ಮೆರಿಯಾನಾ , ಪೊಲೆಮೊನಿಯಮ್ ಕೆರುಲಿಯಮ್ , ಇಂಪಟಿಯೆನ್ಸ್ ಸಲ್ಕಾಟಾ , ಜೆರೇನಿಯಂ ವಾಲಿಚಿಯಾನಮ್ , ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಅಪರಿನ್ , ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ , ಇನುಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಫ್ಲೋರಿಸ್ , ನೋ ಪೆಟ್ ಮೊಲಾರಿಫ್ಲೋರಾ , ನೋ ಪೆಡಿಕ್ಯುಲಾರಿಸ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಾ , ಪಿ. ಬೈಕಾರ್ನುಟಾ , ಪ್ರಿಮುಲಾ ಡೆಂಟಿಕ್ಯುಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಲ್ಲಿಡಿಯಮ್ ಗೊವಾನಿಯಾನಮ್ . <ref>https://doi.org/10.1080%2F17451590509618077</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-19</ref> ಹಿಂದಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಳೆ. ಹೂವುಗಳು; 1987 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ , 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದೆ . ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೂವುಗಳು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಗಸಗಸೆಗಳು , ಪ್ರೈಮುಲಾಗಳು, ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್‌ಗಳು , ಡೈಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನಿಮೋನ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.ಬರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್‌ಗಳ ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ಕಾಡುಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. 1993 ರಿಂದ ಸಿಪಿ ಕಲಾ ನಡೆಸಿದ ದಶಕದ ದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು 520 ಜಾತಿಯ ಉನ್ನತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ( ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು , ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳು ) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ , ಈ 498 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ . ಉದ್ಯಾನವನವು ಡಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಪಿಕ್ರೊರ್ಹಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಅಕೋನಿಟಮ್ ವಯೋಲೇಸಿಯಮ್ , ಪಾಲಿಗೊನಾಟಮ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಮ್ , ಫ್ರಿಟಿಲೇರಿಯಾ ರಾಯ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .<ref>https://web.archive.org/web/20181017190453/http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep252005/919.pdf</ref> <gallery widths="200" heights="200"> File:ValleyOfFlowers purpleflower.JPG|ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ File:ValleyOfFlowers MorningDew.JPG|ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ File:ValleyOfFlowers MultistoryFlower.JPG|ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ File:Meadow Geranium (Geranium pratense).jpg| ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್), ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಟ್ರೆಕ್ </gallery> ==ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ== ;ಜಾತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಂಡುಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಪರೂಪ ಅಥವಾ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. 2004 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 13 ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಸಿಪಿ ಕಲಾ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ , ಆದರೆ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ 9 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ: ಉತ್ತರ ಬಯಲು ಬೂದು ಲಂಗೂರ್ ಸೆಮ್ನೋಪಿಥೆಕಸ್ ಎಂಟೆಲಸ್ , ಕೆಂಪು ದೈತ್ಯ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಥಿಬೆಟಾನಸ್ (VU) , ಕೆಂಪು ನರಿ ವಲ್ಪ್ಸ್ ವಲ್ಪ್ಸ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೀಸೆಲ್ ಮುಸ್ಟೆಲಾ ಸಿಬಿರಿಕಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಹಳದಿ ಗಂಟಲಿನ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮಾರ್ಟೆಸ್ ಫ್ಲೇವಿಗುಲಾ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗೋರಲ್ ನೆಮೊರ್ಹೆಡಸ್ ಗೋರಲ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮೊಸ್ಚಸ್ ಲ್ಯುಕೋಗ್ಯಾಸ್ಟರ್ , ಭಾರತೀಯ ಚುಕ್ಕೆ ಚೆವ್ರೊಟೈನ್ ಮೊಶಿಯೋಲಾ ಇಂಡಿಕಾ , ಭಾರಲ್ ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸ್ಯೂಡೋಯಿಸ್ ನಯೌರ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ತಹರ್ ಹೆಮಿತ್ರಗಸ್ ಜೆಮ್ಲಾಹಿಕಸ್ (ವಿಯು) ಮತ್ತು ಸೆರೋವ್ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಸುಮಾತ್ರೆನ್ಸಿಸ್ (VU) . ತಹರ್ ಸಾಮಾನ್ಯ; ಸೆರೋ, ಗೋರಲ್, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಭರಲ್ ಅಪರೂಪ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ . ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಡಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004 ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಉನ್ಸಿಯಾ (EN) ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು . ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಪಾರ್ಡಸ್ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಂದು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಆರ್ಕ್ಟೋಸ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರೀಸೃಪಗಳು: *ಎತ್ತರದ ಹಲ್ಲಿ ಅಗಾಮ ಟ್ಯೂಬರ್ಕ್ಯುಲಾಟಾ , *ಹಿಮಾಲಯ ನೆಲದ ಸ್ಕಿಂಕ್ ಲಿಯೋಲೋಪಿಸ್ಮ ಹಿಮಾಲಯನ ಮತ್ತು *ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ ಗ್ಲೋಡಿಯಸ್ ಹಿಮಾಲಯನಸ್ . ===ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳು=== ಹೂವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು: * ನಿಂಬೆ ಚಿಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ , * ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಳದಿ ಸ್ವಾಲೋಟೈಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಮಚಾವೊನ್ , * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಮನ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪಾಲಿಟ್ಸ್ ರೋಮುಲಸ್ , * ಸ್ಪ್ಯಾಂಗಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಮತ್ತು * ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀಲಿ ಅಪೊಲೊ ಪಾರ್ನಾಸಿಯಸ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವಿಕಿ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ ಆದರೆ ಕಣಿವೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಯಾವುದೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲ. 1993 ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ 114 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಲ್ಯಾಮರ್ಜೀಯರ್ ಗೈಪೇಟಸ್ ಬಾರ್ಬಟಸ್ , * ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಣಹದ್ದು ಜಿಪ್ಸ್ ಹಿಮಾಲಯೆನ್ಸಿಸ್ , * ಹಳದಿ ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಸ್ , * ಕೆಂಪು ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪಿ. ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ , * ಕೋಕ್ಲಾಸ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಪುಕ್ರಾಸಿಯಾ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಲೋಫಾ , * ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಲೋಫೋಫೋರಸ್ ಇಂಪೆಜಾನಸ್ , * ನೆತ್ತಿಯ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮರಕುಟಿಗ ಪಿಕಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಮಾಟಸ್ , * ಹಳದಿನೇಪ್ ಮರಕುಟಿಗಗಳು ಪಿ. ಫ್ಲೇವಿನುಚಾ , * ಮಹಾನ್ ಮೆಗಲೈಮಾ ವೀರೆನ್ಸ್ , * ನೀಲಿ ಗಂಟಲಿನ ಬಾರ್ಬೆಟ್ ಎಂ. ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ , * ಹಿಮ ಪಾರಿವಾಳ ಕೊಲಂಬಾ ಲ್ಯುಕೋನೋಟಾ ಮತ್ತು * ಚುಕ್ಕೆ ಪಾರಿವಾಳ ಸ್ಟಿಗ್ಮಾಟೊಪೆಲಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್ . ==ಸಂರಕ್ಷಣೆ== ;ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವಾದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು 1983 ರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗಿನ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 4 ರಿಂದ 5 ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ===ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್=== ಮುಸಾಧರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ/ರೈಜೋಮ್/ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕೋನಿಟಮ್ ಹೆಟೆರೊಫಿಲಮ್ , ಎ. ಫಾಲ್ಕೋನೆರಿ , ಆರ್ನೆಬಿಯಾ ಬೆಂಥಮಿ , ಡ್ಯಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಜಿಮ್ನಾಡೇನಿಯಾ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಮೆಗಾಕಾರ್ಪಿಯಾ ಪಾಲಿಯಾಂಡ್ರಾ , ಪಿಕ್ರೋರಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ ಸೇರಿವೆ. ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್‌ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮೊದಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== c4ba9jn786xtr08b27elf4l0fmjragc 1383475 1383473 2026-08-19T11:00:29Z Pragathi. BH 88266 1383475 wikitext text/x-wiki {{Short description|Park in Uttarakhand, India}} {{About|the national park in Uttarakhand| the "Valley of Flowers" sanctuary in Sikkim|Yumthang Valley of Flowers|the 2006 film|Valley of Flowers (film)}} {{Use Indian English|date=September 2013}} {{Use dmy dates|date=October 2024}} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | image = Valley of flowers national park, Uttarakhand, India 03 (edit).jpg | image_upright = 1.2 | caption = ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ | location = ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ , ಉತ್ತರಾಖಂಡ , ಭಾರತ | part_of = ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು | criteria = {{UNESCO WHS type|(vii), (x)}}(vii), (x) | ID = 335-002 | coordinates = {{coord|30|43|48|N|79|37|03|E|region:IN_dim:10000|display=inline,title}} | year = 1988 | extension = 2005 | area = {{cvt|8,750|ha|sqmi}} | pushpin_map = India Uttarakhand#India#World | map_caption = | WHS = }} ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು [[ಕರಡಿ]] ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> [[ಹಿಮ ಚಿರತೆ]] ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ [[ಜಿಂಕೆ]] , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು [[ನರಿ]] <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . [[ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ [[ಕಣಿವೆ]]ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ [[ಅರಣ್ಯ|ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ]] ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವಿಶ್ವ]] ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪರಿಸರ]] ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೋಶಿಮಠದ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋಬಿಂದ್‌ಘಾಟ್ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಾವತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 30° 41' ರಿಂದ 30° 48'N ಮತ್ತು 79° 33' ರಿಂದ 79° 46'E ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆಯಾದ್ಯಂತ ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನೇತಾಡುವ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 6 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ . ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಯು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್‌ನಿಂದ ತಿಪ್ರಾ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯದ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6,719 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್ . ;ಹವಾಮಾನ ಇಂಪೇಷಿಯನ್ಸ್ ಸುಲ್ಕಾಟಾ ಎಂಬ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ದೃಶ್ಯ , ಆಗಸ್ಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಒಳ ಕಣಿವೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಂದಾ ದೇವಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಭಾರೀ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೋಡವು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೇವವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಣ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೊಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗೆ ತಾಪಮಾನವು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ( ಗರಿಷ್ಠ 19 °C). ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವೆ ಆರು ರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆ ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆರರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಣಿವೆಗಳ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ನೆರಳಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-13</ref> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ;ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-swami-14</ref> ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-valley1-3</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದ ಆಲ್ಪೈನ್ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ . ಜಾತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ . ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶ (EBA) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಏಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು EBA ಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. <gallery> File:National Park, Flower Valley.jpg|ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದವು File:Valley of flowers pic.jpg|{{center|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೂವು (VoF).}}. File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 61.jpg|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವು (VoF) File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 40.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 38.jpg|ಹೂವು ಅರಳುತ್ತಿದೆ File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 52.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ನೇರಳೆ ಹೂವುಗಳು File:Valley of Flowers,Uttarakhand 02.jpg|ಸುಂದರವಾದ ಹೂವಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ </gallery> ==ಫ್ಲೋರಾ== ;ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳು ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[File:Pushpawati vof2.jpg|thumb|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ .]] ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳಿವೆ : 3,200 ಮೀ ಮತ್ತು 3,500 ಮೀ ನಡುವಿನ ತಪ್ಪಲಿನ ಆಲ್ಪೈನ್, ಇದು ಮರಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ, 3,500 ಮೀ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ನಡುವಿನ ಕೆಳಗಿನ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಆಲ್ಪೈನ್. ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಯ ತಳ, ನದಿಪಾತ್ರ, ಸಣ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವೆತ, ಕುರುಚಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಮೊರೈನ್, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಳಗಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 600 ಜಾತಿಯ ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 30 ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಕಣಿವೆಗೆ 58 ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿವೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ 6 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ 5 ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬೇರೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ : ಅಕೋನಿಟಮ್ ಫಾಲ್ಕನೇರಿ , ಎ. ಬಾಲ್ಫೌರಿ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ( ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ ), ನೀಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಸಗಸೆ ( ಮೆಕೊನೊಪ್ಸಿಸ್ ಅಕ್ಯುಲೇಟಾ ) ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಅಟ್ಕಿನ್ಸೋನಿ . 1998 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳ 31 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-15</ref>ಅವರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬವು 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ಟರೇಸಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> 45 ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಒಬ್ವಲ್ಲಟ (ಬ್ರಹ್ಮಕಮಲ್) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸುನಂದಾ ದೇವಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .<ref>https://link.springer.com/article/10.1023%2FB%3ABIOC.0000014459.26932.69</ref>ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಕಾಡುಗಳು ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಿಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೂವಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ (VU), ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಫರ್ ಅಬೀಸ್ ಪಿಂಡ್ರೋ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೈಟ್ ಬರ್ಚ್ ಬೆಟುಲಾ ಯುಟಿಲಿಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಟಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಯೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ , ಸಿರಿಂಗಾ ಇಮೋಡಿ ಮತ್ತು ಸೊರ್ಬಸ್ ಲಾನಾಟಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ . ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಅರಿಸೆಮಾ ಜಾಕ್ವೆಮೊಂಟಿ , ಬೊಸ್ಚ್ನಿಯಾಕಿಯಾ ಹಿಮಾಲೈಕಾ , ಕೊರಿಡಾಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಶ್ಮೆರಿಯಾನಾ , ಪೊಲೆಮೊನಿಯಮ್ ಕೆರುಲಿಯಮ್ , ಇಂಪಟಿಯೆನ್ಸ್ ಸಲ್ಕಾಟಾ , ಜೆರೇನಿಯಂ ವಾಲಿಚಿಯಾನಮ್ , ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಅಪರಿನ್ , ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ , ಇನುಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಫ್ಲೋರಿಸ್ , ನೋ ಪೆಟ್ ಮೊಲಾರಿಫ್ಲೋರಾ , ನೋ ಪೆಡಿಕ್ಯುಲಾರಿಸ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಾ , ಪಿ. ಬೈಕಾರ್ನುಟಾ , ಪ್ರಿಮುಲಾ ಡೆಂಟಿಕ್ಯುಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಲ್ಲಿಡಿಯಮ್ ಗೊವಾನಿಯಾನಮ್ . <ref>https://doi.org/10.1080%2F17451590509618077</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-19</ref> ಹಿಂದಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಳೆ. ಹೂವುಗಳು; 1987 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ , 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದೆ . ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೂವುಗಳು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಗಸಗಸೆಗಳು , ಪ್ರೈಮುಲಾಗಳು, ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್‌ಗಳು , ಡೈಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನಿಮೋನ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.ಬರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್‌ಗಳ ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ಕಾಡುಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. 1993 ರಿಂದ ಸಿಪಿ ಕಲಾ ನಡೆಸಿದ ದಶಕದ ದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು 520 ಜಾತಿಯ ಉನ್ನತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ( ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು , ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳು ) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ , ಈ 498 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ . ಉದ್ಯಾನವನವು ಡಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಪಿಕ್ರೊರ್ಹಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಅಕೋನಿಟಮ್ ವಯೋಲೇಸಿಯಮ್ , ಪಾಲಿಗೊನಾಟಮ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಮ್ , ಫ್ರಿಟಿಲೇರಿಯಾ ರಾಯ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .<ref>https://web.archive.org/web/20181017190453/http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep252005/919.pdf</ref> <gallery widths="200" heights="200"> File:ValleyOfFlowers purpleflower.JPG|ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ File:ValleyOfFlowers MorningDew.JPG|ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ File:ValleyOfFlowers MultistoryFlower.JPG|ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ File:Meadow Geranium (Geranium pratense).jpg| ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್), ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಟ್ರೆಕ್ </gallery> ==ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ== ;ಜಾತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಂಡುಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಪರೂಪ ಅಥವಾ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. 2004 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 13 ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಸಿಪಿ ಕಲಾ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ , ಆದರೆ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ 9 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ: ಉತ್ತರ ಬಯಲು ಬೂದು ಲಂಗೂರ್ ಸೆಮ್ನೋಪಿಥೆಕಸ್ ಎಂಟೆಲಸ್ , ಕೆಂಪು ದೈತ್ಯ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಥಿಬೆಟಾನಸ್ (VU) , ಕೆಂಪು ನರಿ ವಲ್ಪ್ಸ್ ವಲ್ಪ್ಸ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೀಸೆಲ್ ಮುಸ್ಟೆಲಾ ಸಿಬಿರಿಕಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಹಳದಿ ಗಂಟಲಿನ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮಾರ್ಟೆಸ್ ಫ್ಲೇವಿಗುಲಾ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗೋರಲ್ ನೆಮೊರ್ಹೆಡಸ್ ಗೋರಲ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮೊಸ್ಚಸ್ ಲ್ಯುಕೋಗ್ಯಾಸ್ಟರ್ , ಭಾರತೀಯ ಚುಕ್ಕೆ ಚೆವ್ರೊಟೈನ್ ಮೊಶಿಯೋಲಾ ಇಂಡಿಕಾ , ಭಾರಲ್ ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸ್ಯೂಡೋಯಿಸ್ ನಯೌರ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ತಹರ್ ಹೆಮಿತ್ರಗಸ್ ಜೆಮ್ಲಾಹಿಕಸ್ (ವಿಯು) ಮತ್ತು ಸೆರೋವ್ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಸುಮಾತ್ರೆನ್ಸಿಸ್ (VU) . ತಹರ್ ಸಾಮಾನ್ಯ; ಸೆರೋ, ಗೋರಲ್, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಭರಲ್ ಅಪರೂಪ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ . ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಡಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004 ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಉನ್ಸಿಯಾ (EN) ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು . ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಪಾರ್ಡಸ್ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಂದು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಆರ್ಕ್ಟೋಸ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರೀಸೃಪಗಳು: *ಎತ್ತರದ ಹಲ್ಲಿ ಅಗಾಮ ಟ್ಯೂಬರ್ಕ್ಯುಲಾಟಾ , *ಹಿಮಾಲಯ ನೆಲದ ಸ್ಕಿಂಕ್ ಲಿಯೋಲೋಪಿಸ್ಮ ಹಿಮಾಲಯನ ಮತ್ತು *ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ ಗ್ಲೋಡಿಯಸ್ ಹಿಮಾಲಯನಸ್ . ===ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳು=== ಹೂವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು: * ನಿಂಬೆ ಚಿಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ , * ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಳದಿ ಸ್ವಾಲೋಟೈಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಮಚಾವೊನ್ , * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಮನ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪಾಲಿಟ್ಸ್ ರೋಮುಲಸ್ , * ಸ್ಪ್ಯಾಂಗಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಮತ್ತು * ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀಲಿ ಅಪೊಲೊ ಪಾರ್ನಾಸಿಯಸ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವಿಕಿ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ ಆದರೆ ಕಣಿವೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಯಾವುದೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲ. 1993 ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ 114 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಲ್ಯಾಮರ್ಜೀಯರ್ ಗೈಪೇಟಸ್ ಬಾರ್ಬಟಸ್ , * ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಣಹದ್ದು ಜಿಪ್ಸ್ ಹಿಮಾಲಯೆನ್ಸಿಸ್ , * ಹಳದಿ ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಸ್ , * ಕೆಂಪು ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪಿ. ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ , * ಕೋಕ್ಲಾಸ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಪುಕ್ರಾಸಿಯಾ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಲೋಫಾ , * ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಲೋಫೋಫೋರಸ್ ಇಂಪೆಜಾನಸ್ , * ನೆತ್ತಿಯ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮರಕುಟಿಗ ಪಿಕಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಮಾಟಸ್ , * ಹಳದಿನೇಪ್ ಮರಕುಟಿಗಗಳು ಪಿ. ಫ್ಲೇವಿನುಚಾ , * ಮಹಾನ್ ಮೆಗಲೈಮಾ ವೀರೆನ್ಸ್ , * ನೀಲಿ ಗಂಟಲಿನ ಬಾರ್ಬೆಟ್ ಎಂ. ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ , * ಹಿಮ ಪಾರಿವಾಳ ಕೊಲಂಬಾ ಲ್ಯುಕೋನೋಟಾ ಮತ್ತು * ಚುಕ್ಕೆ ಪಾರಿವಾಳ ಸ್ಟಿಗ್ಮಾಟೊಪೆಲಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್ . ==ಸಂರಕ್ಷಣೆ== ;ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವಾದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು 1983 ರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗಿನ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 4 ರಿಂದ 5 ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ===ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್=== ಮುಸಾಧರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ/ರೈಜೋಮ್/ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕೋನಿಟಮ್ ಹೆಟೆರೊಫಿಲಮ್ , ಎ. ಫಾಲ್ಕೋನೆರಿ , ಆರ್ನೆಬಿಯಾ ಬೆಂಥಮಿ , ಡ್ಯಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಜಿಮ್ನಾಡೇನಿಯಾ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಮೆಗಾಕಾರ್ಪಿಯಾ ಪಾಲಿಯಾಂಡ್ರಾ , ಪಿಕ್ರೋರಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ ಸೇರಿವೆ. ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್‌ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮೊದಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ekmtjwjlpc28eu6mgzq2d69pq4k23sw 1383476 1383475 2026-08-19T11:01:31Z Pragathi. BH 88266 1383476 wikitext text/x-wiki {{Short description|Park in Uttarakhand, India}} {{About|the national park in Uttarakhand| the "Valley of Flowers" sanctuary in Sikkim|Yumthang Valley of Flowers|the 2006 film|Valley of Flowers (film)}} {{Use Indian English|date=September 2013}} {{Use dmy dates|date=October 2024}} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | image = Valley of flowers national park, Uttarakhand, India 03 (edit).jpg | image_upright = 1.2 | caption = ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ | location = ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ , ಉತ್ತರಾಖಂಡ , ಭಾರತ | part_of = ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು | criteria = UNESCO WHS type|(vii), (x)}}(vii), (x) | ID = 335-002 | coordinates = {{coord|30|43|48|N|79|37|03|E|region:IN_dim:10000|display=inline,title}} | year = 1988 | extension = 2005 | area = {{cvt|8,750|ha|sqmi}} | pushpin_map = India Uttarakhand#India#World | map_caption = | WHS = }} ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು [[ಕರಡಿ]] ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> [[ಹಿಮ ಚಿರತೆ]] ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ [[ಜಿಂಕೆ]] , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು [[ನರಿ]] <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . [[ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ [[ಕಣಿವೆ]]ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ [[ಅರಣ್ಯ|ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ]] ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವಿಶ್ವ]] ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪರಿಸರ]] ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೋಶಿಮಠದ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋಬಿಂದ್‌ಘಾಟ್ ಬಳಿಯ ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪಾವತಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 30° 41' ರಿಂದ 30° 48'N ಮತ್ತು 79° 33' ರಿಂದ 79° 46'E ನಡುವೆ ಇರುವ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಬ್ಯುಂದರ್ ಗಂಗಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣಿವೆಯಾದ್ಯಂತ ನಂದಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಬ್ಯುಂದರ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನೇತಾಡುವ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ 6 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲವಿದೆ . ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಯು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್‌ನಿಂದ ತಿಪ್ರಾ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯದ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 6,719 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರಿ ಪರ್ಬತ್ . ;ಹವಾಮಾನ ಇಂಪೇಷಿಯನ್ಸ್ ಸುಲ್ಕಾಟಾ ಎಂಬ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ದೃಶ್ಯ , ಆಗಸ್ಟ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಒಳ ಕಣಿವೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಂದಾ ದೇವಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಭಾರೀ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮೋಡವು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೇವವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಣ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೊಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜೂನ್ ವರೆಗೆ ತಾಪಮಾನವು ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ( ಗರಿಷ್ಠ 19 °C). ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಳ ಹಿಮಾಲಯ ಕಣಿವೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ನಡುವೆ ಆರು ರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆ ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆರರಿಂದ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕಣಿವೆಗಳ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ನೆರಳಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-13</ref> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ;ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-swami-14</ref> ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-valley1-3</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದ ಆಲ್ಪೈನ್ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ . ಜಾತಿಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ . ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೊರಗೆ ಹಲವಾರು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶ (EBA) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಏಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು EBA ಯ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. <gallery> File:National Park, Flower Valley.jpg|ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿದವು File:Valley of flowers pic.jpg|{{center|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೂವು (VoF).}}. File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 61.jpg|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವು (VoF) File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 40.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ File:"Flowers Blossom At valley of flowers Chamoli, India" 38.jpg|ಹೂವು ಅರಳುತ್ತಿದೆ File:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 52.jpg|VoF ನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ನೇರಳೆ ಹೂವುಗಳು File:Valley of Flowers,Uttarakhand 02.jpg|ಸುಂದರವಾದ ಹೂವಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ </gallery> ==ಫ್ಲೋರಾ== ;ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳು ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಮಲೆನಾಡಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [[File:Pushpawati vof2.jpg|thumb|ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ .]] ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದ ಸಬ್-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯಗಳಿವೆ : 3,200 ಮೀ ಮತ್ತು 3,500 ಮೀ ನಡುವಿನ ತಪ್ಪಲಿನ ಆಲ್ಪೈನ್, ಇದು ಮರಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದ ಮಿತಿಯಾಗಿದೆ, 3,500 ಮೀ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ನಡುವಿನ ಕೆಳಗಿನ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು 3,700 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಆಲ್ಪೈನ್. ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಯ ತಳ, ನದಿಪಾತ್ರ, ಸಣ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಸವೆತ, ಕುರುಚಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಮೊರೈನ್, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಕೆಳಗಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 600 ಜಾತಿಯ ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 30 ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಕಣಿವೆಗೆ 58 ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿವೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ 6 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ 5 ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬೇರೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ : ಅಕೋನಿಟಮ್ ಫಾಲ್ಕನೇರಿ , ಎ. ಬಾಲ್ಫೌರಿ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ( ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ ), ನೀಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಸಗಸೆ ( ಮೆಕೊನೊಪ್ಸಿಸ್ ಅಕ್ಯುಲೇಟಾ ) ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಅಟ್ಕಿನ್ಸೋನಿ . 1998 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳ 31 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-15</ref>ಅವರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬವು 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ಟರೇಸಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> 45 ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಸುರಿಯಾ ಒಬ್ವಲ್ಲಟ (ಬ್ರಹ್ಮಕಮಲ್) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸುನಂದಾ ದೇವಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .<ref>https://link.springer.com/article/10.1023%2FB%3ABIOC.0000014459.26932.69</ref>ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಸ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-iisc.ernet.in-16</ref> ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಕಾಡುಗಳು ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಿಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೂವಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೇಪಲ್ ಏಸರ್ ಸೀಸಿಯಮ್ (VU), ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಫರ್ ಅಬೀಸ್ ಪಿಂಡ್ರೋ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೈಟ್ ಬರ್ಚ್ ಬೆಟುಲಾ ಯುಟಿಲಿಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪನುಲಟಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಯೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ , ಸಿರಿಂಗಾ ಇಮೋಡಿ ಮತ್ತು ಸೊರ್ಬಸ್ ಲಾನಾಟಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ . ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಅರಿಸೆಮಾ ಜಾಕ್ವೆಮೊಂಟಿ , ಬೊಸ್ಚ್ನಿಯಾಕಿಯಾ ಹಿಮಾಲೈಕಾ , ಕೊರಿಡಾಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಶ್ಮೆರಿಯಾನಾ , ಪೊಲೆಮೊನಿಯಮ್ ಕೆರುಲಿಯಮ್ , ಇಂಪಟಿಯೆನ್ಸ್ ಸಲ್ಕಾಟಾ , ಜೆರೇನಿಯಂ ವಾಲಿಚಿಯಾನಮ್ , ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಅಪರಿನ್ , ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ , ಇನುಲಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಫ್ಲೋರಿಸ್ , ನೋ ಪೆಟ್ ಮೊಲಾರಿಫ್ಲೋರಾ , ನೋ ಪೆಡಿಕ್ಯುಲಾರಿಸ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಾ , ಪಿ. ಬೈಕಾರ್ನುಟಾ , ಪ್ರಿಮುಲಾ ಡೆಂಟಿಕ್ಯುಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಲ್ಲಿಡಿಯಮ್ ಗೊವಾನಿಯಾನಮ್ . <ref>https://doi.org/10.1080%2F17451590509618077</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-19</ref> ಹಿಂದಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಳೆ. ಹೂವುಗಳು; 1987 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ , 1992 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದೆ . ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೂವುಗಳು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಗಸಗಸೆಗಳು , ಪ್ರೈಮುಲಾಗಳು, ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್‌ಗಳು , ಡೈಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನಿಮೋನ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.ಬರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್‌ಗಳ ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ಕಾಡುಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. 1993 ರಿಂದ ಸಿಪಿ ಕಲಾ ನಡೆಸಿದ ದಶಕದ ದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯು 520 ಜಾತಿಯ ಉನ್ನತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ( ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು , ಜಿಮ್ನೋಸ್ಪರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಟೆರಿಡೋಫೈಟ್‌ಗಳು ) ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ , ಈ 498 ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ . ಉದ್ಯಾನವನವು ಡಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಪಿಕ್ರೊರ್ಹಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಅಕೋನಿಟಮ್ ವಯೋಲೇಸಿಯಮ್ , ಪಾಲಿಗೊನಾಟಮ್ ಮಲ್ಟಿಫ್ಲೋರಮ್ , ಫ್ರಿಟಿಲೇರಿಯಾ ರಾಯ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .<ref>https://web.archive.org/web/20181017190453/http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep252005/919.pdf</ref> <gallery widths="200" heights="200"> File:ValleyOfFlowers purpleflower.JPG|ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗಂಟೆ ಹೂವು, ಕ್ಯಾಂಪನುಲಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ File:ValleyOfFlowers MorningDew.JPG|ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ, ಜೆರೇನಿಯಂ ಜಾತಿ File:ValleyOfFlowers MultistoryFlower.JPG|ಬಹುಮಹಡಿ ಹೂವುಗಳು, ಮೊರಿನಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ File:Meadow Geranium (Geranium pratense).jpg| ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಜೆರೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಜೆರೇನಿಯಂ ಪ್ರಾಟೆನ್ಸ್), ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ ಟ್ರೆಕ್ </gallery> ==ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ== ;ಜಾತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಂಡುಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಪರೂಪ ಅಥವಾ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. 2004 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 13 ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಸಿಪಿ ಕಲಾ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ , ಆದರೆ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ 9 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ: ಉತ್ತರ ಬಯಲು ಬೂದು ಲಂಗೂರ್ ಸೆಮ್ನೋಪಿಥೆಕಸ್ ಎಂಟೆಲಸ್ , ಕೆಂಪು ದೈತ್ಯ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ ಪೆಟೌರಿಸ್ಟಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಥಿಬೆಟಾನಸ್ (VU) , ಕೆಂಪು ನರಿ ವಲ್ಪ್ಸ್ ವಲ್ಪ್ಸ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ವೀಸೆಲ್ ಮುಸ್ಟೆಲಾ ಸಿಬಿರಿಕಾ , ಹಿಮಾಲಯದ ಹಳದಿ ಗಂಟಲಿನ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮಾರ್ಟೆಸ್ ಫ್ಲೇವಿಗುಲಾ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಗೋರಲ್ ನೆಮೊರ್ಹೆಡಸ್ ಗೋರಲ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮೊಸ್ಚಸ್ ಲ್ಯುಕೋಗ್ಯಾಸ್ಟರ್ , ಭಾರತೀಯ ಚುಕ್ಕೆ ಚೆವ್ರೊಟೈನ್ ಮೊಶಿಯೋಲಾ ಇಂಡಿಕಾ , ಭಾರಲ್ ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸ್ಯೂಡೋಯಿಸ್ ನಯೌರ್ , ಹಿಮಾಲಯನ್ ತಹರ್ ಹೆಮಿತ್ರಗಸ್ ಜೆಮ್ಲಾಹಿಕಸ್ (ವಿಯು) ಮತ್ತು ಸೆರೋವ್ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಸುಮಾತ್ರೆನ್ಸಿಸ್ (VU) . ತಹರ್ ಸಾಮಾನ್ಯ; ಸೆರೋ, ಗೋರಲ್, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಭರಲ್ ಅಪರೂಪ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-Kala,_C.P._2004-22</ref> ಹಿಮ ಚಿರತೆ . ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಡಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004 ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಉನ್ಸಿಯಾ (EN) ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು . ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿರತೆ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಪಾರ್ಡಸ್ ಕಣಿವೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕಂದು ಕರಡಿ ಉರ್ಸಸ್ ಆರ್ಕ್ಟೋಸ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸರೀಸೃಪಗಳು: *ಎತ್ತರದ ಹಲ್ಲಿ ಅಗಾಮ ಟ್ಯೂಬರ್ಕ್ಯುಲಾಟಾ , *ಹಿಮಾಲಯ ನೆಲದ ಸ್ಕಿಂಕ್ ಲಿಯೋಲೋಪಿಸ್ಮ ಹಿಮಾಲಯನ ಮತ್ತು *ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ ಗ್ಲೋಡಿಯಸ್ ಹಿಮಾಲಯನಸ್ . ===ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳು=== ಹೂವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು: * ನಿಂಬೆ ಚಿಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ ಡೆಮೊಲಿಯಸ್ , * ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಳದಿ ಸ್ವಾಲೋಟೈಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಮಚಾವೊನ್ , * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಮನ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪಾಲಿಟ್ಸ್ ರೋಮುಲಸ್ , * ಸ್ಪ್ಯಾಂಗಲ್ ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಪ್ರೊಟೆನರ್ ಮತ್ತು * ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀಲಿ ಅಪೊಲೊ ಪಾರ್ನಾಸಿಯಸ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವಿಕಿ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಇದೆ ಆದರೆ ಕಣಿವೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಯಾವುದೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲ. 1993 ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ 114 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು: ಲ್ಯಾಮರ್ಜೀಯರ್ ಗೈಪೇಟಸ್ ಬಾರ್ಬಟಸ್ , * ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಣಹದ್ದು ಜಿಪ್ಸ್ ಹಿಮಾಲಯೆನ್ಸಿಸ್ , * ಹಳದಿ ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಸ್ , * ಕೆಂಪು ಕೊಕ್ಕಿನ ಚೌ ಪಿ. ಪೈರೋಕೊರಾಕ್ಸ್ , * ಕೋಕ್ಲಾಸ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಪುಕ್ರಾಸಿಯಾ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಲೋಫಾ , * ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಲೋಫೋಫೋರಸ್ ಇಂಪೆಜಾನಸ್ , * ನೆತ್ತಿಯ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮರಕುಟಿಗ ಪಿಕಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಮಾಟಸ್ , * ಹಳದಿನೇಪ್ ಮರಕುಟಿಗಗಳು ಪಿ. ಫ್ಲೇವಿನುಚಾ , * ಮಹಾನ್ ಮೆಗಲೈಮಾ ವೀರೆನ್ಸ್ , * ನೀಲಿ ಗಂಟಲಿನ ಬಾರ್ಬೆಟ್ ಎಂ. ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ , * ಹಿಮ ಪಾರಿವಾಳ ಕೊಲಂಬಾ ಲ್ಯುಕೋನೋಟಾ ಮತ್ತು * ಚುಕ್ಕೆ ಪಾರಿವಾಳ ಸ್ಟಿಗ್ಮಾಟೊಪೆಲಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್ . ==ಸಂರಕ್ಷಣೆ== ;ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವಾದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು 1983 ರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗಿನ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 4 ರಿಂದ 5 ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ===ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್=== ಮುಸಾಧರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸಂಶೋಧನಾ ನರ್ಸರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜ/ರೈಜೋಮ್/ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕೋನಿಟಮ್ ಹೆಟೆರೊಫಿಲಮ್ , ಎ. ಫಾಲ್ಕೋನೆರಿ , ಆರ್ನೆಬಿಯಾ ಬೆಂಥಮಿ , ಡ್ಯಾಕ್ಟಿಲೋರ್ಹಿಜಾ ಹಟಗಿರಿಯಾ , ಜಿಮ್ನಾಡೇನಿಯಾ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು , ಮೆಗಾಕಾರ್ಪಿಯಾ ಪಾಲಿಯಾಂಡ್ರಾ , ಪಿಕ್ರೋರಿಜಾ ಕುರ್ರೂವಾ , ಪೊಡೊಫಿಲಮ್ ಹೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್ ವಾಲಿಚಿಯಾನಾ ಸೇರಿವೆ. ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯನ್ ನಾಟ್‌ವೀಡ್ ಪಾಲಿಗೋನಮ್ ಪಾಲಿಸ್ಟಾಚಿಯಂ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮೊದಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 900jl4dq9ufxxh0wicxrmbb55ma9qcm 2 158247 1383448 1383295 2026-08-19T07:26:50Z Hariprasad Shetty10 87270 1383448 wikitext text/x-wiki == ಜನಸಂಖ್ಯೆ == === ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು === 2001ರ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಇಂಚ ಇತ್ತುಂಡು:{{cite web|title=Національний склад міст|url=https://datatowel.in.ua/population/ethnic-cities|access-date=19 August 2026}} {{bar box |title=ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು |titlebar=#ddd |left1= |right1=ಶೇಕಡಾವಾರು |bars= {{bar percent|ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು|dodgerblue|94.95}} {{bar percent|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಷ್ಯನ್ನರು|purple|3.91}} {{bar percent|ಬೆಲಾರೂಸಿಯನ್ನರು|red|0.41}} {{bar percent|ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ನರು|brown|0.18}} {{bar percent|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೋಲಿಶ್ ಜನರು|ಪೋಲಿಶ್ ಜನರು|yellow|0.08}} {{bar percent|ಮೊಲ್ಡೊವನ್ನರು|pink|0.07}} {{bar percent|ಅಜರ್ಬೈಜಾನಿಯರು|green|0.05}} {{bar percent|ಅಶ್ಕೆನಾಜಿ ಯಹೂದಿಗಳು|lightblue|0.05}} }} === ಭಾಷೆ === 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಹೀಗಿತ್ತು:<ref>{{cite web|title=Рідні мови в об'єднаних територіальних громадах України|url=https://socialdata.org.ua/|access-date=19 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! ಭಾಷೆ | ! ಶೇಕಡಾವಾರು | | | ---------------------- | ------------ | | [[ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ | ಉಕ್ರೇನಿಯನ್]] | | 95.89% | | | - | | | [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ | ರಷ್ಯನ್]] | | 3.61% | | | - | | | ಇತರೆ / ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ | | | 0.50% | | | } | | === ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯ === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯದ ಮೊದಲ ದಾಖಲಿತ ಉಲ್ಲೇಖ 1620ರದ್ದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕುರಿತು ರಾಜ ಸಿಗಿಸ್ಮಂಡ್‌ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ನಗರದ ಇತರ ನಾಗರಿಕರಂತೆ ಕೆಲವು ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.{{cite web|title=Pereyaslav|url=https://jewua.org/pereyaslav/|access-date=19 August 2026}} 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. 1897ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನಲ್ಲಿ 14,614 ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 5,754 ಮಂದಿ ಯಹೂದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. 1910ರಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಯಹೂದಿ ಶಾಲೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.{{cite web|title=The Jewish Community of Pereiaslav-Khmelnytskyi|url=https://web.archive.org/web/20180626000000/http://dbs.bh.org.il/|access-date=19 August 2026}} 1881ರಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಡೆಯಿತು. 1919ರಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೊಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. 1926ರ ವೇಳೆಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ 3,590 ಯಹೂದಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಂದಿರಗಳು, ಮೂರು ಯಹೂದಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 26 ಕೋಶರ್ ಮಾಂಸದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಇದ್ದವು.{{cite web|title=The Jewish Community of Pereiaslav-Khmelnytskyi|url=https://web.archive.org/web/20180626000000/http://dbs.bh.org.il/|access-date=19 August 2026}} 1941ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 800 ಯಹೂದಿ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. 1943ರ ಮೇ 19ರಂದು ಇನ್ನೂ ಏಳು ಯಹೂದಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{cite web|title=Pereyaslav|url=https://jewua.org/pereyaslav/|access-date=19 August 2026}} == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಕೀವ್ ನದಿ ಬಂದರು]]ದ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ಬಂದರು ಇದೆ.{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} == ಶಿಕ್ಷಣ == === ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪರಂಪರೆಯು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1738ರಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಲೆಜಿಯಂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1808ರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಕೊಲೆಜಿಯಂ ಅನ್ನು ಸೆಮಿನರಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು.{{cite web|title=History of the university|url=https://uhsp.edu.ua/en/history-of-the-university/|access-date=19 August 2026}} 1986ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪೆಡಗಾಜಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 1993ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಪೆಡಗಾಜಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 2002ರಲ್ಲಿ [[ಹ್ರಿಹೊರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ]] ಅವರ ಹೆಸರಿನ ರಾಜ್ಯ ಪೆಡಗಾಜಿಕಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 14 ಜುಲೈ 2021ರಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ '''ಹ್ರಿಹೊರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್''' ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಯಿತು.{{cite web|title=History of the university|url=https://uhsp.edu.ua/en/history-of-the-university/|access-date=19 August 2026}} == ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು == ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು: * ಮಧ್ಯ ಡ್ನಿಪ್ರೋ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಜನಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ರೊಟ್ಟಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಭೂ ಸಾರಿಗೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ರುಶ್ನಿಕ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಅಂಚೆ ಸೇವೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಅನ್ವಯಿಕ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಕೊಸಾಕ್ ವೈಭವದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಟ್ರಿಪಿಲಿಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * 10–11ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉತ್ಖನನ ಅವಶೇಷಗಳು * ಸಂತ ಮೈಕೆಲ್ ಚರ್ಚ್ (1646–1666) * ಅಸೆನ್ಶನ್ ಮಠ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ (1695–1700).{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == {{see also|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ}} === ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು – ಸಹೋದರ ನಗರಗಳು === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ನಗರಗಳು|ಅವಳಿ ನಗರ]] ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref>[https://phm.gov.ua/?page_id=1686 Міста побратими]</ref> * {{flagicon|UKR}} [[ಮರಿಯುಪೋಲ್]], ಉಕ್ರೇನ್ * {{flagicon|GEO}} [[ಮ್ಶ್ಖೇಟಾ]], ಜಾರ್ಜಿಯಾ * {{flagicon|EST}} [[ಪೈಡೆ]], ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ * {{flagicon|NMK}} [[ಕೊಚಾನಿ]], ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ == ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಪಾವ್ಲೊ ಟೆಟೆರಿಯಾ]] (1620ರ ದಶಕ–1670) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್. * [[ಒಲೆಹ್ ಬಾಬಿಶ್ಕಿನ್]] (1918–1991) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ. * [[ಶೋಲೆಮ್ ಅಲೆಖೆಮ್]] (1859–1916) – ಯಹೂದಿ-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಯಿಡ್ಡಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ. * [[ಮೆಯರ್ ಬ್ಲಿಂಕೆನ್]] (1879–1915) – ಯಹೂದಿ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕ. * [[ಲ್ಯುಡ್ಮಿಲಾ ಮೆಖ್]] (ಜನನ 1951) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತೆ. * [[ಪೆಟ್ರೊ ಖೊಲೊಡ್ನಿ]] (1875–1930) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಾಡಾದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ. * [[ಹನ್ನಾ ಕ್ನ್ಯಾಜ್ಯೆವಾ-ಮಿನೆಂಕೊ]] (ಜನನ 1989) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್-ಇಸ್ರೇಲಿ ತ್ರಿವಿಧ ಜಿಗಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದ ಜಿಗಿತ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. * [[ಲೂಯಿಸ್ ನೆವೆಲ್ಸನ್]] (1899–1988) – ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಲ್ಪಿ.{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery> File:Collegium.jpg|ಕೊಲೆಜಿಯಂ File:George church.jpg|ಸಂತ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ File:Ascension Cathedral.jpg|ಅಸೆನ್ಶನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://phm.gov.ua/ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿ] * [https://uhsp.edu.ua/ ಹ್ರಿಹೊರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pereiaslav ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ – ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್] rqhzb9vtbquyqep2t9khhadnuknapqm 1383469 1383448 2026-08-19T10:39:24Z Hariprasad Shetty10 87270 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 1383469 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 158277 1383306 1349979 2026-08-18T13:29:30Z Dhanalakshmi .K. T 30422 /* ತೇಟ್ಲ ಗಸಿ ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು */ 1383306 wikitext text/x-wiki '''ತೇಟ್ಲದ ಗಸಿ''' ಅಂದರೆ ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥ.ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆ ಇರಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಬೋಡಾಪುಂಡು.<ref>https://kannada.asianetnews.com/gallery/health-life/benefits-of-having-taro-leaves-rich-in-iron-vitamins-minerals-pav-s6xysc#image1</ref> ಕೆಸುವಿನ ಗಿಡ ಆರೋಗ್ಯೊಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಉಪಯೋಗಕಾರಿ ಗಿಡ.ಇದು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.ಆಟಿ(ಆಷಾಡ ) ತಿಂಗೊಳಿನಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಖಾದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ [[ಚೇವು|ತೇವುದ]] ಪಲ್ಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು<ref>https://kn.quora.com/ಕೆಸುವಿನ-ಎಲೆಯ-ಆರೋಗ್ಯದ</ref>. == ತೇಟ್ಲ ಗಸಿ ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು == * ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆ * [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] * [[ಒಣ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ]] * [[ಜೀರಿಗೆ]] * ಕೊತ್ತೊಂಬರಿ * ಸಾಸಿವೆ * ಉಪ್ಪು * [[ಅರಶಿನ]] ಪುಡಿ * ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ * [[ಈರುಳ್ಳಿ]] * ಹುಣಸೆ ಹಣ್ಣು == ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ == [[File:THETLA.webm|thumb|ತೇಟ್ಲ ಕಟ್ಟುನೆ]] ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ದಿವಸ ಮೊದಲು ಕಿತ್ತು ತಂದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಡ ಬೇಕು.ಅದು ಎಲ್ಲವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಾಡಿದ ನಂತರ ಮರುದಿವಸ ಒಂದು ಎಲೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಒಂದು ಬದಿಯಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬತ್ತಿ ತಯಾರಿಸುವ ರೀತಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕು.ಸುತ್ತಿ ಆದ ಮೇಲೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವ ರೀತಿ ಒಂದು ಗಂಟು ಹಾಕಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಎಲೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಲಸಿನ ಬೀಜ ಸುಳಿದು ಹಾಕಿ ಬೇಯಿಸಲು ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡ ಬೇಕು ಮೊದಲು ಹಲಸಿನ ಬೀಜ ಬೇಯಲು ಇಡ ಬೇಕು ಆಮೇಲೆ ಮಸಾಲ ಸೇರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ತೇಟ್ಲ ಹಾಕುವ ಕ್ರಮ.ಬೆಯಿಸಿದಾಗ ಜೀರಿಗೆ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಮೆಂತೆ,ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಬೇವುಸೊಪ್ಪು,ಒಣ ಮೆಣಸು,ಹುಳಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಹುರಿದು ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹುಣಸೆ ಹುಳಿ ಸೇರಿಸಿ,ತುರಿದ ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ಸೇರಿಸಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಅದನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದ ಹಲಸಿನ ಬೀಜಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಆಮೇಲೆ ಕುದಿಯಲು ಸುರುವಾಗುವಾಗ ತೇಟ್ಲ ಹಾಕ ಬೇಕು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುದಿಸಿ ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ತೇಟ್ಲ ಗಸಿ ತಯಾರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] 3cva4w5kto22xp23awqs5q3yjua42c5 1383307 1383306 2026-08-18T13:31:51Z Dhanalakshmi .K. T 30422 /* ತೇಟ್ಲ ಗಸಿ ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು */ 1383307 wikitext text/x-wiki '''ತೇಟ್ಲದ ಗಸಿ''' ಅಂದರೆ ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥ.ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆ ಇರಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಬೋಡಾಪುಂಡು.<ref>https://kannada.asianetnews.com/gallery/health-life/benefits-of-having-taro-leaves-rich-in-iron-vitamins-minerals-pav-s6xysc#image1</ref> ಕೆಸುವಿನ ಗಿಡ ಆರೋಗ್ಯೊಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಉಪಯೋಗಕಾರಿ ಗಿಡ.ಇದು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.ಆಟಿ(ಆಷಾಡ ) ತಿಂಗೊಳಿನಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಖಾದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ [[ಚೇವು|ತೇವುದ]] ಪಲ್ಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು<ref>https://kn.quora.com/ಕೆಸುವಿನ-ಎಲೆಯ-ಆರೋಗ್ಯದ</ref>. == ತೇಟ್ಲ ಗಸಿ ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು == * ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆ * [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] * [[ಒಣ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ]] * [[ಜೀರಿಗೆ]] * ಕೊತ್ತೊಂಬರಿ * ಸಾಸಿವೆ * ಉಪ್ಪು * [[ಅರಿಸಿನ]] ಪುಡಿ * ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ * [[ಈರುಳ್ಳಿ]] * ಹುಣಸೆ ಹಣ್ಣು == ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ == [[File:THETLA.webm|thumb|ತೇಟ್ಲ ಕಟ್ಟುನೆ]] ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ದಿವಸ ಮೊದಲು ಕಿತ್ತು ತಂದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಡ ಬೇಕು.ಅದು ಎಲ್ಲವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಾಡಿದ ನಂತರ ಮರುದಿವಸ ಒಂದು ಎಲೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಒಂದು ಬದಿಯಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬತ್ತಿ ತಯಾರಿಸುವ ರೀತಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕು.ಸುತ್ತಿ ಆದ ಮೇಲೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವ ರೀತಿ ಒಂದು ಗಂಟು ಹಾಕಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಎಲೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಲಸಿನ ಬೀಜ ಸುಳಿದು ಹಾಕಿ ಬೇಯಿಸಲು ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡ ಬೇಕು ಮೊದಲು ಹಲಸಿನ ಬೀಜ ಬೇಯಲು ಇಡ ಬೇಕು ಆಮೇಲೆ ಮಸಾಲ ಸೇರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ತೇಟ್ಲ ಹಾಕುವ ಕ್ರಮ.ಬೆಯಿಸಿದಾಗ ಜೀರಿಗೆ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಮೆಂತೆ,ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಬೇವುಸೊಪ್ಪು,ಒಣ ಮೆಣಸು,ಹುಳಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಹುರಿದು ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹುಣಸೆ ಹುಳಿ ಸೇರಿಸಿ,ತುರಿದ ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ಸೇರಿಸಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಅದನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದ ಹಲಸಿನ ಬೀಜಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಆಮೇಲೆ ಕುದಿಯಲು ಸುರುವಾಗುವಾಗ ತೇಟ್ಲ ಹಾಕ ಬೇಕು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುದಿಸಿ ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ತೇಟ್ಲ ಗಸಿ ತಯಾರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] o8sltr1i9ost90ug5pj68do09xmhpcx 10 158872 1383386 1238053 2026-08-18T23:27:37Z EmausBot 5480 Fixing double redirect from [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:!xt]] to [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Example text bad]] 1383386 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Example text bad]] {{Redirect category shell| {{R from shortcut}} }} bq2s1phxuhuuazy4j325naz68mzehh2 828 160605 1383353 1331469 2026-08-16T05:08:40Z en>Ahechtbot 0 [[Wikipedia:BOT|Bot]]: Updated page. 1383353 Scribunto text/plain return { ["LASTYEAR"] = 845000, ["LAT"] = 4100, ["LCAuth"] = 3300, ["LCCN"] = 2300, ["LKA"] = 2100, ["LTU"] = 4900, ["LUX"] = 2500, ["LVA"] = 4700, ["La"] = 517000, ["LaPreferente"] = 2300, ["Label"] = 42000, ["Lafc"] = 7000, ["Lang"] = 457000, ["Lang-ka"] = 5900, ["Lang-sr-Cyrl"] = 13000, ["Lang-sr-cyr"] = 3300, ["Lang-sr-cyrl"] = 2400, ["Lang-zh"] = 84000, ["Lang2iso"] = 4500, ["Lang_unset_italics"] = 2300, ["Langnf"] = 2700, ["Langr"] = 2300, ["Language_with_name"] = 7800, ["Language_with_name/for"] = 3300, ["Languages"] = 2700, ["Langx"] = 670000, ["Large"] = 506000, ["Large_category_TOC"] = 11000, ["Last_edited_by"] = 62000, ["Last_word"] = 41000, ["LaunchesByYear_footer"] = 3600, ["LaunchesByYear_header"] = 3600, ["Law_sidebar_style/styles.css"] = 2200, ["Lc"] = 9900, ["Lead_too_short"] = 11000, ["League_icon"] = 3600, ["Leagueicon"] = 3500, ["Leave_feedback/link"] = 86000, ["Left"] = 10000, ["Left-pointing_double_angles"] = 3800, ["Left_angles"] = 3800, ["Leftlegend"] = 2000, ["Legend"] = 35000, ["Legend/styles.css"] = 152000, ["Legend0"] = 13000, ["Legend2"] = 23000, ["Legend_inline"] = 28000, ["LepIndex"] = 12000, ["Letter-NumberCombDisambig"] = 3500, ["Letter–number_combination_disambiguation"] = 4900, ["Lgtext"] = 3900, ["Libera.Chat"] = 11000, ["Library_link_about"] = 4000, ["Library_of_Congress_Control_Number"] = 2400, ["Library_resources_box"] = 4200, ["Librivox_author"] = 7300, ["Librivox_book"] = 4000, ["LicenseTagFairUseQualifier"] = 11000, ["License_migration"] = 45000, ["License_migration_complete"] = 19000, ["License_migration_not_eligible"] = 6900, ["License_migration_redundant"] = 19000, ["Lichengloss"] = 3100, ["Like"] = 2600, ["Likely"] = 5400, ["Line_link"] = 15000, ["Linear-gradient_text"] = 9200, ["Linescore_Amfootball"] = 2400, ["LinkCatIfExists2"] = 16000, ["LinkStatusLocal"] = 45000, ["LinkSummary"] = 249000, ["LinkSummaryLive"] = 9700, ["Link_if_exists"] = 298000, ["Link_note"] = 75000, ["Link_summary"] = 263000, ["Link_target"] = 34000, ["Linkcolor"] = 2600, ["Linkless_exists"] = 26000, ["Linksearch"] = 2800, ["Linksummarylive"] = 5600, ["Linktext"] = 15000, ["List-Class"] = 17000, ["Listen"] = 16000, ["Listen_live"] = 4700, ["Listenlive"] = 3800, ["Lists_of_people_editnotice"] = 2600, ["Lit"] = 17000, ["Literal_translation"] = 26000, ["Lnl"] = 11000, ["LoMP"] = 4800, ["Location_map"] = 53000, ["Location_map+"] = 31000, ["Location_map_data_documentation"] = 6800, ["Location_map_many"] = 4800, ["Location_map~"] = 30000, ["Location_mark"] = 2700, ["Location_mark+"] = 2700, ["Location_mark~"] = 2700, ["Log"] = 3700, ["Logo_fur"] = 64000, ["Logo_requested"] = 6600, ["London_Gazette"] = 36000, ["Long_plot"] = 4000, ["Longitem"] = 2020000, ["Longlink"] = 5300, ["Look_from"] = 11000, ["Lookfrom"] = 5500, ["Loop"] = 102000, ["Loss"] = 4100, ["Low-Class"] = 15000, ["Low-importance"] = 16000, ["Lower"] = 8400, ["Lowercase"] = 4600, ["Lowercase_title"] = 18000, ["Lowercasetitle"] = 2500, ["Lpsn"] = 2200, ["Lt"] = 2500, ["Lua"] = 12000, ["Lua_escape"] = 5700, ["Module:LCCN"] = 2400, ["Module:Labelled_list_hatnote"] = 634000, ["Module:Lang"] = 1720000, ["Module:Lang-zh"] = 85000, ["Module:Lang/ISO_639_synonyms"] = 1720000, ["Module:Lang/configuration"] = 1720000, ["Module:Lang/data"] = 1720000, ["Module:Lang/data/iana_languages"] = 1720000, ["Module:Lang/data/iana_regions"] = 1720000, ["Module:Lang/data/iana_scripts"] = 1720000, ["Module:Lang/data/iana_suppressed_scripts"] = 1720000, ["Module:Lang/data/iana_variants"] = 1720000, ["Module:Lang/data/is_latn_data"] = 1720000, ["Module:Lang/documentor_tool"] = 4100, ["Module:Lang/langx"] = 690000, ["Module:Lang/tag_from_name"] = 7500, ["Module:Language_with_name/for"] = 3300, ["Module:Large_category_TOC"] = 12000, ["Module:Large_category_TOC/styles.css"] = 12000, ["Module:Latin"] = 9000, ["Module:Librivox_book"] = 4000, ["Module:Lighthouse_tracking"] = 2600, ["Module:Link_if_exists"] = 307000, ["Module:Link_summary"] = 263000, ["Module:List"] = 2630000, ["Module:Listen"] = 16000, ["Module:Listen/styles.css"] = 16000, ["Module:Location_map"] = 1150000, ["Module:Location_map/data/Antarctica"] = 2700, ["Module:Location_map/data/Arkansas"] = 3400, ["Module:Location_map/data/Australia"] = 3400, ["Module:Location_map/data/Australia_New_South_Wales"] = 3700, ["Module:Location_map/data/Australia_Queensland"] = 6000, ["Module:Location_map/data/Australia_South_Australia"] = 2200, ["Module:Location_map/data/Austria"] = 3500, ["Module:Location_map/data/Azerbaijan"] = 4900, ["Module:Location_map/data/Bangladesh"] = 2200, ["Module:Location_map/data/Belgium"] = 2000, ["Module:Location_map/data/Bosnia_and_Herzegovina"] = 5500, ["Module:Location_map/data/Brazil"] = 5300, ["Module:Location_map/data/Bulgaria"] = 3400, ["Module:Location_map/data/California"] = 6200, ["Module:Location_map/data/Canada"] = 5000, ["Module:Location_map/data/Canada_Alberta"] = 2200, ["Module:Location_map/data/Canada_British_Columbia"] = 3500, ["Module:Location_map/data/Canada_Ontario"] = 2000, ["Module:Location_map/data/China"] = 3900, ["Module:Location_map/data/Croatia"] = 4300, ["Module:Location_map/data/Czech_Republic"] = 6900, ["Module:Location_map/data/Estonia"] = 3100, ["Module:Location_map/data/Europe"] = 4400, ["Module:Location_map/data/Florida"] = 2700, ["Module:Location_map/data/France"] = 40000, ["Module:Location_map/data/France_Auvergne-Rhône-Alpes"] = 4400, ["Module:Location_map/data/France_Bourgogne-Franche-Comté"] = 4000, ["Module:Location_map/data/France_Grand_Est"] = 5300, ["Module:Location_map/data/France_Hauts-de-France"] = 3900, ["Module:Location_map/data/France_Normandy"] = 3400, ["Module:Location_map/data/France_Nouvelle-Aquitaine"] = 4800, ["Module:Location_map/data/France_Occitanie"] = 4800, ["Module:Location_map/data/Germany"] = 17000, ["Module:Location_map/data/Germany_Bavaria"] = 2900, ["Module:Location_map/data/Germany_Rhineland-Palatinate"] = 2600, ["Module:Location_map/data/Greece"] = 5000, ["Module:Location_map/data/Hungary"] = 2900, ["Module:Location_map/data/Illinois"] = 3500, ["Module:Location_map/data/India"] = 24000, ["Module:Location_map/data/India3"] = 2900, ["Module:Location_map/data/India_Andhra_Pradesh"] = 2900, ["Module:Location_map/data/India_Karnataka"] = 2200, ["Module:Location_map/data/India_Kerala"] = 2900, ["Module:Location_map/data/India_Maharashtra"] = 3100, ["Module:Location_map/data/India_Punjab"] = 2300, ["Module:Location_map/data/India_Tamil_Nadu"] = 3300, ["Module:Location_map/data/India_Uttar_Pradesh"] = 3600, ["Module:Location_map/data/India_West_Bengal"] = 3000, ["Module:Location_map/data/Indiana"] = 3200, ["Module:Location_map/data/Iowa"] = 3000, ["Module:Location_map/data/Iran"] = 51000, ["Module:Location_map/data/Ireland"] = 4000, ["Module:Location_map/data/Italy"] = 12000, ["Module:Location_map/data/Japan"] = 15000, ["Module:Location_map/data/Maine"] = 2100, ["Module:Location_map/data/Maryland"] = 2100, ["Module:Location_map/data/Massachusetts"] = 4700, ["Module:Location_map/data/Mexico"] = 3900, ["Module:Location_map/data/Michigan"] = 3900, ["Module:Location_map/data/Minnesota"] = 4700, ["Module:Location_map/data/Nepal"] = 4800, ["Module:Location_map/data/Netherlands"] = 3100, ["Module:Location_map/data/New_York"] = 8100, ["Module:Location_map/data/North_Carolina"] = 3700, ["Module:Location_map/data/Norway"] = 2200, ["Module:Location_map/data/Ohio"] = 2700, ["Module:Location_map/data/Pakistan"] = 3100, ["Module:Location_map/data/Pennsylvania"] = 6100, ["Module:Location_map/data/Peru"] = 2900, ["Module:Location_map/data/Philippines"] = 3900, ["Module:Location_map/data/Poland"] = 54000, ["Module:Location_map/data/Queensland"] = 2500, ["Module:Location_map/data/Romania"] = 6000, ["Module:Location_map/data/Russia"] = 29000, ["Module:Location_map/data/Russia_Bashkortostan"] = 4500, ["Module:Location_map/data/Russia_Vladimir_Oblast"] = 2200, ["Module:Location_map/data/Russia_Vologda_Oblast"] = 4800, ["Module:Location_map/data/Serbia"] = 4400, ["Module:Location_map/data/Slovakia"] = 3300, ["Module:Location_map/data/Slovenia"] = 6800, ["Module:Location_map/data/South_Africa"] = 3300, ["Module:Location_map/data/Spain"] = 8700, ["Module:Location_map/data/Sweden"] = 2900, ["Module:Location_map/data/Switzerland"] = 6100, ["Module:Location_map/data/Syria"] = 2800, ["Module:Location_map/data/Texas"] = 3900, ["Module:Location_map/data/Turkey"] = 22000, ["Module:Location_map/data/Turkey_Central_Anatolia"] = 2100, ["Module:Location_map/data/Turkey_Marmara"] = 2300, ["Module:Location_map/data/USA"] = 115000, ["Module:Location_map/data/USA_Alabama"] = 2200, ["Module:Location_map/data/USA_Alaska"] = 2400, ["Module:Location_map/data/USA_Arizona"] = 2100, ["Module:Location_map/data/USA_Arkansas"] = 3500, ["Module:Location_map/data/USA_California"] = 8100, ["Module:Location_map/data/USA_Colorado"] = 2400, ["Module:Location_map/data/USA_Florida"] = 3400, ["Module:Location_map/data/USA_Georgia"] = 2100, ["Module:Location_map/data/USA_Illinois"] = 3800, ["Module:Location_map/data/USA_Indiana"] = 3400, ["Module:Location_map/data/USA_Iowa"] = 3200, ["Module:Location_map/data/USA_Kentucky"] = 3300, ["Module:Location_map/data/USA_Maine"] = 2300, ["Module:Location_map/data/USA_Maryland"] = 2600, ["Module:Location_map/data/USA_Massachusetts"] = 5000, ["Module:Location_map/data/USA_Michigan"] = 4300, ["Module:Location_map/data/USA_Minnesota"] = 5000, ["Module:Location_map/data/USA_Missouri"] = 2200, ["Module:Location_map/data/USA_New_Jersey"] = 3000, ["Module:Location_map/data/USA_New_York"] = 9000, ["Module:Location_map/data/USA_North_Carolina"] = 4500, ["Module:Location_map/data/USA_Ohio"] = 3000, ["Module:Location_map/data/USA_Oregon"] = 2600, ["Module:Location_map/data/USA_Pennsylvania"] = 7300, ["Module:Location_map/data/USA_Tennessee"] = 2200, ["Module:Location_map/data/USA_Texas"] = 4400, ["Module:Location_map/data/USA_Virginia"] = 5100, ["Module:Location_map/data/USA_Washington"] = 3200, ["Module:Location_map/data/USA_West_Virginia"] = 4400, ["Module:Location_map/data/USA_Wisconsin"] = 3000, ["Module:Location_map/data/Ukraine"] = 4100, ["Module:Location_map/data/United_States"] = 2600, ["Module:Location_map/data/Virginia"] = 4000, ["Module:Location_map/data/Washington"] = 2400, ["Module:Location_map/data/West_Virginia"] = 4100, ["Module:Location_map/data/Wisconsin"] = 2600, ["Module:Location_map/data/doc"] = 6700, ["Module:Location_map/info"] = 6800, ["Module:Location_map/multi"] = 35000, ["Module:Location_map/styles.css"] = 787000, ["Module:London_Gazette_util"] = 36000, ["Module:Lua_banner"] = 12000, } m29acrnf92ztdyqqqr7b88feg03qsd5 1383354 1383353 2026-08-18T16:06:47Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Transclusion_count/data/L]] 1383353 Scribunto text/plain return { ["LASTYEAR"] = 845000, ["LAT"] = 4100, ["LCAuth"] = 3300, ["LCCN"] = 2300, ["LKA"] = 2100, ["LTU"] = 4900, ["LUX"] = 2500, ["LVA"] = 4700, ["La"] = 517000, ["LaPreferente"] = 2300, ["Label"] = 42000, ["Lafc"] = 7000, ["Lang"] = 457000, ["Lang-ka"] = 5900, ["Lang-sr-Cyrl"] = 13000, ["Lang-sr-cyr"] = 3300, ["Lang-sr-cyrl"] = 2400, ["Lang-zh"] = 84000, ["Lang2iso"] = 4500, ["Lang_unset_italics"] = 2300, ["Langnf"] = 2700, ["Langr"] = 2300, ["Language_with_name"] = 7800, ["Language_with_name/for"] = 3300, ["Languages"] = 2700, ["Langx"] = 670000, ["Large"] = 506000, ["Large_category_TOC"] = 11000, ["Last_edited_by"] = 62000, ["Last_word"] = 41000, ["LaunchesByYear_footer"] = 3600, ["LaunchesByYear_header"] = 3600, ["Law_sidebar_style/styles.css"] = 2200, ["Lc"] = 9900, ["Lead_too_short"] = 11000, ["League_icon"] = 3600, ["Leagueicon"] = 3500, ["Leave_feedback/link"] = 86000, ["Left"] = 10000, ["Left-pointing_double_angles"] = 3800, ["Left_angles"] = 3800, ["Leftlegend"] = 2000, ["Legend"] = 35000, ["Legend/styles.css"] = 152000, ["Legend0"] = 13000, ["Legend2"] = 23000, ["Legend_inline"] = 28000, ["LepIndex"] = 12000, ["Letter-NumberCombDisambig"] = 3500, ["Letter–number_combination_disambiguation"] = 4900, ["Lgtext"] = 3900, ["Libera.Chat"] = 11000, ["Library_link_about"] = 4000, ["Library_of_Congress_Control_Number"] = 2400, ["Library_resources_box"] = 4200, ["Librivox_author"] = 7300, ["Librivox_book"] = 4000, ["LicenseTagFairUseQualifier"] = 11000, ["License_migration"] = 45000, ["License_migration_complete"] = 19000, ["License_migration_not_eligible"] = 6900, ["License_migration_redundant"] = 19000, ["Lichengloss"] = 3100, ["Like"] = 2600, ["Likely"] = 5400, ["Line_link"] = 15000, ["Linear-gradient_text"] = 9200, ["Linescore_Amfootball"] = 2400, ["LinkCatIfExists2"] = 16000, ["LinkStatusLocal"] = 45000, ["LinkSummary"] = 249000, ["LinkSummaryLive"] = 9700, ["Link_if_exists"] = 298000, ["Link_note"] = 75000, ["Link_summary"] = 263000, ["Link_target"] = 34000, ["Linkcolor"] = 2600, ["Linkless_exists"] = 26000, ["Linksearch"] = 2800, ["Linksummarylive"] = 5600, ["Linktext"] = 15000, ["List-Class"] = 17000, ["Listen"] = 16000, ["Listen_live"] = 4700, ["Listenlive"] = 3800, ["Lists_of_people_editnotice"] = 2600, ["Lit"] = 17000, ["Literal_translation"] = 26000, ["Lnl"] = 11000, ["LoMP"] = 4800, ["Location_map"] = 53000, ["Location_map+"] = 31000, ["Location_map_data_documentation"] = 6800, ["Location_map_many"] = 4800, ["Location_map~"] = 30000, ["Location_mark"] = 2700, ["Location_mark+"] = 2700, ["Location_mark~"] = 2700, ["Log"] = 3700, ["Logo_fur"] = 64000, ["Logo_requested"] = 6600, ["London_Gazette"] = 36000, ["Long_plot"] = 4000, ["Longitem"] = 2020000, ["Longlink"] = 5300, ["Look_from"] = 11000, ["Lookfrom"] = 5500, ["Loop"] = 102000, ["Loss"] = 4100, ["Low-Class"] = 15000, ["Low-importance"] = 16000, ["Lower"] = 8400, ["Lowercase"] = 4600, ["Lowercase_title"] = 18000, ["Lowercasetitle"] = 2500, ["Lpsn"] = 2200, ["Lt"] = 2500, ["Lua"] = 12000, ["Lua_escape"] = 5700, ["Module:LCCN"] = 2400, ["Module:Labelled_list_hatnote"] = 634000, ["Module:Lang"] = 1720000, ["Module:Lang-zh"] = 85000, ["Module:Lang/ISO_639_synonyms"] = 1720000, ["Module:Lang/configuration"] = 1720000, ["Module:Lang/data"] = 1720000, ["Module:Lang/data/iana_languages"] = 1720000, ["Module:Lang/data/iana_regions"] = 1720000, ["Module:Lang/data/iana_scripts"] = 1720000, ["Module:Lang/data/iana_suppressed_scripts"] = 1720000, ["Module:Lang/data/iana_variants"] = 1720000, ["Module:Lang/data/is_latn_data"] = 1720000, ["Module:Lang/documentor_tool"] = 4100, ["Module:Lang/langx"] = 690000, ["Module:Lang/tag_from_name"] = 7500, ["Module:Language_with_name/for"] = 3300, ["Module:Large_category_TOC"] = 12000, ["Module:Large_category_TOC/styles.css"] = 12000, ["Module:Latin"] = 9000, ["Module:Librivox_book"] = 4000, ["Module:Lighthouse_tracking"] = 2600, ["Module:Link_if_exists"] = 307000, ["Module:Link_summary"] = 263000, ["Module:List"] = 2630000, ["Module:Listen"] = 16000, ["Module:Listen/styles.css"] = 16000, ["Module:Location_map"] = 1150000, ["Module:Location_map/data/Antarctica"] = 2700, ["Module:Location_map/data/Arkansas"] = 3400, ["Module:Location_map/data/Australia"] = 3400, ["Module:Location_map/data/Australia_New_South_Wales"] = 3700, ["Module:Location_map/data/Australia_Queensland"] = 6000, ["Module:Location_map/data/Australia_South_Australia"] = 2200, ["Module:Location_map/data/Austria"] = 3500, ["Module:Location_map/data/Azerbaijan"] = 4900, ["Module:Location_map/data/Bangladesh"] = 2200, ["Module:Location_map/data/Belgium"] = 2000, ["Module:Location_map/data/Bosnia_and_Herzegovina"] = 5500, ["Module:Location_map/data/Brazil"] = 5300, ["Module:Location_map/data/Bulgaria"] = 3400, ["Module:Location_map/data/California"] = 6200, ["Module:Location_map/data/Canada"] = 5000, ["Module:Location_map/data/Canada_Alberta"] = 2200, ["Module:Location_map/data/Canada_British_Columbia"] = 3500, ["Module:Location_map/data/Canada_Ontario"] = 2000, ["Module:Location_map/data/China"] = 3900, ["Module:Location_map/data/Croatia"] = 4300, ["Module:Location_map/data/Czech_Republic"] = 6900, ["Module:Location_map/data/Estonia"] = 3100, ["Module:Location_map/data/Europe"] = 4400, ["Module:Location_map/data/Florida"] = 2700, ["Module:Location_map/data/France"] = 40000, ["Module:Location_map/data/France_Auvergne-Rhône-Alpes"] = 4400, ["Module:Location_map/data/France_Bourgogne-Franche-Comté"] = 4000, ["Module:Location_map/data/France_Grand_Est"] = 5300, ["Module:Location_map/data/France_Hauts-de-France"] = 3900, ["Module:Location_map/data/France_Normandy"] = 3400, ["Module:Location_map/data/France_Nouvelle-Aquitaine"] = 4800, ["Module:Location_map/data/France_Occitanie"] = 4800, ["Module:Location_map/data/Germany"] = 17000, ["Module:Location_map/data/Germany_Bavaria"] = 2900, ["Module:Location_map/data/Germany_Rhineland-Palatinate"] = 2600, ["Module:Location_map/data/Greece"] = 5000, ["Module:Location_map/data/Hungary"] = 2900, ["Module:Location_map/data/Illinois"] = 3500, ["Module:Location_map/data/India"] = 24000, ["Module:Location_map/data/India3"] = 2900, ["Module:Location_map/data/India_Andhra_Pradesh"] = 2900, ["Module:Location_map/data/India_Karnataka"] = 2200, ["Module:Location_map/data/India_Kerala"] = 2900, ["Module:Location_map/data/India_Maharashtra"] = 3100, ["Module:Location_map/data/India_Punjab"] = 2300, ["Module:Location_map/data/India_Tamil_Nadu"] = 3300, ["Module:Location_map/data/India_Uttar_Pradesh"] = 3600, ["Module:Location_map/data/India_West_Bengal"] = 3000, ["Module:Location_map/data/Indiana"] = 3200, ["Module:Location_map/data/Iowa"] = 3000, ["Module:Location_map/data/Iran"] = 51000, ["Module:Location_map/data/Ireland"] = 4000, ["Module:Location_map/data/Italy"] = 12000, ["Module:Location_map/data/Japan"] = 15000, ["Module:Location_map/data/Maine"] = 2100, ["Module:Location_map/data/Maryland"] = 2100, ["Module:Location_map/data/Massachusetts"] = 4700, ["Module:Location_map/data/Mexico"] = 3900, ["Module:Location_map/data/Michigan"] = 3900, ["Module:Location_map/data/Minnesota"] = 4700, ["Module:Location_map/data/Nepal"] = 4800, ["Module:Location_map/data/Netherlands"] = 3100, ["Module:Location_map/data/New_York"] = 8100, ["Module:Location_map/data/North_Carolina"] = 3700, ["Module:Location_map/data/Norway"] = 2200, ["Module:Location_map/data/Ohio"] = 2700, ["Module:Location_map/data/Pakistan"] = 3100, ["Module:Location_map/data/Pennsylvania"] = 6100, ["Module:Location_map/data/Peru"] = 2900, ["Module:Location_map/data/Philippines"] = 3900, ["Module:Location_map/data/Poland"] = 54000, ["Module:Location_map/data/Queensland"] = 2500, ["Module:Location_map/data/Romania"] = 6000, ["Module:Location_map/data/Russia"] = 29000, ["Module:Location_map/data/Russia_Bashkortostan"] = 4500, ["Module:Location_map/data/Russia_Vladimir_Oblast"] = 2200, ["Module:Location_map/data/Russia_Vologda_Oblast"] = 4800, ["Module:Location_map/data/Serbia"] = 4400, ["Module:Location_map/data/Slovakia"] = 3300, ["Module:Location_map/data/Slovenia"] = 6800, ["Module:Location_map/data/South_Africa"] = 3300, ["Module:Location_map/data/Spain"] = 8700, ["Module:Location_map/data/Sweden"] = 2900, ["Module:Location_map/data/Switzerland"] = 6100, ["Module:Location_map/data/Syria"] = 2800, ["Module:Location_map/data/Texas"] = 3900, ["Module:Location_map/data/Turkey"] = 22000, ["Module:Location_map/data/Turkey_Central_Anatolia"] = 2100, ["Module:Location_map/data/Turkey_Marmara"] = 2300, ["Module:Location_map/data/USA"] = 115000, ["Module:Location_map/data/USA_Alabama"] = 2200, ["Module:Location_map/data/USA_Alaska"] = 2400, ["Module:Location_map/data/USA_Arizona"] = 2100, ["Module:Location_map/data/USA_Arkansas"] = 3500, ["Module:Location_map/data/USA_California"] = 8100, ["Module:Location_map/data/USA_Colorado"] = 2400, ["Module:Location_map/data/USA_Florida"] = 3400, ["Module:Location_map/data/USA_Georgia"] = 2100, ["Module:Location_map/data/USA_Illinois"] = 3800, ["Module:Location_map/data/USA_Indiana"] = 3400, ["Module:Location_map/data/USA_Iowa"] = 3200, ["Module:Location_map/data/USA_Kentucky"] = 3300, ["Module:Location_map/data/USA_Maine"] = 2300, ["Module:Location_map/data/USA_Maryland"] = 2600, ["Module:Location_map/data/USA_Massachusetts"] = 5000, ["Module:Location_map/data/USA_Michigan"] = 4300, ["Module:Location_map/data/USA_Minnesota"] = 5000, ["Module:Location_map/data/USA_Missouri"] = 2200, ["Module:Location_map/data/USA_New_Jersey"] = 3000, ["Module:Location_map/data/USA_New_York"] = 9000, ["Module:Location_map/data/USA_North_Carolina"] = 4500, ["Module:Location_map/data/USA_Ohio"] = 3000, ["Module:Location_map/data/USA_Oregon"] = 2600, ["Module:Location_map/data/USA_Pennsylvania"] = 7300, ["Module:Location_map/data/USA_Tennessee"] = 2200, ["Module:Location_map/data/USA_Texas"] = 4400, ["Module:Location_map/data/USA_Virginia"] = 5100, ["Module:Location_map/data/USA_Washington"] = 3200, ["Module:Location_map/data/USA_West_Virginia"] = 4400, ["Module:Location_map/data/USA_Wisconsin"] = 3000, ["Module:Location_map/data/Ukraine"] = 4100, ["Module:Location_map/data/United_States"] = 2600, ["Module:Location_map/data/Virginia"] = 4000, ["Module:Location_map/data/Washington"] = 2400, ["Module:Location_map/data/West_Virginia"] = 4100, ["Module:Location_map/data/Wisconsin"] = 2600, ["Module:Location_map/data/doc"] = 6700, ["Module:Location_map/info"] = 6800, ["Module:Location_map/multi"] = 35000, ["Module:Location_map/styles.css"] = 787000, ["Module:London_Gazette_util"] = 36000, ["Module:Lua_banner"] = 12000, } m29acrnf92ztdyqqqr7b88feg03qsd5 10 166872 1383339 1271371 2025-04-17T21:25:34Z en>RobinLeicester 0 re-instate the strapline within a noinclude tag 1383339 wikitext text/x-wiki {{#invoke:OSM Location map|main|useFormatStyle={{{useFormatStyle|standardstyle}}} <noinclude> |label1=Annotated maps of anywhere in the world |mark-coord1={{coord|0|0}}|mark-size1=10|label-pos1=top</noinclude> }} {{Main other|[[Category:Articles containing OSM location maps]]}}<noinclude> {{documentation}} [[Category:OSM Location map templates]] [[Category:Pages with disabled graphs]] </noinclude> l7qb604qqxvvpz96vlse07jzlwizrv6 1383340 1383339 2026-08-18T15:26:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:OSM_Location_map]] 1383339 wikitext text/x-wiki {{#invoke:OSM Location map|main|useFormatStyle={{{useFormatStyle|standardstyle}}} <noinclude> |label1=Annotated maps of anywhere in the world |mark-coord1={{coord|0|0}}|mark-size1=10|label-pos1=top</noinclude> }} {{Main other|[[Category:Articles containing OSM location maps]]}}<noinclude> {{documentation}} [[Category:OSM Location map templates]] [[Category:Pages with disabled graphs]] </noinclude> l7qb604qqxvvpz96vlse07jzlwizrv6 0 174118 1383309 1346029 2026-08-18T13:52:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383309 wikitext text/x-wiki '''ಚಂದಿಮರಸ''' ಎನ್ನುವವನು ಒಬ್ಬ ವಚನಕಾರ.<ref>https://lingayatreligion.com/Sharanaru/Chandimarasa.htm</ref><ref>{{Cite web |url=https://vachana.taralabalu.in/vachana.php?poet=89&author=%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B2%B8 |title=https://vachana.taralabalu.in/vachana.php?poet=89&author=ಚಂದಿಮರಸ |access-date=2025-04-20 |archive-date=2025-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926140301/https://vachana.taralabalu.in/vachana.php?poet=89&author=%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B2%B8 |url-status=dead }}</ref> [[ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಕೆಂಭಾವಿ|ಕೆಂಭಾವಿಯಲ್ಲಿ]] [[ಅರಸ|ಅರಸನಾಗಿದ್ದ]]. == ಜೀವನ == ಕಾಲ ಸು. 1020. ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯನಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು [[ಡಿ.ಎಲ್.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್|ಡಿ.ಎಲ್. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯರ]] ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈತ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ]] ಚಾಡಿ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭೋಗಣ್ಣನೆಂಬ [[ಶರಣರು|ಶರಣನನ್ನು]] ಊರಿನಿಂದ ಓಡಿಸಿದನೆಂದೂ, ಆತನ ಹಿಂದೆಯೇ ಆ ಊರಿನ [[ಶಿವ|ಲಿಂಗಗಳೆಲ್ಲ]] ಹಾರಿಹೋಗಲು ರಾಜ ಆ ಶರಣನನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿ ತಾನು [[ವೀರಶೈವ|ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮವನ್ನು]] ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ರಾಜ್ಯಕೋಶಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, [[ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ|ಕೃಷ್ಣಾ ನದೀ]] ತೀರದ ಚಿಮ್ಮಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಿಜಗುಣನಿಂದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ತಾನೂ [[ಗುರು|ಗುರುವಿನಂತೆ]] ವಚನಕಾರನಾಗಿ [[ಧರ್ಮ]] ಪ್ರಸಾರ ಕೈಗೊಂಡು ಚಿಮ್ಮಲಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಧಿಸ್ಥನಾದನೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿ. ಚಿಮ್ಮಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈತನ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಗುಡಿ ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ. [[ಘನಲಿಂಗದೇವ|ಘನಲಿಂಗ]] ಈತನನ್ನು ಮಹಾತ್ಮನೆಂದು ತನ್ನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಅಂಕಿತ ''ಸಿಮ್ಮಲಿಗೆಯ ಚೆನ್ನರಾಮ'' ಎಂದಿದೆ. ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಕಿತ ಚಂದಿಮರಸನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದೂ, [[ಯಲಹಂಕ]] ನಾಡಪ್ರಭು ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೆಂಪಯ್ಯಗೌಡರ (1661) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರೆದದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಕಿತ ಚಿಮ್ಮಲಿಗೆಯ ಚಂದಯ್ಯನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈತನ [[ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ|ವಚನಗಳು]] ಶ್ರೇಷ್ಠತರವಾದುವೆಂದೂ, ಈತನ ವಚನಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸದ ಯಾವ ವಚನ ಸಂಗ್ರಹಕಾರನೂ ಇಲ್ಲವೆಂದೂ [[ಫ. ಗು. ಹಳಕಟ್ಟಿ|ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರ]] ಅಭಿಪ್ರಾಯ. == ವಚನಗಳು == ಈತನ 15 ವಚನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೀಗಿವೆ. <poem> ::ಸಂಸಾರವೆಂಬತ್ತೆಗೆ ನಿರ್ಬುದ್ಧಿ ಸೊಸೆಯೊಬ್ಬಳು; ::ಅಟ್ಟುಂಡೆನೆಂದು ಒಲೆಯ ಬೂದಿಯ ತೋಡುವ ತನಕ ::ಒಳಗೊಂದು ಕಿಡಿಯಿರ್ದು ಕೈಬೆಂದು ಮೞುಗುವಂತಾಯಿತ್ತಲ್ಲಾ ಎನಗೆ; ::ನಿಸ್ಸಂಗತಿಯ ಒಡಲೊಲೆಯ ಬೂದಿಯ ಕೆದೞು ವನಕ ::ಒಳಗೊಂದು ಸುಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕಿಡಿಯಿರ್ದು ಎನ್ನ ಮನಬೆಂದು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಱುಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ::ಇದಕ್ಕೆ ಸೀತಾಳಮಂತ್ರ ಉಂಟೆ ಅಯ್ಯ. ಸಿಮ್ಮಲಿಗೆಯ ಚೆನ್ನರಾಮನೆಂಬ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ನಿಜಗುಣಶರಣೆಂಬುದೆ ಮಂತ್ರ. </poem> <poem> ::ಇಂದುವಿನ ಬೆಳಗಿನಿಂದ ಇಂದುವನು, ಭಾನುವಿನ ಬೆಳಗಿನಿಂದ ಭಾನುವನು, ::ದೀಪದ ಬೆಳಗಿನಿಂದ ದೀಪವನು ಕಾಂಬಂತೆ ತನ್ನ ಬೆಳಗಿನಿಂದ ತನ್ನನೆ ಕಂಡುನಿಂದ ನಿಲವು ತಾನೆ ಸಿಮ್ಮಲಿಗೆಯ ಚೆನ್ನರಾಮ. </poem> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಂದಿಮರಸ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] n9ryjo0qlmod5pqguczw3ojv73edk1h 0 177660 1383420 1355132 2026-08-19T06:39:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383420 wikitext text/x-wiki ಬಹ್ರೇನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ (ಅರೇಬಿಕ್: حلبة البحرين الدولية, ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: Ḥalba al-Baḥrayn ad-Dawliyya) 2004 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ 5.412 ಕಿಮೀ (3.363 ಮೈಲಿ) ಮೋಟಾರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ರೇಸಿಂಗ್, GP2 ಸರಣಿ (ಈಗ FIA ಫಾರ್ಮುಲಾ 2) ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಬಹ್ರೇನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2004 ರ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ರೇಸ್ ಆಗಿತ್ತು. 2006 ರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ V8 ಸೂಪರ್‌ಕಾರ್‌ಗಳು BIC ನಲ್ಲಿ ರೇಸ್ ಮಾಡಿದವು, ಈ ಈವೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಡೆಸರ್ಟ್ 400 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2011 ರ V8 ಸೂಪರ್‌ಕಾರ್ ಸೀಸನ್‌ಗೆ V8 ಸೂಪರ್‌ಕಾರ್‌ಗಳು ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. 24 ಗಂಟೆಗಳ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ರೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ BIC ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://bahraingp.com.bh/page.aspx?id=52</ref> ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ FIA ಗ್ರೇಡ್ 1 ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>http://www.fia.com/sites/default/files/tableaulicencescircuit.pdf</ref> ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಬಹು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. =ಇತಿಹಾಸ= ಬಹ್ರೇನ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ನಿರ್ಮಾಣವು ಬಹ್ರೇನ್‌ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಕ್ರೌನ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಶೇಖ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಬಿನ್ ಹಮದ್ ಅಲ್ ಖಲೀಫಾ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕ್ರೌನ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಬಹ್ರೇನ್ ಮೋಟಾರ್ ಫೆಡರೇಶನ್‌ನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಬ್ರೋಗನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು TRL ಅನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು. 2004 ರ ಬಹ್ರೇನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ರೇಸ್ ಸಂಘಟಕರು ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈವೆಂಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಬರ್ನಿ ಎಕ್ಲೆಸ್ಟೋನ್ ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/3567433.stm|title=Bahrain 'tried to stop GP'|date=ಮಾರ್ಚ್ 25, 2004|via=news.bbc.co.uk}}</ref> 2004 ರ ಓಟದ ನಂತರ ಮತ್ತು 2005 ರ ಓಟದ ಮೊದಲು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಮರುಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು, ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉದ್ದವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 5 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.fia.com/file/39752/download?token=vtWlussX|title=Wayback Machine|website=www.fia.com}}</ref> 2007 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುರಕ್ಷತೆ, ರೇಸ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ FIA ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಆಯಿತು.<ref>http://www.formula1.com/race/news/5942/772.html</ref> 2009 ರ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು BIC @bahrain ಜೊತೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. @bahrain ಮುಮ್ತಲಾಕಟ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. @bahrain 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರ, ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ಥಳವನ್ನು US$2 ಬಿಲಿಯನ್ (BHD 850 ಮಿಲಿಯನ್) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಿದೆ, ಇದು ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=248950|title=Gulf Daily News » Business News » Jobs 'for generations to come'|website=gulf-daily-news.com|access-date=2026-01-23|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402170831/http://gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=248950|url-status=dead}}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಋತುವಿನ ಮೊದಲ GP ಆಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಅಶಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಓಟವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಜೂನ್ 4 ರಂದು FIA ಈ ಓಟವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30 ರಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದು ಉದ್ಘಾಟನಾ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಮೂಲ ಸ್ಲಾಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ರಂದು ಋತುವಿನ ಮುಕ್ತಾಯ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು. <ref>{{Cite web|url=http://www.f1plus.com/en/news/item/461-bahrain-grand-prix-reinstated-race-will-take-place-on-october-the-30th|title=Bahrain Grand Prix reinstated; race will take place on October the 30th. : F1plus|first=Gustavo|last=Roche|website=www.f1plus.com}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ರೇಸ್ ಆಯೋಜಕರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು, 2012 ರ ಓಟದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 2012 ರ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 22 ರಂದು, ಋತುವಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತ್ತು. 2024 ರ ಫಾರ್ಮುಲಾ 1 ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ಪೂರ್ವ-ಋತುವಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೇ ಬೆಳಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಧ್ವಜದಿಂದ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನ 10 ನೇ ತಿರುವಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಡ್ರೈನ್ ಕವರ್ ಅನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲೆಕ್ಲರ್ಕ್‌ನ SF-24 ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. '''ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ''' ಈ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅನ್ನು ಮಲೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸೆಪಾಂಗ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅದೇ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜರ್ಮನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಹರ್ಮನ್ ಟಿಲ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಸೆಬಾರ್ಕೊ-ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿಟಿ.<ref>{{Cite web|url=http://www.xak.com/main/newsshow.asp?id=17846|title=Xak.com: Cybarco takes on $155 million Bahrain F1 circuit|website=www.xak.com}}</ref> ಈ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು 56.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಹ್ರೇನಿ ದಿನಾರ್‌ಗಳು<ref>{{Cite web|url=http://www.tradearabia.com/showrooms/tashowrooms.asp?Showroomid=9|title=Trade Arabia Business Directory|website=www.tradearabia.com|access-date=2026-01-23|archive-date=2012-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628112325/http://www.tradearabia.com/showrooms/tashowrooms.asp?Showroomid=9|url-status=dead}}</ref> (US$150 ಮಿಲಿಯನ್) ವೆಚ್ಚವಾಯಿತು.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.bahraingp.com.bh/circuit-info.html|title=Bahrain International Circuit » Bahrain International Circuit|website=www.bahraingp.com.bh|access-date=2026-01-23|archive-date=2007-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070103082830/http://www.bahraingp.com.bh/circuit-info.html|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಪರೀಕ್ಷಾ ಓವಲ್ ಮತ್ತು ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="auto"/> ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ಮರುಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮರಳು ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗೆ ಬೀಸಿ ಓಟವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಘಟಕರು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನ ಸುತ್ತಲೂ ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಅಂಟು ಸಿಂಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮರಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಿಂದ ದೂರವಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/3580063.stm|title=Schumacher admits sand fear|date=ಮಾರ್ಚ್ 29, 2004|via=news.bbc.co.uk}}</ref> ಈ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಗ್ರೇವಾಕ್ ಅಗ್ರಿಗೇಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಶ್ರಾಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೇಸ್ಟನ್ ಹಿಲ್ ಕ್ವಾರಿಯಿಂದ ಬಹ್ರೇನ್‌ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮೈ ವಸ್ತುವು ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಬಾಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮುಲಾ 1 ಚಾಲಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ನೀಡುವ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಹಿಡಿತಕ್ಕಾಗಿ. ಅದೇ ಅಗ್ರಗೇಟ್ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅಬುಧಾಬಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಳವಾದ ಯಾಸ್ ಮರೀನಾ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/local/shropshire/hi/people_and_places/newsid_8334000/8334811.stm|title=From Shropshire to Abu Dhabi GP|date=ಅಕ್ಟೋ 30, 2009|via=news.bbc.co.uk}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನ ಮೊದಲ ಮೂಲೆಯನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಜರ್ಮನ್ ಚಾಲಕ ಮೈಕೆಲ್ ಶುಮಾಕರ್ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಹುತೇಕ ಮಾರಕ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/26406971|title=Michael Schumacher has Bahrain corner named in his honour|date=ಮಾರ್ಚ್ 2, 2014|via=www.bbc.co.uk}}</ref> =ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್= ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಗಳು: ಬಹ್ರೇನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಖಿರ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ಬಹ್ರೇನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಮೊದಲ ಬಹ್ರೇನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2004 ರಂದು ನಡೆಯಿತು, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಈಜಿಪ್ಟ್, ಲೆಬನಾನ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (ಯುಎಇ) ಎಲ್ಲರೂ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಆಶಿಸುತ್ತಾ, ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಆಶಿಸಿದರು (ಯುಎಇ 2009 ರಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ). ಬಹ್ರೇನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ರೇಸ್ ಆಗಿದ್ದು, 2006 ರ ಸೀಸನ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬಹ್ರೇನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಓಪನರ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಇದನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲಾಯಿತು. 2009 ರಲ್ಲಿ, ಬಹ್ರೇನ್ ಅನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ರೇಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 2010 ರ ಸೀಸನ್‌ಗೆ ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ವ-ಸೀಸನ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮತ್ತು ಸೀಸನ್ ಓಪನರ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಕಾರುಗಳು F1 ನ 'ವಜ್ರ ಮಹೋತ್ಸವ'ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಪೂರ್ಣ 6.299 ಕಿಮೀ (3.914 ಮೈಲಿ) "ಎಂಡ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್" ಅನ್ನು ಓಡಿಸಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2011 ಕ್ಕೆ F1 2004 ಮತ್ತು 2009 ರ ನಡುವೆ ಬಳಸಿದ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ರೇಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಮರಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/25978.html|title=Sakhir reverts to old layout for 2011 Bahrain Grand Prix}}</ref> ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ F1 2012 ರ ಬಹ್ರೇನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗೆ ಮರಳಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ದೀಪಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ 1 ನ ಹತ್ತನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ರಾತ್ರಿ ರೇಸ್ ಆಗಿ ರೇಸ್ ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಯ ರೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. 2020 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಎರಡು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸಖಿರ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು, COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ನಂತರ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಅನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಔಟರ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-return-to-turkey-istanbul-park-as-four-more-races-added-to-F1-calendar.2cVIVl0QDr4OiZa7rPt7Zg|title=Formula 1 to return to Turkey as four more races are added to the 2020 F1 calendar &#124; Formula 1®|website=www.formula1.com}}</ref> =ಸರಣಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ= ಬಹ್ರೇನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಹಲವಾರು ಉನ್ನತ-ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ FIA ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್, FIA ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಂಡ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್, FIA ಫಾರ್ಮುಲಾ 2 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್, FIA ಫಾರ್ಮುಲಾ 3 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಷೆ ಕ್ಯಾರೆರಾ ಕಪ್ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಸೇರಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್, ಸ್ಪೀಡ್‌ಕಾರ್ ಸರಣಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ V8 ಸೂಪರ್‌ಕಾರ್‌ಗಳು, GP2 ಏಷ್ಯಾ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾ ಸೂಪರ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಕುಸಿದ ನಂತರ ಫಾರ್ಮುಲಾ ತ್ರೀ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಏಕೈಕ ಬಹ್ರೇನ್ ಸೂಪರ್‌ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಫಾರ್ಮುಲಾ BMW ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೈನಲ್ ಬಹ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನವರಿ: ಡಾರ್ಟ್ಸ್ ಬಹ್ರೇನ್ ಡಾರ್ಟ್ಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ<ref>{{Cite web|url=https://www.bahraingp.com/blog/events/bahrain-darts-masters/|title=Bahrain Darts Masters}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್: ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಬಹ್ರೇನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್, ಎಫ್‌ಐಎ ಫಾರ್ಮುಲಾ 2 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸಖೀರ್ ಫಾರ್ಮುಲಾ 2 ಸುತ್ತು, ಎಫ್‌ಐಎ ಫಾರ್ಮುಲಾ 3 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್, ಪೋರ್ಷೆ ಕ್ಯಾರೆರಾ ಕಪ್ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ನವೆಂಬರ್: ಎಫ್‌ಐಎ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಂಡ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ 8 ಅವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಬಹ್ರೇನ್, ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೆ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್: ಫೆರಾರಿ ಚಾಲೆಂಜ್ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮಾಜಿ ಬಹ್ರೇನ್ ಸೂಪರ್‌ಪ್ರಿಕ್ಸ್ (2004) F4 ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ (2025) ಫೆರಾರಿ ಚಾಲೆಂಜ್ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ (2020) ಫೆರಾರಿ ಚಾಲೆಂಜ್ ಯುರೋಪ್ (2019) FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಬಹ್ರೇನ್ ಸೂಪರ್‌ಕಾರ್ 500 (2005) FIA GT ನೇಷನ್ಸ್ ಕಪ್ (2018) ಫಾರ್ಮುಲಾ BMW ಏಷ್ಯಾ (2004–2005) ಫಾರ್ಮುಲಾ BMW ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೈನಲ್ (2005) ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಸಖೀರ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ (2020) ಗಲ್ಫ್ 12 ಅವರ್ಸ್ (2021) GP2 ಸರಣಿ ಬಹ್ರೇನ್ GP2 ಸುತ್ತು (2005, 2007, 2012–2015) GP2 ಏಷ್ಯಾ ಸರಣಿ (2008–2010) GP3 ಸರಣಿ (2015) MRF ಚಾಲೆಂಜ್ ಫಾರ್ಮುಲಾ 2000 ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ (2013–2019) ಪೋರ್ಷೆ ಸೂಪರ್‌ಕಪ್ (2006–2010, 2012) ಸ್ಪೀಡ್‌ಕಾರ್ ಸರಣಿ (2008–2009) TCR ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಣಿ (2016–2017) TCR ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಸರಣಿ (2017–2018) V8 ಸೂಪರ್‌ಕಾರ್‌ಗಳು ಡೆಸರ್ಟ್ 400 (2006–2008, 2010) ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ V8 3.5 (2017) ವಿಶ್ವ ಟೂರಿಂಗ್ ಕಾರು ಕಪ್ FIA WTCR ಬಹ್ರೇನ್ ರೇಸ್ (2022) =ಉಲ್ಲೆಖಗಳು= {{Interwikineeded}} s0fcs1khkk22se4q1m1z9et33fnuyhw 0 178177 1383379 1376812 2026-08-18T18:30:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383379 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] '''ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್''' (ಜನವರಿ 7, 1891<ref>https://archive.org/details/wrappedinrainbow00boyd</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-385-49375-4</ref> – ಜನವರಿ 28, 1960) ಒಬ್ಬ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕಿ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ, ಜನಪದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. <ref>https://www.jstor.org/stable/2901255?origin=crossref</ref>ಅವರು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಅಮೆರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಾತಿ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೂಡು ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ವೊಡು ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದು '''ದೇರ್ ಐಸ್ ವೇರ್ ವಾಚಿಂಗ್ ಗಾಡ್''', ಇದು 1937ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅವರು 50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು, ನಾಟಕಗಳು, ಒಂದು ಆತ್ಮಕಥೆ, ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೆಲ ಕೃತಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ '''ಟೆಲ್ ಮೈ ಹಾರ್ಸ್''' (1937), ಈ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಗಡಿಗಳು ಇರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಣ್ಣದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗಡಿಗಳು ಇರದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, ಅಧ್ಯಯನದ ಎಥ್ನೋಮ್ಯೂಸಿಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿತು. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದತ್ತ ಅವರ ಅಪರೂಪದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಎಥ್ನೋಗ್ರಫಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾನಾ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಹಾಕಿತು. '''ಹರ್ಸ್ಟನ್''' ಅವರು ನೋಟಸುಲ್ಗಾ, ಅಲಬಾಮಾ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1894ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಈಟನ್‌ವಿಲ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಬಾರ್ನಾರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20170925043547/http://social.rollins.edu/wpsites/mosaic-hurston/2011/07/12/the-upbringing-and-education-of-zora-neale-hurston/</ref> ಅವರಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದು, ಅವು ಸಮುದಾಯದ ಗುರುತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೂ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಪ್ಪು ಸಮುದಾಯದ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹ ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಹಾರ್ಲಂ ರೆನೆಸಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಅವರ ಚಿಕ್ಕ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಕಥೆಗಳು '''ದಿ ನ್ಯೂ ನೀಗ್ರೋ ಮತ್ತು''' '''ಫೈರ್!!''' ಎಂಬ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು.<ref>https://www.chronicle.com/article/the-newly-complicated-zora-neale-hurston/</ref> ಫ್ಲೋರಿಡಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಉತ್ತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಕಲನ '''ಮ್ಯೂಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೆನ್''' (1935) ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮೂರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರು: '''ಜೋನಾ’ಸ್ ಗೌರ್ಡ್ ವೈನ್''' (1934); '''ದೇರ್ ಐಸ್ ವೇರ್ ವಾಚಿಂಗ್ ಗಾಡ್''' (1937); ಮತ್ತು '''ಮೋಸಸ್, ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ದ ಮೌಂಟನ್''' (1939).<ref>{{Cite web |url=https://themadisontimes.themadent.com/article/from-the-harlem-renaissance-to-the-black-arts-movement-writers-who-changed-the-world/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-14 |archive-date=2022-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308172016/https://themadisontimes.themadent.com/article/from-the-harlem-renaissance-to-the-black-arts-movement-writers-who-changed-the-world/ |url-status=dead }}</ref> ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ '''ಟೆಲ್ ಮೈ ಹಾರ್ಸ್: ವೂಡು ಮತ್ತು ಲೈಫ್ ಇನ್ ಹೈಟಿ ಅಂಡ್ ಜಮೈಕಾ''' (1938) ಕೂಡ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು, ಇದು ಜಮೈಕಾ ಮತ್ತು ಹೈಟಿ ಯಲ್ಲಿನ ಆಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಅನುಭವ ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದ ಅವರ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. 1975ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಮರಣದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಲೇಖಕಿ '''ಅಲಿಸ್ ವಾಕರ್''' ಅವರು '''ಎಂಎಸ್. ಮ್ಯಾಗಜಿನ್''' ನಲ್ಲಿ '''“ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್”''' (ನಂತರ '''“ಲುಕಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಜೋರಾ”''' ಎಂದು ಮರುಶೀರ್ಷಿಕೆಗೊಂಡ) ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿ ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಂಡಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20140715001314/http://barnard.edu/news/archaeology-classic-celebrating-zora-neale-hurston-28</ref><ref>https://www.mentalfloss.com/literature/authors/zora-neale-hurston-author-facts</ref> 2001ರಲ್ಲಿ, 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿರುವ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಕೈಪಿಡಿ '''ಎವ್ರಿ ಟಂಗ್ ಗಾಟ್ ಟು ಕನ್‌ಫೆಸ್''' ಅನ್ನು ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಅಕಥನಾತ್ಮಕ ಪುಸ್ತಕ '''ಬ್ಯಾರಕೂನ್: ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ “ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಗೋ"''' (2018), 1860ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತರಲಾದ ದಾಸರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಕೊಜೋ ಲೂಯಿಸ್ (ಕೊಸೋಲಾ) ಅವರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕೃತಿ, ಅವರ ಮರಣಾನಂತರವೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== '''ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್''' ಅವರು 1891ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಜಾನ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿ ಆನ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್ (ನೀ ಪಾಟ್ಸ್) ಅವರ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವರು. ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರೂ ದಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕ ಮತ್ತು ಶೇರ್‌ಕ್ರಾಪರ್ ಆಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಬಡಗಿಯಾಗಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಒಬ್ಬ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1891ರ ಜನವರಿ 7ರಂದು ನೋಟಸುಲ್ಗಾ, ಅಲಬಾಮಾ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ತಂದೆಯ ಹುಟ್ಟೂರು ಆಗಿದ್ದು, ಅವರ ಪಿತಾಮಹ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://archive.org/details/wrappedinrainbow00boyd</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-385-49375-4</ref> ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಈಟನ್‌ವಿಲ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. 1887ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.nytimes.com/2008/09/29/us/29florida.html</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ “ಮನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕವರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಅದನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1897ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಂದೆ ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 1902ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚ್ ಆದ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ ಮಿಷನರಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ನ ಧರ್ಮಗುರು ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. 1901ರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅವು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಡೆ ತೆರೆದವು. ನಂತರ ಅವರು ಈ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ “ಜನನ” ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-8160-6885-2</ref> ವಯಸ್ಕರಾಗಿದ್ದ ನಂತರ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರು — ಅದು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ಗಳು ಬಿಳಿ ಸಮಾಜದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬದುಕಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು ಮತ್ತು ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ತಮ್ಮ 1928ರ ಪ್ರಬಂಧ '''ಹೌ ಇಟ್ ಫೀಲ್ಸ್ ಟು ಬಿ ಕಲರ್ಡ್ ಮೀ''' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇಂದಿಗೂ ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ '''ಜೋರಾ! ಫೆಸ್ಟಿವಲ್''' ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://zorafestival.org/</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ತಾಯಿ 1904ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ತಂದೆ 1905ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟಿ ಮೊಗೆ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>https://chdr.cah.ucf.edu/hurstonarchive/?p=chronology</ref> ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಯ ಮರಣಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಅವರು ಮೊಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ವದಂತಿ ಇತ್ತು.ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸೌತೆತಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ವಿಲ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಯಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ವಸತಿ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗಾಕಲಾಯಿತು. ==ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಪದವಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು== ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತರು. ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.semanticscholar.org/paper/5f71d3680d1a5c157811acf59b30a0984b997237</ref> 1918ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ ಯಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಪ್ಪು ಕಾಲೇಜಾದ '''ಹಾವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'''ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ '''ಝೀಟಾ ಫೈ ಬೇಟಾ''' ಸಹೋದರಿಯ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅಂದರೆ ಅವರು ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://barnard.edu/news/changing-faces-first-generation-barnard-women-0 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-15 |archive-date=2023-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922190935/https://barnard.edu/news/changing-faces-first-generation-barnard-women-0 |url-status=dead }}</ref>ಹಾವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿರುವ '''ದಿ ಹಿಲ್‌ಟಾಪ್''' ಅನ್ನು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅವರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, 1920ರಲ್ಲಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-8160-6885-2</ref> 1921ರಲ್ಲಿ, ಅವರು '''ಜಾನ್ ರೆಡ್ಡಿಂಗ್ ಗೋಸ್ ಟು ಸೀ''' ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರು '''ಅಲೈನ್ ಲಾಕ್''' ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕ್ಲಬ್ '''ದಿ ಸ್ಟೈಲಸ್''' ನ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಲು ಅರ್ಹರಾದರು. 1924ರಲ್ಲಿ ಹಾವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ತೊರೆಯುವ ಮೊದಲು, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಶಾಲಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://wams.nyhistory.org/confidence-and-crises/jazz-age/zora-neale-hurston/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-15 |archive-date=2026-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101051446/https://wams.nyhistory.org/confidence-and-crises/jazz-age/zora-neale-hurston/ |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಹಾವರ್ಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಕೂಡ ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಸಂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಕ್ಯೂರಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಖರ್ಚನ್ನು ಭರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://wams.nyhistory.org/confidence-and-crises/jazz-age/zora-neale-hurston/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-15 |archive-date=2026-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101051446/https://wams.nyhistory.org/confidence-and-crises/jazz-age/zora-neale-hurston/ |url-status=dead }}</ref> 1925ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ '''ಆನಿ ನೇಥನ್ ಮೈಯರ್''' ಎಂಬ ಬಾರ್ನಾರ್ಡ್ ಟ್ರಸ್ಟಿಯಿಂದ '''ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಾರ್ನಾರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜು'''ಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಏಕೈಕ ಕಪ್ಪು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=-9XtCY7cijMC&redir_esc=y</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಮೈಯರ್ ಅವರಿಗೆ '''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸೌಲ್ಸ್''' ಎಂಬ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು; ಇದು ಶ್ವೇತ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಬರೆದ ಮೊದಲ “ಲಿಂಚಿಂಗ್ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ” ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=G1il9uQG3A8C&dq=%22Black+Souls%22+%22March+30,+1932%22&pg=PA133&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Black%20Souls%22%20%22March%2030%2C%201932%22&f=false</ref> ಅವರು '''ಫ್ರಾಂಜ್ ಬೋಯಾಸ್''' ಎಂಬ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ '''ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'''ದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರ ಬಳಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು '''ರೂತ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್''' ಮತ್ತು ಸಹ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ '''ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಮೀಡ್''' ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20090114101102/http://beatl.barnard.columbia.edu/rothschild/cent_anth/early.html</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು 1928ರಲ್ಲಿ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>https://www.britannica.com/biography/Zora-Neale-Hurston</ref> '''ಅಲೈನ್ ಲಾಕ್''' ಅವರು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ದಾನಶೀಲ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ '''ಶಾರ್ಲಟ್ ಆಸ್ಗುಡ್ ಮೇಸನ್''' ಅವರಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು; ಮೇಸನ್ ಅವರು ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕರಾದ '''ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟನ್ ಹ್ಯೂಜ್ಸ್''' ಮುಂತಾದವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರು ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕೂಡ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೇಸನ್ ಅವರು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿ, 1927ರಿಂದ 1932ರವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು $200 ಭತ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು.<ref>https://archive.org/details/wrappedinrainbow00boyd</ref> ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನೀಗ್ರೋ ಸಂಗೀತ, ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಹೂಡು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರೂಪಗಳ ಕುರಿತು ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರು. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ 1927–1932ರ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ '''ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ದ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ನೀಗ್ರೋ ಲೈಫ್''' (ಈಗ '''ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ದ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು '''ಅಮೆರಿಕನ್ ಫೋಕ್ಳೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ''' ಸಹ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು $1,400 ಅನುದಾನವನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಸಲಹೆಗಾರನಾದ ಬೋಯಾಸ್ ಅವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಬೋಯಾಸ್ ಅವರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಗಳ ಹೇರಾರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=CbNc4RgZ3NEC&pg=PR26&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಬಾರ್ನಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ '''ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'''ದಲ್ಲಿ ಬೋಯಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.britannica.com/biography/Zora-Neale-Hurston</ref> 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಲಂನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು '''ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟನ್ ಹ್ಯೂಜ್ಸ್''' ಮತ್ತು '''ಕೌಂಟಿ ಕಲನ್''' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಲೇಖಕರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಕೆಲವು ವಿವರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಭೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ಸುಗಳು ದೊರೆಯಿದ್ದು, '''ಆಪರ್ಚುನಿಟಿ: ಎ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ನೀಗ್ರೋ ಲೈಫ್''' ಎಂಬ, '''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅರ್ಬನ್ ಲೀಗ್''' ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ==ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ== ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. 1928ರಿಂದ 1932ರವರೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ದಾನಶೀಲೆಯಾದ '''ಶಾರ್ಲಟ್ ಆಸ್ಗುಡ್ ಮೇಸನ್''' ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು 1935ರಲ್ಲಿ '''ಮ್ಯೂಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೆನ್''' ಅನ್ನು ಬರೆದರು. ಅವರು ಉತ್ತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಮರಕಟ್ಟು ಶಿಬಿರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ವೇತ ಪುರುಷರು ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉಪಪತ್ನಿಗಳಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಂತರ “ಪ್ಯಾರಮೌರ್ ಹಕ್ಕುಗಳು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಜಾತಿ ವಿಭಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ದಾಸ್ಯ ಕಾಲದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನೇ '''ಜೋನಾ’ಸ್ ಗೌರ್ಡ್ ವೈನ್''' (1934) ಮುಂತಾದ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಕಲ್ಪಿತ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. 1935ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು '''ಆಲನ್ ಲೋಮ್ಯಾಕ್ಸ್''' ಮತ್ತು '''ಮೇರಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬಾರ್ನಿಕಲ್''' ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಡು ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವು ದಾಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಪೂರ್ವಜ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-252-01149-X</ref> 1936 ಮತ್ತು 1937ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಗುಗ್ಗನ್‌ಹೈಮ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಜಮೈಕಾ ಮತ್ತು ಹೈಟಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರು '''ಟೆಲ್ ಮೈ ಹಾರ್ಸ್''' (1938) ಎಂಬ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ, ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಥನಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರಭೇದ ಮೀರುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Four_Hundred_Souls</ref>ಈ ಪುಸ್ತಕದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವಾದ “ನೈಟ್ ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ಟರ್ ಡೆತ್” ಎಂಬಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಜಮೈಕಾದ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು “ನೈನ್ ನೈಟ್” ಎಂಬ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯದ ವಿಧಾನವು ಅತಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಮೈಕನ್ ಜನರ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಆ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು. “ನೈನ್ ನೈಟ್” ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಲಾದ ಸಂಗೀತದ ರೂಪ ಅಥವಾ ಸ್ವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾರದ ಲಾಭಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ), ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ “ಡಪ್ಪಿ” ಅಥವಾ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂದರ್ಶಿತರು ಹೇಳಿದ ಸದಾ ಬದಲಾಗುವ ಕಥೆಗಳು), ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಗೀತ ಬಳಕೆ ಹೇಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿಧನರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-06-169513-1</ref> 1938 ಮತ್ತು 1939ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಫೆಡರಲ್ ರೈಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ (ಎಫ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿ) ಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ವರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ ಆಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.ಲೇಖಕಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಎಫ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿ ಗಾಗಿ ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು,<ref>https://web.archive.org/web/20250417040127/https://blogs.loc.gov/families/2025/01/her-eyes-were-watching-everything-zora-neale-hurston-at-the-library-of-congress/</ref> ಇದರಲ್ಲಿ: “ಕ್ರೋ ಡ್ಯಾನ್ಸ್” ಎಂಬ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹಾಮಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ನೃತ್ಯ ಗೀತೆ;<ref>https://web.archive.org/web/20250203064221/https://www.loc.gov/item/flwpa000017/</ref> ಗುಲ್ಲಾ ಗೀಚಿ ಗೀತೆ “ಓ, ದ ಬ್ಯೂಫರ್ಡ್ ಬೋಟ್ ಡನ್ ಕಮ್”;<ref>https://web.archive.org/web/20250207115054/https://www.loc.gov/item/flwpa000013/?loclr=blogfam</ref> ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಬ್ರಿಯಲ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಹಾಡಿದ ಜನಪದ ಗೀತೆ “ಜಾನ್ ಹೆನ್ರಿ” ಸೇರಿವೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20250114105225/https://www.loc.gov/item/ihas.200196392/?loclr=blogfam</ref> 1947ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿಂದ 1948ರ ಫೆಬ್ರವರಿವರೆಗೆ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಹೊಂಡುರಾಸ್ ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಪ್ಯೂರ್ಟೊ ಕೋರ್ಟೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಯನ್ ಅವಶೇಷಗಳು ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಪತ್ತೆಯಾಗದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪ್ಯೂರ್ಟೊ ಕೋರ್ಟೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಅವರು ಫ್ಲೋರಿಡಾವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ '''ಸೆರಾಫ್ ಆನ್ ದ ಸುವಾನಿ''' ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಜಾತಿ ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು (ಮಿಸ್ಕಿಟೋ ಝಾಂಬು ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಿಫುನಾ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕರು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ ವಂಶಾವಳಿಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಯೋಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು). ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1952ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂರಿಯರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾದ '''ಸಾಮ್ ನನ್''' ಅವರು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ '''ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್''' ಅವರ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರಿಗೆ ಶ್ವೇತ ವರ್ಣದ ವೈದ್ಯರಾದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ '''ಡಾ. ಸಿ. ಲೆರಾಯ್ ಆಡಮ್ಸ್''' ಅವರನ್ನು ಕೊಂದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಲವಂತಪಡಿಸಿ, ತಮ್ಮಿಂದ ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಉತ್ತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಮರಕಟ್ಟು ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ಪುರುಷರ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಾವು ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಅಂತಹ “ಪ್ಯಾರಮೌರ್ ಹಕ್ಕುಗಳು” ಕುರಿತದ್ದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾವಿಸಿ, ಅದನ್ನು “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮುಂದೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು” ಬಯಸಿದರು. ಲೈವ್ ಓಕ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ರಕ್ಷಣಾ ಪಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ಮಾತುಕತೆ ನಿಷೇಧ ಆದೇಶದಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪಟ್ಟಣದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರದಿದ್ದರಿಂದಲೂ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು; ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಶ್ವೇತ ಇಬ್ಬರೂ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಡಾ. ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರು ರೂಬಿಯ ಗಂಡ ಸ್ಯಾಮ್ ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರ ಜೂಜಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರೆಂಬ ಆರೋಪದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದರು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ವೇತರು ಸೇರಿದ ಜ್ಯೂರಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿತು. 1953ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದ '''ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರ ಜೀವನ ಕಥೆ''' ಎಂಬ ವರದಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ನಿಯೋಜನೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಸಂಬಳದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ನನ್ ನಡುವೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ಉಂಟಾದ ಕಾರಣ, ಅವರ ಭಾಗ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊರಟುಹೋದರು. ಅಪೀಲಿನ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮರಳಲು ಹಣ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಹಿಂದೆ '''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ''' ಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಪತ್ರಕರ್ತ '''ವಿಲಿಯಂ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಹ್ಯೂಯಿ''' ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಪ್ರಕರಣದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಪೀಲಿನ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ತನಿಖೆಯಿಂದ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಮೊದಲ ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ '''ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್: ವುಮನ್ ಇನ್ ದ ಸುವಾನಿ ಜೈಲ್''' (1956) ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವರಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು, ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಬೆಸ್ಟ್‌ಸೆಲ್ಲರ್ ಆಗಿತು.<ref>https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=14694</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಹೀಗಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು: “ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು, ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ವಂಶದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಶ್ವೇತ ಪುರುಷನಿಂದ ಹೊಂದಿದ ಮಗುವಿನ ಪಿತೃತ್ವದ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆತ ಮೊದಲ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು. ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ವಿಭಜನಾ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ಯಾರಮೌರ್ ಹಕ್ಕುಗಳ’ ಅಂತ್ಯಘಂಟೆಯನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು.” ಇತರ ಹುದ್ದೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು 1956ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಯಾನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1957ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ “ಅತಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯಾವಂತ”ರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.floridatoday.com/article/20140204/NEWS01/302040022/Florida-Frontiers-Zora-Neale-Hurston-fond-writing-Eau-Gallie-cottage</ref> ನಂತರ ಅವರು ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ದೊರೆಯುವ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬದಲಾವಣೆ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 60ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆರವಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ “ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು” ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೈಯಾಮಿ ಬೀಚ್‌ನ ರಿವೋ ಆಲ್ಟೋ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ==ಸಾವು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ== ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿ ಕೌಂಟಿ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಹೋಮ್‌ಗೆ ಸೇರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆಯಿತು. ಅವರು 1960ರ ಜನವರಿ 28ರಂದು ಉಚ್ಚ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹೃದಯ ರೋಗದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಆಫ್ ಹೆವೆನ್ಲಿ ರೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1973ರವರೆಗೆ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಗುರುತು ಇಲ್ಲದ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತವು.<ref>{{Cite web |url=https://www.palmbeachpost.com/story/news/2020/02/25/black-history-month-zora-neale-hurston-died-alone-belongings-almost-burned-there-festival-her-name/1643050007/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-15 |archive-date=2023-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230102101720/https://www.palmbeachpost.com/story/news/2020/02/25/black-history-month-zora-neale-hurston-died-alone-belongings-almost-burned-there-festival-her-name/1643050007/ |url-status=dead }}</ref> ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ '''ಅಲಿಸ್ ವಾಕರ್''' ಮತ್ತು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಪಂಡಿತೆಯಾಗಿದ್ದ '''ಶಾರ್ಲಟ್ ಡಿ. ಹಂಟ್''' ಅವರು 1973ರಲ್ಲಿ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಇಲ್ಲದ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ಅದನ್ನು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರದ್ದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಅವರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ವಾಕರ್ ಅವರು ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಸಮಾಧಿ ಗುರುತನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ “ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್ / ಎ ಜೀನಿಯಸ್ ಆಫ್ ದ ಸೌತ್ / ನಾವೆಲಿಸ್ಟ್ ಫೋಕ್ಳೋರಿಸ್ಟ್ / ಆಂತ್ರೋಪಾಲಜಿಸ್ಟ್ / 1901–1960” ಎಂದು ಕೆತ್ತಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=aZfcDixewEYC&pg=PA57&redir_esc=y</ref> “ಎ ಜೀನಿಯಸ್ ಆಫ್ ದ ಸೌತ್” ಎಂಬ ಸಾಲು '''ಜೀನ್ ಟೂಮರ್''' ಅವರ “ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಡಸ್ಕ್” ಎಂಬ ಕವಿತೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಅವರ '''ಕೇನ್''' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=aZfcDixewEYC&pg=PA57&redir_esc=y</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು 1891ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು, 1901ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಕಾಗದಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತನಾದ '''ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡು ವ್ಯಾಲ್''' ಅವರು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸಿ, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಉಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.palmbeachpost.com/story/news/2020/02/25/black-history-month-zora-neale-hurston-died-alone-belongings-almost-burned-there-festival-her-name/1643050007/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-15 |archive-date=2023-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230102101720/https://www.palmbeachpost.com/story/news/2020/02/25/black-history-month-zora-neale-hurston-died-alone-belongings-almost-burned-there-festival-her-name/1643050007/ |url-status=dead }}</ref>ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಚ್ಚಿದ ವರಾಂಡಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಟ್ಟರು, ನಂತರ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆರ್ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2003-mar-31-et-tawa31-story.html</ref> ಈ ಸಂಗ್ರಹದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು 1961ರಲ್ಲಿ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾದ ಮಿಸೆಸ್ ಮಾರ್ಜರಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಅವರು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ '''ಸೆರಾಫ್ ಆನ್ ದ ಸುವಾನಿ''' ಎಂಬ ಕೃತಿಯ ಕೈಪಿಡಿ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ, ಹಾಗು '''ಹೆರೋಡ್ ದ ಗ್ರೇಟ್''' ಅವರ ಪ್ರಕಟವಾಗದ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯೂ ಸೇರಿವೆ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನು '''ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೇಮ್ಸ್ ವೆಲ್ಡನ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಸಂಗ್ರಹ'''ಕ್ಕೂ ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>https://www.uflib.ufl.edu/spec/aaexhibit/manuscripts.htm</ref> ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು 1970 ಮತ್ತು 1971ರಲ್ಲಿ '''ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಗ್ರೋವರ್''', ಅಂದರೆ ರೋಲಿನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಇ. ಓ. ಗ್ರೋವರ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ, ದಾನ ಮಾಡಿದರು. 1979ರಲ್ಲಿ, ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ವಿಲ್‌ನ '''ಸ್ಟೆಟ್ಸನ್ ಕೆನ್ನಡಿ''', ಫೆಡರಲ್ ರೈಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದ ಮೂಲಕ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದವರು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. (ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಪೇಪರ್ಸ್, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಸ್ಮಾಥರ್ಸ್ ಲೈಬ್ರರೀಸ್, ಆಗಸ್ಟ್ 2008). 2017ರಲ್ಲಿ, ಕಾಮಿಕ್ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರರಾದ '''ಪೀಟರ್ ಬ್ಯಾಗ್''' ಅವರು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ '''ಫೈರ್!!: ದ ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೋರಿ''' ಎಂಬ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-5297-4947-2</ref>ಇದಕ್ಕೆ '''ಎನ್‌ಪಿಆರ್''' ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ದೊರೆಯಿತು.<ref>https://www.npr.org/2017/03/22/515438118/elastic-lines-for-an-elastic-life-in-fire</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== i42nryslpauhul4qufh4jq0jsjsxz6g 10 178453 1383341 2024-09-06T17:14:09Z en>HouseBlaster 0 HouseBlaster moved page [[Template:Cvt]] to [[Template:Convert abbreviated]]: expand template name per [[WP:TPN]] 1383341 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{{{♥|safesubst:}}}#invoke:convert|convert|abbr=on always|warnings=1}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> a9iqlg8hn8h767etzaou9sv20yz40sm 1383342 1330482 2026-08-18T15:26:18Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Convert_abbreviated]] 1330482 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{{{♥|safesubst:}}}#invoke:convert|convert|abbr=on always|warnings=1}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> a9iqlg8hn8h767etzaou9sv20yz40sm 0 180024 1383410 1378308 2026-08-19T06:11:02Z Mona Mendonca 95880 /* ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ */ 1383410 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ: ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ **ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್** ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ: ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992), ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ **ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್** ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ **"ಡಚ್" (Duch)** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ **"ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್"** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು **"ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ"** ಹಾಗೂ **"ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ"** ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ **ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer)** ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು **ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ** ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ **ಆಲ್ತೋರ್ಪ್**‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ **ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ** ಸೇರಿದರು. 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು **O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು**. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು. 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ **ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ** ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್** ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ **ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ **ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್** ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ **ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್**‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು **ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ**ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು. 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ **ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ **ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ** (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು **ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ **"ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ"** (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, **"ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್"** ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ **"ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ"** ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು **9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ** ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train)** ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ **ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ**ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ **ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II** ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. srpdoz0ny5wc5q65mrvtoxkttr7fjhz 1383411 1383410 2026-08-19T06:15:14Z Mona Mendonca 95880 /* ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ */ 1383411 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ: ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ **ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್** ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ: ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992), ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ **ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್** ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ **"ಡಚ್" (Duch)** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ **"ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್"** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು **"ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ"** ಹಾಗೂ **"ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ"** ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ **ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer)** ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು **ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ** ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ **ಆಲ್ತೋರ್ಪ್**‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ **ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ** ಸೇರಿದರು. 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು **O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು**. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು. 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ **ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ** ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್** ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ **ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ **ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್** ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ **ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್**‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು **ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ**ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು. 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ **ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ **ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ** (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು **ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ **"ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ"** (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, **"ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್"** ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ **"ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ"** ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು **9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ** ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train)** ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ **ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ**ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ **ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II** ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= h19gz0p7cavtsdbuwbkwk6ik4avmht2 1383412 1383411 2026-08-19T06:16:40Z Mona Mendonca 95880 /* ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ */ 1383412 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ: ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ **ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್** ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ: ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992), ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ **ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್** ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ **"ಡಚ್" (Duch)** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ **"ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್"** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು **"ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ"** ಹಾಗೂ **"ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ"** ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ **ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer)** ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು **ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ** ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ **ಆಲ್ತೋರ್ಪ್**‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ **ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ** ಸೇರಿದರು. 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು **O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು**. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು. 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ **ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ** ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್** ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ **ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ **ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್** ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ **ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್**‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು **ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ**ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು. 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ **ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ **ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ** (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು **ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ **"ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ"** (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, **"ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್"** ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ **"ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ"** ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು **9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ** ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train)** ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ **ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ**ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ **ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II** ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= bfc4pic9mstxpkxswr6dq5okjw26j45 1383413 1383412 2026-08-19T06:18:11Z Mona Mendonca 95880 /* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */ 1383413 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ: ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ **ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್** ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992), ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ **ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್** ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ **"ಡಚ್" (Duch)** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ **"ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್"** ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು **"ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ"** ಹಾಗೂ **"ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ"** ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ **ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer)** ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು **ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ** ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ **ಆಲ್ತೋರ್ಪ್**‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ **ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ** ಸೇರಿದರು. 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು **O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು**. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು. 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ **ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ** ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್** ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ **ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ **ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್** ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ **ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್**‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು **ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ**ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು. 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ **ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ **ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ** (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು **ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ **"ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ"** (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, **"ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್"** ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ **"ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ"** ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು **9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ** ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train)** ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ **ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ**ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ **ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II** ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= bipmxjg8ddsfudm39gqdq4ooypp72og 1383414 1383413 2026-08-19T06:21:15Z Mona Mendonca 95880 /* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */ 1383414 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ: ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ **ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್** ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ **ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ** ಸೇರಿದರು. 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು **O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು**. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು. 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ **ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ** ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್** ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ **ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ **ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್** ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ **ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್**‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು **ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ**ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು. 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ **ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ **ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ** (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು **ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ **"ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ"** (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, **"ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್"** ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ **"ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ"** ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು **9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ** ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train)** ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ **ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ**ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ **ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II** ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 4gzui4hu4v0m40zao80o44clwfc98xp 1383415 1383414 2026-08-19T06:27:35Z Mona Mendonca 95880 /* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */ 1383415 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಇಲ್ಲಿದೆ: ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ **ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್** ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ **ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ** ಸೇರಿದರು. 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು **O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು**. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು. 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ **ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ** ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್** ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ **ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ **ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್** ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ **ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್**‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು **ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ**ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು. 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ **ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ **ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ** (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು **ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ **"ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ"** (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, **"ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್"** ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ **"ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ"** ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು **9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ** ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train)** ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ **ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ**ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ **ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II** ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= i7uh1efgcl5nrqnq3txepft37xmhc56 1383416 1383415 2026-08-19T06:28:39Z Mona Mendonca 95880 /* ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ */ 1383416 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ **ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ** ಸೇರಿದರು. 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು **O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು**. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು. 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ **ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ** ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ **ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್** ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ **ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ** ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ **ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್** ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ **ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್**‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು **ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ**ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು. 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ **ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ **ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ** (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು **ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ **"ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ"** (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, **"ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್"** ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ **"ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ"** ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು **9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ** ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train)** ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ **ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ**ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ **ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II** ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= esr78yobwowhg4cnpcts9uz0stk2u82 1383417 1383416 2026-08-19T06:30:47Z Mona Mendonca 95880 /* ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ */ 1383417 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು. 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು. 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ **ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್**‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು **ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ**ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು. 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ **ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ **ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ** (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು **ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ **"ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ"** (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, **"ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್"** ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ **"ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ"** ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು **9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ** ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train)** ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ **ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ**ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ **ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II** ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= deazggqnh23x8fryzshg29tli39rzvv 1383418 1383417 2026-08-19T06:37:48Z Mona Mendonca 95880 /* ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ */ 1383418 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ **ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್**‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು **ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ**ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು. 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ **ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ **ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ** (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು **ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್**ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ **"ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ"** (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, **"ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್"** ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ **"ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ"** ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು **9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ** ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train)** ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ **ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ**ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ **ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II** ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= nb01ff3kidopi2q90ap77a66mc2x5fo 1383421 1383418 2026-08-19T06:40:38Z Mona Mendonca 95880 /* ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ */ 1383421 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು. 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= eqebhxcv2zyufnnamo75csi2iuhfoqg 1383423 1383421 2026-08-19T06:44:28Z Mona Mendonca 95880 /* ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ */ 1383423 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 0047hf12lb539rjbdkdcy8dtp0ysg7m 1383425 1383423 2026-08-19T06:50:01Z Mona Mendonca 95880 /* ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ */ 1383425 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= lyptjzf20iof1gbkc0fpcmnq07xxf8s 1383426 1383425 2026-08-19T06:52:43Z Mona Mendonca 95880 /* ಮಕ್ಕಳು */ 1383426 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= n3okwmqc8ik0dm7gx0a4m7ju6uev5j1 1383428 1383426 2026-08-19T06:54:02Z Mona Mendonca 95880 /* ಮಕ್ಕಳು */ 1383428 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 0xyebanryfjjlcizh7ssk26eunuag2c 1383429 1383428 2026-08-19T06:57:07Z Mona Mendonca 95880 /* ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ */ 1383429 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= t1g45kraaszipga8usgv1k1lnrq5ac7 1383430 1383429 2026-08-19T06:57:48Z Mona Mendonca 95880 /* ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ */ 1383430 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 58w37g0vulloi8msgwz2gbdm12i53gm 1383431 1383430 2026-08-19T07:00:03Z Mona Mendonca 95880 /* ವಿಚ್ಛೇದನ */ 1383431 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 5ibi3bq9zsvwrx9ii8ghtj1h1b80z7v 1383432 1383431 2026-08-19T07:02:37Z Mona Mendonca 95880 /* ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ */ 1383432 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= o50e2v33stdxf64pkodsnjxh7wy28wm 1383433 1383432 2026-08-19T07:05:28Z Mona Mendonca 95880 /* ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ */ 1383433 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 8o6b6mhdvkksnxpb4y4qkstwj9hsb18 1383435 1383433 2026-08-19T07:08:10Z Mona Mendonca 95880 /* ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ */ 1383435 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= smgg0ijsb6chq8k6o0lic0srthafi47 1383436 1383435 2026-08-19T07:09:39Z Mona Mendonca 95880 /* ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ */ 1383436 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= qku7sddnlprrqsme7jyw1mat0gnzcqn 1383437 1383436 2026-08-19T07:11:23Z Mona Mendonca 95880 /* ಭೂಸುರಂಗಗಳು */ 1383437 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= dlsz3qs0mjd36aflivusfqqbwi29x2x 1383440 1383437 2026-08-19T07:13:01Z Mona Mendonca 95880 /* ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ */ 1383440 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 6gqlpd42gop4gv2zhyr5jf8owyx1i1x 1383441 1383440 2026-08-19T07:14:52Z Mona Mendonca 95880 /* ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು */ 1383441 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 3v79wxvw3l8cey0tciiortotwyls6xu 1383442 1383441 2026-08-19T07:16:36Z Mona Mendonca 95880 /* ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು */ 1383442 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= opmc3rx8rgqyfklna0605t862ovo5p1 1383443 1383442 2026-08-19T07:17:54Z Mona Mendonca 95880 /* ಮರಣ */ 1383443 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= q1vpu34ycpu6v1b7bi0fzuob6o9yqg2 1383444 1383443 2026-08-19T07:20:15Z Mona Mendonca 95880 /* ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ */ 1383444 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= cadbm4ctg55qmlr8yi5plzpxjafma8z 1383445 1383444 2026-08-19T07:22:08Z Mona Mendonca 95880 /* ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು */ 1383445 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 4a9j7zagd1nlomhb6e3n9zy4g33meio 1383446 1383445 2026-08-19T07:23:53Z Mona Mendonca 95880 /* ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು */ 1383446 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 1uo6z356ym5a1ezbqqn6texwqw9l9ox 1383449 1383446 2026-08-19T07:27:24Z Mona Mendonca 95880 /* ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ */ 1383449 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 9nqwb4577zjf7so8gd1mcts5g76abg2 1383450 1383449 2026-08-19T07:29:34Z Mona Mendonca 95880 /* ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ */ 1383450 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= ga1alzdsgwhdqgfkn393h7pbb52oq24 1383451 1383450 2026-08-19T07:31:08Z Mona Mendonca 95880 /* ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ */ 1383451 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= jkf5ltgheigqum6un7qk4s3k5266k1m 1383452 1383451 2026-08-19T07:32:36Z Mona Mendonca 95880 /* ಸ್ಮಾರಕಗಳು */ 1383452 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= **ಸ್ಮಾರಕಗಳು (Memorials)** ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= czfulmeaxc0me3giu8wbyl072gbsxuo 1383453 1383452 2026-08-19T07:33:15Z Mona Mendonca 95880 /* ಸ್ಮಾರಕಗಳು */ 1383453 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= akpxshe8fm8aibhvs1cfx1ttk8fx1qr 1383454 1383453 2026-08-19T07:34:55Z Mona Mendonca 95880 /* ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ */ 1383454 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= **ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ (In popular culture and art)** ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= o6t2m6144u6mrdph69m9xa3jo35sfnb 1383455 1383454 2026-08-19T07:35:18Z Mona Mendonca 95880 /* ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ */ 1383455 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= d1vafmgfmg5k0eha6gml25zm21lo8n4 1383456 1383455 2026-08-19T07:37:53Z Mona Mendonca 95880 /* ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು */ 1383456 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು "ದಿ ಆನರಬಲ್ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (The Honourable Diana Frances Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ 'ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅರ್ಲ್‌ಡಮ್' (ಅರ್ಲ್ ಪದವಿ) ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವರು "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (Lady Diana Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದರು. ತಮ್ಮ ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Her Royal Highness the Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ರೋಥೆಸೆ (Duchess of Rothesay), ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (Duchess of Cornwall), ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ಟರ್ (Countess of Chester) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಆಫ್ ರೆನ್‌ಫ್ರೂ (Baroness of Renfrew) ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೆ, ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ "ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Diana, Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಂಬೋಧನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ / ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಲೇಡಿ ಡಿ" (Lady Di) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಜನರ ರಾಜಕುಮಾರಿ" (the people's princess) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 'ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎಚ್' (HRH - Her Royal Highness) ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು, ಆದರೆ ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. =ಗೌರವಗಳು= **ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು (ಸಮ್ಮಾನಗಳು / Orders)** * **1981**: ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ **ವಿದೇಶಿ ಗೌರವಗಳು (Foreign honours)** * **1982**: ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಚ್ಯೂಸ್ (ಅಥವಾ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಅಲ್-ಕಮಾಲ್) - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿ (ಈಜಿಪ್ಟ್) * **18 ನವೆಂಬರ್ 1982**: ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 'ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' **ನೇಮಕಾತಿಗಳು (Appointments)** * **1988**: 'ಆನರಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್'ನ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಚರ್ **ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು (Fellowships)** * **1988**: ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ – ದಂತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋ (Honorary Fellow in Dental Surgery) **ನಗರದ ಗೌರವ ಪೌರತ್ವ (Freedom of the City)** * **29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981**: ಕಾರ್ಡಿಫ್ * **29 ಜನವರಿ 1986**: ಕಾರ್ಲಿಸ್ಲ್ * **1987**: ಲಂಡನ್ * **8 ಜೂನ್ 1989**: ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಬರೋ * **16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992**: ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ **ಗೌರವ ಸೈನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳು (Honorary military appointments)** ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು: *ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ:* * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ *ಕೆನಡಾ:* * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕಸ್ಟಮ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ (17 ಆಗಸ್ಟ್ 1985 ರಿಂದ 16 ಜುಲೈ 1996) * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ವೆಸ್ಟ್ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ *ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (ಬ್ರಿಟನ್):* * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಲೈಟ್ ಡ್ರಾಗೂನ್ಸ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – 13 ನೇ/18 ನೇ ರಾಯಲ್ ಹುಸಾರ್ಸ್ (ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿಸ್ ಓನ್) * ಗೌರವ ಏರ್ ಕಮೊಡೋರ್ – ಆರ್‌ಎಎಫ್ (RAF) ವಿಟರಿಂಗ್ * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (F99) * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ (S28) *ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಅವರು ಈ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು.* **ಇತರ ನೇಮಕಾತಿಗಳು (Other appointments)** * **15 ನವೆಂಬರ್ 1984**: 'ರಾಯಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್' ನೌಕೆಯ ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ **ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (Awards)** * **ಜೂನ್ 1995**: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * **ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995**: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ 'ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * **ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996**: ಪಿಯೋ ಮಂಜೂ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= gjawit35ayi061gyj6mfst16ecrtz4z 1383457 1383456 2026-08-19T07:41:52Z Mona Mendonca 95880 /* ಗೌರವಗಳು */ 1383457 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು "ದಿ ಆನರಬಲ್ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (The Honourable Diana Frances Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ 'ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅರ್ಲ್‌ಡಮ್' (ಅರ್ಲ್ ಪದವಿ) ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವರು "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (Lady Diana Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದರು. ತಮ್ಮ ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Her Royal Highness the Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ರೋಥೆಸೆ (Duchess of Rothesay), ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (Duchess of Cornwall), ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ಟರ್ (Countess of Chester) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಆಫ್ ರೆನ್‌ಫ್ರೂ (Baroness of Renfrew) ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೆ, ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ "ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Diana, Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಂಬೋಧನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ / ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಲೇಡಿ ಡಿ" (Lady Di) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಜನರ ರಾಜಕುಮಾರಿ" (the people's princess) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 'ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎಚ್' (HRH - Her Royal Highness) ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು, ಆದರೆ ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. =ಗೌರವಗಳು= =ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು (ಸಮ್ಮಾನಗಳು)= * =1981=: ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ =ವಿದೇಶಿ ಗೌರವಗಳು= =1982=: ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಚ್ಯೂಸ್ (ಅಥವಾ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಅಲ್-ಕಮಾಲ್) - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿ (ಈಜಿಪ್ಟ್) =18 ನವೆಂಬರ್ 1982=: ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 'ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' =ನೇಮಕಾತಿಗಳು= =1988=: 'ಆನರಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್'ನ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಚರ್ =ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು= =1988=: ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ – ದಂತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋ (Honorary Fellow in Dental Surgery) =ನಗರದ ಗೌರವ ಪೌರತ್ವ= * 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981: ಕಾರ್ಡಿಫ್ * 29 ಜನವರಿ 1986: ಕಾರ್ಲಿಸ್ಲ್ * 1987**: ಲಂಡನ್ * 8 ಜೂನ್ 1989: ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಬರೋ * 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992: ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ =ಗೌರವ ಸೈನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು: =ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ:= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ =ಕೆನಡಾ= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕಸ್ಟಮ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ (17 ಆಗಸ್ಟ್ 1985 ರಿಂದ 16 ಜುಲೈ 1996) * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ವೆಸ್ಟ್ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ =ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (ಬ್ರಿಟನ್)= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಲೈಟ್ ಡ್ರಾಗೂನ್ಸ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – 13 ನೇ/18 ನೇ ರಾಯಲ್ ಹುಸಾರ್ಸ್ (ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿಸ್ ಓನ್) * ಗೌರವ ಏರ್ ಕಮೊಡೋರ್ – ಆರ್‌ಎಎಫ್ (RAF) ವಿಟರಿಂಗ್ * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (F99) * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ (S28) =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಅವರು ಈ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು= =ಇತರ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= * 15 ನವೆಂಬರ್ 1984: 'ರಾಯಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್' ನೌಕೆಯ ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ =ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು= * ಜೂನ್ 1995: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ 'ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996: ಪಿಯೋ ಮಂಜೂ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= av8dzabwyv23ljh043nosw0245yx5g5 1383458 1383457 2026-08-19T07:42:42Z Mona Mendonca 95880 /* ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು (ಸಮ್ಮಾನಗಳು) */ 1383458 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು "ದಿ ಆನರಬಲ್ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (The Honourable Diana Frances Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ 'ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅರ್ಲ್‌ಡಮ್' (ಅರ್ಲ್ ಪದವಿ) ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವರು "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (Lady Diana Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದರು. ತಮ್ಮ ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Her Royal Highness the Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ರೋಥೆಸೆ (Duchess of Rothesay), ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (Duchess of Cornwall), ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ಟರ್ (Countess of Chester) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಆಫ್ ರೆನ್‌ಫ್ರೂ (Baroness of Renfrew) ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೆ, ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ "ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Diana, Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಂಬೋಧನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ / ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಲೇಡಿ ಡಿ" (Lady Di) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಜನರ ರಾಜಕುಮಾರಿ" (the people's princess) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 'ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎಚ್' (HRH - Her Royal Highness) ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು, ಆದರೆ ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. =ಗೌರವಗಳು= =ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು (ಸಮ್ಮಾನಗಳು)= * 1981: ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ =ವಿದೇಶಿ ಗೌರವಗಳು= =1982=: ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಚ್ಯೂಸ್ (ಅಥವಾ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಅಲ್-ಕಮಾಲ್) - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿ (ಈಜಿಪ್ಟ್) =18 ನವೆಂಬರ್ 1982=: ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 'ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' =ನೇಮಕಾತಿಗಳು= =1988=: 'ಆನರಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್'ನ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಚರ್ =ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು= =1988=: ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ – ದಂತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋ (Honorary Fellow in Dental Surgery) =ನಗರದ ಗೌರವ ಪೌರತ್ವ= * 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981: ಕಾರ್ಡಿಫ್ * 29 ಜನವರಿ 1986: ಕಾರ್ಲಿಸ್ಲ್ * 1987**: ಲಂಡನ್ * 8 ಜೂನ್ 1989: ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಬರೋ * 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992: ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ =ಗೌರವ ಸೈನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು: =ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ:= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ =ಕೆನಡಾ= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕಸ್ಟಮ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ (17 ಆಗಸ್ಟ್ 1985 ರಿಂದ 16 ಜುಲೈ 1996) * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ವೆಸ್ಟ್ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ =ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (ಬ್ರಿಟನ್)= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಲೈಟ್ ಡ್ರಾಗೂನ್ಸ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – 13 ನೇ/18 ನೇ ರಾಯಲ್ ಹುಸಾರ್ಸ್ (ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿಸ್ ಓನ್) * ಗೌರವ ಏರ್ ಕಮೊಡೋರ್ – ಆರ್‌ಎಎಫ್ (RAF) ವಿಟರಿಂಗ್ * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (F99) * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ (S28) =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಅವರು ಈ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು= =ಇತರ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= * 15 ನವೆಂಬರ್ 1984: 'ರಾಯಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್' ನೌಕೆಯ ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ =ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು= * ಜೂನ್ 1995: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ 'ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996: ಪಿಯೋ ಮಂಜೂ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= ajpyu0si2qmprrc7iu8n0ehxd00kgnj 1383459 1383458 2026-08-19T07:42:58Z Mona Mendonca 95880 /* ವಿದೇಶಿ ಗೌರವಗಳು */ 1383459 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು "ದಿ ಆನರಬಲ್ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (The Honourable Diana Frances Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ 'ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅರ್ಲ್‌ಡಮ್' (ಅರ್ಲ್ ಪದವಿ) ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವರು "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (Lady Diana Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದರು. ತಮ್ಮ ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Her Royal Highness the Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ರೋಥೆಸೆ (Duchess of Rothesay), ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (Duchess of Cornwall), ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ಟರ್ (Countess of Chester) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಆಫ್ ರೆನ್‌ಫ್ರೂ (Baroness of Renfrew) ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೆ, ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ "ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Diana, Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಂಬೋಧನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ / ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಲೇಡಿ ಡಿ" (Lady Di) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಜನರ ರಾಜಕುಮಾರಿ" (the people's princess) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 'ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎಚ್' (HRH - Her Royal Highness) ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು, ಆದರೆ ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. =ಗೌರವಗಳು= =ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು (ಸಮ್ಮಾನಗಳು)= * 1981: ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ =ವಿದೇಶಿ ಗೌರವಗಳು= 1982: ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಚ್ಯೂಸ್ (ಅಥವಾ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಅಲ್-ಕಮಾಲ್) - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿ (ಈಜಿಪ್ಟ್) 18 ನವೆಂಬರ್ 1982: ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 'ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' =ನೇಮಕಾತಿಗಳು= =1988=: 'ಆನರಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್'ನ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಚರ್ =ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು= =1988=: ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ – ದಂತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋ (Honorary Fellow in Dental Surgery) =ನಗರದ ಗೌರವ ಪೌರತ್ವ= * 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981: ಕಾರ್ಡಿಫ್ * 29 ಜನವರಿ 1986: ಕಾರ್ಲಿಸ್ಲ್ * 1987**: ಲಂಡನ್ * 8 ಜೂನ್ 1989: ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಬರೋ * 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992: ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ =ಗೌರವ ಸೈನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು: =ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ:= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ =ಕೆನಡಾ= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕಸ್ಟಮ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ (17 ಆಗಸ್ಟ್ 1985 ರಿಂದ 16 ಜುಲೈ 1996) * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ವೆಸ್ಟ್ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ =ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (ಬ್ರಿಟನ್)= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಲೈಟ್ ಡ್ರಾಗೂನ್ಸ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – 13 ನೇ/18 ನೇ ರಾಯಲ್ ಹುಸಾರ್ಸ್ (ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿಸ್ ಓನ್) * ಗೌರವ ಏರ್ ಕಮೊಡೋರ್ – ಆರ್‌ಎಎಫ್ (RAF) ವಿಟರಿಂಗ್ * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (F99) * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ (S28) =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಅವರು ಈ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು= =ಇತರ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= * 15 ನವೆಂಬರ್ 1984: 'ರಾಯಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್' ನೌಕೆಯ ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ =ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು= * ಜೂನ್ 1995: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ 'ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996: ಪಿಯೋ ಮಂಜೂ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= b48wl85fn1gvgbretxdax9cb4pdeo38 1383460 1383459 2026-08-19T07:43:12Z Mona Mendonca 95880 /* ನೇಮಕಾತಿಗಳು */ 1383460 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು "ದಿ ಆನರಬಲ್ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (The Honourable Diana Frances Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ 'ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅರ್ಲ್‌ಡಮ್' (ಅರ್ಲ್ ಪದವಿ) ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವರು "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (Lady Diana Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದರು. ತಮ್ಮ ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Her Royal Highness the Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ರೋಥೆಸೆ (Duchess of Rothesay), ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (Duchess of Cornwall), ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ಟರ್ (Countess of Chester) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಆಫ್ ರೆನ್‌ಫ್ರೂ (Baroness of Renfrew) ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೆ, ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ "ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Diana, Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಂಬೋಧನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ / ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಲೇಡಿ ಡಿ" (Lady Di) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಜನರ ರಾಜಕುಮಾರಿ" (the people's princess) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 'ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎಚ್' (HRH - Her Royal Highness) ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು, ಆದರೆ ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. =ಗೌರವಗಳು= =ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು (ಸಮ್ಮಾನಗಳು)= * 1981: ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ =ವಿದೇಶಿ ಗೌರವಗಳು= 1982: ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಚ್ಯೂಸ್ (ಅಥವಾ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಅಲ್-ಕಮಾಲ್) - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿ (ಈಜಿಪ್ಟ್) 18 ನವೆಂಬರ್ 1982: ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 'ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' =ನೇಮಕಾತಿಗಳು= 1988: 'ಆನರಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್'ನ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಚರ್ =ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು= =1988=: ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ – ದಂತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋ (Honorary Fellow in Dental Surgery) =ನಗರದ ಗೌರವ ಪೌರತ್ವ= * 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981: ಕಾರ್ಡಿಫ್ * 29 ಜನವರಿ 1986: ಕಾರ್ಲಿಸ್ಲ್ * 1987**: ಲಂಡನ್ * 8 ಜೂನ್ 1989: ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಬರೋ * 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992: ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ =ಗೌರವ ಸೈನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು: =ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ:= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ =ಕೆನಡಾ= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕಸ್ಟಮ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ (17 ಆಗಸ್ಟ್ 1985 ರಿಂದ 16 ಜುಲೈ 1996) * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ವೆಸ್ಟ್ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ =ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (ಬ್ರಿಟನ್)= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಲೈಟ್ ಡ್ರಾಗೂನ್ಸ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – 13 ನೇ/18 ನೇ ರಾಯಲ್ ಹುಸಾರ್ಸ್ (ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿಸ್ ಓನ್) * ಗೌರವ ಏರ್ ಕಮೊಡೋರ್ – ಆರ್‌ಎಎಫ್ (RAF) ವಿಟರಿಂಗ್ * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (F99) * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ (S28) =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಅವರು ಈ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು= =ಇತರ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= * 15 ನವೆಂಬರ್ 1984: 'ರಾಯಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್' ನೌಕೆಯ ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ =ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು= * ಜೂನ್ 1995: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ 'ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996: ಪಿಯೋ ಮಂಜೂ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 8st9s2a52pi1b84i248an0co9l9t9ua 1383461 1383460 2026-08-19T07:43:26Z Mona Mendonca 95880 /* ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು */ 1383461 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು "ದಿ ಆನರಬಲ್ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (The Honourable Diana Frances Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ 'ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅರ್ಲ್‌ಡಮ್' (ಅರ್ಲ್ ಪದವಿ) ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವರು "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (Lady Diana Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದರು. ತಮ್ಮ ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Her Royal Highness the Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ರೋಥೆಸೆ (Duchess of Rothesay), ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (Duchess of Cornwall), ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ಟರ್ (Countess of Chester) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಆಫ್ ರೆನ್‌ಫ್ರೂ (Baroness of Renfrew) ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೆ, ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ "ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Diana, Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಂಬೋಧನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ / ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಲೇಡಿ ಡಿ" (Lady Di) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಜನರ ರಾಜಕುಮಾರಿ" (the people's princess) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 'ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎಚ್' (HRH - Her Royal Highness) ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು, ಆದರೆ ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. =ಗೌರವಗಳು= =ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು (ಸಮ್ಮಾನಗಳು)= * 1981: ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ =ವಿದೇಶಿ ಗೌರವಗಳು= 1982: ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಚ್ಯೂಸ್ (ಅಥವಾ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಅಲ್-ಕಮಾಲ್) - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿ (ಈಜಿಪ್ಟ್) 18 ನವೆಂಬರ್ 1982: ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 'ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' =ನೇಮಕಾತಿಗಳು= 1988: 'ಆನರಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್'ನ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಚರ್ =ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು= 1988: ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ – ದಂತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋ (Honorary Fellow in Dental Surgery) =ನಗರದ ಗೌರವ ಪೌರತ್ವ= * 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981: ಕಾರ್ಡಿಫ್ * 29 ಜನವರಿ 1986: ಕಾರ್ಲಿಸ್ಲ್ * 1987**: ಲಂಡನ್ * 8 ಜೂನ್ 1989: ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಬರೋ * 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992: ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ =ಗೌರವ ಸೈನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು: =ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ:= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ =ಕೆನಡಾ= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕಸ್ಟಮ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ (17 ಆಗಸ್ಟ್ 1985 ರಿಂದ 16 ಜುಲೈ 1996) * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ವೆಸ್ಟ್ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ =ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (ಬ್ರಿಟನ್)= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಲೈಟ್ ಡ್ರಾಗೂನ್ಸ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – 13 ನೇ/18 ನೇ ರಾಯಲ್ ಹುಸಾರ್ಸ್ (ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿಸ್ ಓನ್) * ಗೌರವ ಏರ್ ಕಮೊಡೋರ್ – ಆರ್‌ಎಎಫ್ (RAF) ವಿಟರಿಂಗ್ * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (F99) * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ (S28) =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಅವರು ಈ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು= =ಇತರ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= * 15 ನವೆಂಬರ್ 1984: 'ರಾಯಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್' ನೌಕೆಯ ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ =ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು= * ಜೂನ್ 1995: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ 'ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996: ಪಿಯೋ ಮಂಜೂ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= ksju94toti5u4lllbrvgjpfmsu4cn8a 1383462 1383461 2026-08-19T07:43:40Z Mona Mendonca 95880 /* ನಗರದ ಗೌರವ ಪೌರತ್ವ */ 1383462 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು "ದಿ ಆನರಬಲ್ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (The Honourable Diana Frances Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ 'ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅರ್ಲ್‌ಡಮ್' (ಅರ್ಲ್ ಪದವಿ) ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವರು "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (Lady Diana Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದರು. ತಮ್ಮ ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Her Royal Highness the Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ರೋಥೆಸೆ (Duchess of Rothesay), ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (Duchess of Cornwall), ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ಟರ್ (Countess of Chester) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಆಫ್ ರೆನ್‌ಫ್ರೂ (Baroness of Renfrew) ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೆ, ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ "ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Diana, Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಂಬೋಧನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ / ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಲೇಡಿ ಡಿ" (Lady Di) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಜನರ ರಾಜಕುಮಾರಿ" (the people's princess) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 'ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎಚ್' (HRH - Her Royal Highness) ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು, ಆದರೆ ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. =ಗೌರವಗಳು= =ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು (ಸಮ್ಮಾನಗಳು)= * 1981: ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ =ವಿದೇಶಿ ಗೌರವಗಳು= 1982: ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಚ್ಯೂಸ್ (ಅಥವಾ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಅಲ್-ಕಮಾಲ್) - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿ (ಈಜಿಪ್ಟ್) 18 ನವೆಂಬರ್ 1982: ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 'ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' =ನೇಮಕಾತಿಗಳು= 1988: 'ಆನರಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್'ನ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಚರ್ =ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು= 1988: ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ – ದಂತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋ (Honorary Fellow in Dental Surgery) =ನಗರದ ಗೌರವ ಪೌರತ್ವ= * 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981: ಕಾರ್ಡಿಫ್ * 29 ಜನವರಿ 1986: ಕಾರ್ಲಿಸ್ಲ್ * 1987: ಲಂಡನ್ * 8 ಜೂನ್ 1989: ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಬರೋ * 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992: ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ =ಗೌರವ ಸೈನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು: =ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ:= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ =ಕೆನಡಾ= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕಸ್ಟಮ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ (17 ಆಗಸ್ಟ್ 1985 ರಿಂದ 16 ಜುಲೈ 1996) * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ವೆಸ್ಟ್ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ =ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (ಬ್ರಿಟನ್)= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಲೈಟ್ ಡ್ರಾಗೂನ್ಸ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – 13 ನೇ/18 ನೇ ರಾಯಲ್ ಹುಸಾರ್ಸ್ (ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿಸ್ ಓನ್) * ಗೌರವ ಏರ್ ಕಮೊಡೋರ್ – ಆರ್‌ಎಎಫ್ (RAF) ವಿಟರಿಂಗ್ * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (F99) * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ (S28) =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಅವರು ಈ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು= =ಇತರ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= * 15 ನವೆಂಬರ್ 1984: 'ರಾಯಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್' ನೌಕೆಯ ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ =ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು= * ಜೂನ್ 1995: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ 'ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996: ಪಿಯೋ ಮಂಜೂ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 6woijnprk2m91golg7ndrxf8d7fa3d6 1383463 1383462 2026-08-19T07:44:58Z Mona Mendonca 95880 /* ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು */ 1383463 wikitext text/x-wiki =ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು "ದಿ ಆನರಬಲ್ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (The Honourable Diana Frances Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ 'ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅರ್ಲ್‌ಡಮ್' (ಅರ್ಲ್ ಪದವಿ) ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವರು "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (Lady Diana Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದರು. ತಮ್ಮ ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Her Royal Highness the Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ರೋಥೆಸೆ (Duchess of Rothesay), ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (Duchess of Cornwall), ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ಟರ್ (Countess of Chester) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಆಫ್ ರೆನ್‌ಫ್ರೂ (Baroness of Renfrew) ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೆ, ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ "ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Diana, Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಂಬೋಧನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ / ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಲೇಡಿ ಡಿ" (Lady Di) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಜನರ ರಾಜಕುಮಾರಿ" (the people's princess) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 'ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎಚ್' (HRH - Her Royal Highness) ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು, ಆದರೆ ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. =ಗೌರವಗಳು= =ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು (ಸಮ್ಮಾನಗಳು)= * 1981: ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ =ವಿದೇಶಿ ಗೌರವಗಳು= 1982: ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಚ್ಯೂಸ್ (ಅಥವಾ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಅಲ್-ಕಮಾಲ್) - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿ (ಈಜಿಪ್ಟ್) 18 ನವೆಂಬರ್ 1982: ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 'ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' =ನೇಮಕಾತಿಗಳು= 1988: 'ಆನರಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್'ನ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಚರ್ =ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು= 1988: ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ – ದಂತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋ (Honorary Fellow in Dental Surgery) =ನಗರದ ಗೌರವ ಪೌರತ್ವ= * 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981: ಕಾರ್ಡಿಫ್ * 29 ಜನವರಿ 1986: ಕಾರ್ಲಿಸ್ಲ್ * 1987: ಲಂಡನ್ * 8 ಜೂನ್ 1989: ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಬರೋ * 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992: ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ =ಗೌರವ ಸೈನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು: =ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ:= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ =ಕೆನಡಾ= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕಸ್ಟಮ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ (17 ಆಗಸ್ಟ್ 1985 ರಿಂದ 16 ಜುಲೈ 1996) * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ವೆಸ್ಟ್ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ =ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (ಬ್ರಿಟನ್)= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಲೈಟ್ ಡ್ರಾಗೂನ್ಸ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – 13 ನೇ/18 ನೇ ರಾಯಲ್ ಹುಸಾರ್ಸ್ (ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿಸ್ ಓನ್) * ಗೌರವ ಏರ್ ಕಮೊಡೋರ್ – ಆರ್‌ಎಎಫ್ (RAF) ವಿಟರಿಂಗ್ * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (F99) * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ (S28) =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಅವರು ಈ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು= =ಇತರ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= * 15 ನವೆಂಬರ್ 1984: 'ರಾಯಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್' ನೌಕೆಯ ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ =ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು= * ಜೂನ್ 1995: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ 'ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996: ಪಿಯೋ ಮಂಜೂ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ =ವಂಶಾವಳಿ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು, ಈ ಕುಟುಂಬದ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳು ಡುಕ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಲ್‌ಬರೊ, ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಸಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನ್ ಚರ್ಚಿಲ್ ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದವರು ತಾವು ಪ್ರಭಾವಿ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಡೆಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಕಿರಿಯ ಶಾಖೆಯ ವಂಶಜರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದರ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ಅವರ ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಬೇರಿಂಗ್, ಜರ್ಮನ್-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೇರಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬೇರಿಂಗ್, 1 ನೇ ಬ್ಯಾರನ್ ರೆವೆಲ್‌ಸ್ಟೋಕ್ ಅವರ ಮಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೂರದ ಉದಾತ್ತ ವಂಶಜರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲ್‌ಬರೊನ ಮೊದಲ ಡ್ಯೂಕ್ ಮತ್ತು ಡಚೆಸ್ ಸೇರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಹೆನ್ರಿ VII ರ ಮೂಲಕ ಟ್ಯೂಡರ್ ರಾಜವಂಶದ ವಂಶಜರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II (ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲೆನ್ನಾಕ್ಸ್, 1 ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ ಫಿಟ್ಜ್ರಾಯ್, 1 ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫ್ಟನ್ ಮೂಲಕ) ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ ಜೇಮ್ಸ್ II (ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಾ ಫಿಟ್ಜ ಜೇಮ್ಸ್ ಮೂಲಕ) ರ ಮೂಲಕ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ರಾಜವಂಶದ ವಂಶಜರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಇತರ ಉದಾತ್ತ ವಂಶಜರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಡಿ ಲಾ ಪೋಲ್ (2 ನೇ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಸುಫೊಲ್ಕ್) ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಕೆರ್ಡೆಸ್ಟನ್; ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಎಲಿಜಬೆತ್ I ರ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಪ್ತ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉದಾತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಬರ್ಟ್ ಡೆವೆರೆಕ್ಸ್ (2 ನೇ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಎಸೆಕ್ಸ್); ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ III ರ ಮಗ ಲಿಯೋನೆಲ್ ಆಫ್ ಆಂಟ್ವರ್ಪ್ (1 ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್) ಮೂಲಕ ವಂಶಜರಾಗಿದ್ದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸೇಮೌರ್ (1 ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಸೋಮರ್‌ಸೆಟ್) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಂಶಾವಳಿಯು ಅವರ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯ ಅಜ್ಜಿ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮೋಯ್ ಅವರಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಅವರ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಂಶಜರಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗಾರ್ಡನ್ (4 ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಗಾರ್ಡನ್) ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಜೇನ್, ಹಾಗೂ ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್ (9 ನೇ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಅರ್ಗಿಲ್) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಂಶಾವಳಿಯು ಅವರ ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಲೆನ್ ವರ್ಕ್ ಅವರಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇವರು ಓಹಿಯೋದ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ಬ್ರೋಕರ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಹೆಚ್. ವರ್ಕ್ ಅವರ ಮಗಳಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮುತ್ತಜ್ಜ ಜೇಮ್ಸ್ ರೋಚ್ (3 ನೇ ಬ್ಯಾರನ್ ಫರ್ಮೋಯ್) ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯ ನೇರ ವಂಶಾವಳಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ಎಲಿಜಾ ಕೇವಾರ್ಕ್, ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು "ಕಪ್ಪು ಮೈಬಣ್ಣದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಿಳೆ" ಮತ್ತು "ಬೊಂಬಾಯಿಯ ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= esom2mx4v1qqioj633skuh7lizuxqfc 1383466 1383463 2026-08-19T08:26:16Z ChiK 40016 1383466 wikitext text/x-wiki '''ಡಯಾನಾ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ''' (ಜನನ ಹೆಸರು ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್; 1 ಜುಲೈ 1961 – 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ (ಆಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ) ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಅವರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1981ರಲ್ಲಿ, ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು: 1982ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಭಂಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯಿತು. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಡುಗೆ ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲನೆಯದು, ಏಡ್ಸ್‌ (AIDS) ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೆಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು (Landmines) ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಸ್ನೇಹಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರವೂ ಇದೇ ಗುಣಗಳು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾದವು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಪಾರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರಮಗಳೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನಡೆಸಿದ ಆಪರೇಷನ್ ಪಾಗೆಟ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು 1961ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಾರ್ಫೋಕ್ ಕೌಂಟಿಯ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1.</ref> ಅವರು ಜಾನ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (1924–1992),<ref>Morton, Andrew (1997) [1992]. Diana: Her True Story – In Her Own Words. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-68-485080-1</ref> ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ವಿಸ್ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ (ಜನ್ಮನಾಮ ರೋಚ್; 1936–2004) ದಂಪತಿಯ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Barcelona, Ainhoa (3 September 2018). "Princess Diana's sweet childhood nickname revealed in resurfaced letter – see photo". Hello!. Archived from the original on 3 May 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Chua-Eoan, Howard (16 August 2007). "The Saddest Fairy Tale". Time. Archived from the original on 3 February 2017. Retrieved 3 February 2017. she died, suddenly, the day after the 36th anniversary of her christening</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯರಾದ ಸಿಂಥಿಯಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಕೌಂಟೆಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ರೂತ್ ರೋಚ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್, ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಅವರ ಪರಿಚಾರಕಿಯರಾಗಿ (Ladies-in-waiting) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7.</ref> ಕುಟುಂಬದ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಭವಿಷ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>Brown, Tina (2007). The Diana Chronicles. London; New York: Doubleday. ISBN 978-0-385-51708-9.</ref> ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಡಚ್" (Duch) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಡಚೆಸ್‌ನಂತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿತ್ತು.<ref>Bradford, Sarah (2006). Diana. New York; Toronto; London: Viking. ISBN 978-0-670-03807-7</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 1961ರ ಆಗಸ್ಟ್ 30ರಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೆನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ (ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂವರು ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಸಾರಾ, ಜೇನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಡಯಾನಾ ಜನಿಸುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದ್ದ ಅವರ ಶಿಶು ಸಹೋದರ ಜಾನ್ ಜನನವಾದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>"Diana 'I thought of running off with lover'". The Telegraph. 7 December 2004. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2018</ref> ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಅವರ ಪೋಷಕರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, "ಸಮಸ್ಯೆಯ" ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಲೇಡಿ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಹಾರ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು "ಅತ್ಯಂತ ಅವಮಾನಕರ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Morton, Andrew (2017). Diana: Her True Story – In Her Own Words: The Sunday Times Number-One Bestseller. Michael O'Mara Books. ISBN 978-1782436935. Retrieved 25 April 2018</ref> ಅವರು, "ಅದು ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲ ಕಾರಣವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆ ನೋವಿನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾದ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ "ಆಂಟ್ ಲಿಲಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರ ತಾಯಿ ಪೀಟರ್ ಶ್ಯಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ, 1969ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. 1967ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಅತ್ತೆಯಾದ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮಾಯ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾಲನಾ ಹಕ್ಕನ್ನು (custody) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದರು. 1976ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ ಅವರು ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಲತಾಯಿ ರೈನ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅತ್ಯಂತ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರೈನ್ ಅವರನ್ನು "ಬೆದರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" (bully) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ರೈನ್ ಅವರನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಡಯಾನಾ, ಅದನ್ನು "ತುಂಬಾ ದುಃಖಕರ" ಹಾಗೂ "ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (Earl Spencer) ಎಂಬ ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಬಿರುದು ದೊರೆತ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ನಾರ್ಥ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾದ ಆಲ್ತೋರ್ಪ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. =ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗವರ್ನೆಸ್ (ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಅಲೆನ್<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಾರ್ಫೋಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲ್ಫೀಲ್ಡ್ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಥೆಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲಕಿಯರ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯಾದ ರಿಡಲ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>"Diana, Princess of Wales". The Royal Family. 21 December 2015. Archived from the original on 24 January 2017. Retrieved 17 February 2017.</ref> 1973ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಸೆವೆನೋಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಹೀತ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>The Life of Diana, Princess of Wales: Childhood And Teenage Years". BBC News. Archived from the original on 3 November 2023. Retrieved 16 October 2023</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು O-level ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Deedes, W. F. (25 August 2007). "Princess Diana: An injured angel". The Telegraph. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 16 October 2023.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರ ಸಹೋದರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ನೆನಪಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>Coward, Rosalind (2007). Diana: The Portrait. Andrews McMeel Publishing. p. 64. ISBN 978-0740769559.</ref> ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿಪುಣ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಈಜು ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತೋರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಲೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಪ್ ನೃತ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದರು.<ref>Major Jeremy Whitaker, eccentric soldier who served as ADC in Nigeria and Malaysia before establishing himself as an in-demand photographer – obituary". The Telegraph. 5 December 2019. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 6 July 2022.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆಂಟ್‌ನ ಡಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಡಾರೆಂಥ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪಾ ಮತ್ತು ಜೆರೆಮಿ ವಿಟೇಕರ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ (nanny) ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೂಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಲ್ಪಿನ್ ವಿಡೆಮಾನೆಟ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1978ರ ಈಸ್ಟರ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಯುವಕರಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕೆಲಸದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು.<ref>Meet The Woman Who Hired Princess Diana As A Nanny Before She Married Charles. Inside Edition. 19 May 2017. Archived from the original on 13 May 2025. Retrieved 16 June 2024 – via YouTube</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀ-ಸ್ಕೂಲ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಟುಂಬವಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿ ಶಿಶುಪಾಲಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪಿಮ್ಲಿಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಯಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ 18ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಅರ್ಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಕೋಲ್ಹೆರ್ನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೂವರು ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಹವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. =ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1977ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ವಧುವಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು **ರಾಯಲ್ ಯಾಟ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ** ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೋವ್ಸ್‌ಗೆ ನಡೆದ ನೌಕಾಯಾನ ವಾರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸವಾದ **ಬಾಲ್ಮೊರಲ್ ಕೋಟೆಗೆ** ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು, ಕ್ವೀನ್ ಮದರ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಅವರು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಯಿತು. =ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ= ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>"International Special Report: Princess Diana, 1961–1997". The Washington Post. 30 January 1999. Archived from the original on 19 August 2000. Retrieved 13 October 2008.</ref> ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಅವರು ನರ್ಸರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ರಾಣಿ ಮದರ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಿವಾಹದವರೆಗೆ ಅವರು ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಸೀವರ್ಡ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವನವು "ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂಗಿ"ಯಾಗಿತ್ತು.<ref>It was love at first sight between British people and Lady Diana". The Leader Post. London. AP. 15 July 1981. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 23 July 2013</ref> 300 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನದ ನೇರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದ್ದು ಆನ್ ಹೈಡ್ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ರಾಜರಾದರು) ವಿವಾಹವಾದಾಗಿತ್ತು.<ref>Dockterman, Eliana; Haynes, Suyin (15 November 2020). "The True Story Behind The Crown's Prince Charles, Princess Diana and Camilla Parker Bowles Love Triangle". Time. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 17 November 2020.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನದ ವಧುವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>Burchfield, Rachel (17 April 2024). "Diana Spencer, then 19, started sobbing in the ladies' room as she asked Princess Grace of Monaco for advice about marrying royalty". Marie Claire. Archived from the original on 23 May 2026.</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಣಿಕೆ 1981ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊನಾಕೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Vickers, Hugo (1994). Royal Orders. Boxtree. p. 147. ISBN 9781852835101.</ref> ಡಯಾನಾ ಅವರು 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 32 ವರ್ಷದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು 1981ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ವಿವಾಹವಾದಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ (Princess of Wales) ಆದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ "ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಂತಿರುವ ವಿವಾಹ" (fairytale wedding) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 75 ಕೋಟಿ ಜನರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 6 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಲಿಪೀಠದ ಬಳಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, "ಫಿಲಿಪ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಜಾರ್ಜ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವಾಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಂಪತಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸುಮಾರು 9,000 ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿವಾಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು (2025ರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಮಾರು 34,696 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು). ಆ ಉಡುಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಅಡಿ (7.62 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಹಿಂಬದಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಂಚು (train) ಇತ್ತು. ವಿವಾಹದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ದ್ವಿತೀಯರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಲವು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮೇರಿಯ ಲವರ್ಸ್ ನಾಟ್ ಟಿಯಾರಾ ವನ್ನು ಧರಿಸಲು ನೀಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೌರವದ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. =ಮಕ್ಕಳು= ಈ ದಂಪತಿಯು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಟೆಟ್‌ಬರಿ ಬಳಿಯ ಹೈಗ್ರೋವ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1981 ರ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 12 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ—ಡಯಾನಾ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ರಕ್ತಗಾಯಗಳಾದವು. ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು; ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾನು "ಬಹಳ ಅಸಮರ್ಥಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 21 ಜೂನ್ 1982 ರಂದು, ಅವರು ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ (postpartum depression) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾಲ್ಕಮ್ ಫ್ರೇಸರ್ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರೆಗೆ ತಮಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಗ ಹ್ಯಾರಿ, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1984 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗು ಗಂಡು ಮಗು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ರಾಜಮನೆತನದ ದಾದಿಯನ್ನು (nanny) ವಜಾಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನುಮತಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವತಃ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು "ನನ್ನಂತೆಯೇ ಕಿಡಿಗೇಡಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂನನ್ನು "ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಣ ಮುದುಕ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಂನ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. =ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ= ಮದುವೆಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು ಹಾಗೂ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಮಾಜಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ತರಬೇತುದಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೆವಿಟ್ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಊಹಾಪೋಹ ಹರಡಿದವು. ಆದರೆ ಹೆವಿಟ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಹ್ಯಾರಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 1987 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ದಂಪತಿಯ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ತಂಪಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಗ್ಲಮ್ಸ್" (ವಿಷಾದಗ್ರಸ್ತರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವು. 1989 ರಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನಾಬೆಲ್ ಎಲಿಯಟ್ ಅವರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ, ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಂತರ 1992 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕೋಲ್ಟ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೇ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಹರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್" ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಣಿ (ಕ್ವೀನ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪ್ ಅವರು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಆಕೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕೋನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಕೆ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಸಿಮೋನ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಇತರ ವೀಕ್ಷಕರು ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫಿಲಿಪ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ತಾವು ಡಯಾನಾರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಟೇಪ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆಯೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಬರಹ ರೂಪವನ್ನು ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು "ಸ್ಕ್ವಿಡ್ಜಿಗೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರು 'ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳು "ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿ" ಬೇರ್ಪಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು "ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ "ಟ್ಯಾಂಪೋನ್​ಗೇಟ್" ಟೇಪ್‌ಗಳು—ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿದ್ದವು—ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 1992 ಮತ್ತು 1993 ರ ನಡುವೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೀಟರ್ ಸೆಟೆಲನ್ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ (ಧ್ವನಿ ತರಬೇತುದಾರ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಸೆಟೆಲನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 1984 ರಿಂದ 1986 ರವರೆಗೆ "ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾರಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ "ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು" ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪೆನ್ನಿ ಜೂನರ್ ತಮ್ಮ 1998 ರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮನ್ನಾಕೀ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಟೇಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಆ "ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿದ್ದ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಆತನನ್ನು "ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೆಳೆಯ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "[ಅವರು] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ಅಸಮರ್ಥಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ನಾನು ಉಸಿರಾಡಲು ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪತಿ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ತಮ್ಮ ಪತಿ ಈಗ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಮಾಜಿ ದಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಟಿಗ್ಗಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾದಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು" ತಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗಿನ ಆಕೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು. 29 ಜೂನ್ 1994 ರಂದು ಜೊನಾಥನ್ ಡಿಂಬ್ಲೆಬಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಮದುವೆ "ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ" ಮಾತ್ರವೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೆವಿಟ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನ್ನಾ ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಬರೆದ 'ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಲವ್' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆವಿಟ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಡಯಾನಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್ಟನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಹೆವಿಟ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಾಸ್ಟರ್ನಾಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಿವಾಹಿತ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಲಿವರ್ ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೋರೆ ಅವರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಬರಹದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೋರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಯುನಿಯನ್ ಆಟಗಾರ ವಿಲ್ ಕಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಥಿಯೋಡೋರ್ ಜೆ. ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು "ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಸರಸಪರಾಯಣರ ಪ್ರಿಟೋರಿಯನ್ ಗಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ ನೈಟ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಪಾರಾಜಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. =ವಿಚ್ಛೇದನ= ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಬಿಬಿಸಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ವೈವಾಹಿಕೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಕರ್ ಬೌಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ನಮ್ಮ ಈ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರಿದ್ದೆವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪತಿಯು ರಾಜನಾಗಲು ಸೂಕ್ತನೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಖಿನ್ನತೆ, ಬುಲಿಮಿಯಾ (ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಯಂ-ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್, ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬರಹ ರೂಪವು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಕೆಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆಕೆಗೆ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ಗಡಿರೇಖೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರವೊಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು 'ಪ್ರೊಜಾಕ್' (Prozac) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡಯಾನಾಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆಗಾಗಿ ಹಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ತೋರಿಸುವ ನಕಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಶೀರ್, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಡೈಸನ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ, ಬಶೀರ್‌ಗೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಭಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆತಂಕವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾಗೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 1996 ರಲ್ಲಿ, ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕಿ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಡಯಾನಾ ಆರೋಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಕೀಲ ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಟರ್-ರಕ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಫ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಉಲ್ಲಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಲೆಗ್ಗೆ-ಬೌರ್ಕೆ ಅವರ ಗರ್ಭಪಾತದ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಬಶೀರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ 'ಪ್ಯಾನೋರಮಾ' ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶವನ್ನು (decree nisi) 15 ಜುಲೈ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 28 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜಂಟಿ ಪಾಲಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 1.7 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ (17 million pounds) ಪರಿಹಾರ ಧನ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ (400,000 pounds) ಲಭಿಸಿತು. ದಂಪತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ 'ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ "ಹೆರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" (Her Royal Highness) ಎಂಬ ಗೌರವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಎಂದಿಗೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರವೂ ಡಯಾನಾಗೆ 'ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್' ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮಹಾರಾಣಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವಿಲಿಯಂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ, "ಚಿಂತಿಸಬೇಡ ಅಮ್ಮ, ನಾನು ರಾಜನಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ನಿನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಫಿಲಿಪ್ ಡಯಾನಾಗೆ, "ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಡಯಾನಾ, "ನನ್ನ ಪದವಿ ನಿಮ್ಮದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು, ಫಿಲಿಪ್" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ= ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಡಬಲ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮರುವರ್ಷ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಮನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ "ಸೆಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು" ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ಬರೆಲ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರಗಳು—ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದವು; ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ 2021 ರ 'ದಿ ಟೈಮ್ಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ಸಲಹೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅರ್ಥ್ ಅವರು ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲ ಮನೆತನದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವರ್ಮ್‌ಲೇಟನ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಕಾಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಡಯಾನಾಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾಗೆ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಿಂದ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ತಗಲುವ "ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು" ಸ್ವತಃ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾಗೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರ 'ರಾಯಲ್ಟಿ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್' ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅವರು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು; ಆದರೆ ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಲಿಜಾ ಮಿನ್ನೆಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಗಿಯಾನಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು (ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅನೇಕ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರು "ಅವರ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಮಿಸ್ಟರ್ ವಂಡರ್‌ಫುಲ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಡಯಾನಾ ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಖಾನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಖಾನ್ ಅವರು ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾರ ಮರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್ ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, 1997 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ. ಜುಲೈ 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಶಾಂಡ್ ಕಿಡ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆಲ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಸಾಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರ ಮಲತಾಯಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಸುಧಾರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆತಿಥೇಯರಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗ ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದರು. ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸೇರಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಫಾಯೆದ್‌ರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಯಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು 'ಜೋನಿಕಲ್' ಎಂಬ 60 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೌಂಡ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು (yacht) ಖರೀದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಸ್ನಾತ್ ಖಾನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು, ಡೋಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಗುಲು ಲಲ್ವಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬಾಂಧವ್ಯ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಟಿನಾ ಬ್ರೌನ್ ನಂತರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್, ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಕೋಚ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ= ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜೂನ್ 1981 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಟ್ರೂಪಿಂಗ್ ದಿ ಕಲರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು 4 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ (State Opening of Parliament) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 18 ನವೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ (ಸೊಲೊ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಮೊನಾಕೋ ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಗ್ರೇಸ್ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ 'ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ದಂಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅಪಾರ ಜನಸ್ತೋಮ ಹರಿದುಬಂದಿತು; ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ನೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಅತಿಯಾದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು 'ಡಯಾನಾಮೇನಿಯಾ' (Dianamania) ಎಂದು ಕರೆದವು. ಸಿಡ್ನಿ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್ ಬಳಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಡಯಾನಾ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು, ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ (jet lag) ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕಚೇರಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಮಾವೋರಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1983 ರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 1983 ರ ಸಮ್ಮರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಯಾಡ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ 400 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರೈಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಸೇರಿತ್ತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಕೆಗೆ ಲೆಟರ್ ಬಾಂಬ್ ಕಳುಹಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಲೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವತಃ ನಾರ್ವೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಇಟಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಪರ್ತಿನಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಗೆ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಅವರೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು. 1985 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು; ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಡಯಾನಾರನ್ನು "ಡೈ-ಮಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್" (Di-amond Princess) ಮತ್ತು "ರಾಜಮನೆತನದ ರತ್ನ" (Jewel in the Crown) ಎಂದು ಕರೆದವು. ನವೆಂಬರ್ 1985 ರಲ್ಲಿ, ಈ ದಂಪತಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೇಗನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅತ್ಯಂತ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಮಾನ್, ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಗೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಫಹದ್ ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್‌ನ ಸುಲ್ತಾನ್ ಖಾಬೂಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 'ವೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಪೇರಾ'ದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಮಗುವನ್ನು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುವೈತ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೋಲ್ ಬಿಯಾ ಅವರು ಯಾವುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು. ಮೇ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಂಗೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು "ಮಾಜಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ" ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್ಪ್ಯಾಡ್ ಗೊಂಜ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟೋ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಗೌರವ 'ಒಬಿಇ' (OBE) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಡಯಾನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಬ್ರುಗೆನ್ (RAF Bruggen) ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಂತರ 'ಸೋಲ್ಜರ್', 'ನೇವಿ ನ್ಯೂಸ್' ಮತ್ತು 'ಆರ್‌ಎಎಫ್ ನ್ಯೂಸ್'ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸನ್ನದಿನ (royal charter) ನಕಲನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬೀದಿ ಮಕ್ಕಳ ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ (hospice) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಮುಂದೆ ಡಯಾನಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿಯಾದವು. ಮೇ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೊಸೈ ಮುಬಾರಕ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಮಿತ್ತರಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ನೇಪಾಳದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು; ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಅವರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವರು "ಭಾಗಶಃ ಹಿಂತಿರುಗಲು" ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ, ಅದರ 125 ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರು ಡಿ-ಡೇ (D-Day) ಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕಿಹಿಟೊ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿನಿ ಮಿಚಿಕೊ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವೆನಿಸ್ ಬಿಎನ್ನಾಲೆ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾಗೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1995 ರ "ಯುರೋಪ್ ವಿಜಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯ ದಿನದ 50 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. =ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ= 1983 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಬ್ರಯಾನ್ ಪೆಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಬಳಿ, "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನದಾಳದ ಮಾತನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೋಷಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರ ಮರಣದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಗ್ಲೆನ್ ಬೆಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 1988 ರಲ್ಲಿ 191 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ 397 ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಯುಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ ಫಂಡ್‌ರೈಸಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ലീ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿಂತ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತರು, ಯುವಕರು, ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1989 ರಿಂದ, ಅವರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್' ಮತ್ತು 'ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1866 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಜಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಅವರು ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ 'ಬರ್ನಾರ್ಡೊಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಡಯಾನಾ 1984 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಂತಹ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ವಾರ 'ರಾಯಲ್ ಬ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮಿದುಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ 'ಹೆಡ್‌ವೇ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು 'ಚೆಸ್ಟರ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಬರ್ತ್ ಅಪೀಲ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೋಷಕಿಯಾದರು (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು 1984 ರಿಂದಲೇ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಡಯಾನಾ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಜೂಲಿಯಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಅವರಿಗೆ 'ಚೈಲ್ಡ್ ಬಿರೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಯುಕೆ' ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು; ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾದವರ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ" ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಪೋಷಕರಾದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ 'ಆನರರಿ ಫ್ರೀಡಂ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್' ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಂಡನ್ ನಗರವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತ ತಾವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ಹ್ಯೂಮ್ಯಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ರಿಮಿನಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಪಿಯೋ ಮಾಂಜು ಸೆಂಟರ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮರುದಿನವೇ, ಅವರು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರರ ಪೋಷಕತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು: ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಲೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಆರ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ'ದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 'ರಿಚರ್ಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೆಬಿಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಅವರ ಕೆಲವು ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ 'ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್' ಹರಾಜು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 21 ಜೂನ್ 1997 ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನ 'ನಾರ್ತ್‌ವಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 36 ನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು 'ಟೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ'ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಆ ಗ್ಯಾಲರಿಯ 100 ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1997 ರಂದು 'ಆಸ್ಟಿಯೋಪಥಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'ನಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. =ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕಕ್ಕೆ (stigma) ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅವರು ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ಮುಟ್ಟುವುದು/ಕೈ ಕುಲುಕುವುದು) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು: "ಎಚ್‌ಐವಿ (HIV) ಜನರನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಕುಲುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೇವರಿಗಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯವೆಷ್ಟಿದೆಯೆಂದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು". ಡಯಾನಾಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ಈ ರೀತಿಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ" ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜುಲೈ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಏಡ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1990 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ 'ಗ್ರಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ವಸತಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಅವರು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಐವಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಲಂಡನ್ ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್'ಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಇದು ನಂತರ ಟೆರೆನ್ಸ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು). 1991 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಏಡ್ಸ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಈ ವಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಘಟಕವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ, ಡಯಾನಾ 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅದರ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. 2 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು, ಮಂಡೇಲಾ ಅವರು ಏಡ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 'ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಫಂಡ್' ಮತ್ತು 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್' ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲು ಅವರು ಈ ಎರಡು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಡೇಲಾ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು: "ಅವರು ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಜನರ ಜೀವನದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು". ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು (celebrity status) "ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು" ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಮಂಡೇಲಾ ಹೇಳಿದರು. =ಭೂಸುರಂಗಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳನ್ನು (landmines)—ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಹ್ಯಾಲೋ ಟ್ರಸ್ಟ್' (HALO Trust) ನ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಕ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿ ಅಂಗೋಲಾದ ಭೂಸುರಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ" (loose cannon) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಂಕಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು 'ಹ್ಯಾಲೋ' ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‌ನ 'ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ವಿರೋಧಿ ಉಪಕ್ರಮ'ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಗೆ ಹೋದರು. 7 ರಿಂದ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಜೆರ್ರಿ ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೆನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಮಾನವ-ವಿರೋಧಿ ಭೂಸುರಂಗಗಳ (anti-personnel landmines) ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದ 'ಒಟ್ಟಾವಾ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Ottawa Treaty) ಸಹಿ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ 1998 ರ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್ ಮಸೂದೆಯ ಎರಡನೇ ವಾಚನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬಿನ್ ಕುಕ್ ಅವರು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಕುರಿತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು: > "ಭೂಸುರಂಗಗಳಿಂದಾಗುವ ಮಾನವೀಯ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಡಯಾನಾ ಮಾಡಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸುರಂಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಭೂಸುರಂಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು." 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಬ್ಯಾನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೈನ್ಸ್' (ICBL) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೋಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. =ಕ್ಯಾನ್ಸರ್= ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾದ 'ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್'ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳ ಹರಾಜಿನಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅವರು ನಂತರ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಏಡ್ಸ್, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು (taboo) ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 27 ಜೂನ್ 1989 ರಂದು ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 'ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುನಿಟ್' ಅನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 1993 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಡಯಾನಾ, ಅದರ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ರಾತ್ರಿ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮೇ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಫೀಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಚಿಕಾಗೋಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಕುಕ್ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನೋರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಚಿಕಾಗೋ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರ ವಿನಂತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ 'ನೀನಾ ಹೈಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್'ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಪ್ರಾತರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (breakfast) ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಇಬ್ಬರು ಯುವಕರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ' (ನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವಿತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಯುಕೆ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಜೀನ್ ಓ'ಗೋರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರನ ಸಾವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು 12 ಜನವರಿ 1988 ರಂದು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. =ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಔಷಧ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ದಿ ಲೆಪ್ರಸಿ ಮಿಷನ್'ನ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಈ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೇ ಈ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. "ಕುಷ್ಠರೋಗವಿರುವ ಜನರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಾವೇನೂ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಓಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 'ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫಂಡ್'ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್' ಎಂಬ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಅವರು 'ದಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ವಸತಿರಹಿತ ಯುವಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಅವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು" ಎಂದು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. "ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ನಾವು, ಯುವಜನರಿಗೆ—ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವವರಿಗೆ—ಅವರು ಅರ್ಹವಾದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಯವರನ್ನು ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಸತಿರಹಿತರ ಆಶ್ರಯತಾಣಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರ ಭೇಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಸೆಂಟರ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ ಪೋಷಕರಾದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 'ರಿಲೇಟ್' ಮತ್ತು 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೃಢ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್'ನ ನವೀಕೃತ ರೂಪವಾಗಿ 1987 ರಲ್ಲಿ 'ರಿಲೇಟ್' ಮರುಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ 1989 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೋಷಕಿಯಾದರು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಅನ್ನು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ, ಮದ್ಯಪಾನ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 1964 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಂಪ್ಟನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ಮೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ 'ಟರ್ನಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್' ಭಾಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು, "ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸೈಕೋಟಿಕ್ಸ್, ನ್ಯೂರೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗೊಂಡ ಹಲವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (protocol) ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯ" ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. =ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು= ನವೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ, 'ಸಂಡೇ ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ರಾಯಲ್ ಟ್ರೈನ್' (ರಾಜಮನೆತನದ ರೈಲು) ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅರಮನೆಯು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಪನಿಕ" ಎಂದು ಕರೆದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಮಹಿಳೆ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1982 ರಲ್ಲಿ, ರಜಾದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಿಕಿನಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರು (ಕ್ವೀನ್) ತರುವಾಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಪ್ಪು ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1993 ರಲ್ಲಿ 'ಮಿರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್' (MGN), ಜಿಮ್ ಮಾಲೀಕ ಬ್ರೈಸ್ ಟೇಲರ್ ತೆಗೆದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಫೋಟೋಗಳು ಅವರು 'ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್' ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ "ಲಿಯೋಟಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಶಾರ್ಟ್ಸ್" ಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ವಕೀಲರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ "ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ" ಕೋರಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿಎನ್ ವಿರುದ್ಧ "ಚಿತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ" ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಎಂಜಿಎನ್ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 2 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಎಲ್‌ಎ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಜೂನ್ 1994 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಟೇಲರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 1995 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (out-of-court settlement) ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದ 3 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾ ಡೆಲ್ ಸೋಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಆಗಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ (sunbathing) ಕುಳಿತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು 10 ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದ ಟಾಪ್‌ಲೆಸ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 'ಮಿರರ್' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು "ಖಾಸಗಿತನದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಎಂದು ನಟಿಸಿದ ವಿಕ್ಟರ್ ಲೂಯಿಸ್-ಸ್ಮಿತ್ ಅವರಿಂದ ಅವರು ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗೆ (hoax call) ಒಳಗಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 1996 ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಸನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆವಿಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ಆಪ್ತ ವೀಡಿಯೊದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ವೀಡಿಯೊ ಸುಳ್ಳು (hoax) ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. =ಮರಣ= ಡಯಾನಾ ಅವರು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು, 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾಂಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಆಲ್ಮಾ ಟನಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ) ಚಾಲಕನು ಪಾಪರಾಜಿಗಳಿಂದ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ) ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪಿಟಿ-ಸಾಲ್ಪೆಟ್ರಿಯರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 4:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭೀಕರ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್ ರಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ದೊಡಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಟ್ರೆವರ್ ರೀಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಗಂಭೀರ ತಲೆಪೆಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 3.21 ಕೋಟಿ (32.1 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 250 ಕೋಟಿ (2.5 ಬಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. =ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ದಫನ= ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರಣವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಂತಾಪದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜನರು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳು, ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳು, ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಧ್ವಜದಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತಂದರು. ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶವಾಗಾರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಅರಮನೆಯ 'ಚಾಪೆಲ್ ರಾಯಲ್'ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು, ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಹಾರಾಣಿಯವರು ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್, ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರು. ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಜಾದೂವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮರು-ಬರೆಯಲಾದ "ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಇನ್ ದಿ ವಿಂಡ್ 1997" ಹಾಡನ್ನು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು (ಈ ಹಾಡನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂದರ್ಭ ಇದಾಗಿದೆ). 1997 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಹಾಡಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ದಫನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತಿ, ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಉದ್ದನೆಯ ತೋಳಿನ ಉಡುಪನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರಿಂದ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು (rosary beads) ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಒಳಗಿನ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. '2 ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್'ನಿಂದ ದಫನ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರು 1992 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಈ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 'ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್' ಆಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ತಾಣದಲ್ಲೇ ದಫನ ಮಾಡಲು ಮೂಲ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವಿಲಿಯಂ, ಹಾರ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ದಫನ ಮಾಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. =ಗೂಢಾಲೋಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು= ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಯು, ಚಾಲಕ ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಮದ್ಯಪಾನ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಚಾಲನೆ, ಅತಿಯಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವರು ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆದ ಈ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದೆ 'ಎಮ್‌ಐ6' (MI6) ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೈವಾಡವಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 2007 ಮತ್ತು 2008 ರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು (inquest), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಪರಾಜಿಗಳು (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಂಗದೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್, 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ 'ಅಪಘಾತ', ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ತಲೆಪೆಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಕೀಲರಾದ ಲಾರ್ಡ್ ಮಿಶ್ಕಾನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, "ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು" ತಮಗೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ "ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟಿಗ್ಗಿ ಲೆಗ್-ಬರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಲ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೇಜೆಟ್'ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋಲಿಸ್ ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರು 1995 ರ ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು (Jury) ಇದು "ಅಕ್ರಮ ಹತ್ಯೆ" (unlawful killing) ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರು ಈ ದುರಂತವು ಕೊಲೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು; ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಾವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. =ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳು= =ಹಣಕಾಸು= ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು £21 ಮಿಲಿಯನ್ (2.1 ಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್) ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು, "ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರ ನಿವ್ವಳ £17 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಯಿತು". ಇದನ್ನು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಸಾರಾ ಅವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉಯಿಲಿಗೆ ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 1996 ರಲ್ಲಿ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಾ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲು £12.9 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ತರುವಾಯ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £6.5 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು 2012 ಹಾಗೂ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 30 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗನಿಗೆ ಅಂದಾಜು £10 ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ორ ಬಾರಿ ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಚಿನ್ನದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ನಂತರ ಉಂಗುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಡುಪನ್ನು ಸಹ ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಉಯಿಲಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು (letter of wishes) ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು (ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ತಮ್ಮ 17 ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರ (godchildren) ನಡುವೆ ಹಂಚಲು ಕೋರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು (ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ) "ಉಯಿಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಪ್ರೊಬೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು", ಮತ್ತು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ" ಇಚ್ಛಾಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತಲಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಧರ್ಮಪುತ್ರ/ಧರ್ಮಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ £100,000 ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅವರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವವರೆಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 25 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಲರ್ (ಸೇವಕ) ಪಾಲ್ ಬರೆಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸುಮಾರು £50,000 ನಗದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು. =ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಗಾವಲಿನ ವಿಷಯ= 1999 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ apbonline.com ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅರ್ಜಿಯ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮರಣ ಹೊಂದುವವರೆಗೂ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ' (NSA) ಯಿಂದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಳವಳಗಳಿಂದಾಗಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಫೈಲ್‌ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ "ಬೃಹತ್, ಜಾಗತಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕದ್ದು ಆಲಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಮೂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ—ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಜಿಯೂ ಸೇರಿದೆ—ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಕೆನ್ ವಾರ್ಫ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬೆ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Squidgygate ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಜಿ ಸಿ ಎಚ್ ಕ್ಯೂ (GCHQ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ 'ಲೂಪ್'ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳು ಈ ಕೃತ್ಯವು ಅವರ ತೇಜೋವಧೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಡಯಾನಾ ಅವರೇ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾರ್ಫ್ ಹೇಳಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಆರ್‌ಎ (IRA) ಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. =ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹರಾಜುಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚರಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಜನರು ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಗೇಟ್‌ಗಳ ಹೊರಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದವರು, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಕ್ರಾಥಿ ಕಿರ್ಕ್ (Crathie Kirk) ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಆದರೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ (ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ) ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ "ರಾಜನ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ" ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1997 ರಿಂದ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು (ಆದರೆ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಧ್ವಜವನ್ನಲ್ಲ) ಅರ್ಧಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2007 ರಂದು ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ 'ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಯಾನಾ' (ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 46 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಅವರ ಮರಣದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಂದು, ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. 500 ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರ ಧರ್ಮಮಾತೃ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರರು, ಅವರ ಮದುವೆಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾಗಾರರು, ಅವರ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮೇಜರ್, ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಆರು ಪತ್ರಗಳಿಂದ £15,100 ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. 1990 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಡಯಾನಾ ಬರೆದ ಮತ್ತೊಂದು 40 ಪತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ £67,900 ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ತಮ್ಮ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಬರೆದಿದ್ದ 32 ಅತ್ಯಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿಗೆ ಇಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಅಥವಾ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಧರಿಸಿದ್ದ ಗೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ "ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಟೋರಿ" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಇತರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ಆಲ್ಥೋರ್ಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, 'ಡಯಾನಾ ಅವಾರ್ಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, ಹಾಗೂ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ "ದಿ ವೈಟ್ ಗಾರ್ಡನ್" ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದ್ದವು. =ಡಯಾನಾ ಅವರ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ= =ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಜಮನೆತನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೆ ಅವರು ವಿಶ್ವ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು اکثر "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರುಣೆ, ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ( charisma) ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ವಿವಾಹ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಸಾರಾ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, "ಅವರ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡ ರೀತಿ ಅವರನ್ನು ಹತಾಶೆಗೆ ದೂಡಿತು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಡಿಮೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮಾಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮ್ಮ "ಪತ್ನಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಾರ್ತಿ ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರು "ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮೆಚ್ಚುವ" ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ತಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿದರೆ" ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಕರುಣಾಮಯಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತ ಮೈಕೆಲ್ ವೈಟ್ ಅವರನ್ನು "ಬುದ್ಧಿವಂತೆ", "ಚತುರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಳ್ಳವರು" ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದವರು ಅವರನ್ನು "ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಅವರು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಡಯಾನಾ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆ ಹಾಗೂ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (eating disorder) ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಯಾನಾ ಅವರು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು" ಎಂದು ಅಲಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ" ಇತ್ತು, ಇದು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಡಯಾನಾ ಅವರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಡವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, "ತಾವು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂದು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 'ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'ನ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಚೈತನ್ಯ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 'ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'ನ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ತಾಜಾ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಆಂಥೋನಿ ಹೋಲ್ಡನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಯಾನಾ "ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆ" ಕಂಡರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಅವರ ಮರಣವು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮಾರ್, ಅವರ ಮರಣವು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರವು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು" ಎಂದು ಅವರ ಮಗ ವಿಲಿಯಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1981 ಮತ್ತು 1997 ರಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ 'ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ರನ್ನರ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು 100 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಎಚ್‌ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು '1987 ರ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯ 100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಿಟನ್ನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರು ಮಹಾರಾಣಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆಗೂ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಂಥೋನಿ ಓ'ಹಿಯರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಡಯಾನಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಸಮಾಜಸೇವೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪಾಪರಾಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಪೀಟರ್ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಅವರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಡಯಾನಾ ಸ್ವತಃ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಟೀನಾ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ "ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಬಲಿಪಶುವಲ್ಲ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಲು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಯಾಲಿ ಬೆಡೆಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗದ, ಅಹಂಭಾವದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಸೂಚಕ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಜೀನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್, "ಡಯಾನಾ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷ ಮತ್ತು "ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕ" ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ 'ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್' ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ ವೈವೊನ್ನೆ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ "ಸಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ" ಅಥವಾ "ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಅಲ್ಲ", ಆದರೆ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು "ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು" ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಲುಡ್ಮಿಲ್ಲಾ ಜೋರ್ಡಾನೋವಾ, "ಆಕರ್ಷಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರು. 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೋನಿಕಾ ಅಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ದೋಷಪೂರಿತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. "ಅವರ ಪರಂಪರೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರ ಜೀವನವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಛಾಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. =ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ= **ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ (Fashion and style)** ಡಯಾನಾ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರು (fashion icon). 2012 ರಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು 'ಆಲ್-ಟೈಮ್ 100 ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್‌ಗಳ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. 'ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'ನ ಇಯಾನ್ ಹಾಲಿಂಗ್ಸ್‌ಹೆಡ್, "[ಡಯಾನಾಗೆ] ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, 1980 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಲ್ಮೋರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಹಂಟರ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್' ಶೂಗಳನ್ನು (boots) ಧರಿಸಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಆ ಬೂಟುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾ, ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಗಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ದೇಶಗಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (off-duty) ಅವರು ಸಡಿಲವಾದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ 'ವೋಗ್'ನ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕಿ ಹಾಗೂ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಅನ್ನಾ ಹಾರ್ವೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು". ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೇಸ್ಟಲ್ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು (gloves) ಧರಿಸದಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದರು, ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲಾ ವರ್ಸೇಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ (businesslike) ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳತ್ತ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಂತಿರುವ ಗೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ವಾಕರ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ "ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮವಸ್ತ್ರ"ವನ್ನು (royal uniform) ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡೇವಿಡ್ ಸಾಸೂನ್ ಅವರು 1981 ರಿಂದ 1997 ರವರೆಗೆ ಡಯಾನಾಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 70 ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ವರ್ಸೇಸ್, ಅರ್ಮಾನಿ, ಶನೆಲ್, ಡಿಯೋರ್, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್ ಸ್ವೆಟರ್", ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತಮಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಧರಿಸಿದ "ರಿವೇಂಜ್ ಡ್ರೆಸ್" (ಹೇಟ್ ಡ್ರೆಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ರಾವೊಲ್ಟಾ ಡ್ರೆಸ್" ಸೇರಿವೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ದಿನದಂದು 'ವೋಗ್' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಫಾನ್ ಬ್ಲೌಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೋಗ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದರು. ಡಯಾನಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅವರ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಇವು ಮುಂದೆ 'ಗಸ್ಸಿ ಡಯಾನಾ' (Gucci Diana) ಮತ್ತು 'ಲೇಡಿ ಡಿಯೋರ್' (Lady Dior) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದವು. 2017 ರಲ್ಲಿ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಉಡುಪುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ನಂತರ, 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ನ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೆನೆಟ್, ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಎಂದರು. ವರ್ಸೇಸ್ ಕೂಡ, "ಡಯಾನಾ ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಚೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರವಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಹ್ಯಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಜಾನ್ ಬಾಯ್ಡ್, "ಡಯಾನಾ ಟೋಪಿಗಳಿಗೆ (hats) ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಹ್ಯಾಟ್ ಉದ್ಯಮವು ಅವರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಯಾನಾ ತಮ್ಮ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ಬಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟ್ರೈಕಾರ್ನ್ ಟೋಪಿಯನ್ನು ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿತು. =ಸ್ಮಾರಕಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಖಾಯಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಫೌಂಟೇನ್' (ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಜಲಪಾತ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇಗ್ರೌಂಡ್' (ಆಟದ ಮೈದಾನ); ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಡುವಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾದಿಯಾದ 'ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಾಕ್'; 1999 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ನಂತರ 2007 ರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರಿಂದ ಮರು-ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ 'ಡಯಾನಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್'; ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅರಮನೆಯ ಸನ್‌ಕನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ'; ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಶ್ಲೋಸ್ ಕೊಬೆಂಜ್ಲ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾದಲ್ಲಿ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 1989 ರಲ್ಲಿ 'ಫ್ಲೇಮ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜ್ವಾಲೆ) ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ಮಾರಕವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿ ಎಲ್ ಆಲ್ಮಾವನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಲೇಸ್ ಡಯಾನಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಿ ಗ್ಯಾಲಿಸ್' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ गरಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಅಜರ್‌ಬೈಜಾನ್, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಂಸ್ಯ ಫಲಕವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. 1985 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ ಈ ಮಳಿಗೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ದೊಡಿ ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಹ್ಯಾರಾಡ್ಸ್ (Harrods) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕವು ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಅವರ ಮಗನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅವರ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ವೈನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ದೊಡಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡ 'ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್' ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಸ್ಮಾರಕವು, ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಯಾನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಫಾಯೆದ್ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಸ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅಲ್-ಫಾಯೆದ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2015) ಮತ್ತು ಲಿಲಿಬೆಟ್ ಡಯಾನಾ (ಜನನ 2021), ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೊಸೆ ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ (ಜನನ 2012) ಅವರಿಗೆ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. =ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ= ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರವೂ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (biopics) 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ & ಡಯಾನಾ: ಎ ರಾಯಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ' ಮತ್ತು 'ದಿ ರಾಯಲ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ', ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 17 ಮತ್ತು 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1981 ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಲ್ಲಿ, ಎಬಿಸಿ (ABC) ಚಾನೆಲ್ ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಯಾನಾ: ಅನ್‌ಹ್ಯಾಪಿಲಿ ಎವರ್ ಆಫ್ಟರ್' ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಸೆರೆನಾ ಸ್ಕಾಟ್ ಥಾಮಸ್ (ಡಯಾನಾ: ಹರ್ ಟ್ರೂ ಸ್ಟೋರಿ, 1993), ಜೂಲಿ ಕಾಕ್ಸ್ (ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಲವ್, 1996), ಆಮಿ ಸೆಕಾಂಬ್ (ಡಯಾನಾ: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 1998), ಮಿಚೆಲ್ ಡಂಕನ್ (ವಾಟ್ ಎವರ್ ಲವ್ ಮೀನ್ಸ್, 2005), ಜೆನೆವೀವ್ ಒ'ರೈಲಿ (ಡಯಾನಾ: ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, 2007), ನಾಥಲಿ ಬ್ರೋಕರ್ (ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ, 2007), ನವೋಮಿ ವಾಟ್ಸ್ (ಡಯಾನಾ, 2013), ಜೆನ್ನಾ ಡಿ ವಾಲ್ (ಡಯಾನಾ: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್, 2019–2021), ಎಮ್ಮಾ ಕೊರಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡಬಿಕಿ ('ದಿ ಕ್ರೌನ್' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 2022–2023), ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ('ಸ್ಪೆನ್ಸರ್' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, 2021) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಾರ್ರಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ 20 ನೇ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೋರಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು, 'ಡಯಾನಾ, ಅವರ್ ಮದರ್: ಹರ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಲೆಗಸಿ', 24 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಐಟಿವಿ (ITV) ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಬಿಒ (HBO) ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಏಡ್ಸ್, ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳು (landmines), ವಸತಿರಹಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ 'ಡಯಾನಾ, 7 ಡೇಸ್', ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಉಂಟಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದುಃಖದ ಮಹಾಪೂರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೆಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಮ್ಯೂಸಿ ಗ್ರೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. =ಪದವಿಗಳು, ಸಂಬೋಧನೆಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಛನಗಳು= ಡಯಾನಾ ಅವರು "ದಿ ಆನರಬಲ್ ಡಯಾನಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (The Honourable Diana Frances Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಗೆ 'ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಅರ್ಲ್‌ಡಮ್' (ಅರ್ಲ್ ಪದವಿ) ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ಅವರು "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" (Lady Diana Spencer) ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದರು. ತಮ್ಮ ವಿವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Her Royal Highness the Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ರೋಥೆಸೆ (Duchess of Rothesay), ಡಚೆಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (Duchess of Cornwall), ಕೌಂಟೆಸ್ ಆಫ್ ಚೆಸ್ಟರ್ (Countess of Chester) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಆಫ್ ರೆನ್‌ಫ್ರೂ (Baroness of Renfrew) ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೆ, ಅವರನ್ನು "ಹರ್ ರಾಯಲ್ ಹೈನೆಸ್" ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ "ಡಯಾನಾ, ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" (Diana, Princess of Wales) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಂಬೋಧನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಲೇಡಿ ಡಯಾನಾ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್" ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ / ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಲೇಡಿ ಡಿ" (Lady Di) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ಅವರು ಡಯಾನಾ ಅವರನ್ನು "ಜನರ ರಾಜಕುಮಾರಿ" (the people's princess) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ 'ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎಚ್' (HRH - Her Royal Highness) ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು, ಆದರೆ ಇದು ಡಯಾನಾ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. =ಗೌರವಗಳು= =ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು (ಸಮ್ಮಾನಗಳು)= * 1981: ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಅವರ ರಾಯಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆರ್ಡರ್ =ವಿದೇಶಿ ಗೌರವಗಳು= 1982: ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಚ್ಯೂಸ್ (ಅಥವಾ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಅಲ್-ಕಮಾಲ್) - ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿ (ಈಜಿಪ್ಟ್) 18 ನವೆಂಬರ್ 1982: ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 'ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರೌನ್' =ನೇಮಕಾತಿಗಳು= 1988: 'ಆನರಬಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್'ನ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಚರ್ =ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು= 1988: ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ – ದಂತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋ (Honorary Fellow in Dental Surgery) =ನಗರದ ಗೌರವ ಪೌರತ್ವ= * 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1981: ಕಾರ್ಡಿಫ್ * 29 ಜನವರಿ 1986: ಕಾರ್ಲಿಸ್ಲ್ * 1987: ಲಂಡನ್ * 8 ಜೂನ್ 1989: ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ ಬರೋ * 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992: ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ =ಗೌರವ ಸೈನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ, ಡಯಾನಾ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು: =ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ:= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸರ್ವೇ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ =ಕೆನಡಾ= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕಸ್ಟಮ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ (17 ಆಗಸ್ಟ್ 1985 ರಿಂದ 16 ಜುಲೈ 1996) * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ವೆಸ್ಟ್ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ =ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (ಬ್ರಿಟನ್)= * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ರಾಯಲ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ಲೈಟ್ ಡ್ರಾಗೂನ್ಸ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – ರಾಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ * ಕರ್ನಲ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ – 13 ನೇ/18 ನೇ ರಾಯಲ್ ಹುಸಾರ್ಸ್ (ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿಸ್ ಓನ್) * ಗೌರವ ಏರ್ ಕಮೊಡೋರ್ – ಆರ್‌ಎಎಫ್ (RAF) ವಿಟರಿಂಗ್ * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ (F99) * ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ – ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ (S28) =ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ಅವರು ಈ ಸೈನಿಕ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು= =ಇತರ ನೇಮಕಾತಿಗಳು= * 15 ನವೆಂಬರ್ 1984: 'ರಾಯಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್' ನೌಕೆಯ ಲೇಡಿ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ =ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು= * ಜೂನ್ 1995: ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ 'ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996: ಪಿಯೋ ಮಂಜೂ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ =ವಂಶಾವಳಿ= ಡಯಾನಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು, ಈ ಕುಟುಂಬದ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳು ಡುಕ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಲ್‌ಬರೊ, ಅರ್ಲ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಸಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರನ್ ಚರ್ಚಿಲ್ ಎಂಬ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದವರು ತಾವು ಪ್ರಭಾವಿ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಡೆಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಕಿರಿಯ ಶಾಖೆಯ ವಂಶಜರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದರ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ಅವರ ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಬೇರಿಂಗ್, ಜರ್ಮನ್-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೇರಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬೇರಿಂಗ್, 1 ನೇ ಬ್ಯಾರನ್ ರೆವೆಲ್‌ಸ್ಟೋಕ್ ಅವರ ಮಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ದೂರದ ಉದಾತ್ತ ವಂಶಜರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲ್‌ಬರೊನ ಮೊದಲ ಡ್ಯೂಕ್ ಮತ್ತು ಡಚೆಸ್ ಸೇರಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಹೆನ್ರಿ VII ರ ಮೂಲಕ ಟ್ಯೂಡರ್ ರಾಜವಂಶದ ವಂಶಜರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II (ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲೆನ್ನಾಕ್ಸ್, 1 ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ ಫಿಟ್ಜ್ರಾಯ್, 1 ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫ್ಟನ್ ಮೂಲಕ) ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ ಜೇಮ್ಸ್ II (ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಾ ಫಿಟ್ಜ ಜೇಮ್ಸ್ ಮೂಲಕ) ರ ಮೂಲಕ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ರಾಜವಂಶದ ವಂಶಜರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಇತರ ಉದಾತ್ತ ವಂಶಜರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಡಿ ಲಾ ಪೋಲ್ (2 ನೇ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಸುಫೊಲ್ಕ್) ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಕೆರ್ಡೆಸ್ಟನ್; ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಎಲಿಜಬೆತ್ I ರ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಪ್ತ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉದಾತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಬರ್ಟ್ ಡೆವೆರೆಕ್ಸ್ (2 ನೇ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಎಸೆಕ್ಸ್); ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ III ರ ಮಗ ಲಿಯೋನೆಲ್ ಆಫ್ ಆಂಟ್ವರ್ಪ್ (1 ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್) ಮೂಲಕ ವಂಶಜರಾಗಿದ್ದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸೇಮೌರ್ (1 ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಸೋಮರ್‌ಸೆಟ್) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಂಶಾವಳಿಯು ಅವರ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯ ಅಜ್ಜಿ ಲೇಡಿ ಫರ್ಮೋಯ್ ಅವರಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಅವರ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಂಶಜರಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗಾರ್ಡನ್ (4 ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಗಾರ್ಡನ್) ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಜೇನ್, ಹಾಗೂ ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್ (9 ನೇ ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಅರ್ಗಿಲ್) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಡಯಾನಾ ಅವರ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಂಶಾವಳಿಯು ಅವರ ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಎಲೆನ್ ವರ್ಕ್ ಅವರಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇವರು ಓಹಿಯೋದ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ಬ್ರೋಕರ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಹೆಚ್. ವರ್ಕ್ ಅವರ ಮಗಳಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದ ಡಯಾನಾ ಅವರ ಮುತ್ತಜ್ಜ ಜೇಮ್ಸ್ ರೋಚ್ (3 ನೇ ಬ್ಯಾರನ್ ಫರ್ಮೋಯ್) ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು. ಡಯಾನಾ ಅವರ ತಾಯಿಯ ನೇರ ವಂಶಾವಳಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಮುತ್ತಜ್ಜಿ ಎಲಿಜಾ ಕೇವಾರ್ಕ್, ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು "ಕಪ್ಪು ಮೈಬಣ್ಣದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಿಳೆ" ಮತ್ತು "ಬೊಂಬಾಯಿಯ ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 5xk0459ar8a7a6sd7caj15i546g3cge 0 180120 1383382 1379557 2026-08-18T21:04:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383382 wikitext text/x-wiki {{Short description|One of the important beach in Kerala}} {{Use dmy dates|date=June 2024}} {{Use Indian English|date=June 2024}} {{Infobox landform | name = ತಣ್ಣಿ ಬೀಚ್ | image = Paravur-Kollam Coastal Road at Thanni, Dec 2015.jpg | caption = ಥನ್ನಿ ಬೀಚ್ ಹತ್ತಿರದ ಕರಾವಳಿ ರಸ್ತೆ | pushpin_map = India Kerala | location = Mukkam, [[Kollam]], [[India]] | length = 400+&nbsp;m | type = ಕಡಲತೀರ | coordinates = {{coord|8.824|76.641|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | free_label_2 = Hazard rating | free_data_2 = <span style="color:#090">'''Low'''</span> | free_label_3 = Access | free_data_3 = [[Kollam KSRTC Bus Station|Bus Station]] {{rint|bus}} - 11.2&nbsp;m,<br>[[Paravur railway station|Railway Station]] {{rint|rail}} - 7.1&nbsp;km, <br>[[Kollam KSWTD Ferry Terminal|Ferry Terminal]] {{rint|ferry}} - 11.2&nbsp;km | embedded = {{succession links|left=Pozhikkara Beach|right=[[Mundakkal Beach]]}} }} '''ತಣ್ಣಿ ಬೀಚ್''' (Thanni Beach)ವು ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಕಡಲತೀರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೊಲ್ಲಂ ಕರಾವಳಿ ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೊಲ್ಲಂ ಬೀಚ್ ಮತ್ತು ಮಯ್ಯನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತಣ್ಣಿ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕವೂ ತಲುಪಬಹುದು. ಈ ಸುಲಭ ಸಂಪರ್ಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಣ್ಣಿ ಬೀಚ್ ಸ್ಥಳೀಯರು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=താന്നി ബീച്ച് പരിസരത്തെ മാലിന്യം നീക്കാൻ നടപടി |url=https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2022/06/29/kollam-thanny-beach-road-waste-removed.html |website=www.manoramaonline.com |language=ml}}</ref> ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಟೆಟ್ರಾಪಾಡ್ ಅಲೆತಡೆಗೋಡೆಗಳನ್ನು, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ‘ಪುಲಿಮುಟ್ಟು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಈಜು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. <ref>{{cite web |title=Thanni Beach (Pozhikkara) {{!}} DTPC |url=https://www.dtpckollam.com/destination/thanni-beach-pozhikkara |website=DTPC kollam |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://prdlive.kerala.gov.in/news/101673|title=PRD Live - നവീകരിച്ച താന്നി ബീച്ച് നാടിന് സമര്‍പ്പിച്ചു|access-date=8 ಆಗಸ್ಟ್ 2026|archive-date=18 ಜನವರಿ 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118172615/https://prdlive.kerala.gov.in/news/101673|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |author=QResorts Admin |date=2021-04-25 |title=Thanni Beach a must visit attraction in Kollam. |url=https://qresorts.in/blog/tourist-attractions-kollam/thanni-beach-a-must-visit-attraction/215/ |access-date=2024-06-04 |website=Quilon Beach Hotel |language=en-US}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== == ಹಿನ್ನೀರು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಸಂಗಮದ ಅನುಭವ == ತಣ್ಣಿ ಬೀಚ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ಇರುವ ತೆಳುವಾದ ಭೂಭಾಗ. ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೀರಿನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರತೀರದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾದ ಹಿನ್ನೀರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ತಣ್ಣಿ ಬೀಚ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಸುಲಭ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ–ಹಿನ್ನೀರಿನ ಸಮೀಪದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಇದು ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. qydc93vjahq043etkv41ny4v8ale6d2 4 180187 1383301 1383220 2026-08-18T12:30:43Z VASANTH S.N. 728 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) */ 1383301 wikitext text/x-wiki {| class=wikitable style="text-align:center; vertical-align:middle; background-color: #EEDEC5; color: #474747;" |- |[[File:India_Ukrain_Kannada_Ediathon.jpg|550px]] | {| class=wikitable style="background-color: #EEDEC5; color: #474747; margin: auto; font-size:20px; width:100%" |- | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Google Calendar icon (2015-2020).svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಅವಧಿ'''<hr />15–24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026<br /> (9 ದಿನಗಳು) | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:WP25 Wikipedia Globe - blue.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಷೆಗಳು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ <br />ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Noun Project Museum Icon 598061.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ವಿಷಯ'''<hr />ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Community group icon.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಗವಹಿಸುವವರು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ <br />ಸಮುದಾಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Plain scarlet arrow icons 4.png|32px|alt=|link=]]<br />'''ಮನ್ನಣೆ'''<hr />ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, <br />ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು <br />ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ |} '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ''' ( Heritage Across Borders) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಅಭಿಯಾನವು '''15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ, '''24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Worklist) ಸೇರಿಸಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. |- | colspan=2 style="text-align:left;"| == ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == # ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. # [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:EventDetails/4246&tab=WorklistPanel ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ →] ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. # 15ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿ. == ಅಂಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: # ಅರ್ಹವಾದ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 200 ಪದಗಳ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ +1 ಅಂಕ. # ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನಕ್ಕೆ +2 ಅಂಕಗಳು. ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲೇಖನದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. == ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು == # ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನವು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಪದಗಳ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. # ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಪದಗಳ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪಾದನೆ, ಮೂಲಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಹುದು. # ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. # ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. # ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಪಾದನೆಗಳು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕ್ಷರದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ == ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: # ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು. # ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೌಚರ್‌ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * 1ನೇ ಸ್ಥಾನ — $100 / ₹10,000 * 2ನೇ ಸ್ಥಾನ — $50 / ₹5,000 * 3ನೇ ಸ್ಥಾನ — $30 / ₹3,000 ಅಭಿಯಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == [[meta:Event:Heritage_Across_Borders]] == ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ ([[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]) == ಉಕ್ರೇನ್ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ == https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Heritage_Across_Borders/Article_List == ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ == https://wikieval.toolforge.org/contests/3 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೯, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೮:೩೮, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini Rai K|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೪೮, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Joyce Muriel|Joyce Muriel]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Joyce Muriel|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೦೬, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೨೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pragathi. BH|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೦೯, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mouna Changappa|Mouna Changappa]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mouna Changappa|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೦೦, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಚರ್ಚಾ ಪುಟ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. |} pfki25drlo5599dn4aepwdxmwd80j7i 1383348 1383301 2026-08-18T15:56:30Z Reema Jalihal 87461 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) */ 1383348 wikitext text/x-wiki {| class=wikitable style="text-align:center; vertical-align:middle; background-color: #EEDEC5; color: #474747;" |- |[[File:India_Ukrain_Kannada_Ediathon.jpg|550px]] | {| class=wikitable style="background-color: #EEDEC5; color: #474747; margin: auto; font-size:20px; width:100%" |- | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Google Calendar icon (2015-2020).svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಅವಧಿ'''<hr />15–24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026<br /> (9 ದಿನಗಳು) | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:WP25 Wikipedia Globe - blue.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಷೆಗಳು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ <br />ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Noun Project Museum Icon 598061.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ವಿಷಯ'''<hr />ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Community group icon.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಗವಹಿಸುವವರು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ <br />ಸಮುದಾಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Plain scarlet arrow icons 4.png|32px|alt=|link=]]<br />'''ಮನ್ನಣೆ'''<hr />ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, <br />ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು <br />ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ |} '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ''' ( Heritage Across Borders) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಅಭಿಯಾನವು '''15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ, '''24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Worklist) ಸೇರಿಸಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. |- | colspan=2 style="text-align:left;"| == ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == # ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. # [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:EventDetails/4246&tab=WorklistPanel ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ →] ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. # 15ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿ. == ಅಂಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: # ಅರ್ಹವಾದ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 200 ಪದಗಳ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ +1 ಅಂಕ. # ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನಕ್ಕೆ +2 ಅಂಕಗಳು. ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲೇಖನದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. == ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು == # ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನವು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಪದಗಳ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. # ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಪದಗಳ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪಾದನೆ, ಮೂಲಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಹುದು. # ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. # ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. # ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಪಾದನೆಗಳು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕ್ಷರದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ == ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: # ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು. # ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೌಚರ್‌ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * 1ನೇ ಸ್ಥಾನ — $100 / ₹10,000 * 2ನೇ ಸ್ಥಾನ — $50 / ₹5,000 * 3ನೇ ಸ್ಥಾನ — $30 / ₹3,000 ಅಭಿಯಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == [[meta:Event:Heritage_Across_Borders]] == ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ ([[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]) == ಉಕ್ರೇನ್ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ == https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Heritage_Across_Borders/Article_List == ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ == https://wikieval.toolforge.org/contests/3 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೯, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೮:೩೮, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini Rai K|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೪೮, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Joyce Muriel|Joyce Muriel]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Joyce Muriel|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೦೬, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೨೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pragathi. BH|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೦೯, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mouna Changappa|Mouna Changappa]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mouna Changappa|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೦೦, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಚರ್ಚಾ ಪುಟ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. |} 30dr2u8h6i33djjpo8n24tdkvzjzfd4 1383362 1383348 2026-08-18T16:18:08Z A826 72368 /* ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ */ 1383362 wikitext text/x-wiki {| class=wikitable style="text-align:center; vertical-align:middle; background-color: #EEDEC5; color: #474747;" |- |[[File:India_Ukrain_Kannada_Ediathon.jpg|550px]] | {| class=wikitable style="background-color: #EEDEC5; color: #474747; margin: auto; font-size:20px; width:100%" |- | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Google Calendar icon (2015-2020).svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಅವಧಿ'''<hr />15–24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026<br /> (9 ದಿನಗಳು) | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:WP25 Wikipedia Globe - blue.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಷೆಗಳು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ <br />ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Noun Project Museum Icon 598061.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ವಿಷಯ'''<hr />ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Community group icon.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಗವಹಿಸುವವರು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ <br />ಸಮುದಾಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Plain scarlet arrow icons 4.png|32px|alt=|link=]]<br />'''ಮನ್ನಣೆ'''<hr />ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, <br />ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು <br />ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ |} '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ''' ( Heritage Across Borders) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಅಭಿಯಾನವು '''15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ, '''24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Worklist) ಸೇರಿಸಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. |- | colspan=2 style="text-align:left;"| == ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == # ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. # [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:EventDetails/4246&tab=WorklistPanel ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ →] ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. # 15ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿ. == ಅಂಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: # ಅರ್ಹವಾದ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 200 ಪದಗಳ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ +1 ಅಂಕ. # ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನಕ್ಕೆ +2 ಅಂಕಗಳು. ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲೇಖನದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. == ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು == # ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನವು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಪದಗಳ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. # ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಪದಗಳ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪಾದನೆ, ಮೂಲಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಹುದು. # ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. # ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. # ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಪಾದನೆಗಳು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕ್ಷರದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ == ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: # ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು. # ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೌಚರ್‌ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: #* 1ನೇ ಸ್ಥಾನ — $100 / ₹10,000 #* 2ನೇ ಸ್ಥಾನ — $50 / ₹5,000 #* 3ನೇ ಸ್ಥಾನ — $30 / ₹3,000 ಅಭಿಯಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == [[meta:Event:Heritage_Across_Borders]] == ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ ([[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]) == ಉಕ್ರೇನ್ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ == https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Heritage_Across_Borders/Article_List == ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ == https://wikieval.toolforge.org/contests/3 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೯, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೮:೩೮, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini Rai K|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೪೮, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Joyce Muriel|Joyce Muriel]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Joyce Muriel|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೦೬, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೨೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pragathi. BH|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೦೯, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mouna Changappa|Mouna Changappa]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mouna Changappa|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೦೦, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಚರ್ಚಾ ಪುಟ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. |} fcxdkjx2hp4rytbulx1y1k5o5y407yi 1383403 1383362 2026-08-19T05:35:00Z Shreelatha.Halemane 88264 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) */ 1383403 wikitext text/x-wiki {| class=wikitable style="text-align:center; vertical-align:middle; background-color: #EEDEC5; color: #474747;" |- |[[File:India_Ukrain_Kannada_Ediathon.jpg|550px]] | {| class=wikitable style="background-color: #EEDEC5; color: #474747; margin: auto; font-size:20px; width:100%" |- | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Google Calendar icon (2015-2020).svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಅವಧಿ'''<hr />15–24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026<br /> (9 ದಿನಗಳು) | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:WP25 Wikipedia Globe - blue.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಷೆಗಳು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ <br />ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Noun Project Museum Icon 598061.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ವಿಷಯ'''<hr />ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Community group icon.svg|32px|alt=|link=]]<br />'''ಭಾಗವಹಿಸುವವರು'''<hr />ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು <br />ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ <br />ಸಮುದಾಯಗಳು | style="text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px 15px; width:20%;" | [[File:Plain scarlet arrow icons 4.png|32px|alt=|link=]]<br />'''ಮನ್ನಣೆ'''<hr />ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, <br />ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು <br />ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ |} '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ''' ( Heritage Across Borders) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಅಭಿಯಾನವು '''15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ, '''24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026'''ರಂದು, '''ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ'''ದಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (Worklist) ಸೇರಿಸಲಾದ ಇತರ ಅರ್ಹ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತೂ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. |- | colspan=2 style="text-align:left;"| == ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == # ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. # [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:EventDetails/4246&tab=WorklistPanel ಅಭಿಯಾನದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ →] ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. # 15ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸಿ. == ಅಂಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: # ಅರ್ಹವಾದ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ 200 ಪದಗಳ ವಿಷಯ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ +1 ಅಂಕ. # ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನಕ್ಕೆ +2 ಅಂಕಗಳು. ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದರೆ ಮೂಲಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಲೇಖನದ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. == ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು == # ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಲೇಖನವು ಕನಿಷ್ಠ 500 ಪದಗಳ ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. # ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಪದಗಳ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪಾದನೆ, ಮೂಲಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಹುದು. # ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. # ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರಬೇಕು. # ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸಂಪಾದನೆಗಳು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಕ್ಷರದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು, ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು — ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವ == ಅಭಿಯಾನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: # ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು. # ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೌಚರ್‌ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: #* 1ನೇ ಸ್ಥಾನ — $100 / ₹10,000 #* 2ನೇ ಸ್ಥಾನ — $50 / ₹5,000 #* 3ನೇ ಸ್ಥಾನ — $30 / ₹3,000 ಅಭಿಯಾನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಆಯೋಜಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == [[meta:Event:Heritage_Across_Borders]] == ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ ([[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]) == ಉಕ್ರೇನ್ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ == https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Heritage_Across_Borders/Article_List == ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ == https://wikieval.toolforge.org/contests/3 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ) == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೮, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೯, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೮:೩೮, ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini Rai K|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೪೮, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Joyce Muriel|Joyce Muriel]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Joyce Muriel|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೦೬, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೨೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # --[[ಸದಸ್ಯ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pragathi. BH|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೦೯, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Mouna Changappa|Mouna Changappa]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mouna Changappa|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೦೦, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Shreelatha.Halemane|Shreelatha.Halemane]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shreelatha.Halemane|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೫, ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು == ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಭಿಯಾನದ ಚರ್ಚಾ ಪುಟ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. |} d42v0wrna9l7yu30l89xecvkjqfby9c 0 180326 1383396 1382808 2026-08-19T02:52:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383396 wikitext text/x-wiki {{Short description|1982 Indian epic period drama film}} {{About||the 2018 film|Padayottam (2018 film)}} {{Use dmy dates|date=October 2015}} {{Use Indian English|date=October 2015}} {{Infobox film | name = ಪಾದಯೋಟ್ಟಂ | image = Padayottam (1982 film).jpg | caption = Poster | director = Jijo Punnoose | producer = Navodaya (a partnership concern) | screenplay = ಎನ್. ಗೋವಿಂದನ್ ಕುಟ್ಟಿ | based_on = {{Based on|''[[The Count of Monte Cristo]]''|[[Alexandre Dumas]]}} | starring = {{Plainlist| * [[Prem Nazir]] * Madhu (actor)|Madhu * Lakshmi (ನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ * [[Shankar Panikkar|Shankar]] * [[Poornima Bhagyaraj]] * [[Mammootty]] * [[Mohanlal]] }} | narrator = | music = Guna Singh | cinematography = {{Unbulleted_list|[[Ramachandra Babu]]<ref>https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/dec/22/ramachandra-babu-a-wizard-who-excelled-in-magical-frames-technique-2079397.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210924053605/https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/dec/22/ramachandra-babu-a-wizard-who-excelled-in-magical-frames-technique-2079397.html |date=24 September 2021 }}<br /></ref>|[[J. Williams (cinematographer)|J. Williams]]<br>{{small|(Additional photography)<!--Credited in the film-->}}}} | editing = T. R. Shekhar<ref>{{Cite web|url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/mar/22/11959/editor-of-india-s-first-3d-film-tr-sekhar-dies-at-81/amp|title = Editor of India's first 3D film, TR Sekhar, dies at 81}}</ref> | studio = Navodaya (a partnership concern) | distributor = Navodaya Release | released = {{Film date|1982|08|06|df=yes}} | runtime = 178 minutes | country = [[India]] | language = [[Malayalam]] | budget = {{currency|1|INR}} crore <ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19820415-padayottam-set-to-be-the-biggest-thing-in-films-in-south-india-771662-2013-10-16 |title=Padayottam set to be the biggest thing in films in south India |date=16 October 2013 |access-date=24 December 2022 |archive-date=24 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224140458/https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/films/story/19820415-padayottam-set-to-be-the-biggest-thing-in-films-in-south-india-771662-2013-10-16 |url-status=live }}</ref> | gross = }} '''ಪಾದಯೋಟ್ಟಂ''' ( ಅನುವಾದ:  ಬ್ಯಾಟಲ್ ಮಾರ್ಚ್ ) 1982 ರ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಅವಧಿಯ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಜಿಜೊ ಪುನ್ನೂಸ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆಮತ್ತು ನವೋದಯ (ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ) ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Padayottam_(1982_film)#cite_note-4</ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Padayottam_(1982_film)#cite_note-5</ref> ಇದು ಭಾಗಶಃ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ ಡುಮಾಸ್ ಅವರ 1844 ರ ಕಾದಂಬರಿ ದಿ ಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ಮಾಂಟೆ ಕ್ರಿಸ್ಟೋವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಅವರು ಎನ್. ಗೋವಿಂದನ್ ಕುಟ್ಟಿ ಬರೆದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ . ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್ , ಮಧು , ಲಕ್ಷ್ಮಿ , ಶಂಕರ್ , ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಭಾಗ್ಯರಾಜ್ , [[ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ]] , [[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್]] , ಎನ್. ಗೋವಿಂದನ್ ಕುಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ತಿಕ್ಕುರಿಸ್ಸಿ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಾಯರ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Padayottam_(1982_film)#cite_note-6</ref> ಕಥಾವಸ್ತು ಕೋಲತಿರಿ ರಾಜನು ಉತ್ತರ ಕೇರಳದ ಶ್ರೀಮಂತ ಆಡಳಿತಗಾರ. ರಾಜನ ಎರಡನೇ ಸೋದರಳಿಯ ರಾಜಕುಮಾರ ಉದಯನನು, ರಾಜನ ಹಿರಿಯ ಸೋದರಳಿಯ ರಾಜಕುಮಾರ ದೇವನನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ. ರಾಜನು ಮಾತೃವಂಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉದಯನನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಉದಯನನನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಮಗಳು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಇದು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದೇವನ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಹುಸಿಗೊಳಿಸಿತು . ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಆಸ್ಥಾನದ ಇಬ್ಬರು ಗಣ್ಯರಾದ ಕಮ್ಮಾರನ್ ಮತ್ತು ಪೆರುಮನ ಕುರುಪ್ಪು ಉದಯನನ ಆರೋಹಣದಿಂದ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡರು. ದೇವನ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಕಮ್ಮಾರನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ದೇವನನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರ ಉದಯನನ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಿಸಿದನು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಕಮ್ಮಾರನ್ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಡಕಾಯಿತ ನಾಯಕ ಕೊಂಪನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರಾಜ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಯುವರಾಜನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೋರಿದನು. ಕಮ್ಮಾರನ್ ಮತ್ತು ಕುರುಪ್ಪು ಹಾಕಿದ ಬಲೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ, ಉದಯನನು ಕೊಂಪನ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಓಡಿದನು, ಆದರೆ ಅವನು ಹೂಡಿದ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜಕುಮಾರ ಉದಯನನು ಕೋಲತಿರಿ ರಾಜನಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದು ಮೊಯಿತೂತಿಯನ್ನು ಕೊಂದನೆಂಬ ಸುದ್ದಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು. ಇದು ರಾಜನನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸಿತು, ಅವನು ಉದಯನನನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಮದುವೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದನು. ಕೊಂಪನ್ ತನ್ನ ಜನರಿಗೆ ಉದಯನ್ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಅವನನ್ನು ಕ್ರೂರ ಗುಲಾಮ ಹಡಗು ನಾಯಕ ಮೂಪ್ಪನ್‌ಗೆ ಗುಲಾಮನನ್ನಾಗಿ ಮಾರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಗುಲಾಮನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಕುಂಜಲಿ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಗುಲಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನಿಂದ ಪೆರುಮನ ಕುರುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೊಂಪನ್ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಮಾರಕ್ಕರ್‌ನ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲತ್ತಿರಿ ರಾಜ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿಯ ಮರಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮಾರಕ್ಕರ್ ಕೋಲತ್ತಿರಿ ರಾಜ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು ಆದರೆ ಪೆರುಮನ ಕುರುಪ್ಪು ಅವನನ್ನು ಕೊಂದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಗುಲಾಮ ಕುಂಜಲಿ, ತನ್ನ ಜನರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮರಕ್ಕರ್‌ನ ಮಗಳು ಲಾಲಿಯಾಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೊಂಪನ್‌ನ ಜನರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಅವನನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಮಾರಿದರು. ಕುಂಜಲಿಯಿಂದ, ಉದಯನ್ ಮರಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗಳ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ರಾಜಕುಮಾರ ದೇವನ್ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕೊಲತ್ತಿರಿ ರಾಜನಾದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜದಂಡ ಕಾಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಉದಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹ ಗುಲಾಮರು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮೂಪನ್ ನನ್ನು ಕೊಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಮರಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗಳು ಲಾಲಿಯಾಳ ಕಳೆದುಹೋದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ನಂತರ ಉದಯನ್ ಓಡಿಹೋಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಥಂಪನ್ ಆದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಕೋಲತಿರಿನಾಡಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಥಂಪನ್ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ ತೇಲುವ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲತಿರಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜನರು ಉದಯನ್ ನನ್ನು ಮರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅವನ ಹೊಸ ಉಡುಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಥಂಪನ್ ಎಂದು ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ರಾಣಿ ಪಾರ್ವತಿ ಮಾತ್ರ ಅವನನ್ನು ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲೇ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ರಾಜ ದೇವನ್ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಮಗ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಂದ್ರನ್ ಲೈಲಾಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಕೋಲತಿರಿ ರಾಜನ ರಾಜದಂಡವು ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಥಂಪನ್ (ಉದಯನ್) ಪೆರುಮನ ಕುರುಪ್ಪುನನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಲು ಒಂದು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ರಾಜ ದೇವನ್ ಅದು ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು. ಥಂಪನ್ (ಉದಯನ್) ಪೆರುಮನ ಕುರುಪ್ಪುವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ತಾನು ಭಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ರಾಜದಂಡವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು, ಅದು ಕುರುಪ್ಪು ಅವರನ್ನು ಅವರ ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಗೆ ತರಲು ಆಮಿಷವೊಡ್ಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅವನನ್ನು ರೆಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಹಿಡಿದು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜನನ್ನು ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹಳೆಯ ರಾಜನು ರಾಜದಂಡವನ್ನು ತನಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅವನು ಘೋಷಿಸಿದನು ಮತ್ತು ದ್ರೋಹ ಮತ್ತು ದರೋಡೆಗೆ ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವನು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದನು. ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಲಾಲಿಯಾ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಗುರುತನ್ನು ಮರಕ್ಕರ್‌ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಲೈಲಾ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಯ ಏಕೈಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಯಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಇದು ಪೆರುಮನ ಕುರುಪ್ಪು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಥಂಪನ (ಉದಯನ) ಎರಡನೇ ಗುರಿ ಕಮ್ಮಾರನ್. ದೇಶದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕೊಂಪನ್ ಹಣ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯವು ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜಕುಮಾರ ಚಂದ್ರನ್ ರಾಜನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಥಂಪನ್ (ಉದಯನ) ನಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವನ ಸೂಚನೆಯಂತೆ, ಕಮ್ಮಾರನ್ ಉದಯನನ ಅರಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಗುರುತನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಹಣಕಾಸು ಪಡೆಯಲು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಉದಯನನು ಹಣಕಾಸು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಬದಲಾಗಿ, ಕಮ್ಮಾರನ್ ರಾಜನಾದರೆ ತಾನು ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಕಮ್ಮಾರನನ್ನು ದುರಾಸೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಅವನು ಉದಯನನನ್ನು ಮೊದಲು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ದೇವನನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಲು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಉದಯನನು ತಾನು ಹಣಕಾಸು ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ದೇವನಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಮ್ಮಾರನ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದಾಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ದೇವನಿಗೆ ಕಮ್ಮಾರನ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ, ತನ್ನ ಗೂಢಚಾರರ ಮೂಲಕ, ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ಕಮ್ಮಾರನ್ ಅವನನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಸಂಚನ್ನು ಅವನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ರಾಜನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡ ಕೊಂಪನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕಮ್ಮಾರನ್ ಹಳೆಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ದೇವನ್ ಒಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಗದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಕಮ್ಮಾರನ್ ಮತ್ತು ಕೊಂಪನ್ ಮೇಲೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೇವನ್ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಕಮ್ಮಾರನ್ ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕೊಂಪನ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡನು. ಥಂಪನ್ (ಉದಯನ್) ಈಗ ದೇವನ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತಿಮ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಕಮ್ಮಾರನ ಮಗನಾದ ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ಕಣ್ಣನ್ ಮೂಲಕ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಂದ್ರನ್ ಉದಯನನ ಡಬಲ್ ಕ್ರಾಸ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಕಮ್ಮಾರನ್ ಮತ್ತು ದೇವನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿದವನು ಉದಯನನೆಂದು ಅವನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಉದಯನನನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದನು, ಅದನ್ನು ಉದಯನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉದಯನನೊಂದಿಗಿನ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದಂತೆ ರಾಣಿ ಪಾರ್ವತಿ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅದು ದೇವನ ಪಾಪಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಚಂದ್ರನು ಉದಯನನಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜ ದೇವನ್ ಕೋಪಗೊಂಡನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಥಂಪನ (ಉದಯನ) ಅರಮನೆಗೆ ಅವನಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಲು ಹೋದನು. ಅವನ ದ್ರೋಹದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೇವನ್ ಉದಯನನನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅದು ಅವನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ದೇವನ್ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಪಾಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಾರ್ವತಿ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಾರದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಉದಯನನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ದೇವನ್ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಉದಯನನ ಮಗ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಅವನನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಉದಯನನನ್ನು ತನ್ನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವನು ದೇವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಕಮ್ಮಾರನ್ ಮತ್ತು ಕೊಂಪನ್ ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ರಾಜನು ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ದಾಳಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಕೋಲತಿರಿ ಪಡೆಗಳು ಕಮ್ಮಾರನ್ ಮತ್ತು ಕೊಂಪನ್ ದಾಳಿಕೋರರಿಂದ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉದಯನ ಸೈನ್ಯದ ಸಕಾಲಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಕಮ್ಮಾರನ್, ಕೊಂಪನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತು. ಉದಯನನು ತನ್ನ ಮಲಮಗಳು ಲಾಲಿಯಾಳನ್ನು ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== * ಉದಯನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್ , ಥಂಪನ್ <ref>https://www.theweek.in/news/entertainment/2019/01/16/remembering-prem-nazir-malayalam-cinema-evergreeen-hero-holder-two-world-records.html</ref> ಕೋಲತಿರಿ ರಾಜನ ಎರಡನೇ ಸೋದರಳಿಯ ಸುಂದರ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ. ದೇವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಜೈವಿಕ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಲೈಲಾಳ ಮಲತಂದೆ. * ದೇವನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಧು , <ref>https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/its-birthday-time-for-madhu-today/article25019229.ece</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-wishes-madhu-on-his-87th-birthday/articleshow/78273884.cms</ref> ಕೋಲತಿರಿ ರಾಜನ ಹಿರಿಯ ಸೋದರಳಿಯ ಮತ್ತು ಉದಯನನ ಅಣ್ಣ. ನಂತರ ರಾಜ, ರಾಣಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಪತಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಮಲತಂದೆ. * ಕಮ್ಮಾರನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ <ref>https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2016/mammootty-s-tryst-with-father-roles-in-malayalam-films-the-best-5-among-the-lot-248945.html</ref> <ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/four-historical-characterers-of-mammootty-that-were-memorable-and-much-loved/articleshow/77976031.cms</ref> ದೇವನ ಸ್ನೇಹಿತ, ನಂತರ ರಾಜ್ಯದ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣನ್ ತಂದೆ. * ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಾರ್ವತಿಯಾಗಿ, ಕೋಲತಿರಿ ರಾಜನ ಮಗಳು, ದೇವನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ತಾಯಿ. * ಉದಯನ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಮಗ ಮತ್ತು ಲೈಲಾಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ದೇವನ್ ನ ಮಲಮಗ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಂದ್ರನಾಗಿ ಶಂಕರ್ . * ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಭಾಗ್ಯರಾಜ್ ಲೈಲಾ, ಅಲಿ ರಾಜನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದಯನ್ ಅವರ ಮಲಮಗಳು * ಕಣ್ಣನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ , <ref>https://www.thenewsminute.com/article/brother-me-mammootty-wishes-mohanlal-his-birthday-emotional-video-124998</ref> <ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/i-met-mohanlal-first-on-the-set-of-padayottam/articleshow/45968152.cms</ref> ಕಮ್ಮಾರನ ಮಗ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ್ ಸ್ನೇಹಿತ.<ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/features/mohanlal-and-mammootty-starred-25-films-malayalam-news-1.1076183 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |archive-date=22 ಜನವರಿ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230122054633/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/malayalam-news-1.1076183 |url-status=dead }}</ref> * ಪೆರುಮಾನ ಕುರುಪ್ ಆಗಿ ಎನ್.ಗೋವಿಂದನ್ ಕುಟ್ಟಿ * ಆಯಿಷಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಲಜ * ಮೊಯ್ತೂಟಿಯಾಗಿ ಸತಾರ್ , ಉದಯನ್ ಸಹಾಯಕ * ಕೋಲತಿರಿ ರಾಜನಾಗಿ ತಿಕ್ಕುರುಸ್ಸಿ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಾಯರ್ * ಪೊಕ್ಕನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಪ್ಪು * ಪಯ್ಯನಾಡನ್ ನಂಬ್ಯಾರ್, ಪಡತಾಳವನ್ ಆಗಿ ಜಿ.ಕೆ.ಪಿಳ್ಳೈ * ಅಚ್ಚಂಕುಂಜು ಮೂಪ್ಪನ್, ಗುಲಾಮ ಹಡಗಿನ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿ * ಆಳುಮೂಡನ್ ಕೋಲುಂಬನ್, ಉದಯನ ಸಹಾಯಕ * ಚಿರುತೇವಿ ತಂಪುರತ್ತಿಯಾಗಿ ಸುಕುಮಾರಿ * ಕೋಲತಿರಿ ರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಮೀನಾ * ಮರಕ್ಕರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಲನ್ ಕೆ. ನಾಯರ್ * ಕೊಂಪನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಲೋನ್ ಮನೋಹರ್ * ಪರವೂರ್ ಭರತನ್ ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿಯಾಗಿ, ಮೊಯ್ತೂಟ್ಟಿಯ ತಂದೆ * ಕುಂಜಾಲಿಯಾಗಿ ಕೊತ್ತುಕು ನಾನಪ್ಪನ್ , ಮರಕ್ಕರ್ ಸಹಾಯಕ * ಗುಲಾಮ ಹಡಗಿನ ನಾಯಕ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಕಡುವಾಕುಲಂ ಆಂಟನಿ * ಗುಲಾಮ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿ ಹಸೀನಾ ಅಮಾನ್ ==ಉತ್ಪಾದನೆ== ಪಾದಯೋಟ್ಟಂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಜೆಟ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ ₹ 1 [[ಕೋಟಿ]] ಇತ್ತು, ಆಗ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರದ ಸರಾಸರಿ ವೆಚ್ಚ ₹ 15 ಲಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪಾದಯೋಟ್ಟಂ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ ಕೇವಲ ಮೂರು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ 70 ಎಂಎಂಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು , ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು . ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಿನಿಮಾಸ್ಕೋಪ್ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 6-ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ 70 ಎಂಎಂ ಬ್ಲೋ-ಅಪ್ ಪ್ರಿಂಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/India_Today</ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Padayottam_(1982_film)#cite_note-17</ref> ==ಆರತಕ್ಷತೆ== ಈ ಚಿತ್ರವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 1982 ರಂದು [[ಕೇರಳದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ|ಕೇರಳದ]] [[ಓಣಂ]] ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{IMDb title|0215023}} * [http://in70mm.com/news/2008/india/index.htm 70mm Film in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240705091238/https://in70mm.com/news/2008/india/index.htm |date=5 ಜುಲೈ 2024 }} {{The Count of Monte Cristo}} [[Category:1982 films]] [[Category:1982 Malayalam-language films]] [[Category:Indian historical drama films]] [[Category:History of Kerala on film]] [[Category:Films shot in Kasaragod]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 6ytx6s91hscno632n22pg3pg6qe1zq2 0 180369 1383387 1382828 2026-08-18T23:29:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383387 wikitext text/x-wiki {{Short description|2002 film directed by Ranjith}} {{Other uses|Nandanam (disambiguation)}} {{Use dmy dates|date=May 2026}} {{Infobox film | name = Nandanam | image = Nandanam.jpg | caption = DVD cover | director = ರಂಜಿತ್ | producer = [[Siddique (actor)|Siddique]] <br />Ranjith | writer = Ranjith | starring = {{ubl|[[Navya Nair]]|[[Prithviraj Sukumaran]]|[[Aravind Akash]]}} | music = [[Raveendran]]<br />C. Rajamani<br />(<small>score</small>) | cinematography = Alagappan N. | editing = Ranjan Abraham | studio = Bhavana Cinema | distributor = [[Kokers Films]] | released = {{Film date|df=yes|2002|12|20|India}} | runtime = 150 minutes | country = India | language = Malayalam | budget = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} ನಂದನಂ ( ಅನುವಾದ:  ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಉದ್ಯಾನ ) 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಣಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು , ರಂಜಿತ್ ಬರೆದು, ಸಹ-ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Nandanam_(film)#cite_note-1</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನವ್ಯಾ ನಾಯರ್ , ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ , ಅರವಿಂದ್ ಆಕಾಶ್ , ಕವಿಯೂರ್ ಪೊನ್ನಮ್ಮ , ರೇವತಿ , ಸಿದ್ದಿಕ್ ಮತ್ತು ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಕೆ.ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಮತ್ತು ಸುಧೀಶ್ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ನಾಲ್ಕು [[ಕೇರಳಂ|ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಸೀದನ್ ಎಂದು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು . ಕಥಾವಸ್ತು ಬಾಲಮಣಿ ಒಬ್ಬ ಅನಾಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂಬಲಪಟ್ಟಿಲ್ [[ಕುಟುಂಬ|ಕುಟುಂಬದ]] ವೃದ್ಧ ಮಾತೃಮೂರ್ತಿ ಉನ್ನಿಯಮ್ಮ ಅವರ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಭವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ ಫೋಟೋವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ , ಅದನ್ನು ಅವಳು ಪ್ರತಿದಿನ ದೀಪ ಹಚ್ಚುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾಳೆ. [[ಗುರುವಾಯೂರು|ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ]] ([[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]) ಕಟ್ಟಾ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ದೇವಾಲಯವು ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅವಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಹೋಗಲು ಯೋಜಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅನುಮತಿಸುವವರೆಗೆ ಯಾರೂ ಗುರುವಾಯೂರ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಇದು ದೇವರು ಅವಳನ್ನು ಹೋಗಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಾಲಮಣಿಯನ್ನು ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗಳಂತೆ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉನ್ನಿಯಮ್ಮಳ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಅವಳು ಪ್ರಭಾವಿತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ನೆರೆಯ ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪರಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಅವಳ ಮಗ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. [[ಬಾಲಮಣಿ ಅಮ್ಮ|ಬಾಲಮಣಿ]] ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ ಆದರೆ ಅವಳು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇದನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ, ಉನ್ನಿಯಮ್ಮಳ ಮೊಮ್ಮಗ ಮನು ತನ್ನ ಅಜ್ಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಅಂಬಲಪಟ್ಟಿಲ್‌ಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. [[ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರೀತಿಯ ಒಂಟಿ ತಾಯಿ ಮನುವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಬಾಲಾ ತನ್ನ ಕನಸಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಗುರುವಾಯೂರ್ [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಸ್ಥಾನದ]] ಮುಂದೆ ಅವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ . ಅವನು ಬಾಲಾ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವಳು ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವನು ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಳು ಮತ್ತು ತಾನು ಸೇವಕಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಜನರು ಅವರನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಮನುವಿನ ತಾಯಿ ತಂಕಮ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಮನು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಅವನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಲು ಅವಳು ಯೋಜಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಮದುವೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಬಾಲಾಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾಳೆ ಆದರೆ ಮನು ಮತ್ತು ಬಾಲಾ ಅವರ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಉನ್ನಿಯಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಂಕಮ್ ಅವರನ್ನು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸದ ಕಾರಣ ಬಾಲಾ ಮನುವಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಇಡಲು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಬಾಲಾ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಮಗ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು [[ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮಾಲ್|ಜಾನಕಿ]] ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಅವಳು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವರ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಉನ್ನಿಯೆಟ್ಟನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ, ಅವನು ಬಾಲಾಗೆ ತುಂಬಾ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಮನುವಿನ ಮದುವೆ ದಿನಾಂಕ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮನು ಮತ್ತು ಬಾಲಮಣಿಯ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯ ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಂಕಮ್ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮನು ತನಗೆ ಮೊದಲೇ ಏಕೆ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವಳು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನಿಗೆ ಸರಿಯಾದದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ದುಃಖಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದು ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಏಕೈಕ ವಿಷಯ ಎಂದು ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಮದುವೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ತುಂಬಾ ತಡವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಮನು ಮತ್ತು ಬಾಲಾ ಬಳಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಬಾಲಾ ಉನ್ನಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನನ್ನು ನಂಬಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಏನನ್ನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೂ ದೇವರು ಅವಳನ್ನು ನೋಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಉನ್ನಿ ನಗುತ್ತಾ ತಾನು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮರುದಿನ, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಅಂಬಲಪಟ್ಟಿಲ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. [[ಮದುವೆ|ಮದುವೆಯ]] ದಿನದಂದು, ವಧು ತನ್ನ ಗೆಳೆಯನೊಂದಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಬಾಲಾ ಮನುವನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಥಂಕಮ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ ಆದರೆ ಕುಟುಂಬವು, ಆದರೆ ಸಂಬಂಧಿಕರು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಅವಮಾನಿತಳಾದ ಬಾಲಾ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಉನ್ನಿಯಮ್ಮ ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಮನು ಮತ್ತು ಬಾಲಾ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಯಾರೂ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಬಾಲಮಣಿ ಮತ್ತು ಮನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಉನ್ನಿಯೆಟ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೋದಾಗ, ಉನ್ನಿಯೆಟ್ಟನ್ ಬಾಲಮಣಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಬದಲು ಬೇರೊಬ್ಬರು ಬಂದಾಗ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವಳು ಮನು ಜೊತೆ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಓಡುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ ದಾಟಲು ಬಿಡುವಂತೆ ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ತನಗೆ ಪರಿಚಿತವಾದ ಉನ್ನಿಯೆಟ್ಟನ್ ಅನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾಳೆ, ಅವನು ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಾ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದನೆಂದು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== * ಬಾಲಮಣಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನವ್ಯಾ ನಾಯರ್ * ಮನು ನಂದಕುಮಾರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ * ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅರವಿಂದ್ ಆಕಾಶ್ ( ಸುಧೀಶ್ ಕಂಠದಾನ ) * ಕವಿಯೂರ್ ಪೊನ್ನಮ್ಮ ಅಂಬಲಪ್ಪತ್ತಿಲ್ ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮ, ಮನುವಿನ ತಾಯಿಯ ಅಜ್ಜಿಯಾಗಿ * ರೇವತಿ ತಂಕಂ ನಂದಕುಮಾರ್, ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಮನು ಅವರ ತಾಯಿ ( [[ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ಅವರಿಂದ ಕಂಠದಾನ ) * ಬಾಲಚಂದ್ರನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಿಕ್ , ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಕುಟುಂಬ ಸ್ನೇಹಿತ * ಕೇಶವನ್ ನಾಯರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ * ಕುಂಬಿಡಿ ಸ್ವಾಮಿ/ ಪಲರಿವಟ್ಟಂ ಶಶಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ * ಜಾನಕಿಯಾಗಿ ಕಲಾರಂಜಿನಿ , ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್‌ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂಕಮ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ ( [[ಊರ್ವಶಿ]] ಕಂಠದಾನ ) * ರಾಮದಾಸನ್ ಆಗಿ ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ , ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಎರಡನೇ ಮಗ ಮತ್ತು ತಂಕಮ್ ಅವರ ಅಣ್ಣ * ಪಾರುಕುಟ್ಟಿ ಅಮ್ಮನಾಗಿ ವಿಜಯಕುಮಾರಿ * ವೇಷಮಣಿ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಆಗಿ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿ * ಕಾರ್ತ್ಯಾಯನಿ ಅಮ್ಮನಾಗಿ ಮೀನಾ ಗಣೇಶ್ * ಎನ್.ಎಫ್.ವರ್ಗೀಸ್ ಶ್ರೀಧರನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಸೋದರಳಿಯ * ಜಗನ್ನಾಥ ವರ್ಮ ಅಂಬಲಪ್ಪತ್ತಿಲ್ ಮಾಧವ ಮೆನನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಸಂಬಂಧಿ * ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ನಾರಾಯಣನ್ ನಾಯರ್ ಶಂಕರಮ್ಮವನ್ ಆಗಿ, ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಸಂಬಂಧಿ * ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಸೋದರಳಿಯ ವಿಜಯನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾದಿಕ್ * ಶಂಕರನ್ ಮೂಷರಿಯಾಗಿ ಮಾಲಾ ಅರವಿಂದನ್ * ಶಂಕರನ್ ಮೂಷರಿಯವರ ಮಗ ಮಹಾದೇವನಾಗಿ ಕಲಾಭವನ ಮಣಿ * ಶಂಕರನ್ ಮೂಷರಿಯವರ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಜಗದೀಶ್ * ಕುಂಜಿರಾಮನ್, ಅಡುಗೆಯವರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟೀನ್ * ವಿಶ್ವನಾಥ ಮೆನನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಕೆ ಶ್ರೀರಾಮನ್ , ಉಣ್ಣಿಮ್ಮನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಮತ್ತು ನಂದಿನಿಯ ತಂದೆ * ಉನ್ನಿಯಮ್ಮನ ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಜೀನತ್ * ವೇಣು ಮೆನನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಬೈರ್ * ಸುಮಮ್ ವೇಣು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾಲಿ ಈಸೋ, ತಂಕಮ್ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ * ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯಿ ವೇಣು ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಮನುವಿನ ನಿಶ್ಚಿತ ವರ ಮಗಳಾಗಿ ( ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ ) * ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿ ಬಿಂದು ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್ * ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿ ಅಂಬಿಕಾ ಮೋಹನ್ * ನಿವಿಯಾ ರೆಬಿನ್ ಉಣ್ಣಿಯಮ್ಮನ ಸಂಬಂಧಿ * ನಂದಕುಮಾರ್ ಆಗಿ ಸುಕುಮಾರನ್ , ತಂಕಮ್ ಅವರ ದಿವಂಗತ ಪತಿ ಮತ್ತು ಮನು ಅವರ ತಂದೆ (ಫೋಟೋ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮಾತ್ರ) * ಶಕುಂತಲಾ, ಜಾನಕಿಯ ದಾಸಿಯಾಗಿ ಗಾಯತ್ರಿ * ಸುಧೀಶ್ ನಿಜವಾದ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ ( ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ ) * ಕೆ.ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ( ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ ) * ಉತ್ಪಾದನೆ * ಪರವೂರ್‌ನ ಪಾಳಿಯಂ ಕೋವಿಲಕಂನಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆದಿದೆ. ==ಸಂಗೀತ== ;ನಂದನಂ ಧ್ವನಿಪಥ ಆಲ್ಬಮ್ ರಚಿಸಿದವರುರವೀಂದ್ರನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ 2002 ಪ್ರಕಾರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಲೇಬಲ್ ಸತ್ಯಮ್ ಆಡಿಯೋಸ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಸಿದ್ದಿಕ್ , ರಂಜಿತ್ ಈ ಚಿತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಗಿರೀಶ್ ಪುಥೆಂಚೇರಿ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Nandanam_(film)#cite_note-2</ref> ಬರೆದು ರವೀಂದ್ರನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Nandanam_(film)#cite_note-4</ref> ಹಾಡುಗಳು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವು ಮತ್ತು "ಕಾರ್ಮುಖಿಲ್ ವರ್ಣಂತೆ" ಹಾಡು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Nandanam_(film)#cite_note-4</ref>ಮತ್ತು ಗಿರೀಶ್ ಪುಥೆಂಚೇರಿ ಮತ್ತು ರವೀಂದ್ರನ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ 2004 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು . ಬಾಲಮಣಿ (ನವ್ಯಾ) ಮತ್ತು ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ (ಅರವಿಂದ್) ಒಳಗೊಂಡ ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ "ಮನಸಿಲ್ ಮಿಧುನ ಮಝಾ" ಹಾಡು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Nandanam_(film)#cite_note-6</ref> ==ಆರತಕ್ಷತೆ== ;ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. " ರಂಜಿತ್ ಅವರ ನಂಧಾನಂ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ನಟನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಟಕೀಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದಿದೆ" ಎಂದು ಇಂಡಿಯಾಇನ್ಫೋ ಬರೆದಿದೆ. ==ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== ;ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು <ref>https://web.archive.org/web/20040311031032/http://www.hindu.com/2003/12/04/stories/2003120404870400.htm</ref> * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ನವ್ಯಾ ನಾಯರ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ - ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ - ರವೀಂದ್ರನ್ * ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆ - ಗಿರೀಶ್ ಪುಥೆಂಚೆರಿ ;ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು <ref>https://www.keralafilmcritics.com/2020/10/film-critics-awards-complete-list-from.html</ref> * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ - ರಂಜಿತ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ - ರಂಜಿತ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ನವ್ಯಾ ನಾಯರ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ - ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ - ಅಳಗಪ್ಪನ್ ಎನ್. * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕ - ಸುರೇಶ್ ಕೊಲ್ಲಂ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ - ಎಂ.ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ ;ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ <ref>https://web.archive.org/web/20040828123037/http://filmfaremagazine.indiatimes.com/articleshow.cms?msid=46891&right=1&fright=1&botlink=1</ref> * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ (ಮಲಯಾಳಂ) - ಸಿದ್ದಿಕ್ ಮತ್ತು ರಂಜಿತ್ (ನಿರ್ಮಾಪಕರು) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ (ಮಲಯಾಳಂ) - ನವ್ಯಾ ನಾಯರ್ * ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ - ರಂಜಿತ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ನವ್ಯಾ ನಾಯರ್ ==ಉತ್ತರಭಾಗ ಸರಣಿ== ಚಿತ್ರದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅದೇ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಸರಣಿಯನ್ನು ಫ್ಲವರ್ಸ್ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು .<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/film-nandanam-set-for-a-television-adaptation/articleshow/77329608.cms</ref> ಇದು ಬಾಲಮಣಿಯ ಬಾಲ್ಯದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಮನು, ಕುಂಬಿಡಿ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ್ ನಾಯರ್ ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ನಟರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Nandanam_(film)#cite_note-14</ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Nandanam_(film)#cite_note-15</ref>ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಸೂರ್ಯ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಯಧು ನಂದನಂ ಎಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು , ಆದರೆ ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಫ್ಲವರ್ಸ್ ಟಿವಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು . ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2020 ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2022 ರವರೆಗೆ 534 ಸಂಚಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Nandanam_(film)#cite_note-16</ref> ==ರೀಮೇಕ್‌ಗಳು== ರಂಜಿತ್ ಈ ಚಿತ್ರದ ತಮಿಳು ರಿಮೇಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪೂರ್ವ-ನಿರ್ಮಾಣ ತೊಡಕುಗಳ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/mp/2010/01/09/stories/2010010953950800.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |archive-date=29 ಜೂನ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629034949/http://www.hindu.com/mp/2010/01/09/stories/2010010953950800.htm |url-status=dead }}</ref>ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸುಬ್ರಮಣಿಯ ಶಿವ ಅವರು ಸೀದನ್ ಎಂದು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು , ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ನಟ ಉನ್ನಿ ಮುಕುಂದನ್ ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ . ಇದನ್ನು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ರವಿ ರಾಜ ಪಿನಿಸೆಟ್ಟಿ ಅವರು ಮಾ ಬಾಪು ಬೊಮ್ಮಕು ಪೆಲ್ಲಂಟ ಎಂದು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು . ==ಪರಂಪರೆ== ಅರವಿಂದ್ ಆಕಾಶ್ 2024 ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ಗುರುವಾಯೂರ್ ಅಂಬಲನದಯಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು , ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Nandanam_(film)#cite_note-18</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{IMDb title|0357946|Nandanam}} {{Ranjith}} {{Kerala Film Critics Association Award for Best Film}} {{Filmfare Award for Best Film – Malayalam}} [[Category:2002 Malayalam-language films]] [[Category:2002 Indian films]] [[Category:2002 romantic drama films]] [[Category:2002 films]] [[Category:Films scored by Raveendran]] [[Category:Malayalam films remade in other languages]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 2kzu6ejh0nj5mejzbc8401hyqmody8f 0 180374 1383385 1382904 2026-08-18T23:02:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383385 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=March 2019}} {{Use Indian English|date=March 2019}} {{Infobox film | name = Devasuram | image = Devasuram poster.jpg | alt = | caption = Poster published on newspaper | director = [[I. V. Sasi]] | producer = V. B. K. Menon | writer = [[Ranjith (director)|Ranjith]] | starring = [[Mohanlal]]<br />[[Revathi]]<br />[[Napoleon (actor)|Napoleon]]<br />[[Innocent (actor)|Innocent]] | music = '''Songs:'''<br />[[M. G. Radhakrishnan]]<br />'''Score:'''<br />[[S. P. Venkatesh]] | cinematography = V. Jayaram | editing = [[K. Narayanan]] | studio = Anugraha Cine Arts | distributor = Anugraha Release | released = {{Film date|df=yes|1993|4|14}} | runtime = 160 minutes | country = India | language = Malayalam | budget = {{INR|95 lakhs}}<ref name='vbk' /> | gross = {{INR|1.30 crores}}<ref name='vbk' /> }} ದೇವಾಸುರಂ ( ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಅನುವಾದ ) 1993 ರ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಆಕ್ಷನ್ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಐ.ವಿ. ಶಶಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ರಂಜಿತ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ , ರೇವತಿ ಮತ್ತು ನೆಪೋಲಿಯನ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ , ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ , ವಿ.ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ , ಮಣಿಯನ್‌ಪಿಳ್ಳ ರಾಜು ಮತ್ತು ಅಗಸ್ಟೀನ್ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಎಂ.ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಎಸ್.ಪಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಚಿತ್ರವು ಎರಡು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಇಬ್ಬರು ಹಾಳಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಮಂಗಳಶ್ಶೇರಿ ನೀಲಕಂಠನ್ (ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್) ಮತ್ತು ಮುಂಡಕ್ಕಲ್ ಶೇಖರನ್ (ನೆಪೋಲಿಯನ್) ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನೀಲಕಂಠನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರಂಜಿತ್ ಅವರು ಮುಲ್ಲಶ್ಶೇರಿ ರಾಜಗೋಪಾಲ್ (2002 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು) ಎಂಬ ನಿಜ ಜೀವನದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Devaasuram#cite_note-2</ref> ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಟ್ಟಪ್ಪಲಂನ ವಾರಿಕಸ್ಶೇರಿ ಮನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ದೇವಾಸುರಂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಶ್ಶೇರಿ ನೀಲಕಂಠನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-mohanlal-films-to-watch-before-you-die/photostory/52433962.cms</ref> ಇದರ ನಂತರ ರಾವಣಪ್ರಭು (2001) ಎಂಬ ಉತ್ತರಭಾಗ ಬಂದಿತು, ಇದು ಬರಹಗಾರ ರಂಜಿತ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅದೇ ವರ್ಷ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಕುಂತಿ ಪುತ್ರುಡು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . <ref>https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2017/oct/24/remembering-a-legend-five-iconic-iv-sasi-movies-that-shaped-mollywood-4145.html</ref> ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಈ ಕಥೆಯು ಎಳಿಲಕ್ಕರ ಗ್ರಾಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ನೀಲಕಂಠನ್ ಎಂಬ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಭೂಮಾಲೀಕ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಂಗಳಶ್ಶೇರಿ ಕುಟುಂಬದ ಹಾಳಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಔದಾರ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಅವನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವ ಜನರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವನ ಹಿರಿಯ ಬಲಗೈ ಬಂಟ ವಾರಿಯರ್, ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಮುಂಡಕ್ಕಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಶೇಖರನ್ ನಂಬಿಯಾರ್‌ನ ಬದ್ಧವೈರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗಲಾಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೀಲಕಂಠನ ಸಹಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಶೇಖರನ್ ಅವರ ತಾಯಿಯ ಮಾವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಶೇಖರನ್ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಸಾವಿಗೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನೀಲಕಂಠನ್, ಹಳ್ಳಿಯ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ನೃತ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಮಂಗಳಶ್ಶೇರಿ ಕುಟುಂಬದಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಭೂರಹಿತ ಮಾಪಿಳ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ರೈತನ ಗಲ್ಫ್‌ನಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಮಗ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಅವನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ, ನೀಲಕಂಠನ್ ಅವನನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರ, ನೀಲಕಂಠನ್ ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರೈತನ ಮಗನಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ನೀಲಕಂಠನ್ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾವಂತ ಭರತನಾಟ್ಯ ನೃತ್ಯ ಪದವೀಧರೆ ಭಾನುಮತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಂದೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ, ಭಾನುಮತಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತನಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನೀಲಕಂಠನನ್ನು ಶಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ, ನೀಲಕಂಠನ್ ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಭಾನುಮತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಅವಳು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ನೀಲಕಂಠನ್ ತನ್ನ ವಿಧವೆ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆತರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಅವಳು ಒಂದು ಭಯಾನಕ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಸಾಯುತ್ತಾಳೆ; ಅವನು ಮದುವೆಯಾಗದೆ ಬೇರೊಬ್ಬ ಪುರುಷನಿಂದ ಜನಿಸಿದನು, ಅವನ ಜೈವಿಕ ತಂದೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದೆ. ಈ ಸಂಗತಿ ಅವನನ್ನು ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾನುಮತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ರಹಸ್ಯ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಅವನು ಕುಡಿದು (ತನ್ನ ಮೃತ "ತಂದೆಯ" ಕಾರಿನಲ್ಲಿ) ತಾನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ಪೂರ್ವಜರ ಪರಂಪರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತನ್ನದಲ್ಲ ಎಂದು ಶಪಿಸಿದಾಗ. ನೀಲಕಂಠನ ದುರ್ಬಲ ಬದಿಯಿಂದ ಅವಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಭಾನುಮತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಅವನು ಅವಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹಿಂದಿನಂತೆ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರವೇ ಅವಳು ಮತ್ತೆ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ, ಶೇಖರನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಾಯಕರು ಹೊಂಚು ಹಾಕಿ (ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಕಾರಿನಿಂದ ಹೊಡೆದು) ಕತ್ತಿಗಳು, ಚಾಕುಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ರಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮರದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಗಾಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀಲಕಂಠನ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಬದುಕುಳಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಎಡಗೈ ಮತ್ತು ಬಲಗಾಲಿಗೆ ತೀವ್ರ ಗಾಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಪುನರ್ಯೌವನಗೊಳಿಸಲು ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಭಾನುಮತಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾಳೆ (ಆ ದಾಳಿಯು ಹೇಗೋ ತನ್ನ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಶಪಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುತ್ತಾಳೆ). ನೀಲಕಂಠನು ಭಾನುಮತಿಯನ್ನು ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ . ಅವನು ಕೂಡ ಅವಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಭಾನುಮತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ವಾರಿಯರ್ ಅವನನ್ನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ನೀಲಕಂಠನು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶೇಖರನ್ ಜೊತೆಗಿನ ತನ್ನ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಮರೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಶೇಖರನ್ ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ನೀಲಕಂಠನನ್ನು ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಂದೆ ಸೋಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಅವನು ಭಾನುಮತಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮುಂಡಕ್ಕಲ್ ಕುಟುಂಬವು ಆಯೋಜಿಸುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಗ್ರಾಮ ದೇವಾಲಯ ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ನೀಲಕಂಠನನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ನೀಲಕಂಠನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಭಾನುಮತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ, ನೀಲಕಂಠನು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಶೇಖರನ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ಅವನು ಶೇಖರನ್ ನ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, "ಶೇಖರನ್, ನಾನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ..." ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಇದರಿಂದ ಅವನು ನಂತರ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶೇಖರನ್ ನ ಕೈಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವಾಗ, ನೀಲಕಂಠನ್ ಕತ್ತಿಯ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== * ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಮಂಗಳಸ್ಸೆರಿ ನೀಲಕಂದನ್ (ನೀಲನ್) * ಮುಂಡಕ್ಕಲ್ ಶೇಖರನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ( ಶಮ್ಮಿ ತಿಲಕನ್ ಅವರಿಂದ ಕಂಠದಾನ ) * ಭಾನುಮತಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರೇವತಿ * ವಾರಿಯರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೋಸೆಂಟ್ * ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು ಅಪ್ಪುಕುಟ್ಟಿ ನಾಯರ್ / ಅಪ್ಪು ಮಾಸ್ಟರ್, ಭಾನುಮತಿಯ ತಂದೆಯಾಗಿ * ಭರತನಾಗಿ ಮಣಿಯನ್ಪಿಳ್ಳ ರಾಜು * ಕುರುಪ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿ.ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ * ಕುಂಜನಂತನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮು * ಹೈಡ್ರೋಸ್ ಆಗಿ ಆಗಸ್ಟೀನ್ * ಅಪ್ಪು ಮಾಸ್ತರರ ಸೋದರಳಿಯ ಅಚ್ಯುತನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಹನೀಫ * ಮುಂಡಕ್ಕಲ್ ಕುಂಜಿಕೃಷ್ಣನ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನ್ , ಶೇಖರನ್ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) * ಸುಭದ್ರಮ್ಮ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾ * ಶಾರದೆಯಾಗಿ ಸೀತೆ , ಭಾನುಮತಿಯ ತಂಗಿ * ನೀಲಕಂದನ ತಾಯಿ ಯಶೋಧೆಯಾಗಿ ಭಾರತಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ * ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಗಣೇಶ್ * ಕುಟ್ಟಿಕೃಷ್ಣನ್ ನಾಯರ್ ಆಗಿ ಶಂಕರಡಿ * ಪೆರಿಂಗೋಡು ಶಂಕರ ಮಾರಾರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಓದುವಿಲ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ * ‘ಕಲ್ಲನ್’ ಚಾಕೋ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭೀಮನ್ ರಘು * ನೀಲನ್‌ನ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ ಶ್ರೀನಾಥ್‌ ಸಿಎಸ್‌ * ಆದಿಯೋಡಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಗನ್ನಾಥ ವರ್ಮಾ * ಎಳುಥಚ್ಚನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೋಸ್ ಪ್ರಕಾಶ್ * ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ನಾರಾಯಣನ್ ನಾಯರ್ ವೈದ್ಯರಾಗಿ * ಪೊದುವಾಲ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಗನ್ನಾಥನ್ * SI ಮಧು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಬೈರ್ * ವಾಸು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸತಾರ್ * ಶೇಖರನ್ ಅವರ ಸೋದರ ಮಾವ ಕೃಷ್ಣನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಂದರ ಜಾನಿ * ಶೇಖರನ್ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾದ ಬಾಬು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಅಜಿತ್ * ವಿಜಯನ್ ಪೆರಿಂಗೋಡ್ ನೀಲನ್ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ * ವೀರನ್ ಕುಟ್ಟಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರನ್ * ಲೀಲಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಶಾ * ಕಾರ್ಯವಟ್ಟಂ ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಸಬ್ ಇನ್ಸ್ ಪೆಕ್ಟರ್ ==ಉತ್ಪಾದನೆ== ನಾಯಕ ಮಂಗಳಶೇರಿ ನೀಲಕಂಠನ್ ( ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ) ಮುಲ್ಲಶ್ಶೇರಿ ರಾಜಗೋಪಾಲ್ (ಮರಣ 2002) ಅವರ ನಿಜ ಜೀವನದ ಪಾತ್ರ ರೇಖಾಚಿತ್ರ. ದೇವಾಸುರಂ ಚಿತ್ರದ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ದೃಶ್ಯಗಳು ನಿಜ ಜೀವನದ ಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಮಂಗಳಶೇರಿ ಮನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಒಟ್ಟಪ್ಪಳಂ ಬಳಿಯ ವಾರಿಕಾಸ್ಶೇರಿ ಮಾನಾವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. " ದೇವಾಸುರಂ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಂತರವೇ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂದು ಮಾನಾದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಮುರಳಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Devaasuram#cite_note-6</ref>ಚಿತ್ರದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಯಾನಂಪಟ್ಟ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಮುಲ್ಲಶ್ಸೆರಿ ರಾಜಗೋಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಉತ್ಕಟ ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇಮಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. "ಸಂಗೀತ ಅವರ ಜೀವನದ ಏಕೈಕ ಉತ್ಸಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ನನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಿಲ್ಲ; ನಾವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕ ಎಂ.ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ ಹೇಳಿದರು . ರಾಜಗೋಪಾಲ್ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಹಿನ್ನಡೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ರೀತಿಯಿಂದ ಎಂ.ಟಿ. ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. "ಅವರ ಪತ್ನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟರು ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿತನಾದೆ; ಅವರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Devaasuram#cite_note-hi-5</ref> "ನಾನು ಅವರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ಕೆ.ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿ 1985 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದೆ" ಎಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಜಿ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ . "ಅವರು ವೀಲ್‌ಚೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಅವರ ಹೆಸರು ರಾಜು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ಕೆ.ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಮೆದುಳಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಚೆನ್ನೈಗೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದರು." <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Devaasuram#cite_note-hi-5</ref> "ಸಂಜೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ರಂಜಿತ್ ನನ್ನನ್ನು ರಾಜು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದದ್ದನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಯರಾಜ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ . "ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಒಂದು ಗಜಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನಾನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ನಾನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಜೀವನವನ್ನು ಇಷ್ಟು ಹಗುರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು ಎಂದು ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ನಾವು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರಾದೆವು. ರಂಜಿತ್ ಅವರು ರಾಜು ( ದೇವಸುರಂ ) ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇದುವರೆಗಿನ ರಂಜಿತ್ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ರಂಜಿತ್ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಹ ತೋರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಜು ತಮಾಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ." <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Devaasuram#cite_note-hi-5</ref> ಓದುವಿಲ್ ಪಾತ್ರವು ಮಲಬಾರ್‌ನ ನಿಜ ಜೀವನದ ಸೋಪಾನಂ ಕಲಾವಿದ ನ್ಜೆರಲತ್ ರಾಮ ಪೋತುವಲ್ ಅವರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಅವರು ಅಲೆಮಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಅಂಗಳಗಳ ಹೊರಗೆ ಕಲೆಯನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ==ಧ್ವನಿಪಥ== ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ್ ಪುಥೆಂಚೇರಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆದಿರುವ, ಎಂ.ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿರುವ ಹಾಡುಗಳಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Devaasuram#cite_note-10</ref>ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಎಸ್.ಪಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ . "ವಂದೇ ಮುಕುಂದಹರೆ" ಹಾಡನ್ನು ಒಡುವಿಲ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ , ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಾಟಕೀಯ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಲೆದಾಡುವ ಎಡಕ್ಕಾ ಸಂಗೀತಗಾರನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ನೀಲಕಂದನನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಎಡಕ್ಕವನ್ನು ತ್ರಿಪುಣಿತುರ ಕೃಷ್ಣದಾಸ್ ನುಡಿಸಿದ್ದಾರೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Devaasuram#cite_note-11</ref> ==ಬಿಡುಗಡೆ== ;ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ದೇವಾಸುರಂ, 1993 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 14 ರಂದು ವಿಷು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು . ಈ ಚಿತ್ರವು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ ಅವರ ವಾತ್ಸಲ್ಯಂ ಮತ್ತು ಅದೇ ದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರ ಕಲೈಗ್ನನ್ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. [ 12 ] ತೀವ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು 200 ದಿನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ವರ್ಷದ 2 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ ಆಯಿತು. [ 13 ] [ 14 ] [ 15 ] ₹ 95 ಲಕ್ಷ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ₹ 35 ಲಕ್ಷ ಲಾಭವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು , ಆದರೆ ಉಪಗ್ರಹ ಹಕ್ಕು ₹ 6 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು . [ 1 ] [ 16 ] ==ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== *ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಮಲಯಾಳಂ) – ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ <ref>https://archive.org/download/41stAnnualFilmfareKannadaBestMusicFilmMalayalamBestActorActress/41st%20annual%20filmfare%20kannada%20best%20music%20film%20malayalam%20best%20actor%20actress.jpg</ref> *ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಿನಿಮಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಮಲಯಾಳಂ) <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Devaasuram#cite_note-18</ref> ==ಉತ್ತರಭಾಗ== ;ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ರಾವಣಪ್ರಭು ದೇವಾಸುರಂ ನಂತರ 2001 ರಲ್ಲಿ ರಾವಣಪ್ರಭು ಎಂಬ ಉತ್ತರಭಾಗ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು , ಇದನ್ನು ರಂಜಿತ್ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. [ 19 ] ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Hindu</ref> ==ಪರಂಪರೆ== ದೇವಾಸುರಂ ಅನ್ನು ಐ.ವಿ. ಶಶಿಯವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2018/10/24/iv-sasi-death-anniversary-best-films.html</ref>ಈ ಚಿತ್ರವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ (ಮಂಗಳಶ್ಶೇರಿ ನೀಲಕಂಠನ್) ಮತ್ತು ನೆಪೋಲಿಯನ್ (ಮುಂಡಕ್ಕಲ್ ಶೇಖರನ್) ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ, ಮಂಗಳಶ್ಶೇರಿ ನೀಲಕಂಠನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>https://www.latestly.com/entertainment/south/mohanlals-devasuram-completes-27-years-27-fascinating-trivia-shared-by-lalettan-fans-on-twitter-as-they-trend-27yearsofdevasuram-1682279.html</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-mohanlal-films-to-watch-before-you-die/photostory/52433953.cms</ref> ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪ್ರಭುಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು . ಈ ಚಿತ್ರವು ವಾರಿಕಾಸ್ಶೇರಿ ಮನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. <ref>https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2019/06/20/varikkasseri-mana-palakkad-kerala-heritage-building-movie-shoot-location.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{IMDb title|0291855}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== o19jem41vrhbu0mr46q0g3qkf92mou6 0 180408 1383360 1382974 2026-08-18T16:13:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383360 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox venue | name = ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | nickname = ''ಕಾಲೂರ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ'' | native_name_lang = | logo_image = | logo_size = 50px | logo_caption = | image = Jawaharlal Nehru Stadium (Kochi) in 2022.jpg | image_size = 300px | caption = [[ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್]]ನ [[ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್.ಸಿ]] ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | location = [[ಕಾಲೂರ್, ಕೊಚ್ಚಿ]], ಭಾರತ | coordinates = {{Coord|9|59|50|N|76|18|04|E|display=it}} | broke_ground = | built = | opened =1996 | renovated = 2000, 2017, 2025 | expanded = | closed = | demolished = | owner = [[ಗ್ರೇಟರ್ ಕೊಚಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ಗ್ರೇಟರ್ ಕೊಚಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಜಿಸಿಡಿಎ)]] | operator = [[ಗ್ರೇಟರ್ ಕೊಚಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] | surface = ರಿವಿಯೆರಾ ಬರ್ಮುಡಾ ಹುಲ್ಲು | scoreboard = ಹೌದು | architect = | project_manager = | structural_engineer = | services_engineer = | general_contractor = | main_contractors = | public_transit = {{ric|Kochi Metro}} [[ಜೆ. ಎಲ್. ಎನ್. ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣ|ಜೆ. ಎಲ್. ಎನ್. ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | capacity = 50,000<ref name="keralablastersfc.in">{{Cite web|url=https://keralablastersfc.in/venue/jawaharlal-nehru-stadium-kochi/|title=Jawaharlal Nehru Stadium, Kochi - Kerala Blasters FC}}</ref> | suites = 109 | record_attendance = 100,000<ref>{{Cite web|url=https://www.re-thinkingthefuture.com/articles/jawaharlal-nehru-stadium-in-kochi/|title=Jawaharlal Nehru Stadium in Kochi: Exploring the Architectural Marvel|first=Rethinking The|last=Future|date=ಡಿಸೆಂ 18, 2023}}</ref> | dimensions = | acreage = | tenants = '''ಸಕ್ರಿಯ'''<br>[[ಕೇರಳ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡ|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡ]] (1997–ಪ್ರಸ್ತುತ)<br/>[[ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡ|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡ]] (1997–ಪ್ರಸ್ತುತ)<br/> [[ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್.ಸಿ]] (2014–ಪ್ರಸ್ತುತ)<br> [[ವಿವಾ ಕೇರಳ ಎಫ್.ಸಿ]] (2002–2012 ಆಯ್ದ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ)<br>[[ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್.ಸಿ ಮೀಸಲು ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್.ಸಿ ಮೀಸಲು]] (2016–ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಯ್ದ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ)<br>[[ಫೋರ್ಕಾ ಕೊಚ್ಚಿ ಎಫ್.ಸಿ]] (2024–ಪ್ರಸ್ತುತ)<br>'''ಹಿಂದಿನ'''<br> [[ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ]] (1997–2014)<br>[[ಕೇರಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ]] (1997–2014)<br>[[ಕೇರಳ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ಸ್]]<br>[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] (2011) }} '''ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು''' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಕಲೂರ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕೊಚ್ಚಿ|ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಬಹುಪಯೋಗಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದನ್ನು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="ll">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=https://assets.the-afc.com/migration/e/x/ext-afc-asian-cup-2027-bid-book-india--pdf |title=AFC Asian Cup 2027 Bidding Nation India |date=28 December 2020 |publisher=All India Football Federation |access-date=24 July 2023}}</ref> ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ೮೦,೦೦೦ ರಿಂದ ೧೦೦,೦೦೦ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ೫೦,೦೦೦ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ೨೦೧೭ ರ FIFA U-೧೭ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಫೀಫಾ|FIFA]] ಭದ್ರತಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=2 November 2017 |title='FIFA never compromised on the safety of people at the JNI Stadium. But ISL does' - the New Indian Express |url=https://www.newindianexpress.com/kerala/2017/Nov/26/fifa-never-compromised-on-the-safety-of-people-at-the-jni-stadium-but-isl-does-1711198.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033745/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/2017/nov/26/fifa-never-compromised-on-the-safety-of-people-at-the-jni-stadium-but-isl-does-1711198.amp |archive-date=1 December 2017 |access-date=26 November 2017}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |date=4 October 2017 |title=FIFA U-17 World Cup: Kochi stadium capacity reduced to 29,000 from 41,000 |url=http://indianexpress.com/article/sports/football-fifa-u17-world-cup/kochi-stadium-capacity-reduced-to-29000-from-41000-4874282/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219193820/http://indianexpress.com/article/sports/football-fifa-u17-world-cup/kochi-stadium-capacity-reduced-to-29000-from-41000-4874282/ |archive-date=19 February 2018 |access-date=19 March 2018}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Contingency plans if Kochi can't host U-17 World Cup |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/under-17-world-cup/news/contingency-plans-if-kochi-cant-host-u-17-world-cup/articleshow/58091413.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802074300/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/under-17-world-cup/news/contingency-plans-if-kochi-cant-host-u-17-world-cup/articleshow/58091413.cms |archive-date=2 August 2017 |access-date=9 April 2017 |work=[[The Times of India]]}}</ref> <ref>[http://www.keralacricketassociation.com/jawaharlal-nehru-stadium-kaloor-kochi Jawaharlal Nehru Stadium, Kaloor, Kochi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111185108/https://www.keralacricketassociation.com/jawaharlal-nehru-stadium-kaloor-kochi |date=11 ನವೆಂಬರ್ 2021 }}. ''keralacricketassociation.com''. Retrieved 18 July 2021</ref> ಇದು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ (ಐಎಸ್ಎಲ್) ನ ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಕಾ ಕೊಚ್ಚಿ ಎಫ್‌ಸಿಯ ತವರು ಮೈದಾನವಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಸಿನಿಮಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ರ್ಯಾಲಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=";cr">{{Cite web |date=10 November 2016 |title=Ground Capacity |url=http://ccl5.com/nehru-stadium-kochi/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20141120123908/http://ccl5.com/nehru-stadium-kochi |archive-date=20 November 2014 |access-date=21 December 2014}}</ref> ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಸರ್ವಿಂಗ್ ಕಾನ್ಫಿಗರೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಗದ್ದಲದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ" ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. <ref name=";cr" /> ಈ ರಚನೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳಕಿನ ಗೋಪುರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲನೆಯದು, ಇದು 2 ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ&nbsp;kW ಫ್ಲಡ್‌ಲೈಟಿಂಗ್, HD ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Manorama Online |url=http://www.manoramaonline.com/advt/Advertisements/specials/kochi-odi-spl/index.htm |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021014813/http://www.manoramaonline.com/advt/Advertisements/specials/kochi-odi-spl/index.htm |archive-date=21 October 2014 |access-date=2 November 2014}}</ref> ೧೯೯೭ ಮತ್ತು ೨೦೧೪ ರ ನಡುವೆ ಇದು ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು]] . 2014 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಗ್ರೇಟರ್ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, <ref name="tw25" />  ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ತಂಡ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಾಗ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖರಾದರು. <ref name="tw25" /> ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲೆಟಿಕೊ ಡಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ನಡುವಿನ 2016 ರ ಐಎಸ್ಎಲ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದವನ್ನು (128 ಡಿಬಿ) ದಾಖಲಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Loudest record |url=http://fanport.in/football/isl/kochi-5th-loudest-stadium/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161229033108/http://fanport.in/football/isl/kochi-5th-loudest-stadium/ |archive-date=29 December 2016 |access-date=28 December 2016 |website=fanport.in}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2017 ರ FIFA U-17 ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಆರು ಆತಿಥೇಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಒಂದಾಗುವ ಮೊದಲು <ref name="ll" /> ವ್ಯಾಪಕವಾದ ನವೀಕರಣವೂ ನಡೆಯಿತು. <ref name="Manoramaonline">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Kochi to host U-17 FIFA World Cup matches |url=http://english.manoramaonline.com/sports/football/kochi-to-host-u-17-fifa-world-cup-matches.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150408234845/http://english.manoramaonline.com/sports/football/kochi-to-host-u-17-fifa-world-cup-matches.html |archive-date=8 April 2015 |publisher=Manoramaonline}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ === ಕಲೂರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, 1997 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರು 100,000 ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸ್ಥಳವನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದರು, ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿತ್ತು, ಇದು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದು 1997 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೆಹರು ಕಪ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. <ref name="New Stadium Stand">{{Cite web |date=10 May 2016 |title=Cochin Stadium |url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/New-Stadium-Stand-in-K-Karunakarans-Name/2015/07/14/article2918800.ece |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160603124544/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/New-Stadium-Stand-in-K-Karunakarans-Name/2015/07/14/article2918800.ece |archive-date=3 June 2016 |access-date=10 May 2016 |publisher=Official Website}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ವಿ. ಜೋಸೆಫ್ ಥಾಮಸ್ ಐಪಿಎಸ್ ಅವರ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು [[St. Thomas College, Palai|ಪಲೈನ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಪೋಷಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. <ref name="Office Bearers Kerala State Athletics Association">{{Cite web |date=10 May 2016 |title=Office Bearers of Kerala State Athletics Association |url=http://keralaathletics.org/officebearers.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180211072055/http://www.keralaathletics.org/officebearers.html |archive-date=11 February 2018 |access-date=10 May 2016 |publisher=Official Website of Kerala State Athletics Association}}</ref> ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] [[ಶಂಕರ ದಯಾಳ ಶರ್ಮ|ಶಂಕರ್ ದಯಾಳ್ ಶರ್ಮಾ]] ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇದು ಹೊರ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ 1.3 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ === ೧೯೯೮ ರ ನಂತರ, ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕುಸಿಯಿತು ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು, ಪಂದ್ಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರಾಟವಾದವು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎದುರಾಳಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ನಡುವಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ಏಕದಿನ]] ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ. ಈ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ]] ನಡೆದಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1998 ರಂದು ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ನಡುವೆ. [[ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್]] ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಭಾರತ ಆಡಿದ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕಲೂರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. 2013 ರ ನವೆಂಬರ್ 21 ರಂದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಭಾರತ 6 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲು, ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಸಚಿನ್ ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಬೃಹತ್ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಹುಲ್ಲುಹಾಸು, ಸೌಂದರ್ಯದ ಆಧುನಿಕ ಛಾವಣಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಪಥಗಳ ರಸ್ತೆ ಸೇರಿವೆ. ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಪಂದ್ಯ ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2011 ರಂದು ನಡೆಯಿತು, ಆಗ [[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ|ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ ತಂಡವು]] [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] ತಂಡವನ್ನು ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್‌ಗೆ ಇದು ಮೊದಲ ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಐದು ತವರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು [[ಇಂದೋರ್|ಇಂದೋರ್‌ನ]] ಹೋಳ್ಕರ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು 2013 ರ ದುಲೀಪ್ ಟ್ರೋಫಿಯ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಮತ್ತು ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. === ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಐಎಸ್ಎಲ್ ಮರಳುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Jewaharlal_Nehru_Stadium_Kochi_ISL.jpg|right|thumb|220x220px| ಐಎಸ್ಎಲ್ ಪಂದ್ಯ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮುನ್ನ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] 2011 ರಲ್ಲಿ, ಚಿರಾಗ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಈ ಸ್ಥಳದ ಬಾಡಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಇನ್ನೂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಬೃಹತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite web |title=StadiumDB |url=http://stadiumdb.com/stadiums/ind/jawaharlal_nehru_stadium_kochi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723134206/http://stadiumdb.com/stadiums/ind/jawaharlal_nehru_stadium_kochi |archive-date=23 July 2019 |access-date=12 October 2015}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ISL ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್‌ಗೆ ತವರು ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಘಾಟನಾ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆತಿಥೇಯ ತಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳು 55,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆದವು. <ref>{{Cite web |date=December 2014 |title=Kochi Stadium record crowd welcomes football again |url=https://www.deccanchronicle.com/141201/nation-current-affairs/article/kochi-stadium-record-crowd-welcomes-football-again |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330092329/https://www.deccanchronicle.com/141201/nation-current-affairs/article/kochi-stadium-record-crowd-welcomes-football-again |archive-date=30 March 2020 |access-date=12 October 2015}}</ref> ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯವು ನವೆಂಬರ್ 6, 2014 ರಂದು ನಡೆಯಿತು, ಆಗ ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಸಿ ಗೋವಾ ತಂಡಗಳು ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ್ದವು. ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಇದು ಮೊದಲ ಐಎಸ್‌ಎಲ್ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಸರಾಸರಿ ೪೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ನವೆಂಬರ್ 30, 2014 ರಂದು ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌ಸಿ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 61,323 ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು 2013 ರ ಸಂತೋಷ್ ಟ್ರೋಫಿ ಫೈನಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. 2010 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಸುರಕ್ಷತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದವು. ೨೦೧೭ ರ FIFA U-೧೭ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗೆ ೨೯,೦೦೦ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. <ref name=":0" /> ನಂತರ ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವ ಛಾವಣಿ, ದೋಷಪೂರಿತ ಲೋಡ್-ಬೇರಿಂಗ್ ಕಂಬಗಳು, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ ಹೊಗೆ ಪತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್‌ನ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ 1 ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸದಿರುವಂತೆ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. === ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ === ಶಂಕರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ಬಾಯ್ಸ್ ಗಾಗಿ [[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್|ಎ.ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "ಮಾರೋ ಮಾರೋ" ಹಾಡು, [[ವಿಜಯ್ (ನಟ)|ವಿಜಯ್]] ನಟಿಸಿದ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ವೇಲಾಯುಧಂ ನ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ದೃಶ್ಯಗಳು, [[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್]] ನಟಿಸಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ರನ್ ಬೇಬಿ ರನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. == ನಡೆದ ODI ಪಂದ್ಯಗಳು == {{Anchor|match1}}{{Limited overs matches | date = 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1998 | team1 = {{cr|IND}} | score1 = 309/5 (50 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 268 (45.5 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | runs1 = ಎ. ಜಡೇಜಾ 105 [[not out|*]] (109) | wickets1 = ಎಂ.ಎಸ್. ಕಾಸ್ಪ್ರೋವಿಚ್ 3/50 (8.2 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = ಎ.ಸಿ. ಗಿಲ್ಕ್ರಿಸ್ಟ್ 61 (45) | wickets2 = [[ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್]] 5/32 (10 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಭಾರತವು 41 ರನ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/india/engine/match/66137.html ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್] | umpires = ಎಸ್.ಕೆ. ಬನ್ಸಾಲ್ ಮತ್ತು ಎ.ವಿ. ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ | motm = ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ (ಭಾರತ) | toss = ಭಾರತವು ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} {{Anchor|match2}}{{Limited overs matches | date = 9 ಮಾರ್ಚ್ 2000 | team1 = {{cr|IND}} | score1 = 302/7 (49.4 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 301/3 (50 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = {{cr|RSA}} | runs1 = ಅಜಯ್ ಜಡೇಜಾ 92 (109) | wickets1 = ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಜೆ. ಕ್ರೋಂಜೆ 2/48 (8 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = ಜಿ. ಕಿರ್ಸ್ಟನ್ 115 (123) | wickets2 = ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್ 2/43 (9 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಭಾರತವು 3 ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/india/engine/match/64657.html ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್] | umpires = ಎಂ.ಆರ್. ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಿ.ಆರ್. ವಿಜಯರಾಘವನ್ | motm = ಎ. ಜಡೇಜಾ (ಭಾರತ) | toss = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} {{Anchor|match3}}{{Limited overs matches | date = 13 ಮಾರ್ಚ್ 2002 | team1 = {{cr|IND}} | score1 = 191 (48.3 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 197/4 (44.2 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = {{cr|ZIM}} | runs1 = [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಕೈಫ್]] 56 (78) | wickets1 = ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಹೊಂಡೋ 4/37 (8.3 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = ಎ.ಡಿ.ಆರ್. ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್ 71 (119) | wickets2 = ಅಜಿತ್ ಅಗರ್ಕರ್ 2/28 (10 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ 6 ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/india/engine/match/64755.html ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್] | umpires = ವಿಜಯ್ ಚೋಪ್ರಾ ಮತ್ತು ದೇವೇಂದ್ರ ಶರ್ಮಾ | motm = ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಹೊಂಡೋ | toss = ಭಾರತವು ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} {{Anchor|match4}}{{Limited overs matches | date = 2 ಏಪ್ರಿಲ್ 2005 | team1 = {{cr|IND}} | score1 = 281/8 (50 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 194 (45.2 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = {{cr|PAK}} | runs1 = [[ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್]] 108 (95) | wickets1 = ಅರ್ಶದ್ ಖಾನ್ 4/33 (6 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಹಫೀಜ್ 42 (75) | wickets2 = [[ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್]] 5/50 (10 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಭಾರತವು 87 ರನ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/india/engine/match/64938.html ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್] | umpires = ಬಿಲ್ಲಿ ಬೌಡೆನ್ (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್) ಮತ್ತು ಎ.ವಿ. ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ | motm = [[ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್]] | toss = ಭಾರತವು ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} {{Anchor|match5}}{{Limited overs matches | date = 6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2006 | team1 = {{cr|IND}} | score1 = 238/6 (47.2 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 237 (48.4 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = {{cr|ENG}} | runs1 = [[ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್]] 65[[not out|*]] (73) | wickets1 = ಇಯಾನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಲ್ 2/41 (10 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = ಗೆರೈಂಟ್ ಜೋನ್ಸ್ 49 (66) | wickets2 = ಯುವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ 2/34 (8 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಭಾರತವು 4 ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/india/engine/match/238191.html ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್] | umpires = ಕೆ. ಹರಿಹರನ್ (ಭಾರತ) ಮತ್ತು ಆರ್.ಇ. ಕೋರ್ಟ್ಜೆನ್ (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ) | motm = [[ಯುವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್]] | toss = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} {{Anchor|match6}}{{Limited overs matches | date = 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 | team1 = {{cr|IND}} | score1 = 222 (47.3 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 306/6 (50 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = {{cr|AUS}} | runs1 = [[ಎಂ.ಎಸ್. ಧೋನಿ]] 58 (88) | wickets1 = ಜಾರ್ಜ್ ಹಾಗ್ 3/40 (9.3 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಹ್ಯಾಡಿನ್ 87[[not out|*]] (69) | wickets2 = [[ಎಸ್. ಶ್ರೀಶಾಂತ್]] 3/67 (9 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 84 ರನ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/india/engine/match/297794.html ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್] | umpires = ಎಸ್.ಎ. ಬಕ್ನರ್ (ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್) ಮತ್ತು ಎಸ್.ಎಲ್. ಶಾಸ್ತ್ರಿ | motm = ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಹ್ಯಾಡಿನ್ | toss = ಭಾರತವು ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಮೊದಲು ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} {{Anchor|match7}}{{Limited overs matches | date = 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 | team1 = {{cr|IND}} | score1 = | score2 = | team2 = {{cr|AUS}} | result = ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಚೆಂಡು ಎಸೆಯದೆಯೇ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. | report = [http://www.espncricinfo.com/india/engine/match/464528.html ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್] | umpires = ಬಿಲ್ಲಿ ಬೌಡೆನ್ (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್) ಮತ್ತು ಎ.ಎಂ. ಸಾಹೇಬಾ (ಭಾರತ) }} {{Anchor|match7}}{{Limited overs matches | date = 15 ಜನವರಿ 2013 | team1 = {{cr|IND}} | score1 = 285/6 (50 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 158/10 (36 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = {{cr|ENG}} | runs1 = [[ಎಂ.ಎಸ್. ಧೋನಿ]] 72 (66) | wickets1 = ಎಸ್.ಟಿ. ಫಿನ್ 2/51 (10 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಕೆವಿನ್ ಪೀಟರ್ಸನ್]] 42 (44) | wickets2 = ಬಿ. ಕುಮಾರ್ 3/29 (10 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಭಾರತವು 127 ರನ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/india-v-england-2012/engine/current/match/565813.html ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್] | umpires = ವಿನೀತ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವ್ ಡೇವಿಸ್ | motm = ರವೀಂದ್ರ ಜಡೇಜಾ (ಭಾರತ) | toss = ಭಾರತವು ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} {{Anchor|match8}}{{Limited overs matches | date = 21 ನವೆಂಬರ್ 2013 | team1 = {{cr|IND}} | score1 = 212–4 (35.2 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 211 (48.5 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = {{cr|WIN}} | runs1 = [[ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ]] 86 (84) | wickets1 = ಜೆ. ಹೋಲ್ಡರ್ 2/48 (8 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಡಿ.ಎಂ. ಬ್ರಾವೋ]] 59 (77) | wickets2 = ಆರ್. ಜಡೇಜಾ 3/37 (10 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಭಾರತವು 6 ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/india-v-west-indies-2013-14/engine/match/676529.html ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್] | umpires = ವಿ.ಎ. ಕುಲಕರ್ಣಿ (ಭಾರತ) ಮತ್ತು ಆರ್.ಜೆ. ಟಕರ್ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ) | motm = ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ (ಭಾರತ) | toss = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} {{Anchor|match9}}{{Limited overs matches | date = 8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 | team1 = {{cr|IND}} | score1 = 197 | score2 = 321 | team2 = {{cr|WIN}} | runs1 = [[ಶಿಖರ್ ಧವನ್]] 68 (92) | wickets1 = ಮಾರ್ಲನ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ಸ್ 2/10 (3 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಮಾರ್ಲನ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ಸ್]] 126 (116) | wickets2 = ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಮಿ 4/66 (9 ಓವರ್ಗಳು) | result = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ 124 ರನ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/india/engine/match/770121.html ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್] | umpires = ಐ.ಜೆ. ಗೌಲ್ಡ್ (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್) ಮತ್ತು ಎಸ್. ರವಿ (ಭಾರತ) | motm = ಎಂ.ಎನ್. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ಸ್ (ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್) | toss = ಭಾರತವು ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಮೊದಲು ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} ==ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್== ಕೊಚ್ಚಿಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಆರಂಭಿಕ IPL ಋತುಗಳಿಗೆ [[ಚೆನ್ನೈ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ [[ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] ಅಥವಾ [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] ಗೆ ಹೋಮ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಎರಡೂ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದವು ಮತ್ತು ನಂತರ ಆದಾಯದ ಕುಸಿತದ ಭಯದಿಂದ ಆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದವು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೊದಲ 3 IPL ಋತುಗಳ ಯಾವುದೇ ಪಂದ್ಯಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲಿಲ್ಲ. [[2011 ಐಪಿಎಲ್ ಋತು|2011 ಋತುವಿಗಾಗಿ]] ಆರಂಭಿಕ ಎಂಟು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಹರಾಜು 22 ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ರೆಂಡೆಜ್ವಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ {{Indian Rupee}} 15333 ಮಿಲಿಯನ್ಗಳ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಿಡ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಆಧರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="BBC_Sport">{{Cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/8578606.stm |title=Pune and Kochi to join 2011 Indian Premier League, ''BBC Sport'' |date=21 March 2010 |access-date=24 April 2011 |archive-date=8 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110408075921/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/8578606.stm |url-status=live }}</ref> ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ IPL ಪಂದ್ಯವು 9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರಂದು ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ನ ಮೊದಲ IPL ಪಂದ್ಯವೂ ಆಗಿತ್ತು. {{Anchor|match1}}{{Limited overs matches | date = 9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 | team1 = [[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] | score1 = 161/5 (20 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 162/4 (18.4 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] | runs1 = ಬಿ. ಮೆಕ್ಕುಲಮ್ 45 (32) | wickets1 = ಡಿ. ವೆಟ್ಟೋರಿ 1–17 (4 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = ಎ.ಬಿ. ಡಿ ವಿಲಿಯರ್ಸ್ 54 (40) | wickets2 = ಆರ್. ಜಡೇಜಾ 1–28 (4 ಓವರ್ಗಳು) | result = ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು 6 ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2011/engine/match/501200.html (ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್)] | umpires = [[ಕುಮಾರ್ ಧರ್ಮಸೇನ]] (ಶ್ರೀಲಂಕಾ) ಮತ್ತು [[ಕೃಷ್ಣ ಹರಿಹರನ್]] (ಭಾರತ) | motm = ಎ.ಬಿ. ಡಿ ವಿಲಿಯರ್ಸ್ (ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು) | toss = ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು }} {{Anchor|match2}}{{Limited overs matches | date = 18 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 | team1 = [[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] | score1 = 135/3 (15 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 131/4 (17 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = [[ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] | runs1 = ಬಿ. ಮೆಕ್ಕುಲಮ್ 47 (33) | wickets1 = ಆರ್. ಅಶ್ವಿನ್ 2–31 (4 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = ಎಸ್.ಕೆ. ರೈನಾ 50 (40) | wickets2 = ಆರ್.ವಿ. ಗೊಮೆಜ್ 1–20 (2 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ 7 ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು (ಡಿ/ಎಲ್ ವಿಧಾನ) | report = [http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2011/engine/current/match/501215.html (ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್)] | umpires = [[ಕೃಷ್ಣ ಹರಿಹರನ್]] (ಭಾರತ) ಮತ್ತು [[ಟೋನಿ ಹಿಲ್ (ಅಂಪೈರ್)|ಟೋನಿ ಹಿಲ್]] (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್) | motm = ಬಿ.ಬಿ. ಮೆಕ್ಕುಲಮ್ (ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ) | toss = ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು | rain = ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ 17 ಓವರ್ಗಳಿಗೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಡಕ್ವರ್ತ್–ಲೂಯಿಸ್ ವಿಧಾನ]]ದ ಮೂಲಕ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗುರಿಯನ್ನು 17 ಓವರ್ಗಳಿಂದ 135 ರನ್ಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು. }} {{Anchor|match3}}{{Limited overs matches | date = 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 | team1 = [[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] | score1 = 74 (16.3 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 129/6 (20 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = [[ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್]] | runs1 = [[ರವೀಂದ್ರ ಜಡೇಜಾ]] 23 (35) | wickets1 = [[ಇಶಾಂತ್ ಶರ್ಮಾ]] 5/12 (3 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಕುಮಾರ ಸಂಗಕ್ಕಾರ]] 65 (47) | wickets2 = [[ವಿನಯ್ ಕುಮಾರ್]] 3/25 (4 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್ 55 ರನ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2011/engine/match/501229.html (ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್)] | umpires = [[ಕುಮಾರ್ ಧರ್ಮಸೇನ]] (ಶ್ರೀಲಂಕಾ) ಮತ್ತು [[ಟೋನಿ ಹಿಲ್ (ಅಂಪೈರ್)|ಟೋನಿ ಹಿಲ್]] (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್) | motm = [[ಇಶಾಂತ್ ಶರ್ಮಾ]] (ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್) | toss = ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} {{Anchor|match4}}{{Limited overs matches | date = 30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 | team1 = [[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] | score1 = 119 (18.5 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 157/7 (20 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = [[ದೆಹಲಿ ಡೇರ್ಡೆವಿಲ್ಸ್]] | runs1 = [[ರವೀಂದ್ರ ಜಡೇಜಾ]] 31 (22) | wickets1 = [[ಮಾರ್ನೆ ಮಾರ್ಕೆಲ್]] 3/18 (4 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್]] 80 (47) | wickets2 = [[ಶ್ರೀಶಾಂತ್]] 2/10 (4 ಓವರ್ಗಳು) | result = ದೆಹಲಿ ಡೇರ್ಡೆವಿಲ್ಸ್ 38 ರನ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2011/engine/match/501233.html (ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್)] | umpires = [[ಕುಮಾರ್ ಧರ್ಮಸೇನ]] (ಶ್ರೀಲಂಕಾ) ಮತ್ತು [[ಟೋನಿ ಹಿಲ್ (ಅಂಪೈರ್)|ಟೋನಿ ಹಿಲ್]] (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್) | motm = [[ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್]] (ದೆಹಲಿ ಡೇರ್ಡೆವಿಲ್ಸ್) | toss = ದೆಹಲಿ ಡೇರ್ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} {{Anchor|match5}}{{Limited overs matches | date = 5 ಮೇ 2011 | team1 = [[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] | score1 = 156/5 (20 ಓವರ್ಗಳು) | score2 = 139/7 (20 ಓವರ್ಗಳು) | team2 = [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್]] | runs1 = [[ಮಹೇಲ ಜಯವರ್ಧನೆ]] 55 (41) | wickets1 = [[ಜಯದೇವ್ ಉನಾಡ್ಕಟ್]] 2/25 (4 ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಇಯಾನ್ ಮೋರ್ಗನ್]] 66 (51) | wickets2 = [[ರೈಫಿ ಗೊಮೆಜ್]] 2/14 (4 ಓವರ್ಗಳು) | result = ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ 17 ರನ್ಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು | report = [http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2011/engine/match/501242.html (ಸ್ಕೋರ್ಕಾರ್ಡ್)] | umpires = [[ರಾಡ್ ಟಕರ್]] (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ) ಮತ್ತು [[ಎಸ್. ರವಿ (ಅಂಪೈರ್)|ಎಸ್. ರವಿ]] (ಭಾರತ) | motm = [[ಬ್ರಾಡ್ ಹಾಡ್ಜ್]] (ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ) | toss = ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಕ್ಷೇತ್ರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. }} == ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ODI ದಾಖಲೆಗಳು == '''ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್''' * ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತ: 321/6 (50 ಓವರ್‌ಗಳು) '''ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್''' vs. ಭಾರತ vs. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2014. * ಕನಿಷ್ಠ ಮೊತ್ತ: ಮಾರ್ಚ್ 13, 2002 ರಂದು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ವಿರುದ್ಧ '''ಭಾರತ''' 191 (48.3 ಓವರ್‌ಗಳು). * ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳು : [[ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್]] (5 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 292 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 223 ರನ್) * ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಕೋರ್: ಮರ್ಲಾನ್ ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್ಸ್ (ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2014 ರಂದು ಭಾರತ ವಿರುದ್ಧ 116 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 126* ರನ್. * ಮೊದಲ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಸರಾಸರಿ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ : 273 * ಎರಡನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಸರಾಸರಿ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ : 225 '''ಬೌಲಿಂಗ್''' * ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು : [[ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್]] (10 ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು, 33 ಓವರ್‌ಗಳು, 4 ಪಂದ್ಯಗಳು) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬೌಲಿಂಗ್ : [[ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್]] 5/32 (ಭಾರತ vs. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1998) === ವಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜೊತೆಯಾಟಗಳು === {| class="wikitable" !Wicket !Runs !Team ! colspan="2" |Players !Opposition |- |1st |235 |{{Cr|South Africa}} |[[ಗ್ಯಾರಿ ಕರ್ಸ್ಟೈನ್|Gary Kirsten]] |[[ಹರ್ಷಲ್ ಹರ್ಮನ್ ಗಿಬ್ಸ್|Herschelle Gibbs]] |{{Cr|India}} |- |2nd |76 |{{Cr|IND}} |[[ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್|Rahul Dravid]] |[[ಇರ್ಫಾನ್ ಪಠಾಣ್|IK Pathan]] |{{Cr|ENG}} |- |3rd |201 |{{Cr|IND}} |[[ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್|Rahul Dravid]] |[[ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹವಾಗ್|Virender Sehwag]] |{{Cr|PAK}} |- |4th |165 |{{Cr|WIN}} |Denesh Ramdin |Marlon Samuels |{{Cr|IND}} |- |5th |121 |{{Cr|IND}} |HH Kanitkar |[[ಅಜಯ್ ಜಡೇಜಾ|Ajay Jadeja]] |{{Cr|AUS}} |- |6th |96 |{{Cr|IND}} |[[ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ|MS Dhoni]] |[[ರವೀಂದ್ರ ಜಡೇಜಾ|Ravindra Jadeja]] |{{Cr|ENG}} |- |7th |17 |{{Cr|PAK}} |Shahid Afridi |Mohammad Hafeez |{{Cr|IND}} |- |8th |25 |{{Cr|IND}} |[[ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ|Mahendra Singh Dhoni]] |Ramesh Powar |{{Cr|AUS}} |- |9th |28 |{{Cr|ENG}} |MJ Hoggard |GO Jones |{{Cr|IND}} |- |10th |42 |{{Cr|PAK}} |Naved-ul-Hasan |Arshad Khan |{{Cr|IND}} |} == ಶತಮಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ == * '''*''' ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಔಟಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಇನ್‌ಗಳು.''' ಪಂದ್ಯದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಚೆಂಡುಗಳು''' ಒಂದು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಚೆಂಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. * '''NR''' ಎಂದರೆ ಚೆಂಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. * ಆಟಗಾರನ ಸ್ಕೋರ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಆವರಣ ಚಿಹ್ನೆಯು ಎಡ್ಜ್‌ಬಾಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನು ಗಳಿಸಿದ ಶತಕದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. * ದಿನಾಂಕ ಎಂಬ ಅಂಕಣದ '''ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು''' ಪಂದ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. * ಕಾಲಮ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆ '''ಫಲಿತಾಂಶವು''' ಆಟಗಾರನ ತಂಡದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. === ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳು === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !No. !Score !Player !Team !Balls !Inns. !Opposing team !Date !Result |- |1 |105* |[[ಅಜಯ್ ಜಡೇಜಾ|Ajay Jadeja]] |{{Cr|IND}} |109 |1 |{{Cr|AUS}} |1 April 1998 |Won<ref name="odi1300">{{Cite web |title=1st Match, Pepsi Triangular Series at Kochi, Apr 1 1998 |url=https://www.espncricinfo.com/series/8558/scorecard/66137/india-vs-australia-1st-match-pepsi-triangular-series-1997-98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825032951/https://www.espncricinfo.com/series/8558/scorecard/66137/india-vs-australia-1st-match-pepsi-triangular-series-1997-98 |archive-date=25 August 2019 |access-date=24 August 2019 |website=ESPNcricinfo}}</ref> |- |2 |115 |[[ಗ್ಯಾರಿ ಕರ್ಸ್ಟೈನ್|Gary Kirsten]] |{{Cr|RSA}} |123 |1 |{{Cr|IND}} |9 March 2000 |Lost<ref name="odi1572">{{Cite web |title=1st Match, Pepsi Triangular Series at Kochi, Apr 1 1998 |url=https://www.espncricinfo.com/series/15711/scorecard/64657/india-vs-south-africa-1st-odi-south-africa-tour-of-india-1999-00 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825032950/https://www.espncricinfo.com/series/15711/scorecard/64657/india-vs-south-africa-1st-odi-south-africa-tour-of-india-1999-00 |archive-date=25 August 2019 |access-date=24 August 2019 |website=ESPNcricinfo}}</ref> |- |3 |111 |[[ಹರ್ಷಲ್ ಹರ್ಮನ್ ಗಿಬ್ಸ್|Herschelle Gibbs]] |{{Cr|RSA}} |127 |1 |{{Cr|IND}} |9 March 2000 |Lost<ref name="odi1572" /> |- |4 |108 |[[ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹವಾಗ್|Virender Sehwag]] |{{Cr|IND}} |95 |1 |{{Cr|PAK}} |2 April 2005 |Won<ref name="odi2235">{{Cite web |title=1st ODI, Pakistan tour of India at Kochi, Apr 2 2005 |url=https://www.espncricinfo.com/series/14934/scorecard/64938/india-vs-pakistan-1st-odi-pakistan-tour-of-india-2004-05 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825032953/https://www.espncricinfo.com/series/14934/scorecard/64938/india-vs-pakistan-1st-odi-pakistan-tour-of-india-2004-05 |archive-date=25 August 2019 |access-date=24 August 2019 |website=ESPNcricinfo}}</ref> |- |5 |104 |[[ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್|Rahul Dravid]] |{{Cr|IND}} |139 |1 |{{Cr|PAK}} |2 April 2005 |Won<ref name="odi2235" /> |- |6 |126* |Marlon Samuels |{{Cr|WIN}} |106 |1 |{{Cr|IND}} |8 October 2014 |Lost<ref name="odi3531">{{Cite web |title=1st ODI (D/N), West Indies tour of India at Kochi, Oct 8 2014 |url=https://www.espncricinfo.com/series/11569/scorecard/770121/india-vs-west-indies-1st-odi-west-indies-tour-of-india-2014-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825033001/https://www.espncricinfo.com/series/11569/scorecard/770121/india-vs-west-indies-1st-odi-west-indies-tour-of-india-2014-15 |archive-date=25 August 2019 |access-date=24 August 2019 |website=ESPNcricinfo}}</ref> |} == ಐದು ವಿಕೆಟ್ ಗಳಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable" !ಚಿಹ್ನೆ ! ಅರ್ಥ |- | † | ಬೌಲರ್ ಪಂದ್ಯ ಪುರುಷೋತ್ತಮರಾದರು. |- | ‡ | ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 10 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು |- | § | ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್‌ನಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಐದು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು |- | '''ದಿನಾಂಕ''' | [[ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಟೆಸ್ಟ್]] ಆರಂಭವಾದ ದಿನ ಅಥವಾ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯ|ODI]] ನಡೆದ ದಿನ |- | '''ಇನ್''' | ಐದು ವಿಕೆಟ್ ಗೊಂಚಲು ಪಡೆದ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ |- | '''ಓವರ್‌ಗಳು''' | ಬೌಲ್ ಮಾಡಿದ ಓವರ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ. |- | '''ಓಡುತ್ತದೆ''' | ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ [[ಓಟ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ರನ್‌ಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆ |- | '''ವಕ್ಟ್ಸ್''' | ಪಡೆದ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- | '''ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ''' | ಪ್ರತಿ ಓವರ್‌ಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ರನ್‌ಗಳು |- | '''ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು''' | ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದ [[ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)|ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು]] |- | '''ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ''' | ಪಂದ್ಯ ಡ್ರಾ ಆಯಿತು. |} === ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳು === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 100%" |- align="center" ! scope="col" width="38" |ಇಲ್ಲ. ! scope="col" width="145" | ಬೌಲರ್ ! scope="col" width="220" | ದಿನಾಂಕ ! scope="col" width="120" | ತಂಡ ! scope="col" width="120" | ಎದುರಾಳಿ ತಂಡ ! scope="col" width="60" | ಇನ್ ! scope="col" width="82" | ಓವರ್‌ಗಳು ! scope="col" width="70" | ಓಡುತ್ತದೆ ! scope="col" width="60" | ವಕ್ಟ್ಸ್ ! scope="col" width="70" | ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ! class="unsortable" scope="col" width="160" | ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ! scope="col" width="70" | ಫಲಿತಾಂಶ |- align="center" | scope="row" | 1 | [[ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್]] | 01-April-1998 |{{Cr|IND}} |{{Cr|AUS}} | 2 | 10 | 32 | 5 | 3.2 | align="left" | * [[ಸ್ಟೀವ್ ವಾ]] * [[ಡ್ಯಾರನ್ ಲೇಮನ್|ಡ್ಯಾರೆನ್ ಲೆಹ್ಮನ್]] * ಮೈಕೆಲ್ ಬೆವನ್ * ಟಾಮ್ ಮೂಡಿ * ಡೇಮಿಯನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ | ಗೆದ್ದಿದೆ <ref>{{Cite web |title=1st Match, Pepsi Triangular Series at Kochi, Apr 1 1998 |url=https://www.espncricinfo.com/series/8558/scorecard/66137/india-vs-australia-1st-match-pepsi-triangular-series-1997-98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825032951/https://www.espncricinfo.com/series/8558/scorecard/66137/india-vs-australia-1st-match-pepsi-triangular-series-1997-98 |archive-date=25 August 2019 |access-date=24 August 2019 |website=ESPNcricinfo}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.espncricinfo.com/series/8558/scorecard/66137/india-vs-australia-1st-match-pepsi-triangular-series-1997-98 "1st Match, Pepsi Triangular Series at Kochi, Apr 1 1998"]. ''ESPNcricinfo''. [https://web.archive.org/web/20190825032951/https://www.espncricinfo.com/series/8558/scorecard/66137/india-vs-australia-1st-match-pepsi-triangular-series-1997-98 Archived] from the original on 25 August 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 August</span> 2019</span>.</cite></ref> |- align="center" | scope="row" | 2 | [[ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್]] | 01-April-2005 |{{Cr|IND}} |{{Cr|PAK}} | 2 | 10 | 50 | 5 | 5 | align="left" | * ಇಂಜಮಾಮ್-ಉಲ್-ಹಕ್ * ಅಬ್ದುಲ್ ರಜಾಕ್ * ಶಾಹಿದ್ ಅಫ್ರಿದಿ * ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಾಮಿ * ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಹಫೀಜ್ | ಗೆದ್ದಿದೆ <ref>{{Cite web |title=1st ODI, Pakistan tour of India at Kochi, Apr 2 2005 |url=https://www.espncricinfo.com/series/14934/scorecard/64938/india-vs-pakistan-1st-odi-pakistan-tour-of-india-2004-05 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825032953/https://www.espncricinfo.com/series/14934/scorecard/64938/india-vs-pakistan-1st-odi-pakistan-tour-of-india-2004-05 |archive-date=25 August 2019 |access-date=24 August 2019 |website=ESPNcricinfo}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.espncricinfo.com/series/14934/scorecard/64938/india-vs-pakistan-1st-odi-pakistan-tour-of-india-2004-05 "1st ODI, Pakistan tour of India at Kochi, Apr 2 2005"]. ''ESPNcricinfo''. [https://web.archive.org/web/20190825032953/https://www.espncricinfo.com/series/14934/scorecard/64938/india-vs-pakistan-1st-odi-pakistan-tour-of-india-2004-05 Archived] from the original on 25 August 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 August</span> 2019</span>.</cite></ref> |} == ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಐಪಿಎಲ್ ದಾಖಲೆಗಳು == * ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳು : [[ಬ್ರೆಂಡನ್ ಮೆಕಲಮ್]] (ಕೊಚ್ಚಿ) * ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು : [[ವಿನಯ್ ಕುಮಾರ್]] (ಕೊಚ್ಚಿ) (6) * ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮೊತ್ತ : [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] (162/4) * ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತ : [[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] (74/10) * ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಕೋರ್: [[ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹವಾಗ್|ವೀರೇಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್]] (ದೆಹಲಿ ಡೇರ್‌ಡೆವಿಲ್ಸ್) vs [[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] (47 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 80 ರನ್‌ಗಳು) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬೌಲಿಂಗ್ : [[ಇಶಾಂತ್ ಶರ್ಮ|ಇಶಾಂತ್ ಶರ್ಮಾ]] (5/12) vs. [[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] * ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ : ಸಂಗಕ್ಕಾರ ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್ ವೈಟ್|ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ವೈಟ್]] (69 ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ 90 ರನ್‌ಗಳು) === ವಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜೊತೆಯಾಟಗಳು === {| class="wikitable" !ವಿಕೆಟ್ !ರನ್ಗಳು !ತಂಡ ! colspan="2" |ಆಟಗಾರರು !ಎದುರಾಳಿ |- |1ನೇ |80 |[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] |[[ಬ್ರೆಂಡನ್ ಮೆಕಲಮ್]] |[[ವಿ. ವಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್]] |[[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] |- |2ನೇ |51 |[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] |[[ಬ್ರೆಂಡನ್ ಮೆಕಲಮ್]] |[[ಪಾರ್ಥಿವ್ ಪಟೇಲ್]] |[[ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] |- |3ನೇ |51 |[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] |ಕ್ಲಿಂಗರ್ |ಎಂ ಜಯವರ್ಧನೆ |[[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್]] |- |4ನೇ |90 |[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್]] |[[ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್ ವೈಟ್]] |ಕೆ.ಸಿ. ಸಂಗಕ್ಕಾರ |[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] |- |5ನೇ |41 |[[ದೆಹಲಿ ಡೇರ್ಡೆವಿಲ್ಸ್]] |[[ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್]] |ಟಿ.ಆರ್. ಬರ್ಟ್ |[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] |- |6ನೇ |22* |[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] |ಬ್ರಾಡ್ ಹಾಡ್ಜ್ |ಆರ್ ಗೊಮೆಜ್ |[[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್]] |- |7ನೇ |36 |[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] |ಆರ್.ಎ. ಜಡೇಜಾ |ಎನ್.ಎಲ್.ಟಿ.ಸಿ. ಪೆರೇರಾ |[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್]] |- |8ನೇ |26 |[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] |ಆರ್.ಎ. ಜಡೇಜಾ |ಆರ್ ವಿನಯ್ ಕುಮಾರ್ |[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್]] |- |9ನೇ |1 |[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] |ಆರ್ ವಿನಯ್ ಕುಮಾರ್ |ಎಸ್ ಶ್ರೀಶಾಂತ್ |[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್]] |- |10ನೇ |1 |[[ಕೊಚ್ಚಿ ಟಸ್ಕರ್ಸ್ ಕೇರಳ]] |ಆರ್ ಪಿ ಸಿಂಗ್ |ಆರ್ ವಿನಯ್ ಕುಮಾರ್ |[[ದೆಹಲಿ ಡೇರ್ಡೆವಿಲ್ಸ್]] |} == ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ == ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು 2014 ರಿಂದ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ತವರು ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. 2014 ರ ನವೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ನಡೆದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಐಎಸ್‌ಎಲ್ ತವರು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ ಗೋವಾ ವಿರುದ್ಧ 1-0 ಅಂತರದಿಂದ ಗೆದ್ದಿತ್ತು. ನವೆಂಬರ್ 30, 2014 ರಂದು ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌ಸಿ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 61,234 ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇಶೀಯ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸರಾಸರಿ ಹಾಜರಾತಿಯನ್ನು (47,427) ಹೊಂದಿತ್ತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=2014-12-15 |title=Kerala Blasters has the highest average attendance |url=https://www.worldfootball.net/competition/co2778/se15838/attendance/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200907035600/https://www.worldfootball.net/attendance/ind-indian-super-league-2014/1/ |archive-date=7 September 2020 |access-date=11 December 2014}}</ref> {{Wide image|Kochi_Jawaharlal_Nehru_Stadium_Panorama.jpg|1024px|Jawaharlal Nehru Stadium on Blasters Matchday}}ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ 14 ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ 19 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪು ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪುಣೆ ಸಿಟಿ ಎಫ್‌ಸಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ ತನ್ನ ಏಳು ತವರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರರಲ್ಲಿ ಅಜೇಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ತವರು ಪಂದ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿ ತಂಡವು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌ಸಿಯನ್ನು 3-0 ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭರ್ಜರಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು. ಒಂದು ಗೋಲು ಮಲಯಾಳಿ ಮಿಡ್‌ಫೀಲ್ಡರ್ ಸುಶಾಂತ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ 30 ಗಜ ದೂರದಿಂದ ಕರ್ಲಿಂಗ್ ಲಾಂಗ್ ರೇಂಜರ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾದ ಅಲೆಸ್ಸಾಂಡ್ರೊ ನೆಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ಮಿಕಾಯೆಲ್ ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟ್ರೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದರು ಮತ್ತು ಇದು ಕೇರಳದ ಕ್ರೀಡಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೀಯ ಕ್ಷಣವಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=2014-12-15 |title=Sushanth Mathew: 'I pulled off Cristiano trick' |url=http://www.goal.com/en-india/news/7083/isl/2014/12/15/7091472/sushanth-mathew-i-pulled-off-cristiano-trick?ICID=TP_NL_1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150302013939/http://www.goal.com/en-india/news/7083/isl/2014/12/15/7091472/sushanth-mathew-i-pulled-off-cristiano-trick?ICID=TP_NL_1 |archive-date=2 March 2015 |access-date=27 December 2014 |work=Nikhil Jitendran |publisher=Goal.com}}</ref> ಹೀರೋ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ 2017/18 ರ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. == ವಿವಾ ಕೇರಳ ಎಫ್‌ಸಿ == ಹಿಂದಿನ ಐ-ಲೀಗ್ [[ಅಸ್ಸೋಸಿಯೆಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ತಂಡ ವಿವಾ ಕೇರಳ ಎಫ್‌ಸಿ (ಚಿರಾಗ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕ್ಲಬ್ ಕೇರಳ) 2011–12ರ ಐ-ಲೀಗ್ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತವರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿತು ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಡಿತು. == 2017 ರ FIFA U-17 ವಿಶ್ವಕಪ್ == ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2013 ರಂದು, FIFA ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೋಸೆಫ್ ಎಸ್. ಬ್ಲಾಟರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ [[ಫೀಫಾ|FIFA]] ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯು 2017 ರ FIFA U-17 ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಭಾರತ ವಹಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು <ref>{{Cite web |title=FIFA launches 2014 FIFA World Cup Legacy Trust |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2013/m=12/news=fifa-launches-2014-fifa-world-cup-legacy-trust-2239771.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140415014333/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2013/m=12/news=fifa-launches-2014-fifa-world-cup-legacy-trust-2239771.html |archive-date=15 April 2014 |website=FIFA.com}}</ref> ಎಂಟು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಯೂ ಒಂದಾಗಿರುವ [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಫೆಡರೇಷನ್|AIFF]] ಬಿಡ್‌ನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ನಂತರ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Official: India to host U-17 World Cup in 2017 |url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2013/12/05/4454372/official-india-to-host-u-17-world-cup-in-2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310225438/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2013/12/05/4454372/official-india-to-host-u-17-world-cup-in-2017 |archive-date=10 March 2016 |access-date=19 December 2014 |publisher=Goal.com}}</ref> ನಂತರ, ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ಉಮ್ಮನ್ ಚಾಂಡಿ ಅವರು ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯ ನಂತರ ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Kerala Government backs U-17 World Cup India bid |url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2013/07/25/4141352/kerala-government-backs-u-17-world-cup-india-bid |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406123905/https://www.goal.com/en-india/news/136/india/2013/07/25/4141352/kerala-government-backs-u-17-world-cup-india-bid |archive-date=6 April 2020 |access-date=19 December 2014 |publisher=Goal.com}}</ref> ಫಿಫಾ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಸರ್ಕಾರ ಹಿರಿಯ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಶ್ರೀ ಎಪಿಎಂ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಹನೀಶ್ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Hanish appointed Nodal Officer for 2017 Fifa U-17 World Cup |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/2017-u-17-world-cup/Hanish-appointed-Nodal-Officer-for-2017-Fifa-U-17-World-Cup/articleshow/37580425.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160421100934/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/2017-u-17-world-cup/Hanish-appointed-Nodal-Officer-for-2017-Fifa-U-17-World-Cup/articleshow/37580425.cms |archive-date=21 April 2016 |access-date=19 December 2014 |work=The Times of India |agency=PTI}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2014 ರಂದು, ಫೀಫಾ ತಂಡವು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪಿಚ್‌ನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಕೆಟ್ ಆಸನಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಒತ್ತು ನೀಡಿತು. ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಐಎಸ್‌ಎಲ್‌ಗೆ ಸರಾಸರಿ 47,000 ಜನಸಮೂಹ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಗರವು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 6, 2015 ರಂದು, FIFA ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ AIFF ಕೊಚ್ಚಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ದೆಹಲಿ, ಮುಂಬೈ, ಗುವಾಹಟಿ, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Kochi to host U-17 FIFA World Cup matches |url=http://english.manoramaonline.com/sports/football/kochi-to-host-u-17-fifa-world-cup-matches.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150408234845/http://english.manoramaonline.com/sports/football/kochi-to-host-u-17-fifa-world-cup-matches.html |archive-date=8 April 2015 |publisher=Manoramaonline}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20150408234845/http://english.manoramaonline.com/sports/football/kochi-to-host-u-17-fifa-world-cup-matches.html "Kochi to host U-17 FIFA World Cup matches"]. Manoramaonline. Archived from [http://english.manoramaonline.com/sports/football/kochi-to-host-u-17-fifa-world-cup-matches.html the original] on 8 April 2015.</cite></ref> == ಫೋರ್ಕಾ ಕೊಚ್ಚಿ ಎಫ್‌ಸಿ == ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು 2024 ರಿಂದ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಕೇರಳ ಕ್ಲಬ್ ಫೋರ್ಕಾ ಕೊಚ್ಚಿ ಎಫ್‌ಸಿಯ ತವರು ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. == ಕೇರಳ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ಸ್ == ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ ತಂಡ ಕೇರಳ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ಸ್ 2012 ರಿಂದ 2016 ರವರೆಗೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತವರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದೆ. == ಪ್ರವೇಶಿಸುವಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:Stadium_Link_Road_Kochi.jpg|right|thumb|220x220px| ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಲಿಂಕ್ ರಸ್ತೆ]] ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕಲೂರ್ ಮತ್ತು ಪಲರಿವತ್ತಂ ನಡುವಿನ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಅನೇಕ ನಗರ ಬಸ್ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಲಿಂಕ್ ರಸ್ತೆಯು ಥಮ್ಮನಂ ಮತ್ತು ಕತ್ರಿಕಡವುಗಳಿಂದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು 2.5 and 5.2 ರಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ (ಪಟ್ಟಣ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ (ಜಂಕ್ಷನ್) ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಂದ. ಕಲೂರು - ಪಲರಿವತ್ತಂ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಎಲ್ಲಾ ನಗರ ಬಸ್‌ಗಳು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ಮೆಟ್ರೋದ ಜೆಎಲ್‌ಎನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery mode="packed" heights="134"> ಚಿತ್ರ:Jawaharlal_Nehru_Stadium,_Kochi,_Kerala.png|alt=Stadium before a FIFA U-17 World Cup Match.| FIFA U-17 ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ. ಚಿತ್ರ:Jewaharlal_Nehru_Stadium_Kochi_ISL.jpg|alt=Stadium before an ISL Match.| ಐಎಸ್‌ಎಲ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ. ಚಿತ್ರ:Manjappada_unfolding_their_tifo.jpg|alt=Manjappada (Yellow Army) during a match in Kochi.| ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಂಜಪ್ಪದ (ಹಳದಿ ಸೇನೆ). ಚಿತ್ರ:Jewharlal_Nehru_Stadium_Kochi_ISL_2016_Final.jpg|alt=2016 Indian Super League final between ATK and Kerala Blasters.| ೨೦೧೬ ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯ ಎಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಡುವೆ. </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಥಳಗಳು]] t93uc3koprvg7slsypjwvkrvj5j7h5p 0 180411 1383302 1382976 2026-08-18T12:37:07Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕೇರಳ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1383302 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | name = ಮಾನಾಂಚಿರ | image = Mananachira Pond Gardens, Kozhikode2.jpg | alt = ಮಾನಾಂಚಿರ ಕೊಳದ ಉದ್ಯಾನಗಳ ನೋಟ | caption = ಮಾನಾಂಚಿರ ಚೌಕದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | pushpin_map=Kerala | pushpin_alt= ಕೇರಳದೊಳಗೆ ಮಾನಾಂಚಿರ ಸರೋವರದ ಸ್ಥಳ | caption_bathymetry = | location = [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | coordinates = {{Coord|11|15|15.9|N|75|46|47.9|E|region:IN-KL_type:waterbody|display =inline,title}} | type = ಕೃತಕ | date_built = | date_flooded = | length = {{convert|130|m|abbr=on}} | width = {{convert|109|m|abbr=on}} | area = {{convert|14,120|m2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = | reference = }}[[File:Sculpture of Jacek Tylicki.jpg|thumbnail|[[ಜೇಸೆಕ್ ಟೈಲಿಕ್ಕಿ]] ಅವರ ಶಿಲ್ಪ: "ನಿಮ್ಮಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಕೊಡಿರಿ - ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದರೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿರಿ"]] [[File:Mananchira maithanam 1.JPG|thumbnail|ಮಾನಾಂಚಿರ ಉದ್ಯಾನಗಳು]] '''ಮಾನಾಂಚಿರ''' ಕೇರಳದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್]] ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೃತಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಕೊಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಕೊಳವು 3.49 [[ಎಕರೆ]] (14,120 ಮೀ²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆಯತಾಕಾರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆಯಿಂದ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಮಾನಾಂಚಿರವನ್ನು ಸುಮಾರು 14 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡಿನ ಸಾಮಂತ ಆಡಳಿತಗಾರನಾದ [[ಜಾಮೋರಿನ್]] ಮಾನ ವಿಕ್ರಮನು ಸ್ನಾನದ ಕೊಳವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಕೊಳವನ್ನು ಅಗೆಯುವಾಗ ಪಡೆದ [[ಲ್ಯಾಟರೈಟ್]] ಅನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರು ಆಡಳಿತಗಾರನು ಇದನ್ನು ಸಯ್ಯದ್ ಜಿಫ್ರಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=A short history of Kerala |last=Ayyar |first=K.V. Krishna |year=1966 |publisher=Pai }}</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್|ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡಿನ]] ಪುರಸಭೆಯು ಕೊಳವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸ್ನಾನ, ತೊಳೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು - ಇದು ಅಂದಿನಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ತೀರ್ಪಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |year=1974 |journal= Nagarlok |volume=6 |publisher=Centree for Training and Research in Municipal Administration }}</ref> ಕೊಳವು ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪುರಸಭೆಯ ಒಳಚರಂಡಿ, ಮನೆಗೆಲಸದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬಳಿಯಿರುವ ಜವಳಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. 2000 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ನೀರಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನೀರಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಕೊಳವು [[ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಲಜಿಕಲ್ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು [[ಕ್ಷಾರೀಯ]]ವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite book |title=Environmental crisis and security in the new millennium |year=2000 |publisher=Anmol Publications |location= Delhi |isbn= 81-261-2178-5 |chapter=Water Quality Status on Mananchira Lake in Kozhikode, Kerala}}</ref> ==ಹೊಸ ಉದ್ಯಾನವನ== ಕೊಳದ ಸುತ್ತಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನ ಸಮುಚ್ಛಯವಾದ [[ಮಾನಾಂಚಿರ ಚೌಕ]]ವನ್ನು 1994 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಮಾನಾಂಚಿರ ಚೌಕವು ಮಾನಾಂಚಿರ ಮೈದಾನಂ (ಆಟದ ಮೈದಾನ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಫುಟ್ಬಾಲ್ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಾನಾಂಚಿರ ಮೈದಾನಂ ಮಾನಾಂಚಿರ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ವಿಳಕ್ಕು ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಗಿನ ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಶ್ರೀ ಅಮಿತಾಬ್ ಕಾಂತ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದ ಎರಡು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಮಾನಾಂಚಿರ ಮೈದಾನಂ ಅನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಮಾನಾಂಚಿರ ಚೌಕ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾನಾಂಚಿರ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ವಿಳಕ್ಕು (ಪ್ರತಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ನಡೆಸುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುತ್ತಲಕುಳಂ ಮೈದಾನಂಗೆ (ಮಾನಾಂಚಿರ ಚೌಕ / ಮೈದಾನಂಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮೈದಾನ, ಇದನ್ನು ಮುತ್ತಲಕುಳಂ ಎಂಬ ಕೊಳವನ್ನು ತುಂಬಿದ ನಂತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು== ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾನಾಂಚಿರ ಚೌಕವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಧೋತಿ ಧರಿಸಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಬರಹಗಾರರ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಉದ್ಯಾನವನವು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡು ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಉಚಿತವಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಾಲ ಪಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಿಟ್ಟಾಯಿ ತೆರುವು ನಂತಹ ಇತರ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಳಿ ಇವೆ. ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯೂ ಉದ್ಯಾನವನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರೌನ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಎಂಬ ಮಲಯಾಳಿ ಅಲ್ಲದ ನಿವಾಸಿಗಳ ನೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನವು 250 ಸುಂದರ ದೀಪಸ್ತಂಭಗಳು, ಕೃತಕ ತೊರೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಕಾಶ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಳಿಯಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[File:Church calicut.jpg|thumbnail|ಸಿಎಸ್ಐ ಚರ್ಚ್, ಮಾನಾಂಚಿರ, ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್]] ==ಮುತ್ತಲಕುಳಂ== ಮಾನಾಂಚಿರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಮುತ್ತಲಕುಳಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತಲಕುಳಂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಟ್ಟೆ ಒಣಗಿಸುವ ಮೈದಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಒಗೆಯುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಟೂರಿಂಗ್ ಬುಕ್ಸ್ಟಾಲ್ (TBS) ಮಹಿಳಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಅಹ್ಮದಿಯ್ಯ ಮಸೀದಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಪಾಲಯಂ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಪಾಲಯಂ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೂ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಪಾಲಯಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಮಾನಾಂಚಿರ ಚೌಕ== ಮಾನಾಂಚಿರ ಚೌಕವು ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್]]ನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಮಾನಾಂಚಿರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''ಮೈದಾನ''ವನ್ನು ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು, ಕೃತಕ ಬೆಟ್ಟ, ಪೊದೆಗಳು, ಶಿಲ್ಪ, ಮುಕ್ತಾಕಾಶ ರಂಗಮಂದಿರ, ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಚಿಲುಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನಾಂಚಿರ ಚೌಕವು ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಕೃತಕ ಸರೋವರವಾದ ಮಾನಾಂಚಿರದಿಂದ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಆಡಳಿತಗಾರನಾದ ಮಹಾದೇವನ್ [[ಸಾಮೂತಿರಿ]] ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ, ಇವರನ್ನು ಮಾನ-ವೇದನ್ ಚಿರ (ಕೊಳ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮಾನ-ಅನ್-ಚಿರ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. 100 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವಲಿಯಂಗಡಿ ಮತ್ತು [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್ ಬೀಚ್|ಬೀಚ್]] ಪ್ರದೇಶವು ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ಕೇಂದ್ರವು ಮಾನಾಂಚಿರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಮಾವೂರು ರಸ್ತೆ]] ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. 2010 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ತೊಂಡಯಾಡ್ ಜಂಕ್ಷನ್|ತೊಂಡಯಾಡ್]] ಬೈಪಾಸ್ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ [[ಪಾಲಾ಴ಿ]] ರೋಮಾಂಚಕ ರಾತ್ರಿ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ನಗರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. [[File:Pathummayude Aadu.jpg|thumbnail|ಮಾನಾಂಚಿರದಲ್ಲಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತುಮ್ಮಯುಡೆ ಆಡು]] ==ಒಯಿತ್ತಿ ರಸ್ತೆ== ಒಯಿತ್ತಿ ರಸ್ತೆಯು ಮಾನಾಂಚಿರವನ್ನು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು== * ಎಲ್ಐಸಿ ವಿಭಾಗೀಯ ಕಚೇರಿ * ಮಾತೃಭೂಮಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಕಚೇರಿ * ಕೋರ್ಟ್ ರಸ್ತೆ * ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್ * ಎಸ್.ಎಂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ * ಪ್ಯಾರಮೌಂಟ್ ಟವರ್ * ಕ್ರೌನ್ ಸಿನಿಮಾ * ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಚೇರಿ * [[ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] * ಮುಖ್ಯ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ * ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಕಚೇರಿ * ವೈಕಂ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಬಷೀರ್ ರಸ್ತೆ * ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್ ಟೌನ್ಹಾಲ್ * ಪಟ್ಟಾಲ ಪಲ್ಲಿ (ಮಸೀದಿ) * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ * ಕಾಮ್ಟ್ರಸ್ಟ್ (ಈಗ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ) *ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿ<ref>{{Cite web|title=National Child Development council|url=https://www.google.com/maps/place/National+Child+Development+council/@11.2440761,75.7830651,17z/data=!4m5!3m4!1s0x3ba6596c8fa8eec1:0x897d4cb9e3adc04!8m2!3d11.2442857!4d75.7852166?shorturl=1|access-date=2021-01-15|website=National Child Development council|language=en}}</ref> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery class="center" caption="ಚಿತ್ರಗಳು" widths="200px" heights="100px" perrow="3"> File:Town Hall, Kozhikode (2).jpg|ಟೌನ್ ಹಾಲ್, ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್ File:Pottekkatt 1 choosetocount.JPG|ಮಾನಾಂಚಿರದ ಬಳಿ ಎಸ್.ಎಂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಎದುರಾಗಿರುವ ಲೇಖಕ [[ಎಸ್. ಕೆ. ಪೊಟ್ಟೆಕ್ಕಾಟ್]] ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ File:SK Pottekkat Bust.JPG|ಎಸ್.ಎಂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಎಸ್.ಕೆ.ಪೊಟ್ಟೆಕ್ಕಾಡ್ ಪ್ರತಿಮೆ File:Church calicut.jpg|ಸಿಎಸ್ಐ ಚರ್ಚ್ File:VK Krishna Menon Statue Mananchira.jpg|ವಿ.ಕೆ.ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ File:Mananachira Pond Gardens, Kozhikode.jpg </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category}} {{reflist}} {{Geographic Location | title = '''ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು''' | Northwest = | North = [[ನಡಕ್ಕಾವು]] | Northeast = | West = [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್ ಬೀಚ್]] | Centre = ಮಾನಾಂಚಿರ ಜಂಕ್ಷನ್ | East = [[ಮಾವೂರು ರಸ್ತೆ]] | Southwest = | South = [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] | Southeast = }} {{Tourism in Kerala}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸರೋವರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕೃತಕ ಸರೋವರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡಿನ ಉಪನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ]] fhqk7j2oc3o9pf8qz6ssjo3ovf694e0 0 180458 1383383 1383219 2026-08-18T21:59:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383383 wikitext text/x-wiki ಥೋಲುಂಗ್ ಮಠ (ಟಿಬೆಟಿಯನ್: ຋ಒಲುಂಗ್ ಮಠ, ವೈಲಿ: ಥೋ ಲುಂಗ್ ಡ್ಗೊನ್ ಪಾ) ಎಂಬುದು ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ದೂರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಝೊಂಗುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಗೊಂಪಾ. ಇದನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಥೋಲುಂಗ್ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರೇಸಿಮಾ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಅರೇಸಿಮಾ ದೇಶ ಎಂದರ್ಥ.<ref name=":02">{{cite web |title=Tholung Monastery (1789 A.D) |url=http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |archivedate=15 April 2017 |accessdate=14 April 2017 |website=Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim |publisher=Department of Information Technology Government of Sikkim}}</ref> ಈ ಗೊಂಪಾವನ್ನು ಮೂಲತಃ 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೋಗ್ಯಲ್ ಫುಂಟ್ಸೋಗ್ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ II ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳೀಯರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇತರ ಗೊಂಪಾಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಠವು ಲೋಹದ [[ಸ್ತೂಪ|ಚೋರ್ಟನ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ ಲಾಮಾ ಲಟ್ಸನ್ ಚೆಂಬೊ ಅವರ ಅವತಾರವಾದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಡಜನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಮ್ಸಿಲ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ನಿಂಗ್ಮಾಪ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ]] . <ref>{{Cite web |title=Khangchendzonga National Park: Tholung monastery in the buffer zone of KBR |url=https://whc.unesco.org/en/documents/141195 |access-date=14 April 2017 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Monks_at_Tholung_Gumpa.jpg|thumb| 1880 - 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ "ತೋಲುಂಗ್ ಗುಂಪಾದಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು". ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್‌ನಿಂದ]] 1760 ರಲ್ಲಿ 4 ನೇ ಲಾಟ್ಸುನ್, ಕುಂಝಾಂಗ್ ಜಿಗ್ಮೆಡ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಅವರು ಥೋಲುಂಗ್ ಅನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. 1789 ರಲ್ಲಿ, ಪೆಮಾ ಡೆಚೆನ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಠವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಹಸ್ತಪ್ರತಿ|ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು]], ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತರಲಾಗಿತ್ತು. ಚೋಗ್ಯಲ್ ತೇನ್ಸಿಂಗ್ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳದಿಂದ ಗೂರ್ಖಾಗಳ ಆಕ್ರಮಣವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡಿತು; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲಾಮಾ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಥೋಲುಂಗ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ನೇಪಾಳದ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ, ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ [[ಟಿಬೆಟ್|ಟಿಬೆಟ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಬ್ಬರು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಾದ ಟ್ಯಾಗ್ಯಾ ತ್ಶಾಂಪೊ ಮತ್ತು ಜೋ ತ್ಶಾಂಗ್‌ಪೋನ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಲಾಮಾ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ ಅವರಿಂದ ಥೋಲುಂಗ್‌ಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲು ಇಬ್ಬರೂ ನೇಪಾಳದ ವೊಲುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು 1940 ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ನಂತರ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರದ ಚರ್ಚ್ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಶೀತ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚ್ ಇಲಾಖೆಯು 'ಕಾಮ್ಸಿಲ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಮ್ಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಆರಾಧಕರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ರಚನೆಯು ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಚನೆಯನ್ನು 1980 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":0">{{Cite web |title=Tholung Monastery (1789 A.D) |url=http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415011555/http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx |archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 |access-date=14 April 2017 |website=Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim |publisher=Department of Information Technology Government of Sikkim }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">. ''Department of Ecclesiastical Affairs, Government of Sikkim''. Department of Information Technology Government of Sikkim. Archived from [http://www.sikkimeccl.gov.in/History/Monasteries/North/TholungMonastery.aspx the original] on 15 April 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2017</span>.</cite></ref> == ಸ್ಥಳ == ಟೋಲುಂಗ್ ಮಠವು {{Convert|8000|ft|m}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಇದೆ. ಗೊಂಪಾ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒಳಗಿನ ಸಾಲಿನ ಪರವಾನಗಿ ಅಗತ್ಯ. ಗೊಂಪಾ ತಲುಪಲು, ಒಬ್ಬರು 10&nbsp;ಕಿ.ಮೀ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಸುಮಾರು {{Convert|1000|m|ft}} ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಎಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಥೋಲುಂಗ್ ತಲುಪಲು (2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನದಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ). ಗೊಂಪಾದಿಂದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವಿದೆ. <ref name=":1">{{Cite web |title=Tholung Monastery Trekking - 10 Days |url=https://www.alpineadventureclub.com/tolung-monastery-trekking.html |access-date=14 April 2017 |website=Alpine Adventure Club |publisher=Alpine Adventure Club Treks & Expedition}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.alpineadventureclub.com/tolung-monastery-trekking.html "Tholung Monastery Trekking - 10 Days"]. ''Alpine Adventure Club''. Alpine Adventure Club Treks & Expedition<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2017</span>.</cite></ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} 51fi1t8w9mxoe8z4uuxv4uelnhgpp2y 0 180469 1383303 2026-08-18T12:47:46Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1383303 wikitext text/x-wiki '''ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯು''' ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮೂಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವೇ "ಜೀವಂತ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ" ಒಂದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಳೆಯ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಇನ್ನೂ ಅದರ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ 860 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಬಹುಪಾಲು, ಕೋಟೆಯು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಗೋಡೆಗಳ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ ವಸಾಹತುಗಳು 17 ನೇ {{siglo|XVII||s}} ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು . <ref name="Fort full of life" /><ref name="Fort full of life" />{{siglo|XVII||s}}<ref name="Fort full of life" /> ==ನಿರ್ಮಾಣ== ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1156 ರಲ್ಲಿ ರಜಪೂತ ದೊರೆ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಅವನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ತ್ರಿಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ, ದೊಡ್ಡ ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ಮರಳಿನ ವಿಸ್ತಾರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ , ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ (ಪ್ರಾಚೀನ ರೇಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ) <ref name="Fort full of life" /> ಅಡ್ಡಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತ್ತು . ಇಂದು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ; ಇದರ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯ ಸ್ಥಳವು ಅದರ ಕೋಟೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref name="thehindu" /> ಕೋಟೆಯ ಬೃಹತ್ ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜೇನು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದರಿಂದ, ಹಳದಿ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ''ಸೋನಾರ್ ಕಿಲಾ'' ಅಥವಾ ''ಚಿನ್ನದ ಕೋಟೆ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ . ''ಸೋನಾರ್ ಕಿಲಾ''ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರು ಇದೇ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು . ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ , ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ ೩೭ ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ , ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಐದು ಇತರ ಕೋಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ " ರಾಜಸ್ಥಾನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೋಟೆಗಳು " ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು . kxcuzjxp2adbcijl288dx0y8vxpy83j 1383404 1383303 2026-08-19T05:44:53Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1383404 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ | native_name = Swarna Durg, Jaisalmer Quilla or Sonar Quila/Kella | controlled_by = [[Archaeological Survey of India]] | location = [[Jaisalmer]], [[Rajasthan]], [[India]] | image = [[File:Jaisalmer forteresse.jpg|300px]] | caption = ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ | pushpin_map = India#India Rajasthan | coordinates = {{coord|26.9127|70.9126|type:landmark_region:IN|display=title,inline}} | map_size = 250 | map_alt = | map_caption = Location of Jaisalmer Fort in Rajasthan | pushpin_relief = yes | type = Desert fortification | code = | built = {{start date and age|1156}} | builder = [[Rawal Jaisal]] | materials = Yellow [[Sandstone]] | height = | in_use = | demolished = | condition = Protected Monument | owner = | open_to_public = Yes | garrison = | current_commander = | past_commanders = | occupants = About a quarter of [[Jaisalmer]]'s population | battles = | events = | image2 = | caption2 = | footnotes = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_partof = [[Hill Forts of Rajasthan]] | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#2013 (36th session)|2013]] <small>(36th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Cultural | designation1_criteria = ii, iii | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/247 247] | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Asia|South Asia]] }} }} '''ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯು''' ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮೂಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವೇ "ಜೀವಂತ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ" ಒಂದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಳೆಯ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಇನ್ನೂ ಅದರ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ 860 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಬಹುಪಾಲು, ಕೋಟೆಯು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಗೋಡೆಗಳ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ [[ವಸಾಹತು]]ಗಳು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು . <ref name="Fort full of life">{{Cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|title=Fort full of life|website=www.frontline.in|access-date=2017-12-10|archive-date=5 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105034432/http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|url-status=live}}</ref> ==ನಿರ್ಮಾಣ== ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1156 ರಲ್ಲಿ ರಜಪೂತ ದೊರೆ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಅವನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ತ್ರಿಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ, ದೊಡ್ಡ [[ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ]]ಯ ಮರಳಿನ ವಿಸ್ತಾರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ , ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ (ಪ್ರಾಚೀನ ರೇಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ) <ref name="Fort full of life" /> ಅಡ್ಡಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತ್ತು . ಇಂದು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ; ಇದರ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯ ಸ್ಥಳವು ಅದರ ಕೋಟೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="thehindu">{{cite news|last=Sharma|first=Abha|title=Desert's sinking fort|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/deserts-sinking-fort/article3928265.ece|newspaper=The Hindu|date=23 September 2012|access-date=4 July 2015|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222090517/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/deserts-sinking-fort/article3928265.ece|url-status=live}}</ref> ಕೋಟೆಯ ಬೃಹತ್ ಹಳದಿ [[ಮರಳು ಶಿಲೆ|ಮರಳುಗಲ್ಲಿ]]ನ ಗೋಡೆಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, [[ಸೂರ್ಯ]] ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜೇನು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದರಿಂದ, ಹಳದಿ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ''ಸೋನಾರ್ ಕಿಲಾ'' ಅಥವಾ ''ಚಿನ್ನದ ಕೋಟೆ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ <ref>{{cite news|title=The Fantastic 5 Forts: Rajasthan Is Home to Some Beautiful Forts, Here Are Some Must-See Heritage Structures|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-3191827171.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924204252/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3191827171.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=28 January 2014|publisher=DNA : Daily News & Analysis }}</ref>. ''ಸೋನಾರ್ ಕಿಲಾ''ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರು ಇದೇ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು . ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ , [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ]] ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ ೩೭ ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ , ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಐದು ಇತರ ಕೋಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ " ರಾಜಸ್ಥಾನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೋಟೆಗಳು " ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ೧೧೫೬ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು <ref>Rajasthan Guides (Everyman Guides). By Vivien Crump et al. 2002. Pg. 208. {{ISBN|1-85715-887-3}}</ref>. ಇದರ ಒಳಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. [[File:Jaisalmer Fort.jpg|thumb|A view of the fortress above the city, in the evening|300px]] ೧೨೯೯ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ,ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ಸಿಂಗ್ I [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] [[ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿ]]ಯಿಂದ ದೀರ್ಘ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು , ಖಿಲ್ಜಿಯ ನಿಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರವಾನ್ ಮೇಲೆ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ಸಿಂಗ್ I ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಅವನು ಕೆರಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಶ್ಚಿತ ಸೋಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ಮಹಿಳೆಯರು ''ಜೌಹರ್'' ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಮೂಲರಾಜನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಯೋಧರು ಸುಲ್ತಾನನ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾರಕ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು. ಯಶಸ್ವಿ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ನಂತರ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಕೋಟೆಯು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬದುಕುಳಿದ ಭಾಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೫೩೦-೧೫೫೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಲುನಕರನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫಘಾನ್]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಅಮೀರ್ ಅಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ತಾನು ಸೋತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ರಾವಲ್ ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ''ಜೌಹರ್'' (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಮರುಸಂಘಟನೆ ) ಸಂಘಟಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವನು ತನ್ನ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೊಂದನು. ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಈ ಕೃತ್ಯದ ನಂತರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಂದವು ಮತ್ತು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಸೈನ್ಯವು ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತು. ೧೫೪೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಹುಮಾಯೂನ್]] [[ಅಜ್ಮೇರ್|ಅಜ್ಮೀರ್‌]]ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ರಾವಲ್ ಲುನಕರನ್ ವಿರುದ್ಧವೂ ಹೋರಾಡಿದನು <ref>{{Cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|title=Fort full of life|website=www.frontline.in|access-date=2017-12-11|archive-date=5 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105034432/http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|url-status=live}}</ref> . ಅವನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಅಕ್ಬರ್‌ಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು . ೧೭೬೨ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾವಲ್ ಮುಲ್ರಾಜ್ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕೋಟೆಯು ಮೊಘಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref name="Verma" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 1818 ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] ಮತ್ತು ಮುಲ್ರಾಜ್ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಮುಲ್ರಾಜ್ ಕೋಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿತು. 1820 ರಲ್ಲಿ ಮುಲ್ರಾಜ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಗಜ್ ಸಿಂಗ್ ಕೋಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref name="Verma" /> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆಗಮನ, ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆ ಬಂದರಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ನಿಧಾನವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಗರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1965 ಮತ್ತು 1971 ರ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು . == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == [[File:Jaisalmer fort walls and multiple defensive rings at a city gate India 28Aug2006.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸುತ್ತಿನ ಪರಿಧಿಗಳು]] ಈ ಕೋಟೆಯು ೪೬೦ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೨೩೦ ಮೀಟರ್ ಅಗಲ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ೭೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕೋಟೆಯ ಬುಡವು ೪.೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು , ಇದು ಕೋಟೆಯ ಹೊರ ಆವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅದರ ತ್ರಿವಳಿ-ಆವರಣ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಕೊತ್ತಲಗಳು ಅಥವಾ ಗೋಪುರಗಳು ಸುಮಾರು ೪ ಕಿ,ಮೀ ಉದ್ದದ ಗೋಡೆಯ ಒಳಗಿನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಟೆಯು ಈಗ 99 ಕೊತ್ತಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 92 ಅನ್ನು 1633 ಮತ್ತು 1647 ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯು ಪಟ್ಟಣದ ಕಡೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕೋಟೆಯ ದ್ವಾರಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಫಿರಂಗಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref name=Verma>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=2003|publisher=The Director, Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|pages=21–23|location=New Delhi|isbn=81-230-1002-8}}</ref>. ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೈದಾನದೊಳಗಿನ ಇತರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಂಶಗಳು: [[File:Suraj pol of Jaiselmer Fort.JPG|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] * ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಹಾದು ಹೋಗಬೇಕಾದ ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳು, ಕೋಟೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ. * ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಮಹಾರಾಜನ ಹಿಂದಿನ ನಿವಾಸವಾದ ರಾಜ್ ಮಹಲ್ ಅರಮನೆ; [[File:Corridor of Jain temple - Jaisalmer Fort.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳು]] * [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ದೇವಾಲಯಗಳು: ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ, ೧೨ ರಿಂದ ೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಏಳು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ .<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/247|title=Hill Forts of Rajasthan|publisher=[[UNESCO]]|date=21 June 2013|access-date=26 December 2019|archive-date=25 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130625034554/https://whc.unesco.org/en/list/247|url-status=live}}</ref>. {{Sfn|Melton|2014|p=125}} ಮೆರ್ಟಾದ ಆಸ್ಕರನ್ ಚೋಪ್ರಾ ''ಸಂಭವನಾಥ ''ದೇವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು . ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳೊಂದಿಗೆ 600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Sfn|Jain|2005|p=231}} ಚೋಪ್ರಾ ಪಂಚಜಿ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಅಷ್ಟಪಧ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. {{Sfn|Jain|2005|p=232}} * ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾಥ ದೇವಾಲಯವು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವರುಗಳ ಪೂಜೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ . [[File:Jaisalmer, India, Haveli.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಹವೇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] [[File:Nathmal Haweli with signature seals of architects.jpg|thumb|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಥ್‍ಮಲ್ ಹವೇಲಿ]] * ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹವೇಲಿಗಳು <ref>{{cite web | url=https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/jaisalmer/nathmal-ki-haveli.html | title=Incredible India &#124; Nathmal Ki Haveli | access-date=14 January 2023 | archive-date=2 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221102035412/https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/jaisalmer/nathmal-ki-haveli.html | url-status=live }}</ref>. ಇವು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]] ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಅಲಂಕೃತ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು [[ಹವೇಲಿ]]ಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಅನೇಕ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹವೇಲಿಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಹವೇಲಿಗಳು ಅನೇಕ ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅಲಂಕೃತ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಕಮಾನುಗಳು, ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಹವೇಲಿಗಳು ಈಗ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವ್ಯಾಸ್ ಹವೇಲಿ , ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮೂಲ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರ ವಂಶಸ್ಥರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ನಾಥ್ ಅರಮನೆ, ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಛಾವಣಿಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. [[File:DSC 2758b Jharokha Jaisalmer Fort.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಝರೋಕಾಗಳು]] ''ಈ ಕೋಟೆಯು ಘುಟ್ ನಲಿ'' ಎಂಬ ಚತುರ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಕೋಟೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೊರಹಾಕಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. <ref name="thehindu" /> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ [[ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ಇಟಾಲಿಯನ್]], [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಹಲವಾರು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]] ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ ''ಸೋನಾರ್ ಕೆಲ್ಲಾ'' (ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಫೋರ್ಟ್) ಅನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಆಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಬಂಗಾಳ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ರೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="thehindu" /> ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಆರು ಕೋಟೆಗಳು - [[ಅಂಬರ್ ಕೋಟೆ|ಅಂಬರ್]] , [[ಚಿತ್ತೌರ್‌ಗಢ|ಚಿತ್ತೋರ್‌ಗಢ]] , ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ , ಜೈಸಲ್ಮೇರ್, [[ಕುಂಭಲ್ಗಢ|ಕುಂಭಾಲ್‌ಗಢ]] ಮತ್ತು [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಬೋರ್]] - ಜೂನ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 37 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.ref>{{cite news|title=Heritage Status for Forts|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-3028072831.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924204129/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3028072831.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=28 June 2013|publisher=Eastern Eye}}</ref><ref>{{cite news|title=Iconic Hill Forts on UN Heritage List|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-334781049.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924154401/http://www.highbeam.com/doc/1G1-334781049.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=22 June 2013|publisher=Mail Today|location=New Delhi, India }}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಣಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ರಜಪೂತ ಬೆಟ್ಟದ ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. == ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ == [[File:Jaisalmer Fort Rajsathan(Suresh Godara).JPG|thumb|ಸೋನಾರ್‍ಘಡದಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ]] ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ ಇಂದು ಬಹು ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ: ನೀರಿನ ಸೋರಿಕೆ, ಅಸಮರ್ಪಕ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ಕೈಬಿಟ್ಟ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಲಿನ [[ಭೂಕಂಪ]]ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ಕಾಳಜಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲವಾದ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬಂಡೆಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋರಿಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಕೋಟೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗಗಳಾದ ರಾಣಿಯ ಅರಮನೆ ( ''ರಾಣಿ ಕಾ ಮಹಲ್)'' ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿಯು ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ೧೯೯೬ ರ ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೮ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಿವಾಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.wmf.org/project/jaisalmer-fort |title=World Monuments Fund – Jaisalmer Fort |access-date=30 November 2010 |archive-date=4 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204041231/http://www.wmf.org/project/jaisalmer-fort |url-status=live }}</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೫೦೦,೦೦೦ ರಿಂದ ೬೦೦,೦೦೦ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿ ಮತ್ತು ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಮೂಲದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಇನ್ ಜಿಯೋಪಾರ್ಡಿ, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. ಮಾಜಿ INTACH ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಸ್.ಕೆ. ಮಿಶ್ರಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ $1 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/intachhasearneditsposition/600985/0|first=S.K.|last=Misra|newspaper=Indian Express|title=INTACH has earned its position|date=7 April 2010|access-date=4 July 2015|archive-date=3 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103225712/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/intach-has-earned-its-position/|url-status=live}}</ref> ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ನಡುವೆ ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರಮದ ಕೊರತೆಯು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ldivin0os8k6caex6sbnnmb85s5e2q5 1383405 1383404 2026-08-19T05:45:21Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕೋಟೆಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1383405 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ | native_name = Swarna Durg, Jaisalmer Quilla or Sonar Quila/Kella | controlled_by = [[Archaeological Survey of India]] | location = [[Jaisalmer]], [[Rajasthan]], [[India]] | image = [[File:Jaisalmer forteresse.jpg|300px]] | caption = ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ | pushpin_map = India#India Rajasthan | coordinates = {{coord|26.9127|70.9126|type:landmark_region:IN|display=title,inline}} | map_size = 250 | map_alt = | map_caption = Location of Jaisalmer Fort in Rajasthan | pushpin_relief = yes | type = Desert fortification | code = | built = {{start date and age|1156}} | builder = [[Rawal Jaisal]] | materials = Yellow [[Sandstone]] | height = | in_use = | demolished = | condition = Protected Monument | owner = | open_to_public = Yes | garrison = | current_commander = | past_commanders = | occupants = About a quarter of [[Jaisalmer]]'s population | battles = | events = | image2 = | caption2 = | footnotes = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_partof = [[Hill Forts of Rajasthan]] | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#2013 (36th session)|2013]] <small>(36th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Cultural | designation1_criteria = ii, iii | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/247 247] | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Asia|South Asia]] }} }} '''ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯು''' ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮೂಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವೇ "ಜೀವಂತ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ" ಒಂದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಳೆಯ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಇನ್ನೂ ಅದರ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ 860 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಬಹುಪಾಲು, ಕೋಟೆಯು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಗೋಡೆಗಳ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ [[ವಸಾಹತು]]ಗಳು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು . <ref name="Fort full of life">{{Cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|title=Fort full of life|website=www.frontline.in|access-date=2017-12-10|archive-date=5 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105034432/http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|url-status=live}}</ref> ==ನಿರ್ಮಾಣ== ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1156 ರಲ್ಲಿ ರಜಪೂತ ದೊರೆ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಅವನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ತ್ರಿಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ, ದೊಡ್ಡ [[ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ]]ಯ ಮರಳಿನ ವಿಸ್ತಾರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ , ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ (ಪ್ರಾಚೀನ ರೇಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ) <ref name="Fort full of life" /> ಅಡ್ಡಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತ್ತು . ಇಂದು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ; ಇದರ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯ ಸ್ಥಳವು ಅದರ ಕೋಟೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="thehindu">{{cite news|last=Sharma|first=Abha|title=Desert's sinking fort|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/deserts-sinking-fort/article3928265.ece|newspaper=The Hindu|date=23 September 2012|access-date=4 July 2015|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222090517/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/deserts-sinking-fort/article3928265.ece|url-status=live}}</ref> ಕೋಟೆಯ ಬೃಹತ್ ಹಳದಿ [[ಮರಳು ಶಿಲೆ|ಮರಳುಗಲ್ಲಿ]]ನ ಗೋಡೆಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, [[ಸೂರ್ಯ]] ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜೇನು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದರಿಂದ, ಹಳದಿ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ''ಸೋನಾರ್ ಕಿಲಾ'' ಅಥವಾ ''ಚಿನ್ನದ ಕೋಟೆ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ <ref>{{cite news|title=The Fantastic 5 Forts: Rajasthan Is Home to Some Beautiful Forts, Here Are Some Must-See Heritage Structures|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-3191827171.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924204252/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3191827171.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=28 January 2014|publisher=DNA : Daily News & Analysis }}</ref>. ''ಸೋನಾರ್ ಕಿಲಾ''ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರು ಇದೇ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು . ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ , [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ]] ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ ೩೭ ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ , ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಐದು ಇತರ ಕೋಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ " ರಾಜಸ್ಥಾನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೋಟೆಗಳು " ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ೧೧೫೬ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು <ref>Rajasthan Guides (Everyman Guides). By Vivien Crump et al. 2002. Pg. 208. {{ISBN|1-85715-887-3}}</ref>. ಇದರ ಒಳಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. [[File:Jaisalmer Fort.jpg|thumb|A view of the fortress above the city, in the evening|300px]] ೧೨೯೯ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ,ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ಸಿಂಗ್ I [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] [[ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿ]]ಯಿಂದ ದೀರ್ಘ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು , ಖಿಲ್ಜಿಯ ನಿಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರವಾನ್ ಮೇಲೆ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ಸಿಂಗ್ I ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಅವನು ಕೆರಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಶ್ಚಿತ ಸೋಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ಮಹಿಳೆಯರು ''ಜೌಹರ್'' ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಮೂಲರಾಜನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಯೋಧರು ಸುಲ್ತಾನನ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾರಕ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು. ಯಶಸ್ವಿ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ನಂತರ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಕೋಟೆಯು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬದುಕುಳಿದ ಭಾಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೫೩೦-೧೫೫೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಲುನಕರನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫಘಾನ್]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಅಮೀರ್ ಅಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ತಾನು ಸೋತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ರಾವಲ್ ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ''ಜೌಹರ್'' (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಮರುಸಂಘಟನೆ ) ಸಂಘಟಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವನು ತನ್ನ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೊಂದನು. ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಈ ಕೃತ್ಯದ ನಂತರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಂದವು ಮತ್ತು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಸೈನ್ಯವು ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತು. ೧೫೪೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಹುಮಾಯೂನ್]] [[ಅಜ್ಮೇರ್|ಅಜ್ಮೀರ್‌]]ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ರಾವಲ್ ಲುನಕರನ್ ವಿರುದ್ಧವೂ ಹೋರಾಡಿದನು <ref>{{Cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|title=Fort full of life|website=www.frontline.in|access-date=2017-12-11|archive-date=5 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105034432/http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|url-status=live}}</ref> . ಅವನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಅಕ್ಬರ್‌ಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು . ೧೭೬೨ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾವಲ್ ಮುಲ್ರಾಜ್ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕೋಟೆಯು ಮೊಘಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref name="Verma" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 1818 ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] ಮತ್ತು ಮುಲ್ರಾಜ್ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಮುಲ್ರಾಜ್ ಕೋಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿತು. 1820 ರಲ್ಲಿ ಮುಲ್ರಾಜ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಗಜ್ ಸಿಂಗ್ ಕೋಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref name="Verma" /> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆಗಮನ, ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆ ಬಂದರಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ನಿಧಾನವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಗರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1965 ಮತ್ತು 1971 ರ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು . == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == [[File:Jaisalmer fort walls and multiple defensive rings at a city gate India 28Aug2006.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸುತ್ತಿನ ಪರಿಧಿಗಳು]] ಈ ಕೋಟೆಯು ೪೬೦ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೨೩೦ ಮೀಟರ್ ಅಗಲ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ೭೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕೋಟೆಯ ಬುಡವು ೪.೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು , ಇದು ಕೋಟೆಯ ಹೊರ ಆವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅದರ ತ್ರಿವಳಿ-ಆವರಣ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಕೊತ್ತಲಗಳು ಅಥವಾ ಗೋಪುರಗಳು ಸುಮಾರು ೪ ಕಿ,ಮೀ ಉದ್ದದ ಗೋಡೆಯ ಒಳಗಿನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಟೆಯು ಈಗ 99 ಕೊತ್ತಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 92 ಅನ್ನು 1633 ಮತ್ತು 1647 ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯು ಪಟ್ಟಣದ ಕಡೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕೋಟೆಯ ದ್ವಾರಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಫಿರಂಗಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref name=Verma>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=2003|publisher=The Director, Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|pages=21–23|location=New Delhi|isbn=81-230-1002-8}}</ref>. ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೈದಾನದೊಳಗಿನ ಇತರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಂಶಗಳು: [[File:Suraj pol of Jaiselmer Fort.JPG|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] * ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಹಾದು ಹೋಗಬೇಕಾದ ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳು, ಕೋಟೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ. * ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಮಹಾರಾಜನ ಹಿಂದಿನ ನಿವಾಸವಾದ ರಾಜ್ ಮಹಲ್ ಅರಮನೆ; [[File:Corridor of Jain temple - Jaisalmer Fort.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳು]] * [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ದೇವಾಲಯಗಳು: ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ, ೧೨ ರಿಂದ ೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಏಳು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ .<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/247|title=Hill Forts of Rajasthan|publisher=[[UNESCO]]|date=21 June 2013|access-date=26 December 2019|archive-date=25 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130625034554/https://whc.unesco.org/en/list/247|url-status=live}}</ref>. {{Sfn|Melton|2014|p=125}} ಮೆರ್ಟಾದ ಆಸ್ಕರನ್ ಚೋಪ್ರಾ ''ಸಂಭವನಾಥ ''ದೇವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು . ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳೊಂದಿಗೆ 600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Sfn|Jain|2005|p=231}} ಚೋಪ್ರಾ ಪಂಚಜಿ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಅಷ್ಟಪಧ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. {{Sfn|Jain|2005|p=232}} * ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾಥ ದೇವಾಲಯವು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವರುಗಳ ಪೂಜೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ . [[File:Jaisalmer, India, Haveli.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಹವೇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] [[File:Nathmal Haweli with signature seals of architects.jpg|thumb|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಥ್‍ಮಲ್ ಹವೇಲಿ]] * ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹವೇಲಿಗಳು <ref>{{cite web | url=https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/jaisalmer/nathmal-ki-haveli.html | title=Incredible India &#124; Nathmal Ki Haveli | access-date=14 January 2023 | archive-date=2 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221102035412/https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/jaisalmer/nathmal-ki-haveli.html | url-status=live }}</ref>. ಇವು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]] ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಅಲಂಕೃತ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು [[ಹವೇಲಿ]]ಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಅನೇಕ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹವೇಲಿಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಹವೇಲಿಗಳು ಅನೇಕ ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅಲಂಕೃತ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಕಮಾನುಗಳು, ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಹವೇಲಿಗಳು ಈಗ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವ್ಯಾಸ್ ಹವೇಲಿ , ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮೂಲ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರ ವಂಶಸ್ಥರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ನಾಥ್ ಅರಮನೆ, ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಛಾವಣಿಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. [[File:DSC 2758b Jharokha Jaisalmer Fort.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಝರೋಕಾಗಳು]] ''ಈ ಕೋಟೆಯು ಘುಟ್ ನಲಿ'' ಎಂಬ ಚತುರ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಕೋಟೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೊರಹಾಕಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. <ref name="thehindu" /> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ [[ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ಇಟಾಲಿಯನ್]], [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಹಲವಾರು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]] ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ ''ಸೋನಾರ್ ಕೆಲ್ಲಾ'' (ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಫೋರ್ಟ್) ಅನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಆಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಬಂಗಾಳ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ರೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="thehindu" /> ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಆರು ಕೋಟೆಗಳು - [[ಅಂಬರ್ ಕೋಟೆ|ಅಂಬರ್]] , [[ಚಿತ್ತೌರ್‌ಗಢ|ಚಿತ್ತೋರ್‌ಗಢ]] , ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ , ಜೈಸಲ್ಮೇರ್, [[ಕುಂಭಲ್ಗಢ|ಕುಂಭಾಲ್‌ಗಢ]] ಮತ್ತು [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಬೋರ್]] - ಜೂನ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 37 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.ref>{{cite news|title=Heritage Status for Forts|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-3028072831.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924204129/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3028072831.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=28 June 2013|publisher=Eastern Eye}}</ref><ref>{{cite news|title=Iconic Hill Forts on UN Heritage List|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-334781049.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924154401/http://www.highbeam.com/doc/1G1-334781049.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=22 June 2013|publisher=Mail Today|location=New Delhi, India }}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಣಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ರಜಪೂತ ಬೆಟ್ಟದ ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. == ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ == [[File:Jaisalmer Fort Rajsathan(Suresh Godara).JPG|thumb|ಸೋನಾರ್‍ಘಡದಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ]] ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ ಇಂದು ಬಹು ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ: ನೀರಿನ ಸೋರಿಕೆ, ಅಸಮರ್ಪಕ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ಕೈಬಿಟ್ಟ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಲಿನ [[ಭೂಕಂಪ]]ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ಕಾಳಜಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲವಾದ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬಂಡೆಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋರಿಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಕೋಟೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗಗಳಾದ ರಾಣಿಯ ಅರಮನೆ ( ''ರಾಣಿ ಕಾ ಮಹಲ್)'' ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿಯು ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ೧೯೯೬ ರ ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೮ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಿವಾಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.wmf.org/project/jaisalmer-fort |title=World Monuments Fund – Jaisalmer Fort |access-date=30 November 2010 |archive-date=4 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204041231/http://www.wmf.org/project/jaisalmer-fort |url-status=live }}</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೫೦೦,೦೦೦ ರಿಂದ ೬೦೦,೦೦೦ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿ ಮತ್ತು ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಮೂಲದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಇನ್ ಜಿಯೋಪಾರ್ಡಿ, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. ಮಾಜಿ INTACH ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಸ್.ಕೆ. ಮಿಶ್ರಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ $1 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/intachhasearneditsposition/600985/0|first=S.K.|last=Misra|newspaper=Indian Express|title=INTACH has earned its position|date=7 April 2010|access-date=4 July 2015|archive-date=3 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103225712/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/intach-has-earned-its-position/|url-status=live}}</ref> ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ನಡುವೆ ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರಮದ ಕೊರತೆಯು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಕೋಟೆಗಳು]] n1axhn72zkopzh2cmpk470efa0spw9r 1383406 1383405 2026-08-19T05:45:41Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಗರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1383406 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ | native_name = Swarna Durg, Jaisalmer Quilla or Sonar Quila/Kella | controlled_by = [[Archaeological Survey of India]] | location = [[Jaisalmer]], [[Rajasthan]], [[India]] | image = [[File:Jaisalmer forteresse.jpg|300px]] | caption = ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ | pushpin_map = India#India Rajasthan | coordinates = {{coord|26.9127|70.9126|type:landmark_region:IN|display=title,inline}} | map_size = 250 | map_alt = | map_caption = Location of Jaisalmer Fort in Rajasthan | pushpin_relief = yes | type = Desert fortification | code = | built = {{start date and age|1156}} | builder = [[Rawal Jaisal]] | materials = Yellow [[Sandstone]] | height = | in_use = | demolished = | condition = Protected Monument | owner = | open_to_public = Yes | garrison = | current_commander = | past_commanders = | occupants = About a quarter of [[Jaisalmer]]'s population | battles = | events = | image2 = | caption2 = | footnotes = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_partof = [[Hill Forts of Rajasthan]] | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#2013 (36th session)|2013]] <small>(36th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Cultural | designation1_criteria = ii, iii | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/247 247] | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Asia|South Asia]] }} }} '''ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯು''' ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮೂಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವೇ "ಜೀವಂತ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ" ಒಂದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಳೆಯ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಇನ್ನೂ ಅದರ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ 860 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಬಹುಪಾಲು, ಕೋಟೆಯು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಗೋಡೆಗಳ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ [[ವಸಾಹತು]]ಗಳು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು . <ref name="Fort full of life">{{Cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|title=Fort full of life|website=www.frontline.in|access-date=2017-12-10|archive-date=5 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105034432/http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|url-status=live}}</ref> ==ನಿರ್ಮಾಣ== ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1156 ರಲ್ಲಿ ರಜಪೂತ ದೊರೆ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಅವನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ತ್ರಿಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ, ದೊಡ್ಡ [[ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ]]ಯ ಮರಳಿನ ವಿಸ್ತಾರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ , ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ (ಪ್ರಾಚೀನ ರೇಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ) <ref name="Fort full of life" /> ಅಡ್ಡಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತ್ತು . ಇಂದು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ; ಇದರ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯ ಸ್ಥಳವು ಅದರ ಕೋಟೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="thehindu">{{cite news|last=Sharma|first=Abha|title=Desert's sinking fort|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/deserts-sinking-fort/article3928265.ece|newspaper=The Hindu|date=23 September 2012|access-date=4 July 2015|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222090517/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/deserts-sinking-fort/article3928265.ece|url-status=live}}</ref> ಕೋಟೆಯ ಬೃಹತ್ ಹಳದಿ [[ಮರಳು ಶಿಲೆ|ಮರಳುಗಲ್ಲಿ]]ನ ಗೋಡೆಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, [[ಸೂರ್ಯ]] ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜೇನು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದರಿಂದ, ಹಳದಿ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ''ಸೋನಾರ್ ಕಿಲಾ'' ಅಥವಾ ''ಚಿನ್ನದ ಕೋಟೆ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ <ref>{{cite news|title=The Fantastic 5 Forts: Rajasthan Is Home to Some Beautiful Forts, Here Are Some Must-See Heritage Structures|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-3191827171.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924204252/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3191827171.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=28 January 2014|publisher=DNA : Daily News & Analysis }}</ref>. ''ಸೋನಾರ್ ಕಿಲಾ''ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರು ಇದೇ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು . ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ , [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ]] ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ ೩೭ ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ , ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಐದು ಇತರ ಕೋಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ " ರಾಜಸ್ಥಾನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೋಟೆಗಳು " ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ೧೧೫೬ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು <ref>Rajasthan Guides (Everyman Guides). By Vivien Crump et al. 2002. Pg. 208. {{ISBN|1-85715-887-3}}</ref>. ಇದರ ಒಳಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. [[File:Jaisalmer Fort.jpg|thumb|A view of the fortress above the city, in the evening|300px]] ೧೨೯೯ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ,ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ಸಿಂಗ್ I [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] [[ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿ]]ಯಿಂದ ದೀರ್ಘ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು , ಖಿಲ್ಜಿಯ ನಿಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರವಾನ್ ಮೇಲೆ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ಸಿಂಗ್ I ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಅವನು ಕೆರಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಶ್ಚಿತ ಸೋಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ಮಹಿಳೆಯರು ''ಜೌಹರ್'' ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಮೂಲರಾಜನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಯೋಧರು ಸುಲ್ತಾನನ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾರಕ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು. ಯಶಸ್ವಿ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ನಂತರ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಕೋಟೆಯು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬದುಕುಳಿದ ಭಾಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೫೩೦-೧೫೫೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಲುನಕರನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫಘಾನ್]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಅಮೀರ್ ಅಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ತಾನು ಸೋತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ರಾವಲ್ ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ''ಜೌಹರ್'' (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಮರುಸಂಘಟನೆ ) ಸಂಘಟಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವನು ತನ್ನ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೊಂದನು. ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಈ ಕೃತ್ಯದ ನಂತರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಂದವು ಮತ್ತು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಸೈನ್ಯವು ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತು. ೧೫೪೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಹುಮಾಯೂನ್]] [[ಅಜ್ಮೇರ್|ಅಜ್ಮೀರ್‌]]ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ರಾವಲ್ ಲುನಕರನ್ ವಿರುದ್ಧವೂ ಹೋರಾಡಿದನು <ref>{{Cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|title=Fort full of life|website=www.frontline.in|access-date=2017-12-11|archive-date=5 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105034432/http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|url-status=live}}</ref> . ಅವನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಅಕ್ಬರ್‌ಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು . ೧೭೬೨ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾವಲ್ ಮುಲ್ರಾಜ್ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕೋಟೆಯು ಮೊಘಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref name="Verma" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 1818 ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] ಮತ್ತು ಮುಲ್ರಾಜ್ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಮುಲ್ರಾಜ್ ಕೋಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿತು. 1820 ರಲ್ಲಿ ಮುಲ್ರಾಜ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಗಜ್ ಸಿಂಗ್ ಕೋಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref name="Verma" /> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆಗಮನ, ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆ ಬಂದರಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ನಿಧಾನವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಗರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1965 ಮತ್ತು 1971 ರ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು . == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == [[File:Jaisalmer fort walls and multiple defensive rings at a city gate India 28Aug2006.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸುತ್ತಿನ ಪರಿಧಿಗಳು]] ಈ ಕೋಟೆಯು ೪೬೦ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೨೩೦ ಮೀಟರ್ ಅಗಲ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ೭೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕೋಟೆಯ ಬುಡವು ೪.೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು , ಇದು ಕೋಟೆಯ ಹೊರ ಆವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅದರ ತ್ರಿವಳಿ-ಆವರಣ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಕೊತ್ತಲಗಳು ಅಥವಾ ಗೋಪುರಗಳು ಸುಮಾರು ೪ ಕಿ,ಮೀ ಉದ್ದದ ಗೋಡೆಯ ಒಳಗಿನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಟೆಯು ಈಗ 99 ಕೊತ್ತಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 92 ಅನ್ನು 1633 ಮತ್ತು 1647 ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯು ಪಟ್ಟಣದ ಕಡೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕೋಟೆಯ ದ್ವಾರಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಫಿರಂಗಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref name=Verma>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=2003|publisher=The Director, Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|pages=21–23|location=New Delhi|isbn=81-230-1002-8}}</ref>. ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೈದಾನದೊಳಗಿನ ಇತರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಂಶಗಳು: [[File:Suraj pol of Jaiselmer Fort.JPG|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] * ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಹಾದು ಹೋಗಬೇಕಾದ ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳು, ಕೋಟೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ. * ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಮಹಾರಾಜನ ಹಿಂದಿನ ನಿವಾಸವಾದ ರಾಜ್ ಮಹಲ್ ಅರಮನೆ; [[File:Corridor of Jain temple - Jaisalmer Fort.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳು]] * [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ದೇವಾಲಯಗಳು: ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ, ೧೨ ರಿಂದ ೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಏಳು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ .<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/247|title=Hill Forts of Rajasthan|publisher=[[UNESCO]]|date=21 June 2013|access-date=26 December 2019|archive-date=25 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130625034554/https://whc.unesco.org/en/list/247|url-status=live}}</ref>. {{Sfn|Melton|2014|p=125}} ಮೆರ್ಟಾದ ಆಸ್ಕರನ್ ಚೋಪ್ರಾ ''ಸಂಭವನಾಥ ''ದೇವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು . ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳೊಂದಿಗೆ 600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Sfn|Jain|2005|p=231}} ಚೋಪ್ರಾ ಪಂಚಜಿ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಅಷ್ಟಪಧ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. {{Sfn|Jain|2005|p=232}} * ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾಥ ದೇವಾಲಯವು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವರುಗಳ ಪೂಜೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ . [[File:Jaisalmer, India, Haveli.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಹವೇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] [[File:Nathmal Haweli with signature seals of architects.jpg|thumb|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಥ್‍ಮಲ್ ಹವೇಲಿ]] * ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹವೇಲಿಗಳು <ref>{{cite web | url=https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/jaisalmer/nathmal-ki-haveli.html | title=Incredible India &#124; Nathmal Ki Haveli | access-date=14 January 2023 | archive-date=2 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221102035412/https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/jaisalmer/nathmal-ki-haveli.html | url-status=live }}</ref>. ಇವು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]] ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಅಲಂಕೃತ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು [[ಹವೇಲಿ]]ಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಅನೇಕ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹವೇಲಿಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಹವೇಲಿಗಳು ಅನೇಕ ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅಲಂಕೃತ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಕಮಾನುಗಳು, ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಹವೇಲಿಗಳು ಈಗ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವ್ಯಾಸ್ ಹವೇಲಿ , ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮೂಲ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರ ವಂಶಸ್ಥರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ನಾಥ್ ಅರಮನೆ, ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಛಾವಣಿಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. [[File:DSC 2758b Jharokha Jaisalmer Fort.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಝರೋಕಾಗಳು]] ''ಈ ಕೋಟೆಯು ಘುಟ್ ನಲಿ'' ಎಂಬ ಚತುರ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಕೋಟೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೊರಹಾಕಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. <ref name="thehindu" /> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ [[ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ಇಟಾಲಿಯನ್]], [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಹಲವಾರು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]] ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ ''ಸೋನಾರ್ ಕೆಲ್ಲಾ'' (ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಫೋರ್ಟ್) ಅನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಆಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಬಂಗಾಳ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ರೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="thehindu" /> ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಆರು ಕೋಟೆಗಳು - [[ಅಂಬರ್ ಕೋಟೆ|ಅಂಬರ್]] , [[ಚಿತ್ತೌರ್‌ಗಢ|ಚಿತ್ತೋರ್‌ಗಢ]] , ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ , ಜೈಸಲ್ಮೇರ್, [[ಕುಂಭಲ್ಗಢ|ಕುಂಭಾಲ್‌ಗಢ]] ಮತ್ತು [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಬೋರ್]] - ಜೂನ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 37 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.ref>{{cite news|title=Heritage Status for Forts|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-3028072831.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924204129/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3028072831.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=28 June 2013|publisher=Eastern Eye}}</ref><ref>{{cite news|title=Iconic Hill Forts on UN Heritage List|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-334781049.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924154401/http://www.highbeam.com/doc/1G1-334781049.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=22 June 2013|publisher=Mail Today|location=New Delhi, India }}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಣಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ರಜಪೂತ ಬೆಟ್ಟದ ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. == ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ == [[File:Jaisalmer Fort Rajsathan(Suresh Godara).JPG|thumb|ಸೋನಾರ್‍ಘಡದಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ]] ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ ಇಂದು ಬಹು ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ: ನೀರಿನ ಸೋರಿಕೆ, ಅಸಮರ್ಪಕ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ಕೈಬಿಟ್ಟ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಲಿನ [[ಭೂಕಂಪ]]ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ಕಾಳಜಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲವಾದ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬಂಡೆಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋರಿಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಕೋಟೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗಗಳಾದ ರಾಣಿಯ ಅರಮನೆ ( ''ರಾಣಿ ಕಾ ಮಹಲ್)'' ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿಯು ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ೧೯೯೬ ರ ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೮ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಿವಾಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.wmf.org/project/jaisalmer-fort |title=World Monuments Fund – Jaisalmer Fort |access-date=30 November 2010 |archive-date=4 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204041231/http://www.wmf.org/project/jaisalmer-fort |url-status=live }}</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೫೦೦,೦೦೦ ರಿಂದ ೬೦೦,೦೦೦ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿ ಮತ್ತು ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಮೂಲದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಇನ್ ಜಿಯೋಪಾರ್ಡಿ, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. ಮಾಜಿ INTACH ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಸ್.ಕೆ. ಮಿಶ್ರಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ $1 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/intachhasearneditsposition/600985/0|first=S.K.|last=Misra|newspaper=Indian Express|title=INTACH has earned its position|date=7 April 2010|access-date=4 July 2015|archive-date=3 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103225712/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/intach-has-earned-its-position/|url-status=live}}</ref> ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ನಡುವೆ ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರಮದ ಕೊರತೆಯು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಕೋಟೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಗರಗಳು]] dmmzi154alpmokspv09styr1e7zguhf 1383407 1383406 2026-08-19T05:46:01Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಾಜಸ್ಥಾನ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1383407 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ | native_name = Swarna Durg, Jaisalmer Quilla or Sonar Quila/Kella | controlled_by = [[Archaeological Survey of India]] | location = [[Jaisalmer]], [[Rajasthan]], [[India]] | image = [[File:Jaisalmer forteresse.jpg|300px]] | caption = ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ | pushpin_map = India#India Rajasthan | coordinates = {{coord|26.9127|70.9126|type:landmark_region:IN|display=title,inline}} | map_size = 250 | map_alt = | map_caption = Location of Jaisalmer Fort in Rajasthan | pushpin_relief = yes | type = Desert fortification | code = | built = {{start date and age|1156}} | builder = [[Rawal Jaisal]] | materials = Yellow [[Sandstone]] | height = | in_use = | demolished = | condition = Protected Monument | owner = | open_to_public = Yes | garrison = | current_commander = | past_commanders = | occupants = About a quarter of [[Jaisalmer]]'s population | battles = | events = | image2 = | caption2 = | footnotes = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_partof = [[Hill Forts of Rajasthan]] | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#2013 (36th session)|2013]] <small>(36th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Cultural | designation1_criteria = ii, iii | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/247 247] | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Asia|South Asia]] }} }} '''ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯು''' ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮೂಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವೇ "ಜೀವಂತ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ" ಒಂದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಳೆಯ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಇನ್ನೂ ಅದರ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ 860 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಬಹುಪಾಲು, ಕೋಟೆಯು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಗೋಡೆಗಳ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ [[ವಸಾಹತು]]ಗಳು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು . <ref name="Fort full of life">{{Cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|title=Fort full of life|website=www.frontline.in|access-date=2017-12-10|archive-date=5 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105034432/http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|url-status=live}}</ref> ==ನಿರ್ಮಾಣ== ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1156 ರಲ್ಲಿ ರಜಪೂತ ದೊರೆ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಅವನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ತ್ರಿಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ, ದೊಡ್ಡ [[ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ]]ಯ ಮರಳಿನ ವಿಸ್ತಾರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ , ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ (ಪ್ರಾಚೀನ ರೇಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ) <ref name="Fort full of life" /> ಅಡ್ಡಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತ್ತು . ಇಂದು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ; ಇದರ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯ ಸ್ಥಳವು ಅದರ ಕೋಟೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="thehindu">{{cite news|last=Sharma|first=Abha|title=Desert's sinking fort|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/deserts-sinking-fort/article3928265.ece|newspaper=The Hindu|date=23 September 2012|access-date=4 July 2015|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222090517/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/deserts-sinking-fort/article3928265.ece|url-status=live}}</ref> ಕೋಟೆಯ ಬೃಹತ್ ಹಳದಿ [[ಮರಳು ಶಿಲೆ|ಮರಳುಗಲ್ಲಿ]]ನ ಗೋಡೆಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, [[ಸೂರ್ಯ]] ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜೇನು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದರಿಂದ, ಹಳದಿ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ''ಸೋನಾರ್ ಕಿಲಾ'' ಅಥವಾ ''ಚಿನ್ನದ ಕೋಟೆ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ <ref>{{cite news|title=The Fantastic 5 Forts: Rajasthan Is Home to Some Beautiful Forts, Here Are Some Must-See Heritage Structures|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-3191827171.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924204252/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3191827171.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=28 January 2014|publisher=DNA : Daily News & Analysis }}</ref>. ''ಸೋನಾರ್ ಕಿಲಾ''ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರು ಇದೇ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು . ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ , [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದ]] ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ ೩೭ ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ , ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಐದು ಇತರ ಕೋಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ " ರಾಜಸ್ಥಾನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೋಟೆಗಳು " ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ೧೧೫೬ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು <ref>Rajasthan Guides (Everyman Guides). By Vivien Crump et al. 2002. Pg. 208. {{ISBN|1-85715-887-3}}</ref>. ಇದರ ಒಳಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. [[File:Jaisalmer Fort.jpg|thumb|A view of the fortress above the city, in the evening|300px]] ೧೨೯೯ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ,ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ಸಿಂಗ್ I [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] [[ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿ]]ಯಿಂದ ದೀರ್ಘ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು , ಖಿಲ್ಜಿಯ ನಿಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರವಾನ್ ಮೇಲೆ ರಾವಲ್ ಜೈಸಲ್ ಸಿಂಗ್ I ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಅವನು ಕೆರಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಶ್ಚಿತ ಸೋಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ಮಹಿಳೆಯರು ''ಜೌಹರ್'' ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಮೂಲರಾಜನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಯೋಧರು ಸುಲ್ತಾನನ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾರಕ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು. ಯಶಸ್ವಿ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ನಂತರ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಕೋಟೆಯು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬದುಕುಳಿದ ಭಾಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೫೩೦-೧೫೫೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಭಾಟಿ ರಜಪೂತ ರಾವಲ್ ಲುನಕರನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫಘಾನ್]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಅಮೀರ್ ಅಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ತಾನು ಸೋತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ರಾವಲ್ ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ''ಜೌಹರ್'' (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಮರುಸಂಘಟನೆ ) ಸಂಘಟಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವನು ತನ್ನ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೊಂದನು. ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಈ ಕೃತ್ಯದ ನಂತರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಂದವು ಮತ್ತು ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಸೈನ್ಯವು ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತು. ೧೫೪೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಹುಮಾಯೂನ್]] [[ಅಜ್ಮೇರ್|ಅಜ್ಮೀರ್‌]]ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ರಾವಲ್ ಲುನಕರನ್ ವಿರುದ್ಧವೂ ಹೋರಾಡಿದನು <ref>{{Cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|title=Fort full of life|website=www.frontline.in|access-date=2017-12-11|archive-date=5 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151105034432/http://www.frontline.in/static/html/fl2709/stories/20100507270906400.htm|url-status=live}}</ref> . ಅವನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಅಕ್ಬರ್‌ಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು . ೧೭೬೨ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾವಲ್ ಮುಲ್ರಾಜ್ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕೋಟೆಯು ಮೊಘಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref name="Verma" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 1818 ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] ಮತ್ತು ಮುಲ್ರಾಜ್ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಮುಲ್ರಾಜ್ ಕೋಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿತು. 1820 ರಲ್ಲಿ ಮುಲ್ರಾಜ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಗಜ್ ಸಿಂಗ್ ಕೋಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref name="Verma" /> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆಗಮನ, ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆ ಬಂದರಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ನಿಧಾನವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಗರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1965 ಮತ್ತು 1971 ರ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು . == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == [[File:Jaisalmer fort walls and multiple defensive rings at a city gate India 28Aug2006.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸುತ್ತಿನ ಪರಿಧಿಗಳು]] ಈ ಕೋಟೆಯು ೪೬೦ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೨೩೦ ಮೀಟರ್ ಅಗಲ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ೭೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕೋಟೆಯ ಬುಡವು ೪.೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು , ಇದು ಕೋಟೆಯ ಹೊರ ಆವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅದರ ತ್ರಿವಳಿ-ಆವರಣ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಕೊತ್ತಲಗಳು ಅಥವಾ ಗೋಪುರಗಳು ಸುಮಾರು ೪ ಕಿ,ಮೀ ಉದ್ದದ ಗೋಡೆಯ ಒಳಗಿನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಟೆಯು ಈಗ 99 ಕೊತ್ತಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 92 ಅನ್ನು 1633 ಮತ್ತು 1647 ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯು ಪಟ್ಟಣದ ಕಡೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕೋಟೆಯ ದ್ವಾರಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಫಿರಂಗಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref name=Verma>{{cite book|title=Forts of India|last=Verma|first=Amrit|year=2003|publisher=The Director, Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|pages=21–23|location=New Delhi|isbn=81-230-1002-8}}</ref>. ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೈದಾನದೊಳಗಿನ ಇತರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಂಶಗಳು: [[File:Suraj pol of Jaiselmer Fort.JPG|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] * ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಹಾದು ಹೋಗಬೇಕಾದ ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳು, ಕೋಟೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ. * ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಮಹಾರಾಜನ ಹಿಂದಿನ ನಿವಾಸವಾದ ರಾಜ್ ಮಹಲ್ ಅರಮನೆ; [[File:Corridor of Jain temple - Jaisalmer Fort.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳು]] * [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ದೇವಾಲಯಗಳು: ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ, ೧೨ ರಿಂದ ೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಏಳು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ .<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/247|title=Hill Forts of Rajasthan|publisher=[[UNESCO]]|date=21 June 2013|access-date=26 December 2019|archive-date=25 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130625034554/https://whc.unesco.org/en/list/247|url-status=live}}</ref>. {{Sfn|Melton|2014|p=125}} ಮೆರ್ಟಾದ ಆಸ್ಕರನ್ ಚೋಪ್ರಾ ''ಸಂಭವನಾಥ ''ದೇವರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು . ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳೊಂದಿಗೆ 600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Sfn|Jain|2005|p=231}} ಚೋಪ್ರಾ ಪಂಚಜಿ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಅಷ್ಟಪಧ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. {{Sfn|Jain|2005|p=232}} * ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾಥ ದೇವಾಲಯವು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವರುಗಳ ಪೂಜೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ . [[File:Jaisalmer, India, Haveli.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಹವೇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] [[File:Nathmal Haweli with signature seals of architects.jpg|thumb|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಥ್‍ಮಲ್ ಹವೇಲಿ]] * ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹವೇಲಿಗಳು <ref>{{cite web | url=https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/jaisalmer/nathmal-ki-haveli.html | title=Incredible India &#124; Nathmal Ki Haveli | access-date=14 January 2023 | archive-date=2 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221102035412/https://www.incredibleindia.org/content/incredibleindia/en/destinations/jaisalmer/nathmal-ki-haveli.html | url-status=live }}</ref>. ಇವು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]] ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಅಲಂಕೃತ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು [[ಹವೇಲಿ]]ಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯವು. ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಅನೇಕ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹವೇಲಿಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಹವೇಲಿಗಳು ಅನೇಕ ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅಲಂಕೃತ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಕಮಾನುಗಳು, ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಕನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಹವೇಲಿಗಳು ಈಗ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವ್ಯಾಸ್ ಹವೇಲಿ , ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮೂಲ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರ ವಂಶಸ್ಥರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಶ್ರೀ ನಾಥ್ ಅರಮನೆ, ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಛಾವಣಿಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. [[File:DSC 2758b Jharokha Jaisalmer Fort.jpg|thumb|ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಝರೋಕಾಗಳು]] ''ಈ ಕೋಟೆಯು ಘುಟ್ ನಲಿ'' ಎಂಬ ಚತುರ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಕೋಟೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೊರಹಾಕಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. <ref name="thehindu" /> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ [[ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ಇಟಾಲಿಯನ್]], [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಹಲವಾರು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]] ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ ''ಸೋನಾರ್ ಕೆಲ್ಲಾ'' (ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಫೋರ್ಟ್) ಅನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಆಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಬಂಗಾಳ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ರೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="thehindu" /> ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಆರು ಕೋಟೆಗಳು - [[ಅಂಬರ್ ಕೋಟೆ|ಅಂಬರ್]] , [[ಚಿತ್ತೌರ್‌ಗಢ|ಚಿತ್ತೋರ್‌ಗಢ]] , ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ , ಜೈಸಲ್ಮೇರ್, [[ಕುಂಭಲ್ಗಢ|ಕುಂಭಾಲ್‌ಗಢ]] ಮತ್ತು [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಬೋರ್]] - ಜೂನ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 37 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.ref>{{cite news|title=Heritage Status for Forts|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-3028072831.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924204129/http://www.highbeam.com/doc/1P3-3028072831.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=28 June 2013|publisher=Eastern Eye}}</ref><ref>{{cite news|title=Iconic Hill Forts on UN Heritage List|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-334781049.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924154401/http://www.highbeam.com/doc/1G1-334781049.html|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|access-date=5 July 2015|date=22 June 2013|publisher=Mail Today|location=New Delhi, India }}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಣಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ರಜಪೂತ ಬೆಟ್ಟದ ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. == ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ == [[File:Jaisalmer Fort Rajsathan(Suresh Godara).JPG|thumb|ಸೋನಾರ್‍ಘಡದಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ]] ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ ಇಂದು ಬಹು ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ: ನೀರಿನ ಸೋರಿಕೆ, ಅಸಮರ್ಪಕ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ಕೈಬಿಟ್ಟ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೂಟ ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಲಿನ [[ಭೂಕಂಪ]]ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ಕಾಳಜಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲವಾದ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬಂಡೆಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋರಿಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಕೋಟೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗಗಳಾದ ರಾಣಿಯ ಅರಮನೆ ( ''ರಾಣಿ ಕಾ ಮಹಲ್)'' ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿಯು ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ೧೯೯೬ ರ ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೯೮ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಿವಾಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.wmf.org/project/jaisalmer-fort |title=World Monuments Fund – Jaisalmer Fort |access-date=30 November 2010 |archive-date=4 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204041231/http://www.wmf.org/project/jaisalmer-fort |url-status=live }}</ref> ಈ ಕೋಟೆಯು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೫೦೦,೦೦೦ ರಿಂದ ೬೦೦,೦೦೦ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿ ಮತ್ತು ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ವಿಶ್ವ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಮೂಲದ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಇನ್ ಜಿಯೋಪಾರ್ಡಿ, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. ಮಾಜಿ INTACH ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಸ್.ಕೆ. ಮಿಶ್ರಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ $1 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/intachhasearneditsposition/600985/0|first=S.K.|last=Misra|newspaper=Indian Express|title=INTACH has earned its position|date=7 April 2010|access-date=4 July 2015|archive-date=3 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103225712/https://indianexpress.com/article/opinion/columns/intach-has-earned-its-position/|url-status=live}}</ref> ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ನಡುವೆ ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರಮದ ಕೊರತೆಯು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="thehindu" /> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಕೋಟೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನ]] 4i25661mm4n6rugcrr5zxv14wuj8eul 0 180470 1383311 2026-08-18T14:10:17Z Vaishnu Pilar 87310 ಹೊಸ ಪುಟ: {{short description|ಭಾರತದ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ}} {{Use dmy dates|date=February 2017}} {{Use Indian English|date=February 2017}} {{Infobox Protected area | name = ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ | iucn_category = II | image = Himalayn National Park 01.jpg | image_caption = ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ಹು... 1383311 wikitext text/x-wiki {{short description|ಭಾರತದ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ}} {{Use dmy dates|date=February 2017}} {{Use Indian English|date=February 2017}} {{Infobox Protected area | name = ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ | iucn_category = II | image = Himalayn National Park 01.jpg | image_caption = ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ನೋಟ | pushpin_map = India Himachal Pradesh | map_size = 225 | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = [[Himachal Pradesh]], [[India]] | nearest_city = | coordinates = {{coord|31|44|N|77|33|E|region:IN_source:frwiki|display=inline, title}} | area_km2 = 1171 | established = 1984 | website = https://www.greathimalayannationalpark.org/ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | module = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_date = 2014 <small>(38ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_type = Natural | designation1_criteria = x | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/1406 1406] | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ }} }} '''ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ''' ('''GHNP''') ಭಾರತದ [[national park|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವಾಗಿದ್ದು, [[Kullu district|ಕುಲ್ಲು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಜಾರ್ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[Himachal Pradesh|ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು 1984ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು 1171&nbsp;ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ; ಉದ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ಎತ್ತರವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1500ರಿಂದ 6000&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯಜೀವನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 375ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 31 ಸಸ್ತನಿಗಳು, 181 ಪಕ್ಷಿಗಳು, 3 ಸರೀಸೃಪಗಳು, 9 ಉಭಯಚರಗಳು, 11 ಅನ್ನೆಲಿಡ್‌ಗಳು, 17 ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು 127 ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು [[Wildlife Protection Act of 1972|ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1972]]ರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೂನ್ 2014ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು [[UNESCO]]ಯ [[World Heritage Site|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1160|title=ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಆರು ಹೊಸ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ|publisher=UNESCO|access-date=23 June 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140625173241/https://whc.unesco.org/en/news/1160/|archive-date=25 June 2014|df=dmy-all}}</ref> ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ "ಅಸಾಧಾರಣ ಮಹತ್ವ" ಹೊಂದಿರುವ ತಾಣವೆಂಬ ಮಾನದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1160|title=ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಆರು ಹೊಸ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ|first=UNESCO World Heritage|last=Centre|website=whc.unesco.org|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171016062254/https://whc.unesco.org/en/news/1160|archive-date=16 October 2017|df=dmy-all}}</ref> ==ಜೈವಭೌಗೋಳಿಕತೆ== GHNP ವಿಶ್ವದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ [[biogeographic realm|ಜೈವಭೌಗೋಳಿಕ ವಲಯಗಳ]] ಸಂಧಿಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ: ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[Indomalayan realm|ಇಂಡೋಮಲಯನ್ ವಲಯ]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[Palearctic realm|ಪ್ಯಾಲಿಯಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ವಲಯ]]. GHNPಯ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಅರಣ್ಯಗಳ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯವು ಸಿನೋ-ಜಪಾನೀಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಯವ್ಯ [[Himalayas|ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವು 4,100 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಆಲ್ಪೈನ್, ಹಿಮನದಿ, ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಅರಣ್ಯಗಳಂತಹ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜೈವಭೌಗೋಳಿಕ ಅಂಶಗಳು ಹಿಮಾಲಯದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಕಾಸದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[plate tectonics|ಫಲಕ ಚಲನೆ]] ಮತ್ತು [[continental drift|ಖಂಡಚಲನೆ]]ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. 100 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವು [[Gondwanaland|ಗೋಂಡ್ವಾನಾಲ್ಯಾಂಡ್]] ಎಂಬ ದಕ್ಷಿಣದ ಬೃಹತ್ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಉತ್ತರದತ್ತ ಚಲಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದು ಉತ್ತರದ ಭೂಭಾಗವಾದ [[Laurasia|ಲಾರೇಷಿಯಾ]]ಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು, ಬೃಹತ್ ಮಡಚು ಪರ್ವತಗಳಾದ ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಗೋಂಡ್ವಾನಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಭೂಭಾಗಗಳ ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಜೀವಿಗಳ ವಿನಿಮಯ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೈವಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. [[File:Great_Himlayan_National_Park,_Himachal_Pradesh,_India.jpg|thumb|right|GHNPಯಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಗಳು]] [[File:Great Himalayan National Park, Kullu, Himachal.jpg|thumb|ಉದ್ಯಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ]] ==ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾಲಕ್ರಮ== GHNPಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯವರೆಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕಾಲಕ್ರಮ ಹೀಗಿದೆ: '''1980''': ಕುಲ್ಲು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಜಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ತೀರ್ಥನ್, ಸೈಂಜ್ ಮತ್ತು ಜೀವಾನಲ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ಯಾನ ಸಮೀಕ್ಷೆ. '''1983''': ಕುಲ್ಲು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಜಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನದ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. '''1984:''' ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು GHNP ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. '''1988:''' GHNPಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. '''1994–99:''' ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 16 ಗ್ರಾಮ ಪರಿಸರ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ GHNPಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. '''1996:''' GHNP ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು Biodiversity Conservation Society (BiodCS) ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು. '''1999:''' GHNP ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಹಿಂದೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. '''2000:''' WSCG ಸಂಘಟಕರು GHNP ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು SAHARA (Society for Advancement of Hill and Rural Areas) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. '''2008:''' ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ GHNPಯಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಟ್ರಾಗೋಪಾನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. '''2010:''' ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು GHNPಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ 710 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪಾರ್ವತಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಖೀರ್ಗಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ತೀರ್ಥನ್ ಮತ್ತು ಸೈಂಜ್ ಎಂಬ ಎರಡು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳನ್ನು GHNPಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು. '''2011:''' GHNPಯನ್ನು UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. '''2012:''' ಆಸ್ತಿಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ IUCN ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ತಂಡವು GHNPಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು. '''2013:''' GHNPಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಉಲ್ಲೇಖ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; 13 ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. '''2014:''' ಕತಾರ್‌ನ ದೋಹಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 38ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಸಭೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ GHNPಗೆ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಾಣದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ===ಪ್ರಾಣಿಜೀವನ=== [[File:Irbis4.JPG|thumb|right|ಹಿಮ ಚಿರತೆಯ ಸಮೀಪದ ನೋಟ]] [[File:Verditer_Flycatcher_in_Great_Himalayan_National_Park.jpg|thumb|right|ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ [[Verditer flycatcher|ವರ್ಡಿಟರ್ ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚರ್]]]] ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು 375ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ 31 ಸಸ್ತನಿಗಳು, 181 ಪಕ್ಷಿಗಳು, 3 ಸರೀಸೃಪಗಳು, 9 ಉಭಯಚರಗಳು, 11 ಅನ್ನೆಲಿಡ್‌ಗಳು, 17 ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ಗಣಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 127 ಕೀಟಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಣಿಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣಾ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972ರ ಅನುಸೂಚಿ Iರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆದ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. ಉದ್ಯಾನದ ಯಾವುದೇ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 35ರಿಂದ 45&nbsp;ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಚಾರಣವು 3,500 ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ [[blue sheep|ನೀಲಿ ಕುರಿ]], [[snow leopard|ಹಿಮ ಚಿರತೆ]], [[Himalayan brown bear|ಹಿಮಾಲಯದ ಕಂದು ಕರಡಿ]], [[Himalayan tahr|ಹಿಮಾಲಯದ ತಹರ್]] ಮತ್ತು [[musk deer|ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ]]ಗಳಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಋತುಮಾನ ವಲಸೆ ಕೆಳಭಾಗದ ಎತ್ತರಗಳಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್–ನವೆಂಬರ್) ಉತ್ತಮ ವೀಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯ. ===ಸಸ್ಯಜೀವನ=== GHNP ತನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಎತ್ತರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗದ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯಜೀವನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕಣಿವೆಗಳ ಎತ್ತರದ [[Pine|ಪೈನ್]] ಮತ್ತು [[spruce|ಸ್ಪ್ರೂಸ್]] ಮರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ [[horse chestnut|ಹಾರ್ಸ್ ಚೆಸ್ಟ್‌ನಟ್]] ಮರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜುನಿಪರ್‌ಗಳ ದಟ್ಟವಾದ ಕುಶನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಹರಡುವ ಕೊಂಬೆಗಳವರೆಗೆ ಉದ್ಯಾನವು ಅನಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು [[alpine meadow|ಆಲ್ಪೈನ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು]] ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಕೆಲವೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಭೇದ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ನಂತರ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ==ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ GHNP ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಾಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಉದ್ಯಾನದ ಚಾರಣಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಸೈ ರೋಪಾದಲ್ಲಿರುವ GHNP ಕಚೇರಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Great Himalayan National Park |url=https://www.outlookindia.com/traveller/ot-getaway-guides/great-himalayan-national-park/ |access-date=2022-08-04 |website=Outlook Traveller |language=en-US}}</ref> ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಂತಹವುಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಒಂದು ವಾರದಿಂದ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{Cite web |last=Marchal |first=Stephan |title=Treks in the Great Himalayan National Park |url=https://himalayanecotourism.com/great-himalayan-national-park-trek.html |access-date=2022-08-04 |website=Himalayan Ecotourism |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Pandey |first=Abhimanyu |date=July–September 2007 |title=Khandedhar - Origin of the Jiwa Nal |url=http://greathimalayannationalpark.com/wp-content/uploads/2015/01/JiwaNal-Khandedhar-trek-by-Abhimanyu-Pandey.pdf |journal=Monal |issue=54 |pages=3–5}}</ref> ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಹೋಂಸ್ಟೇ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಉದ್ಯಾನದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದರ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. GHNPಯ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕಚೇರಿ [[Shamshi, Himachal Pradesh|ಶಮ್ಶಿ]], [[Kullu Valley|ಕುಲ್ಲು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ]] ಇದೆ.<ref>{{Cite book |last=Chaudhry |first=Minakshi |url=https://www.google.co.in/books/edition/Guide_to_Trekking_in_Himachal/-DvcK7Or0AIC?hl=en&gbpv=1&dq=shamshi+kullu&pg=PA205&printsec=frontcover |title=Guide to Trekking in Himachal: Over 65 Treks and 100 Destinations |date=2003 |publisher=Indus Publishing |isbn=978-81-7387-149-8 |language=en}}</ref> ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದು== # Pandey, Sanjeeva and Tony Gaston. 2019. ''[https://www.google.co.in/books/edition/The_Great_Himalayan_National_Park/urwAwgEACAAJ?hl=en ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್: ದಿ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಟು ಸೇವ್ ದಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಹಿಮಾಲಯಾಸ್]''. ನವದೆಹಲಿ: Niyogi Books. # https://www.greathimalayannationalpark.org/ https://www.himalayanecotourism.com/great-himalayan-national-park/ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons}} {{wikivoyage|Great Himalayan National Park}} {{Reflist}} {{National Parks of India}} {{Wildlife HP}} {{World Heritage Sites in India}} {{Authority control}} [[Category:Geography of Kullu district]] [[Category:National parks in Himachal Pradesh]] [[Category:Protected areas established in 1984]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:1984 establishments in Himachal Pradesh]] [[Category:Western Himalayan subalpine conifer forests]] bipz3pqh23jna40u0lbzat1arc45q7g 1383474 1383311 2026-08-19T10:52:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383474 wikitext text/x-wiki {{short description|ಭಾರತದ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ}} {{Use dmy dates|date=February 2017}} {{Use Indian English|date=February 2017}} {{Infobox Protected area | name = ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ | iucn_category = II | image = Himalayn National Park 01.jpg | image_caption = ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ನೋಟ | pushpin_map = India Himachal Pradesh | map_size = 225 | pushpin_relief = 1 | mapframe = Yes | location = [[Himachal Pradesh]], [[India]] | nearest_city = | coordinates = {{coord|31|44|N|77|33|E|region:IN_source:frwiki|display=inline, title}} | area_km2 = 1171 | established = 1984 | website = https://www.greathimalayannationalpark.org/ | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | module = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_date = 2014 <small>(38ನೇ [[World Heritage Committee|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನ]])</small> | designation1_type = Natural | designation1_criteria = x | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/1406 1406] | designation1_free1name = ಪ್ರದೇಶ | designation1_free1value = ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ }} }} '''ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ''' ('''GHNP''') ಭಾರತದ [[national park|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವಾಗಿದ್ದು, [[Kullu district|ಕುಲ್ಲು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಜಾರ್ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[Himachal Pradesh|ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು 1984ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು 1171&nbsp;ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ; ಉದ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ಎತ್ತರವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1500ರಿಂದ 6000&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯಜೀವನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 375ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 31 ಸಸ್ತನಿಗಳು, 181 ಪಕ್ಷಿಗಳು, 3 ಸರೀಸೃಪಗಳು, 9 ಉಭಯಚರಗಳು, 11 ಅನ್ನೆಲಿಡ್‌ಗಳು, 17 ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು 127 ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು [[Wildlife Protection Act of 1972|ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1972]]ರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೂನ್ 2014ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು [[UNESCO]]ಯ [[World Heritage Site|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1160|title=ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಆರು ಹೊಸ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ|publisher=UNESCO|access-date=23 June 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140625173241/https://whc.unesco.org/en/news/1160/|archive-date=25 June 2014|df=dmy-all}}</ref> ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ "ಅಸಾಧಾರಣ ಮಹತ್ವ" ಹೊಂದಿರುವ ತಾಣವೆಂಬ ಮಾನದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/1160|title=ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಆರು ಹೊಸ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ|first=UNESCO World Heritage|last=Centre|website=whc.unesco.org|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171016062254/https://whc.unesco.org/en/news/1160|archive-date=16 October 2017|df=dmy-all}}</ref> ==ಜೈವಭೌಗೋಳಿಕತೆ== GHNP ವಿಶ್ವದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ [[biogeographic realm|ಜೈವಭೌಗೋಳಿಕ ವಲಯಗಳ]] ಸಂಧಿಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ: ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[Indomalayan realm|ಇಂಡೋಮಲಯನ್ ವಲಯ]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[Palearctic realm|ಪ್ಯಾಲಿಯಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ವಲಯ]]. GHNPಯ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಅರಣ್ಯಗಳ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯವು ಸಿನೋ-ಜಪಾನೀಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಯವ್ಯ [[Himalayas|ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವು 4,100 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಆಲ್ಪೈನ್, ಹಿಮನದಿ, ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಅರಣ್ಯಗಳಂತಹ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜೈವಭೌಗೋಳಿಕ ಅಂಶಗಳು ಹಿಮಾಲಯದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಕಾಸದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[plate tectonics|ಫಲಕ ಚಲನೆ]] ಮತ್ತು [[continental drift|ಖಂಡಚಲನೆ]]ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. 100 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವು [[Gondwanaland|ಗೋಂಡ್ವಾನಾಲ್ಯಾಂಡ್]] ಎಂಬ ದಕ್ಷಿಣದ ಬೃಹತ್ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಉತ್ತರದತ್ತ ಚಲಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದು ಉತ್ತರದ ಭೂಭಾಗವಾದ [[Laurasia|ಲಾರೇಷಿಯಾ]]ಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು, ಬೃಹತ್ ಮಡಚು ಪರ್ವತಗಳಾದ ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಗೋಂಡ್ವಾನಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಭೂಭಾಗಗಳ ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಜೀವಿಗಳ ವಿನಿಮಯ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೈವಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. [[File:Great_Himlayan_National_Park,_Himachal_Pradesh,_India.jpg|thumb|right|GHNPಯಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಗಳು]] [[File:Great Himalayan National Park, Kullu, Himachal.jpg|thumb|ಉದ್ಯಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ]] ==ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾಲಕ್ರಮ== GHNPಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯವರೆಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕಾಲಕ್ರಮ ಹೀಗಿದೆ: '''1980''': ಕುಲ್ಲು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಜಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ತೀರ್ಥನ್, ಸೈಂಜ್ ಮತ್ತು ಜೀವಾನಲ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ಯಾನ ಸಮೀಕ್ಷೆ. '''1983''': ಕುಲ್ಲು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಜಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನದ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. '''1984:''' ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು GHNP ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. '''1988:''' GHNPಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. '''1994–99:''' ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 16 ಗ್ರಾಮ ಪರಿಸರ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ GHNPಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. '''1996:''' GHNP ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು Biodiversity Conservation Society (BiodCS) ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು. '''1999:''' GHNP ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಹಿಂದೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. '''2000:''' WSCG ಸಂಘಟಕರು GHNP ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು SAHARA (Society for Advancement of Hill and Rural Areas) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. '''2008:''' ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ GHNPಯಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಟ್ರಾಗೋಪಾನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. '''2010:''' ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು GHNPಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ 710 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪಾರ್ವತಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಖೀರ್ಗಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ತೀರ್ಥನ್ ಮತ್ತು ಸೈಂಜ್ ಎಂಬ ಎರಡು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳನ್ನು GHNPಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು. '''2011:''' GHNPಯನ್ನು UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. '''2012:''' ಆಸ್ತಿಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ IUCN ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ತಂಡವು GHNPಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು. '''2013:''' GHNPಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಉಲ್ಲೇಖ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; 13 ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. '''2014:''' ಕತಾರ್‌ನ ದೋಹಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 38ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಸಭೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ GHNPಗೆ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಾಣದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ===ಪ್ರಾಣಿಜೀವನ=== [[File:Irbis4.JPG|thumb|right|ಹಿಮ ಚಿರತೆಯ ಸಮೀಪದ ನೋಟ]] [[File:Verditer_Flycatcher_in_Great_Himalayan_National_Park.jpg|thumb|right|ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ [[Verditer flycatcher|ವರ್ಡಿಟರ್ ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚರ್]]]] ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು 375ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ 31 ಸಸ್ತನಿಗಳು, 181 ಪಕ್ಷಿಗಳು, 3 ಸರೀಸೃಪಗಳು, 9 ಉಭಯಚರಗಳು, 11 ಅನ್ನೆಲಿಡ್‌ಗಳು, 17 ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ಗಣಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 127 ಕೀಟಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಣಿಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣಾ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972ರ ಅನುಸೂಚಿ Iರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆದ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. ಉದ್ಯಾನದ ಯಾವುದೇ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 35ರಿಂದ 45&nbsp;ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಚಾರಣವು 3,500 ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ [[blue sheep|ನೀಲಿ ಕುರಿ]], [[snow leopard|ಹಿಮ ಚಿರತೆ]], [[Himalayan brown bear|ಹಿಮಾಲಯದ ಕಂದು ಕರಡಿ]], [[Himalayan tahr|ಹಿಮಾಲಯದ ತಹರ್]] ಮತ್ತು [[musk deer|ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ]]ಗಳಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಋತುಮಾನ ವಲಸೆ ಕೆಳಭಾಗದ ಎತ್ತರಗಳಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್–ನವೆಂಬರ್) ಉತ್ತಮ ವೀಕ್ಷಣೆ ಸಾಧ್ಯ. ===ಸಸ್ಯಜೀವನ=== GHNP ತನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಎತ್ತರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗದ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯಜೀವನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕಣಿವೆಗಳ ಎತ್ತರದ [[Pine|ಪೈನ್]] ಮತ್ತು [[spruce|ಸ್ಪ್ರೂಸ್]] ಮರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ [[horse chestnut|ಹಾರ್ಸ್ ಚೆಸ್ಟ್‌ನಟ್]] ಮರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜುನಿಪರ್‌ಗಳ ದಟ್ಟವಾದ ಕುಶನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಹರಡುವ ಕೊಂಬೆಗಳವರೆಗೆ ಉದ್ಯಾನವು ಅನಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು [[alpine meadow|ಆಲ್ಪೈನ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು]] ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಕೆಲವೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉಪ-ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಭೇದ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ನಂತರ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ==ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ GHNP ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಾಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಉದ್ಯಾನದ ಚಾರಣಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಸೈ ರೋಪಾದಲ್ಲಿರುವ GHNP ಕಚೇರಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Great Himalayan National Park |url=https://www.outlookindia.com/traveller/ot-getaway-guides/great-himalayan-national-park/ |access-date=2022-08-04 |website=Outlook Traveller |language=en-US}}</ref> ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಂತಹವುಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಒಂದು ವಾರದಿಂದ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{Cite web |last=Marchal |first=Stephan |title=Treks in the Great Himalayan National Park |url=https://himalayanecotourism.com/great-himalayan-national-park-trek.html |access-date=2022-08-04 |website=Himalayan Ecotourism |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Pandey |first=Abhimanyu |date=July–September 2007 |title=Khandedhar - Origin of the Jiwa Nal |url=http://greathimalayannationalpark.com/wp-content/uploads/2015/01/JiwaNal-Khandedhar-trek-by-Abhimanyu-Pandey.pdf |journal=Monal |issue=54 |pages=3–5 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಹೋಂಸ್ಟೇ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಉದ್ಯಾನದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದರ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. GHNPಯ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕಚೇರಿ [[Shamshi, Himachal Pradesh|ಶಮ್ಶಿ]], [[Kullu Valley|ಕುಲ್ಲು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ]] ಇದೆ.<ref>{{Cite book |last=Chaudhry |first=Minakshi |url=https://www.google.co.in/books/edition/Guide_to_Trekking_in_Himachal/-DvcK7Or0AIC?hl=en&gbpv=1&dq=shamshi+kullu&pg=PA205&printsec=frontcover |title=Guide to Trekking in Himachal: Over 65 Treks and 100 Destinations |date=2003 |publisher=Indus Publishing |isbn=978-81-7387-149-8 |language=en}}</ref> ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದು== # Pandey, Sanjeeva and Tony Gaston. 2019. ''[https://www.google.co.in/books/edition/The_Great_Himalayan_National_Park/urwAwgEACAAJ?hl=en ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್: ದಿ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಟು ಸೇವ್ ದಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಹಿಮಾಲಯಾಸ್]''. ನವದೆಹಲಿ: Niyogi Books. # https://www.greathimalayannationalpark.org/ https://www.himalayanecotourism.com/great-himalayan-national-park/ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons}} {{wikivoyage|Great Himalayan National Park}} {{Reflist}} {{National Parks of India}} {{Wildlife HP}} {{World Heritage Sites in India}} {{Authority control}} [[Category:Geography of Kullu district]] [[Category:National parks in Himachal Pradesh]] [[Category:Protected areas established in 1984]] [[Category:World Heritage Sites in India]] [[Category:1984 establishments in Himachal Pradesh]] [[Category:Western Himalayan subalpine conifer forests]] iwkrlzijg48dlbfbesor6gexstiiocu 0 180471 1383312 2026-08-18T14:15:49Z Vaishnu Pilar 87310 ಹೊಸ ಪುಟ: {{short description|ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ}} {{about|ಮುಖ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರ|ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಜೋಡಿ ಶಿಖರ|Sunanda Devi}} {{Use British English|date=October 2013}} {{Use dmy dates|date=January 2025}} {{Infobox mountain | name = ನಂದಾ ದೇವಿ | native_name = | image = Mt. Nanda Devi.jpg | elevation_m = 7817 | elevation_ref = <ref name="... 1383312 wikitext text/x-wiki {{short description|ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ}} {{about|ಮುಖ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರ|ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಜೋಡಿ ಶಿಖರ|Sunanda Devi}} {{Use British English|date=October 2013}} {{Use dmy dates|date=January 2025}} {{Infobox mountain | name = ನಂದಾ ದೇವಿ | native_name = | image = Mt. Nanda Devi.jpg | elevation_m = 7817 | elevation_ref = <ref name="peaklist">{{cite web|url=http://peaklist.org/WWlists/ultras/karakoram.html|title=High Asia I: The Karakoram, Pakistan Himalaya and India Himalaya (north of Nepal)|publisher = Peaklist.org|access-date=2014-05-28}}</ref><br /><small>[[list of highest mountains|23ನೇ ಸ್ಥಾನ]]</small> | prominence_m = 3139 | prominence_ref = <ref name="peaklist"/><br />{{small|[[list of peaks by prominence|74ನೇ ಸ್ಥಾನ]]}} | map_caption = ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳ | map_size = 260 | image_map = {{OSM Himalaya|lat_d=30.4|long_d=80.0|zoom=7}} | pushpin_label_position = right | listing =[[List of Indian states and territories by highest point|ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬಿಂದು]]<br/>[[Ultra prominent peak|ಅಲ್ಟ್ರಾ]] | location = [[Chamoli]], [[Uttarakhand]], India | range = [[Garhwal Himalaya]] | coordinates = {{coord|30|22|33|N|79|58|15|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="peaklist"/><ref name="him_index_latlong">The [http://www.alpine-club.org.uk/hi/ Himalayan Index] gives the coordinates of Nanda Devi as {{coord|30|22|12|N|79|58|12|E|type:mountain}}.</ref> | topo = | type = | age = | first_ascent = 29 August 1936 by [[Noel Odell]] and [[Bill Tilman]]<ref name="world_mountaineering">[[Harish Kapadia]], "Nanda Devi", in ''World Mountaineering'', Audrey Salkeld, editor, Bulfinch Press, 1998, {{ISBN|0-8212-2502-2}}, pp. 254–257.</ref><ref name="him_alpine_style">Andy Fanshawe and Stephen Venables, ''Himalaya Alpine-Style'', Hodder and Stoughton, 1995, {{ISBN|0-340-64931-3}}.</ref> | easiest_route = ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ: ತಾಂತ್ರಿಕ ಬಂಡೆ/ಹಿಮ/ಹಿಮಗಡ್ಡೆ ಆರೋಹಣ }} '''ನಂದಾ ದೇವಿ''' [[Kangchenjunga|ಕಾಂಚನಜಂಗಾ]] ನಂತರ [[India|ಭಾರತದ]] ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಕಾಂಚನಜಂಗಾ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[Nepal|ನೇಪಾಳದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತದೊಳಗೆ ಇರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ ನಂದಾ ದೇವಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=britannica-kangchenjunga>{{citation|chapter=Kanchenjunga|title=Encyclopedia Britannica|date= 17 April 2023|url=https://www.britannica.com/place/Kanchenjunga|access-date= 13 May 2023|quote=Kanchenjunga, also spelled Kangchenjunga or Kinchinjunga, Nepali Kumbhkaran Lungur, world’s third highest mountain, with an elevation of 28,169 feet (8,586 metres). It is situated in the eastern Himalayas on the border between Sikkim state, northeastern India, and eastern Nepal, 46 miles (74 km) north-northwest of Darjiling}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿಯು ವಿಶ್ವದ [[List of highest mountains|23ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ]] ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರ [[India|ಭಾರತದ]] [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[Chamoli district|ಚಮೋಲಿ ಗಢ್ವಾಲ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ [[List of peaks by prominence|ಭೌಗೋಳಿಕ ಎತ್ತರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ]] 74ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 1808ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣನೆಗಳು [[Dhaulagiri|ಧೌಲಗಿರಿ]] ನಂದಾ ದೇವಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು, ನಂದಾ ದೇವಿಯನ್ನು [[List of past presumed highest mountains|ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1975ರವರೆಗೆ ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತವಾಗಿತ್ತು. 1948ರವರೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ [[Sikkim|ಸಿಕ್ಕಿಂ]] 1975ರಲ್ಲಿ [[States and union territories of India|ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾಯಿತು. ಇದು [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡದ]] [[Chamoli district|ಚಮೋಲಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[Rishiganga|ಋಷಿಗಂಗಾ]] ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[Gori Ganga|ಗೋರಿಗಂಗಾ]] ಕಣಿವೆಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. "ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ದೇವತೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಶಿಖರವು,<ref name="him_alpine_style"/> [[Garhwal Himalaya|ಗಢ್ವಾಲ್]] ಮತ್ತು [[Kumaon Division|ಕುಮಾಯೂನ್]] ಹಿಮಾಲಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1983ರಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಖರ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳ ವಲಯವಾದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ [[UNESCO World Heritage Site|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ==ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ನಂದಾ ದೇವಿಯು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು {{Convert|2|km|mi|1|adj=mid|-long}} ಉದ್ದದ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[two-peaked|ದ್ವಿಶಿಖರ]] [[massif|ಪರ್ವತ ಸಮೂಹ]]ವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರವು ಪೂರ್ವ ಶಿಖರಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಶಿಖರವನ್ನು [[Nanda Devi East|ನಂದಾ ದೇವಿ ಈಸ್ಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಸುನಂದಾ ದೇವಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವು ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಲಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಪರ್ವತಗಳು {{convert|6400|m}} ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲಾಗದ ಈ ವಲಯದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂದಾ ದೇವಿ ಈಸ್ಟ್ ಈ ವಲಯದ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನದ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[Chamoli|ಚಮೋಲಿ]], [[Pithoragarh|ಪಿಥೋರಾಗಢ]] ಮತ್ತು [[Bageshwar|ಬಾಗೇಶ್ವರ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[List of highest mountains|ವಿಶ್ವದ 23ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ]]ವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಂದಾ ದೇವಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಏರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ತಕ್ಷಣದ ನೈಋತ್ಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[Dakkhini Nanda Devi Glacier|ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯಿಂದ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು {{Convert|4.2|km|mi|1}} ದೂರದಲ್ಲಿ {{Convert|3300|m|ft|-2}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ಹಿಮನದಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅದರ ಏರಿಕೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿದಾದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ [[K2]] ಪರ್ವತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ನಂದಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೂರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಗಮನಿಸಿದರೂ ಅದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇವಲ {{Convert|50|km|mi|-1|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗೋರಿಗಂಗಾ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಇದು {{Convert|6500|m|ft|-2}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ.<ref name="kumaoun-himalaya-ost">''Kumaoun'' -Himalaya-Ost'', 1:150,000 scale topographic map, prepared in 1992 by Ernst Huber for the [[Swiss Foundation for Alpine Research]], based on maps of the [[Survey of India]].''</ref> ಪರ್ವತ ಸಮೂಹದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[Uttari Nanda Devi Glacier|ಉತ್ತರ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]] ಇದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಋಷಿ ಹಿಮನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ [[Dakkhini Nanda Devi Glacier|ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]] ಇದ್ದು, ಅದು ದಕ್ಷಿಣಿ ಋಷಿ ಹಿಮನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಮನದಿಗಳು ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಳಗಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಋಷಿಗಂಗಾ ನದಿಯತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಚು ಹಿಮನದಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ನಂದಾಘುಂಟಿ ಹಾಗೂ ಲಾವನ್ ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ. ಇವು ಲಾವನ್ ಗಾಡ್‌ಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಿಲಂ ಕಣಿವೆಯತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಾರಿ ಹಿಮನದಿ ಇದ್ದು, ಅದು ಪಿಂಡಾರ್ ನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸುನಂದಾ ದೇವಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಲಾವನ್ ಗಾಡ್‌ನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟಾಫ್ [[Mountain pass|ಕಣಿವೆ ದಾಟು]] ಇದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ {{Convert|5910|m|ft|0|abbr=on}} ಆಗಿದ್ದು, ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಾಯುವ ಎತ್ತರದ ಕಣಿವೆ ದಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="garhwal-himalaya-ost">''Garhwal-Himalaya-Ost'', 1:150,000 scale topographic map, prepared in 1992 by Ernst Huber for the [[Swiss Foundation for Alpine Research]], based on maps of the [[Survey of India]].</ref> ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಿಖರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ. ==ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣದ ಇತಿಹಾಸ== {{main|Shipton–Tilman Nanda Devi expeditions}} [[Image:Nanda-region-map-annotated.jpg|thumb|right|ನಂದಾ ದೇವಿ ಪ್ರದೇಶದ ನೆರಳು-ಕಾಂಟೂರ್ ನಕ್ಷೆ|276x276px]] ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾದ ಋಷಿ ಕಣಿವೆ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಟುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ. ಇದು ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವು ಕಠಿಣ [[mountain pass|ಪರ್ವತ ದಾಟು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ದಾಟು {{Convert|5180|m|ft|-1|abbr=on}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ದಾಖಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು 1883ರಲ್ಲಿ W. W. Graham ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಋಷಿ ಗಂಗೆಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="unesco2">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks |url=https://whc.unesco.org/en/list/335/ |access-date= |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> [[Hugh Ruttledge|ಹ್ಯೂ ರಟ್ಲೆಜ್]] 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಪ್ರತಿಬಾರಿಯೂ ವಿಫಲರಾದರು. ''[[The Times]]'' ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು, 'ನಂದಾ ದೇವಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅವರ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹನಶಕ್ತಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾಳೆ' ಎಂದು ಬರೆದರು. ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದೇ [[North Pole|ಉತ್ತರ ಧ್ರುವವನ್ನು]] ತಲುಪುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.[https://www.theguardian.com/books/2004/apr/24/featuresreviews.guardianreview10] 1934ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನ್ವೇಷಕರಾದ [[Eric Shipton|ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[Bill Tilman|H. W. ಟಿಲ್ಮನ್]], ಮೂವರು [[Sherpa people|ಶೆರ್ಪಾ]] ಸಹಚರರಾದ [[Angtharkay|ಅಂಗ್ತಾರ್ಕೇ]], ಪಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಕುಸಾಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[Shipton–Tilman Nanda Devi expeditions|ಋಷಿ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು]]. 1939ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಟದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="unesco3">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks |url=https://whc.unesco.org/en/list/335/ |access-date= |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> [[File:Nanda Devi Peak from Ranikhet.jpg|thumb|355x355px|ನಂದಾ ದೇವಿ (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು [[Sunanda Devi|ಸುನಂದಾ ದೇವಿ]] (ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ), [[Ranikhet|ರಾಣಿಖೇತ್]], [[Almora|ಅಲ್ಮೋರಾ]]ದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರ]] 1936ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ತಂಡವು ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದಾಗ, ಅದು [[World altitude record (mountaineering)|ಮಾನವನು ಏರಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ]]ವಾಯಿತು. ಈ ದಾಖಲೆಯು {{Convert|8091|m|ft|0}} ಎತ್ತರದ [[1950 French Annapurna expedition|1950ರ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಆರೋಹಣ]]ದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. (ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿಖರವಾಗಿರದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಗಳನ್ನು 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರು [[Mount Everest|ಎವರೆಸ್ಟ್]]ನಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[George Mallory|ಜಾರ್ಜ್ ಮ್ಯಾಲರಿ]] 1924ರಲ್ಲಿ [[1924 British Mount Everest expedition|ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿರಬಹುದೆಂಬ]] ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.) ಈ ಆರೋಹಣವು ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿದಾದ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="him_alpine_style"/> ಈ ತಂಡವು ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಏರಿತು. ಇದನ್ನು ಕಾಕ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದತ್ತ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="world_mountaineering"/> ಶಿಖರ ತಲುಪಿದ ಜೋಡಿ [[Bill Tilman|H. W. ಟಿಲ್ಮನ್]] ಮತ್ತು [[Noel Odell|ನೋಯೆಲ್ ಓಡೆಲ್]] ಆಗಿದ್ದರು. [[Charles Snead Houston|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್]] ಟಿಲ್ಮನ್ ಬದಲಿಗೆ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ತೀವ್ರ ಆಹಾರ ವಿಷಬಾಧೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಲೇಖಕ [[H. Adams Carter|H. Adams Carter]] ಕೂಡ ಈ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಅದರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಸಾಧನ ಬಳಕೆಯ ನೀತಿಗಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು: ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಏಳು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಿದ್ದರು ಮತ್ತು {{Convert|6200|m|ft|-2|abbr=on}} ಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ [[fixed rope|ಸ್ಥಿರ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು]] ಅಥವಾ [[Sherpa people|ಶೆರ್ಪಾ]] ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಇದನ್ನು "ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಸಾಧನೆ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name="him_alpine_style"/> 1957 ಮತ್ತು 1961ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ, 1964ರಲ್ಲಿ N. ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ತಂಡವು ಕಾಕ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಎರಡನೇ ಯಶಸ್ವಿ ಆರೋಹಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ===CIA ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ=== {{main|Nanda Devi Plutonium Mission}} 1965ರಿಂದ 1968ರವರೆಗೆ [[Central Intelligence Agency|ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ]] (CIA) ಮತ್ತು [[Intelligence Bureau (India)|ಗುಪ್ತಚರ ಬ್ಯೂರೋ]] (IB) ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಅಣುಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಾಲಿತ ([[Systems for Nuclear Auxiliary Power|SNAP-19C]] [[Radioisotope thermoelectric generator|RTG]]) ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ರಿಲೇ ಆಲಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |last=Desai |first=Shail |date=2017-05-07 |title=1965 Nanda Devi spy mission, the movie |url=https://www.livemint.com/Sundayapp/g1GCx9n5O83AqHI4ClJAZP/1965-Nanda-Devi-spy-mission-the-movie.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110552/https://www.livemint.com/Sundayapp/g1GCx9n5O83AqHI4ClJAZP/1965-Nanda-Devi-spy-mission-the-movie.html |archive-date=18 April 2025 |access-date=2025-05-23 |work=mint |language=en |url-status=live }}</ref><ref name=LiveHistoryIndia>{{cite web |url=https://www.livehistoryindia.com/story/eras/nanda-devi-nuclear-device |title=Nanda Devi's Nuclear Secret and a Botched CIA Operation |author=Ranvijay Singh Hada |date=18 September 2020 |access-date=22 February 2021}}</ref> ಈ ಸಾಧನವನ್ನು [[Xinjiang|ಚೀನಾದ ಶಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಡಾವಣೆಗಳ ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗ [[China's missile program|ಚೀನಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]] ಇನ್ನೂ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite news|first=Vinod K. |last=Jose |title=River Deep Mountain High |publisher=Caravan Magazine |date=1 December 2010 |access-date=20 May 2013 |url=http://www.caravanmagazine.in/reportage/river-deep-mountain-high}}</ref> ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಕಾರಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಧನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಧನವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮರಳಿ ಬಂದರೂ ಹುಡುಕಾಟ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name=LiveHistoryIndia /> CIAಯ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1960ರ ದಶಕದ ಬಹುಪಾಲು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ವಿದೇಶಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. 1974ರಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ===ನಂತರದ ಆರೋಹಣಗಳು=== [[File:Nanda Devi from Kausani.JPG|thumb|right|[[Kausani|ಕೌಸಾನಿ]]ಯಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗ]] 1976ರಲ್ಲಿ 13 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡವು ಕಠಿಣವಾದ ಹೊಸ ವಾಯುವ್ಯ ಬಟ್‌ರೆಸ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಏರಿತು. ಮೂವರು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾದ [[John Roskelley|ಜಾನ್ ರೋಸ್ಕೆಲ್ಲಿ]], ಜಿಮ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[Louis Reichardt|ಲೂಯಿಸ್ ರೀಚಾರ್ಡ್]] ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಶಿಖರ ತಲುಪಿದರು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಹ-ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ರೀಚಾರ್ಡ್, [[H. Adams Carter|H. Adams Carter]] (1936ರ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವರು) ಮತ್ತು 1963ರಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಏರಿದ [[Willi Unsoeld|ವಿಲ್ಲಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್]] ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಶಿಖರದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದ್ದ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.<ref name="ndu">J. Roskelley, ''Nanda Devi: The Tragic Expedition'' (The Mountaineers Books, 2000) {{ISBN|0-89886-739-8}}</ref><ref name=AAJ1977>{{cite aaj|title=Nanda Devi from the North|article_id=12197700100|author1=Reichardt, Louis F.|author2=Unsoeld, William F.|year=1977|access-date=2025-01-02}}</ref> ಅವರು "ಅತಿಸಾರ ಮತ್ತು [[inguinal hernia|ತೊಡೆಯ ಮೂಲದ ಹರ್ನಿಯಾ]] ಉಲ್ಬಣದಿಂದ" ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಮೊದಲು ಆರೋಹಣದ ಪ್ರಯಾಣದ ಎರಡನೇ ದಿನವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಸುಮಾರು ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ {{convert|7200|m|ft}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://footlesscrow.blogspot.com/2013/04/darkness-at-noonthe-life-and-death-of.html|title=Darkness at Noon: The life and death of Nanda Devi Unsoeld |author=Unsoeld, Willie|work=THE AMERICAN ALPINE JOURNAL |date=1977}}</ref> 1980ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ವು ವಿಫಲ ಆರೋಹಣ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿತು.{{citation needed|date=January 2025}} ಇದಾದ ನಂತರ 1981ರಲ್ಲಿ [[Parachute Regiment (India)|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್]] ಮತ್ತೊಂದು ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿತು. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಸರಸೋನ್ ಪಾತಲ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಶಿಖರ ತಲುಪಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.{{citation needed|date=January 2025}} 1993ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ದ 40 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹಲವು: ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಖರವನ್ನು ಏರುವುದು. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ V.K. ಭಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡದಲ್ಲಿ [[Wildlife Institute of India|ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]], [[Sálim Ali Centre for Ornithology and Natural History|ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆರ್ನಿಥಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]], [[World Wide Fund for Nature|ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್]] ಮತ್ತು ಗೋವಿಂದ್ ಬಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ವನ್ಯಜೀವಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಇದ್ದರು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಸಮಗ್ರ ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ 1,000 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಮಂದಿ ಶಿಖರಾರೋಹಿಗಳು ಶಿಖರ ತಲುಪಿದರು: ಅಮೀನ್ ನಾಯಕ್, ಆನಂದ್ ಸ್ವರೂಪ್, G. K. ಶರ್ಮಾ, ದಿದಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು S. P. ಭಟ್.<ref name="sanan">Sanan, Deepak (1995) ''Nandadevi – Restoring Glory'' Sapper Adventure Foundation & Wiley Eastern Limited {{ISBN|81-224-0752-8}}</ref> ==ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ== [[File:The folk characters of Latu and Lati during the mask dance festival in lata village, nanda devi national park in indian himalayas.jpg|alt=Mask Dance Festival in Lata village on the periphery of Nanda Devi National Park|thumb|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿರುವ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಖವಾಡ ನೃತ್ಯ]] 1974ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಚಾರಣಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾದ ನಂತರ, ಉರುವಲು ಕಡಿಯುವುದು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಎಸೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಯಿತು. ಗಂಭೀರ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು 1977ರಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದವು ಮತ್ತು 1983ರಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref name="world_mountaineering"/> ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಂದಾ ದೇವಿಯು [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಮಂಡಲ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1982ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. 1988ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ [[World Heritage Site|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು "ಮಾನವಕುಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[cultural heritage|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಅಥವಾ [[natural heritage|ನೈಸರ್ಗಿಕ]] ಮಹತ್ವವನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=335 Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks – UNESCO World Heritage Centre<!-- Bot generated title -->]</ref> ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮೀಪದ ಶಿಖರಗಳ ಒಳಭಾಗದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ 1993ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ದ 40 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಕಸದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.<ref name="sanan"/> ಸುನಂದಾ ದೇವಿಯು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. 2001ರ ನಂದಾ ದೇವಿ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ನಿರಂತರ ಅಭಿಯಾನದ ನಂತರ,<ref>{{Cite web|url=http://lib.icimod.org/record/20725/files/c_attachment_18_42.pdf|title=Nanda Devi Bio Diversity Conservation and Ecotourism Declaration|date=14 October 2001|website=icimod.org|access-date=22 December 2018}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯವನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಚಾರಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ಮಹಿಳಾ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಅಭಿಯಾನವು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. ಇದರ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳ ಅಭಿಯಾನವು ಈಗ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾತ್ಮಕ ಚಾರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india/nanda-devi-opens-door/story-4r9KOtcbw6tqQ6FNym0H4H.html|title=Nanda Devi opens door|last=Misra|first=Neelesh|date=15 September 2006|work=Hindustan Times|access-date=22 December 2018}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಜೈವ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯದ ಕುರಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿರುವ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಡುವೆ ಗರಿಷ್ಠ 500 ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಧರಾಂಸಿ ವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇದೆ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಚಾರಣವು ಜೋಶಿಮಠ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಿತಿ–ಮಲಾರಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 2019ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೆ ಏರಲಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಉಪಶಿಖರವನ್ನು ಏರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಟು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು ಹಿಮಪಾತದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite news |last1=Scarr |first1=Simon |last2=Bhandari |first2=Aditi |title=The challenges of retrieving the bodies near Nanda Devi |url=https://www.reuters.com/graphics/INDIA-CLIMBERS/010092NV3HD/ |access-date=15 August 2025 |work=[[Reuters]] |date=12 June 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=Nanda Devi: Video reveals las lv6xkbygfjiam28kwn7rc3cqli7lhad 1383363 1383312 2026-08-18T16:20:28Z A826 72368 added [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1383363 wikitext text/x-wiki {{short description|ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ}} {{about|ಮುಖ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರ|ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಜೋಡಿ ಶಿಖರ|Sunanda Devi}} {{Use British English|date=October 2013}} {{Use dmy dates|date=January 2025}} {{Infobox mountain | name = ನಂದಾ ದೇವಿ | native_name = | image = Mt. Nanda Devi.jpg | elevation_m = 7817 | elevation_ref = <ref name="peaklist">{{cite web|url=http://peaklist.org/WWlists/ultras/karakoram.html|title=High Asia I: The Karakoram, Pakistan Himalaya and India Himalaya (north of Nepal)|publisher = Peaklist.org|access-date=2014-05-28}}</ref><br /><small>[[list of highest mountains|23ನೇ ಸ್ಥಾನ]]</small> | prominence_m = 3139 | prominence_ref = <ref name="peaklist"/><br />{{small|[[list of peaks by prominence|74ನೇ ಸ್ಥಾನ]]}} | map_caption = ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳ | map_size = 260 | image_map = {{OSM Himalaya|lat_d=30.4|long_d=80.0|zoom=7}} | pushpin_label_position = right | listing =[[List of Indian states and territories by highest point|ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬಿಂದು]]<br/>[[Ultra prominent peak|ಅಲ್ಟ್ರಾ]] | location = [[Chamoli]], [[Uttarakhand]], India | range = [[Garhwal Himalaya]] | coordinates = {{coord|30|22|33|N|79|58|15|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="peaklist"/><ref name="him_index_latlong">The [http://www.alpine-club.org.uk/hi/ Himalayan Index] gives the coordinates of Nanda Devi as {{coord|30|22|12|N|79|58|12|E|type:mountain}}.</ref> | topo = | type = | age = | first_ascent = 29 August 1936 by [[Noel Odell]] and [[Bill Tilman]]<ref name="world_mountaineering">[[Harish Kapadia]], "Nanda Devi", in ''World Mountaineering'', Audrey Salkeld, editor, Bulfinch Press, 1998, {{ISBN|0-8212-2502-2}}, pp. 254–257.</ref><ref name="him_alpine_style">Andy Fanshawe and Stephen Venables, ''Himalaya Alpine-Style'', Hodder and Stoughton, 1995, {{ISBN|0-340-64931-3}}.</ref> | easiest_route = ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ: ತಾಂತ್ರಿಕ ಬಂಡೆ/ಹಿಮ/ಹಿಮಗಡ್ಡೆ ಆರೋಹಣ }} '''ನಂದಾ ದೇವಿ''' [[Kangchenjunga|ಕಾಂಚನಜಂಗಾ]] ನಂತರ [[India|ಭಾರತದ]] ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಕಾಂಚನಜಂಗಾ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[Nepal|ನೇಪಾಳದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತದೊಳಗೆ ಇರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ ನಂದಾ ದೇವಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=britannica-kangchenjunga>{{citation|chapter=Kanchenjunga|title=Encyclopedia Britannica|date= 17 April 2023|url=https://www.britannica.com/place/Kanchenjunga|access-date= 13 May 2023|quote=Kanchenjunga, also spelled Kangchenjunga or Kinchinjunga, Nepali Kumbhkaran Lungur, world’s third highest mountain, with an elevation of 28,169 feet (8,586 metres). It is situated in the eastern Himalayas on the border between Sikkim state, northeastern India, and eastern Nepal, 46 miles (74 km) north-northwest of Darjiling}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿಯು ವಿಶ್ವದ [[List of highest mountains|23ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ]] ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರ [[India|ಭಾರತದ]] [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[Chamoli district|ಚಮೋಲಿ ಗಢ್ವಾಲ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ [[List of peaks by prominence|ಭೌಗೋಳಿಕ ಎತ್ತರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ]] 74ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 1808ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣನೆಗಳು [[Dhaulagiri|ಧೌಲಗಿರಿ]] ನಂದಾ ದೇವಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು, ನಂದಾ ದೇವಿಯನ್ನು [[List of past presumed highest mountains|ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1975ರವರೆಗೆ ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತವಾಗಿತ್ತು. 1948ರವರೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ [[Sikkim|ಸಿಕ್ಕಿಂ]] 1975ರಲ್ಲಿ [[States and union territories of India|ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾಯಿತು. ಇದು [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡದ]] [[Chamoli district|ಚಮೋಲಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[Rishiganga|ಋಷಿಗಂಗಾ]] ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[Gori Ganga|ಗೋರಿಗಂಗಾ]] ಕಣಿವೆಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. "ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ದೇವತೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಶಿಖರವು,<ref name="him_alpine_style"/> [[Garhwal Himalaya|ಗಢ್ವಾಲ್]] ಮತ್ತು [[Kumaon Division|ಕುಮಾಯೂನ್]] ಹಿಮಾಲಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1983ರಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಖರ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳ ವಲಯವಾದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ [[UNESCO World Heritage Site|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ==ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ನಂದಾ ದೇವಿಯು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು {{Convert|2|km|mi|1|adj=mid|-long}} ಉದ್ದದ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[two-peaked|ದ್ವಿಶಿಖರ]] [[massif|ಪರ್ವತ ಸಮೂಹ]]ವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರವು ಪೂರ್ವ ಶಿಖರಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಶಿಖರವನ್ನು [[Nanda Devi East|ನಂದಾ ದೇವಿ ಈಸ್ಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಸುನಂದಾ ದೇವಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವು ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಲಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಪರ್ವತಗಳು {{convert|6400|m}} ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲಾಗದ ಈ ವಲಯದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂದಾ ದೇವಿ ಈಸ್ಟ್ ಈ ವಲಯದ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನದ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[Chamoli|ಚಮೋಲಿ]], [[Pithoragarh|ಪಿಥೋರಾಗಢ]] ಮತ್ತು [[Bageshwar|ಬಾಗೇಶ್ವರ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[List of highest mountains|ವಿಶ್ವದ 23ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ]]ವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಂದಾ ದೇವಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಏರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ತಕ್ಷಣದ ನೈಋತ್ಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[Dakkhini Nanda Devi Glacier|ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯಿಂದ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು {{Convert|4.2|km|mi|1}} ದೂರದಲ್ಲಿ {{Convert|3300|m|ft|-2}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ಹಿಮನದಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅದರ ಏರಿಕೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿದಾದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ [[K2]] ಪರ್ವತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ನಂದಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೂರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಗಮನಿಸಿದರೂ ಅದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇವಲ {{Convert|50|km|mi|-1|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗೋರಿಗಂಗಾ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಇದು {{Convert|6500|m|ft|-2}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ.<ref name="kumaoun-himalaya-ost">''Kumaoun'' -Himalaya-Ost'', 1:150,000 scale topographic map, prepared in 1992 by Ernst Huber for the [[Swiss Foundation for Alpine Research]], based on maps of the [[Survey of India]].''</ref> ಪರ್ವತ ಸಮೂಹದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[Uttari Nanda Devi Glacier|ಉತ್ತರ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]] ಇದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಋಷಿ ಹಿಮನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ [[Dakkhini Nanda Devi Glacier|ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]] ಇದ್ದು, ಅದು ದಕ್ಷಿಣಿ ಋಷಿ ಹಿಮನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಮನದಿಗಳು ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಳಗಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಋಷಿಗಂಗಾ ನದಿಯತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಚು ಹಿಮನದಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ನಂದಾಘುಂಟಿ ಹಾಗೂ ಲಾವನ್ ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ. ಇವು ಲಾವನ್ ಗಾಡ್‌ಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಿಲಂ ಕಣಿವೆಯತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಾರಿ ಹಿಮನದಿ ಇದ್ದು, ಅದು ಪಿಂಡಾರ್ ನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸುನಂದಾ ದೇವಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಲಾವನ್ ಗಾಡ್‌ನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟಾಫ್ [[Mountain pass|ಕಣಿವೆ ದಾಟು]] ಇದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ {{Convert|5910|m|ft|0|abbr=on}} ಆಗಿದ್ದು, ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಾಯುವ ಎತ್ತರದ ಕಣಿವೆ ದಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="garhwal-himalaya-ost">''Garhwal-Himalaya-Ost'', 1:150,000 scale topographic map, prepared in 1992 by Ernst Huber for the [[Swiss Foundation for Alpine Research]], based on maps of the [[Survey of India]].</ref> ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಿಖರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ. ==ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣದ ಇತಿಹಾಸ== {{main|Shipton–Tilman Nanda Devi expeditions}} [[Image:Nanda-region-map-annotated.jpg|thumb|right|ನಂದಾ ದೇವಿ ಪ್ರದೇಶದ ನೆರಳು-ಕಾಂಟೂರ್ ನಕ್ಷೆ|276x276px]] ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾದ ಋಷಿ ಕಣಿವೆ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಟುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ. ಇದು ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವು ಕಠಿಣ [[mountain pass|ಪರ್ವತ ದಾಟು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ದಾಟು {{Convert|5180|m|ft|-1|abbr=on}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ದಾಖಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು 1883ರಲ್ಲಿ W. W. Graham ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಋಷಿ ಗಂಗೆಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="unesco2">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks |url=https://whc.unesco.org/en/list/335/ |access-date= |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> [[Hugh Ruttledge|ಹ್ಯೂ ರಟ್ಲೆಜ್]] 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಪ್ರತಿಬಾರಿಯೂ ವಿಫಲರಾದರು. ''[[The Times]]'' ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು, 'ನಂದಾ ದೇವಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅವರ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹನಶಕ್ತಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾಳೆ' ಎಂದು ಬರೆದರು. ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದೇ [[North Pole|ಉತ್ತರ ಧ್ರುವವನ್ನು]] ತಲುಪುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.[https://www.theguardian.com/books/2004/apr/24/featuresreviews.guardianreview10] 1934ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನ್ವೇಷಕರಾದ [[Eric Shipton|ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[Bill Tilman|H. W. ಟಿಲ್ಮನ್]], ಮೂವರು [[Sherpa people|ಶೆರ್ಪಾ]] ಸಹಚರರಾದ [[Angtharkay|ಅಂಗ್ತಾರ್ಕೇ]], ಪಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಕುಸಾಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[Shipton–Tilman Nanda Devi expeditions|ಋಷಿ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು]]. 1939ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಟದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="unesco3">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks |url=https://whc.unesco.org/en/list/335/ |access-date= |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> [[File:Nanda Devi Peak from Ranikhet.jpg|thumb|355x355px|ನಂದಾ ದೇವಿ (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು [[Sunanda Devi|ಸುನಂದಾ ದೇವಿ]] (ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ), [[Ranikhet|ರಾಣಿಖೇತ್]], [[Almora|ಅಲ್ಮೋರಾ]]ದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರ]] 1936ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ತಂಡವು ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದಾಗ, ಅದು [[World altitude record (mountaineering)|ಮಾನವನು ಏರಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ]]ವಾಯಿತು. ಈ ದಾಖಲೆಯು {{Convert|8091|m|ft|0}} ಎತ್ತರದ [[1950 French Annapurna expedition|1950ರ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಆರೋಹಣ]]ದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. (ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿಖರವಾಗಿರದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಗಳನ್ನು 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರು [[Mount Everest|ಎವರೆಸ್ಟ್]]ನಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[George Mallory|ಜಾರ್ಜ್ ಮ್ಯಾಲರಿ]] 1924ರಲ್ಲಿ [[1924 British Mount Everest expedition|ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿರಬಹುದೆಂಬ]] ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.) ಈ ಆರೋಹಣವು ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿದಾದ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="him_alpine_style"/> ಈ ತಂಡವು ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಏರಿತು. ಇದನ್ನು ಕಾಕ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದತ್ತ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="world_mountaineering"/> ಶಿಖರ ತಲುಪಿದ ಜೋಡಿ [[Bill Tilman|H. W. ಟಿಲ್ಮನ್]] ಮತ್ತು [[Noel Odell|ನೋಯೆಲ್ ಓಡೆಲ್]] ಆಗಿದ್ದರು. [[Charles Snead Houston|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್]] ಟಿಲ್ಮನ್ ಬದಲಿಗೆ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ತೀವ್ರ ಆಹಾರ ವಿಷಬಾಧೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಲೇಖಕ [[H. Adams Carter|H. Adams Carter]] ಕೂಡ ಈ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಅದರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಸಾಧನ ಬಳಕೆಯ ನೀತಿಗಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು: ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಏಳು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಿದ್ದರು ಮತ್ತು {{Convert|6200|m|ft|-2|abbr=on}} ಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ [[fixed rope|ಸ್ಥಿರ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು]] ಅಥವಾ [[Sherpa people|ಶೆರ್ಪಾ]] ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಇದನ್ನು "ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಸಾಧನೆ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name="him_alpine_style"/> 1957 ಮತ್ತು 1961ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ, 1964ರಲ್ಲಿ N. ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ತಂಡವು ಕಾಕ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಎರಡನೇ ಯಶಸ್ವಿ ಆರೋಹಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ===CIA ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ=== {{main|Nanda Devi Plutonium Mission}} 1965ರಿಂದ 1968ರವರೆಗೆ [[Central Intelligence Agency|ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ]] (CIA) ಮತ್ತು [[Intelligence Bureau (India)|ಗುಪ್ತಚರ ಬ್ಯೂರೋ]] (IB) ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಅಣುಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಾಲಿತ ([[Systems for Nuclear Auxiliary Power|SNAP-19C]] [[Radioisotope thermoelectric generator|RTG]]) ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ರಿಲೇ ಆಲಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |last=Desai |first=Shail |date=2017-05-07 |title=1965 Nanda Devi spy mission, the movie |url=https://www.livemint.com/Sundayapp/g1GCx9n5O83AqHI4ClJAZP/1965-Nanda-Devi-spy-mission-the-movie.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110552/https://www.livemint.com/Sundayapp/g1GCx9n5O83AqHI4ClJAZP/1965-Nanda-Devi-spy-mission-the-movie.html |archive-date=18 April 2025 |access-date=2025-05-23 |work=mint |language=en |url-status=live }}</ref><ref name=LiveHistoryIndia>{{cite web |url=https://www.livehistoryindia.com/story/eras/nanda-devi-nuclear-device |title=Nanda Devi's Nuclear Secret and a Botched CIA Operation |author=Ranvijay Singh Hada |date=18 September 2020 |access-date=22 February 2021}}</ref> ಈ ಸಾಧನವನ್ನು [[Xinjiang|ಚೀನಾದ ಶಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಡಾವಣೆಗಳ ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗ [[China's missile program|ಚೀನಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]] ಇನ್ನೂ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite news|first=Vinod K. |last=Jose |title=River Deep Mountain High |publisher=Caravan Magazine |date=1 December 2010 |access-date=20 May 2013 |url=http://www.caravanmagazine.in/reportage/river-deep-mountain-high}}</ref> ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಕಾರಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಧನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಧನವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮರಳಿ ಬಂದರೂ ಹುಡುಕಾಟ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name=LiveHistoryIndia /> CIAಯ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1960ರ ದಶಕದ ಬಹುಪಾಲು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ವಿದೇಶಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. 1974ರಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ===ನಂತರದ ಆರೋಹಣಗಳು=== [[File:Nanda Devi from Kausani.JPG|thumb|right|[[Kausani|ಕೌಸಾನಿ]]ಯಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗ]] 1976ರಲ್ಲಿ 13 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡವು ಕಠಿಣವಾದ ಹೊಸ ವಾಯುವ್ಯ ಬಟ್‌ರೆಸ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಏರಿತು. ಮೂವರು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾದ [[John Roskelley|ಜಾನ್ ರೋಸ್ಕೆಲ್ಲಿ]], ಜಿಮ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[Louis Reichardt|ಲೂಯಿಸ್ ರೀಚಾರ್ಡ್]] ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಶಿಖರ ತಲುಪಿದರು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಹ-ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ರೀಚಾರ್ಡ್, [[H. Adams Carter|H. Adams Carter]] (1936ರ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವರು) ಮತ್ತು 1963ರಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಏರಿದ [[Willi Unsoeld|ವಿಲ್ಲಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್]] ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಶಿಖರದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದ್ದ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.<ref name="ndu">J. Roskelley, ''Nanda Devi: The Tragic Expedition'' (The Mountaineers Books, 2000) {{ISBN|0-89886-739-8}}</ref><ref name=AAJ1977>{{cite aaj|title=Nanda Devi from the North|article_id=12197700100|author1=Reichardt, Louis F.|author2=Unsoeld, William F.|year=1977|access-date=2025-01-02}}</ref> ಅವರು "ಅತಿಸಾರ ಮತ್ತು [[inguinal hernia|ತೊಡೆಯ ಮೂಲದ ಹರ್ನಿಯಾ]] ಉಲ್ಬಣದಿಂದ" ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಮೊದಲು ಆರೋಹಣದ ಪ್ರಯಾಣದ ಎರಡನೇ ದಿನವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಸುಮಾರು ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ {{convert|7200|m|ft}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://footlesscrow.blogspot.com/2013/04/darkness-at-noonthe-life-and-death-of.html|title=Darkness at Noon: The life and death of Nanda Devi Unsoeld |author=Unsoeld, Willie|work=THE AMERICAN ALPINE JOURNAL |date=1977}}</ref> 1980ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ವು ವಿಫಲ ಆರೋಹಣ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿತು.{{citation needed|date=January 2025}} ಇದಾದ ನಂತರ 1981ರಲ್ಲಿ [[Parachute Regiment (India)|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್]] ಮತ್ತೊಂದು ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿತು. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಸರಸೋನ್ ಪಾತಲ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಶಿಖರ ತಲುಪಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.{{citation needed|date=January 2025}} 1993ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ದ 40 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹಲವು: ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಖರವನ್ನು ಏರುವುದು. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ V.K. ಭಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡದಲ್ಲಿ [[Wildlife Institute of India|ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]], [[Sálim Ali Centre for Ornithology and Natural History|ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆರ್ನಿಥಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]], [[World Wide Fund for Nature|ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್]] ಮತ್ತು ಗೋವಿಂದ್ ಬಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ವನ್ಯಜೀವಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಇದ್ದರು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಸಮಗ್ರ ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ 1,000 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಮಂದಿ ಶಿಖರಾರೋಹಿಗಳು ಶಿಖರ ತಲುಪಿದರು: ಅಮೀನ್ ನಾಯಕ್, ಆನಂದ್ ಸ್ವರೂಪ್, G. K. ಶರ್ಮಾ, ದಿದಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು S. P. ಭಟ್.<ref name="sanan">Sanan, Deepak (1995) ''Nandadevi – Restoring Glory'' Sapper Adventure Foundation & Wiley Eastern Limited {{ISBN|81-224-0752-8}}</ref> ==ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ== [[File:The folk characters of Latu and Lati during the mask dance festival in lata village, nanda devi national park in indian himalayas.jpg|alt=Mask Dance Festival in Lata village on the periphery of Nanda Devi National Park|thumb|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿರುವ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಖವಾಡ ನೃತ್ಯ]] 1974ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಚಾರಣಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾದ ನಂತರ, ಉರುವಲು ಕಡಿಯುವುದು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಎಸೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಯಿತು. ಗಂಭೀರ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು 1977ರಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದವು ಮತ್ತು 1983ರಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref name="world_mountaineering"/> ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಂದಾ ದೇವಿಯು [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಮಂಡಲ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1982ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. 1988ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ [[World Heritage Site|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು "ಮಾನವಕುಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[cultural heritage|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಅಥವಾ [[natural heritage|ನೈಸರ್ಗಿಕ]] ಮಹತ್ವವನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=335 Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks – UNESCO World Heritage Centre<!-- Bot generated title -->]</ref> ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮೀಪದ ಶಿಖರಗಳ ಒಳಭಾಗದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ 1993ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ದ 40 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಕಸದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.<ref name="sanan"/> ಸುನಂದಾ ದೇವಿಯು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. 2001ರ ನಂದಾ ದೇವಿ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ನಿರಂತರ ಅಭಿಯಾನದ ನಂತರ,<ref>{{Cite web|url=http://lib.icimod.org/record/20725/files/c_attachment_18_42.pdf|title=Nanda Devi Bio Diversity Conservation and Ecotourism Declaration|date=14 October 2001|website=icimod.org|access-date=22 December 2018}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯವನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಚಾರಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ಮಹಿಳಾ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಅಭಿಯಾನವು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. ಇದರ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳ ಅಭಿಯಾನವು ಈಗ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾತ್ಮಕ ಚಾರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india/nanda-devi-opens-door/story-4r9KOtcbw6tqQ6FNym0H4H.html|title=Nanda Devi opens door|last=Misra|first=Neelesh|date=15 September 2006|work=Hindustan Times|access-date=22 December 2018}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಜೈವ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯದ ಕುರಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿರುವ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಡುವೆ ಗರಿಷ್ಠ 500 ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಧರಾಂಸಿ ವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇದೆ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಚಾರಣವು ಜೋಶಿಮಠ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಿತಿ–ಮಲಾರಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 2019ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೆ ಏರಲಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಉಪಶಿಖರವನ್ನು ಏರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಟು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು ಹಿಮಪಾತದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite news |last1=Scarr |first1=Simon |last2=Bhandari |first2=Aditi |title=The challenges of retrieving the bodies near Nanda Devi |url=https://www.reuters.com/graphics/INDIA-CLIMBERS/010092NV3HD/ |access-date=15 August 2025 |work=[[Reuters]] |date=12 June 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=Nanda Devi: Video reveals las [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] jombqbmsrdybwfizuj92njfl5cm8gsq 1383364 1383363 2026-08-18T16:21:04Z A826 72368 added [[Category:ಪರ್ವತಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1383364 wikitext text/x-wiki {{short description|ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ}} {{about|ಮುಖ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರ|ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಜೋಡಿ ಶಿಖರ|Sunanda Devi}} {{Use British English|date=October 2013}} {{Use dmy dates|date=January 2025}} {{Infobox mountain | name = ನಂದಾ ದೇವಿ | native_name = | image = Mt. Nanda Devi.jpg | elevation_m = 7817 | elevation_ref = <ref name="peaklist">{{cite web|url=http://peaklist.org/WWlists/ultras/karakoram.html|title=High Asia I: The Karakoram, Pakistan Himalaya and India Himalaya (north of Nepal)|publisher = Peaklist.org|access-date=2014-05-28}}</ref><br /><small>[[list of highest mountains|23ನೇ ಸ್ಥಾನ]]</small> | prominence_m = 3139 | prominence_ref = <ref name="peaklist"/><br />{{small|[[list of peaks by prominence|74ನೇ ಸ್ಥಾನ]]}} | map_caption = ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳ | map_size = 260 | image_map = {{OSM Himalaya|lat_d=30.4|long_d=80.0|zoom=7}} | pushpin_label_position = right | listing =[[List of Indian states and territories by highest point|ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬಿಂದು]]<br/>[[Ultra prominent peak|ಅಲ್ಟ್ರಾ]] | location = [[Chamoli]], [[Uttarakhand]], India | range = [[Garhwal Himalaya]] | coordinates = {{coord|30|22|33|N|79|58|15|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="peaklist"/><ref name="him_index_latlong">The [http://www.alpine-club.org.uk/hi/ Himalayan Index] gives the coordinates of Nanda Devi as {{coord|30|22|12|N|79|58|12|E|type:mountain}}.</ref> | topo = | type = | age = | first_ascent = 29 August 1936 by [[Noel Odell]] and [[Bill Tilman]]<ref name="world_mountaineering">[[Harish Kapadia]], "Nanda Devi", in ''World Mountaineering'', Audrey Salkeld, editor, Bulfinch Press, 1998, {{ISBN|0-8212-2502-2}}, pp. 254–257.</ref><ref name="him_alpine_style">Andy Fanshawe and Stephen Venables, ''Himalaya Alpine-Style'', Hodder and Stoughton, 1995, {{ISBN|0-340-64931-3}}.</ref> | easiest_route = ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ: ತಾಂತ್ರಿಕ ಬಂಡೆ/ಹಿಮ/ಹಿಮಗಡ್ಡೆ ಆರೋಹಣ }} '''ನಂದಾ ದೇವಿ''' [[Kangchenjunga|ಕಾಂಚನಜಂಗಾ]] ನಂತರ [[India|ಭಾರತದ]] ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಕಾಂಚನಜಂಗಾ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[Nepal|ನೇಪಾಳದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತದೊಳಗೆ ಇರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ ನಂದಾ ದೇವಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=britannica-kangchenjunga>{{citation|chapter=Kanchenjunga|title=Encyclopedia Britannica|date= 17 April 2023|url=https://www.britannica.com/place/Kanchenjunga|access-date= 13 May 2023|quote=Kanchenjunga, also spelled Kangchenjunga or Kinchinjunga, Nepali Kumbhkaran Lungur, world’s third highest mountain, with an elevation of 28,169 feet (8,586 metres). It is situated in the eastern Himalayas on the border between Sikkim state, northeastern India, and eastern Nepal, 46 miles (74 km) north-northwest of Darjiling}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿಯು ವಿಶ್ವದ [[List of highest mountains|23ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ]] ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರ [[India|ಭಾರತದ]] [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[Chamoli district|ಚಮೋಲಿ ಗಢ್ವಾಲ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ [[List of peaks by prominence|ಭೌಗೋಳಿಕ ಎತ್ತರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ]] 74ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 1808ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣನೆಗಳು [[Dhaulagiri|ಧೌಲಗಿರಿ]] ನಂದಾ ದೇವಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು, ನಂದಾ ದೇವಿಯನ್ನು [[List of past presumed highest mountains|ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1975ರವರೆಗೆ ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತವಾಗಿತ್ತು. 1948ರವರೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ [[Sikkim|ಸಿಕ್ಕಿಂ]] 1975ರಲ್ಲಿ [[States and union territories of India|ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾಯಿತು. ಇದು [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡದ]] [[Chamoli district|ಚಮೋಲಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[Rishiganga|ಋಷಿಗಂಗಾ]] ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[Gori Ganga|ಗೋರಿಗಂಗಾ]] ಕಣಿವೆಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. "ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ದೇವತೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಶಿಖರವು,<ref name="him_alpine_style"/> [[Garhwal Himalaya|ಗಢ್ವಾಲ್]] ಮತ್ತು [[Kumaon Division|ಕುಮಾಯೂನ್]] ಹಿಮಾಲಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1983ರಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಖರ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳ ವಲಯವಾದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ [[UNESCO World Heritage Site|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ==ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ನಂದಾ ದೇವಿಯು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು {{Convert|2|km|mi|1|adj=mid|-long}} ಉದ್ದದ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[two-peaked|ದ್ವಿಶಿಖರ]] [[massif|ಪರ್ವತ ಸಮೂಹ]]ವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರವು ಪೂರ್ವ ಶಿಖರಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಶಿಖರವನ್ನು [[Nanda Devi East|ನಂದಾ ದೇವಿ ಈಸ್ಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಸುನಂದಾ ದೇವಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವು ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಲಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಪರ್ವತಗಳು {{convert|6400|m}} ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲಾಗದ ಈ ವಲಯದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂದಾ ದೇವಿ ಈಸ್ಟ್ ಈ ವಲಯದ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನದ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[Chamoli|ಚಮೋಲಿ]], [[Pithoragarh|ಪಿಥೋರಾಗಢ]] ಮತ್ತು [[Bageshwar|ಬಾಗೇಶ್ವರ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[List of highest mountains|ವಿಶ್ವದ 23ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ]]ವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಂದಾ ದೇವಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಏರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ತಕ್ಷಣದ ನೈಋತ್ಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[Dakkhini Nanda Devi Glacier|ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯಿಂದ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು {{Convert|4.2|km|mi|1}} ದೂರದಲ್ಲಿ {{Convert|3300|m|ft|-2}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ಹಿಮನದಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅದರ ಏರಿಕೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿದಾದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ [[K2]] ಪರ್ವತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ನಂದಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೂರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಗಮನಿಸಿದರೂ ಅದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇವಲ {{Convert|50|km|mi|-1|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗೋರಿಗಂಗಾ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಇದು {{Convert|6500|m|ft|-2}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ.<ref name="kumaoun-himalaya-ost">''Kumaoun'' -Himalaya-Ost'', 1:150,000 scale topographic map, prepared in 1992 by Ernst Huber for the [[Swiss Foundation for Alpine Research]], based on maps of the [[Survey of India]].''</ref> ಪರ್ವತ ಸಮೂಹದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[Uttari Nanda Devi Glacier|ಉತ್ತರ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]] ಇದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಋಷಿ ಹಿಮನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ [[Dakkhini Nanda Devi Glacier|ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]] ಇದ್ದು, ಅದು ದಕ್ಷಿಣಿ ಋಷಿ ಹಿಮನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಮನದಿಗಳು ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಳಗಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಋಷಿಗಂಗಾ ನದಿಯತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಚು ಹಿಮನದಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ನಂದಾಘುಂಟಿ ಹಾಗೂ ಲಾವನ್ ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ. ಇವು ಲಾವನ್ ಗಾಡ್‌ಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಿಲಂ ಕಣಿವೆಯತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಾರಿ ಹಿಮನದಿ ಇದ್ದು, ಅದು ಪಿಂಡಾರ್ ನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸುನಂದಾ ದೇವಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಲಾವನ್ ಗಾಡ್‌ನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟಾಫ್ [[Mountain pass|ಕಣಿವೆ ದಾಟು]] ಇದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ {{Convert|5910|m|ft|0|abbr=on}} ಆಗಿದ್ದು, ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಾಯುವ ಎತ್ತರದ ಕಣಿವೆ ದಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="garhwal-himalaya-ost">''Garhwal-Himalaya-Ost'', 1:150,000 scale topographic map, prepared in 1992 by Ernst Huber for the [[Swiss Foundation for Alpine Research]], based on maps of the [[Survey of India]].</ref> ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಿಖರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ. ==ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣದ ಇತಿಹಾಸ== {{main|Shipton–Tilman Nanda Devi expeditions}} [[Image:Nanda-region-map-annotated.jpg|thumb|right|ನಂದಾ ದೇವಿ ಪ್ರದೇಶದ ನೆರಳು-ಕಾಂಟೂರ್ ನಕ್ಷೆ|276x276px]] ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾದ ಋಷಿ ಕಣಿವೆ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಟುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ. ಇದು ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವು ಕಠಿಣ [[mountain pass|ಪರ್ವತ ದಾಟು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ದಾಟು {{Convert|5180|m|ft|-1|abbr=on}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ದಾಖಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು 1883ರಲ್ಲಿ W. W. Graham ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಋಷಿ ಗಂಗೆಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="unesco2">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks |url=https://whc.unesco.org/en/list/335/ |access-date= |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> [[Hugh Ruttledge|ಹ್ಯೂ ರಟ್ಲೆಜ್]] 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಪ್ರತಿಬಾರಿಯೂ ವಿಫಲರಾದರು. ''[[The Times]]'' ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು, 'ನಂದಾ ದೇವಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅವರ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹನಶಕ್ತಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾಳೆ' ಎಂದು ಬರೆದರು. ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದೇ [[North Pole|ಉತ್ತರ ಧ್ರುವವನ್ನು]] ತಲುಪುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.[https://www.theguardian.com/books/2004/apr/24/featuresreviews.guardianreview10] 1934ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನ್ವೇಷಕರಾದ [[Eric Shipton|ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[Bill Tilman|H. W. ಟಿಲ್ಮನ್]], ಮೂವರು [[Sherpa people|ಶೆರ್ಪಾ]] ಸಹಚರರಾದ [[Angtharkay|ಅಂಗ್ತಾರ್ಕೇ]], ಪಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಕುಸಾಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[Shipton–Tilman Nanda Devi expeditions|ಋಷಿ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು]]. 1939ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಟದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="unesco3">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks |url=https://whc.unesco.org/en/list/335/ |access-date= |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> [[File:Nanda Devi Peak from Ranikhet.jpg|thumb|355x355px|ನಂದಾ ದೇವಿ (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು [[Sunanda Devi|ಸುನಂದಾ ದೇವಿ]] (ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ), [[Ranikhet|ರಾಣಿಖೇತ್]], [[Almora|ಅಲ್ಮೋರಾ]]ದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರ]] 1936ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ತಂಡವು ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದಾಗ, ಅದು [[World altitude record (mountaineering)|ಮಾನವನು ಏರಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ]]ವಾಯಿತು. ಈ ದಾಖಲೆಯು {{Convert|8091|m|ft|0}} ಎತ್ತರದ [[1950 French Annapurna expedition|1950ರ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಆರೋಹಣ]]ದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. (ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿಖರವಾಗಿರದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಗಳನ್ನು 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರು [[Mount Everest|ಎವರೆಸ್ಟ್]]ನಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[George Mallory|ಜಾರ್ಜ್ ಮ್ಯಾಲರಿ]] 1924ರಲ್ಲಿ [[1924 British Mount Everest expedition|ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿರಬಹುದೆಂಬ]] ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.) ಈ ಆರೋಹಣವು ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿದಾದ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="him_alpine_style"/> ಈ ತಂಡವು ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಏರಿತು. ಇದನ್ನು ಕಾಕ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದತ್ತ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="world_mountaineering"/> ಶಿಖರ ತಲುಪಿದ ಜೋಡಿ [[Bill Tilman|H. W. ಟಿಲ್ಮನ್]] ಮತ್ತು [[Noel Odell|ನೋಯೆಲ್ ಓಡೆಲ್]] ಆಗಿದ್ದರು. [[Charles Snead Houston|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್]] ಟಿಲ್ಮನ್ ಬದಲಿಗೆ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ತೀವ್ರ ಆಹಾರ ವಿಷಬಾಧೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಲೇಖಕ [[H. Adams Carter|H. Adams Carter]] ಕೂಡ ಈ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಅದರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಸಾಧನ ಬಳಕೆಯ ನೀತಿಗಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು: ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಏಳು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಿದ್ದರು ಮತ್ತು {{Convert|6200|m|ft|-2|abbr=on}} ಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ [[fixed rope|ಸ್ಥಿರ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು]] ಅಥವಾ [[Sherpa people|ಶೆರ್ಪಾ]] ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಇದನ್ನು "ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಸಾಧನೆ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name="him_alpine_style"/> 1957 ಮತ್ತು 1961ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ, 1964ರಲ್ಲಿ N. ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ತಂಡವು ಕಾಕ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಎರಡನೇ ಯಶಸ್ವಿ ಆರೋಹಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ===CIA ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ=== {{main|Nanda Devi Plutonium Mission}} 1965ರಿಂದ 1968ರವರೆಗೆ [[Central Intelligence Agency|ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ]] (CIA) ಮತ್ತು [[Intelligence Bureau (India)|ಗುಪ್ತಚರ ಬ್ಯೂರೋ]] (IB) ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಅಣುಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಾಲಿತ ([[Systems for Nuclear Auxiliary Power|SNAP-19C]] [[Radioisotope thermoelectric generator|RTG]]) ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ರಿಲೇ ಆಲಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |last=Desai |first=Shail |date=2017-05-07 |title=1965 Nanda Devi spy mission, the movie |url=https://www.livemint.com/Sundayapp/g1GCx9n5O83AqHI4ClJAZP/1965-Nanda-Devi-spy-mission-the-movie.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110552/https://www.livemint.com/Sundayapp/g1GCx9n5O83AqHI4ClJAZP/1965-Nanda-Devi-spy-mission-the-movie.html |archive-date=18 April 2025 |access-date=2025-05-23 |work=mint |language=en |url-status=live }}</ref><ref name=LiveHistoryIndia>{{cite web |url=https://www.livehistoryindia.com/story/eras/nanda-devi-nuclear-device |title=Nanda Devi's Nuclear Secret and a Botched CIA Operation |author=Ranvijay Singh Hada |date=18 September 2020 |access-date=22 February 2021}}</ref> ಈ ಸಾಧನವನ್ನು [[Xinjiang|ಚೀನಾದ ಶಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಡಾವಣೆಗಳ ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗ [[China's missile program|ಚೀನಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]] ಇನ್ನೂ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite news|first=Vinod K. |last=Jose |title=River Deep Mountain High |publisher=Caravan Magazine |date=1 December 2010 |access-date=20 May 2013 |url=http://www.caravanmagazine.in/reportage/river-deep-mountain-high}}</ref> ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಕಾರಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಧನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಧನವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮರಳಿ ಬಂದರೂ ಹುಡುಕಾಟ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name=LiveHistoryIndia /> CIAಯ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1960ರ ದಶಕದ ಬಹುಪಾಲು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ವಿದೇಶಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. 1974ರಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ===ನಂತರದ ಆರೋಹಣಗಳು=== [[File:Nanda Devi from Kausani.JPG|thumb|right|[[Kausani|ಕೌಸಾನಿ]]ಯಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗ]] 1976ರಲ್ಲಿ 13 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡವು ಕಠಿಣವಾದ ಹೊಸ ವಾಯುವ್ಯ ಬಟ್‌ರೆಸ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಏರಿತು. ಮೂವರು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾದ [[John Roskelley|ಜಾನ್ ರೋಸ್ಕೆಲ್ಲಿ]], ಜಿಮ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[Louis Reichardt|ಲೂಯಿಸ್ ರೀಚಾರ್ಡ್]] ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಶಿಖರ ತಲುಪಿದರು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಹ-ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ರೀಚಾರ್ಡ್, [[H. Adams Carter|H. Adams Carter]] (1936ರ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವರು) ಮತ್ತು 1963ರಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಏರಿದ [[Willi Unsoeld|ವಿಲ್ಲಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್]] ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಶಿಖರದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದ್ದ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.<ref name="ndu">J. Roskelley, ''Nanda Devi: The Tragic Expedition'' (The Mountaineers Books, 2000) {{ISBN|0-89886-739-8}}</ref><ref name=AAJ1977>{{cite aaj|title=Nanda Devi from the North|article_id=12197700100|author1=Reichardt, Louis F.|author2=Unsoeld, William F.|year=1977|access-date=2025-01-02}}</ref> ಅವರು "ಅತಿಸಾರ ಮತ್ತು [[inguinal hernia|ತೊಡೆಯ ಮೂಲದ ಹರ್ನಿಯಾ]] ಉಲ್ಬಣದಿಂದ" ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಮೊದಲು ಆರೋಹಣದ ಪ್ರಯಾಣದ ಎರಡನೇ ದಿನವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಸುಮಾರು ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ {{convert|7200|m|ft}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://footlesscrow.blogspot.com/2013/04/darkness-at-noonthe-life-and-death-of.html|title=Darkness at Noon: The life and death of Nanda Devi Unsoeld |author=Unsoeld, Willie|work=THE AMERICAN ALPINE JOURNAL |date=1977}}</ref> 1980ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ವು ವಿಫಲ ಆರೋಹಣ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿತು.{{citation needed|date=January 2025}} ಇದಾದ ನಂತರ 1981ರಲ್ಲಿ [[Parachute Regiment (India)|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್]] ಮತ್ತೊಂದು ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿತು. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಸರಸೋನ್ ಪಾತಲ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಶಿಖರ ತಲುಪಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.{{citation needed|date=January 2025}} 1993ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ದ 40 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹಲವು: ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಖರವನ್ನು ಏರುವುದು. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ V.K. ಭಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡದಲ್ಲಿ [[Wildlife Institute of India|ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]], [[Sálim Ali Centre for Ornithology and Natural History|ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆರ್ನಿಥಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]], [[World Wide Fund for Nature|ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್]] ಮತ್ತು ಗೋವಿಂದ್ ಬಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ವನ್ಯಜೀವಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಇದ್ದರು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಸಮಗ್ರ ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ 1,000 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಮಂದಿ ಶಿಖರಾರೋಹಿಗಳು ಶಿಖರ ತಲುಪಿದರು: ಅಮೀನ್ ನಾಯಕ್, ಆನಂದ್ ಸ್ವರೂಪ್, G. K. ಶರ್ಮಾ, ದಿದಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು S. P. ಭಟ್.<ref name="sanan">Sanan, Deepak (1995) ''Nandadevi – Restoring Glory'' Sapper Adventure Foundation & Wiley Eastern Limited {{ISBN|81-224-0752-8}}</ref> ==ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ== [[File:The folk characters of Latu and Lati during the mask dance festival in lata village, nanda devi national park in indian himalayas.jpg|alt=Mask Dance Festival in Lata village on the periphery of Nanda Devi National Park|thumb|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿರುವ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಖವಾಡ ನೃತ್ಯ]] 1974ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಚಾರಣಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾದ ನಂತರ, ಉರುವಲು ಕಡಿಯುವುದು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಎಸೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಯಿತು. ಗಂಭೀರ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು 1977ರಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದವು ಮತ್ತು 1983ರಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref name="world_mountaineering"/> ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಂದಾ ದೇವಿಯು [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಮಂಡಲ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1982ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. 1988ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ [[World Heritage Site|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು "ಮಾನವಕುಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[cultural heritage|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಅಥವಾ [[natural heritage|ನೈಸರ್ಗಿಕ]] ಮಹತ್ವವನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=335 Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks – UNESCO World Heritage Centre<!-- Bot generated title -->]</ref> ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮೀಪದ ಶಿಖರಗಳ ಒಳಭಾಗದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ 1993ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ದ 40 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಕಸದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.<ref name="sanan"/> ಸುನಂದಾ ದೇವಿಯು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. 2001ರ ನಂದಾ ದೇವಿ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ನಿರಂತರ ಅಭಿಯಾನದ ನಂತರ,<ref>{{Cite web|url=http://lib.icimod.org/record/20725/files/c_attachment_18_42.pdf|title=Nanda Devi Bio Diversity Conservation and Ecotourism Declaration|date=14 October 2001|website=icimod.org|access-date=22 December 2018}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯವನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಚಾರಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ಮಹಿಳಾ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಅಭಿಯಾನವು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. ಇದರ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳ ಅಭಿಯಾನವು ಈಗ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾತ್ಮಕ ಚಾರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india/nanda-devi-opens-door/story-4r9KOtcbw6tqQ6FNym0H4H.html|title=Nanda Devi opens door|last=Misra|first=Neelesh|date=15 September 2006|work=Hindustan Times|access-date=22 December 2018}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಜೈವ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯದ ಕುರಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿರುವ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಡುವೆ ಗರಿಷ್ಠ 500 ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಧರಾಂಸಿ ವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇದೆ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಚಾರಣವು ಜೋಶಿಮಠ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಿತಿ–ಮಲಾರಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 2019ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೆ ಏರಲಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಉಪಶಿಖರವನ್ನು ಏರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಟು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು ಹಿಮಪಾತದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite news |last1=Scarr |first1=Simon |last2=Bhandari |first2=Aditi |title=The challenges of retrieving the bodies near Nanda Devi |url=https://www.reuters.com/graphics/INDIA-CLIMBERS/010092NV3HD/ |access-date=15 August 2025 |work=[[Reuters]] |date=12 June 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=Nanda Devi: Video reveals las [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಗಳು]] it1eeae9ygydntxo42010fxzkplx538 1383388 1383364 2026-08-18T23:29:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1383388 wikitext text/x-wiki {{short description|ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ}} {{about|ಮುಖ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರ|ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಜೋಡಿ ಶಿಖರ|Sunanda Devi}} {{Use British English|date=October 2013}} {{Use dmy dates|date=January 2025}} {{Infobox mountain | name = ನಂದಾ ದೇವಿ | native_name = | image = Mt. Nanda Devi.jpg | elevation_m = 7817 | elevation_ref = <ref name="peaklist">{{cite web|url=http://peaklist.org/WWlists/ultras/karakoram.html|title=High Asia I: The Karakoram, Pakistan Himalaya and India Himalaya (north of Nepal)|publisher = Peaklist.org|access-date=2014-05-28}}</ref><br /><small>[[list of highest mountains|23ನೇ ಸ್ಥಾನ]]</small> | prominence_m = 3139 | prominence_ref = <ref name="peaklist"/><br />{{small|[[list of peaks by prominence|74ನೇ ಸ್ಥಾನ]]}} | map_caption = ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳ | map_size = 260 | image_map = {{OSM Himalaya|lat_d=30.4|long_d=80.0|zoom=7}} | pushpin_label_position = right | listing =[[List of Indian states and territories by highest point|ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬಿಂದು]]<br/>[[Ultra prominent peak|ಅಲ್ಟ್ರಾ]] | location = [[Chamoli]], [[Uttarakhand]], India | range = [[Garhwal Himalaya]] | coordinates = {{coord|30|22|33|N|79|58|15|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="peaklist"/><ref name="him_index_latlong">The [http://www.alpine-club.org.uk/hi/ Himalayan Index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170717233808/http://www.alpine-club.org.uk/hi/ |date=17 ಜುಲೈ 2017 }} gives the coordinates of Nanda Devi as {{coord|30|22|12|N|79|58|12|E|type:mountain}}.</ref> | topo = | type = | age = | first_ascent = 29 August 1936 by [[Noel Odell]] and [[Bill Tilman]]<ref name="world_mountaineering">[[Harish Kapadia]], "Nanda Devi", in ''World Mountaineering'', Audrey Salkeld, editor, Bulfinch Press, 1998, {{ISBN|0-8212-2502-2}}, pp. 254–257.</ref><ref name="him_alpine_style">Andy Fanshawe and Stephen Venables, ''Himalaya Alpine-Style'', Hodder and Stoughton, 1995, {{ISBN|0-340-64931-3}}.</ref> | easiest_route = ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ: ತಾಂತ್ರಿಕ ಬಂಡೆ/ಹಿಮ/ಹಿಮಗಡ್ಡೆ ಆರೋಹಣ }} '''ನಂದಾ ದೇವಿ''' [[Kangchenjunga|ಕಾಂಚನಜಂಗಾ]] ನಂತರ [[India|ಭಾರತದ]] ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಕಾಂಚನಜಂಗಾ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[Nepal|ನೇಪಾಳದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತದೊಳಗೆ ಇರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ ನಂದಾ ದೇವಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=britannica-kangchenjunga>{{citation|chapter=Kanchenjunga|title=Encyclopedia Britannica|date= 17 April 2023|url=https://www.britannica.com/place/Kanchenjunga|access-date= 13 May 2023|quote=Kanchenjunga, also spelled Kangchenjunga or Kinchinjunga, Nepali Kumbhkaran Lungur, world’s third highest mountain, with an elevation of 28,169 feet (8,586 metres). It is situated in the eastern Himalayas on the border between Sikkim state, northeastern India, and eastern Nepal, 46 miles (74 km) north-northwest of Darjiling}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿಯು ವಿಶ್ವದ [[List of highest mountains|23ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ]] ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರ [[India|ಭಾರತದ]] [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[Chamoli district|ಚಮೋಲಿ ಗಢ್ವಾಲ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ [[List of peaks by prominence|ಭೌಗೋಳಿಕ ಎತ್ತರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ]] 74ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 1808ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣನೆಗಳು [[Dhaulagiri|ಧೌಲಗಿರಿ]] ನಂದಾ ದೇವಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು, ನಂದಾ ದೇವಿಯನ್ನು [[List of past presumed highest mountains|ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1975ರವರೆಗೆ ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತವಾಗಿತ್ತು. 1948ರವರೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ [[Sikkim|ಸಿಕ್ಕಿಂ]] 1975ರಲ್ಲಿ [[States and union territories of India|ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾಯಿತು. ಇದು [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡದ]] [[Chamoli district|ಚಮೋಲಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[Rishiganga|ಋಷಿಗಂಗಾ]] ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[Gori Ganga|ಗೋರಿಗಂಗಾ]] ಕಣಿವೆಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. "ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ದೇವತೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಶಿಖರವು,<ref name="him_alpine_style"/> [[Garhwal Himalaya|ಗಢ್ವಾಲ್]] ಮತ್ತು [[Kumaon Division|ಕುಮಾಯೂನ್]] ಹಿಮಾಲಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1983ರಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಖರ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳ ವಲಯವಾದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ [[UNESCO World Heritage Site|ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ==ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ನಂದಾ ದೇವಿಯು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಸುಮಾರು {{Convert|2|km|mi|1|adj=mid|-long}} ಉದ್ದದ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[two-peaked|ದ್ವಿಶಿಖರ]] [[massif|ಪರ್ವತ ಸಮೂಹ]]ವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರವು ಪೂರ್ವ ಶಿಖರಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಶಿಖರವನ್ನು [[Nanda Devi East|ನಂದಾ ದೇವಿ ಈಸ್ಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಸುನಂದಾ ದೇವಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವು ಭಾರತೀಯ ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಲಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಪರ್ವತಗಳು {{convert|6400|m}} ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲಾಗದ ಈ ವಲಯದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂದಾ ದೇವಿ ಈಸ್ಟ್ ಈ ವಲಯದ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನದ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ [[Uttarakhand|ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[Chamoli|ಚಮೋಲಿ]], [[Pithoragarh|ಪಿಥೋರಾಗಢ]] ಮತ್ತು [[Bageshwar|ಬಾಗೇಶ್ವರ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[List of highest mountains|ವಿಶ್ವದ 23ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ]]ವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಂದಾ ದೇವಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಏರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ತಕ್ಷಣದ ನೈಋತ್ಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[Dakkhini Nanda Devi Glacier|ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]]ಯಿಂದ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು {{Convert|4.2|km|mi|1}} ದೂರದಲ್ಲಿ {{Convert|3300|m|ft|-2}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ಹಿಮನದಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅದರ ಏರಿಕೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿದಾದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ [[K2]] ಪರ್ವತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ನಂದಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೂರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಗಮನಿಸಿದರೂ ಅದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇವಲ {{Convert|50|km|mi|-1|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗೋರಿಗಂಗಾ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಇದು {{Convert|6500|m|ft|-2}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ.<ref name="kumaoun-himalaya-ost">''Kumaoun'' -Himalaya-Ost'', 1:150,000 scale topographic map, prepared in 1992 by Ernst Huber for the [[Swiss Foundation for Alpine Research]], based on maps of the [[Survey of India]].''</ref> ಪರ್ವತ ಸಮೂಹದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[Uttari Nanda Devi Glacier|ಉತ್ತರ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]] ಇದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಋಷಿ ಹಿಮನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ [[Dakkhini Nanda Devi Glacier|ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿ]] ಇದ್ದು, ಅದು ದಕ್ಷಿಣಿ ಋಷಿ ಹಿಮನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಮನದಿಗಳು ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಳಗಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಋಷಿಗಂಗಾ ನದಿಯತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಚು ಹಿಮನದಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ನಂದಾಘುಂಟಿ ಹಾಗೂ ಲಾವನ್ ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ. ಇವು ಲಾವನ್ ಗಾಡ್‌ಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಿಲಂ ಕಣಿವೆಯತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಾರಿ ಹಿಮನದಿ ಇದ್ದು, ಅದು ಪಿಂಡಾರ್ ನದಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸುನಂದಾ ದೇವಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಲಾವನ್ ಗಾಡ್‌ನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟಾಫ್ [[Mountain pass|ಕಣಿವೆ ದಾಟು]] ಇದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ {{Convert|5910|m|ft|0|abbr=on}} ಆಗಿದ್ದು, ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಾಯುವ ಎತ್ತರದ ಕಣಿವೆ ದಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="garhwal-himalaya-ost">''Garhwal-Himalaya-Ost'', 1:150,000 scale topographic map, prepared in 1992 by Ernst Huber for the [[Swiss Foundation for Alpine Research]], based on maps of the [[Survey of India]].</ref> ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಿಖರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ. ==ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣದ ಇತಿಹಾಸ== {{main|Shipton–Tilman Nanda Devi expeditions}} [[Image:Nanda-region-map-annotated.jpg|thumb|right|ನಂದಾ ದೇವಿ ಪ್ರದೇಶದ ನೆರಳು-ಕಾಂಟೂರ್ ನಕ್ಷೆ|276x276px]] ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾದ ಋಷಿ ಕಣಿವೆ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಟುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ. ಇದು ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವು ಕಠಿಣ [[mountain pass|ಪರ್ವತ ದಾಟು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ದಾಟು {{Convert|5180|m|ft|-1|abbr=on}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ದಾಖಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು 1883ರಲ್ಲಿ W. W. Graham ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಋಷಿ ಗಂಗೆಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="unesco2">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks |url=https://whc.unesco.org/en/list/335/ |access-date= |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> [[Hugh Ruttledge|ಹ್ಯೂ ರಟ್ಲೆಜ್]] 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಪ್ರತಿಬಾರಿಯೂ ವಿಫಲರಾದರು. ''[[The Times]]'' ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು, 'ನಂದಾ ದೇವಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅವರ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹನಶಕ್ತಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾಳೆ' ಎಂದು ಬರೆದರು. ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದೇ [[North Pole|ಉತ್ತರ ಧ್ರುವವನ್ನು]] ತಲುಪುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.[https://www.theguardian.com/books/2004/apr/24/featuresreviews.guardianreview10] 1934ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನ್ವೇಷಕರಾದ [[Eric Shipton|ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[Bill Tilman|H. W. ಟಿಲ್ಮನ್]], ಮೂವರು [[Sherpa people|ಶೆರ್ಪಾ]] ಸಹಚರರಾದ [[Angtharkay|ಅಂಗ್ತಾರ್ಕೇ]], ಪಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಕುಸಾಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[Shipton–Tilman Nanda Devi expeditions|ಋಷಿ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು]]. 1939ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಟದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="unesco3">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks |url=https://whc.unesco.org/en/list/335/ |access-date= |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> [[File:Nanda Devi Peak from Ranikhet.jpg|thumb|355x355px|ನಂದಾ ದೇವಿ (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು [[Sunanda Devi|ಸುನಂದಾ ದೇವಿ]] (ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ), [[Ranikhet|ರಾಣಿಖೇತ್]], [[Almora|ಅಲ್ಮೋರಾ]]ದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರ]] 1936ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ತಂಡವು ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದಾಗ, ಅದು [[World altitude record (mountaineering)|ಮಾನವನು ಏರಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ]]ವಾಯಿತು. ಈ ದಾಖಲೆಯು {{Convert|8091|m|ft|0}} ಎತ್ತರದ [[1950 French Annapurna expedition|1950ರ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಆರೋಹಣ]]ದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. (ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿಖರವಾಗಿರದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಗಳನ್ನು 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಬ್ರಿಟಿಷರು [[Mount Everest|ಎವರೆಸ್ಟ್]]ನಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[George Mallory|ಜಾರ್ಜ್ ಮ್ಯಾಲರಿ]] 1924ರಲ್ಲಿ [[1924 British Mount Everest expedition|ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿರಬಹುದೆಂಬ]] ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.) ಈ ಆರೋಹಣವು ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿದಾದ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="him_alpine_style"/> ಈ ತಂಡವು ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಏರಿತು. ಇದನ್ನು ಕಾಕ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದತ್ತ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="world_mountaineering"/> ಶಿಖರ ತಲುಪಿದ ಜೋಡಿ [[Bill Tilman|H. W. ಟಿಲ್ಮನ್]] ಮತ್ತು [[Noel Odell|ನೋಯೆಲ್ ಓಡೆಲ್]] ಆಗಿದ್ದರು. [[Charles Snead Houston|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್]] ಟಿಲ್ಮನ್ ಬದಲಿಗೆ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ತೀವ್ರ ಆಹಾರ ವಿಷಬಾಧೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಲೇಖಕ [[H. Adams Carter|H. Adams Carter]] ಕೂಡ ಈ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಅದರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಸಾಧನ ಬಳಕೆಯ ನೀತಿಗಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು: ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಏಳು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಿದ್ದರು ಮತ್ತು {{Convert|6200|m|ft|-2|abbr=on}} ಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ [[fixed rope|ಸ್ಥಿರ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು]] ಅಥವಾ [[Sherpa people|ಶೆರ್ಪಾ]] ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಇದನ್ನು "ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಸಾಧನೆ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name="him_alpine_style"/> 1957 ಮತ್ತು 1961ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ, 1964ರಲ್ಲಿ N. ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ತಂಡವು ಕಾಕ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಎರಡನೇ ಯಶಸ್ವಿ ಆರೋಹಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ===CIA ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ=== {{main|Nanda Devi Plutonium Mission}} 1965ರಿಂದ 1968ರವರೆಗೆ [[Central Intelligence Agency|ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ]] (CIA) ಮತ್ತು [[Intelligence Bureau (India)|ಗುಪ್ತಚರ ಬ್ಯೂರೋ]] (IB) ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಅಣುಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಾಲಿತ ([[Systems for Nuclear Auxiliary Power|SNAP-19C]] [[Radioisotope thermoelectric generator|RTG]]) ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ರಿಲೇ ಆಲಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |last=Desai |first=Shail |date=2017-05-07 |title=1965 Nanda Devi spy mission, the movie |url=https://www.livemint.com/Sundayapp/g1GCx9n5O83AqHI4ClJAZP/1965-Nanda-Devi-spy-mission-the-movie.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110552/https://www.livemint.com/Sundayapp/g1GCx9n5O83AqHI4ClJAZP/1965-Nanda-Devi-spy-mission-the-movie.html |archive-date=18 April 2025 |access-date=2025-05-23 |work=mint |language=en |url-status=live }}</ref><ref name=LiveHistoryIndia>{{cite web |url=https://www.livehistoryindia.com/story/eras/nanda-devi-nuclear-device |title=Nanda Devi's Nuclear Secret and a Botched CIA Operation |author=Ranvijay Singh Hada |date=18 September 2020 |access-date=22 February 2021}}</ref> ಈ ಸಾಧನವನ್ನು [[Xinjiang|ಚೀನಾದ ಶಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಡಾವಣೆಗಳ ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗ [[China's missile program|ಚೀನಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]] ಇನ್ನೂ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite news|first=Vinod K. |last=Jose |title=River Deep Mountain High |publisher=Caravan Magazine |date=1 December 2010 |access-date=20 May 2013 |url=http://www.caravanmagazine.in/reportage/river-deep-mountain-high}}</ref> ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಕಾರಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಧನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಶಿಖರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಧನವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಮರಳಿ ಬಂದರೂ ಹುಡುಕಾಟ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name=LiveHistoryIndia /> CIAಯ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1960ರ ದಶಕದ ಬಹುಪಾಲು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ವಿದೇಶಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. 1974ರಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ===ನಂತರದ ಆರೋಹಣಗಳು=== [[File:Nanda Devi from Kausani.JPG|thumb|right|[[Kausani|ಕೌಸಾನಿ]]ಯಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗ]] 1976ರಲ್ಲಿ 13 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡವು ಕಠಿಣವಾದ ಹೊಸ ವಾಯುವ್ಯ ಬಟ್‌ರೆಸ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಏರಿತು. ಮೂವರು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾದ [[John Roskelley|ಜಾನ್ ರೋಸ್ಕೆಲ್ಲಿ]], ಜಿಮ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[Louis Reichardt|ಲೂಯಿಸ್ ರೀಚಾರ್ಡ್]] ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಶಿಖರ ತಲುಪಿದರು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಹ-ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ರೀಚಾರ್ಡ್, [[H. Adams Carter|H. Adams Carter]] (1936ರ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವರು) ಮತ್ತು 1963ರಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಏರಿದ [[Willi Unsoeld|ವಿಲ್ಲಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್]] ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಶಿಖರದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದ್ದ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.<ref name="ndu">J. Roskelley, ''Nanda Devi: The Tragic Expedition'' (The Mountaineers Books, 2000) {{ISBN|0-89886-739-8}}</ref><ref name=AAJ1977>{{cite aaj|title=Nanda Devi from the North|article_id=12197700100|author1=Reichardt, Louis F.|author2=Unsoeld, William F.|year=1977|access-date=2025-01-02}}</ref> ಅವರು "ಅತಿಸಾರ ಮತ್ತು [[inguinal hernia|ತೊಡೆಯ ಮೂಲದ ಹರ್ನಿಯಾ]] ಉಲ್ಬಣದಿಂದ" ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಮೊದಲು ಆರೋಹಣದ ಪ್ರಯಾಣದ ಎರಡನೇ ದಿನವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಸುಮಾರು ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ {{convert|7200|m|ft}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://footlesscrow.blogspot.com/2013/04/darkness-at-noonthe-life-and-death-of.html|title=Darkness at Noon: The life and death of Nanda Devi Unsoeld |author=Unsoeld, Willie|work=THE AMERICAN ALPINE JOURNAL |date=1977}}</ref> 1980ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ವು ವಿಫಲ ಆರೋಹಣ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿತು.{{citation needed|date=January 2025}} ಇದಾದ ನಂತರ 1981ರಲ್ಲಿ [[Parachute Regiment (India)|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್]] ಮತ್ತೊಂದು ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿತು. ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಸರಸೋನ್ ಪಾತಲ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅನ್ಸೋಲ್ಡ್ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಶಿಖರ ತಲುಪಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.{{citation needed|date=January 2025}} 1993ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ದ 40 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹಲವು: ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವುದು, ಹಿಂದಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಖರವನ್ನು ಏರುವುದು. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ V.K. ಭಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡದಲ್ಲಿ [[Wildlife Institute of India|ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]], [[Sálim Ali Centre for Ornithology and Natural History|ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆರ್ನಿಥಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]], [[World Wide Fund for Nature|ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್]] ಮತ್ತು ಗೋವಿಂದ್ ಬಲ್ಲಭ್ ಪಂತ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ವನ್ಯಜೀವಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಇದ್ದರು. ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಸಮಗ್ರ ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ 1,000 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಮಂದಿ ಶಿಖರಾರೋಹಿಗಳು ಶಿಖರ ತಲುಪಿದರು: ಅಮೀನ್ ನಾಯಕ್, ಆನಂದ್ ಸ್ವರೂಪ್, G. K. ಶರ್ಮಾ, ದಿದಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು S. P. ಭಟ್.<ref name="sanan">Sanan, Deepak (1995) ''Nandadevi – Restoring Glory'' Sapper Adventure Foundation & Wiley Eastern Limited {{ISBN|81-224-0752-8}}</ref> ==ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ== [[File:The folk characters of Latu and Lati during the mask dance festival in lata village, nanda devi national park in indian himalayas.jpg|alt=Mask Dance Festival in Lata village on the periphery of Nanda Devi National Park|thumb|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿರುವ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಖವಾಡ ನೃತ್ಯ]] 1974ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು, ಚಾರಣಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾದ ನಂತರ, ಉರುವಲು ಕಡಿಯುವುದು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಎಸೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಯಿತು. ಗಂಭೀರ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು 1977ರಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದವು ಮತ್ತು 1983ರಲ್ಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref name="world_mountaineering"/> ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಂದಾ ದೇವಿಯು [[Nanda Devi National Park|ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಮಂಡಲ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1982ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. 1988ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ [[World Heritage Site|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು "ಮಾನವಕುಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[cultural heritage|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಅಥವಾ [[natural heritage|ನೈಸರ್ಗಿಕ]] ಮಹತ್ವವನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=335 Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks – UNESCO World Heritage Centre<!-- Bot generated title -->]</ref> ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮೀಪದ ಶಿಖರಗಳ ಒಳಭಾಗದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ 1993ರಲ್ಲಿ [[Indian Army Corps of Engineers|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ದಳ]]ದ 40 ಸದಸ್ಯರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಕಸದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.<ref name="sanan"/> ಸುನಂದಾ ದೇವಿಯು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. 2001ರ ನಂದಾ ದೇವಿ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ನಿರಂತರ ಅಭಿಯಾನದ ನಂತರ,<ref>{{Cite web|url=http://lib.icimod.org/record/20725/files/c_attachment_18_42.pdf|title=Nanda Devi Bio Diversity Conservation and Ecotourism Declaration|date=14 October 2001|website=icimod.org|access-date=22 December 2018}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯವನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದೊಳಗಿನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಚಾರಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ಮಹಿಳಾ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಅಭಿಯಾನವು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. ಇದರ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳ ಅಭಿಯಾನವು ಈಗ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾತ್ಮಕ ಚಾರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india/nanda-devi-opens-door/story-4r9KOtcbw6tqQ6FNym0H4H.html|title=Nanda Devi opens door|last=Misra|first=Neelesh|date=15 September 2006|work=Hindustan Times|access-date=22 December 2018}}</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಜೈವ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯದ ಕುರಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿರುವ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಡುವೆ ಗರಿಷ್ಠ 500 ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಧರಾಂಸಿ ವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇದೆ. ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಚಾರಣವು ಜೋಶಿಮಠ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಿತಿ–ಮಲಾರಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಲತಾ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 2019ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೆ ಏರಲಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿಯ ಉಪಶಿಖರವನ್ನು ಏರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಟು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳು ಹಿಮಪಾತದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite news |last1=Scarr |first1=Simon |last2=Bhandari |first2=Aditi |title=The challenges of retrieving the bodies near Nanda Devi |url=https://www.reuters.com/graphics/INDIA-CLIMBERS/010092NV3HD/ |access-date=15 August 2025 |work=[[Reuters]] |date=12 June 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=Nanda Devi: Video reveals las [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪರ್ವತಗಳು]] s2zs62gg30ta6h2tkb852yg6l619p8g 3 180472 1383314 2026-08-18T14:31:18Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1383314 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Sanguvade}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 1qi5uf2mlxhhxjs6cbz2dkj8xxnvgut 3 180473 1383316 2026-08-18T15:22:54Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1383316 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=H,s,,veanktesh}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೨, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) l8rpul4chwdtg6ghirteeebtko9ay15 10 180474 1383317 2025-09-01T09:59:30Z en>ChaseKiwi 0 Namcha Barwa needed Indian flag coordinate adjustment too after change to module for OSM location map 1383317 wikitext text/x-wiki {{OSM Location map <!--this code contains complex switch logic allowing red emphasis if used in infobox mountain on a named mountains page. The logical default is not always obvious to save code as up to 30 odd calls are necessary to some parameters. Page name changes for mountains or ranges could do strange things. This code has been adjusted to the 2025 version of OSM location map. The prominence criteria for a significant peak are consistent with Peakbagger.com and are not those used in other listings. For example this results in more than one of the peaks on the Kangchenjunga massive being counted. Checks against other sources such as OpenStreetMap,and Himalayan Database at https://www.himalayandatabase.com/Online/peaklist.html or Alpine Club Library - Himalayan Index at http://www.alpine-club.org.uk/hi/screen2c.php were undertaken, and only in case of Hillary Peak was Peakbagger.com found potentialy wanting in a major way although blogs suggested why this was in this case but can not be used as sources. Heights were reconciled where ever possible to the current as of October 2024 height in Wikipedia --> | coord = {{coord|{{{lat_d|28.0}}}|{{{long_d|86.9}}} }} | float = {{{float|center}}} | zoom = {{{zoom|7}}} | width = {{{width|300}}} <!--300 is default for Mt E and is the maximum size that works on the Minerva skin, if you need to fine tune template label positions increase width to say 1000 in preview mode as the range is very long, although now List of Himalayan peaks and passes has a fuller dimensioned picture reinstated this helps in label positioning---> | height = {{{height|185}}} <!--185 is default for Mt E, if you need to fine tune template label positions increase height to say 500 in preview mode, although now List of Himalayan peaks and passes has a fuller dimensioned picture reinstated this helps in label positioning ---> | caption = The major peaks (not mountains) above {{cvt|7500|m}} height in [[Himalayas]], rank identified in Himalayas alone (not the world).<ref>{{cite web|url=https://www.peakbagger.com/range.aspx?rid=48|title=Peak Bagger:Himalaya, Central Nepal Himalaya, Khumbu, Ghurka Himal, Annapurna Himal, Xishapangma Area, Sikkim-Eastern Nepal Himalaya, Western Nepal Himalaya, Assam Himalaya, Punjab Himalaya, Bhutan Himalaya, Garwhal Himalaya, Ganesh Himal|access-date=22 October 2024}}</ref><br/> {{collapsible list|title=Legend|hlist=on |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Mount Everest=red}}|1：[[Mount Everest]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga=red}}|2：[[Kangchenjunga]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Lhotse=red}}|3：[[Lhotse]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Yalung Kang=red}}|4：[[Yalung Kang|Yalung Kang, Kanchenjunga West]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Makalu=red}}|5：[[Makalu]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga South=red}}|6：[[Kangchenjunga South]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga=red}}|7：[[Kangchenjunga|Kangchenjunga Central]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Cho Oyu=red}}|8：[[Cho Oyu]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri=red}}|9：[[Dhaulagiri]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Manaslu=red}}|10：[[Manaslu|Manaslu (Kutang)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanga Parbat=red}}|11：[[Nanga Parbat|Nanga Parbat (Diamer)]] }} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna=red}}|12：[[Annapurna]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Shishapangma=red}}|13：[[Shishapangma|Shishapangma (Shishasbangma, Xixiabangma)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Manaslu=red}}|14：[[Manaslu|Manaslu East]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna I East=red}}|15：[[Annapurna I East|Annapurna East Peak]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gyachung Kang=red}}|16： [[Gyachung Kang]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna II=red}}|17：[[Annapurna II]] }} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Tenzing Peak=red}}|18：[[Tenzing Peak|Tenzing Peak (Ngojumba Kang, Ngozumpa Kang, Ngojumba Ri)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangbachen=red}}|19：[[Kangbachen]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Himalchuli=red}}|20：[[Himalchuli|Himalchuli (Himal Chuli)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Ngadi Chuli=red}}|21：[[Ngadi Chuli|Ngadi Chuli (Peak 29, Dakura, Dakum, Dunapurna)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nuptse=red}}|22：[[Nuptse|Nuptse (Nubtse)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanda Devi=red}}|23：[[Nanda Devi]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Chomo Lonzo=red}}|24：[[Chomo Lonzo|Chomo Lonzo (Chomolonzo, Chomolönzo, Chomo Lönzo, Jomolönzo, Lhamalangcho)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Namcha Barwa=red}}|25：[[Namcha Barwa|Namcha Barwa (Namchabarwa)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Zemu Gap Peak=red}}|26：[[Zemu Gap Peak|Zemu Kang (Zemu Gap Peak)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kamet=red}}|27：[[Kamet]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri II=red}}|28：[[Dhaulagiri II]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Hillary Peak=red}}|29：[[Hillary Peak|Ngojumba Kang II]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri (mountain range)=red}}|30：[[Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri III]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kumbhakarna Mountain=red}}|31：[[Kumbhakarna Mountain|Kumbhakarna Mountain (Mount Kumbhakarna, Jannu)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gurla Mandhata=red}}|32：[[Gurla Mandhata|Gurla Mandhata (Naimona'nyi, Namu Nan)]] }} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Hillary Peak=red}}|33：[[Hillary Peak|Hillary Peak (Ngojumba Kang III)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Molamenqing=red}}|34：[[Molamenqing|Molamenqing (Phola Gangchen)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri (mountain range)=red}}|35：[[Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri IV]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna (mountain range)=red}}|36：[[Annapurna (mountain range)|Annapurna Fang]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanga Parbat=red}}|37：[[Nanga Parbat|Silver Crag]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangbachen=red}}|38：[[Kangbachen|Kangbachen Southwest]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gangkhar Puensum=red}}|39：[[Gangkhar Puensum|Gangkhar Puensum (Gangkar Punsum)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna III=red}}|40：[[Annapurna III]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Himalchuli=red}}|41：[[Himalchuli|Himalchuli West]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna IV=red}}|42：[[Annapurna IV]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kula Kangri=red}}|43：[[Kula Kangri]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Liankang Kangri=red}}|44：[[Liankang Kangri|Liankang Kangri (Gangkhar Puensum North, Liangkang Kangri)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Ngadi Chuli=red}}|45：[[Ngadi Chuli|Ngadi Chuli South]]}} }} | auto-caption=1 | scalemark = 1 | nolabels = 1 | map-data = <!-- the optional 'D' values become Defaults for subsequent parameter sets --> | markD = Maki-mountain-15.svg | mark-sizeD = 10 | mark-imageD = | mark-descriptionD = | label-sizeD = 10 | label-colorD = blue | label-posD = bottom | ldxD = 2 | ldyD =-4 | shapeD = | shape-colorD = Green <!-- Orange Red --> | shape-outlineD = white,0,100,solid <!-- the optional 'D' values become Defaults for subsequent parameter sets --> <!-- Mount Everest --> | mark1={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Mount Everest=Red-mountain-15.svg}} | mark-size1={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Mount Everest=14}} | label1 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Mount Everest=red}}|[[Mount Everest|1]]}} | mark-title1 = [[Mount Everest]] | mark-coord1 = {{Coord|27|59|18|N|86|55|31|E}} | mark-description1={{cvt|8848.86|m}} | label-pos1 = top | ldy1=1|ldx1=-1 <!-- Mount Everest --> <!-- Kangchenjunga --> | mark2={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kangchenjunga=Red-mountain-15.svg}} | mark-size2={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kangchenjunga=14}} | label2 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga=red}}|[[Kangchenjunga|2]]}} | mark-title2 = [[Kangchenjunga|Kangchenjunga (Kanchenjunga, Kanchanjanghā, Khangchendzonga)]] | mark-coord2 = {{coord|27|42|09|N|88|08|48|E}} | mark-description2={{cvt|8586|m}} | label-pos2 = top | ldy2=3|ldx2=0 <!-- Kangchenjunga --> <!-- Lhotse --> | mark3={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Lhotse=Red-mountain-15.svg}} | mark-size3={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Lhotse=14}} | label3 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Lhotse=red}}|[[Lhotse|3]]}} | mark-title3 = [[Lhotse]] | mark-coord3 = {{coord|27|57|42|N|86|56|00|E}} | mark-description3={{cvt|8516|m}} <!-- Lhotse --> <!-- Yalung Kang --> | mark4={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Yalung Kang=Red-mountain-15.svg}} | mark-size4={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Yalung Kang=14}} | label4 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Yalung Kang=red}}|[[Yalung Kang|4]]}} | mark-title4 = [[Yalung Kang|Yalung Kang (Kanchenjunga West)]] | mark-coord4 = {{coord|27.7052|88.1367}} | mark-description4={{cvt|8505|m}} | label-pos4 = bottom | ldx4=-5|ldy4=-3 <!-- Yalung Kang --> <!-- Makalu --> | mark5={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Makalu=Red-mountain-15.svg}} | mark-size5={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Makalu=14}} | label5 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Makalu=red}}|[[Makalu|5]]}} | mark-title5 = [[Makalu]] | mark-coord5 = {{coord|27|53|23|N|87|05|20|E}} | mark-description5={{cvt|8485|m}} <!-- Makalu --> <!-- Kangchenjunga South --> | mark6={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kangchenjunga South=Red-mountain-15.svg}} | mark-size6={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kangchenjunga South=14|KangchenjungaI=1}}<!--make marker disappear if displaying highest peak--> | label6 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga South=red}}|[[Kangchenjunga South|6]]}} | mark-title6 = [[Kangchenjunga South]] | mark-coord6 = {{coord|27|41|30|N|88|9|15|E}} | mark-description6={{cvt|8476|m}} | ldx6=2 | ldy6=-2 <!-- Kangchenjunga South --> <!-- Kangchenjunga Central --> | mark7={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kangchenjunga=Red-mountain-15.svg}} | mark-size7={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kangchenjunga=14}} | label7 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga=red}}|[[Kangchenjunga|7]]}} | mark-title7 = [[Kangchenjunga|Kangchenjunga Central]] | mark-coord7 = {{coord|27|41|46|N|88|09|04|E}} | mark-description7={{cvt|8473|m}} | label-pos7 = right | ldx7=-3 <!-- Kangchenjunga Central --> <!-- Cho Oyu --> | mark8={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Cho Oyu=Red-mountain-15.svg}} | mark-size8={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Cho Oyu=14}} | label8 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Cho Oyu=red}}|[[Cho Oyu|8]]}} | mark-title8 = [[Cho Oyu]] | mark-coord8 = {{coord|28|05|39|N|86|39|39|E}} | mark-description8={{cvt|8188|m}} | label-pos8 = left | ldx8=4 | ldy8=-5 <!-- Cho Oyu --> <!-- Dhaulagiri --> | mark9={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Dhaulagiri=Red-mountain-15.svg}} | mark-size9={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Dhaulagiri=14}} | label9 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri=red}}|[[Dhaulagiri|9]]}} | mark-title9 = [[Dhaulagiri]] | mark-coord9 = {{coord|28|41|54|N|83|29|15|E}} | mark-description9={{cvt|8167|m}} | label-pos9 = right | ldx9=-3 <!-- Dhaulagiri --> <!-- Manaslu --> | mark10={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Manaslu=Red-mountain-15.svg}} | mark-size10={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Manaslu=14}} | label10 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Manaslu=red}}|[[Manaslu|10]]}} | mark-title10 = [[Manaslu|Manaslu (Kutang)]] | mark-coord10 = {{coord|28|32|58|N|84|33|43|E}} | mark-description10={{cvt|8163|m}} | label-pos10 = top | ldy10=1|ldx10=-1 <!-- Manaslu --> <!-- Nanga Parbat --> | mark11={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Nanga Parbat=Red-mountain-15.svg}} | mark-size11={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Nanga Parbat=14}} | label11 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanga Parbat=red}}|[[Nanga Parbat|11]]}} | mark-title11 = [[Nanga Parbat|Nanga Parbat (Diamer)]] | mark-coord11 = {{coord|35|14|15|N|74|35|21|E}} | mark-description11={{cvt|8125|m}} <!-- Nanga Parbat --> <!-- Annapurna --> | mark12={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna=Red-mountain-15.svg}} | mark-size12={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna=14}} | label12 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna=red}}|[[Annapurna|12]]}} | mark-title12 = [[Annapurna]] | mark-coord12 = {{coord|28|35|46|N|83|49|13|E}}| mark-description12={{cvt|8091|m}} | ldx12=-6 <!-- Annapurna --> <!-- Shishapangma --> | mark13={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Shishapangma=Red-mountain-15.svg}} | mark-size13={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Shishapangma=14}} | label13 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Shishapangma=red}}|[[Shishapangma|13]]}} | mark-title13 = [[Shishapangma|Shishapangma (Shishasbangma, Xixiabangma)]] | mark-coord13 ={{coord|28|21|08|N|85|46|47|E}} | mark-description13={{cvt|8027|m}} | label-pos13 = top | ldy13=1|ldx13=-1 <!-- Shishapangma --> <!-- Manaslu East --> | mark14={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Manaslu=Red-mountain-15.svg}} | mark-size14={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Manaslu=14}} | label14 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Manaslu=red}}|[[Manaslu|14]]}} | mark-title14 = [[Manaslu|Manaslu East]] | mark-coord14 = {{coord|28.554731|84.562217}} | mark-description14={{cvt|7992|m}} | label-pos14 = left | ldx14=3 <!-- [[Saltoro Kangri]] [[Saltoro Kangri |K10]] --> <!-- Annapurna East --> | mark15={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna I East=Red-mountain-15.svg}} | mark-size15={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna I East=14}} | label15 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna I East=red}}|[[Annapurna I East|15]]}} | mark-title15 = [[Annapurna I East|Annapurna I East (Annapurna East Peak)]] | mark-coord15 = {{coord|28.597441|83.833206}} | mark-description15={{cvt|7980|m}} <!--| label-pos15 = right---> | ldx15=5 <!-- Annapurna I East --> <!-- Gyachung Kang --> | mark16={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Gyachung Kang=Red-mountain-15.svg}} | mark-size16={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Gyachung Kang=14}} | label16 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gyachung Kang=red}}|[[Gyachung Kang|16]]}} | mark-title16 = [[Gyachung Kang]] | mark-coord16 = {{coord|28|05|53|N|86|44|32|E}} | mark-description16={{cvt|7952|m}} | ldx16=-2| ldy16=-5 <!-- Gyachung Kang --> <!-- Annapurna II --> | mark17={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna II=Red-mountain-15.svg}} | mark-size17={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna II=14}} | label17 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna II=red}}|[[Annapurna II|17]]}} | mark-title17 = [[Annapurna II]] | mark-coord17 = {{coord|28|32|9|N|84|7|17|E}} | mark-description17={{cvt|7937|m}} <!--| label-pos17 = left ---> | ldx17=5 <!-- Annapurna II --> <!-- Tenzing Peak --> | mark18={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Tenzing Peak=Red-mountain-15.svg}} | mark-size18={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Tenzing Peak=14}} | label18 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Tenzing Peakr=red}}|[[Tenzing Peak|18]]}} | mark-title18 = [[Tenzing Peak|Tenzing Peak (Ngojumba Kang, Ngozumpa Kang, Ngojumba Ri)]] | mark-coord18 = {{coord|28|06|21|N|86|41|13|E}} | mark-description18={{cvt|7916|m}} | label-pos18 = top | ldy18=1|ldx18=-7 <!-- Tenzing Peak --> <!-- Kangbachen --> | mark19={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kangbachen=Red-mountain-15.svg}} | mark-size19={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kangbachen=14}} | label19 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangbachen=red}}|[[Kangbachen|19]]}} | mark-title19 = [[Kangbachen]] | mark-coord19 = {{coord|27.7166|88.1105}} | mark-description19={{cvt|7903|m}} | label-pos19 = top | ldy19=3|ldx19=-6 <!-- Kangbachen --> <!-- Himalchuli --> | mark20={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Himalchuli=Red-mountain-15.svg}} | mark-size20={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Himalchuli=14}} | label20 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Himalchuli=red}}|[[Himalchuli|20]]}} | mark-title20 = [[Himalchuli|Himalchuli (Himal Chuli)]] | mark-coord20 = {{coord|28|26|03|N|84|38|15|E}} | mark-description20={{cvt|7893|m}} | ldx20=5 <!-- Himalchuli --> <!-- Ngadi Chuli --> | mark21={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Ngadi Chuli=Red-mountain-15.svg}} | mark-size21={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Ngadi Chuli=14}} | label21 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Ngadi Chuli=red}}|[[Ngadi Chuli|21]]}} | mark-title21 = [[Ngadi Chuli|Ngadi Chuli (Peak 29, Dakura, Dakum, Dunapurna)]] | mark-coord21 = {{coord|28|30|12|N|84|34|03|E}} | mark-description21={{cvt|7871|m}} | label-pos21 = right | ldx21=-2 | ldy21=-4 <!-- Ngadi Chuli --> <!-- Nuptse --> | mark22={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Nuptse=Red-mountain-15.svg}} | mark-size22={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Nuptse=14}} | label22 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nuptse=red}}|[[Nuptse|22]]}} | mark-title22 = [[Nuptse|Nuptse (Nubtse)]] | mark-coord22 = {{coord|27.967158|86.886899}} | mark-description22={{cvt|7864|m}} (has also been given as 3m shorter historically) | ldx22=-4 <!-- Nuptse --> <!-- Nanda Devi --> | mark23={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Nanda Devi=Red-mountain-15.svg}} | mark-size23={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Nanda Devi=14}} | label23 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanda Devi=red}}|[[Nanda Devi|23]]}} | mark-title23 = [[Nanda Devi]] | mark-coord23 = {{coord|30|22|33|N|79|58|15|E}} | mark-description23={{cvt|7817|m}} other coordinates exist | ldx23=-1 <!-- Nanda Devi --> <!-- Chomo Lonzo --> | mark24={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Chomo Lonzo=Red-mountain-15.svg}} | mark-size24={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Chomo Lonzo=14}} | label24 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Chomo Lonzo=red}}|[[Chomo Lonzo|24]]}} | mark-title24 = [[Chomo Lonzo|Chomo Lonzo (Chomolonzo, Chomolönzo, Chomo Lönzo, Jomolönzo, Lhamalangcho)]] | mark-coord24 = {{coord|27.92981|N|87.10716|E}} | mark-description24={{cvt|7790|m}} Height is also given as 7804 m on OpenStreetMap and 7784 m on ArcGIS | label-pos24 = top | ldy24=1|ldx24=2 <!-- Chomo Lonzo --> <!-- Namcha Barwa --> | mark25={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Namcha Barwa=Red-mountain-15.svg}} | mark-size25={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Namcha Barwa=14}} | label25 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Namcha Barwa=red}}|[[Namcha Barwa|25]]}} | mark-title25 = [[Namcha Barwa|Namcha Barwa (Namchabarwa)]] | mark-coord25 = {{coord|29|37|45|N|95|03|21|E}} | mark-description25={{cvt|7782|m}} <!-- Namcha Barwa --> <!--Zemu Gap Peak as surrougate for Zemu Kang 7780 ---> | mark26={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Zemu Gap Peak=Red-mountain-15.svg}} | mark-size26={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Zemu Gap Peak=14}} | label26 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Zemu Gap Peak=red}}|[[Zemu Gap Peak|26]]}} | mark-title26 = [[Zemu Gap Peak|Zemu Kang (Zemu Gap Peak)]] | mark-coord26 = {{coord|27.686796|88.174885}} | mark-description26={{cvt|7780|m}} | label-pos26 =right | ldx26=-2|ldy26=4 <!--Zemu Gap Peak as surrougate for Zemu Kang 7780 ---> <!-- Kamet --> | mark27={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kamet=Red-mountain-15.svg}} | mark-size27={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kamet=14}} | label27 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kamet=red}}|[[Kamet|27]]}} | mark-title27 = [[Kamet]] | mark-coord27 = {{coord|30|55|12|N|79|35|30|E}} | mark-description27={{cvt|7756|m}} | ldx27=-1 <!--Kamet--> <!-- Dhaulagiri II --> | mark28={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Dhaulagiri II=Red-mountain-15.svg}} | mark-size28={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Dhaulagiri II=14}} | label28 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri II=red}}|[[Dhaulagiri II|28]]}} | mark-title28 = [[Dhaulagiri II]] | mark-coord28 = {{coord|28.763352394155433|83.38825589914873}} | mark-description28={{cvt|7751|m}} | label-pos28 = top | ldy28=2|ldx28=1 <!-- Dhaulagiri II --> <!-- Hillary Peak as surrougate for Ngojumba Kang II--> | mark29={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Hillary Peak=Red-mountain-15.svg}} | mark-size29={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Hillary Peak=14}} | label29 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Hillary Peak=red}}|[[Hillary Peak|29]]}} | mark-title29 = [[Hillary Peak|Ngojumba Kang II]] | mark-coord29 = {{coord|28.105979|86.706064}} | mark-description29={{cvt|7743|m}} (other heights have been given being that of Ngojumba Kang III 7681m for Hillary Peak which is 0.66 km away. ) | ldx29=-10 <!-- Hillary Peak as surrougate for Ngojumba Kang II--> <!-- Dhaulagiri III 7715 --> | mark30={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Dhaulagiri (mountain range)=Red-mountain-15.svg}} | mark-size30={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Dhaulagiri (mountain range)=14}} | label30 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri (mountain range)=red}}|[[Dhaulagiri (mountain range)|30]]}} | mark-title30 = [[Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri III]] | mark-coord30 = {{coord|28|45|17|N|83|22|37|E}} | mark-description30={{cvt|7715|m}} | ldx30=4 |ldy30=2 <!-- Dhaulagiri III --> <!-- Jannu --> | mark31={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kumbhakarna Mountain=Red-mountain-15.svg}} | mark-size31={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kumbhakarna Mountain=14}} | label31 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kumbhakarna Mountain=red}}|[[Kumbhakarna Mountain|31]]}} | mark-title31 = [[Kumbhakarna Mountain|Kumbhakarna Mountain (Mount Kumbhakarna, Jannu)]] | mark-coord31 = {{coord|27|40|57|N|88|02|15|E}} | mark-description31={{cvt|7711|m}} | label-pos31 = left | ldx31=3 |ldy31=2 <!-- Jannu --> <!-- Gurla Mandhata --> | mark32={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Gurla Mandhata=Red-mountain-15.svg}} | mark-size32={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Gurla Mandhata=14}} | label32 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gurla Mandhata=red}}|[[Gurla Mandhata|32]]}} | mark-title32 = [[Gurla Mandhata|Gurla Mandhata (Naimona'nyi, Namu Nan)]] | mark-coord32 = {{coord|30|26|09|N|81|17|45|E}} | mark-description32={{cvt|7694|m}} | ldx32=-1 <!-- Gurla Mandhata --> <!-- Ngojumba Kang III --> | mark33={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Hillary Peak=Red-mountain-15.svg}} | mark-size33={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Hillary Peak=14}} | label33 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Hillary Peak=red}}|[[Hillary Peak|33]]}} | mark-title33 = [[Hillary Peak|Hillary Peak (Ngojumba Kang III)]] | mark-coord33 = {{coord|28.106736|86.712716}} | mark-description33={{cvt|7681|m}} | label-pos33 = top | ldy33=1 |ldx33=2 <!-- Ngojumba Kang III --> <!-- Phola Gangchen --> | mark34={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Molamenqing=Red-mountain-15.svg}} | mark-size34={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Molamenqing=14}} | label34 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Molamenqing=red}}|[[Molamenqing|34]]}} | mark-title34 = [[Molamenqing|Molamenqing (Phola Gangchen)]] | mark-coord34 = {{coord|28|21|17|N|85|48|39|E}} | mark-description34={{cvt|7661|m}} <!-- Phola Gangchen --> <!-- Dhaulagiri IV --> | mark35={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Dhaulagiri (mountain range)=Red-mountain-15.svg}} | mark-size35={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Dhaulagiri (mountain range)=14}} | label35 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri (mountain range)=red}}|[[Dhaulagiri (mountain range)|35]]}} | mark-title35 = [[Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri IV]] | mark-coord35 = {{coord|28.735944|83.313976}} | mark-description35={{cvt|7661|m}} | ldx35=-4 <!-- Dhaulagiri IV --> <!-- Annapuna Fang --> | mark36={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna (mountain range)=Red-mountain-15.svg}} | mark-size36={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna (mountain range)=14}} | label36 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna (mountain range)=red}}|[[Annapurna (mountain range)|36]]}} | mark-title36 = [[Annapurna (mountain range)|Annapurna Fang]] | mark-coord36 = {{coord|28.578131|83.80133}} | mark-description36={{cvt|7647|m}} | label-pos36 = top | ldx36=-1 | ldy36=2 <!-- Annapurna Fang --> <!-- Silver Crag --> | mark37={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Nanga Parbat=Red-mountain-15.svg}} | mark-size37={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Nanga Parbat=14}} | label37 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanga Parbat=red}}|[[Nanga Parbat|37]]}} | mark-title37 = [[Nanga Parbat|Silver Crag]] | mark-coord37 = {{coord|35.263174|74.608255}} | mark-description37={{cvt|7597|m}} | label-pos37 = right | ldx37=-1 <!-- Nanga Parbat --> <!-- [[Kangbachen|Kangbachen Southwest]] --> | mark38={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kangbachen=Red-mountain-15.svg}} | mark-size38={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kangbachen=14}} | label38 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangbachen=red}}|[[Kangbachen|38]]}} | mark-title38 = [[Kangbachen|Kangbachen Southwest]] | mark-coord38 = {{coord|27.709477|88.095272}} | mark-description38={{cvt|7590|m}} | label-pos38 = left | ldx38=-1 <!-- [[Kangbachen|Kangbachen Southwest]] --> <!-- Gangkar Punsum--> | mark39={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Gangkhar Puensum=Red-mountain-15.svg}} | mark-size39={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Gangkhar Puensum=14}} | label39 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gangkhar Puensum=red}}|[[Gangkhar Puensum|39]]}} | mark-title39 = [[Gangkhar Puensum|Gangkhar Puensum (Gangkar Punsum)]] | mark-coord39 = {{coord|28|02|54|N|90|27|15|E}} | mark-description39={{cvt|7570|m}} | ldx39=-1 <!-- [[Baltoro Kangri]] --> <!-- Annapurna III --> | mark40={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna III=Red-mountain-15.svg}} | mark-size40={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna III=14}} | label40 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna III=red}}|[[Annapurna III|40]]}} | mark-title40 = [[Annapurna III]] | mark-coord40 = {{coord|28|35|8|N|83|59|22|E}} | mark-description40={{cvt|7555|m}} | label-pos40 = top | ldy40=1|ldx40=2 <!-- Annapurna III --> <!-- Himalchuli West --> | mark41={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Himalchuli=Red-mountain-15.svg}} | mark-size41={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Himalchuli=14}} | label41 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Himalchuli=red}}|[[Himalchuli|41]]}} | mark-title41 = [[Himalchuli|Himalchuli West]] | mark-coord41 = {{coord|28.436129|84.616516}} | mark-description41={{cvt|7540|m}} | label-pos41 = right | ldx41=-2 <!-- Himalchuli West --> <!-- Annapurna IV --> | mark42={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna IV=Red-mountain-15.svg}} | mark-size42={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna IV=14}} | label42 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna IV=red}}|[[Annapurna IV|42]]}} | mark-title42 = [[Annapurna IV]] | mark-coord42 = {{coord|28|32|15|N|84|4|58|E}} | mark-description42={{cvt|7525|m}} | ldx42=-4 | ldy42=-4 <!-- Annapurna IV --> <!-- Kula Kangri --> | mark43={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kula Kangri=Red-mountain-15.svg}} | mark-size43={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kula Kangri=14}} | label43 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kula Kangri=red}}|[[Kula Kangri|43]]}} | mark-title43 = [[Kula Kangri]] | mark-coord43 = {{coord|28|13|39|N|90|37|00|E}} | mark-description43={{cvt|7538|m}} | ldx43=2 <!-- Kula Kangri --> <!-- Liangkang Kangri --> | mark44={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Liankang Kangri=Red-mountain-15.svg}} | mark-size44={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Liankang Kangri=14}} | label44 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Liankang Kangri=red}}|[[Liankang Kangri|44]]}} | mark-title44 = [[Liankang Kangri|Liankang Kangri (Gangkhar Puensum North, Liangkang Kangri)]] | mark-coord44 = {{coord|28|03|50|N|90|26|35|E}} | mark-description44={{cvt|7534|m}} | label-pos44 = top | ldy44=2|ldx44=-2 <!-- Liangkang Kangri --> <!-- Ngadi Chuli South 7514 --> | mark45={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Ngadi Chuli=Red-mountain-15.svg}} | mark-size45={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Ngadi Chuli=14}} | label45 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Ngadi Chuli=red}}|[[Ngadi Chuli|45]]}} | mark-title45 = [[Ngadi Chuli|Ngadi Chuli South]] | mark-coord45 = {{coord|28.487299|84.564713}} | mark-description45={{cvt|7514|m}} | ldx45=-7 <!-- Ngadi Chuli South --> <!-- visual candy --> <!--flags--> | mark51 =Nuvola Chinese flag.svg | mark-size51 =21 | mark-coord51 = {{coord|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=28.5<!--default is back to 28.5--->|Namcha Barwa=29.8|Liankang Kangri|Kula Kangri|Gangkhar Puensum=28.4|Nanda Devi|Kamet|Gurla Mandhata=30.95|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=30|Mount Everest=28.5|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=28.02|Annapurna|Annapurna I East|Annapurna II|Annapurna (mountain range)|Annapurna III|Annapurna IV|Annapurna South|Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri II|Dhaulagiri|Manaslu|Ngadi Chuli|Himalchuli=28.97}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=86.5<!--default is back at 86.5-->|Namcha Barwa=95.0|Liankang Kangri|Kula Kangri|Gangkhar Puensum=90.1|Nanda Devi|Kamet|Gurla Mandhata=80.4|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=87.0|Mount Everest=86.5|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=87.9|Annapurna|Annapurna I East|Annapurna II|Annapurna (mountain range)|Annapurna III|Annapurna IV|Annapurna South|Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri II|Dhaulagiri|Manaslu|Ngadi Chuli|Himalchuli=84.4}}}}| label51 =China | label-size51 =15 | label-color51 = black | label-angle51 =0 | label-pos51 = right|ldy51=2|ldx51=14| mark-title51= <!--code for India is off map for west often but in map for east zoom in --> | mark52 =Nuvola Indian flag.svg| mark-size52 =21 | mark-coord52 = {{coord|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=26.90<!--default is back to 26.9--->|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=26.9|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=27.85|Nanda Devi|Kamet|Namcha Barwa=28.8|Gurla Mandhata=29.95|Nanga Parbat=34.4}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=82.0<!--default is back to 82.0--->|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=82.0|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=88.3|Nanda Devi|Kamet|Gurla Mandhata=79.5|Nanga Parbat=74.4|Namcha Barwa=94.5}}}}| label52 =India | label-size52 =15 | label-color52 = black | label-angle52 =0 | label-pos52 = right|ldy52=4|ldx52=14| mark-title52= | mark53 =Nuvola Pakistani flag.svg | mark-size53 =21 | mark-coord53 = {{coord|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=35.6|List of Himalayan peaks and passes=35.6}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=74.02|List of Himalayan peaks and passes=74.02}}}} | label53 =Pakistan | label-size53 =15 | label-color53 =black | label-angle53 =0 | label-pos53 =right| mark-title53=|ldy53=2|ldx53=5 <!-- code for flags below is off map for west and east zoom in. Perhaps too complcated to switch off completely by making marksize =0 in all cases not needed but will consider making default 0 if complaints by those that zoom in---> | mark54 =Nuvola Islamic Emirate of Afghanistan flag.svg| mark-size54 =21 | mark-coord54 = {{coord|37.07|74.02}} | label54 = | label-size54 =20 | label-color54 = black| label-angle54 = 0| label-pos54 = right|ldy54=2|ldx54=14| mark-title54= | mark55 =Nuvola Tajik flag.svg| mark-size55 =21 | mark-coord55 = {{coord|37.48|74.02}} | label55 = | label-size55 =20 | label-color55 =black | label-angle55 =0 | label-pos55 = right|ldy55=2|ldx55=14| mark-title55= | mark56 =Nuvola Nepal flag.svg | mark-size56 =21 | mark-coord56 = {{coord|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=27.6<!--default goes back to 27.6-->|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=27.5|Mount Everest=27.6|Nanda Devi|Kamet|Gurla Mandhata=29.95|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=27.86|Annapurna|Annapurna I East|Annapurna II|Annapurna (mountain range)|Annapurna III|Annapurna IV|Annapurna South|Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri II|Dhaulagiri|Manaslu|Ngadi Chuli|Himalchuli=28.3}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=86.35<!--default goes back to 86.35 -->|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=85.5|Mount Everest=86.35|Nanda Devi|Kamet|Gurla Mandhata=81.1|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=87.88|Annapurna|Annapurna I East|Annapurna II|Annapurna (mountain range)|Annapurna III|Annapurna IV|Annapurna South|Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri II|Dhaulagiri|Manaslu|Ngadi Chuli|Himalchuli=83.8}}}} | label56 =Nepal | label-size56 =15 | label-color56 =black | label-angle56 =0 | label-pos56 =right| mark-title56=|ldy56=8|ldx56=-1 | mark57 =Nuvola Buthanese flag.svg| mark-size57 =21 | mark-coord57 = {{coord|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=27.6<!--default=27.6-->|Liankang Kangri|Kula Kangri|Gangkhar Puensum=27.8}}|90.1}} | label57 =Bhutan| label-size57 =15 | label-color57 = | label-angle57 = | label-pos57 = bottom|ldy57=2|ldx57=0| mark-title57=none }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> fgaln52wxe0o2gqclo4e8l749sn93oj 1383318 1383317 2026-08-18T15:26:14Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:OSM_Himalaya]] 1383317 wikitext text/x-wiki {{OSM Location map <!--this code contains complex switch logic allowing red emphasis if used in infobox mountain on a named mountains page. The logical default is not always obvious to save code as up to 30 odd calls are necessary to some parameters. Page name changes for mountains or ranges could do strange things. This code has been adjusted to the 2025 version of OSM location map. The prominence criteria for a significant peak are consistent with Peakbagger.com and are not those used in other listings. For example this results in more than one of the peaks on the Kangchenjunga massive being counted. Checks against other sources such as OpenStreetMap,and Himalayan Database at https://www.himalayandatabase.com/Online/peaklist.html or Alpine Club Library - Himalayan Index at http://www.alpine-club.org.uk/hi/screen2c.php were undertaken, and only in case of Hillary Peak was Peakbagger.com found potentialy wanting in a major way although blogs suggested why this was in this case but can not be used as sources. Heights were reconciled where ever possible to the current as of October 2024 height in Wikipedia --> | coord = {{coord|{{{lat_d|28.0}}}|{{{long_d|86.9}}} }} | float = {{{float|center}}} | zoom = {{{zoom|7}}} | width = {{{width|300}}} <!--300 is default for Mt E and is the maximum size that works on the Minerva skin, if you need to fine tune template label positions increase width to say 1000 in preview mode as the range is very long, although now List of Himalayan peaks and passes has a fuller dimensioned picture reinstated this helps in label positioning---> | height = {{{height|185}}} <!--185 is default for Mt E, if you need to fine tune template label positions increase height to say 500 in preview mode, although now List of Himalayan peaks and passes has a fuller dimensioned picture reinstated this helps in label positioning ---> | caption = The major peaks (not mountains) above {{cvt|7500|m}} height in [[Himalayas]], rank identified in Himalayas alone (not the world).<ref>{{cite web|url=https://www.peakbagger.com/range.aspx?rid=48|title=Peak Bagger:Himalaya, Central Nepal Himalaya, Khumbu, Ghurka Himal, Annapurna Himal, Xishapangma Area, Sikkim-Eastern Nepal Himalaya, Western Nepal Himalaya, Assam Himalaya, Punjab Himalaya, Bhutan Himalaya, Garwhal Himalaya, Ganesh Himal|access-date=22 October 2024}}</ref><br/> {{collapsible list|title=Legend|hlist=on |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Mount Everest=red}}|1：[[Mount Everest]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga=red}}|2：[[Kangchenjunga]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Lhotse=red}}|3：[[Lhotse]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Yalung Kang=red}}|4：[[Yalung Kang|Yalung Kang, Kanchenjunga West]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Makalu=red}}|5：[[Makalu]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga South=red}}|6：[[Kangchenjunga South]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga=red}}|7：[[Kangchenjunga|Kangchenjunga Central]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Cho Oyu=red}}|8：[[Cho Oyu]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri=red}}|9：[[Dhaulagiri]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Manaslu=red}}|10：[[Manaslu|Manaslu (Kutang)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanga Parbat=red}}|11：[[Nanga Parbat|Nanga Parbat (Diamer)]] }} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna=red}}|12：[[Annapurna]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Shishapangma=red}}|13：[[Shishapangma|Shishapangma (Shishasbangma, Xixiabangma)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Manaslu=red}}|14：[[Manaslu|Manaslu East]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna I East=red}}|15：[[Annapurna I East|Annapurna East Peak]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gyachung Kang=red}}|16： [[Gyachung Kang]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna II=red}}|17：[[Annapurna II]] }} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Tenzing Peak=red}}|18：[[Tenzing Peak|Tenzing Peak (Ngojumba Kang, Ngozumpa Kang, Ngojumba Ri)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangbachen=red}}|19：[[Kangbachen]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Himalchuli=red}}|20：[[Himalchuli|Himalchuli (Himal Chuli)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Ngadi Chuli=red}}|21：[[Ngadi Chuli|Ngadi Chuli (Peak 29, Dakura, Dakum, Dunapurna)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nuptse=red}}|22：[[Nuptse|Nuptse (Nubtse)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanda Devi=red}}|23：[[Nanda Devi]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Chomo Lonzo=red}}|24：[[Chomo Lonzo|Chomo Lonzo (Chomolonzo, Chomolönzo, Chomo Lönzo, Jomolönzo, Lhamalangcho)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Namcha Barwa=red}}|25：[[Namcha Barwa|Namcha Barwa (Namchabarwa)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Zemu Gap Peak=red}}|26：[[Zemu Gap Peak|Zemu Kang (Zemu Gap Peak)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kamet=red}}|27：[[Kamet]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri II=red}}|28：[[Dhaulagiri II]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Hillary Peak=red}}|29：[[Hillary Peak|Ngojumba Kang II]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri (mountain range)=red}}|30：[[Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri III]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kumbhakarna Mountain=red}}|31：[[Kumbhakarna Mountain|Kumbhakarna Mountain (Mount Kumbhakarna, Jannu)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gurla Mandhata=red}}|32：[[Gurla Mandhata|Gurla Mandhata (Naimona'nyi, Namu Nan)]] }} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Hillary Peak=red}}|33：[[Hillary Peak|Hillary Peak (Ngojumba Kang III)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Molamenqing=red}}|34：[[Molamenqing|Molamenqing (Phola Gangchen)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri (mountain range)=red}}|35：[[Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri IV]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna (mountain range)=red}}|36：[[Annapurna (mountain range)|Annapurna Fang]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanga Parbat=red}}|37：[[Nanga Parbat|Silver Crag]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangbachen=red}}|38：[[Kangbachen|Kangbachen Southwest]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gangkhar Puensum=red}}|39：[[Gangkhar Puensum|Gangkhar Puensum (Gangkar Punsum)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna III=red}}|40：[[Annapurna III]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Himalchuli=red}}|41：[[Himalchuli|Himalchuli West]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna IV=red}}|42：[[Annapurna IV]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kula Kangri=red}}|43：[[Kula Kangri]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Liankang Kangri=red}}|44：[[Liankang Kangri|Liankang Kangri (Gangkhar Puensum North, Liangkang Kangri)]]}} |{{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Ngadi Chuli=red}}|45：[[Ngadi Chuli|Ngadi Chuli South]]}} }} | auto-caption=1 | scalemark = 1 | nolabels = 1 | map-data = <!-- the optional 'D' values become Defaults for subsequent parameter sets --> | markD = Maki-mountain-15.svg | mark-sizeD = 10 | mark-imageD = | mark-descriptionD = | label-sizeD = 10 | label-colorD = blue | label-posD = bottom | ldxD = 2 | ldyD =-4 | shapeD = | shape-colorD = Green <!-- Orange Red --> | shape-outlineD = white,0,100,solid <!-- the optional 'D' values become Defaults for subsequent parameter sets --> <!-- Mount Everest --> | mark1={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Mount Everest=Red-mountain-15.svg}} | mark-size1={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Mount Everest=14}} | label1 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Mount Everest=red}}|[[Mount Everest|1]]}} | mark-title1 = [[Mount Everest]] | mark-coord1 = {{Coord|27|59|18|N|86|55|31|E}} | mark-description1={{cvt|8848.86|m}} | label-pos1 = top | ldy1=1|ldx1=-1 <!-- Mount Everest --> <!-- Kangchenjunga --> | mark2={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kangchenjunga=Red-mountain-15.svg}} | mark-size2={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kangchenjunga=14}} | label2 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga=red}}|[[Kangchenjunga|2]]}} | mark-title2 = [[Kangchenjunga|Kangchenjunga (Kanchenjunga, Kanchanjanghā, Khangchendzonga)]] | mark-coord2 = {{coord|27|42|09|N|88|08|48|E}} | mark-description2={{cvt|8586|m}} | label-pos2 = top | ldy2=3|ldx2=0 <!-- Kangchenjunga --> <!-- Lhotse --> | mark3={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Lhotse=Red-mountain-15.svg}} | mark-size3={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Lhotse=14}} | label3 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Lhotse=red}}|[[Lhotse|3]]}} | mark-title3 = [[Lhotse]] | mark-coord3 = {{coord|27|57|42|N|86|56|00|E}} | mark-description3={{cvt|8516|m}} <!-- Lhotse --> <!-- Yalung Kang --> | mark4={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Yalung Kang=Red-mountain-15.svg}} | mark-size4={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Yalung Kang=14}} | label4 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Yalung Kang=red}}|[[Yalung Kang|4]]}} | mark-title4 = [[Yalung Kang|Yalung Kang (Kanchenjunga West)]] | mark-coord4 = {{coord|27.7052|88.1367}} | mark-description4={{cvt|8505|m}} | label-pos4 = bottom | ldx4=-5|ldy4=-3 <!-- Yalung Kang --> <!-- Makalu --> | mark5={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Makalu=Red-mountain-15.svg}} | mark-size5={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Makalu=14}} | label5 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Makalu=red}}|[[Makalu|5]]}} | mark-title5 = [[Makalu]] | mark-coord5 = {{coord|27|53|23|N|87|05|20|E}} | mark-description5={{cvt|8485|m}} <!-- Makalu --> <!-- Kangchenjunga South --> | mark6={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kangchenjunga South=Red-mountain-15.svg}} | mark-size6={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kangchenjunga South=14|KangchenjungaI=1}}<!--make marker disappear if displaying highest peak--> | label6 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga South=red}}|[[Kangchenjunga South|6]]}} | mark-title6 = [[Kangchenjunga South]] | mark-coord6 = {{coord|27|41|30|N|88|9|15|E}} | mark-description6={{cvt|8476|m}} | ldx6=2 | ldy6=-2 <!-- Kangchenjunga South --> <!-- Kangchenjunga Central --> | mark7={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kangchenjunga=Red-mountain-15.svg}} | mark-size7={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kangchenjunga=14}} | label7 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangchenjunga=red}}|[[Kangchenjunga|7]]}} | mark-title7 = [[Kangchenjunga|Kangchenjunga Central]] | mark-coord7 = {{coord|27|41|46|N|88|09|04|E}} | mark-description7={{cvt|8473|m}} | label-pos7 = right | ldx7=-3 <!-- Kangchenjunga Central --> <!-- Cho Oyu --> | mark8={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Cho Oyu=Red-mountain-15.svg}} | mark-size8={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Cho Oyu=14}} | label8 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Cho Oyu=red}}|[[Cho Oyu|8]]}} | mark-title8 = [[Cho Oyu]] | mark-coord8 = {{coord|28|05|39|N|86|39|39|E}} | mark-description8={{cvt|8188|m}} | label-pos8 = left | ldx8=4 | ldy8=-5 <!-- Cho Oyu --> <!-- Dhaulagiri --> | mark9={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Dhaulagiri=Red-mountain-15.svg}} | mark-size9={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Dhaulagiri=14}} | label9 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri=red}}|[[Dhaulagiri|9]]}} | mark-title9 = [[Dhaulagiri]] | mark-coord9 = {{coord|28|41|54|N|83|29|15|E}} | mark-description9={{cvt|8167|m}} | label-pos9 = right | ldx9=-3 <!-- Dhaulagiri --> <!-- Manaslu --> | mark10={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Manaslu=Red-mountain-15.svg}} | mark-size10={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Manaslu=14}} | label10 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Manaslu=red}}|[[Manaslu|10]]}} | mark-title10 = [[Manaslu|Manaslu (Kutang)]] | mark-coord10 = {{coord|28|32|58|N|84|33|43|E}} | mark-description10={{cvt|8163|m}} | label-pos10 = top | ldy10=1|ldx10=-1 <!-- Manaslu --> <!-- Nanga Parbat --> | mark11={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Nanga Parbat=Red-mountain-15.svg}} | mark-size11={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Nanga Parbat=14}} | label11 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanga Parbat=red}}|[[Nanga Parbat|11]]}} | mark-title11 = [[Nanga Parbat|Nanga Parbat (Diamer)]] | mark-coord11 = {{coord|35|14|15|N|74|35|21|E}} | mark-description11={{cvt|8125|m}} <!-- Nanga Parbat --> <!-- Annapurna --> | mark12={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna=Red-mountain-15.svg}} | mark-size12={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna=14}} | label12 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna=red}}|[[Annapurna|12]]}} | mark-title12 = [[Annapurna]] | mark-coord12 = {{coord|28|35|46|N|83|49|13|E}}| mark-description12={{cvt|8091|m}} | ldx12=-6 <!-- Annapurna --> <!-- Shishapangma --> | mark13={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Shishapangma=Red-mountain-15.svg}} | mark-size13={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Shishapangma=14}} | label13 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Shishapangma=red}}|[[Shishapangma|13]]}} | mark-title13 = [[Shishapangma|Shishapangma (Shishasbangma, Xixiabangma)]] | mark-coord13 ={{coord|28|21|08|N|85|46|47|E}} | mark-description13={{cvt|8027|m}} | label-pos13 = top | ldy13=1|ldx13=-1 <!-- Shishapangma --> <!-- Manaslu East --> | mark14={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Manaslu=Red-mountain-15.svg}} | mark-size14={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Manaslu=14}} | label14 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Manaslu=red}}|[[Manaslu|14]]}} | mark-title14 = [[Manaslu|Manaslu East]] | mark-coord14 = {{coord|28.554731|84.562217}} | mark-description14={{cvt|7992|m}} | label-pos14 = left | ldx14=3 <!-- [[Saltoro Kangri]] [[Saltoro Kangri |K10]] --> <!-- Annapurna East --> | mark15={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna I East=Red-mountain-15.svg}} | mark-size15={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna I East=14}} | label15 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna I East=red}}|[[Annapurna I East|15]]}} | mark-title15 = [[Annapurna I East|Annapurna I East (Annapurna East Peak)]] | mark-coord15 = {{coord|28.597441|83.833206}} | mark-description15={{cvt|7980|m}} <!--| label-pos15 = right---> | ldx15=5 <!-- Annapurna I East --> <!-- Gyachung Kang --> | mark16={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Gyachung Kang=Red-mountain-15.svg}} | mark-size16={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Gyachung Kang=14}} | label16 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gyachung Kang=red}}|[[Gyachung Kang|16]]}} | mark-title16 = [[Gyachung Kang]] | mark-coord16 = {{coord|28|05|53|N|86|44|32|E}} | mark-description16={{cvt|7952|m}} | ldx16=-2| ldy16=-5 <!-- Gyachung Kang --> <!-- Annapurna II --> | mark17={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna II=Red-mountain-15.svg}} | mark-size17={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna II=14}} | label17 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna II=red}}|[[Annapurna II|17]]}} | mark-title17 = [[Annapurna II]] | mark-coord17 = {{coord|28|32|9|N|84|7|17|E}} | mark-description17={{cvt|7937|m}} <!--| label-pos17 = left ---> | ldx17=5 <!-- Annapurna II --> <!-- Tenzing Peak --> | mark18={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Tenzing Peak=Red-mountain-15.svg}} | mark-size18={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Tenzing Peak=14}} | label18 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Tenzing Peakr=red}}|[[Tenzing Peak|18]]}} | mark-title18 = [[Tenzing Peak|Tenzing Peak (Ngojumba Kang, Ngozumpa Kang, Ngojumba Ri)]] | mark-coord18 = {{coord|28|06|21|N|86|41|13|E}} | mark-description18={{cvt|7916|m}} | label-pos18 = top | ldy18=1|ldx18=-7 <!-- Tenzing Peak --> <!-- Kangbachen --> | mark19={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kangbachen=Red-mountain-15.svg}} | mark-size19={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kangbachen=14}} | label19 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangbachen=red}}|[[Kangbachen|19]]}} | mark-title19 = [[Kangbachen]] | mark-coord19 = {{coord|27.7166|88.1105}} | mark-description19={{cvt|7903|m}} | label-pos19 = top | ldy19=3|ldx19=-6 <!-- Kangbachen --> <!-- Himalchuli --> | mark20={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Himalchuli=Red-mountain-15.svg}} | mark-size20={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Himalchuli=14}} | label20 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Himalchuli=red}}|[[Himalchuli|20]]}} | mark-title20 = [[Himalchuli|Himalchuli (Himal Chuli)]] | mark-coord20 = {{coord|28|26|03|N|84|38|15|E}} | mark-description20={{cvt|7893|m}} | ldx20=5 <!-- Himalchuli --> <!-- Ngadi Chuli --> | mark21={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Ngadi Chuli=Red-mountain-15.svg}} | mark-size21={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Ngadi Chuli=14}} | label21 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Ngadi Chuli=red}}|[[Ngadi Chuli|21]]}} | mark-title21 = [[Ngadi Chuli|Ngadi Chuli (Peak 29, Dakura, Dakum, Dunapurna)]] | mark-coord21 = {{coord|28|30|12|N|84|34|03|E}} | mark-description21={{cvt|7871|m}} | label-pos21 = right | ldx21=-2 | ldy21=-4 <!-- Ngadi Chuli --> <!-- Nuptse --> | mark22={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Nuptse=Red-mountain-15.svg}} | mark-size22={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Nuptse=14}} | label22 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nuptse=red}}|[[Nuptse|22]]}} | mark-title22 = [[Nuptse|Nuptse (Nubtse)]] | mark-coord22 = {{coord|27.967158|86.886899}} | mark-description22={{cvt|7864|m}} (has also been given as 3m shorter historically) | ldx22=-4 <!-- Nuptse --> <!-- Nanda Devi --> | mark23={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Nanda Devi=Red-mountain-15.svg}} | mark-size23={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Nanda Devi=14}} | label23 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanda Devi=red}}|[[Nanda Devi|23]]}} | mark-title23 = [[Nanda Devi]] | mark-coord23 = {{coord|30|22|33|N|79|58|15|E}} | mark-description23={{cvt|7817|m}} other coordinates exist | ldx23=-1 <!-- Nanda Devi --> <!-- Chomo Lonzo --> | mark24={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Chomo Lonzo=Red-mountain-15.svg}} | mark-size24={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Chomo Lonzo=14}} | label24 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Chomo Lonzo=red}}|[[Chomo Lonzo|24]]}} | mark-title24 = [[Chomo Lonzo|Chomo Lonzo (Chomolonzo, Chomolönzo, Chomo Lönzo, Jomolönzo, Lhamalangcho)]] | mark-coord24 = {{coord|27.92981|N|87.10716|E}} | mark-description24={{cvt|7790|m}} Height is also given as 7804 m on OpenStreetMap and 7784 m on ArcGIS | label-pos24 = top | ldy24=1|ldx24=2 <!-- Chomo Lonzo --> <!-- Namcha Barwa --> | mark25={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Namcha Barwa=Red-mountain-15.svg}} | mark-size25={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Namcha Barwa=14}} | label25 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Namcha Barwa=red}}|[[Namcha Barwa|25]]}} | mark-title25 = [[Namcha Barwa|Namcha Barwa (Namchabarwa)]] | mark-coord25 = {{coord|29|37|45|N|95|03|21|E}} | mark-description25={{cvt|7782|m}} <!-- Namcha Barwa --> <!--Zemu Gap Peak as surrougate for Zemu Kang 7780 ---> | mark26={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Zemu Gap Peak=Red-mountain-15.svg}} | mark-size26={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Zemu Gap Peak=14}} | label26 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Zemu Gap Peak=red}}|[[Zemu Gap Peak|26]]}} | mark-title26 = [[Zemu Gap Peak|Zemu Kang (Zemu Gap Peak)]] | mark-coord26 = {{coord|27.686796|88.174885}} | mark-description26={{cvt|7780|m}} | label-pos26 =right | ldx26=-2|ldy26=4 <!--Zemu Gap Peak as surrougate for Zemu Kang 7780 ---> <!-- Kamet --> | mark27={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kamet=Red-mountain-15.svg}} | mark-size27={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kamet=14}} | label27 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kamet=red}}|[[Kamet|27]]}} | mark-title27 = [[Kamet]] | mark-coord27 = {{coord|30|55|12|N|79|35|30|E}} | mark-description27={{cvt|7756|m}} | ldx27=-1 <!--Kamet--> <!-- Dhaulagiri II --> | mark28={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Dhaulagiri II=Red-mountain-15.svg}} | mark-size28={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Dhaulagiri II=14}} | label28 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri II=red}}|[[Dhaulagiri II|28]]}} | mark-title28 = [[Dhaulagiri II]] | mark-coord28 = {{coord|28.763352394155433|83.38825589914873}} | mark-description28={{cvt|7751|m}} | label-pos28 = top | ldy28=2|ldx28=1 <!-- Dhaulagiri II --> <!-- Hillary Peak as surrougate for Ngojumba Kang II--> | mark29={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Hillary Peak=Red-mountain-15.svg}} | mark-size29={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Hillary Peak=14}} | label29 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Hillary Peak=red}}|[[Hillary Peak|29]]}} | mark-title29 = [[Hillary Peak|Ngojumba Kang II]] | mark-coord29 = {{coord|28.105979|86.706064}} | mark-description29={{cvt|7743|m}} (other heights have been given being that of Ngojumba Kang III 7681m for Hillary Peak which is 0.66 km away. ) | ldx29=-10 <!-- Hillary Peak as surrougate for Ngojumba Kang II--> <!-- Dhaulagiri III 7715 --> | mark30={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Dhaulagiri (mountain range)=Red-mountain-15.svg}} | mark-size30={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Dhaulagiri (mountain range)=14}} | label30 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri (mountain range)=red}}|[[Dhaulagiri (mountain range)|30]]}} | mark-title30 = [[Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri III]] | mark-coord30 = {{coord|28|45|17|N|83|22|37|E}} | mark-description30={{cvt|7715|m}} | ldx30=4 |ldy30=2 <!-- Dhaulagiri III --> <!-- Jannu --> | mark31={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kumbhakarna Mountain=Red-mountain-15.svg}} | mark-size31={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kumbhakarna Mountain=14}} | label31 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kumbhakarna Mountain=red}}|[[Kumbhakarna Mountain|31]]}} | mark-title31 = [[Kumbhakarna Mountain|Kumbhakarna Mountain (Mount Kumbhakarna, Jannu)]] | mark-coord31 = {{coord|27|40|57|N|88|02|15|E}} | mark-description31={{cvt|7711|m}} | label-pos31 = left | ldx31=3 |ldy31=2 <!-- Jannu --> <!-- Gurla Mandhata --> | mark32={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Gurla Mandhata=Red-mountain-15.svg}} | mark-size32={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Gurla Mandhata=14}} | label32 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gurla Mandhata=red}}|[[Gurla Mandhata|32]]}} | mark-title32 = [[Gurla Mandhata|Gurla Mandhata (Naimona'nyi, Namu Nan)]] | mark-coord32 = {{coord|30|26|09|N|81|17|45|E}} | mark-description32={{cvt|7694|m}} | ldx32=-1 <!-- Gurla Mandhata --> <!-- Ngojumba Kang III --> | mark33={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Hillary Peak=Red-mountain-15.svg}} | mark-size33={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Hillary Peak=14}} | label33 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Hillary Peak=red}}|[[Hillary Peak|33]]}} | mark-title33 = [[Hillary Peak|Hillary Peak (Ngojumba Kang III)]] | mark-coord33 = {{coord|28.106736|86.712716}} | mark-description33={{cvt|7681|m}} | label-pos33 = top | ldy33=1 |ldx33=2 <!-- Ngojumba Kang III --> <!-- Phola Gangchen --> | mark34={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Molamenqing=Red-mountain-15.svg}} | mark-size34={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Molamenqing=14}} | label34 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Molamenqing=red}}|[[Molamenqing|34]]}} | mark-title34 = [[Molamenqing|Molamenqing (Phola Gangchen)]] | mark-coord34 = {{coord|28|21|17|N|85|48|39|E}} | mark-description34={{cvt|7661|m}} <!-- Phola Gangchen --> <!-- Dhaulagiri IV --> | mark35={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Dhaulagiri (mountain range)=Red-mountain-15.svg}} | mark-size35={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Dhaulagiri (mountain range)=14}} | label35 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Dhaulagiri (mountain range)=red}}|[[Dhaulagiri (mountain range)|35]]}} | mark-title35 = [[Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri IV]] | mark-coord35 = {{coord|28.735944|83.313976}} | mark-description35={{cvt|7661|m}} | ldx35=-4 <!-- Dhaulagiri IV --> <!-- Annapuna Fang --> | mark36={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna (mountain range)=Red-mountain-15.svg}} | mark-size36={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna (mountain range)=14}} | label36 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna (mountain range)=red}}|[[Annapurna (mountain range)|36]]}} | mark-title36 = [[Annapurna (mountain range)|Annapurna Fang]] | mark-coord36 = {{coord|28.578131|83.80133}} | mark-description36={{cvt|7647|m}} | label-pos36 = top | ldx36=-1 | ldy36=2 <!-- Annapurna Fang --> <!-- Silver Crag --> | mark37={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Nanga Parbat=Red-mountain-15.svg}} | mark-size37={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Nanga Parbat=14}} | label37 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Nanga Parbat=red}}|[[Nanga Parbat|37]]}} | mark-title37 = [[Nanga Parbat|Silver Crag]] | mark-coord37 = {{coord|35.263174|74.608255}} | mark-description37={{cvt|7597|m}} | label-pos37 = right | ldx37=-1 <!-- Nanga Parbat --> <!-- [[Kangbachen|Kangbachen Southwest]] --> | mark38={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kangbachen=Red-mountain-15.svg}} | mark-size38={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kangbachen=14}} | label38 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kangbachen=red}}|[[Kangbachen|38]]}} | mark-title38 = [[Kangbachen|Kangbachen Southwest]] | mark-coord38 = {{coord|27.709477|88.095272}} | mark-description38={{cvt|7590|m}} | label-pos38 = left | ldx38=-1 <!-- [[Kangbachen|Kangbachen Southwest]] --> <!-- Gangkar Punsum--> | mark39={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Gangkhar Puensum=Red-mountain-15.svg}} | mark-size39={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Gangkhar Puensum=14}} | label39 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Gangkhar Puensum=red}}|[[Gangkhar Puensum|39]]}} | mark-title39 = [[Gangkhar Puensum|Gangkhar Puensum (Gangkar Punsum)]] | mark-coord39 = {{coord|28|02|54|N|90|27|15|E}} | mark-description39={{cvt|7570|m}} | ldx39=-1 <!-- [[Baltoro Kangri]] --> <!-- Annapurna III --> | mark40={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna III=Red-mountain-15.svg}} | mark-size40={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna III=14}} | label40 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna III=red}}|[[Annapurna III|40]]}} | mark-title40 = [[Annapurna III]] | mark-coord40 = {{coord|28|35|8|N|83|59|22|E}} | mark-description40={{cvt|7555|m}} | label-pos40 = top | ldy40=1|ldx40=2 <!-- Annapurna III --> <!-- Himalchuli West --> | mark41={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Himalchuli=Red-mountain-15.svg}} | mark-size41={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Himalchuli=14}} | label41 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Himalchuli=red}}|[[Himalchuli|41]]}} | mark-title41 = [[Himalchuli|Himalchuli West]] | mark-coord41 = {{coord|28.436129|84.616516}} | mark-description41={{cvt|7540|m}} | label-pos41 = right | ldx41=-2 <!-- Himalchuli West --> <!-- Annapurna IV --> | mark42={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Annapurna IV=Red-mountain-15.svg}} | mark-size42={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Annapurna IV=14}} | label42 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Annapurna IV=red}}|[[Annapurna IV|42]]}} | mark-title42 = [[Annapurna IV]] | mark-coord42 = {{coord|28|32|15|N|84|4|58|E}} | mark-description42={{cvt|7525|m}} | ldx42=-4 | ldy42=-4 <!-- Annapurna IV --> <!-- Kula Kangri --> | mark43={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Kula Kangri=Red-mountain-15.svg}} | mark-size43={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Kula Kangri=14}} | label43 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Kula Kangri=red}}|[[Kula Kangri|43]]}} | mark-title43 = [[Kula Kangri]] | mark-coord43 = {{coord|28|13|39|N|90|37|00|E}} | mark-description43={{cvt|7538|m}} | ldx43=2 <!-- Kula Kangri --> <!-- Liangkang Kangri --> | mark44={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Liankang Kangri=Red-mountain-15.svg}} | mark-size44={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Liankang Kangri=14}} | label44 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Liankang Kangri=red}}|[[Liankang Kangri|44]]}} | mark-title44 = [[Liankang Kangri|Liankang Kangri (Gangkhar Puensum North, Liangkang Kangri)]] | mark-coord44 = {{coord|28|03|50|N|90|26|35|E}} | mark-description44={{cvt|7534|m}} | label-pos44 = top | ldy44=2|ldx44=-2 <!-- Liangkang Kangri --> <!-- Ngadi Chuli South 7514 --> | mark45={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=Maki-mountain-15.svg|Ngadi Chuli=Red-mountain-15.svg}} | mark-size45={{#switch:{{PAGENAME}}|#default=10|Ngadi Chuli=14}} | label45 ={{color|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=blue|Ngadi Chuli=red}}|[[Ngadi Chuli|45]]}} | mark-title45 = [[Ngadi Chuli|Ngadi Chuli South]] | mark-coord45 = {{coord|28.487299|84.564713}} | mark-description45={{cvt|7514|m}} | ldx45=-7 <!-- Ngadi Chuli South --> <!-- visual candy --> <!--flags--> | mark51 =Nuvola Chinese flag.svg | mark-size51 =21 | mark-coord51 = {{coord|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=28.5<!--default is back to 28.5--->|Namcha Barwa=29.8|Liankang Kangri|Kula Kangri|Gangkhar Puensum=28.4|Nanda Devi|Kamet|Gurla Mandhata=30.95|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=30|Mount Everest=28.5|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=28.02|Annapurna|Annapurna I East|Annapurna II|Annapurna (mountain range)|Annapurna III|Annapurna IV|Annapurna South|Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri II|Dhaulagiri|Manaslu|Ngadi Chuli|Himalchuli=28.97}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=86.5<!--default is back at 86.5-->|Namcha Barwa=95.0|Liankang Kangri|Kula Kangri|Gangkhar Puensum=90.1|Nanda Devi|Kamet|Gurla Mandhata=80.4|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=87.0|Mount Everest=86.5|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=87.9|Annapurna|Annapurna I East|Annapurna II|Annapurna (mountain range)|Annapurna III|Annapurna IV|Annapurna South|Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri II|Dhaulagiri|Manaslu|Ngadi Chuli|Himalchuli=84.4}}}}| label51 =China | label-size51 =15 | label-color51 = black | label-angle51 =0 | label-pos51 = right|ldy51=2|ldx51=14| mark-title51= <!--code for India is off map for west often but in map for east zoom in --> | mark52 =Nuvola Indian flag.svg| mark-size52 =21 | mark-coord52 = {{coord|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=26.90<!--default is back to 26.9--->|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=26.9|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=27.85|Nanda Devi|Kamet|Namcha Barwa=28.8|Gurla Mandhata=29.95|Nanga Parbat=34.4}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=82.0<!--default is back to 82.0--->|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=82.0|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=88.3|Nanda Devi|Kamet|Gurla Mandhata=79.5|Nanga Parbat=74.4|Namcha Barwa=94.5}}}}| label52 =India | label-size52 =15 | label-color52 = black | label-angle52 =0 | label-pos52 = right|ldy52=4|ldx52=14| mark-title52= | mark53 =Nuvola Pakistani flag.svg | mark-size53 =21 | mark-coord53 = {{coord|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=35.6|List of Himalayan peaks and passes=35.6}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=74.02|List of Himalayan peaks and passes=74.02}}}} | label53 =Pakistan | label-size53 =15 | label-color53 =black | label-angle53 =0 | label-pos53 =right| mark-title53=|ldy53=2|ldx53=5 <!-- code for flags below is off map for west and east zoom in. Perhaps too complcated to switch off completely by making marksize =0 in all cases not needed but will consider making default 0 if complaints by those that zoom in---> | mark54 =Nuvola Islamic Emirate of Afghanistan flag.svg| mark-size54 =21 | mark-coord54 = {{coord|37.07|74.02}} | label54 = | label-size54 =20 | label-color54 = black| label-angle54 = 0| label-pos54 = right|ldy54=2|ldx54=14| mark-title54= | mark55 =Nuvola Tajik flag.svg| mark-size55 =21 | mark-coord55 = {{coord|37.48|74.02}} | label55 = | label-size55 =20 | label-color55 =black | label-angle55 =0 | label-pos55 = right|ldy55=2|ldx55=14| mark-title55= | mark56 =Nuvola Nepal flag.svg | mark-size56 =21 | mark-coord56 = {{coord|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=27.6<!--default goes back to 27.6-->|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=27.5|Mount Everest=27.6|Nanda Devi|Kamet|Gurla Mandhata=29.95|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=27.86|Annapurna|Annapurna I East|Annapurna II|Annapurna (mountain range)|Annapurna III|Annapurna IV|Annapurna South|Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri II|Dhaulagiri|Manaslu|Ngadi Chuli|Himalchuli=28.3}}|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=86.35<!--default goes back to 86.35 -->|Himalayas|Himalayan Rim|List of Himalayan peaks and passes=85.5|Mount Everest=86.35|Nanda Devi|Kamet|Gurla Mandhata=81.1|Kangchenjunga|Kangchenjunga South|Zemu Gap Peak|Kumbhakarna Mountain|Kangbachen|Yalung Kang=87.88|Annapurna|Annapurna I East|Annapurna II|Annapurna (mountain range)|Annapurna III|Annapurna IV|Annapurna South|Dhaulagiri (mountain range)|Dhaulagiri II|Dhaulagiri|Manaslu|Ngadi Chuli|Himalchuli=83.8}}}} | label56 =Nepal | label-size56 =15 | label-color56 =black | label-angle56 =0 | label-pos56 =right| mark-title56=|ldy56=8|ldx56=-1 | mark57 =Nuvola Buthanese flag.svg| mark-size57 =21 | mark-coord57 = {{coord|{{#switch:{{PAGENAME}}|#default=27.6<!--default=27.6-->|Liankang Kangri|Kula Kangri|Gangkhar Puensum=27.8}}|90.1}} | label57 =Bhutan| label-size57 =15 | label-color57 = | label-angle57 = | label-pos57 = bottom|ldy57=2|ldx57=0| mark-title57=none }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> fgaln52wxe0o2gqclo4e8l749sn93oj 828 180475 1383343 2026-08-01T13:40:04Z en>RobinLeicester 0 add a css option to ndot 1383343 Scribunto text/plain require('strict') local delink=require('Module:Delink').delink local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local p = {} local maplist={} local sgNames={} local highlightOption=false local highlightNum local visibleLinks local geoTotalPop = 0 local captionTable = '' local captionTableText = {} -- This module creates framed maps of anywhere in the world, at the required scale, and enables annotations, -- dots, shapes, lines and other ways to customise the area of the map being shown. It also provides a link -- to an interactive fullscreen version, which has locator dots instead of annotations and shapes. -- This is the 2025 successor module to a wiki-markup template version of 2024, which itself was a successor -- to the 'Graph'/VEGA driven template that was begun in 2016, until the Vega version was switched off in 2023. -- This module is called from template {{OSM Location map}}, which uses the same parameter formats as before. -- In addition it may at some point be possible to use a more concise parameter format using the template {{OSM Location dots}} -- In general the css output from the two formats will be identical, but the the concise version will allow bits of -- greater control over some of the settings. -- see the documentation on the two template pages for details of how to use the mapping features. -- If language customisation is needed, there are text items below that can be translated. Also see the color table -- below with details of how to add additional color names to allow localised alternatives. -- (Translating other language shape-types could be possible, but has not currently been contemplated. -- Parameter name translation would be harder but likely to be possible, ideally still retaining compatibility -- with template calls already written using English). -- -------------- the following text variables are used within the template, and can be translated as required --------------- -- -------------- you may wish to retain the English version as a comment, to keep track of the original phrase -------------- local negativeAnswer={no=1,'0'-1,off=1} local fullscreenlinktext = 'Click for interactive fullscreen map with links to nearby articles' local toggletext = 'List of numbered map items:' local termsOfUse = 'Maps: terms of use' local aboutOSM = 'About OpenStreetMaps' local yards = 'yds' local miles = 'miles' local metres = 'm' local km = 'km' local sqkm = 'sq.km' local year = 'year' local notFound = 'not found' local totalItems = 'Total' local sumOfDatapoints = 'sum of datapoints' local numberCol = 'No.' -- abbreviated for top of column of code numbers local wikidataLink = 'Wikidata page' local shapeList={} --This sets up the 'factoryDefault' shape group 0 shapeList["0"]={shapeType="0", Name="initialSettings", Parent="0", --sga items for the shape shape="circle", shapeSize="12px", shapeColor="blue", shapeAngle="0deg", --sgb items for border of the shape outlineWidth="0.5px", outlineColor="darkblue", outlineStyle="solid", --sgc items text settings for labels textSZ="11px", textCL="darkgrey", textNG="0deg", --sgf further text settings textSP="0px", textLH="120%", textOL="0px", textBG="transparent", --sgd items for dotTag text settings tagSize="10px", tagColor="white", tagSpacer="0px", tagAngle="0deg", --sge items for extension line to connect label to dot textEW="0px", textEC="darkgrey", textES="solid" } local colorList={} -- used by colorLookup to catch unsupported colors (eg 'LimeGreen'), to convert to generic version colorList['green']='hardgreen' -- it could also be added to to include alternative language equivelants, for a quick solution. colorList['red']='hardred' -- colorList ['source'] = target colorList['white']='white' -- converts any color that includes 'source' into its equivelent target colorList['blue']='hardblue' -- note, for translation you can add to this list, rather than replace it, colorList['brown']='hardbrown' -- which would mean existing map definitions in english would also still work, alongside translated ones colorList['grey']='hardgrey' colorList['gray']='hardgrey' colorList['purple']='hardpurple' colorList['orange']='hardorange' colorList['leaf']='hardleaf' --for a more thorough translation, you can add all the variants of the colors as further CTB elements and hex values or redirects local CTB={} -- set up a table of color names (the CTB Color table index) and html hash colorhex values. CTB["paleblue"],CTB["softblue"],CTB["hardblue"],CTB["darkblue"]="#D6E1EC","#77A1CB","#4B77D6","#1c559e" CTB["palered"],CTB["softred"],CTB["hardred"],CTB["darkred"] = "#FCC6C0","#EC644B","#DB3123","#AA1205" CTB["palegreen"],CTB["softgreen"],CTB["hardgreen"],CTB["darkgreen"]= "#D2F0E5","#81AF81","#269F46","#0b7527" CTB["paleleaf"],CTB["softleaf"],CTB["hardleaf"],CTB["darkleaf"]= "#dff5c1","#b5e376","#8cc244","#679c21" CTB["palegrey"],CTB["softgrey"],CTB["hardgrey"],CTB["darkgrey"]= "#E8E8D6","#AAAA88","#777755","#444433" CTB["palegray"],CTB["softgray"],CTB["hardgray"],CTB["darkgray"]=CTB["palegrey"],CTB["softgrey"],CTB["hardgrey"],CTB["darkgrey"] CTB["palebrown"],CTB["softbrown"],CTB["hardbrown"],CTB["darkbrown"]="#FAF6ED","#CCB56C","#AD7F14","#754910" CTB["palepurple"],CTB["softpurple"],CTB["hardpurple"],CTB["darkpurple"]="#e0d1e6","#c784e0","#a029cf","#7a05a8" CTB["paleorange"],CTB["softorange"],CTB["hardorange"],CTB["darkorange"]="#ffedc2","#ffcf61","#EEB533","#e39f05" CTB["black"],CTB["white"],CTB["yellow"]="#000000","#FFFFFF","#FAF039" CTB["background"],CTB["paleground"],CTB["beigeground"]="#f9f6f2","#FEFEFA","#F5F5DC" CTB["beige"]=CTB["beigeground"] CTB["aqua"],CTB["teal"],CTB["fuchsia"] = "#00FFFF","#008080","#FF00FF" CTB["maroon"],CTB["olive"],CTB["navy"] = "#800000","#808000","#000080" CTB["lime"],CTB["limegreen"],CTB["aquamarine"] = "#00FF00","#32CD32","#7FFFD4" CTB["silver"],CTB["yellow"],CTB["orchid"] = "#800000","#FFFF00","#DA70D6" CTB["russet"]="#B08279" -- set up a table of predefined clip-paths local pathshape={} pathshape.squaredd = "M 19,1.25 l 0,18 -18,0 0,-18 18,0m-1,1 -16,0 0,16 16,0 0,-16m-1,1 0,14 -14,0 0,-14 14,0zm-1,1 -12,0 0,12 12,0 0,-12zm-1,1 0,10 -10,0 0,-10 10,0z" pathshape.squared = "M 18,2.5 l 0,15 -15,0 0,-15 15,0m-1,1 -13,0 0,13 13,0 0,-13zm-1,1 0,11 -11,0 0,-11 11,0z" pathshape.triangledd="M 0 20,20 20,10 0,0 20ZM1.5 19,10 1.7,18.5 19,1.5 19ZM3 18,17 18,10 3.8,3 18ZM4.5 17,10 5.4,15.4 17, 4.5,17ZM6 16,13.8 16,10 7.4z" pathshape.triangled ="M1,18 l 18,0 l -9,-18 l -9,18zm1.7,-1.1 l 7.3,-14.6 l 7.3,14.6 l -14.6, 0zm1.7,-1 l 11.0,0 l -5.5,-11 l -5.5,11z" pathshape.circledd = "M0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm0.8,0a9.2,9.2 0 1,1 18.4,0a9.2,9.2 0 1,1 -18.4,0m1,0a8.2,8.2 0 1,0 16.4,0a8.2,8.2 0 1,0 -16.4,0zm0.8,0a7.2,7.2 0 1,1 14.8,0a7.2,7.2 0 1,1 -14.8,0m1,0 a6.4,6.4 0 1,1 12.8,0a6.4,6.4 0 1,1 -12.8,0z" pathshape.circled = "M2.5,10a7.5,7.5 0 1,0 15,0a7.5,7.5 0 1,0 -15,0zm1,0a6.5,6.5 0 1,1 13,0a6.5,6.5 0 1,1 -13,0m0.8,0 a5,5 0 1,1 11.4,0a5,5 0 1,1 -11.4,0" pathshape.diamond = "M3,10 l 7,-10 l 7,10 -7,10 -7,-10z" pathshape.diamondd = "M3,10 l 7,-10 l 7,10 -7,10 -7,-10zm1,0 l 6,8.5 l 6,-8.5 -6,-8.5 -6,8.5zm1,0 l 5,-7 5,7 -5,7 -5,-7z" pathshape.diamonddd = "M3,10 l 7,-10 l 7,10 -7,10 -7,-10zm0.75,0 l 6.25,9 l 6.25,-9 -6.25,-9 -6.25,9zm0.75,0 l 5.5,-8 5.5,8 -5.5,8 -5.5,-8zm0.75,0 l 4.75,7 l 4.75,-7 -4.75,-7 -4.75,7zm0.75,0 l 4,-6 4,6 -4,6 -4,-6z" pathshape.crossd = "M3.1,12.5 l4.2,0 l0,4.2 l5,0 l0,-4 l4.2,0 l0,-5 l-4.2,0 l0,-4.2 l-5,0 l0,4.2 l-4.2,0zM2.3,10a7.5,7.5 0 1,0 15,0a7.5,7.5 0 1,0 -15,0zm1,0a6.5,6.5 0 1,1 13,0a6.5,6.5 0 1,1 -13,0z" pathshape.cross = "M3.1,12.5 l4.2,0 l0,4.2 l5,0 l0,-4 l4.2,0 l0,-5 l-4.2,0 l0,-4.2 l-5,0 l0,4.2 l-4.2,0z" pathshape.thincross = "M2,12 l6,0 l0,6 l4,0 l0,-6 l6,0 l0,-4 l-6,0 l0,-6 l-4,0 l0,6 l-6,0z" pathshape.fivepointstar = "M10 0 L12.245 6.91 19.511 6.91 13.633 11.18 15.878 18.09 10 13.82 4.122 18.09 6.367 11.18 0.489 6.91 7.755 6.91Z" pathshape.fivepointstard = "M10 1.5 L 11.90825 7.3735 18.08435 7.3735 13.08805 11.003 14.9963 16.8765 10 13.247 5.0037 16.8765 6.91195 11.003 1.91565 7.3735 8.09175 7.3735 ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z" pathshape.sixpointstar = "M10 0 L12.323 5.977 18.66 5 14.645 10 18.66 15 12.323 14.023 10 20 7.677 14.023 1.34 15 5.355 10 1.34 5 7.677 5.977Z" pathshape.sixpointstard = "M10 1.5 L 11.97455 6.58045 17.361 5.75 13.94825 10 17.361 14.25 11.97455 13.41955 10 18.5 8.02545 13.41955 2.639 14.25 6.05175 10 2.639 5.75 8.02545 6.58045 ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z" pathshape.sevenpointstar = "M10 0 L12.048 5.747 17.818 3.765 14.602 8.95 19.749 12.225 13.69 12.943 14.339 19.01 10 14.72 5.661 19.01 6.31 12.943 0.251 12.225 5.398 8.95 2.182 3.765 7.952 5.747Z" pathshape.sevenpointstard = "M10 1.5 L11.7408 6.38495 16.6453 4.70025 13.9117 9.1075 18.28665 11.89125 13.1365 12.50155 13.68815 17.6585 10 14.012 6.31185 17.6585 6.8635 12.50155 1.71335 11.89125 6.0883 9.1075 3.3547 4.70025 8.2592 6.38495 ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z" pathshape.eightpointstar = "M10 0 L11.88 5.46 17.071 2.929 14.54 8.12 20 10 14.54 11.88 17.071 17.071 11.88 14.54 10 20 8.12 14.54 2.929 17.071 5.46 11.88 0 10 5.46 8.12 2.929 2.929 8.12 5.46Z" pathshape.eightpointstard = "M10 0 L10 1.5 L11.598 6.141 16.01035 3.98965 13.859 8.402 18.5 10 13.859 11.598 16.01035 16.01035 11.598 13.859 10 18.5 8.402 13.859 3.98965 16.01035 6.141 11.598 1.5 10 6.141 8.402 3.98965 3.98965 8.402 6.141ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z" pathshape.ring="M2.6,9.5a7.5,7.5 0 1,0 15,0a7.5,7.5 0 1,0 -15,0zm1,0a6.5,6.5 0 1,1 13,0a6.5,6.5 0 1,1 -13,0z" pathshape.semicircle = "M0,5 C0,18.3,20,18.3,20,5 L 0,5z" pathshape.arrowhead = "M 10,10.2 l 10,2.8 -2,-3 2,-3 -10,2.8 -0.2,0.2z" pathshape.boxd=pathshape.squared pathshape.boxdd=pathshape.squaredd pathshape.ellipsed=pathshape.circled pathshape.ellipsedd=pathshape.circledd local msg={} local function debugmsg(txt) table.insert(msg,txt) end local pmsg={} local function previewMsg(txt) table.insert(pmsg,txt) end local function colorLookup(color) for c,l in pairs(colorList) do if string.find(color,c) then return l end end return color end local function getColor (color,chk) local c local opacity="100" if not color or color=='' then color='hardgrey' end if color=="transparent" then return color end if color=="background1" then color='background' end if string.byte(color,1,1)==35 and (#color == 7 or #color == 9) then c=color elseif string.byte(color,1,1)==35 and #color == 4 then c=string.sub(color,1,2)..'f'..string.sub(color,3,3)..'f'..string.sub(color,4,4)..'f' else local s=color..'1' s= s:sub(0,s:find("%d")-1) opacity=string.match(color,"%d+") if not CTB[s] then s= colorList[s] end -- check for synonyms and translations if not CTB[s] then debugmsg(mw.addWarning('color = '..color..'. The color name is not defined. Used default grey instead')) end c=CTB[s] or CTB.hardgrey end if opacity and (tonumber(opacity) < 100) and string.find(c,"#")==1 and string.len(c)==7 and opacity~="" then local hexval=string.format("%x",(math.floor(tonumber(opacity)*2.55))) c=c..hexval end return c end function p.colorvalue(frame) -- enable external access to the CTB colorTable values. usage: {{#invoke:OSM Location map|colorvalue|color=hard blue}} local c if not frame.args.color or frame.args.color=='' then c='grey' else c=string.lower(string.gsub(frame.args.color,'%s+','')) end return string.upper(string.sub(getColor(c),2)) end local function checkColors(color) local c=getColor(color,'check') local opacity =1 -- calculate colour brightness and return black or white for contrast if c=='transparent' then return c,'#000000',0 end if not (string.find(c,'#')==1) then return c,'#FFFFFF',0 end if #c>8 then opacity= tonumber('0x'..(string.sub(c,8,9)))/500 end local r=tonumber('0x'..(string.sub(c,2,3)))/255 local g=tonumber('0x'..(string.sub(c,4,5)))/255 local b=tonumber('0x'..(string.sub(c,6,7)))/255 if 0.2126 * r + 0.7152 * g + 0.0722 * b / opacity < 0.7 then return c,'#FFFFFF',0.2126 * r + 0.7152 * g + 0.0722 * b / opacity else return c,'#000000',0.2126 * r + 0.7152 * g + 0.0722 * b / opacity end end function p.ndot(frame) local c1,c2 = checkColors(string.lower(string.gsub(frame.args[2] or 'grey','%s+',''))) local c3=getColor(string.lower(string.gsub(frame.args[4] or 'dark grey','%s+',''))) if frame.args[3] then c3='border:'..frame.args[3]..'px solid '..c3..'; ' else c3='' end return '<span style="'..(frame.args['css'] or '')..'background-color: '..c1..'; '..c3..'font-size:'..(frame.args['size'] or '16')..'px; border-radius:'..(frame.args['size'] or '16')..'px; color: '..c2..'">&nbsp;'..frame.args[1]..'&nbsp;</span>' end local function morethan(a,b) if tonumber(string.match(a, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) and tonumber(string.match(b, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) then a = tonumber(string.match(a, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]') ) b = tonumber(string.match(b, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]') or '0') end return a>b end local function lessthan(a,b) if tonumber(string.match(a, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) and tonumber(string.match(b, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) then a = tonumber(string.match(a, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) b = tonumber(string.match(b, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]') or '0') end return a<b end local function getsize(size) --size1 is between 1 and 3 values, each with px, equating to width,height,corner-rounding --eg '15px 25px 5px' (spaces are optional) or '18px'. returns three numbers local sizeval = {} for v in string.gmatch(size, "[^px]+") do table.insert(sizeval,v) end sizeval[1] = tonumber(sizeval[1]) or 13 sizeval[2] = tonumber(sizeval[2]) or sizeval[1] sizeval[3] = tonumber(sizeval[3]) or 0 return sizeval[1],sizeval[2],sizeval[3] end local function coord2text(coord) -- looks through the output from {{coord}} to find the lat and long decimal values -- and converts compass points to minus or not-minus, return with separating comma. local lat = string.match(coord,'[%.%d]+°[NS]') local lon = string.match(coord,'[%.%d]+°[EW]') local neg={N="",S="-",W="-",E=""} return neg[string.match(lat, '[NS]')]..string.match(lat,'[%.%d]+')..","..neg[string.match(lon, '[EW]')]..string.match(lon,'[%.%d]+') end local function convertCoordsTrad (row) local coords='' if row and string.find (row,'<span class="geo">') then local a,b=string.find(row,'<span class="geo">') local start=b+1 a,b=string.find(row,"</span>",b) local finish=a-1 coords=string.sub(row,start,finish) coords=string.gsub(coords,'; ',',') end return coords end local function convertCoords (row) local start,finish,lat,lon,coords,says if row then local a,b=string.find(row,"<span class=") start=a while a do -- find the final span> finish=b a,b=string.find(row,"span>",b) end if start then coords= string.sub(row,start,finish) says="" if string.find(coords,'<span class="error">') then error("coord error: badly formed coordinates",0) end coords=coord2text(coords) coords = string.sub(row,1,start-1)..coords..string.sub(row,finish+1) else coords=row end return coords else return "Nothing to see here" end end local function fillCommas(val,max) local line='' if not val then line=',' -- ensure there is some content else line = val --string.lower(string.gsub(val,"%s+","")) -- or strip spaces end if string.find(line,',') == 1 then line=' '..line end -- ensure initial comma is not skipped local _, count=string.gsub(line,",","") -- add enough subsequent commas for all entries line=line..string.rep(',',max-count) while(string.find(line,",,") ) do line=string.gsub(line,",,",", ,") --ensure string.gmatch doesn't ignore any empty items by padding with spaces end return line end local function makeLinkBox(left,top,wid,label, link) local linkBoxName='Transparent square.svg' if visibleLinks or '' =='yes' then linkBoxName='Red hollow square.svg' end local builder = mw.html.create('div') --display:inline-block; local t= string.find(label,'wikidata') -- exclude wikidata from tooltip line if t then label=string.sub(label,1,t-2) -- don't show wikidata value in tooltip if string.find(link,'wikidata') then link = '' end -- don't link on click to wikidata (if there was not another link) end builder :cssText('position:absolute;left:'..tostring(left-1-wid/2)..'px;top:'..tostring(top-1 + math.min(wid/2-12,0) - wid/2)..'px') :wikitext(string.format( '[[File:%s|%dpx|link=%s|%s]]', linkBoxName, wid+2, link, label )) return tostring(builder) end local function extractItem(row,searchItem) -- remove text following a searchItem or start of line, which might be in quote-marks to allow commas local xend,xstart=1,0 if not row then return '','' end if searchItem then xend,xstart= string.find(row or '',searchItem or 'image:') end if not xstart then return string.gsub(string.gsub(row or '',"%b\"\"", ''),"%b\'\'", '') or '','' end while row:byte(xstart+1) == 32 and xstart<#row do -- skip over any leading spaces xstart=xstart+1 end local xbyte=row:byte(xstart+1) if xbyte == 34 or xbyte == 39 then -- are they wrapped in single or double quotes xstart=xstart+1 xend=row:find(string.char(xbyte),xstart+1) else xend = row:find(',',xstart+1) -- if no quotes, we assume no commas if not xend then xend=#row+1 end end -- return residual row and extracted text return row:sub(0,xstart)..row:sub(xend), row:sub(xstart+1,xend-1) end local function itemCheck(item,ext) if not item then return nil end if not ext then ext='' end return (string.match(item,"[%.%-?%d]+") or '0')..ext end local function stripdivs(line) return string.gsub(line or '',"%b<>", ' ') end local function splitItem(item,max) -- takes a commas-sep list and returns a table of lowercase items with no spaces, or nil local r={} local x=1 item=string.lower(fillCommas(item,max)) for t in string.gmatch(item,"[^,]+") do r[x]=string.gsub(t,"%s+","") if r[x]=='' then r[x]= nil else -- residual items might have commas if x>max then r[max]=(r[max] or '')..', '..r[x] end end x=x+1 end return r end local function ParseShapeTypes (result,args,sgval) -- for use with compressed, comma-separated 'sg plus dots' parameters --[[ shape table items and default values as set at top of page shapeType="0", Name="initialSettings", Parent="0", --sga items for the shape shape="circle", shapeSize="12px", shapeColor="blue", shapeAngle="0deg", --sgb items for border outlineWidth="0.5px", outlineColor="darkblue", outlineStyle="solid", --sgc items label text textSZ="11px", textCL="white", textNG="0deg", textAT=attributes ("bold" and/or "italic") --sgd items for dotTag tagSize="11px", tagColor="darkgrey", tagSpacer="0px", tagAngle="0deg", --sge extension line textEW="1px", textEC="darkblue", textES="solid" --sgf fx for text labels textSP="0px" textLH="100%" textOL="1px", textBG="paleground", <!--| sga = shape,Size,Color,Angle|sgb= outlineWidth,color,style eg: sga1=circle,14px,blue,0deg| sgb1=0px,dark grey,solid | sgc=textSize,color,angle,bold/italic | sgd=tagSize,Color,Spacer,Angle eg: sgc1=11px,dark grey,0deg,normal| sgd1=9px,white,0px,0deg | sge=lineWidth,color,style |sgf=textspacing,lineHeight%,outlinepx,backgroundcolor, [bold,italic] eg: sge1=0px,black, solid| sgf1=0px,120%,0px,background | dot=shape-group/lat/lon/title/dotTag | dotlink=link or tooltip | dotlabel=label,position,dx,dy,param1,info| dotpic=filename--> --]] if args["sgn"..sgval] then local sgname=string.match(args["sgn"..sgval],"(%w+)(.*)") sgNames[sgname]=sgval end local parent= args["sgp"..sgval] if parent then parent=string.match(parent,"(%w+)(.*)") local pos= string.find(parent,"%d+") if pos == 1 then parent=string.match(parent,"%d+") else parent=sgNames[parent] or '1' end end if sgval~='H' then if not parent or tonumber(parent) > tonumber(sgval) then if sgval=="1" then parent="0" else parent="1" end end end local itemTab, line, filename result[sgval]={} result[sgval].shapeType=sgval line,filename=extractItem(args['sga'..sgval] or '','image:') if sgval=='1' and not args.sga1 then line='circle,12px,blue,0deg' end -- ensure there is a parent=1 sga result[sgval].shapeFile=filename or '' -- sga= Attributes for shape itemTab=splitItem(line,4) result[sgval].shape = itemTab[1] or result[parent].shape result[sgval].shapeSize=itemTab[2] or result[parent].shapeSize result[sgval].shapeColor=itemTab[3] or result[parent].shapeColor result[sgval].shapeAngle=itemCheck(itemTab[4],'deg') or result[parent].shapeAngle -- sgb= Border outline attributes for shape itemTab=splitItem(args['sgb'..sgval],3) result[sgval].outlineWidth=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].outlineWidth result[sgval].outlineColor=itemTab[2] or result[parent].outlineColor result[sgval].outlineStyle=itemTab[3] or result[parent].outlineStyle --sgc=character attributes for label itemTab=splitItem(args['sgc'..sgval],4) result[sgval].textSZ=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].textSZ -- size of text in px result[sgval].textCL=itemTab[2] or result[parent].textCL -- colour for text result[sgval].textNG=itemCheck(itemTab[3],'deg') or result[parent].textNG -- Angle for text result[sgval].textAT=itemTab[4] or result[parent].textAT -- attributes bold, and/or italic --sgd=dotTag attributes itemTab=splitItem(args['sgd'..sgval],4) result[sgval].tagSize=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].tagSize result[sgval].tagColor=itemTab[2] or result[parent].tagColor result[sgval].tagSpacer=itemCheck(itemTab[3],'px') or result[parent].tagSpacer result[sgval].tagAngle=itemCheck(itemTab[4],'deg') or result[parent].tagAngle --sge= extension line attributes itemTab=splitItem(args['sge'..sgval],4) result[sgval].textEW=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].textEW -- width result[sgval].textEC=itemTab[2] or result[parent].textEC -- colour result[sgval].textES=itemTab[3] or result[parent].textES -- style --sgf= fx for label text itemTab=splitItem(args['sgf'..sgval],4) result[sgval].textSP=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].textSP -- spacing value for letters result[sgval].textLH=itemCheck(itemTab[2],'%') or result[parent].textLH -- Angle for text result[sgval].textOL=itemCheck(itemTab[3],'px') or result[parent].textOL -- width of text-border line result[sgval].textBG=itemTab[4] or result[parent].textBG -- color for text background return result end local function round(x,dec) -- x=number [, dec=integer] returns numeric value with upto dec decimals (all but first trailing zeros get truncated) if (dec or 0)==0 then return x>=0 and math.floor(x+0.5) or math.ceil(x-0.5) --this avoids .0 where dec=0 end dec =10^(dec) return x>=0 and math.floor(x*dec+0.5)/dec or math.ceil(x*dec-0.5)/dec end local function maptogrid(t,r,test) --[[ converts mercator projection longitude and latitude coordinates to x and y pixel coordinates, within a frame of given size, centre coordinates and zoom level. t is a table of named indices: {lon, lat, lonbase, latbase, width, height, zoom} output is two values, x and y, rounded to r decimal places--]] local x,y x=t.width/2 + ( ((math.rad(t.lon)*6378137) - (math.rad(t.lonbase)* 6378137) ) / (156543.03*math.cos(t.latbase/180)/(2^t.zoom) ) )*(1-(0.075*(math.abs(t.latbase)/90))) y=t.height/2 + ( ( (math.log(math.tan(math.rad(t.latbase)/2+math.pi/4))*6378137) - (math.log(math.tan(math.rad(t.lat)/2+math.pi/4))*6378137) ) / (156543.03*math.cos(t.latbase/180) / (2^t.zoom) ) )*(1-(0.075*(math.abs(t.latbase)/90))) return round(x,r),round(y,r) --source: python code at https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Slippy_map_tilenames and https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Mercator --[[ width and height are the size, in pixels, of the map, which will be centerd around lonbase,latbase. Method: Convert lon and lonbase to meter-offsets from coord(0,0), and subtract lonbase from lon, zoom and latbase are used to scale the resulting meter-offset to pixels, and add it to width/2. Convert lat and lat-base to meter-offsets from coord(0,0), subtract lat from latbase, scale the resulting meter-offset to pixels, add it to height/2. A correction factor '*(1-(0.075*(math.abs(t.latbase)/90) ) )' compensates for an error that seems to creep in towards the edges of the map at higher latitudes. It was identified experimentally, and ensures a dot at the edge is in the same place as if that location is positioned at the centre. Original Python code for lat,lon to x,y where 0,0 is the centre of the map print('x=',width+(((math.radians(lon1) * 6378137)- (math.radians(lonbase) * 6378137))/ (156543.03*math.cos(latbase/180)/(2**zoom))),' y=',height+(( (math.log(math.tan(math.pi / 4 + math.radians(latbase) / 2)) * 6378137)- (math.log(math.tan(math.pi / 4 + math.radians(lat1) / 2)) * 6378137))/ (156543.03*math.cos(latbase/180)/(2**zoom))) ) --]] end local function getScale(zoom, lat,magVal) if magVal and magVal>1 and magVal <=2 then zoom=zoom+(magVal-1) end local dist=(156543.03 * math.cos(math.rad(math.abs(lat))) / (2 ^ zoom))/17 local y if dist < 1 then y=(round(dist*10,1)) return tostring(y*100)..metres, tostring(round(y*109,0))..yards elseif dist <18 then y=(round(dist,0)) return tostring(y)..km, tostring(round(y*0.621371,1))..miles elseif dist <500 then y=round(dist/10) return tostring(y*10)..km, tostring(round(y*6.21371,0))..miles else y=round(dist/100) return tostring(y*100)..km, tostring(round(y*62.1371,0))..miles end end local function ParseData (args,dotval) -- for use with compressed, comma-separated 'sg plus dots' parameters -- takes a structured series of comma-separated items which get parsed as the following: -- dot(n)= (sgNumber or Name),{{coord}} or (lat,lon), (dotTag) -- dotlink(n) = single-parameter text to give wikilink and/or title used by tootlip, fullscreen dots and autocaption list -- dotlabel(n) = 'label text',pos(left,roght,top,bottom,centre,auto),(dx), (dy) pixel offsets, params, info -- dotpic(n) = single parameter wikimedia filename for an image to use in photopanel and/or fullscreen dots -- dotfeature(n)= 'mark-line' (,linewidth,style,gap) or 'photo-panel' (,image-dim,panel-width,panel-height), draws line to n-1 -- label is used if either a position and/or an x,y offset are not 0,0 ( if no label then dotTag will be put at at the x,y offset, or over the dot -- label text can be autoaligned if x,y puts it left or right of the dot, or centered if above/below) -- quote marks are not needed unless including commas within the label text -- param1 is optional items separated by spaces, and can include [nolabel nolist nomap hemisphere+1 hemisphere-1] -- info is free wikitext, to be used in the fullscreen dot box. (use dotpic to show a picture) --<!--| dotx=shape-group,[lat,lon or {{coord}} ], dotTag | dotlink=link or tooltip | dotlabel=label,position,dx,dy,param1,info| dotpic=filename--> local result={} local count=1 local row = convertCoords (args["dot"..dotval]) -- swap in any {{coord}} values so they are csv lat and lon row=fillCommas(row,4) result.code=dotval -- store the parameter name as the id code for item in string.gmatch(row,"[^,]+") do -- iterate through 'row', adding each csv item in turn, if present if count==1 then --see if it is a number or a name local pos= string.find(item,"%d+") if pos == 1 then result.group=string.lower(string.gsub(item,"%s+","")) else item=string.match(item,"(%w+)(.*)") -- ensure just a single word result.group=sgNames[item] end elseif count==2 then result.lat=tonumber(string.match(item,"[%.%-?%d]+")) or 0-- find the number, with no non-numeric stuff elseif count==3 then result.lon=tonumber(string.match(item,"[%.%-?%d]+")) or 0 elseif count==4 then result.dotTag=item:match( "^%s*(.-)%s*$" ) or "" -- dotTag allows for internal spaces, but no commas end count=count+1 end row, result.labelText= extractItem(args["dotlabel"..dotval]) result.labelText= string.gsub(result.labelText,"[%^]+","<br>") -- convert hats to line breaks local item=splitItem(row,6) result.labelPos=item[2] or 'center' result.dx=tonumber(string.match(item[3] or '0',"[%.%-?%d]+")) or 0 result.dy=tonumber(string.match(item[4] or '0',"[%.%-?%d]+")) or 0 result.param1=string.lower(item[5] or '') if string.find(result.param1,"hemisphere-1",1,true) then result.lon=result.lon-360 elseif string.find(result.param1,"hemisphere+1",1,true) then result.lon=result.lon+360 end local txt = '' if item[6] then -- ensure all info elements are included, including commas count=1 local max=6 for t1 in string.gmatch(fillCommas(row,max),"[^,]+") do if count>max then txt=txt..',' end if count>=max then txt=txt..t1 end count=count+1 end end result.info=txt result.imageName = args['dotpic'..dotval] -- Get first wikilinked item (if any) from the args.dotlink and set this plus the delinked text local testx=args["dotlink"..dotval] or '' result.dotLink=testx if testx ~= '' then testx=stripdivs(testx) result.title=delink({ testx }) local linkstart= string.find(testx,'[[',1,true) -- use true to ensure a plain search (no pattern) if linkstart then result.dlink=delink( { string.sub(testx,linkstart,string.find(testx,']]',1,true)+1),wikilinks='target' } ) else result.dlink='' end else result.dlink='' result.title='' end if args['dotfeature'..dotval] then local item=splitItem(args['dotfeature'..dotval],6) if (item[1] or '') =='photo-panel' then result.ppwidth= tonumber(string.match((item[3] or '110'),"%d+")) -- panel width result.ppheight= tonumber(string.match((item[4] or '48'),"%d+") ) --panel height result.photowidth=round(tonumber(string.match((item[2] or '1.3'),"[%.%-?%d]+")) * result.ppheight+1,0) -- dimension to set image size result.photoImage=result.imageName result.posType='photo-panel' elseif (item[1] or '') == 'mark-line' then local x=tonumber(dotval or '0') result.markDest=item[5] or tostring(x-1) result.mlWidth= tonumber(string.match((item[2]) or '',"%d+") or '1') result.mlStyle= item[3] or 'solid' result.mlGap=tonumber(string.match((item[4] or ''),"[%d]+") or '0') result.posType='mark-line' end --debugmsg('photo-panel, '..shapePos[2]..', 3='..shapePos[3]..', 4='..shapePos[4]..', 5='..(shapePos[5] or '(48')..'photowidth='..tostring(dotItem.photowidth)) end maplist.lon=result.lon maplist.lat=result.lat result.gridx, result.gridy = maptogrid(maplist,1) -- convert geo coords to grid xy - using values from maplist table return result end local function multiCheck (args, argName, argVal, defVal, alt) if not alt then alt='nonexistant' end if argVal=='H' and not args[argName..'H'] then argVal=highlightNum or '1' end if argVal=='' then return (args[argName] or args[alt] or (args[argName..'D']) or args[alt..'D'] or defVal) -- unnumbered args do not inherit from D or 1 else return (args[argName..argVal]) or (args[alt..argVal]) or (args[argName..'D']) or (args[alt..'D']) or (args[argName..'1']) or (args[alt..'1']) or defVal end end local function htmlTableLine (htmlTable,h1,h2,h3,h4,h5,type) if type == 'header' then if (h4 or '') ~= 'no-year' then h4='<th class="unsortable">'..h4 or ''..'</th>' else h4 = '' end if (h5 or '') ~= '' then h5='<th class="unsortable">'..h5..'</th>' else h5 = '' end return htmlTable..'<tr><th>'..(h1 or '')..'</th><th>'..(h2 or '')..'</th><th>'..(h3 or '')..'</th>'..h4..h5..'</tr>' else if (h4 or '') ~= 'no-year' then h4='<td>'..h4 or ''..'</td>' else h4 = '' end if (h5 or '') ~= '' then h5='<td>'..h5..'</td>' else h5 = '' end return htmlTable..'<tr><td>'..(h1 or '')..'</td><td>'..(h2 or '')..'</td><td>'..(h3 or '')..'</td>'..h4..h5..'</tr>' end end local function formatInt(number) if number == 0 then return notFound end local i, j, minus, int, fraction = tostring(number):find('([-]?)(%d+)([.]?%d*)') int = int:reverse():gsub("(%d%d%d)", "%1,") return minus .. int:reverse():gsub("^,", "") .. fraction end local function convertToSqKm (value,punit) if string.find(punit, 'Q35852') then value = value / 100 -- convert to sq km if it's hectares elseif string.find(punit, 'Q232291') then value = value /(1/2.59) -- or this if it's square miles elseif string.find(punit, 'Q81292') then value = value / 247.1 -- or this if it's acres end return value end local function assignTradstyleShape(shapeResult,default,dotResult,args,nval) local item,itemTab local autoDotTag='' local shapeWidth,shapeHeight=0,0 local argval=nval -- to catch the unnumbered shape series local qvalue='' if argval=='0' then argval='' end if nval=='H' then shapeResult.H={} end -- Assign autovalues if a wikidata Qvalue has been supplied -- some preliminary documentation -- geo-data-type= default is P1082 (population) -- other options might include number of households (P1538) and per capita income (P10622) or land area (P2046) -- geo-data-list= this is a comma-separated list of Q values, for a manually generated list that doesn't require nymbered parameters -- geo-scalefactor = can enlarge or shrink all the dots in proportion, depending an what the map needs -- geo-region = needs to be a Qvalue of the larger administrative region that the settlements/sub-regions are in -- geo-sub-region needs to be a Pvalue, but will default to P150 (some pages use 'has parts' = P527) -- geo-data3= etc numbered Qvalue item, if used in conjunction with other shape/label parameters -- shapeD= sets default shape, which migh be n-circle to include numbers. -- geo-number-size= will give a fixed size for shape numbers. (defaults to 12 when using proportional dots) -- geo-boundaries= if set to 1 will add any Qvalues for the sub-regions to 'map-data-light'. -- show-geo-dots= to use proportional dots. Will be fixed size if 0. (set mark-sizeD=0 to have no dot at all, eg to show labels or boundaries) -- find-geo-dots=1 or 0 (needs to also include geo-region) -- label-posD = gets additional options: [off] gives no label, [on] will position lower centre, -- [on+] includes numeric values beside/below label, [on^] will always put it below. [on-] always puts values beside if args['geo-data'..argval] then -- and (args['mark-title'..argval] or '') ~= 'none' then local pvalue = args['geo-data-type'] or 'P1082' local plabel = mw.wikibase.getLabel(pvalue) if not args['geo-number-size'] then args['geo-number-size']=12 end if not args['label-posD'] then args['label-posD'] = 'on' end qvalue=args['geo-data'..argval] -- total poulation is a Qvalue wikidata page entry, or add up all the geo-data values or use a random 10000 local region = args['geo-region'] -- or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() local thisPop=0 local areatxt='' local yearVal='' if mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1] then thisPop=tonumber(mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.amount) or 0 if pvalue == 'P2046' then -- area, so convert from ha to sq km if needed (/100) thisPop = convertToSqKm(thisPop, mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit) end if mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].qualifiers and mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].qualifiers.P585 then yearVal = mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].qualifiers.P585[1].datavalue.value.time if yearVal then yearVal = yearVal:sub(2,5) end -- wikidata reports an entire date and time, so extract the year end else debugmsg(mw.addWarning(mw.wikibase.getLabel(qvalue)..' ('..qvalue..') has no recorded '..plabel)) end local scalefactor=args['geo-scalefactor'] or 1 if argval=='1' and args['mark-size1'] and not args['mark-sizeD'] then args['mark-sizeD'] = args['mark-size1'] end if argval=='1' and args['label-pos1'] and not args['label-posD'] then args['label-posD'] = args['label-pos1'] end if not args['mark-size'..argval] then if args['show-geo-dots'] == '0' then args['mark-size'..argval] = args['mark-sizeD'] or '1' -- just use a 'point' for the label to attach to else if thisPop>0 then args['mark-size'..argval] = round(math.sqrt(thisPop/geoTotalPop*100) * 8 * scalefactor,0) else args['mark-size'..argval] = args['mark-sizeD'] or '1' args['shape-outline'..argval]=args['shape-outline'..argval] or args['shape-outlineH'] end end end local posTemp=string.lower(multiCheck(args,'label-pos',argval,'on')) args['label-pos'..argval] = posTemp posTemp=splitItem(posTemp,2)[1] if pvalue == 'P2046' then thisPop = round(thisPop,2) areatxt=sqkm..areatxt -- round decimals if sq km area elseif pvalue == 'P10622' then if mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1] then local punit=(mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit or ''):match("Q.*") -- extract Q value if punit == 'Q4917' then areatxt=' US$' elseif punit == 'Q4916' then areatxt=' euro' elseif punit == 'Q25224' then areatxt=' £GBP' else areatxt=mw.wikibase.getLabel(punit)..areatxt end end end if posTemp=='off' then else if not args['label'..argval] then args['label'..argval] = mw.wikibase.getLabel(qvalue) end local tline=posTemp:find("[%+%^%-]") if tline then local tval=posTemp:sub(tline,tline) local eline posTemp=posTemp:sub(1,tline-1) if posTemp == 'left' or posTemp == 'right' or string.find(posTemp,'east') or string.find(posTemp,'west') then if tval == '^' then eline = '^' else eline = ' ' end -- only add line break if 'forced', used for left/right elseif tval == '+' or tval == '^' then eline = '^' -- add linebreak unless 'forced' not to else eline = ' ' -- must be a dash, so no line break end args['label'..argval] = args['label'..argval]..eline..'('..formatInt(thisPop)..')' args['label-pos'..argval] = posTemp..args['label-pos'..argval]:sub(tline+1,#args['label-pos'..argval]) end end if posTemp=='on' then if argval=='1' and (not args.ldyD) then args.ldyD = args['ldy'..argval] or '0' end if not args['ldy'..argval] then args['ldy'..argval] = args.ldyD end -- ensure ldy for that dot is added to the position args['label-pos'..argval]='center' local _,br = string.gsub(args['label'..argval],'%^','') local item=splitItem(args['label-size'..argval],2) args['ldy'..argval] = (args['ldy'..argval] or 0) + ((item[1] or 11) * ((br+1)*0.6)) + ((args['geo-number-size'] or 12) / 2) end local nt='' if args['mark-title'..argval] == 'nolist' then nt='nolist,' end if not args['mark-title'..argval] or args['mark-title'..argval] == '' or args['mark-title'..argval] == 'nolist' then if mw.wikibase.getSitelink(qvalue) then args['mark-title'..argval] = nt..'[['..mw.wikibase.getSitelink(qvalue)..']]' else args['mark-title'..argval] = nt..mw.wikibase.getLabel(qvalue) end end -- If mark-title is not set locally then attempt Sitelink value, or use label if thisPop == 0 then areatxt='' end captionTableText[argval]={} captionTableText[argval][1]= args['mark-title'..argval] captionTableText[argval][2]= formatInt(thisPop) if maplist.width >= 280 then captionTableText[argval][3]= yearVal else captionTableText[argval][3]='no-year' end if args['show-q-values'] == '1' then captionTableText[argval][4]='<small>[[wikidata:'..qvalue..'|'..qvalue..']]</small>' else local nbsp = '&nbsp;' if maplist.width < 230 then nbsp = ' ' end captionTableText[argval][4]='' if captionTableText[argval][3] == 'no-year' then captionTableText[argval][2] = captionTableText[argval][2]..'<small>^{'..nbsp..'[[wikidata:'..qvalue..'|WD]]}</small>' else captionTableText[argval][3] = captionTableText[argval][3]..'<small>^{'..nbsp..'[[wikidata:'..qvalue..'|WD]]}</small>' end end if args['mark-title'..argval] == 'none' then -- no title else args['mark-title'..argval] = args['mark-title'..argval]..' ('..plabel..' '..formatInt(thisPop)..areatxt..')' end if not args['mark-description'..argval] then args['mark-description'..argval] = (mw.wikibase.getDescription(qvalue) or '')..'<br>' end if (not args['mark-image'..argval]) and (mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,'P18')[1]) then args['mark-image'..argval] = mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,'P18')[1].mainsnak.datavalue.value end item = multiCheck(args,'shape',argval,'circle') --default to circle if geo-data if not string.find(item,'svgpath,') then item=string.lower(item) end -- ensure svgpath items retain original case values else item = multiCheck(args,'shape',argval,'image') if not string.find(item,'svgpath,') then item=string.lower(item) end -- ensure svgpath items retain original case values end if string.find(item,'n-',0,true)==1 or string.find(item,'l-',0,true)==1 then autoDotTag=string.sub(item,0,1) item=string.sub(item,3) end if item == 'image' then shapeResult[nval].shape = 'image:' shapeResult[nval].shapeFile =multiCheck(args,'mark',argval,'Red pog.svg') shapeWidth=-1 else shapeResult[nval].shape = item end item= multiCheck(args,'mark-size',argval,(shapeResult[nval].shapeSize or '14px')) -- add geo-data as fallback if already assigned local a,b,c= getsize(string.gsub(string.gsub(item,',','px')..'px','pxpx','px')) if b==a and args['mark-dim'..argval] then b= b / tonumber(string.match(args['mark-dim'..argval],"[%.%-?%d]+")) end shapeHeight=b/2 item=tostring(a)..'px'..tostring(b)..'px'..tostring(c)..'px' shapeResult[nval].shapeSize= item itemTab=splitItem(multiCheck(args,'shape-color',argval,'hard red'),2) shapeResult[nval].shapeColor=itemTab[1] or 'hardred' item=itemCheck(itemTab[2],'%') -- jump through the various opacity hoops and add to color if needed if not item then item=itemCheck(args['shape-opacity'..argval],'%') end if item and item~='0%' and item~='100%' then shapeResult[nval].shapeColor=shapeResult[nval].shapeColor..item end shapeResult[nval].shapeAngle=itemCheck(multiCheck(args,'shape-angle',argval,'0'),'deg') or '0deg' if args['shape-angle'..argval] then shapeResult[nval].shapeAngleArg=true else shapeResult[nval].shapeAngleArg=false end --sort out the outline entry itemTab=splitItem(multiCheck(args,'shape-outline',argval,'transparent,0,100,solid'),4) shapeResult[nval].outlineColor=itemTab[1] or 'dark grey' shapeResult[nval].outlineWidth=itemCheck(itemTab[2],'px') or '1px' if itemTab[3] and itemTab[3]~='100' and itemTab[3]~='0' then shapeResult[nval].outlineColor=shapeResult[nval].outlineColor..itemCheck(itemTab[3],'%') end shapeResult[nval].outlineStyle=itemTab[4] or 'solid' -- label size, background, outline shapeResult[nval].textAT=args['label-attribute'..argval] or '' itemTab=splitItem( multiCheck(args,'label-size',argval,'12'),3) shapeResult[nval].textSZ=itemCheck(itemTab[1],'px') or '12px' if itemTab[2]=='outline' then shapeResult[nval].textBG=itemTab[3] or 'transparent' shapeResult[nval].textOL='1px' elseif itemTab[3]=='outline' then shapeResult[nval].textBG=itemTab[2] or 'transparent' shapeResult[nval].textOL='1px' else shapeResult[nval].textOL='0px' shapeResult[nval].textBG=itemTab[2] or 'transparent' end if getColor(shapeResult[nval].textBG)==CTB['hardgrey'] and shapeResult[nval].textBG~='hardgrey' then shapeResult[nval].textBG= 'transparent' end --label color etc itemTab=splitItem(multiCheck(args,'label-color',argval, 'darkgrey','label-colour'),2) shapeResult[nval].textCL=itemTab[1] or 'darkgrey' if itemTab[2] and itemTab[2]~='0%' and itemTab[2]~='100%' then shapeResult[nval].textCL=shapeResult[nval].textCL..itemTab[2] end shapeResult[nval].textSP=itemCheck( multiCheck(args,'label-spacing',argval,'0'),'px') -- sets letter-spacing in px shapeResult[nval].textLH=itemCheck( multiCheck(args,'label-height',argval,'120'),'%') -- sets line height, 120% default shapeResult[nval].textNG=itemCheck(multiCheck(args,'label-angle',argval,'0'),'deg') if args['label-angle'..argval] then shapeResult[nval].textNGarg=true else shapeResult[nval].textNGarg=false end --sgd=dotTag attributes shapeResult[nval].tagSize=(args['geo-number-size'] or tostring(shapeHeight*1.5))..'px' local c1,c2=checkColors(shapeResult[nval].shapeColor) shapeResult[nval].tagColor=c2 shapeResult[nval].tagSpacer='0px' shapeResult[nval].tagAngle='0deg' -- sge extension line attributes local shapePos=splitItem(multiCheck(args,'label-pos',argval,'right'),6) if shapePos[2]=='with-line' or shapePos[2]=='n-line' then shapeResult[nval].textEW=(shapePos[3] or '1')..'px' -- width shapeResult[nval].textEC=(shapePos[4] or shapeResult[nval].shapeColor or 'darkgrey') elseif shapePos[2]=='photo-panel' then shapeResult[nval].textEW='2px' -- width shapeResult[nval].textEC=shapeResult[nval].textCL else shapeResult[nval].textEW='0px' -- width shapeResult[nval].textEC='grey'-- colour end shapeResult[nval].textES='solid' if argval=='H' then return dotResult end --Assign dot values local dotItem={} dotItem.group=nval dotItem.code=nval dotItem.posType=shapePos[2] or 'nil' if (shapePos[2] or '') =='photo-panel' then dotItem.ppwidth= tonumber(string.match((shapePos[4] or '110'),"%d+")) dotItem.ppheight= tonumber(string.match((shapePos[5] or '48'),"%d+") ) dotItem.photowidth=round(tonumber(string.match((shapePos[3] or '1.3'),"[%.%-?%d]+")) * dotItem.ppheight+1,0) dotItem.photoImage=args['mark-image'..argval] --debugmsg('photo-panel, '..shapePos[2]..', 3='..shapePos[3]..', 4='..shapePos[4]..', 5='..(shapePos[5] or '(48')..'photowidth='..tostring(dotItem.photowidth)) end if (shapePos[2] or '') =='mark-line' then local x=tonumber(argval or '1') dotItem.markDest=shapePos[6] or tostring(x-1) dotItem.mlWidth= tonumber(string.match((shapePos[3] or '1'),"%d+")) dotItem.mlStyle= shapePos[4] or 'solid' dotItem.mlGap=tonumber(string.match((shapePos[5] or '0'),"[%d]+")) shapeResult[nval].textEC=shapeResult[nval].outlineColor or 'darkgrey' end if args['mark-coord'..argval] then itemTab=splitItem(convertCoordsTrad (args['mark-coord'..argval]),2) if itemTab[1] == nil or itemTab[2] == nil then debugmsg(mw.addWarning('Unable to read coordinates for mark-coord'..argval)) else dotItem.lat=tonumber(string.match(itemTab[1],"[%.%-?%d]+")) or 0 dotItem.lon=tonumber(string.match(itemTab[2],"[%.%-?%d]+")) or 0 end else dotItem.lat=tonumber(string.match(args['mark-lat'..argval],"[%.%-?%d]+")) or 0 dotItem.lon=tonumber(string.match(args['mark-lon'..argval],"[%.%-?%d]+")) or 0 end if args['dateline'..argval] and (args['dateline'..argval]=='1' or args['dateline'..argval]=='-1') then dotItem.lon=dotItem.lon+(tonumber(args['dateline'..argval] ) *360) end maplist.lon=dotItem.lon maplist.lat=dotItem.lat dotItem.gridx, dotItem.gridy = maptogrid(maplist,1) local item=args['mark-title'..argval] or '' -- sort out the caption, wikilink and plaintext tooltip items from dotLink if item=='none' then dotItem.param1='nomap nolist' item='' end if string.find(item,'nolist') then dotItem.param1='nolist,' item = string.sub(args['mark-title'..argval],8) or args['label'..argval] end dotItem.dotLink=item if item ~= '' then item=stripdivs(item) dotItem.title=delink({item}) local linkstart= string.find(item,'[[',1,true) -- use true to ensure a plain search (no pattern) if linkstart then dotItem.dlink=delink({string.sub(item,linkstart,string.find(item,']]',1,true)+1),wikilinks='target'}) -- debugmsg('dlink for '..item..' is '..dotItem.dlink) else dotItem.dlink='' end else dotItem.dlink='' dotItem.title='' end if autoDotTag=='n' then item=nval elseif autoDotTag=='l' then item=string.char(64+tonumber(nval)) else item='' end dotItem.dotTag = args['numbered'..argval] or item if shapePos[2]=='n-line' and (args['label'..argval] or args['label'..argval]=='') then if dotItem.dlink =='' then item=dotItem.dotTag..' '..args['label'..argval] else item='[['..dotItem.dlink..'|'..dotItem.dotTag..']] '..args['label'..argval] end else item=(args['label'..argval] or '') end if args['labela'..argval] then item = item..'^'..args['labela'..argval] end if args['labelb'..argval] then item = item..'^'..args['labelb'..argval] end local a='' for c in item:gmatch('.') do a=a..(c:gsub('%^','<br>') or c) end dotItem.labelText = a -- convert hats to line breaks if argval=='' then item = (args['label-offset-x']) or (args.ldx) or '0' else item=args['label-offset-x'..argval] or args['ldx'..argval] or args['label-offset-xD'] or args.ldxD or args['label-offset-x1'] or args.ldx1 or '0' end dotItem.dx=tonumber(string.match(item,"[%.%-?%d]+")) if argval=='' then item = (args['label-offset-y']) or (args.ldy) or '0' else item=args['label-offset-y'..argval] or args['ldy'..argval] or args['label-offset-yD'] or args.ldyD or args['label-offset-y1'] or args.ldy1 or '0' end dotItem.dy=tonumber(string.match(item,"[%.%-?%d]+")) dotItem.labelPos=shapePos[1] if args['mark-image'..argval] then dotItem.imageName= args['mark-image'..argval] end dotItem.info=args['mark-description'..argval] or '' table.insert(dotResult,1,dotItem) -- add to start of list, so they are in reverese order for displaying -- debugmsg(dotItem.code..' = '..dotItem.lat..','..dotItem.lon..': '..dotItem.labelText..' - '..dotItem.title..', '..shapeResult[nval].shapeSize) return dotResult end local function tradstyleParseShapes(args,dotTable,dotmax) local sgNumbers,sgSortable={},{} for argindex=1,dotmax do -- build a list of all the numbered coords or lat,lons that have been used local x=tostring(argindex) if args['geo-data'..x] and (not args['mark-coord'..x]) and (not args['mark-lat'..x]) then -- get lat and lon values from wikidata and put them into the args.lat and args.lon for use wherever needed if (mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],'P625')[1]) then args['mark-lat'..x] = (mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.latitude) or '0' args['mark-lon'..x] = (mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.longitude) or '0' local p=args['geo-data-type'] or 'P1082' if mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],p)[1] then local n = tonumber(mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],p)[1].mainsnak.datavalue.value.amount) or 0 if p == 'P2046' then -- area, so convert to sq km if needed (/100) n = convertToSqKm( n, mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],p)[1].mainsnak.datavalue.value.unit) end geoTotalPop = geoTotalPop + n end else debugmsg(mw.addWarning('could not find coords for '..mw.wikibase.getLabel(args['geo-data'..x])..', '..args['geo-data'..x])) end end if args['mark-coord'..x] or (args['mark-lat'..x] and args['mark-lon'..x]) then sgNumbers[x]=x -- add it to the list end end for indx,sgnum in pairs(sgNumbers) do table.insert(sgSortable,sgnum) end table.sort(sgSortable,lessthan) -- put the list in a sortable form (needs a second table, seemingly) if args['mark-coord'] or (args['mark-lat'] and args['mark-lon']) then table.insert(sgSortable,'0') end -- add it to the end of the list local default={} default.D={} local dotResult={} for k,sgnum in pairs(sgSortable) do -- work through the sorted list, parsing each set of shapes in turn, from 1 upwards shapeList[sgnum]={} dotTable=assignTradstyleShape(shapeList,default,dotTable,args,sgnum) end dotTable=assignTradstyleShape(shapeList,default,dotTable,args,'H') -- construct an extra highlight shapeitem local unitConvert=1 local areaUnits='' if args['geo-region'] and (args['find-geo-dots'] or '1') ~= '0' then local region = args['geo-region'] -- or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() local pvalue = args['geo-data-type'] or 'P1082' local plabel = mw.wikibase.getLabel(pvalue) local subhead='' -- Assemble the subhead content, a line of text about the region as a whole if region and mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1] then local punit=mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit:match("Q.*") -- extract Q value if pvalue == 'P10622' then -- add other currency-based pvalues here areaUnits=mw.wikibase.getLabel(punit) end if punit == 'Q35852' then unitConvert=100 areaUnits = ' '..sqkm -- if its hectares, convert to sq km elseif punit == 'Q232291' then unitConvert = (1/2.59) areaUnits = ' '..sqkm -- or this if it's square miles elseif punit == 'Q81292' then unitConvert = 247.1 areaUnits = ' '..sqkm -- or this if it's acres elseif punit == 'Q712226' then unitConvert = 1 areaUnits = ' '..sqkm -- or this if it's already sq km elseif punit == 'Q4917' then areaUnits=' US$' -- replace long version with some shortform currencies () elseif punit == 'Q4916' then areaUnits=' euro' elseif punit == 'Q25224' then areaUnits=' £GBP' end -- if pvalue == 'P2046' then -- may need to add other instances of sq km so add in other P-items here if they need units showing -- end geoTotalPop=(mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.amount) / unitConvert local yearVal if mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers then yearVal = mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P585[1].datavalue.value.time if yearVal and yearVal:sub(1,1) == '+' then yearVal = yearVal:sub(2,5) if mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P459 and mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P459[1] then local methodVal = mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P459[1].datavalue.value.id if methodVal then yearVal=yearVal..' '..mw.wikibase.getLabel(methodVal) end end yearVal = ' ('..yearVal..')' else yearVal ='' end end subhead=totalItems..' '..mw.wikibase.getLabel(region)..' '..plabel..' ([[wikidata:'..region..']]) = '..formatInt(round(geoTotalPop),1)..areaUnits..yearVal else if pvalue == 'P2046' then areaUnits = sqkm end subhead=totalItems..' '..mw.wikibase.getLabel(region)..' '..plabel..' ('..sumOfDatapoints..') = '..formatInt(round(geoTotalPop),1)..areaUnits end if maplist.width < 350 and #plabel > 4 then plabel=string.sub((plabel or ' '),1,3)..'.' end if maplist.width < 330 then numberCol = ' ' end if maplist.width < 280 then year = 'no-year' end captionTable = subhead if (args['show-q-values'] or '') ~= '1' then captionTable = captionTable..'<div style="float:right;"><small> (WD&nbsp;=&nbsp;'..wikidataLink..')</small></div><br>' wikidataLink='' end captionTable = captionTable..'<table class="wikitable plainrowheaders sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="width: 100%;"><caption>'..(args.toggletext or toggletext)..' </caption>' captionTable = htmlTableLine(captionTable,numberCol,mw.wikibase.getLabel(region),plabel..' '..areaUnits, year, wikidataLink,'header') end return dotTable end local function checkfortooltip (title,dx,dy,dotlabel,dlink,nolabel) -- returns tlink if available, and dlink, if needed and tshape=true if shape needed local tshape,tlink = false,"" if dlink~='' and not nolabel then tlink=dlink end if (tlink=="" or nolabel) and title~="" then tshape=true end -- tshape flags True if title is wanted for shape if (not (dx==0 or dy==0) or dotlabel=='') and title~='' then tshape=true end -- add tooltip to shape if its number has moved return tshape,tlink end local function tshift(angle) -- adjustment to place text near the centre of a triangle, shifted to allow rotation of triangle shape local x=tonumber(string.match(angle,"%-?%d+")) if x<0 then x=360+x end -- set to a single degree direction, 0 to 360 if x>359 then return 0,0 end -- shift the centre of the triangle based on rotation value if x <=40 or x>=320 then return -0.17,0 -- triangle up= -shiftv elseif x>=140 and x<=220 then return 0.17,0 --triangle down= +shiftv elseif x >220 then return 0,-0.17 --triangle left= -shifth elseif x >40 then return 0,0.22 --triangle right= +shifth end return 0,0 end local function makeTriangle(result,row,shape,outline,tlink) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) if outline then local p=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,"[%.%d]+")) w=w+p*2 h=h+p*2 end table.insert(result,'<div ') if tlink then table.insert(result,' title="'..row.title..'" ') end table.insert(result,'style="display:inline-block; position: absolute') if shape.shapeAngle ~= '0deg' then table.insert(result,'; transform: rotate('..shape.shapeAngle..')') end local shiftv,shifth=0,0 shiftv,shifth=tshift(shape.shapeAngle) table.insert(result,'; top: '..tostring(row.gridy-h/2+h*shiftv)..'px') table.insert(result,'; left: '..tostring(row.gridx-w/2+w*shifth)..'px; width: 0; height: 0; outline-width: 0px') table.insert(result,'; border-left: '..tostring(w/2)..'px solid transparent') table.insert(result,'; border-right: '..tostring(w/2)..'px solid transparent') if outline then -- fill with outline colour, to make a 'base layer' or shape colour table.insert(result,'; border-bottom: '..tostring(h)..'px solid '..getColor(shape.outlineColor).. '">') else table.insert(result,'; border-bottom: '..tostring(h)..'px solid '..getColor(shape.shapeColor).. '">') end table.insert(result,'</div>') end local function makeSquare(result,row,shape,tshape) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) if shape.shape=='square' then h=w end -- squares are always square!. box can stretch local div=mw.html.create ('div') if tshape then -- Add tooltip if needed div:attr('title',row.title) end div:css('position', "absolute") if shape.outlineWidth ~= "0px" then div:css('outline', shape.outlineWidth.." "..shape.outlineStyle.." "..getColor(shape.outlineColor)) end if shape.shapeAngle ~= "0deg" then div:css('transform',"rotate("..shape.shapeAngle..")") end if r~=0 then div:css('border-radius',tostring(r).."px") end if shape.shape=='panel' then div:css('top', tostring(row.gridy).."px") div:css('left', tostring(row.gridx).."px") else div:css('top', tostring(row.gridy-h/2).."px") div:css('left', tostring(row.gridx-w/2).."px") end div:css('width', tostring(w).."px") div:css('height', tostring(h).."px") div:css('background-color', getColor(shape.shapeColor) ) div:css('color', 'inherit') table.insert(result,tostring(div)) end local function makeCircle(result,row,shape,tshape) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) -- = width,height,rounding if shape.shape=='circle' then h=w end -- circles are always round. ellipse can stretch local div=mw.html.create ('div') if tshape then -- Add tooltip if needed div:attr('title',row.title) end div:css('position', "absolute") if shape.outlineWidth ~= "0px" then div:css('outline', shape.outlineWidth.." "..shape.outlineStyle.." "..getColor(shape.outlineColor)) end if shape.shapeAngle ~= "0deg" then div:css('transform',"rotate("..shape.shapeAngle..")") end div :css('top', tostring(row.gridy-h/2).."px") :css('left', tostring(row.gridx-w/2).."px") :css('width', tostring(w).."px") :css('height', tostring(h).."px") :css('border-radius', "50%") :css('background-color', getColor(shape.shapeColor) ) :css('color', 'inherit') table.insert(result,tostring(div)) end local function makeRuleA(result,row,shape) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) -- = width,height,rounding local oWid=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,"[%.%d]+")) local lineV=0 if shape.shape=='rulea' then lineV=oWid*3+16 end table.insert(result,"<div style=\"display:inline-block; position: absolute") -- create a square transparent container, which will rotate line and arrow together table.insert(result,"; top:"..tostring(row.gridy - w/2).."px") table.insert(result,"; left:"..tostring(row.gridx - w/2).."px") table.insert(result,"; width:"..tostring(w).."px") table.insert(result,"; height:"..tostring(w).."px; background:transparent; color:inherit;") table.insert(result,"; transform: rotate( "..tostring(tonumber(string.match(shape.shapeAngle,"[%.%-?%d]+")) - 90).."deg);\">" ) table.insert(result,"<div style=\"display:inline-block; position: absolute") -- put the line (as a border-right) across the container table.insert(result,"; top:"..tostring(lineV).."px") table.insert(result,"; left:"..tostring((w - oWid )/2).."px; width: 0px") table.insert(result,"; height: "..tostring(w -lineV).."px") table.insert(result,"; border-right: "..shape.outlineWidth.." "..shape.outlineStyle.." "..getColor(shape.outlineColor)) table.insert(result,"; background:transparent; color:inherit;\"></div>") if shape.shape=='rulea' then table.insert(result,"<div style=\"display:inline-block; position: absolute; top: 0px") --and add arrow head table.insert(result,"; left:"..tostring(w/2-( oWid/2)-oWid*0.55-2).."px; width: 0; height: 0; outline-width: 0px") table.insert(result,"; border-left: "..tostring(oWid*1.1+2).."px solid transparent") table.insert(result,"; border-right: "..tostring(oWid*1.1+2).."px solid transparent") table.insert(result,"; border-bottom: "..tostring(oWid*3+16).."px solid "..getColor(shape.outlineColor).."\"></div>") end table.insert(result,"</div>") end local function makeCurveA(result,row,shape) -- draw a curve with Arrow ----- local w,h=getsize(shape.shapeSize) -- = width,height local oWid=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,"[%.%d]+")) local Angle=tonumber(string.match(shape.shapeAngle,"[%.%d]+")) table.insert(result,'<div style="position: absolute;') --set up out div, which will allow the whole to rotate table.insert(result,'top:'..tostring(row.gridy - (w + oWid*3+16)/2)..'px;') table.insert(result,'left:'..tostring(row.gridx - ( w + oWid*3+16)/2)..'px; ') table.insert(result,'width: '..tostring(w+oWid*3+16)..'px; ') table.insert(result,'height: '..tostring(w+oWid*3+16)..'px; ') if shape.shape=='curvea' then table.insert(result,'transform: rotate( '..tostring(Angle-120)..'deg);">') else table.insert(result,'transform: rotate( '..tostring(Angle -62)..'deg);">') end table.insert(result,'<div style="position: absolute;') --set up div for the rounded corner of a rectangle table.insert(result,'border-left: '..shape.outlineWidth..' '..shape.outlineStyle..' '..getColor(shape.outlineColor)..';') if shape.shape=='curvea' then table.insert(result,'border-radius: 10000px 0 0 '..tostring(w)..'px; top:0px; left:'..tostring(w*0.25)..'px;') else table.insert(result,'border-radius: '..tostring(w)..'px 0 0 10000px;') table.insert(result,'top:'..tostring((oWid*3+16)/2+w*0.15)..'px; left:'..tostring(w*0.25)..'px;') end -- and add a triangular arrow head table.insert(result,'width: '..tostring(w)..'px; height: '..tostring(w)..'px;"></div><div style="position: absolute; ') if shape.shape=='curvea' then table.insert(result,'transform: rotate(180deg); top:'..tostring(w-1)..'px; ') else table.insert(result,'transform: rotate(0deg); top: '..tostring(0-( ( oWid*3+16)/2)+1+( w*0.15) )..'px;') end -- reverse table.insert(result,'left:'..tostring(0-( oWid*0.6)-2+(w*0.25))..'px;') table.insert(result,'width: 0; height: 0; outline-width: 0px; border-left: '..tostring(oWid*1.1+2)..'px solid transparent;') table.insert(result,'border-right: '..tostring(oWid*1.1+2)..'px solid transparent;') table.insert(result,'border-bottom: '..tostring(oWid*3+16)..'px solid '..getColor(shape.outlineColor)..';"></div></div>') end local function makeLineTo (result,x1,y1,x2,y2,oWid, oStyle, oCol,double,shape) table.insert(result,"<div style=\"display:inline-block; position: absolute;") -- draw a line between x1,y1 and x2,y2, px-coords where 0,0 is centre of frame -- Maths calculations thanks to ES local tw if double <= 1 then tw = tonumber(string.match(oWid,"[%.%d]+"))/2 -- shift centre by half the line width else tw = tonumber(string.match(oWid,"[%.%d]+")) + (double/2) - 0.5 -- shift centre by a line width + half the gap end -- debugmsg(oWid..'+'..double..'/2='..tw) table.insert(result,"left: "..tostring(x1+( (x2-x1)/2) - (math.sqrt( ( x2-x1)^2 + (y2-y1)^2 )/2) ).."px;") table.insert(result,"top: "..tostring(y1+( ( y2-y1 )/2) - tw).."px;") table.insert(result,"width: "..tostring(math.sqrt( (x2-x1 )^2 + ( y2-y1 )^2) ).."px;") table.insert(result,"height: "..tostring(double).."px; background-color:transparent; color:inherit; ") table.insert(result,"outline-width: 0; border-bottom: "..oWid.." "..oStyle.." "..getColor(oCol)..";" ) if double>1 then table.insert(result,"border-top: "..oWid.." "..oStyle.." "..getColor(oCol)..";" ) end local lineAngle=math.atan(( y2-y1)/( x2-x1 ) )*180/math.pi -- if x1 == x2 then lineAngle=90 end table.insert(result,"transform: rotate("..lineAngle.."deg);\"></div>") -- debugmsg('text angle started as '..shape.textNG..' and lineAngle = '..lineAngle) if (lineAngle < -90) or (lineAngle >90) then lineAngle=lineAngle-180 end if shape and not shape.textNGarg then shape.textNG=tostring(round(lineAngle,0))..'deg' end -- Put in line angle for a default text angle as well -- if (y2 >= y1) and (x2 <= x1) then lineAngle=lineAngle-180 debugmsg('arrow angle corrected') end if x2 < x1 then lineAngle=lineAngle-180 end if shape and not shape.shapeAngleArg and shape.shape == 'arrowhead' then shape.shapeAngle=tostring(round(lineAngle,0))..'deg' end -- line angle for arrowhead -- debugmsg('text angle is now '..shape.textNG..'with arrow at '..lineAngle) end local function makeClipPath(result,row,shape,outline,tshape) --tshape is a flag to show if the tooltip (title=) is wanted -- return the text css div code to position and draw a shape occupying a specified clippath if string.find(shape.shape, 'svgpath,') and #shape.shape > 9 then pathshape.svgpath=string.sub(shape.shape,9) shape.shape='svgpath' end if not pathshape[shape.shape] then debugmsg(mw.addWarning('shape'..row.code..' = '..shape.shape..'. The shape name is not defined')) return end local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) if shape.shape == 'arrowhead' then -- enlarge arrowheads, as they only go to the middle of the notional shape-size w=w*2.5 h=h*2.5 end if string.match(shape.shape,"circle") or string.match(shape.shape,"square") then h=w end -- use ellipse and box for stretched shapes local shifth,shiftv = 0,0 if string.match(shape.shape,"triangle") then shiftv,shifth =tshift(shape.shapeAngle) end if outline then local p=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,"[%.%d]+")) or 0 w=w+p*2 h=h+p*2 end table.insert(result,"<div ") if tshape then -- Add tooltip if needed table.insert(result," title=\""..row.title.."\" ") end table.insert(result,"style=\"display:inline-block; position: absolute; background-color:") if outline then table.insert(result,getColor(shape.outlineColor)) -- fill with outline colour, to make a 'base layer' else table.insert(result,getColor(shape.shapeColor)) end table.insert(result,"; color:inherit; clip-path:path(nonzero, &#39;"..pathshape[shape.shape].."&#39;) ") -- adds the required clippath data from the table of pathshape string literals table.insert(result,"; top:"..tostring(row.gridy - 10 + h*shiftv).."px") table.insert(result,"; left:"..tostring(row.gridx - 10 + w*shifth).."px") table.insert(result,"; width:20px") -- needs to be a path within a 20px20px box, and then rescales using size values to match other shape sizes table.insert(result,"; height:20px; transform:") if shape.shapeAngle ~= "0deg" then table.insert(result," rotate("..shape.shapeAngle..")") end table.insert(result," scale("..tostring(w/16)..", "..tostring(h/16)..")") table.insert(result,"\"></div>") end local function makeImage(result,row,shape) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) local image=shape.shapeFile if not image or image=='' then image='Red pog.svg' end local imagediv=mw.html.create ('div') imagediv:css('position', "absolute") if shape.shapeAngle ~= "0deg" then imagediv:css('transform',"rotate("..shape.shapeAngle..")") end imagediv :css('top', (row.gridy+2 + math.min(h/2-12,0) - h/2).."px") --File seems to adjust pos for small images :css('left', (row.gridx-1-w/2).."px") :css('background-color', "transparent" ) :css('color','inherit') :wikitext('[[file:'..image..'|'..tostring(w+2)..'px|alt='..(row.title or '')..'|link=]]') table.insert(result,tostring(imagediv)) end local function makePhotoPanel(result,row,shape) local h=row.ppheight table.insert(result, '<div style="position: absolute; top: '..tostring(row.gridy+row.dy-h/2)..'px;' ) table.insert(result, 'left: '..tostring(row.gridx+row.dx - row.ppwidth/2)..'px;') table.insert(result, 'width: '..tostring(row.ppwidth)..'px; height: '..tostring(h)..'px; border-radius: 2px; color:inherit;') table.insert(result, 'background-color: #E8E8D6; outline: 2px solid '..getColor(shape.textCL)..'; box-shadow: 2px 2px 4px #33203335;"></div>') if row.photoImage and row.photowidth >0 then table.insert(result, '<div style="position: absolute; top: '..tostring(row.gridy+row.dy-h/2)..'px;') if row.labelPos=='left' or string.find(row.labelPos,'west') then table.insert(result, 'left: '..tostring(row.gridx+row.dx - row.ppwidth/2)..'px;') row.dx=row.dx+row.photowidth/2 else table.insert(result, 'left: '..tostring(row.gridx+row.dx + (row.ppwidth-row.photowidth) - row.ppwidth/2)..'px;') row.dx=row.dx-row.photowidth/2 end table.insert(result, 'background-color:transparent; color:inherit; border-radius: 2px;">') table.insert(result,'[[File:'..row.photoImage..'|x'..tostring(h)..'px|File:'..row.photoImage..']]</div>') row.labelPos='center' end end local function makePanelText(result, row, shape) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) local ty=tonumber(string.match(shape.textSZ or '11',"%d+") ) table.insert(result,'<div style="position:absolute; line-height: 120%; font-size: '..shape.textSZ..'; color:'..getColor(shape.textCL)..';') if row.labelPos == 'left' or string.find(row.labelPos,'west') then table.insert(result,'top: '..tostring(row.dy+row.gridy+(ty/3))..'px;') table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+3)..'px; text-align: left; width:'..tostring(w)..'px;') elseif row.labelPos == 'right' or string.find(row.labelPos,'east') then table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+(ty/3))..'px;') table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+w-3)..'px; text-align: right; width: max-content; transform: translateX(-100%);') elseif row.labelPos == 'top' or row.labelPos== 'north' then table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+(ty/3))..'px;') table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+(w/2))..'px; text-align: center; width:max-content; transform: translateX(-50%);') elseif row.labelPos == 'bottom' or row.labelPos=='south' then local bry=(select(2, string.gsub(row.labelText,"<br>", ""))+1)*1.1 table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+w-(ty*bry))..'px;') table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+(w/2))..'px; text-align: center; width:max-content; transform: translateX(-50%);') else -- center or centre local bry=(select(2, string.gsub(row.labelText,"<br>", ""))+1)*0.6 table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+(h/2)-(ty*bry))..'px;') table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+(w/2))..'px; text-align: center; width:max-content; transform: translateX(-50%);') end if shape.textSP and shape.textSP ~='0px' then table.insert(result,"letter-spacing: "..shape.textSP..';') end if shape.textLH and shape.textLH ~='120%' then table.insert(result,"line-height: "..shape.textLH..';') end table.insert(result,"vertical-align: middle;\">"..row.labelText.."</div>") end local function makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, textItem, dotItem) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) table.insert(result,"<div ") if row.title ~= "" then table.insert(result," title=\""..row.title.."\" ") end local ty,bry,linkoffset = 0,0,0 local compy=0 local lh=tonumber(string.match(shape.textLH or '120',"%d+"))/100 if dotItem==1 or (dotItem==2 and row.posType~='n-line') then -- if there is a dotTag in the middle of the shape then use the tag settings ty=tonumber(string.match(shape.tagSize,"%d+")) or 0 table.insert(result,"style=\"position:absolute; line-height: 120%; top: "..tostring(row.gridy-ty*0.62)) table.insert(result,"px; left: "..tostring(row.gridx).."px; width: fit-content; ") table.insert(result,"text-align: center; color: "..getColor(shape.tagColor).."; background-color: transparent;") local trf="" if shape.tagAngle ~="0deg" then trf=" rotate("..shape.tagAngle..")" end table.insert(result, "transform: translateX(-50%)"..trf.."; font-size: "..shape.tagSize..";") if shape.tagSpacer~='0px' then table.insert(result, "letter-spacing:"..shape.tagSpacer..";") end else -- or add tfx settings for left, right or center align, colors, backgrounds, border-outline table.insert(result,'style="position:absolute; ') if dotItem==2 then -- dotTag is out at x,y so 85% ty=tonumber(string.match(shape.tagSize or '0',"%d+")) table.insert(result,'font-size: '..shape.tagSize..'; padding:0px 2px;line-height: 85%; top: '..tostring(row.dy+row.gridy-ty*0.52)) else -- it is labelText, so use textLH or 120% ty=tonumber(string.match(shape.textSZ or '11',"%d+")) if row.labelPos=='northwest' or row.labelPos=='northeast' then compy=-ty elseif row.labelPos=='southeast' or row.labelPos=='southwest' then compy=ty/2 end if row.labelPos and not (row.labelPos== 'auto' or row.labelPos=='') then bry=(select(2, string.gsub(row.labelText,"<br>", ""))*lh) -- is it a multiline text? expand by line-height /120%? if row.posType == 'with-line' then bry=0 end if row.labelPos=='bottom' or row.labelPos == 'south' then bry = 0 -- and shift by none, all or half elseif row.labelPos=='top' or row.labelPos == 'north' then if shape.shape=='image:' then bry= 1 + math.min(w/2-10,0)-bry*ty else bry= -bry*ty+2 end else bry=-bry*(ty/2 * lh) end end if row.posType == 'photo-panel' then bry=bry+3 end table.insert(result,'font-size: '..shape.textSZ..'; padding:0px 3px;line-height: '..shape.textLH..'; ') table.insert(result,'top: '..tostring(row.dy+row.gridy+compy+bry-ty*lh/2)) end table.insert(result,"px; left: "..tostring(row.dx+row.gridx).."px; color: "..getColor(shape.textCL).."; ") table.insert(result,"width: max-content; ") local trf="" if shape.textNG ~="0deg" then trf="rotate("..shape.textNG..")" end if shape.textOL~="0px" then table.insert(result,"background-color: "..getColor(shape.textBG).."; ") table.insert(result,"border: "..shape.textOL.." solid "..getColor(shape.textCL).."; border-radius:6px;") else table.insert(result,"background-color: transparent;") end if row.labelPos=="right" or string.find(row.labelPos,'east') then table.insert(result,"text-align: left; ") linkoffset=w if shape.textNG ~="0px" then table.insert(result,"transform-origin: left; transform: rotate("..shape.textNG.."); ") end elseif row.labelPos=="left" or string.find(row.labelPos,'west') then if shape.textNG ~="0px" then table.insert(result,"transform-origin: right;") end linkoffset=-w table.insert(result,"text-align: right; transform: translateX(-100%) "..trf.."; ") else table.insert(result,"text-align: center; transform: translateX(-50%) "..trf.."; ") end table.insert(result,'font-weight: normal; line-height: '..shape.textLH..'; letter-spacing:'..shape.textSP..'; vertical-align: bottom;') end if string.find(shape.textAT or '','bold') then textItem='<b>'..textItem..'</b>' end if string.find(shape.textAT or '','italic') then textItem='<i>'..textItem..'</i>' end if shape.textOL=='0px' and shape.textBG~='transparent' and dotItem==0 then table.insert(result,'\"><span style=\"background-color: '..getColor(shape.textBG)..'; color:inherit;\">'..textItem..'</span></div>') else table.insert(result,"\">"..textItem.."</div>") end if tlink~='' and not string.match(row.param1 or "","nolink") then table.insert(result,makeLinkBox(row.gridx+row.dx+linkoffset, row.gridy+row.dy+bry, 16, row.dotTag..' '..row.title,tlink)) end end local function getshapetable(row,shape) -- Construct CSS divs for a dot from shape and map data local result={} local w,h,rndg=getsize(shape.shapeSize) local tshape,tlink=checkfortooltip(row.title,row.dx,row.dy,row.dotTag,row.dlink,string.match(row.param1 or "","nolink") ) local align=row.labelPos or '' local offsetx,offsety=0,0 local ty=tonumber(string.match((shape.tagSize or 9),"%d+" )) if row.labelText and row.labelText~='' then ty=tonumber(string.match((shape.textSZ or 11),"%d+" )) else align='center' end -- it is just for dotTag, so justify center -- identify align value and extend offsets local widthzone,heightzone = (w/2)+1,(h/2)+1 local theta,r = math.deg( math.atan2(row.dy, row.dx)) , math.sqrt(row.dx^2 + row.dy^2) if align=='auto' or align=='' then if (theta < -112 or theta > 112) and math.abs(row.dx)>=w/2 and math.abs(row.dy)<w/1.4 then align = "left" offsetx=1 elseif (theta > -68 and theta < 68) and math.abs(row.dx)>=w/2 and math.abs(row.dy)<w/1.4 then align = "right" offsetx=-1 elseif theta <0 then offsety=ty/2-1 -- bottom else offsety=0-ty/2+1 -- top end elseif align=='left' or string.find(align,'west') then row.dx=row.dx - w/2 widthzone=4 offsetx=-1 elseif align=='right' or string.find(align,'east') then row.dx=row.dx + w/2 widthzone=4 offsetx=1 elseif align=='top' or align=='north' then if string.find(shape.shape,'curve') then row.dy=row.dy-(h/2)-12 heightzone=4 offsety=ty/2-1 else row.dy=row.dy - h-2 heightzone=4 offsety=ty/2-1 end elseif align=='bottom' or align=='south' then if string.find(shape.shape,'curve') then row.dy=row.dy+(h/2) heightzone=4 offsety=ty/2-1 else row.dy=row.dy + h+2 heightzone=4 offsety=0-ty/2-1 end end if shape.textEW ~= "0px" and not string.match(row.param1 or "","noline") then -- debugmsg('r-(w/2) > widthzone r-w/2='..tostring(r-(w/2))..', widthzone='..widthzone..', label='..(row.labelText or '')..', postype='..(row.posType or '')) makeLineTo(result, row.gridx+1, row.gridy-1, row.gridx+row.dx+offsetx, row.gridy+row.dy+offsety, shape.textEW, shape.textES,shape.textEC,1) -- debugmsg('n-line for '..row.code..':'..tostring(row.gridx+1)..', '..tostring(row.gridy-1)..', '..tostring(row.gridx+row.dx+offsetx)..', '..tostring(row.gridy+row.dy+offsety)..', with width '..tostring(shape.textEW)..'px '..(shape.textES or 'no style')..' and color '..shape.textEC) end if row.posType and row.posType=='mark-line' then if row.gridx2 and row.gridy2 then makeLineTo(result, row.gridx, row.gridy, row.gridx2, row.gridy2, tostring(row.mlWidth)..'px', row.mlStyle, getColor(shape.textEC),row.mlGap,shape) -- debugmsg('mark-line line drawn from '..row.code..' with width '..tostring(row.mlWidth)..'px '..(row.mlStyle or 'no style')..' and color '..getColor(shape.textEC)) end end if w ~= 0 then if shape.shape=='itriangle' then shape.shape='triangle' shape.shapeSize=tostring(w)..'px'..tostring(w/2)..'px' end if shape.shape=="triangle" then if shape.outlineWidth ~= "0px" then makeTriangle(result,row,shape,true,false) -- larger triangle to give the outline, if required end makeTriangle(result,row,shape,false,tshape) -- smaller triangle to fit over the top elseif shape.shape=="square" or shape.shape=="box" or shape.shape=='panel' then makeSquare(result,row,shape,tshape) elseif shape.shape=="circle" or shape.shape=="ellipse" then makeCircle(result,row,shape,tshape) elseif string.find(shape.shape,'image:')==1 then makeImage(result,row,shape) elseif shape.shape=="rulea" or shape.shape=='rule' then makeRuleA(result,row,shape) elseif shape.shape=="curvea" or shape.shape=="curvec" then makeCurveA(result,row,shape) else -- use a pathshape clipPath if shape.outlineWidth ~= "0px" then makeClipPath(result,row,shape,true,false) -- larger path-shape to give the outline, if required end makeClipPath(result,row,shape,false,tshape) end end if row.ppwidth and row.ppwidth>0 then makePhotoPanel(result,row,shape) end if shape.shape=='panel' and row.labelText then makePanelText(result, row, shape) else if row.dotTag and row.dotTag ~= "" then -- there is a dotTag if (row.dx==0 and row.dy==0) and w>0 then -- it is on the dot so if dotsize is not 0 any label is ignored makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, '<b>'..row.dotTag..'</b>', 1) else if row.labelText and row.labelText~='' then -- tag and label both used makeTextItem(result, row, shape, align, '', '<b>'..row.dotTag..'</b>', 1) makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, row.labelText, 0) else makeTextItem(result, row, shape, align, '', '<b>'..row.dotTag..'</b>', 1) makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, row.dotTag, 2) -- tag is ouside the dot end end else if (row.labelText and row.labelText~='') then -- just the label. No tag makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, row.labelText, 0) end end end if tlink and tlink~='' then table.insert(result,makeLinkBox(row.gridx, row.gridy,w+3,row.dotTag..' '..row.title,tlink)) end return table.concat(result) end local function getmapframecontent(args,use) local result, comma= {}, '' local propertyTable= {} local color=splitItem(string.lower( args['map-data-color'] or 'dark orange'), 2) if use == 'basemap' then table.insert(result, '[') propertyTable.stroke = "#000000" propertyTable['stroke-width'] = tonumber(args['map-data-width'] or '6') if color[2] then propertyTable['stroke-opacity'] = tonumber(color[2] or '20')/100 end else propertyTable.title = args['map-data-text'] or args['map-data'] or '' propertyTable.stroke = getColor(color[1]) propertyTable['stroke-width'] = tonumber(args['map-data-width'] or '6') propertyTable['stroke-opacity'] = tonumber(color[2] or '100')/100 end if args['map-data-inverse'] then local mapJson = mw.text.jsonEncode{ type = 'ExternalData', service = 'geomask', ids = args['map-data-inverse'], properties = {title = (args['map-data-text'] or ''), stroke = '#555555', fill = '#555555', ['fill-opacity'] = 0.1, ['stroke-width'] = 1, ['stroke-opacity'] = 0.5 } } table.insert(result, mapJson) comma=', ' end if args['map-data-heavy'] then local mapJson = mw.text.jsonEncode{ type = 'ExternalData', service = 'geoline', ids = args['map-data-heavy'], properties = { title = args['map-data-heavy'], stroke = propertyTable.stroke, ['stroke-width'] = 9, ['stroke-opacity'] = propertyTable['stroke-opacity'] or 0.2 } } table.insert(result, comma .. mapJson) comma=', ' end if args['map-data-light'] and args['map-data-light'] ~= '' then local mapJson = mw.text.jsonEncode{ type = 'ExternalData', service = 'geoline', ids = args['map-data-light'], properties = { title = args['map-data-light'], stroke = propertyTable.stroke, ['stroke-width'] = 3, ['stroke-opacity'] = propertyTable['stroke-opacity'] or 0.4 } } table.insert(result, comma .. mapJson) comma=', ' end if args['map-data'] then propertyTable['stroke-opacity'] = propertyTable['stroke-opacity'] or 0.2 local mapJson = mw.text.jsonEncode{ type = 'ExternalData', service = 'geoline', ids = args['map-data'], properties = propertyTable } table.insert(result, comma .. mapJson) comma=', ' end if args['map-wdqs'] then -- inserts a SPARQL wdqs query to find geopoints, geoshapes etc from wikidata local mapSparql = mw.text.jsonEncode{ type = 'ExternalData', service = args['map-wdqs-type'] or 'geopoint', query = args['map-wdqs'], } table.insert(result, comma .. mapSparql) -- debugmsg('mapSparql = ' .. mapSparql) comma=', ' end if args['map-raw'] then table.insert(result, comma .. args['map-raw']) end if use=='basemap' then table.insert(result,']') end return table.concat(result) end --eg | minilocator=filename,bottom right,132px153px, 38%,60%, 22px local function makeLocatorMap (args, result) local miniFile,pos,itemlist,miniW,miniH, miniX,miniY,miniBox, miniBH if args['mini-locator'] then pos,miniFile=extractItem(args['mini-locator']) -- first item is filename, in quotes if it includes commas itemlist=splitItem(pos,5) -- put items in a table filename removed, position,WpxHpx, x%y%,box pos=itemlist[2] or 'right' miniW,miniH=getsize(itemlist[3]) miniX=tonumber(string.match(itemlist[4] or '0','[%d]+'))*miniW/100 miniY=tonumber(string.match(itemlist[5] or '0','[%d]+'))*miniH/100 miniBox=tonumber(string.match(itemlist[6] or '0','[%d]+')) miniBox=miniBox*miniW/100 miniBH=miniBox * maplist.height/maplist.width elseif args['mini-file'] then miniFile = args['mini-file'] pos=string.lower(args.minimap or 'right') if pos=='file' then pos='right' end miniW,miniH = tonumber(args['mini-width'] or 60), tonumber(args['mini-height'] or 60) -- find top left corner of locator miniBox,miniBH=tonumber(args['minimap-boxwidth'] or '0'),0 -- firm up pos offsets for dot (with % or not) and boxsize if any, miniX, miniY=args['minipog-gx'],args['minipog-gy'] if not miniX then miniX=tonumber(args['minipog-x'] or '0') else miniX=tonumber(miniX)*tonumber(miniW)/100 end if not miniY then miniY=tonumber(args['minipog-y'] or '0') else miniY=tonumber(miniY)*tonumber(miniH)/100 end if args['minipog-gx'] then miniBox=miniBox*miniW/100 end miniBH=miniBox * maplist.height/maplist.width else return end local miniTop,miniLeft=0,1 if not string.find(pos,'top') then --only use top left, as link box is in top right or put bottom left or right miniTop=maplist.height+2-miniH if string.find(pos,'right') then miniTop=miniTop-15 -- to avoid (c) line miniLeft=maplist.width-1-miniW end end table.insert(result,'<div style="position: absolute; outline-width: 1px; outline-style: solid; outline-color: white;') table.insert(result,'top: '..tostring(miniTop)..'px; left:'..tostring(miniLeft)..'px; width:'..tostring(miniW)..'px;' ) table.insert(result,'background-color:transparent; color:inherit;">[[File:'..miniFile..'|'..tostring(miniW)..'px|File:'..miniFile..']]</div>') if miniX and miniX>0 then if args['minipog-y'] then miniY=miniY/1.04 end if args['minipog-x'] then miniX=miniX/1.04 end if miniBox<1 then table.insert(result,'<div style="position: absolute; top: '..tostring(miniY+miniTop-3-6)..'px; left:'..tostring(miniX+miniLeft-3)..'px;') table.insert(result, 'width: 6px; background-color:transparent; color:inherit;">[[File:Red pog.svg|6px|link=]]</div>') else table.insert(result,'<div style="position: absolute; top: '..tostring(miniY+miniTop-miniBH/2)..'px; left:'..tostring(miniX+miniLeft-miniBox/2)..'px;') table.insert(result, 'width: '..tostring(miniBox)..'px; height:'..tostring(miniBH)..'px; outline:1px solid #AA1205; background-color:#AA120522; color:inherit;"></div>') end end end local function makeArcText(args,result,nval) local items, itemlist='',{} local arcText='' if args['arc'..nval] then items=convertCoords (args['arc'..nval]) items,arcText=extractItem(items) -- first item is text, in quotes if it includes commas itemlist=splitItem(items,9) -- put items in a table: text, lat,lon,size,color,angle,gap,radius,ellipse if itemlist[4]=='' then itemlist[4]='12' end itemlist[4]=string.match((itemlist[4] or '12'),"[%.%-?%d]+") if itemlist[5]=='' then itemlist[5]='grey' end itemlist[6]=string.match((itemlist[6] or '0'),"[%.%-?%d]+") itemlist[7]=string.match((itemlist[7] or '0'),"[%.%-?%d]+") itemlist[8]=string.match((itemlist[8] or '0'),"[%.%-?%d]+") end if args['arc-coord'..nval] then local itemTab=splitItem(convertCoordsTrad (args['arc-coord'..nval]),2) maplist.lat=tonumber(string.match(itemTab[1],"[%.%-?%d]+")) maplist.lon=tonumber(string.match(itemTab[2],"[%.%-?%d]+")) else maplist.lat=tonumber(string.match(args['arc-lat'..nval] or itemlist[2] or '0',"[%.%-?%d]+")) maplist.lon=tonumber(string.match(args['arc-lon'..nval] or itemlist[3] or '0',"[%.%-?%d]+")) end local arcX,arcY=maptogrid(maplist,6) arcText = args['arc-text'..nval] or arcText local fontSize =tonumber(args['arc-text-size'..nval] or itemlist[4] or '12') local textColor=getColor(string.gsub(args['arc-text-color'..nval] or itemlist[5] or 'grey','[%s]+','') ) local arcAngle= tonumber((args['arc-angle'..nval]) or (itemlist[6]) or '45')-90 local arcRadius =tonumber(args['arc-radius'..nval] or itemlist[8] or '0.05') local arcGap = tonumber(args['arc-gap'..nval] or itemlist[7] or '1')* ( ( math.sin(8-math.rad(arcRadius))^8 )+0.4 )*( ( fontSize+6 )/15 ) arcRadius=450*arcRadius*0.75 local ellipseFactor=tonumber(args['ellipse-factor'..nval] or itemlist[9] or '1') local arcRotate =arcAngle+90 if arcGap<0 then arcRotate=arcAngle-90 end local latF=arcY - fontSize + (0-(math.sin(math.rad(arcAngle))) * arcRadius) local lonF=arcX - fontSize +(0-(math.cos(math.rad(arcAngle))) * arcRadius) local step=1 for codepoint in mw.ustring.gcodepoint( arcText ) do -- block step=1,#arcText do table.insert(result,'<div style="position: absolute;') local posY=tostring(round( (latF + (math.sin(math.rad(arcAngle+((step-1)*arcGap))) * arcRadius)) *ellipseFactor,2))..'px;' local posX=tostring(round( (lonF + (math.cos(math.rad(arcAngle+((step-1)*arcGap))) * arcRadius))/ellipseFactor,2))..'px;' table.insert(result,' top: '..posY..' left: '..posX..' transform: rotate( '..tostring(round(arcRotate +((step-1)*arcGap)),2)..'deg);') table.insert(result,'width:'..tostring(fontSize*2)..'px; text-align: center; background-color:transparent; color: '..textColor..';') table.insert(result,'vertical-align: baseline; font-size: '..tostring(fontSize)..'px;">'..mw.ustring.char(codepoint)..'</div>') step=step+1 end end local function makeFullscreenItem (itemtitle,itemdescription,lat,lon,group,itemcolor) local item={} itemdescription=stripdivs(itemdescription or '') local templon=lon if lon > 180 then templon=lon-360 end --for hemisphere+ or -1 dots if lon < -180 then templon=lon+360 end -- use 'real' coordinates for geohack label, while retaining shifted coords for plot if itemcolor=='transparent' then itemcolor='white' end itemcolor=getColor(itemcolor) -- ensure no opacity, which breaks maplink if string.find(itemcolor,'#')==1 and #itemcolor>7 then itemcolor=string.sub(itemcolor,1,7) end table.insert(item, '{ "type": "Feature", "properties": {') table.insert(item, ' "title": "'..itemtitle..'",') table.insert(item, ' "description": "'..itemdescription) table.insert(item, ' ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params='..tostring(lat)..';'..tostring(templon)) table.insert(item, '_dim:2000 '..tostring(lat)..','..tostring(templon)..'])",') table.insert(item, ' "marker-symbol": "-number-'..string.gsub(group,'%W','')..'", "marker-size": "medium", "marker-color": "'..itemcolor..'" },') table.insert(item, ' "geometry": {"type": "Point", "coordinates": ['..tostring(lon)..','..tostring(lat)..'] } }') return table.concat(item) end local function makeLegendBox(result,args) local legend ={} local line,count, maxWidth='',1,8 local item line,item=extractItem(args.legendBox or '') local a='' for c in item:gmatch('.') do a=a..(c:gsub('%^','<br>') or c) end legend.Text = a -- convert hats to line breaks line=splitItem(line,6) -- (text, size, poition,background color, text/outline color, param options) legend.Size=line[2] or '150px80px1px' legend.Pos=line[3] or '10px10px' legend.Background=line[4] or 'beigeground' legend.Color=line[5] or 'darkbrown' legend.Param= line[6] or '' local argnum,legendCount,titleHeight='1',1,0 if (legend.Text and legend.Text~='') then titleHeight=15+(13.4*(select(2, string.gsub(legend.Text,"<br>", "")))) end local legendLine,legendGroup,legendY={},{},{} while args['legendItem'..argnum] do -- assign legendLine, legendGroup, legendY for each dot line,legendLine[legendCount] = extractItem(args['legendItem'..argnum] or '') line=splitItem(line,3) legendGroup[legendCount]=line[2] or argnum if shapeList[legendGroup[legendCount]] then maxWidth=math.max(tonumber(string.match(shapeList[legendGroup[legendCount]].shapeSize or '10','[%d]+')),maxWidth) else maxWidth=math.max(tonumber(string.match(shapeList['1'].shapeSize or '10','[%d]+')),maxWidth) end maxWidth=maxWidth+1 if line[3] then legendY[legendCount]=tonumber(string.match(line[3],'[%d]+')) else legendY[legendCount] = 3+maxWidth*(legendCount-1)+titleHeight -- if (legend.Text and legend.Text~='') then legendY[legendCount]=legendY[legendCount]+15 end end legendCount=legendCount+1 argnum=tostring(legendCount) end local w,h,r=getsize(legend.Size or '') local x,y=getsize(legend.Pos or '') local div=mw.html.create ('div') div:css('position', 'absolute') div:css('outline', '1px solid'..getColor(legend.Color)) if r~=0 then div:css('border-radius',tostring(r).."px") end div :css('top', y.."px") :css('left', x.."px") :css('width', w.."px") :css('height', h.."px") :css('line-height','105%') :css('background-color', getColor(legend.Background) ) :css('color','inherit') if not string.find(legend.Param,'noshadow') then div:css('box-shadow', '2px 2px 4px #33203335') end div:tag( 'div' ) :css('position', 'absolute') :css('top','1px') :css('left', (w/2).."px") :css('width',(w-8)..'px') :css('text-align', 'center') :css('color', getColor(legend.Color)) :css('transform', 'translateX(-50%)') :css('font-size','11px') :wikitext(legend.Text) :done() for lct=1,legendCount-1 do --local t=legendGroup[lct] local shape=shapeList[legendGroup[lct]] or shapeList['1'] local row={} row.gridx=3+maxWidth/2 row.gridy=(legendY[lct] or 0) + 5 if shape.shape=='image:' then row.gridy=row.gridy+6 end row.dx=0 row.dy=0 local legendShape= getshapetable(row,shape) div:wikitext(legendShape) :tag( 'div' ) :css('position', 'absolute') :css('top',(legendY[lct] or 0)..'px') :css('left', (maxWidth+6)..'px') :css('width', (w-maxWidth-6)..'px') :css('text-align', 'left') :css('line-height','103%') :css('color', getColor(legend.Color)) :css('font-size','10px') :wikitext(legendLine[lct]) :done() end div:allDone() table.insert(result,tostring(div)) end local function getQset (qValue,pValue,argNumber,args) local result={} local sortType=string.lower(args['geo-list-sort'] or 'a') local testValue='0' if sortType == 'alpha' or sortType == 'a' or sortType == 'ah' or sortType == 'al' then testValue = mw.wikibase.getLabel(qValue) elseif sortType == 'value' or sortType == 'v' or sortType == 'vh' or sortType == 'vl'then if qValue==nil or pValue == nil then debugmsg(mw.addWarning((qValue or 'nil')..' Qnumber for '..(pValue or 'nil'))) else if mw.wikibase.getBestStatements(qValue,pValue)[1] then testValue = mw.wikibase.getBestStatements(qValue,pValue)[1].mainsnak.datavalue.value.amount or '0' if pValue == 'P2046' then testValue = convertToSqKm(testValue, mw.wikibase.getBestStatements(qValue,pValue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit) end end end elseif sortType == 'north' or sortType == 'n' or sortType == 'nh' or sortType == 'nl' then if mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1] then testValue = mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.latitude or 0 end elseif sortType == 'west' or sortType == 'w' or sortType == 'wh' or sortType == 'wl' then if mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1] then testValue = mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.longitude or 0 end end result[1]=testValue result[2]=argNumber return result end function p._main ( args ) local result={} local frame=mw.getCurrentFrame() local dotTable={} local magVal,scaleVal = args.magnify,'' local origH,origW=maplist.height,maplist.width if magVal then --set up the values needed to magnify the top-right portion of the map magVal=tonumber(string.match(magVal or '0',"[%.%-?%d]+")) or 1 if magVal>1 and magVal <=2 then maplist.height= round(maplist.height/magVal,0) maplist.width=round(maplist.width/magVal,0) scaleVal='transform: scale('..magVal..') translateY('..tostring((origH-maplist.height)/2)..'px);' else magVal=1 end end -- set up the three nested div boxes (plus an extra if centered) to put the map plus title/caption area, in an appropriate frame on the page if args.float=='center' or args.float=='centre' then table.insert(result,'<div class="center"><div class="thumb tnone">') elseif args.float=='left' then table.insert(result,'<div class="thumb floatleft">') else table.insert(result,'<div class="thumb floatright">') end table.insert(result,'<div class="thumbinner" style="position: relative; top: 0px; right: 0px; width: '..(args.width or "400")..'px;">') if args.title then table.insert(result,'<div class="center" style="font-weight:bold">'..args.title..'</div>') end if magVal and magVal >1 and magVal<=2 then table.insert(result,'<div class="thumbinner noresize" style="display:block; position: relative; outline:0px; border:0px; padding:0px; background-color:transparent; color:inherit;') table.insert(result,'top: 50%; right: '..tostring(0-((origW-maplist.width))/2)..'px; ') table.insert(result,'height: '..origH..'px; width: '..maplist.width..'px; '..scaleVal..'">') else magVal=1 table.insert(result,'<div class="thumbinner noresize" style="position: relative; outline:0px; border:0px; padding:0px;') table.insert(result,'top: 0px; right: 0px; ') table.insert(result,'height: '..maplist.height..'px; width: '..maplist.width..'px ">') end --add any boundary Qvalues to map-data-light if requested if args['geo-region'] and (args['geo-boundaries'] == '1') then local qmaps=args['map-data-light'] or '' if qmaps ~='' and string.sub(qmaps,#qmaps) ~= ',' then qmaps=qmaps..',' end local geoRegion = args['geo-region'] -- or add base-page here local geoSubRegion = args['geo-sub-region'] or 'P150' if not mw.wikibase.isValidEntityId(geoSubRegion) then geoSubRegion = 'P150' end if mw.wikibase.isValidEntityId(geoRegion) then local ct=1 local qtemp while (mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct]) do -- debugmsg('table '..ct..' - '..mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id) qtemp = mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id or nil if qtemp then if mw.wikibase.entityExists(qtemp) then qmaps=qmaps..qtemp..',' -- see if there is a geocode boundary Qvalue to add else debugmsg(mw.addWarning('unable to add geocode value for '..mw.wikibase.getLabel..','..qtemp)) end end ct=ct+1 end end if qmaps and qmaps ~= '' then -- add back the created/expanded list of boundary Qvalues, and remove trailing comma args['map-data-light'] = string.sub(qmaps,1,#qmaps-1) end end -- Create the basemap using mapframe local mapframecontent=getmapframecontent(args,'basemap') table.insert(result, frame:extensionTag{ name ='mapframe', content=mapframecontent, args={width=tostring(maplist.width), height=tostring(maplist.height), zoom=tostring(maplist.zoom), longitude=tostring(maplist.lonbase), latitude=tostring(maplist.latbase), mapstyle=maplist.mapstyle, frameless=true } } ) --Add coverall box to block the unhelpful links from mapframe - which wouldn't include all the dots. Reinstate some links to osm and wikimedia table.insert(result,'<div style="position: absolute;width:'..tostring(maplist.width)..'px; height:'..tostring(maplist.height)..'px;') table.insert(result,'top:0px;left:0px;background-color:#FFFFFF00; color:inherit;"></div>') --Add replacent hover-links for OpenStreetMap and maps terms and conditions table.insert(result,'<div style="position: absolute; top: '..tostring(maplist.height-18)..'px; left: '..tostring(maplist.width-13)..'px; width: 12px; height: 12px">') table.insert(result,'[[file:Transparent.svg|12px|link=https://www.openstreetmap.org/copyright|'..aboutOSM..']]</div>') table.insert(result,'<div style="position: absolute; top: '..tostring(maplist.height-18)..'px; left: '..tostring(maplist.width-110)..'px;') table.insert(result,'width: 12px; height: 12px background-color: transparent; color:inherit;">') table.insert(result,'[[file:Transparent.svg|12px| link=https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Maps_Terms_of_Use|'..termsOfUse..']]</div>') -- Add scale-line if not args.scalemark or args.scalemark~='0' then local top=maplist.height-42 local left=maplist.width-61-(tonumber(args.scalemark or '1')) local minipos=string.lower(args.minimap or '') -- scalemark gets pushed left if it would be behind the minimap if minipos~='' and not(string.find(minipos,'left') or string.find(minipos,'top') ) then local offset=tonumber(args.scalemark or '1')-tonumber(args['mini-width'] or '60') if offset<1 then left=maplist.width-61-tonumber(args['mini-width'] or '60') end end if maplist.width-left >216 then top=top+14 end -- shunt scaleline down if it is beyond the copyright stuff local scalek,scalem=getScale(maplist.zoom, maplist.latbase, magVal) local magReduce='' table.insert(result,"<div style=\"display:inline-block; position: absolute; background-color: #111111") table.insert(result,"; color:inherit; clip-path:path(nonzero, &#39;M0,8 l0,4 l20,0 l0,-4 l-0.3,0 l0,3.7 l-19.4,0 l0,-3.7 z&#39;) ") table.insert(result,"; width:20px") -- path is a 20px20px box, and then rescales if magVal==1 then table.insert(result,"; top:"..tostring(top-1).."px") table.insert(result,"; left:"..tostring(left+16).."px") table.insert(result,"; height:20px; transform:scale("..tostring(2.5)..", "..tostring(1.5)..")") else -- shrink the scalemark to compensate for magnification table.insert(result,"; top:"..tostring(top-(magVal*0.28)).."px") table.insert(result,"; left:"..tostring(left+(16*(magVal*1.15))).."px") table.insert(result,"; height:20px; transform:scale("..tostring(2.5*(1/magVal))..", "..tostring(1.5*(1/magVal))..")") magReduce= 'scale('..tostring(1/magVal)..')' end table.insert(result,"\"></div>") table.insert(result,'<div style="position: absolute; top: '..tostring(top)..'px; left: '..tostring(left+47)..'px; font-size: 9.5px; line-height: 126%; width: fit-content;') table.insert(result,'color: #444433; background-color: transparent; text-align: right; transform: '..magReduce..' translateX(-100%);">'..scalek..'<br>'..scalem..'</div>') end --Set up the shapeList and dotList tables, to provide data to go on the map local sgNumbers,sgSortable={},{} --s1,s2 sgNumbers["1"]="1" if args.useFormatStyle and args.useFormatStyle=='shortstyle' then shapeList=ParseShapeTypes (shapeList,args,"1") for argindex,argv in pairs(args) do -- build a list of all the numbered sg's that have been used if string.find(argindex,"sg[a-f,n%d]+") == 1 then -- only look through the sga,sgb, sgc,sgd,sge,sgf and sgn args local x=string.match(argindex,"[%d]+") -- find its number if x and not sgNumbers[x] then sgNumbers[x]=x end -- only add if not already found end if string.find(argindex,"sg[a-f]H") == 1 and highlightNum then highlightOption=true end end for indx,sgnum in pairs(sgNumbers) do table.insert(sgSortable,sgnum) end table.sort(sgSortable,lessthan) -- put the list in a sortable form for k,v in pairs(sgSortable) do -- work through the sorted list, parsing each set of sg's in turn, from 1 upwards shapeList=ParseShapeTypes (shapeList,args,v) end if highlightOption==true then shapeList=ParseShapeTypes (shapeList,args,'H') end end local dotList,dotresult,dotItemTable,dotGroupList={},{},{},{} if (not args.useFormatStyle) or args.useFormatStyle=='standardstyle' then local dotmax=0 local qset={} for indx,val in pairs(args) do if string.match(indx,'mark%-coord[%d]+') or string.match(indx,'lat[%d]+') or string.match(indx,'geo%-data[%d]+') then dotmax=math.max(dotmax, tonumber(string.match(indx,"[%d]+"))) if string.match(indx,'geo%-data[%d]+') then local argnum=string.sub(indx,9,#indx) or '' if args['mark-title'..argnum] == 'none' or (string.find(args['mark-title'..argnum] or 'x','nolist')== 1) then -- debugmsg('sort values ignored '..argnum..', '..args['mark-title'..argnum]) else qset[val]=getQset (val, (args['geo-data-type'] or 'P1082'), argnum, args) end end end if (indx=='shapeH') or (indx=='shape-colorH') or (indx=='shape-outlineH') or (indx=='label-colorH') then highlightOption=true end end local qlist=args['geo-data-list'] if qlist then if string.sub(qlist,#qlist) ~= ',' then qlist=qlist..',' end else qlist='' end local geoRegion = args['geo-region'] -- or add base-page here local geoSubRegion = args['geo-sub-region'] or 'P150' if not mw.wikibase.isValidEntityId(geoSubRegion) then geoSubRegion = 'P150' end if (args['find-geo-dots'] or '1') ~= '0' and geoRegion and mw.wikibase.isValidEntityId(geoRegion) then local ct=1 local qtemp while (mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct]) do -- debugmsg('table '..ct..' - '..mw.wikibase.getBestStatements(adminRegion,adminSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id) qtemp = mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id or nil if qtemp then qlist=qlist..qtemp..',' -- add subregion Qvalue to the list end ct=ct+1 end end if qlist and #qlist>1 then -- create a table from the csv list local _, c = qlist:gsub(",","") local qtab=splitItem(qlist,c) for xd,yd in pairs(qtab) do yd=string.upper(yd) if qset[yd] == nil and mw.wikibase.isValidEntityId(yd) then dotmax=dotmax+1 qset[yd]=getQset (yd, (args['geo-data-type'] or 'P1082'), tostring(dotmax), args) args['geo-data'..tostring(dotmax)] = yd -- debugmsg(dotmax..' = '..(string.upper(yd) or 'Q Not found')..': '..(mw.wikibase.getLabel(yd) or 'label Not found')..': '..(mw.wikibase.getSitelink(yd) or 'link Not found')) elseif not mw.wikibase.isValidEntityId(yd) then debugmsg(mw.addWarning(yd..' is not a [[wikidata]] page. geo-data-list needs comma-separated Qvalues' )) else debugmsg(mw.addWarning(yd..' is duplicate')) end end end -- qset contains set of Qvalues and can be from wikidata geo-region, list of geo-data-list Q values or individual geo-data1= etc local ts = {} -- table to hold the keys local useQset=false for ky, val in pairs(qset) do table.insert(ts, {key = ky, value = val[1], num=val[2]}) useQset=true end if useQset then local order = string.lower(args['geo-list-sort'] or 'a') -- sort the list from previously stored sortkey, either Lowest or Highest first if string.find(',al,vl,nl,wl,west,w,alpha,a,' , ','..order..',') then table.sort(ts, function (a,b) return lessthan(a.value, b.value) end) else table.sort(ts, function (a,b) return morethan(a.value, b.value) end) end for ky,val in ipairs(ts) do -- assign values from sorted list to numbered parameter args['numbered'..val.num] = ky -- The numbered parameter becomes the value for each dot that has a geo Qvalue, from manual, list or wiki sources. end end dotItemTable=tradstyleParseShapes(args,dotItemTable,dotmax) for argindex=1,dotmax do -- build a list of all the numbered coords or lat,lons that have been used local x=tostring(argindex) if args['mark-coord'..x] or (args['mark-lat'..x] and args['mark-lon'..x]) or args['geo-data'..x] then sgNumbers[x]=x -- add it to the list end end else for indx in pairs(args) do if string.match(indx,'dot[%d]+') then table.insert(dotList,indx) end --add the index name for dot1, dot2 etc to dotList end table.sort(dotList,morethan) for indx,dotName in pairs(dotList) do dotresult=ParseData(args,string.match(dotName,'[%d]+') ) -- using each dot number, assign the settings for each dot to a dotresult item line table.insert(dotItemTable,dotresult) -- and store that item line within the dotItemTable end end for arcVal = 65,91 do -- check through args looking for any arcs local arcLetter=string.char(arcVal) if args['arc-text'..arcLetter] or args['arc'..arcLetter] then makeArcText(args,result,arcLetter) end end local dotdivs='' local ddots=0 if dotItemTable[1] then local ddots=(dotItemTable[1].lat or 0)+(dotItemTable[1].lon or 0) end local fgroup='F'..tostring(maplist.latbase+maplist.lonbase+ddots ) local FullscreenList={} local addcomma='' for i,dotitem in pairs(dotItemTable) do -- working throug each dot item, merge the dot and shape values into a full set of css text local dotgroup= dotitem.group or "0" if dotitem.posType=='mark-line' and dotitem.markDest then --find destination xy values for any mark-lines for n,v in pairs(dotItemTable) do if v.code == dotitem.markDest then dotitem.gridx2=v.gridx dotitem.gridy2=v.gridy break end end end local qtype=dotitem.group -- find which shape group each dot has been assigned --debugmsg('dotgroup='..qtype..', sg='..(sgNumbers[qtype] or 'nil')..' , shapeList='..shapeList[qtype].shape) if not sgNumbers[qtype] then qtype="0" end --shapeList[dotitem.group] will give access to the shape values for that dot if highlightNum==dotitem.code and highlightOption==true and shapeList['H'] then table.insert(result, getshapetable(dotitem,shapeList['H'])) else table.insert(result, getshapetable(dotitem,shapeList[qtype])) -- Add the actual css instructions for each dot end if shapeList[dotgroup] and not string.find((dotitem.param1 or ''),'nomap') then -- only add if not excluded with 'nomap' labelText local ftext='' if dotitem.dotTag~='' and not string.match(dotitem.labelText or '','[%d]') then ftext=stripdivs(dotitem.dotTag or '')..' <br>' end if (dotitem.labelText ~= ftext) and dotitem.dotLink =='' then ftext=ftext..' '..stripdivs(dotitem.labelText)..'<br>' end if (dotitem.dotLink) and (dotitem.dotLink ~='') then ftext=ftext..dotitem.dotLink..'<br>' end if dotitem.imageName then ftext=ftext..'[[File:'..dotitem.imageName..'|250px]]' end table.insert(FullscreenList,1, makeFullscreenItem (string.gsub(ftext,"[\n]+"," "), dotitem.info,round(dotitem.lat,5),round(dotitem.lon,5),fgroup,shapeList[dotgroup].shapeColor)..addcomma ) addcomma=', ' end -- makeFullscreenItem (itemtitle,itemdescription,lat,lon,group,itemcolor) -- Always add to start of list, to reverse the sequence, and separate with commas except for first item, which is now at the end end if args.legendBox then makeLegendBox(result,args) end if args.minimap or args['mini-locator'] then makeLocatorMap(args,result) end -- add tag link and details for fullscreen version addcomma='' if (mapframecontent or '[]') ~= '[]' then addcomma=',' end mapframecontent=getmapframecontent(args,'fullscreen') local contentstart='[ '..mapframecontent..addcomma..'{ "type": "FeatureCollection", "features": [ ' --extra features after first square bracket local contentend=' ] } ]' table.insert(result, '<div style="position: absolute;top: 9px;left: '..tostring(maplist.width-34)..'px">') table.insert(result, '<div style="color: white; opacity:100; font-size: 19px; font-weight:normal; text-align: left;">') table.insert(result, frame:extensionTag{ name ='maplink', content=contentstart..table.concat(FullscreenList)..contentend, args={zoom=tostring(maplist.zoom+1), class='no-icon', frameless='1', latitude=tostring(maplist.latbase), longitude=tostring(maplist.lonbase), --add invisble 'en-spaces' for tooltip text='<div title="'..fullscreenlinktext..'">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</div>'} } ) table.insert(result,'</div></div>') -- end of maplink ----- -- add closing div for main map table.insert(result,'</div>') -- collate caption material to go in the outer div class if captionTable ~= '' and (not args['auto-caption']) then args['auto-caption']='on' end --default to include list if using geo values local autocaption=string.lower(args['auto-caption'] or 'no') local autoOff=autocaption:match("(%w+)(.*)") -- select the first word in autocaption and see if it is a negativeAnswer) if negativeAnswer[autoOff] then captionTable='' end if args.caption or (not negativeAnswer[autoOff]) then table.insert(result,'<div class="thumbcaption" style="text-align:left">') if args.caption then table.insert(result,args.caption) if captionTable ~= '' then table.insert(result,'<hr>') end end end local columns=tonumber(autoOff:match("[%d]+") or '1') if columns>1 then columns=round(maplist.width/(columns*17), 0) end -- convert from em to px for historical reasons --for k in pairs(dotList) do capchk=capchk..(args["dotlink"..k] or '') end local capchk=nil local captionList = {} for key, value in pairs(dotItemTable) do -- only add an autocaption line if there is both a dotTag and a dotLink line available and it is not marked as nolist if value.dotTag and value.dotTag~='' and (not string.find(value.param1 or '','nolist')) and string.gsub(value.dotLink or '',"%s+","")~='' then table.insert(captionList, {key = key, value = value}) if captionTable == '' then capchk=true else -- add the next line of content to the html table capchk=false end end end if captionTable ~= '' then table.sort(captionList, function (a,b) return lessthan(string.match(a.value.dotTag,'[%w]+'), string.match(b.value.dotTag,'[%w]+')) end) for k,v in pairs(captionList) do local nval=string.match(v.value.dotTag,'[%w]+') -- find the first alphanumeric item in the dotTag local ngrp=v.value.group if captionTableText[ngrp] then -- debugmsg('table text for'..v.value.dotTag..', '..captionTableText[v.value.group][1]..', '..captionTableText[v.value.group][2]..', '..captionTableText[v.value.group][3]..' ('..captionTableText[v.value.group][4]..')') local c1,c2 c1,c2=checkColors(shapeList[ngrp].shapeColor) local cDot='<div style="display:inline-block;line-height:110%;vertical-align:middle; padding:1px 4px;border-radius:8px;border: 0.5px solid black;' cDot=cDot..'background-color:'..c1..';color:'..c2..';font-size:88%;font-weight:bold">'..nval..'</div>' captionTable = htmlTableLine(captionTable,cDot,captionTableText[ngrp][1], captionTableText[ngrp][2], captionTableText[ngrp][3], captionTableText[ngrp][4]) end end end if capchk and (not negativeAnswer[autoOff]) then table.sort(captionList, function (a,b) return lessthan(string.match(a.value.dotTag,'[%w]+'), string.match(b.value.dotTag,'[%w]+')) end) -- local myDivision = string.gsub((args.toggletext or toggletext), "%s+", "") if string.find(autocaption,'collaps') then table.insert(result,'<div class = "wikitable mw-collapsible ') if string.find(autocaption,'collapsed') then table.insert(result,'mw-collapsed') end table.insert(result,'" style="width:100%; line-height: 17px; border-style:none; text-align: center"><b>'..(args.toggletext or toggletext)..'</b>') end if string.find(autocaption, 'columns=') then columns=string.match(autocaption,'[%d]+',string.find(autocaption, 'columns=') ) end table.insert(result,'<div class="mw-collapsible-content" style="column-count:'..columns..'; column-rule:solid 1px;text-align:left;padding-top:5px">') table.sort(dotList,lessthan) local nval,ngrp='','0' for k,v in pairs(captionList) do nval=string.match(v.value.dotTag,'[%w]+') -- find the first alphanumeric item in the dotTag ngrp=v.value.group or '0' if v.value.dotLink and v.value.dotLink~='' and nval and nval~='' then local c1,c2 if nval==args.highlight then c1,c2=checkColors(shapeList['H'].shapeColor) else c1,c2=checkColors(shapeList[ngrp].shapeColor) end table.insert(result,'<div style="display:inline-block;line-height:110%;vertical-align:middle; padding:1px 4px;border-radius:8px;border: 0.5px solid black;') table.insert(result,'background-color:'..c1..';color:'..c2..';font-size:88%;font-weight:bold">'..nval..'</div> '..v.value.dotLink..'<br>') end end table.insert(result,'</div>') -- end for caption-content div if string.find(autocaption,'collaps') then table.insert(result,'</div>') end -- end for toggle frame end if captionTable ~= '' then table.insert(result,captionTable..'</table>') end if args.caption or (not negativeAnswer[autoOff]) then table.insert(result,'</div>') end -- end for whole caption frame table.insert(result,'</div></div>') -- outer two frames if args.float == 'center' or args.float=='centre' then table.insert(result,'</div>') end if args['show-new-format'] == 'hints' then -- provide a 'format hint panel' in the 'Preview Box' local w="<small>Below are some template hints for the 'sga' compressed version, " w=w..'{{tl|OSM Location dots}}. It can use these, instead of the more verbose {{tl|OSM Location map}} parameter format. ' w=w..'Data is divided between a "ShapeGroup" and the "Dots", so that a single shapeGroup can be used for multiple dots on the map. ' previewMsg(w..'(nb. the "group" value can be the number or an assigned name of a shapeGroup)</small>') w='<small>{{tl|OSM Location dots}}: | dot(n)=group,lat,lon,dotTag | ' w=w..'dotlink=link/tooltip | dotlabel=label,position,dx,dy,param1,info | dotpic=filename <br>' w=w.."(nb. param1 options include 'nolink' 'nolist' 'nomap' 'hemisphere-1' 'hemisphere+1', 'noline' - quotes not required, separate with spaces).<br>" w=w..'| sga = Shape,Sizepx,Color,Angledeg | sgb= OutlineWidth,Color,Style | sgc=TextSize,Color,Angle,bold italic <br>' w=w..'| sgd=TagSizepx,Color,Spacer,Angledeg | sge=LineWidth,Color,Style | sgf=TextSpacingpx,LineHeight%,Outlinepx,backgroundColor<br>' w=w..'| sgn=Name (optional, to assign a meaningful name) | sgp=Parent (can be the name or number of the parent shapeGroup. ' previewMsg(w..'Each shapegroup will inherit values from a parent, stretching back to "sga1" and its default values.)</small>') if #pmsg then local dbg={} for i,x in pairs(pmsg) do table.insert(dbg,x..'<br>') end dbg=mw.addWarning(table.concat(dbg)) table.insert(result, dbg) end end if args.coordtest then debugmsg(mw.text.nowiki(args.coordtest)) end for i,x in pairs(msg) do table.insert(result, x..'<br>') end return table.concat(result) end function p.main(frame) local args = getArgs(frame) local itemTab={} maplist.width=tonumber(args.width) or 400 maplist.height=tonumber(args.height) or 300 if args.coord then itemTab=splitItem(convertCoordsTrad (args.coord),2) maplist.latbase=itemTab[1] maplist.lonbase=itemTab[2] else maplist.lonbase=tonumber(args.lon) or 5 maplist.latbase=tonumber(args.lat) or 0 end maplist.zoom=tonumber(args.zoom) or 1 visibleLinks=args.showlinks highlightNum=args.highlight if args.nolabels=='1' then maplist.mapstyle='osm' else maplist.mapstyle='osm-intl' end if maplist.width >= 400 and not(args['show-q-values']) then args['show-q-values'] = '1' -- default to on if wider than 400px elseif maplist.width < 320 then args['show-q-values'] = '0' end -- turn off Qvalus if frame is too narrow, even if requested return p._main(args) end return p bzps3koojt0oc8c8uol1tzxjgso2ddq 1383344 1383343 2026-08-18T15:26:18Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:OSM_Location_map]] 1383343 Scribunto text/plain require('strict') local delink=require('Module:Delink').delink local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local p = {} local maplist={} local sgNames={} local highlightOption=false local highlightNum local visibleLinks local geoTotalPop = 0 local captionTable = '' local captionTableText = {} -- This module creates framed maps of anywhere in the world, at the required scale, and enables annotations, -- dots, shapes, lines and other ways to customise the area of the map being shown. It also provides a link -- to an interactive fullscreen version, which has locator dots instead of annotations and shapes. -- This is the 2025 successor module to a wiki-markup template version of 2024, which itself was a successor -- to the 'Graph'/VEGA driven template that was begun in 2016, until the Vega version was switched off in 2023. -- This module is called from template {{OSM Location map}}, which uses the same parameter formats as before. -- In addition it may at some point be possible to use a more concise parameter format using the template {{OSM Location dots}} -- In general the css output from the two formats will be identical, but the the concise version will allow bits of -- greater control over some of the settings. -- see the documentation on the two template pages for details of how to use the mapping features. -- If language customisation is needed, there are text items below that can be translated. Also see the color table -- below with details of how to add additional color names to allow localised alternatives. -- (Translating other language shape-types could be possible, but has not currently been contemplated. -- Parameter name translation would be harder but likely to be possible, ideally still retaining compatibility -- with template calls already written using English). -- -------------- the following text variables are used within the template, and can be translated as required --------------- -- -------------- you may wish to retain the English version as a comment, to keep track of the original phrase -------------- local negativeAnswer={no=1,'0'-1,off=1} local fullscreenlinktext = 'Click for interactive fullscreen map with links to nearby articles' local toggletext = 'List of numbered map items:' local termsOfUse = 'Maps: terms of use' local aboutOSM = 'About OpenStreetMaps' local yards = 'yds' local miles = 'miles' local metres = 'm' local km = 'km' local sqkm = 'sq.km' local year = 'year' local notFound = 'not found' local totalItems = 'Total' local sumOfDatapoints = 'sum of datapoints' local numberCol = 'No.' -- abbreviated for top of column of code numbers local wikidataLink = 'Wikidata page' local shapeList={} --This sets up the 'factoryDefault' shape group 0 shapeList["0"]={shapeType="0", Name="initialSettings", Parent="0", --sga items for the shape shape="circle", shapeSize="12px", shapeColor="blue", shapeAngle="0deg", --sgb items for border of the shape outlineWidth="0.5px", outlineColor="darkblue", outlineStyle="solid", --sgc items text settings for labels textSZ="11px", textCL="darkgrey", textNG="0deg", --sgf further text settings textSP="0px", textLH="120%", textOL="0px", textBG="transparent", --sgd items for dotTag text settings tagSize="10px", tagColor="white", tagSpacer="0px", tagAngle="0deg", --sge items for extension line to connect label to dot textEW="0px", textEC="darkgrey", textES="solid" } local colorList={} -- used by colorLookup to catch unsupported colors (eg 'LimeGreen'), to convert to generic version colorList['green']='hardgreen' -- it could also be added to to include alternative language equivelants, for a quick solution. colorList['red']='hardred' -- colorList ['source'] = target colorList['white']='white' -- converts any color that includes 'source' into its equivelent target colorList['blue']='hardblue' -- note, for translation you can add to this list, rather than replace it, colorList['brown']='hardbrown' -- which would mean existing map definitions in english would also still work, alongside translated ones colorList['grey']='hardgrey' colorList['gray']='hardgrey' colorList['purple']='hardpurple' colorList['orange']='hardorange' colorList['leaf']='hardleaf' --for a more thorough translation, you can add all the variants of the colors as further CTB elements and hex values or redirects local CTB={} -- set up a table of color names (the CTB Color table index) and html hash colorhex values. CTB["paleblue"],CTB["softblue"],CTB["hardblue"],CTB["darkblue"]="#D6E1EC","#77A1CB","#4B77D6","#1c559e" CTB["palered"],CTB["softred"],CTB["hardred"],CTB["darkred"] = "#FCC6C0","#EC644B","#DB3123","#AA1205" CTB["palegreen"],CTB["softgreen"],CTB["hardgreen"],CTB["darkgreen"]= "#D2F0E5","#81AF81","#269F46","#0b7527" CTB["paleleaf"],CTB["softleaf"],CTB["hardleaf"],CTB["darkleaf"]= "#dff5c1","#b5e376","#8cc244","#679c21" CTB["palegrey"],CTB["softgrey"],CTB["hardgrey"],CTB["darkgrey"]= "#E8E8D6","#AAAA88","#777755","#444433" CTB["palegray"],CTB["softgray"],CTB["hardgray"],CTB["darkgray"]=CTB["palegrey"],CTB["softgrey"],CTB["hardgrey"],CTB["darkgrey"] CTB["palebrown"],CTB["softbrown"],CTB["hardbrown"],CTB["darkbrown"]="#FAF6ED","#CCB56C","#AD7F14","#754910" CTB["palepurple"],CTB["softpurple"],CTB["hardpurple"],CTB["darkpurple"]="#e0d1e6","#c784e0","#a029cf","#7a05a8" CTB["paleorange"],CTB["softorange"],CTB["hardorange"],CTB["darkorange"]="#ffedc2","#ffcf61","#EEB533","#e39f05" CTB["black"],CTB["white"],CTB["yellow"]="#000000","#FFFFFF","#FAF039" CTB["background"],CTB["paleground"],CTB["beigeground"]="#f9f6f2","#FEFEFA","#F5F5DC" CTB["beige"]=CTB["beigeground"] CTB["aqua"],CTB["teal"],CTB["fuchsia"] = "#00FFFF","#008080","#FF00FF" CTB["maroon"],CTB["olive"],CTB["navy"] = "#800000","#808000","#000080" CTB["lime"],CTB["limegreen"],CTB["aquamarine"] = "#00FF00","#32CD32","#7FFFD4" CTB["silver"],CTB["yellow"],CTB["orchid"] = "#800000","#FFFF00","#DA70D6" CTB["russet"]="#B08279" -- set up a table of predefined clip-paths local pathshape={} pathshape.squaredd = "M 19,1.25 l 0,18 -18,0 0,-18 18,0m-1,1 -16,0 0,16 16,0 0,-16m-1,1 0,14 -14,0 0,-14 14,0zm-1,1 -12,0 0,12 12,0 0,-12zm-1,1 0,10 -10,0 0,-10 10,0z" pathshape.squared = "M 18,2.5 l 0,15 -15,0 0,-15 15,0m-1,1 -13,0 0,13 13,0 0,-13zm-1,1 0,11 -11,0 0,-11 11,0z" pathshape.triangledd="M 0 20,20 20,10 0,0 20ZM1.5 19,10 1.7,18.5 19,1.5 19ZM3 18,17 18,10 3.8,3 18ZM4.5 17,10 5.4,15.4 17, 4.5,17ZM6 16,13.8 16,10 7.4z" pathshape.triangled ="M1,18 l 18,0 l -9,-18 l -9,18zm1.7,-1.1 l 7.3,-14.6 l 7.3,14.6 l -14.6, 0zm1.7,-1 l 11.0,0 l -5.5,-11 l -5.5,11z" pathshape.circledd = "M0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm0.8,0a9.2,9.2 0 1,1 18.4,0a9.2,9.2 0 1,1 -18.4,0m1,0a8.2,8.2 0 1,0 16.4,0a8.2,8.2 0 1,0 -16.4,0zm0.8,0a7.2,7.2 0 1,1 14.8,0a7.2,7.2 0 1,1 -14.8,0m1,0 a6.4,6.4 0 1,1 12.8,0a6.4,6.4 0 1,1 -12.8,0z" pathshape.circled = "M2.5,10a7.5,7.5 0 1,0 15,0a7.5,7.5 0 1,0 -15,0zm1,0a6.5,6.5 0 1,1 13,0a6.5,6.5 0 1,1 -13,0m0.8,0 a5,5 0 1,1 11.4,0a5,5 0 1,1 -11.4,0" pathshape.diamond = "M3,10 l 7,-10 l 7,10 -7,10 -7,-10z" pathshape.diamondd = "M3,10 l 7,-10 l 7,10 -7,10 -7,-10zm1,0 l 6,8.5 l 6,-8.5 -6,-8.5 -6,8.5zm1,0 l 5,-7 5,7 -5,7 -5,-7z" pathshape.diamonddd = "M3,10 l 7,-10 l 7,10 -7,10 -7,-10zm0.75,0 l 6.25,9 l 6.25,-9 -6.25,-9 -6.25,9zm0.75,0 l 5.5,-8 5.5,8 -5.5,8 -5.5,-8zm0.75,0 l 4.75,7 l 4.75,-7 -4.75,-7 -4.75,7zm0.75,0 l 4,-6 4,6 -4,6 -4,-6z" pathshape.crossd = "M3.1,12.5 l4.2,0 l0,4.2 l5,0 l0,-4 l4.2,0 l0,-5 l-4.2,0 l0,-4.2 l-5,0 l0,4.2 l-4.2,0zM2.3,10a7.5,7.5 0 1,0 15,0a7.5,7.5 0 1,0 -15,0zm1,0a6.5,6.5 0 1,1 13,0a6.5,6.5 0 1,1 -13,0z" pathshape.cross = "M3.1,12.5 l4.2,0 l0,4.2 l5,0 l0,-4 l4.2,0 l0,-5 l-4.2,0 l0,-4.2 l-5,0 l0,4.2 l-4.2,0z" pathshape.thincross = "M2,12 l6,0 l0,6 l4,0 l0,-6 l6,0 l0,-4 l-6,0 l0,-6 l-4,0 l0,6 l-6,0z" pathshape.fivepointstar = "M10 0 L12.245 6.91 19.511 6.91 13.633 11.18 15.878 18.09 10 13.82 4.122 18.09 6.367 11.18 0.489 6.91 7.755 6.91Z" pathshape.fivepointstard = "M10 1.5 L 11.90825 7.3735 18.08435 7.3735 13.08805 11.003 14.9963 16.8765 10 13.247 5.0037 16.8765 6.91195 11.003 1.91565 7.3735 8.09175 7.3735 ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z" pathshape.sixpointstar = "M10 0 L12.323 5.977 18.66 5 14.645 10 18.66 15 12.323 14.023 10 20 7.677 14.023 1.34 15 5.355 10 1.34 5 7.677 5.977Z" pathshape.sixpointstard = "M10 1.5 L 11.97455 6.58045 17.361 5.75 13.94825 10 17.361 14.25 11.97455 13.41955 10 18.5 8.02545 13.41955 2.639 14.25 6.05175 10 2.639 5.75 8.02545 6.58045 ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z" pathshape.sevenpointstar = "M10 0 L12.048 5.747 17.818 3.765 14.602 8.95 19.749 12.225 13.69 12.943 14.339 19.01 10 14.72 5.661 19.01 6.31 12.943 0.251 12.225 5.398 8.95 2.182 3.765 7.952 5.747Z" pathshape.sevenpointstard = "M10 1.5 L11.7408 6.38495 16.6453 4.70025 13.9117 9.1075 18.28665 11.89125 13.1365 12.50155 13.68815 17.6585 10 14.012 6.31185 17.6585 6.8635 12.50155 1.71335 11.89125 6.0883 9.1075 3.3547 4.70025 8.2592 6.38495 ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z" pathshape.eightpointstar = "M10 0 L11.88 5.46 17.071 2.929 14.54 8.12 20 10 14.54 11.88 17.071 17.071 11.88 14.54 10 20 8.12 14.54 2.929 17.071 5.46 11.88 0 10 5.46 8.12 2.929 2.929 8.12 5.46Z" pathshape.eightpointstard = "M10 0 L10 1.5 L11.598 6.141 16.01035 3.98965 13.859 8.402 18.5 10 13.859 11.598 16.01035 16.01035 11.598 13.859 10 18.5 8.402 13.859 3.98965 16.01035 6.141 11.598 1.5 10 6.141 8.402 3.98965 3.98965 8.402 6.141ZM0,10a10,10 0 1,0 20,0a10,10 0 1,0 -20,0zm1.5,0a8.5,8.5 0 1,1 17,0a8.5,8.5 0 1,1 -17,0z" pathshape.ring="M2.6,9.5a7.5,7.5 0 1,0 15,0a7.5,7.5 0 1,0 -15,0zm1,0a6.5,6.5 0 1,1 13,0a6.5,6.5 0 1,1 -13,0z" pathshape.semicircle = "M0,5 C0,18.3,20,18.3,20,5 L 0,5z" pathshape.arrowhead = "M 10,10.2 l 10,2.8 -2,-3 2,-3 -10,2.8 -0.2,0.2z" pathshape.boxd=pathshape.squared pathshape.boxdd=pathshape.squaredd pathshape.ellipsed=pathshape.circled pathshape.ellipsedd=pathshape.circledd local msg={} local function debugmsg(txt) table.insert(msg,txt) end local pmsg={} local function previewMsg(txt) table.insert(pmsg,txt) end local function colorLookup(color) for c,l in pairs(colorList) do if string.find(color,c) then return l end end return color end local function getColor (color,chk) local c local opacity="100" if not color or color=='' then color='hardgrey' end if color=="transparent" then return color end if color=="background1" then color='background' end if string.byte(color,1,1)==35 and (#color == 7 or #color == 9) then c=color elseif string.byte(color,1,1)==35 and #color == 4 then c=string.sub(color,1,2)..'f'..string.sub(color,3,3)..'f'..string.sub(color,4,4)..'f' else local s=color..'1' s= s:sub(0,s:find("%d")-1) opacity=string.match(color,"%d+") if not CTB[s] then s= colorList[s] end -- check for synonyms and translations if not CTB[s] then debugmsg(mw.addWarning('color = '..color..'. The color name is not defined. Used default grey instead')) end c=CTB[s] or CTB.hardgrey end if opacity and (tonumber(opacity) < 100) and string.find(c,"#")==1 and string.len(c)==7 and opacity~="" then local hexval=string.format("%x",(math.floor(tonumber(opacity)*2.55))) c=c..hexval end return c end function p.colorvalue(frame) -- enable external access to the CTB colorTable values. usage: {{#invoke:OSM Location map|colorvalue|color=hard blue}} local c if not frame.args.color or frame.args.color=='' then c='grey' else c=string.lower(string.gsub(frame.args.color,'%s+','')) end return string.upper(string.sub(getColor(c),2)) end local function checkColors(color) local c=getColor(color,'check') local opacity =1 -- calculate colour brightness and return black or white for contrast if c=='transparent' then return c,'#000000',0 end if not (string.find(c,'#')==1) then return c,'#FFFFFF',0 end if #c>8 then opacity= tonumber('0x'..(string.sub(c,8,9)))/500 end local r=tonumber('0x'..(string.sub(c,2,3)))/255 local g=tonumber('0x'..(string.sub(c,4,5)))/255 local b=tonumber('0x'..(string.sub(c,6,7)))/255 if 0.2126 * r + 0.7152 * g + 0.0722 * b / opacity < 0.7 then return c,'#FFFFFF',0.2126 * r + 0.7152 * g + 0.0722 * b / opacity else return c,'#000000',0.2126 * r + 0.7152 * g + 0.0722 * b / opacity end end function p.ndot(frame) local c1,c2 = checkColors(string.lower(string.gsub(frame.args[2] or 'grey','%s+',''))) local c3=getColor(string.lower(string.gsub(frame.args[4] or 'dark grey','%s+',''))) if frame.args[3] then c3='border:'..frame.args[3]..'px solid '..c3..'; ' else c3='' end return '<span style="'..(frame.args['css'] or '')..'background-color: '..c1..'; '..c3..'font-size:'..(frame.args['size'] or '16')..'px; border-radius:'..(frame.args['size'] or '16')..'px; color: '..c2..'">&nbsp;'..frame.args[1]..'&nbsp;</span>' end local function morethan(a,b) if tonumber(string.match(a, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) and tonumber(string.match(b, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) then a = tonumber(string.match(a, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]') ) b = tonumber(string.match(b, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]') or '0') end return a>b end local function lessthan(a,b) if tonumber(string.match(a, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) and tonumber(string.match(b, '%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) then a = tonumber(string.match(a, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]')) b = tonumber(string.match(b, '%-?%f[%d]%d[,.%d]*%f[%D]') or '0') end return a<b end local function getsize(size) --size1 is between 1 and 3 values, each with px, equating to width,height,corner-rounding --eg '15px 25px 5px' (spaces are optional) or '18px'. returns three numbers local sizeval = {} for v in string.gmatch(size, "[^px]+") do table.insert(sizeval,v) end sizeval[1] = tonumber(sizeval[1]) or 13 sizeval[2] = tonumber(sizeval[2]) or sizeval[1] sizeval[3] = tonumber(sizeval[3]) or 0 return sizeval[1],sizeval[2],sizeval[3] end local function coord2text(coord) -- looks through the output from {{coord}} to find the lat and long decimal values -- and converts compass points to minus or not-minus, return with separating comma. local lat = string.match(coord,'[%.%d]+°[NS]') local lon = string.match(coord,'[%.%d]+°[EW]') local neg={N="",S="-",W="-",E=""} return neg[string.match(lat, '[NS]')]..string.match(lat,'[%.%d]+')..","..neg[string.match(lon, '[EW]')]..string.match(lon,'[%.%d]+') end local function convertCoordsTrad (row) local coords='' if row and string.find (row,'<span class="geo">') then local a,b=string.find(row,'<span class="geo">') local start=b+1 a,b=string.find(row,"</span>",b) local finish=a-1 coords=string.sub(row,start,finish) coords=string.gsub(coords,'; ',',') end return coords end local function convertCoords (row) local start,finish,lat,lon,coords,says if row then local a,b=string.find(row,"<span class=") start=a while a do -- find the final span> finish=b a,b=string.find(row,"span>",b) end if start then coords= string.sub(row,start,finish) says="" if string.find(coords,'<span class="error">') then error("coord error: badly formed coordinates",0) end coords=coord2text(coords) coords = string.sub(row,1,start-1)..coords..string.sub(row,finish+1) else coords=row end return coords else return "Nothing to see here" end end local function fillCommas(val,max) local line='' if not val then line=',' -- ensure there is some content else line = val --string.lower(string.gsub(val,"%s+","")) -- or strip spaces end if string.find(line,',') == 1 then line=' '..line end -- ensure initial comma is not skipped local _, count=string.gsub(line,",","") -- add enough subsequent commas for all entries line=line..string.rep(',',max-count) while(string.find(line,",,") ) do line=string.gsub(line,",,",", ,") --ensure string.gmatch doesn't ignore any empty items by padding with spaces end return line end local function makeLinkBox(left,top,wid,label, link) local linkBoxName='Transparent square.svg' if visibleLinks or '' =='yes' then linkBoxName='Red hollow square.svg' end local builder = mw.html.create('div') --display:inline-block; local t= string.find(label,'wikidata') -- exclude wikidata from tooltip line if t then label=string.sub(label,1,t-2) -- don't show wikidata value in tooltip if string.find(link,'wikidata') then link = '' end -- don't link on click to wikidata (if there was not another link) end builder :cssText('position:absolute;left:'..tostring(left-1-wid/2)..'px;top:'..tostring(top-1 + math.min(wid/2-12,0) - wid/2)..'px') :wikitext(string.format( '[[File:%s|%dpx|link=%s|%s]]', linkBoxName, wid+2, link, label )) return tostring(builder) end local function extractItem(row,searchItem) -- remove text following a searchItem or start of line, which might be in quote-marks to allow commas local xend,xstart=1,0 if not row then return '','' end if searchItem then xend,xstart= string.find(row or '',searchItem or 'image:') end if not xstart then return string.gsub(string.gsub(row or '',"%b\"\"", ''),"%b\'\'", '') or '','' end while row:byte(xstart+1) == 32 and xstart<#row do -- skip over any leading spaces xstart=xstart+1 end local xbyte=row:byte(xstart+1) if xbyte == 34 or xbyte == 39 then -- are they wrapped in single or double quotes xstart=xstart+1 xend=row:find(string.char(xbyte),xstart+1) else xend = row:find(',',xstart+1) -- if no quotes, we assume no commas if not xend then xend=#row+1 end end -- return residual row and extracted text return row:sub(0,xstart)..row:sub(xend), row:sub(xstart+1,xend-1) end local function itemCheck(item,ext) if not item then return nil end if not ext then ext='' end return (string.match(item,"[%.%-?%d]+") or '0')..ext end local function stripdivs(line) return string.gsub(line or '',"%b<>", ' ') end local function splitItem(item,max) -- takes a commas-sep list and returns a table of lowercase items with no spaces, or nil local r={} local x=1 item=string.lower(fillCommas(item,max)) for t in string.gmatch(item,"[^,]+") do r[x]=string.gsub(t,"%s+","") if r[x]=='' then r[x]= nil else -- residual items might have commas if x>max then r[max]=(r[max] or '')..', '..r[x] end end x=x+1 end return r end local function ParseShapeTypes (result,args,sgval) -- for use with compressed, comma-separated 'sg plus dots' parameters --[[ shape table items and default values as set at top of page shapeType="0", Name="initialSettings", Parent="0", --sga items for the shape shape="circle", shapeSize="12px", shapeColor="blue", shapeAngle="0deg", --sgb items for border outlineWidth="0.5px", outlineColor="darkblue", outlineStyle="solid", --sgc items label text textSZ="11px", textCL="white", textNG="0deg", textAT=attributes ("bold" and/or "italic") --sgd items for dotTag tagSize="11px", tagColor="darkgrey", tagSpacer="0px", tagAngle="0deg", --sge extension line textEW="1px", textEC="darkblue", textES="solid" --sgf fx for text labels textSP="0px" textLH="100%" textOL="1px", textBG="paleground", <!--| sga = shape,Size,Color,Angle|sgb= outlineWidth,color,style eg: sga1=circle,14px,blue,0deg| sgb1=0px,dark grey,solid | sgc=textSize,color,angle,bold/italic | sgd=tagSize,Color,Spacer,Angle eg: sgc1=11px,dark grey,0deg,normal| sgd1=9px,white,0px,0deg | sge=lineWidth,color,style |sgf=textspacing,lineHeight%,outlinepx,backgroundcolor, [bold,italic] eg: sge1=0px,black, solid| sgf1=0px,120%,0px,background | dot=shape-group/lat/lon/title/dotTag | dotlink=link or tooltip | dotlabel=label,position,dx,dy,param1,info| dotpic=filename--> --]] if args["sgn"..sgval] then local sgname=string.match(args["sgn"..sgval],"(%w+)(.*)") sgNames[sgname]=sgval end local parent= args["sgp"..sgval] if parent then parent=string.match(parent,"(%w+)(.*)") local pos= string.find(parent,"%d+") if pos == 1 then parent=string.match(parent,"%d+") else parent=sgNames[parent] or '1' end end if sgval~='H' then if not parent or tonumber(parent) > tonumber(sgval) then if sgval=="1" then parent="0" else parent="1" end end end local itemTab, line, filename result[sgval]={} result[sgval].shapeType=sgval line,filename=extractItem(args['sga'..sgval] or '','image:') if sgval=='1' and not args.sga1 then line='circle,12px,blue,0deg' end -- ensure there is a parent=1 sga result[sgval].shapeFile=filename or '' -- sga= Attributes for shape itemTab=splitItem(line,4) result[sgval].shape = itemTab[1] or result[parent].shape result[sgval].shapeSize=itemTab[2] or result[parent].shapeSize result[sgval].shapeColor=itemTab[3] or result[parent].shapeColor result[sgval].shapeAngle=itemCheck(itemTab[4],'deg') or result[parent].shapeAngle -- sgb= Border outline attributes for shape itemTab=splitItem(args['sgb'..sgval],3) result[sgval].outlineWidth=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].outlineWidth result[sgval].outlineColor=itemTab[2] or result[parent].outlineColor result[sgval].outlineStyle=itemTab[3] or result[parent].outlineStyle --sgc=character attributes for label itemTab=splitItem(args['sgc'..sgval],4) result[sgval].textSZ=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].textSZ -- size of text in px result[sgval].textCL=itemTab[2] or result[parent].textCL -- colour for text result[sgval].textNG=itemCheck(itemTab[3],'deg') or result[parent].textNG -- Angle for text result[sgval].textAT=itemTab[4] or result[parent].textAT -- attributes bold, and/or italic --sgd=dotTag attributes itemTab=splitItem(args['sgd'..sgval],4) result[sgval].tagSize=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].tagSize result[sgval].tagColor=itemTab[2] or result[parent].tagColor result[sgval].tagSpacer=itemCheck(itemTab[3],'px') or result[parent].tagSpacer result[sgval].tagAngle=itemCheck(itemTab[4],'deg') or result[parent].tagAngle --sge= extension line attributes itemTab=splitItem(args['sge'..sgval],4) result[sgval].textEW=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].textEW -- width result[sgval].textEC=itemTab[2] or result[parent].textEC -- colour result[sgval].textES=itemTab[3] or result[parent].textES -- style --sgf= fx for label text itemTab=splitItem(args['sgf'..sgval],4) result[sgval].textSP=itemCheck(itemTab[1],'px') or result[parent].textSP -- spacing value for letters result[sgval].textLH=itemCheck(itemTab[2],'%') or result[parent].textLH -- Angle for text result[sgval].textOL=itemCheck(itemTab[3],'px') or result[parent].textOL -- width of text-border line result[sgval].textBG=itemTab[4] or result[parent].textBG -- color for text background return result end local function round(x,dec) -- x=number [, dec=integer] returns numeric value with upto dec decimals (all but first trailing zeros get truncated) if (dec or 0)==0 then return x>=0 and math.floor(x+0.5) or math.ceil(x-0.5) --this avoids .0 where dec=0 end dec =10^(dec) return x>=0 and math.floor(x*dec+0.5)/dec or math.ceil(x*dec-0.5)/dec end local function maptogrid(t,r,test) --[[ converts mercator projection longitude and latitude coordinates to x and y pixel coordinates, within a frame of given size, centre coordinates and zoom level. t is a table of named indices: {lon, lat, lonbase, latbase, width, height, zoom} output is two values, x and y, rounded to r decimal places--]] local x,y x=t.width/2 + ( ((math.rad(t.lon)*6378137) - (math.rad(t.lonbase)* 6378137) ) / (156543.03*math.cos(t.latbase/180)/(2^t.zoom) ) )*(1-(0.075*(math.abs(t.latbase)/90))) y=t.height/2 + ( ( (math.log(math.tan(math.rad(t.latbase)/2+math.pi/4))*6378137) - (math.log(math.tan(math.rad(t.lat)/2+math.pi/4))*6378137) ) / (156543.03*math.cos(t.latbase/180) / (2^t.zoom) ) )*(1-(0.075*(math.abs(t.latbase)/90))) return round(x,r),round(y,r) --source: python code at https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Slippy_map_tilenames and https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Mercator --[[ width and height are the size, in pixels, of the map, which will be centerd around lonbase,latbase. Method: Convert lon and lonbase to meter-offsets from coord(0,0), and subtract lonbase from lon, zoom and latbase are used to scale the resulting meter-offset to pixels, and add it to width/2. Convert lat and lat-base to meter-offsets from coord(0,0), subtract lat from latbase, scale the resulting meter-offset to pixels, add it to height/2. A correction factor '*(1-(0.075*(math.abs(t.latbase)/90) ) )' compensates for an error that seems to creep in towards the edges of the map at higher latitudes. It was identified experimentally, and ensures a dot at the edge is in the same place as if that location is positioned at the centre. Original Python code for lat,lon to x,y where 0,0 is the centre of the map print('x=',width+(((math.radians(lon1) * 6378137)- (math.radians(lonbase) * 6378137))/ (156543.03*math.cos(latbase/180)/(2**zoom))),' y=',height+(( (math.log(math.tan(math.pi / 4 + math.radians(latbase) / 2)) * 6378137)- (math.log(math.tan(math.pi / 4 + math.radians(lat1) / 2)) * 6378137))/ (156543.03*math.cos(latbase/180)/(2**zoom))) ) --]] end local function getScale(zoom, lat,magVal) if magVal and magVal>1 and magVal <=2 then zoom=zoom+(magVal-1) end local dist=(156543.03 * math.cos(math.rad(math.abs(lat))) / (2 ^ zoom))/17 local y if dist < 1 then y=(round(dist*10,1)) return tostring(y*100)..metres, tostring(round(y*109,0))..yards elseif dist <18 then y=(round(dist,0)) return tostring(y)..km, tostring(round(y*0.621371,1))..miles elseif dist <500 then y=round(dist/10) return tostring(y*10)..km, tostring(round(y*6.21371,0))..miles else y=round(dist/100) return tostring(y*100)..km, tostring(round(y*62.1371,0))..miles end end local function ParseData (args,dotval) -- for use with compressed, comma-separated 'sg plus dots' parameters -- takes a structured series of comma-separated items which get parsed as the following: -- dot(n)= (sgNumber or Name),{{coord}} or (lat,lon), (dotTag) -- dotlink(n) = single-parameter text to give wikilink and/or title used by tootlip, fullscreen dots and autocaption list -- dotlabel(n) = 'label text',pos(left,roght,top,bottom,centre,auto),(dx), (dy) pixel offsets, params, info -- dotpic(n) = single parameter wikimedia filename for an image to use in photopanel and/or fullscreen dots -- dotfeature(n)= 'mark-line' (,linewidth,style,gap) or 'photo-panel' (,image-dim,panel-width,panel-height), draws line to n-1 -- label is used if either a position and/or an x,y offset are not 0,0 ( if no label then dotTag will be put at at the x,y offset, or over the dot -- label text can be autoaligned if x,y puts it left or right of the dot, or centered if above/below) -- quote marks are not needed unless including commas within the label text -- param1 is optional items separated by spaces, and can include [nolabel nolist nomap hemisphere+1 hemisphere-1] -- info is free wikitext, to be used in the fullscreen dot box. (use dotpic to show a picture) --<!--| dotx=shape-group,[lat,lon or {{coord}} ], dotTag | dotlink=link or tooltip | dotlabel=label,position,dx,dy,param1,info| dotpic=filename--> local result={} local count=1 local row = convertCoords (args["dot"..dotval]) -- swap in any {{coord}} values so they are csv lat and lon row=fillCommas(row,4) result.code=dotval -- store the parameter name as the id code for item in string.gmatch(row,"[^,]+") do -- iterate through 'row', adding each csv item in turn, if present if count==1 then --see if it is a number or a name local pos= string.find(item,"%d+") if pos == 1 then result.group=string.lower(string.gsub(item,"%s+","")) else item=string.match(item,"(%w+)(.*)") -- ensure just a single word result.group=sgNames[item] end elseif count==2 then result.lat=tonumber(string.match(item,"[%.%-?%d]+")) or 0-- find the number, with no non-numeric stuff elseif count==3 then result.lon=tonumber(string.match(item,"[%.%-?%d]+")) or 0 elseif count==4 then result.dotTag=item:match( "^%s*(.-)%s*$" ) or "" -- dotTag allows for internal spaces, but no commas end count=count+1 end row, result.labelText= extractItem(args["dotlabel"..dotval]) result.labelText= string.gsub(result.labelText,"[%^]+","<br>") -- convert hats to line breaks local item=splitItem(row,6) result.labelPos=item[2] or 'center' result.dx=tonumber(string.match(item[3] or '0',"[%.%-?%d]+")) or 0 result.dy=tonumber(string.match(item[4] or '0',"[%.%-?%d]+")) or 0 result.param1=string.lower(item[5] or '') if string.find(result.param1,"hemisphere-1",1,true) then result.lon=result.lon-360 elseif string.find(result.param1,"hemisphere+1",1,true) then result.lon=result.lon+360 end local txt = '' if item[6] then -- ensure all info elements are included, including commas count=1 local max=6 for t1 in string.gmatch(fillCommas(row,max),"[^,]+") do if count>max then txt=txt..',' end if count>=max then txt=txt..t1 end count=count+1 end end result.info=txt result.imageName = args['dotpic'..dotval] -- Get first wikilinked item (if any) from the args.dotlink and set this plus the delinked text local testx=args["dotlink"..dotval] or '' result.dotLink=testx if testx ~= '' then testx=stripdivs(testx) result.title=delink({ testx }) local linkstart= string.find(testx,'[[',1,true) -- use true to ensure a plain search (no pattern) if linkstart then result.dlink=delink( { string.sub(testx,linkstart,string.find(testx,']]',1,true)+1),wikilinks='target' } ) else result.dlink='' end else result.dlink='' result.title='' end if args['dotfeature'..dotval] then local item=splitItem(args['dotfeature'..dotval],6) if (item[1] or '') =='photo-panel' then result.ppwidth= tonumber(string.match((item[3] or '110'),"%d+")) -- panel width result.ppheight= tonumber(string.match((item[4] or '48'),"%d+") ) --panel height result.photowidth=round(tonumber(string.match((item[2] or '1.3'),"[%.%-?%d]+")) * result.ppheight+1,0) -- dimension to set image size result.photoImage=result.imageName result.posType='photo-panel' elseif (item[1] or '') == 'mark-line' then local x=tonumber(dotval or '0') result.markDest=item[5] or tostring(x-1) result.mlWidth= tonumber(string.match((item[2]) or '',"%d+") or '1') result.mlStyle= item[3] or 'solid' result.mlGap=tonumber(string.match((item[4] or ''),"[%d]+") or '0') result.posType='mark-line' end --debugmsg('photo-panel, '..shapePos[2]..', 3='..shapePos[3]..', 4='..shapePos[4]..', 5='..(shapePos[5] or '(48')..'photowidth='..tostring(dotItem.photowidth)) end maplist.lon=result.lon maplist.lat=result.lat result.gridx, result.gridy = maptogrid(maplist,1) -- convert geo coords to grid xy - using values from maplist table return result end local function multiCheck (args, argName, argVal, defVal, alt) if not alt then alt='nonexistant' end if argVal=='H' and not args[argName..'H'] then argVal=highlightNum or '1' end if argVal=='' then return (args[argName] or args[alt] or (args[argName..'D']) or args[alt..'D'] or defVal) -- unnumbered args do not inherit from D or 1 else return (args[argName..argVal]) or (args[alt..argVal]) or (args[argName..'D']) or (args[alt..'D']) or (args[argName..'1']) or (args[alt..'1']) or defVal end end local function htmlTableLine (htmlTable,h1,h2,h3,h4,h5,type) if type == 'header' then if (h4 or '') ~= 'no-year' then h4='<th class="unsortable">'..h4 or ''..'</th>' else h4 = '' end if (h5 or '') ~= '' then h5='<th class="unsortable">'..h5..'</th>' else h5 = '' end return htmlTable..'<tr><th>'..(h1 or '')..'</th><th>'..(h2 or '')..'</th><th>'..(h3 or '')..'</th>'..h4..h5..'</tr>' else if (h4 or '') ~= 'no-year' then h4='<td>'..h4 or ''..'</td>' else h4 = '' end if (h5 or '') ~= '' then h5='<td>'..h5..'</td>' else h5 = '' end return htmlTable..'<tr><td>'..(h1 or '')..'</td><td>'..(h2 or '')..'</td><td>'..(h3 or '')..'</td>'..h4..h5..'</tr>' end end local function formatInt(number) if number == 0 then return notFound end local i, j, minus, int, fraction = tostring(number):find('([-]?)(%d+)([.]?%d*)') int = int:reverse():gsub("(%d%d%d)", "%1,") return minus .. int:reverse():gsub("^,", "") .. fraction end local function convertToSqKm (value,punit) if string.find(punit, 'Q35852') then value = value / 100 -- convert to sq km if it's hectares elseif string.find(punit, 'Q232291') then value = value /(1/2.59) -- or this if it's square miles elseif string.find(punit, 'Q81292') then value = value / 247.1 -- or this if it's acres end return value end local function assignTradstyleShape(shapeResult,default,dotResult,args,nval) local item,itemTab local autoDotTag='' local shapeWidth,shapeHeight=0,0 local argval=nval -- to catch the unnumbered shape series local qvalue='' if argval=='0' then argval='' end if nval=='H' then shapeResult.H={} end -- Assign autovalues if a wikidata Qvalue has been supplied -- some preliminary documentation -- geo-data-type= default is P1082 (population) -- other options might include number of households (P1538) and per capita income (P10622) or land area (P2046) -- geo-data-list= this is a comma-separated list of Q values, for a manually generated list that doesn't require nymbered parameters -- geo-scalefactor = can enlarge or shrink all the dots in proportion, depending an what the map needs -- geo-region = needs to be a Qvalue of the larger administrative region that the settlements/sub-regions are in -- geo-sub-region needs to be a Pvalue, but will default to P150 (some pages use 'has parts' = P527) -- geo-data3= etc numbered Qvalue item, if used in conjunction with other shape/label parameters -- shapeD= sets default shape, which migh be n-circle to include numbers. -- geo-number-size= will give a fixed size for shape numbers. (defaults to 12 when using proportional dots) -- geo-boundaries= if set to 1 will add any Qvalues for the sub-regions to 'map-data-light'. -- show-geo-dots= to use proportional dots. Will be fixed size if 0. (set mark-sizeD=0 to have no dot at all, eg to show labels or boundaries) -- find-geo-dots=1 or 0 (needs to also include geo-region) -- label-posD = gets additional options: [off] gives no label, [on] will position lower centre, -- [on+] includes numeric values beside/below label, [on^] will always put it below. [on-] always puts values beside if args['geo-data'..argval] then -- and (args['mark-title'..argval] or '') ~= 'none' then local pvalue = args['geo-data-type'] or 'P1082' local plabel = mw.wikibase.getLabel(pvalue) if not args['geo-number-size'] then args['geo-number-size']=12 end if not args['label-posD'] then args['label-posD'] = 'on' end qvalue=args['geo-data'..argval] -- total poulation is a Qvalue wikidata page entry, or add up all the geo-data values or use a random 10000 local region = args['geo-region'] -- or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() local thisPop=0 local areatxt='' local yearVal='' if mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1] then thisPop=tonumber(mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.amount) or 0 if pvalue == 'P2046' then -- area, so convert from ha to sq km if needed (/100) thisPop = convertToSqKm(thisPop, mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit) end if mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].qualifiers and mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].qualifiers.P585 then yearVal = mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].qualifiers.P585[1].datavalue.value.time if yearVal then yearVal = yearVal:sub(2,5) end -- wikidata reports an entire date and time, so extract the year end else debugmsg(mw.addWarning(mw.wikibase.getLabel(qvalue)..' ('..qvalue..') has no recorded '..plabel)) end local scalefactor=args['geo-scalefactor'] or 1 if argval=='1' and args['mark-size1'] and not args['mark-sizeD'] then args['mark-sizeD'] = args['mark-size1'] end if argval=='1' and args['label-pos1'] and not args['label-posD'] then args['label-posD'] = args['label-pos1'] end if not args['mark-size'..argval] then if args['show-geo-dots'] == '0' then args['mark-size'..argval] = args['mark-sizeD'] or '1' -- just use a 'point' for the label to attach to else if thisPop>0 then args['mark-size'..argval] = round(math.sqrt(thisPop/geoTotalPop*100) * 8 * scalefactor,0) else args['mark-size'..argval] = args['mark-sizeD'] or '1' args['shape-outline'..argval]=args['shape-outline'..argval] or args['shape-outlineH'] end end end local posTemp=string.lower(multiCheck(args,'label-pos',argval,'on')) args['label-pos'..argval] = posTemp posTemp=splitItem(posTemp,2)[1] if pvalue == 'P2046' then thisPop = round(thisPop,2) areatxt=sqkm..areatxt -- round decimals if sq km area elseif pvalue == 'P10622' then if mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1] then local punit=(mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit or ''):match("Q.*") -- extract Q value if punit == 'Q4917' then areatxt=' US$' elseif punit == 'Q4916' then areatxt=' euro' elseif punit == 'Q25224' then areatxt=' £GBP' else areatxt=mw.wikibase.getLabel(punit)..areatxt end end end if posTemp=='off' then else if not args['label'..argval] then args['label'..argval] = mw.wikibase.getLabel(qvalue) end local tline=posTemp:find("[%+%^%-]") if tline then local tval=posTemp:sub(tline,tline) local eline posTemp=posTemp:sub(1,tline-1) if posTemp == 'left' or posTemp == 'right' or string.find(posTemp,'east') or string.find(posTemp,'west') then if tval == '^' then eline = '^' else eline = ' ' end -- only add line break if 'forced', used for left/right elseif tval == '+' or tval == '^' then eline = '^' -- add linebreak unless 'forced' not to else eline = ' ' -- must be a dash, so no line break end args['label'..argval] = args['label'..argval]..eline..'('..formatInt(thisPop)..')' args['label-pos'..argval] = posTemp..args['label-pos'..argval]:sub(tline+1,#args['label-pos'..argval]) end end if posTemp=='on' then if argval=='1' and (not args.ldyD) then args.ldyD = args['ldy'..argval] or '0' end if not args['ldy'..argval] then args['ldy'..argval] = args.ldyD end -- ensure ldy for that dot is added to the position args['label-pos'..argval]='center' local _,br = string.gsub(args['label'..argval],'%^','') local item=splitItem(args['label-size'..argval],2) args['ldy'..argval] = (args['ldy'..argval] or 0) + ((item[1] or 11) * ((br+1)*0.6)) + ((args['geo-number-size'] or 12) / 2) end local nt='' if args['mark-title'..argval] == 'nolist' then nt='nolist,' end if not args['mark-title'..argval] or args['mark-title'..argval] == '' or args['mark-title'..argval] == 'nolist' then if mw.wikibase.getSitelink(qvalue) then args['mark-title'..argval] = nt..'[['..mw.wikibase.getSitelink(qvalue)..']]' else args['mark-title'..argval] = nt..mw.wikibase.getLabel(qvalue) end end -- If mark-title is not set locally then attempt Sitelink value, or use label if thisPop == 0 then areatxt='' end captionTableText[argval]={} captionTableText[argval][1]= args['mark-title'..argval] captionTableText[argval][2]= formatInt(thisPop) if maplist.width >= 280 then captionTableText[argval][3]= yearVal else captionTableText[argval][3]='no-year' end if args['show-q-values'] == '1' then captionTableText[argval][4]='<small>[[wikidata:'..qvalue..'|'..qvalue..']]</small>' else local nbsp = '&nbsp;' if maplist.width < 230 then nbsp = ' ' end captionTableText[argval][4]='' if captionTableText[argval][3] == 'no-year' then captionTableText[argval][2] = captionTableText[argval][2]..'<small>^{'..nbsp..'[[wikidata:'..qvalue..'|WD]]}</small>' else captionTableText[argval][3] = captionTableText[argval][3]..'<small>^{'..nbsp..'[[wikidata:'..qvalue..'|WD]]}</small>' end end if args['mark-title'..argval] == 'none' then -- no title else args['mark-title'..argval] = args['mark-title'..argval]..' ('..plabel..' '..formatInt(thisPop)..areatxt..')' end if not args['mark-description'..argval] then args['mark-description'..argval] = (mw.wikibase.getDescription(qvalue) or '')..'<br>' end if (not args['mark-image'..argval]) and (mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,'P18')[1]) then args['mark-image'..argval] = mw.wikibase.getBestStatements(qvalue,'P18')[1].mainsnak.datavalue.value end item = multiCheck(args,'shape',argval,'circle') --default to circle if geo-data if not string.find(item,'svgpath,') then item=string.lower(item) end -- ensure svgpath items retain original case values else item = multiCheck(args,'shape',argval,'image') if not string.find(item,'svgpath,') then item=string.lower(item) end -- ensure svgpath items retain original case values end if string.find(item,'n-',0,true)==1 or string.find(item,'l-',0,true)==1 then autoDotTag=string.sub(item,0,1) item=string.sub(item,3) end if item == 'image' then shapeResult[nval].shape = 'image:' shapeResult[nval].shapeFile =multiCheck(args,'mark',argval,'Red pog.svg') shapeWidth=-1 else shapeResult[nval].shape = item end item= multiCheck(args,'mark-size',argval,(shapeResult[nval].shapeSize or '14px')) -- add geo-data as fallback if already assigned local a,b,c= getsize(string.gsub(string.gsub(item,',','px')..'px','pxpx','px')) if b==a and args['mark-dim'..argval] then b= b / tonumber(string.match(args['mark-dim'..argval],"[%.%-?%d]+")) end shapeHeight=b/2 item=tostring(a)..'px'..tostring(b)..'px'..tostring(c)..'px' shapeResult[nval].shapeSize= item itemTab=splitItem(multiCheck(args,'shape-color',argval,'hard red'),2) shapeResult[nval].shapeColor=itemTab[1] or 'hardred' item=itemCheck(itemTab[2],'%') -- jump through the various opacity hoops and add to color if needed if not item then item=itemCheck(args['shape-opacity'..argval],'%') end if item and item~='0%' and item~='100%' then shapeResult[nval].shapeColor=shapeResult[nval].shapeColor..item end shapeResult[nval].shapeAngle=itemCheck(multiCheck(args,'shape-angle',argval,'0'),'deg') or '0deg' if args['shape-angle'..argval] then shapeResult[nval].shapeAngleArg=true else shapeResult[nval].shapeAngleArg=false end --sort out the outline entry itemTab=splitItem(multiCheck(args,'shape-outline',argval,'transparent,0,100,solid'),4) shapeResult[nval].outlineColor=itemTab[1] or 'dark grey' shapeResult[nval].outlineWidth=itemCheck(itemTab[2],'px') or '1px' if itemTab[3] and itemTab[3]~='100' and itemTab[3]~='0' then shapeResult[nval].outlineColor=shapeResult[nval].outlineColor..itemCheck(itemTab[3],'%') end shapeResult[nval].outlineStyle=itemTab[4] or 'solid' -- label size, background, outline shapeResult[nval].textAT=args['label-attribute'..argval] or '' itemTab=splitItem( multiCheck(args,'label-size',argval,'12'),3) shapeResult[nval].textSZ=itemCheck(itemTab[1],'px') or '12px' if itemTab[2]=='outline' then shapeResult[nval].textBG=itemTab[3] or 'transparent' shapeResult[nval].textOL='1px' elseif itemTab[3]=='outline' then shapeResult[nval].textBG=itemTab[2] or 'transparent' shapeResult[nval].textOL='1px' else shapeResult[nval].textOL='0px' shapeResult[nval].textBG=itemTab[2] or 'transparent' end if getColor(shapeResult[nval].textBG)==CTB['hardgrey'] and shapeResult[nval].textBG~='hardgrey' then shapeResult[nval].textBG= 'transparent' end --label color etc itemTab=splitItem(multiCheck(args,'label-color',argval, 'darkgrey','label-colour'),2) shapeResult[nval].textCL=itemTab[1] or 'darkgrey' if itemTab[2] and itemTab[2]~='0%' and itemTab[2]~='100%' then shapeResult[nval].textCL=shapeResult[nval].textCL..itemTab[2] end shapeResult[nval].textSP=itemCheck( multiCheck(args,'label-spacing',argval,'0'),'px') -- sets letter-spacing in px shapeResult[nval].textLH=itemCheck( multiCheck(args,'label-height',argval,'120'),'%') -- sets line height, 120% default shapeResult[nval].textNG=itemCheck(multiCheck(args,'label-angle',argval,'0'),'deg') if args['label-angle'..argval] then shapeResult[nval].textNGarg=true else shapeResult[nval].textNGarg=false end --sgd=dotTag attributes shapeResult[nval].tagSize=(args['geo-number-size'] or tostring(shapeHeight*1.5))..'px' local c1,c2=checkColors(shapeResult[nval].shapeColor) shapeResult[nval].tagColor=c2 shapeResult[nval].tagSpacer='0px' shapeResult[nval].tagAngle='0deg' -- sge extension line attributes local shapePos=splitItem(multiCheck(args,'label-pos',argval,'right'),6) if shapePos[2]=='with-line' or shapePos[2]=='n-line' then shapeResult[nval].textEW=(shapePos[3] or '1')..'px' -- width shapeResult[nval].textEC=(shapePos[4] or shapeResult[nval].shapeColor or 'darkgrey') elseif shapePos[2]=='photo-panel' then shapeResult[nval].textEW='2px' -- width shapeResult[nval].textEC=shapeResult[nval].textCL else shapeResult[nval].textEW='0px' -- width shapeResult[nval].textEC='grey'-- colour end shapeResult[nval].textES='solid' if argval=='H' then return dotResult end --Assign dot values local dotItem={} dotItem.group=nval dotItem.code=nval dotItem.posType=shapePos[2] or 'nil' if (shapePos[2] or '') =='photo-panel' then dotItem.ppwidth= tonumber(string.match((shapePos[4] or '110'),"%d+")) dotItem.ppheight= tonumber(string.match((shapePos[5] or '48'),"%d+") ) dotItem.photowidth=round(tonumber(string.match((shapePos[3] or '1.3'),"[%.%-?%d]+")) * dotItem.ppheight+1,0) dotItem.photoImage=args['mark-image'..argval] --debugmsg('photo-panel, '..shapePos[2]..', 3='..shapePos[3]..', 4='..shapePos[4]..', 5='..(shapePos[5] or '(48')..'photowidth='..tostring(dotItem.photowidth)) end if (shapePos[2] or '') =='mark-line' then local x=tonumber(argval or '1') dotItem.markDest=shapePos[6] or tostring(x-1) dotItem.mlWidth= tonumber(string.match((shapePos[3] or '1'),"%d+")) dotItem.mlStyle= shapePos[4] or 'solid' dotItem.mlGap=tonumber(string.match((shapePos[5] or '0'),"[%d]+")) shapeResult[nval].textEC=shapeResult[nval].outlineColor or 'darkgrey' end if args['mark-coord'..argval] then itemTab=splitItem(convertCoordsTrad (args['mark-coord'..argval]),2) if itemTab[1] == nil or itemTab[2] == nil then debugmsg(mw.addWarning('Unable to read coordinates for mark-coord'..argval)) else dotItem.lat=tonumber(string.match(itemTab[1],"[%.%-?%d]+")) or 0 dotItem.lon=tonumber(string.match(itemTab[2],"[%.%-?%d]+")) or 0 end else dotItem.lat=tonumber(string.match(args['mark-lat'..argval],"[%.%-?%d]+")) or 0 dotItem.lon=tonumber(string.match(args['mark-lon'..argval],"[%.%-?%d]+")) or 0 end if args['dateline'..argval] and (args['dateline'..argval]=='1' or args['dateline'..argval]=='-1') then dotItem.lon=dotItem.lon+(tonumber(args['dateline'..argval] ) *360) end maplist.lon=dotItem.lon maplist.lat=dotItem.lat dotItem.gridx, dotItem.gridy = maptogrid(maplist,1) local item=args['mark-title'..argval] or '' -- sort out the caption, wikilink and plaintext tooltip items from dotLink if item=='none' then dotItem.param1='nomap nolist' item='' end if string.find(item,'nolist') then dotItem.param1='nolist,' item = string.sub(args['mark-title'..argval],8) or args['label'..argval] end dotItem.dotLink=item if item ~= '' then item=stripdivs(item) dotItem.title=delink({item}) local linkstart= string.find(item,'[[',1,true) -- use true to ensure a plain search (no pattern) if linkstart then dotItem.dlink=delink({string.sub(item,linkstart,string.find(item,']]',1,true)+1),wikilinks='target'}) -- debugmsg('dlink for '..item..' is '..dotItem.dlink) else dotItem.dlink='' end else dotItem.dlink='' dotItem.title='' end if autoDotTag=='n' then item=nval elseif autoDotTag=='l' then item=string.char(64+tonumber(nval)) else item='' end dotItem.dotTag = args['numbered'..argval] or item if shapePos[2]=='n-line' and (args['label'..argval] or args['label'..argval]=='') then if dotItem.dlink =='' then item=dotItem.dotTag..' '..args['label'..argval] else item='[['..dotItem.dlink..'|'..dotItem.dotTag..']] '..args['label'..argval] end else item=(args['label'..argval] or '') end if args['labela'..argval] then item = item..'^'..args['labela'..argval] end if args['labelb'..argval] then item = item..'^'..args['labelb'..argval] end local a='' for c in item:gmatch('.') do a=a..(c:gsub('%^','<br>') or c) end dotItem.labelText = a -- convert hats to line breaks if argval=='' then item = (args['label-offset-x']) or (args.ldx) or '0' else item=args['label-offset-x'..argval] or args['ldx'..argval] or args['label-offset-xD'] or args.ldxD or args['label-offset-x1'] or args.ldx1 or '0' end dotItem.dx=tonumber(string.match(item,"[%.%-?%d]+")) if argval=='' then item = (args['label-offset-y']) or (args.ldy) or '0' else item=args['label-offset-y'..argval] or args['ldy'..argval] or args['label-offset-yD'] or args.ldyD or args['label-offset-y1'] or args.ldy1 or '0' end dotItem.dy=tonumber(string.match(item,"[%.%-?%d]+")) dotItem.labelPos=shapePos[1] if args['mark-image'..argval] then dotItem.imageName= args['mark-image'..argval] end dotItem.info=args['mark-description'..argval] or '' table.insert(dotResult,1,dotItem) -- add to start of list, so they are in reverese order for displaying -- debugmsg(dotItem.code..' = '..dotItem.lat..','..dotItem.lon..': '..dotItem.labelText..' - '..dotItem.title..', '..shapeResult[nval].shapeSize) return dotResult end local function tradstyleParseShapes(args,dotTable,dotmax) local sgNumbers,sgSortable={},{} for argindex=1,dotmax do -- build a list of all the numbered coords or lat,lons that have been used local x=tostring(argindex) if args['geo-data'..x] and (not args['mark-coord'..x]) and (not args['mark-lat'..x]) then -- get lat and lon values from wikidata and put them into the args.lat and args.lon for use wherever needed if (mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],'P625')[1]) then args['mark-lat'..x] = (mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.latitude) or '0' args['mark-lon'..x] = (mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.longitude) or '0' local p=args['geo-data-type'] or 'P1082' if mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],p)[1] then local n = tonumber(mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],p)[1].mainsnak.datavalue.value.amount) or 0 if p == 'P2046' then -- area, so convert to sq km if needed (/100) n = convertToSqKm( n, mw.wikibase.getBestStatements(args['geo-data'..x],p)[1].mainsnak.datavalue.value.unit) end geoTotalPop = geoTotalPop + n end else debugmsg(mw.addWarning('could not find coords for '..mw.wikibase.getLabel(args['geo-data'..x])..', '..args['geo-data'..x])) end end if args['mark-coord'..x] or (args['mark-lat'..x] and args['mark-lon'..x]) then sgNumbers[x]=x -- add it to the list end end for indx,sgnum in pairs(sgNumbers) do table.insert(sgSortable,sgnum) end table.sort(sgSortable,lessthan) -- put the list in a sortable form (needs a second table, seemingly) if args['mark-coord'] or (args['mark-lat'] and args['mark-lon']) then table.insert(sgSortable,'0') end -- add it to the end of the list local default={} default.D={} local dotResult={} for k,sgnum in pairs(sgSortable) do -- work through the sorted list, parsing each set of shapes in turn, from 1 upwards shapeList[sgnum]={} dotTable=assignTradstyleShape(shapeList,default,dotTable,args,sgnum) end dotTable=assignTradstyleShape(shapeList,default,dotTable,args,'H') -- construct an extra highlight shapeitem local unitConvert=1 local areaUnits='' if args['geo-region'] and (args['find-geo-dots'] or '1') ~= '0' then local region = args['geo-region'] -- or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() local pvalue = args['geo-data-type'] or 'P1082' local plabel = mw.wikibase.getLabel(pvalue) local subhead='' -- Assemble the subhead content, a line of text about the region as a whole if region and mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1] then local punit=mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit:match("Q.*") -- extract Q value if pvalue == 'P10622' then -- add other currency-based pvalues here areaUnits=mw.wikibase.getLabel(punit) end if punit == 'Q35852' then unitConvert=100 areaUnits = ' '..sqkm -- if its hectares, convert to sq km elseif punit == 'Q232291' then unitConvert = (1/2.59) areaUnits = ' '..sqkm -- or this if it's square miles elseif punit == 'Q81292' then unitConvert = 247.1 areaUnits = ' '..sqkm -- or this if it's acres elseif punit == 'Q712226' then unitConvert = 1 areaUnits = ' '..sqkm -- or this if it's already sq km elseif punit == 'Q4917' then areaUnits=' US$' -- replace long version with some shortform currencies () elseif punit == 'Q4916' then areaUnits=' euro' elseif punit == 'Q25224' then areaUnits=' £GBP' end -- if pvalue == 'P2046' then -- may need to add other instances of sq km so add in other P-items here if they need units showing -- end geoTotalPop=(mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].mainsnak.datavalue.value.amount) / unitConvert local yearVal if mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers then yearVal = mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P585[1].datavalue.value.time if yearVal and yearVal:sub(1,1) == '+' then yearVal = yearVal:sub(2,5) if mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P459 and mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P459[1] then local methodVal = mw.wikibase.getBestStatements(region,pvalue)[1].qualifiers.P459[1].datavalue.value.id if methodVal then yearVal=yearVal..' '..mw.wikibase.getLabel(methodVal) end end yearVal = ' ('..yearVal..')' else yearVal ='' end end subhead=totalItems..' '..mw.wikibase.getLabel(region)..' '..plabel..' ([[wikidata:'..region..']]) = '..formatInt(round(geoTotalPop),1)..areaUnits..yearVal else if pvalue == 'P2046' then areaUnits = sqkm end subhead=totalItems..' '..mw.wikibase.getLabel(region)..' '..plabel..' ('..sumOfDatapoints..') = '..formatInt(round(geoTotalPop),1)..areaUnits end if maplist.width < 350 and #plabel > 4 then plabel=string.sub((plabel or ' '),1,3)..'.' end if maplist.width < 330 then numberCol = ' ' end if maplist.width < 280 then year = 'no-year' end captionTable = subhead if (args['show-q-values'] or '') ~= '1' then captionTable = captionTable..'<div style="float:right;"><small> (WD&nbsp;=&nbsp;'..wikidataLink..')</small></div><br>' wikidataLink='' end captionTable = captionTable..'<table class="wikitable plainrowheaders sortable mw-collapsible mw-collapsed" style="width: 100%;"><caption>'..(args.toggletext or toggletext)..' </caption>' captionTable = htmlTableLine(captionTable,numberCol,mw.wikibase.getLabel(region),plabel..' '..areaUnits, year, wikidataLink,'header') end return dotTable end local function checkfortooltip (title,dx,dy,dotlabel,dlink,nolabel) -- returns tlink if available, and dlink, if needed and tshape=true if shape needed local tshape,tlink = false,"" if dlink~='' and not nolabel then tlink=dlink end if (tlink=="" or nolabel) and title~="" then tshape=true end -- tshape flags True if title is wanted for shape if (not (dx==0 or dy==0) or dotlabel=='') and title~='' then tshape=true end -- add tooltip to shape if its number has moved return tshape,tlink end local function tshift(angle) -- adjustment to place text near the centre of a triangle, shifted to allow rotation of triangle shape local x=tonumber(string.match(angle,"%-?%d+")) if x<0 then x=360+x end -- set to a single degree direction, 0 to 360 if x>359 then return 0,0 end -- shift the centre of the triangle based on rotation value if x <=40 or x>=320 then return -0.17,0 -- triangle up= -shiftv elseif x>=140 and x<=220 then return 0.17,0 --triangle down= +shiftv elseif x >220 then return 0,-0.17 --triangle left= -shifth elseif x >40 then return 0,0.22 --triangle right= +shifth end return 0,0 end local function makeTriangle(result,row,shape,outline,tlink) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) if outline then local p=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,"[%.%d]+")) w=w+p*2 h=h+p*2 end table.insert(result,'<div ') if tlink then table.insert(result,' title="'..row.title..'" ') end table.insert(result,'style="display:inline-block; position: absolute') if shape.shapeAngle ~= '0deg' then table.insert(result,'; transform: rotate('..shape.shapeAngle..')') end local shiftv,shifth=0,0 shiftv,shifth=tshift(shape.shapeAngle) table.insert(result,'; top: '..tostring(row.gridy-h/2+h*shiftv)..'px') table.insert(result,'; left: '..tostring(row.gridx-w/2+w*shifth)..'px; width: 0; height: 0; outline-width: 0px') table.insert(result,'; border-left: '..tostring(w/2)..'px solid transparent') table.insert(result,'; border-right: '..tostring(w/2)..'px solid transparent') if outline then -- fill with outline colour, to make a 'base layer' or shape colour table.insert(result,'; border-bottom: '..tostring(h)..'px solid '..getColor(shape.outlineColor).. '">') else table.insert(result,'; border-bottom: '..tostring(h)..'px solid '..getColor(shape.shapeColor).. '">') end table.insert(result,'</div>') end local function makeSquare(result,row,shape,tshape) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) if shape.shape=='square' then h=w end -- squares are always square!. box can stretch local div=mw.html.create ('div') if tshape then -- Add tooltip if needed div:attr('title',row.title) end div:css('position', "absolute") if shape.outlineWidth ~= "0px" then div:css('outline', shape.outlineWidth.." "..shape.outlineStyle.." "..getColor(shape.outlineColor)) end if shape.shapeAngle ~= "0deg" then div:css('transform',"rotate("..shape.shapeAngle..")") end if r~=0 then div:css('border-radius',tostring(r).."px") end if shape.shape=='panel' then div:css('top', tostring(row.gridy).."px") div:css('left', tostring(row.gridx).."px") else div:css('top', tostring(row.gridy-h/2).."px") div:css('left', tostring(row.gridx-w/2).."px") end div:css('width', tostring(w).."px") div:css('height', tostring(h).."px") div:css('background-color', getColor(shape.shapeColor) ) div:css('color', 'inherit') table.insert(result,tostring(div)) end local function makeCircle(result,row,shape,tshape) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) -- = width,height,rounding if shape.shape=='circle' then h=w end -- circles are always round. ellipse can stretch local div=mw.html.create ('div') if tshape then -- Add tooltip if needed div:attr('title',row.title) end div:css('position', "absolute") if shape.outlineWidth ~= "0px" then div:css('outline', shape.outlineWidth.." "..shape.outlineStyle.." "..getColor(shape.outlineColor)) end if shape.shapeAngle ~= "0deg" then div:css('transform',"rotate("..shape.shapeAngle..")") end div :css('top', tostring(row.gridy-h/2).."px") :css('left', tostring(row.gridx-w/2).."px") :css('width', tostring(w).."px") :css('height', tostring(h).."px") :css('border-radius', "50%") :css('background-color', getColor(shape.shapeColor) ) :css('color', 'inherit') table.insert(result,tostring(div)) end local function makeRuleA(result,row,shape) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) -- = width,height,rounding local oWid=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,"[%.%d]+")) local lineV=0 if shape.shape=='rulea' then lineV=oWid*3+16 end table.insert(result,"<div style=\"display:inline-block; position: absolute") -- create a square transparent container, which will rotate line and arrow together table.insert(result,"; top:"..tostring(row.gridy - w/2).."px") table.insert(result,"; left:"..tostring(row.gridx - w/2).."px") table.insert(result,"; width:"..tostring(w).."px") table.insert(result,"; height:"..tostring(w).."px; background:transparent; color:inherit;") table.insert(result,"; transform: rotate( "..tostring(tonumber(string.match(shape.shapeAngle,"[%.%-?%d]+")) - 90).."deg);\">" ) table.insert(result,"<div style=\"display:inline-block; position: absolute") -- put the line (as a border-right) across the container table.insert(result,"; top:"..tostring(lineV).."px") table.insert(result,"; left:"..tostring((w - oWid )/2).."px; width: 0px") table.insert(result,"; height: "..tostring(w -lineV).."px") table.insert(result,"; border-right: "..shape.outlineWidth.." "..shape.outlineStyle.." "..getColor(shape.outlineColor)) table.insert(result,"; background:transparent; color:inherit;\"></div>") if shape.shape=='rulea' then table.insert(result,"<div style=\"display:inline-block; position: absolute; top: 0px") --and add arrow head table.insert(result,"; left:"..tostring(w/2-( oWid/2)-oWid*0.55-2).."px; width: 0; height: 0; outline-width: 0px") table.insert(result,"; border-left: "..tostring(oWid*1.1+2).."px solid transparent") table.insert(result,"; border-right: "..tostring(oWid*1.1+2).."px solid transparent") table.insert(result,"; border-bottom: "..tostring(oWid*3+16).."px solid "..getColor(shape.outlineColor).."\"></div>") end table.insert(result,"</div>") end local function makeCurveA(result,row,shape) -- draw a curve with Arrow ----- local w,h=getsize(shape.shapeSize) -- = width,height local oWid=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,"[%.%d]+")) local Angle=tonumber(string.match(shape.shapeAngle,"[%.%d]+")) table.insert(result,'<div style="position: absolute;') --set up out div, which will allow the whole to rotate table.insert(result,'top:'..tostring(row.gridy - (w + oWid*3+16)/2)..'px;') table.insert(result,'left:'..tostring(row.gridx - ( w + oWid*3+16)/2)..'px; ') table.insert(result,'width: '..tostring(w+oWid*3+16)..'px; ') table.insert(result,'height: '..tostring(w+oWid*3+16)..'px; ') if shape.shape=='curvea' then table.insert(result,'transform: rotate( '..tostring(Angle-120)..'deg);">') else table.insert(result,'transform: rotate( '..tostring(Angle -62)..'deg);">') end table.insert(result,'<div style="position: absolute;') --set up div for the rounded corner of a rectangle table.insert(result,'border-left: '..shape.outlineWidth..' '..shape.outlineStyle..' '..getColor(shape.outlineColor)..';') if shape.shape=='curvea' then table.insert(result,'border-radius: 10000px 0 0 '..tostring(w)..'px; top:0px; left:'..tostring(w*0.25)..'px;') else table.insert(result,'border-radius: '..tostring(w)..'px 0 0 10000px;') table.insert(result,'top:'..tostring((oWid*3+16)/2+w*0.15)..'px; left:'..tostring(w*0.25)..'px;') end -- and add a triangular arrow head table.insert(result,'width: '..tostring(w)..'px; height: '..tostring(w)..'px;"></div><div style="position: absolute; ') if shape.shape=='curvea' then table.insert(result,'transform: rotate(180deg); top:'..tostring(w-1)..'px; ') else table.insert(result,'transform: rotate(0deg); top: '..tostring(0-( ( oWid*3+16)/2)+1+( w*0.15) )..'px;') end -- reverse table.insert(result,'left:'..tostring(0-( oWid*0.6)-2+(w*0.25))..'px;') table.insert(result,'width: 0; height: 0; outline-width: 0px; border-left: '..tostring(oWid*1.1+2)..'px solid transparent;') table.insert(result,'border-right: '..tostring(oWid*1.1+2)..'px solid transparent;') table.insert(result,'border-bottom: '..tostring(oWid*3+16)..'px solid '..getColor(shape.outlineColor)..';"></div></div>') end local function makeLineTo (result,x1,y1,x2,y2,oWid, oStyle, oCol,double,shape) table.insert(result,"<div style=\"display:inline-block; position: absolute;") -- draw a line between x1,y1 and x2,y2, px-coords where 0,0 is centre of frame -- Maths calculations thanks to ES local tw if double <= 1 then tw = tonumber(string.match(oWid,"[%.%d]+"))/2 -- shift centre by half the line width else tw = tonumber(string.match(oWid,"[%.%d]+")) + (double/2) - 0.5 -- shift centre by a line width + half the gap end -- debugmsg(oWid..'+'..double..'/2='..tw) table.insert(result,"left: "..tostring(x1+( (x2-x1)/2) - (math.sqrt( ( x2-x1)^2 + (y2-y1)^2 )/2) ).."px;") table.insert(result,"top: "..tostring(y1+( ( y2-y1 )/2) - tw).."px;") table.insert(result,"width: "..tostring(math.sqrt( (x2-x1 )^2 + ( y2-y1 )^2) ).."px;") table.insert(result,"height: "..tostring(double).."px; background-color:transparent; color:inherit; ") table.insert(result,"outline-width: 0; border-bottom: "..oWid.." "..oStyle.." "..getColor(oCol)..";" ) if double>1 then table.insert(result,"border-top: "..oWid.." "..oStyle.." "..getColor(oCol)..";" ) end local lineAngle=math.atan(( y2-y1)/( x2-x1 ) )*180/math.pi -- if x1 == x2 then lineAngle=90 end table.insert(result,"transform: rotate("..lineAngle.."deg);\"></div>") -- debugmsg('text angle started as '..shape.textNG..' and lineAngle = '..lineAngle) if (lineAngle < -90) or (lineAngle >90) then lineAngle=lineAngle-180 end if shape and not shape.textNGarg then shape.textNG=tostring(round(lineAngle,0))..'deg' end -- Put in line angle for a default text angle as well -- if (y2 >= y1) and (x2 <= x1) then lineAngle=lineAngle-180 debugmsg('arrow angle corrected') end if x2 < x1 then lineAngle=lineAngle-180 end if shape and not shape.shapeAngleArg and shape.shape == 'arrowhead' then shape.shapeAngle=tostring(round(lineAngle,0))..'deg' end -- line angle for arrowhead -- debugmsg('text angle is now '..shape.textNG..'with arrow at '..lineAngle) end local function makeClipPath(result,row,shape,outline,tshape) --tshape is a flag to show if the tooltip (title=) is wanted -- return the text css div code to position and draw a shape occupying a specified clippath if string.find(shape.shape, 'svgpath,') and #shape.shape > 9 then pathshape.svgpath=string.sub(shape.shape,9) shape.shape='svgpath' end if not pathshape[shape.shape] then debugmsg(mw.addWarning('shape'..row.code..' = '..shape.shape..'. The shape name is not defined')) return end local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) if shape.shape == 'arrowhead' then -- enlarge arrowheads, as they only go to the middle of the notional shape-size w=w*2.5 h=h*2.5 end if string.match(shape.shape,"circle") or string.match(shape.shape,"square") then h=w end -- use ellipse and box for stretched shapes local shifth,shiftv = 0,0 if string.match(shape.shape,"triangle") then shiftv,shifth =tshift(shape.shapeAngle) end if outline then local p=tonumber(string.match(shape.outlineWidth,"[%.%d]+")) or 0 w=w+p*2 h=h+p*2 end table.insert(result,"<div ") if tshape then -- Add tooltip if needed table.insert(result," title=\""..row.title.."\" ") end table.insert(result,"style=\"display:inline-block; position: absolute; background-color:") if outline then table.insert(result,getColor(shape.outlineColor)) -- fill with outline colour, to make a 'base layer' else table.insert(result,getColor(shape.shapeColor)) end table.insert(result,"; color:inherit; clip-path:path(nonzero, &#39;"..pathshape[shape.shape].."&#39;) ") -- adds the required clippath data from the table of pathshape string literals table.insert(result,"; top:"..tostring(row.gridy - 10 + h*shiftv).."px") table.insert(result,"; left:"..tostring(row.gridx - 10 + w*shifth).."px") table.insert(result,"; width:20px") -- needs to be a path within a 20px20px box, and then rescales using size values to match other shape sizes table.insert(result,"; height:20px; transform:") if shape.shapeAngle ~= "0deg" then table.insert(result," rotate("..shape.shapeAngle..")") end table.insert(result," scale("..tostring(w/16)..", "..tostring(h/16)..")") table.insert(result,"\"></div>") end local function makeImage(result,row,shape) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) local image=shape.shapeFile if not image or image=='' then image='Red pog.svg' end local imagediv=mw.html.create ('div') imagediv:css('position', "absolute") if shape.shapeAngle ~= "0deg" then imagediv:css('transform',"rotate("..shape.shapeAngle..")") end imagediv :css('top', (row.gridy+2 + math.min(h/2-12,0) - h/2).."px") --File seems to adjust pos for small images :css('left', (row.gridx-1-w/2).."px") :css('background-color', "transparent" ) :css('color','inherit') :wikitext('[[file:'..image..'|'..tostring(w+2)..'px|alt='..(row.title or '')..'|link=]]') table.insert(result,tostring(imagediv)) end local function makePhotoPanel(result,row,shape) local h=row.ppheight table.insert(result, '<div style="position: absolute; top: '..tostring(row.gridy+row.dy-h/2)..'px;' ) table.insert(result, 'left: '..tostring(row.gridx+row.dx - row.ppwidth/2)..'px;') table.insert(result, 'width: '..tostring(row.ppwidth)..'px; height: '..tostring(h)..'px; border-radius: 2px; color:inherit;') table.insert(result, 'background-color: #E8E8D6; outline: 2px solid '..getColor(shape.textCL)..'; box-shadow: 2px 2px 4px #33203335;"></div>') if row.photoImage and row.photowidth >0 then table.insert(result, '<div style="position: absolute; top: '..tostring(row.gridy+row.dy-h/2)..'px;') if row.labelPos=='left' or string.find(row.labelPos,'west') then table.insert(result, 'left: '..tostring(row.gridx+row.dx - row.ppwidth/2)..'px;') row.dx=row.dx+row.photowidth/2 else table.insert(result, 'left: '..tostring(row.gridx+row.dx + (row.ppwidth-row.photowidth) - row.ppwidth/2)..'px;') row.dx=row.dx-row.photowidth/2 end table.insert(result, 'background-color:transparent; color:inherit; border-radius: 2px;">') table.insert(result,'[[File:'..row.photoImage..'|x'..tostring(h)..'px|File:'..row.photoImage..']]</div>') row.labelPos='center' end end local function makePanelText(result, row, shape) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) local ty=tonumber(string.match(shape.textSZ or '11',"%d+") ) table.insert(result,'<div style="position:absolute; line-height: 120%; font-size: '..shape.textSZ..'; color:'..getColor(shape.textCL)..';') if row.labelPos == 'left' or string.find(row.labelPos,'west') then table.insert(result,'top: '..tostring(row.dy+row.gridy+(ty/3))..'px;') table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+3)..'px; text-align: left; width:'..tostring(w)..'px;') elseif row.labelPos == 'right' or string.find(row.labelPos,'east') then table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+(ty/3))..'px;') table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+w-3)..'px; text-align: right; width: max-content; transform: translateX(-100%);') elseif row.labelPos == 'top' or row.labelPos== 'north' then table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+(ty/3))..'px;') table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+(w/2))..'px; text-align: center; width:max-content; transform: translateX(-50%);') elseif row.labelPos == 'bottom' or row.labelPos=='south' then local bry=(select(2, string.gsub(row.labelText,"<br>", ""))+1)*1.1 table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+w-(ty*bry))..'px;') table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+(w/2))..'px; text-align: center; width:max-content; transform: translateX(-50%);') else -- center or centre local bry=(select(2, string.gsub(row.labelText,"<br>", ""))+1)*0.6 table.insert(result,'top: '..tostring(row.gridy+(h/2)-(ty*bry))..'px;') table.insert(result,'left: '..tostring(row.gridx+(w/2))..'px; text-align: center; width:max-content; transform: translateX(-50%);') end if shape.textSP and shape.textSP ~='0px' then table.insert(result,"letter-spacing: "..shape.textSP..';') end if shape.textLH and shape.textLH ~='120%' then table.insert(result,"line-height: "..shape.textLH..';') end table.insert(result,"vertical-align: middle;\">"..row.labelText.."</div>") end local function makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, textItem, dotItem) local w,h,r=getsize(shape.shapeSize) table.insert(result,"<div ") if row.title ~= "" then table.insert(result," title=\""..row.title.."\" ") end local ty,bry,linkoffset = 0,0,0 local compy=0 local lh=tonumber(string.match(shape.textLH or '120',"%d+"))/100 if dotItem==1 or (dotItem==2 and row.posType~='n-line') then -- if there is a dotTag in the middle of the shape then use the tag settings ty=tonumber(string.match(shape.tagSize,"%d+")) or 0 table.insert(result,"style=\"position:absolute; line-height: 120%; top: "..tostring(row.gridy-ty*0.62)) table.insert(result,"px; left: "..tostring(row.gridx).."px; width: fit-content; ") table.insert(result,"text-align: center; color: "..getColor(shape.tagColor).."; background-color: transparent;") local trf="" if shape.tagAngle ~="0deg" then trf=" rotate("..shape.tagAngle..")" end table.insert(result, "transform: translateX(-50%)"..trf.."; font-size: "..shape.tagSize..";") if shape.tagSpacer~='0px' then table.insert(result, "letter-spacing:"..shape.tagSpacer..";") end else -- or add tfx settings for left, right or center align, colors, backgrounds, border-outline table.insert(result,'style="position:absolute; ') if dotItem==2 then -- dotTag is out at x,y so 85% ty=tonumber(string.match(shape.tagSize or '0',"%d+")) table.insert(result,'font-size: '..shape.tagSize..'; padding:0px 2px;line-height: 85%; top: '..tostring(row.dy+row.gridy-ty*0.52)) else -- it is labelText, so use textLH or 120% ty=tonumber(string.match(shape.textSZ or '11',"%d+")) if row.labelPos=='northwest' or row.labelPos=='northeast' then compy=-ty elseif row.labelPos=='southeast' or row.labelPos=='southwest' then compy=ty/2 end if row.labelPos and not (row.labelPos== 'auto' or row.labelPos=='') then bry=(select(2, string.gsub(row.labelText,"<br>", ""))*lh) -- is it a multiline text? expand by line-height /120%? if row.posType == 'with-line' then bry=0 end if row.labelPos=='bottom' or row.labelPos == 'south' then bry = 0 -- and shift by none, all or half elseif row.labelPos=='top' or row.labelPos == 'north' then if shape.shape=='image:' then bry= 1 + math.min(w/2-10,0)-bry*ty else bry= -bry*ty+2 end else bry=-bry*(ty/2 * lh) end end if row.posType == 'photo-panel' then bry=bry+3 end table.insert(result,'font-size: '..shape.textSZ..'; padding:0px 3px;line-height: '..shape.textLH..'; ') table.insert(result,'top: '..tostring(row.dy+row.gridy+compy+bry-ty*lh/2)) end table.insert(result,"px; left: "..tostring(row.dx+row.gridx).."px; color: "..getColor(shape.textCL).."; ") table.insert(result,"width: max-content; ") local trf="" if shape.textNG ~="0deg" then trf="rotate("..shape.textNG..")" end if shape.textOL~="0px" then table.insert(result,"background-color: "..getColor(shape.textBG).."; ") table.insert(result,"border: "..shape.textOL.." solid "..getColor(shape.textCL).."; border-radius:6px;") else table.insert(result,"background-color: transparent;") end if row.labelPos=="right" or string.find(row.labelPos,'east') then table.insert(result,"text-align: left; ") linkoffset=w if shape.textNG ~="0px" then table.insert(result,"transform-origin: left; transform: rotate("..shape.textNG.."); ") end elseif row.labelPos=="left" or string.find(row.labelPos,'west') then if shape.textNG ~="0px" then table.insert(result,"transform-origin: right;") end linkoffset=-w table.insert(result,"text-align: right; transform: translateX(-100%) "..trf.."; ") else table.insert(result,"text-align: center; transform: translateX(-50%) "..trf.."; ") end table.insert(result,'font-weight: normal; line-height: '..shape.textLH..'; letter-spacing:'..shape.textSP..'; vertical-align: bottom;') end if string.find(shape.textAT or '','bold') then textItem='<b>'..textItem..'</b>' end if string.find(shape.textAT or '','italic') then textItem='<i>'..textItem..'</i>' end if shape.textOL=='0px' and shape.textBG~='transparent' and dotItem==0 then table.insert(result,'\"><span style=\"background-color: '..getColor(shape.textBG)..'; color:inherit;\">'..textItem..'</span></div>') else table.insert(result,"\">"..textItem.."</div>") end if tlink~='' and not string.match(row.param1 or "","nolink") then table.insert(result,makeLinkBox(row.gridx+row.dx+linkoffset, row.gridy+row.dy+bry, 16, row.dotTag..' '..row.title,tlink)) end end local function getshapetable(row,shape) -- Construct CSS divs for a dot from shape and map data local result={} local w,h,rndg=getsize(shape.shapeSize) local tshape,tlink=checkfortooltip(row.title,row.dx,row.dy,row.dotTag,row.dlink,string.match(row.param1 or "","nolink") ) local align=row.labelPos or '' local offsetx,offsety=0,0 local ty=tonumber(string.match((shape.tagSize or 9),"%d+" )) if row.labelText and row.labelText~='' then ty=tonumber(string.match((shape.textSZ or 11),"%d+" )) else align='center' end -- it is just for dotTag, so justify center -- identify align value and extend offsets local widthzone,heightzone = (w/2)+1,(h/2)+1 local theta,r = math.deg( math.atan2(row.dy, row.dx)) , math.sqrt(row.dx^2 + row.dy^2) if align=='auto' or align=='' then if (theta < -112 or theta > 112) and math.abs(row.dx)>=w/2 and math.abs(row.dy)<w/1.4 then align = "left" offsetx=1 elseif (theta > -68 and theta < 68) and math.abs(row.dx)>=w/2 and math.abs(row.dy)<w/1.4 then align = "right" offsetx=-1 elseif theta <0 then offsety=ty/2-1 -- bottom else offsety=0-ty/2+1 -- top end elseif align=='left' or string.find(align,'west') then row.dx=row.dx - w/2 widthzone=4 offsetx=-1 elseif align=='right' or string.find(align,'east') then row.dx=row.dx + w/2 widthzone=4 offsetx=1 elseif align=='top' or align=='north' then if string.find(shape.shape,'curve') then row.dy=row.dy-(h/2)-12 heightzone=4 offsety=ty/2-1 else row.dy=row.dy - h-2 heightzone=4 offsety=ty/2-1 end elseif align=='bottom' or align=='south' then if string.find(shape.shape,'curve') then row.dy=row.dy+(h/2) heightzone=4 offsety=ty/2-1 else row.dy=row.dy + h+2 heightzone=4 offsety=0-ty/2-1 end end if shape.textEW ~= "0px" and not string.match(row.param1 or "","noline") then -- debugmsg('r-(w/2) > widthzone r-w/2='..tostring(r-(w/2))..', widthzone='..widthzone..', label='..(row.labelText or '')..', postype='..(row.posType or '')) makeLineTo(result, row.gridx+1, row.gridy-1, row.gridx+row.dx+offsetx, row.gridy+row.dy+offsety, shape.textEW, shape.textES,shape.textEC,1) -- debugmsg('n-line for '..row.code..':'..tostring(row.gridx+1)..', '..tostring(row.gridy-1)..', '..tostring(row.gridx+row.dx+offsetx)..', '..tostring(row.gridy+row.dy+offsety)..', with width '..tostring(shape.textEW)..'px '..(shape.textES or 'no style')..' and color '..shape.textEC) end if row.posType and row.posType=='mark-line' then if row.gridx2 and row.gridy2 then makeLineTo(result, row.gridx, row.gridy, row.gridx2, row.gridy2, tostring(row.mlWidth)..'px', row.mlStyle, getColor(shape.textEC),row.mlGap,shape) -- debugmsg('mark-line line drawn from '..row.code..' with width '..tostring(row.mlWidth)..'px '..(row.mlStyle or 'no style')..' and color '..getColor(shape.textEC)) end end if w ~= 0 then if shape.shape=='itriangle' then shape.shape='triangle' shape.shapeSize=tostring(w)..'px'..tostring(w/2)..'px' end if shape.shape=="triangle" then if shape.outlineWidth ~= "0px" then makeTriangle(result,row,shape,true,false) -- larger triangle to give the outline, if required end makeTriangle(result,row,shape,false,tshape) -- smaller triangle to fit over the top elseif shape.shape=="square" or shape.shape=="box" or shape.shape=='panel' then makeSquare(result,row,shape,tshape) elseif shape.shape=="circle" or shape.shape=="ellipse" then makeCircle(result,row,shape,tshape) elseif string.find(shape.shape,'image:')==1 then makeImage(result,row,shape) elseif shape.shape=="rulea" or shape.shape=='rule' then makeRuleA(result,row,shape) elseif shape.shape=="curvea" or shape.shape=="curvec" then makeCurveA(result,row,shape) else -- use a pathshape clipPath if shape.outlineWidth ~= "0px" then makeClipPath(result,row,shape,true,false) -- larger path-shape to give the outline, if required end makeClipPath(result,row,shape,false,tshape) end end if row.ppwidth and row.ppwidth>0 then makePhotoPanel(result,row,shape) end if shape.shape=='panel' and row.labelText then makePanelText(result, row, shape) else if row.dotTag and row.dotTag ~= "" then -- there is a dotTag if (row.dx==0 and row.dy==0) and w>0 then -- it is on the dot so if dotsize is not 0 any label is ignored makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, '<b>'..row.dotTag..'</b>', 1) else if row.labelText and row.labelText~='' then -- tag and label both used makeTextItem(result, row, shape, align, '', '<b>'..row.dotTag..'</b>', 1) makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, row.labelText, 0) else makeTextItem(result, row, shape, align, '', '<b>'..row.dotTag..'</b>', 1) makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, row.dotTag, 2) -- tag is ouside the dot end end else if (row.labelText and row.labelText~='') then -- just the label. No tag makeTextItem(result, row, shape, align, tlink, row.labelText, 0) end end end if tlink and tlink~='' then table.insert(result,makeLinkBox(row.gridx, row.gridy,w+3,row.dotTag..' '..row.title,tlink)) end return table.concat(result) end local function getmapframecontent(args,use) local result, comma= {}, '' local propertyTable= {} local color=splitItem(string.lower( args['map-data-color'] or 'dark orange'), 2) if use == 'basemap' then table.insert(result, '[') propertyTable.stroke = "#000000" propertyTable['stroke-width'] = tonumber(args['map-data-width'] or '6') if color[2] then propertyTable['stroke-opacity'] = tonumber(color[2] or '20')/100 end else propertyTable.title = args['map-data-text'] or args['map-data'] or '' propertyTable.stroke = getColor(color[1]) propertyTable['stroke-width'] = tonumber(args['map-data-width'] or '6') propertyTable['stroke-opacity'] = tonumber(color[2] or '100')/100 end if args['map-data-inverse'] then local mapJson = mw.text.jsonEncode{ type = 'ExternalData', service = 'geomask', ids = args['map-data-inverse'], properties = {title = (args['map-data-text'] or ''), stroke = '#555555', fill = '#555555', ['fill-opacity'] = 0.1, ['stroke-width'] = 1, ['stroke-opacity'] = 0.5 } } table.insert(result, mapJson) comma=', ' end if args['map-data-heavy'] then local mapJson = mw.text.jsonEncode{ type = 'ExternalData', service = 'geoline', ids = args['map-data-heavy'], properties = { title = args['map-data-heavy'], stroke = propertyTable.stroke, ['stroke-width'] = 9, ['stroke-opacity'] = propertyTable['stroke-opacity'] or 0.2 } } table.insert(result, comma .. mapJson) comma=', ' end if args['map-data-light'] and args['map-data-light'] ~= '' then local mapJson = mw.text.jsonEncode{ type = 'ExternalData', service = 'geoline', ids = args['map-data-light'], properties = { title = args['map-data-light'], stroke = propertyTable.stroke, ['stroke-width'] = 3, ['stroke-opacity'] = propertyTable['stroke-opacity'] or 0.4 } } table.insert(result, comma .. mapJson) comma=', ' end if args['map-data'] then propertyTable['stroke-opacity'] = propertyTable['stroke-opacity'] or 0.2 local mapJson = mw.text.jsonEncode{ type = 'ExternalData', service = 'geoline', ids = args['map-data'], properties = propertyTable } table.insert(result, comma .. mapJson) comma=', ' end if args['map-wdqs'] then -- inserts a SPARQL wdqs query to find geopoints, geoshapes etc from wikidata local mapSparql = mw.text.jsonEncode{ type = 'ExternalData', service = args['map-wdqs-type'] or 'geopoint', query = args['map-wdqs'], } table.insert(result, comma .. mapSparql) -- debugmsg('mapSparql = ' .. mapSparql) comma=', ' end if args['map-raw'] then table.insert(result, comma .. args['map-raw']) end if use=='basemap' then table.insert(result,']') end return table.concat(result) end --eg | minilocator=filename,bottom right,132px153px, 38%,60%, 22px local function makeLocatorMap (args, result) local miniFile,pos,itemlist,miniW,miniH, miniX,miniY,miniBox, miniBH if args['mini-locator'] then pos,miniFile=extractItem(args['mini-locator']) -- first item is filename, in quotes if it includes commas itemlist=splitItem(pos,5) -- put items in a table filename removed, position,WpxHpx, x%y%,box pos=itemlist[2] or 'right' miniW,miniH=getsize(itemlist[3]) miniX=tonumber(string.match(itemlist[4] or '0','[%d]+'))*miniW/100 miniY=tonumber(string.match(itemlist[5] or '0','[%d]+'))*miniH/100 miniBox=tonumber(string.match(itemlist[6] or '0','[%d]+')) miniBox=miniBox*miniW/100 miniBH=miniBox * maplist.height/maplist.width elseif args['mini-file'] then miniFile = args['mini-file'] pos=string.lower(args.minimap or 'right') if pos=='file' then pos='right' end miniW,miniH = tonumber(args['mini-width'] or 60), tonumber(args['mini-height'] or 60) -- find top left corner of locator miniBox,miniBH=tonumber(args['minimap-boxwidth'] or '0'),0 -- firm up pos offsets for dot (with % or not) and boxsize if any, miniX, miniY=args['minipog-gx'],args['minipog-gy'] if not miniX then miniX=tonumber(args['minipog-x'] or '0') else miniX=tonumber(miniX)*tonumber(miniW)/100 end if not miniY then miniY=tonumber(args['minipog-y'] or '0') else miniY=tonumber(miniY)*tonumber(miniH)/100 end if args['minipog-gx'] then miniBox=miniBox*miniW/100 end miniBH=miniBox * maplist.height/maplist.width else return end local miniTop,miniLeft=0,1 if not string.find(pos,'top') then --only use top left, as link box is in top right or put bottom left or right miniTop=maplist.height+2-miniH if string.find(pos,'right') then miniTop=miniTop-15 -- to avoid (c) line miniLeft=maplist.width-1-miniW end end table.insert(result,'<div style="position: absolute; outline-width: 1px; outline-style: solid; outline-color: white;') table.insert(result,'top: '..tostring(miniTop)..'px; left:'..tostring(miniLeft)..'px; width:'..tostring(miniW)..'px;' ) table.insert(result,'background-color:transparent; color:inherit;">[[File:'..miniFile..'|'..tostring(miniW)..'px|File:'..miniFile..']]</div>') if miniX and miniX>0 then if args['minipog-y'] then miniY=miniY/1.04 end if args['minipog-x'] then miniX=miniX/1.04 end if miniBox<1 then table.insert(result,'<div style="position: absolute; top: '..tostring(miniY+miniTop-3-6)..'px; left:'..tostring(miniX+miniLeft-3)..'px;') table.insert(result, 'width: 6px; background-color:transparent; color:inherit;">[[File:Red pog.svg|6px|link=]]</div>') else table.insert(result,'<div style="position: absolute; top: '..tostring(miniY+miniTop-miniBH/2)..'px; left:'..tostring(miniX+miniLeft-miniBox/2)..'px;') table.insert(result, 'width: '..tostring(miniBox)..'px; height:'..tostring(miniBH)..'px; outline:1px solid #AA1205; background-color:#AA120522; color:inherit;"></div>') end end end local function makeArcText(args,result,nval) local items, itemlist='',{} local arcText='' if args['arc'..nval] then items=convertCoords (args['arc'..nval]) items,arcText=extractItem(items) -- first item is text, in quotes if it includes commas itemlist=splitItem(items,9) -- put items in a table: text, lat,lon,size,color,angle,gap,radius,ellipse if itemlist[4]=='' then itemlist[4]='12' end itemlist[4]=string.match((itemlist[4] or '12'),"[%.%-?%d]+") if itemlist[5]=='' then itemlist[5]='grey' end itemlist[6]=string.match((itemlist[6] or '0'),"[%.%-?%d]+") itemlist[7]=string.match((itemlist[7] or '0'),"[%.%-?%d]+") itemlist[8]=string.match((itemlist[8] or '0'),"[%.%-?%d]+") end if args['arc-coord'..nval] then local itemTab=splitItem(convertCoordsTrad (args['arc-coord'..nval]),2) maplist.lat=tonumber(string.match(itemTab[1],"[%.%-?%d]+")) maplist.lon=tonumber(string.match(itemTab[2],"[%.%-?%d]+")) else maplist.lat=tonumber(string.match(args['arc-lat'..nval] or itemlist[2] or '0',"[%.%-?%d]+")) maplist.lon=tonumber(string.match(args['arc-lon'..nval] or itemlist[3] or '0',"[%.%-?%d]+")) end local arcX,arcY=maptogrid(maplist,6) arcText = args['arc-text'..nval] or arcText local fontSize =tonumber(args['arc-text-size'..nval] or itemlist[4] or '12') local textColor=getColor(string.gsub(args['arc-text-color'..nval] or itemlist[5] or 'grey','[%s]+','') ) local arcAngle= tonumber((args['arc-angle'..nval]) or (itemlist[6]) or '45')-90 local arcRadius =tonumber(args['arc-radius'..nval] or itemlist[8] or '0.05') local arcGap = tonumber(args['arc-gap'..nval] or itemlist[7] or '1')* ( ( math.sin(8-math.rad(arcRadius))^8 )+0.4 )*( ( fontSize+6 )/15 ) arcRadius=450*arcRadius*0.75 local ellipseFactor=tonumber(args['ellipse-factor'..nval] or itemlist[9] or '1') local arcRotate =arcAngle+90 if arcGap<0 then arcRotate=arcAngle-90 end local latF=arcY - fontSize + (0-(math.sin(math.rad(arcAngle))) * arcRadius) local lonF=arcX - fontSize +(0-(math.cos(math.rad(arcAngle))) * arcRadius) local step=1 for codepoint in mw.ustring.gcodepoint( arcText ) do -- block step=1,#arcText do table.insert(result,'<div style="position: absolute;') local posY=tostring(round( (latF + (math.sin(math.rad(arcAngle+((step-1)*arcGap))) * arcRadius)) *ellipseFactor,2))..'px;' local posX=tostring(round( (lonF + (math.cos(math.rad(arcAngle+((step-1)*arcGap))) * arcRadius))/ellipseFactor,2))..'px;' table.insert(result,' top: '..posY..' left: '..posX..' transform: rotate( '..tostring(round(arcRotate +((step-1)*arcGap)),2)..'deg);') table.insert(result,'width:'..tostring(fontSize*2)..'px; text-align: center; background-color:transparent; color: '..textColor..';') table.insert(result,'vertical-align: baseline; font-size: '..tostring(fontSize)..'px;">'..mw.ustring.char(codepoint)..'</div>') step=step+1 end end local function makeFullscreenItem (itemtitle,itemdescription,lat,lon,group,itemcolor) local item={} itemdescription=stripdivs(itemdescription or '') local templon=lon if lon > 180 then templon=lon-360 end --for hemisphere+ or -1 dots if lon < -180 then templon=lon+360 end -- use 'real' coordinates for geohack label, while retaining shifted coords for plot if itemcolor=='transparent' then itemcolor='white' end itemcolor=getColor(itemcolor) -- ensure no opacity, which breaks maplink if string.find(itemcolor,'#')==1 and #itemcolor>7 then itemcolor=string.sub(itemcolor,1,7) end table.insert(item, '{ "type": "Feature", "properties": {') table.insert(item, ' "title": "'..itemtitle..'",') table.insert(item, ' "description": "'..itemdescription) table.insert(item, ' ([https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params='..tostring(lat)..';'..tostring(templon)) table.insert(item, '_dim:2000 '..tostring(lat)..','..tostring(templon)..'])",') table.insert(item, ' "marker-symbol": "-number-'..string.gsub(group,'%W','')..'", "marker-size": "medium", "marker-color": "'..itemcolor..'" },') table.insert(item, ' "geometry": {"type": "Point", "coordinates": ['..tostring(lon)..','..tostring(lat)..'] } }') return table.concat(item) end local function makeLegendBox(result,args) local legend ={} local line,count, maxWidth='',1,8 local item line,item=extractItem(args.legendBox or '') local a='' for c in item:gmatch('.') do a=a..(c:gsub('%^','<br>') or c) end legend.Text = a -- convert hats to line breaks line=splitItem(line,6) -- (text, size, poition,background color, text/outline color, param options) legend.Size=line[2] or '150px80px1px' legend.Pos=line[3] or '10px10px' legend.Background=line[4] or 'beigeground' legend.Color=line[5] or 'darkbrown' legend.Param= line[6] or '' local argnum,legendCount,titleHeight='1',1,0 if (legend.Text and legend.Text~='') then titleHeight=15+(13.4*(select(2, string.gsub(legend.Text,"<br>", "")))) end local legendLine,legendGroup,legendY={},{},{} while args['legendItem'..argnum] do -- assign legendLine, legendGroup, legendY for each dot line,legendLine[legendCount] = extractItem(args['legendItem'..argnum] or '') line=splitItem(line,3) legendGroup[legendCount]=line[2] or argnum if shapeList[legendGroup[legendCount]] then maxWidth=math.max(tonumber(string.match(shapeList[legendGroup[legendCount]].shapeSize or '10','[%d]+')),maxWidth) else maxWidth=math.max(tonumber(string.match(shapeList['1'].shapeSize or '10','[%d]+')),maxWidth) end maxWidth=maxWidth+1 if line[3] then legendY[legendCount]=tonumber(string.match(line[3],'[%d]+')) else legendY[legendCount] = 3+maxWidth*(legendCount-1)+titleHeight -- if (legend.Text and legend.Text~='') then legendY[legendCount]=legendY[legendCount]+15 end end legendCount=legendCount+1 argnum=tostring(legendCount) end local w,h,r=getsize(legend.Size or '') local x,y=getsize(legend.Pos or '') local div=mw.html.create ('div') div:css('position', 'absolute') div:css('outline', '1px solid'..getColor(legend.Color)) if r~=0 then div:css('border-radius',tostring(r).."px") end div :css('top', y.."px") :css('left', x.."px") :css('width', w.."px") :css('height', h.."px") :css('line-height','105%') :css('background-color', getColor(legend.Background) ) :css('color','inherit') if not string.find(legend.Param,'noshadow') then div:css('box-shadow', '2px 2px 4px #33203335') end div:tag( 'div' ) :css('position', 'absolute') :css('top','1px') :css('left', (w/2).."px") :css('width',(w-8)..'px') :css('text-align', 'center') :css('color', getColor(legend.Color)) :css('transform', 'translateX(-50%)') :css('font-size','11px') :wikitext(legend.Text) :done() for lct=1,legendCount-1 do --local t=legendGroup[lct] local shape=shapeList[legendGroup[lct]] or shapeList['1'] local row={} row.gridx=3+maxWidth/2 row.gridy=(legendY[lct] or 0) + 5 if shape.shape=='image:' then row.gridy=row.gridy+6 end row.dx=0 row.dy=0 local legendShape= getshapetable(row,shape) div:wikitext(legendShape) :tag( 'div' ) :css('position', 'absolute') :css('top',(legendY[lct] or 0)..'px') :css('left', (maxWidth+6)..'px') :css('width', (w-maxWidth-6)..'px') :css('text-align', 'left') :css('line-height','103%') :css('color', getColor(legend.Color)) :css('font-size','10px') :wikitext(legendLine[lct]) :done() end div:allDone() table.insert(result,tostring(div)) end local function getQset (qValue,pValue,argNumber,args) local result={} local sortType=string.lower(args['geo-list-sort'] or 'a') local testValue='0' if sortType == 'alpha' or sortType == 'a' or sortType == 'ah' or sortType == 'al' then testValue = mw.wikibase.getLabel(qValue) elseif sortType == 'value' or sortType == 'v' or sortType == 'vh' or sortType == 'vl'then if qValue==nil or pValue == nil then debugmsg(mw.addWarning((qValue or 'nil')..' Qnumber for '..(pValue or 'nil'))) else if mw.wikibase.getBestStatements(qValue,pValue)[1] then testValue = mw.wikibase.getBestStatements(qValue,pValue)[1].mainsnak.datavalue.value.amount or '0' if pValue == 'P2046' then testValue = convertToSqKm(testValue, mw.wikibase.getBestStatements(qValue,pValue)[1].mainsnak.datavalue.value.unit) end end end elseif sortType == 'north' or sortType == 'n' or sortType == 'nh' or sortType == 'nl' then if mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1] then testValue = mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.latitude or 0 end elseif sortType == 'west' or sortType == 'w' or sortType == 'wh' or sortType == 'wl' then if mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1] then testValue = mw.wikibase.getBestStatements(qValue,'P625')[1].mainsnak.datavalue.value.longitude or 0 end end result[1]=testValue result[2]=argNumber return result end function p._main ( args ) local result={} local frame=mw.getCurrentFrame() local dotTable={} local magVal,scaleVal = args.magnify,'' local origH,origW=maplist.height,maplist.width if magVal then --set up the values needed to magnify the top-right portion of the map magVal=tonumber(string.match(magVal or '0',"[%.%-?%d]+")) or 1 if magVal>1 and magVal <=2 then maplist.height= round(maplist.height/magVal,0) maplist.width=round(maplist.width/magVal,0) scaleVal='transform: scale('..magVal..') translateY('..tostring((origH-maplist.height)/2)..'px);' else magVal=1 end end -- set up the three nested div boxes (plus an extra if centered) to put the map plus title/caption area, in an appropriate frame on the page if args.float=='center' or args.float=='centre' then table.insert(result,'<div class="center"><div class="thumb tnone">') elseif args.float=='left' then table.insert(result,'<div class="thumb floatleft">') else table.insert(result,'<div class="thumb floatright">') end table.insert(result,'<div class="thumbinner" style="position: relative; top: 0px; right: 0px; width: '..(args.width or "400")..'px;">') if args.title then table.insert(result,'<div class="center" style="font-weight:bold">'..args.title..'</div>') end if magVal and magVal >1 and magVal<=2 then table.insert(result,'<div class="thumbinner noresize" style="display:block; position: relative; outline:0px; border:0px; padding:0px; background-color:transparent; color:inherit;') table.insert(result,'top: 50%; right: '..tostring(0-((origW-maplist.width))/2)..'px; ') table.insert(result,'height: '..origH..'px; width: '..maplist.width..'px; '..scaleVal..'">') else magVal=1 table.insert(result,'<div class="thumbinner noresize" style="position: relative; outline:0px; border:0px; padding:0px;') table.insert(result,'top: 0px; right: 0px; ') table.insert(result,'height: '..maplist.height..'px; width: '..maplist.width..'px ">') end --add any boundary Qvalues to map-data-light if requested if args['geo-region'] and (args['geo-boundaries'] == '1') then local qmaps=args['map-data-light'] or '' if qmaps ~='' and string.sub(qmaps,#qmaps) ~= ',' then qmaps=qmaps..',' end local geoRegion = args['geo-region'] -- or add base-page here local geoSubRegion = args['geo-sub-region'] or 'P150' if not mw.wikibase.isValidEntityId(geoSubRegion) then geoSubRegion = 'P150' end if mw.wikibase.isValidEntityId(geoRegion) then local ct=1 local qtemp while (mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct]) do -- debugmsg('table '..ct..' - '..mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id) qtemp = mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id or nil if qtemp then if mw.wikibase.entityExists(qtemp) then qmaps=qmaps..qtemp..',' -- see if there is a geocode boundary Qvalue to add else debugmsg(mw.addWarning('unable to add geocode value for '..mw.wikibase.getLabel..','..qtemp)) end end ct=ct+1 end end if qmaps and qmaps ~= '' then -- add back the created/expanded list of boundary Qvalues, and remove trailing comma args['map-data-light'] = string.sub(qmaps,1,#qmaps-1) end end -- Create the basemap using mapframe local mapframecontent=getmapframecontent(args,'basemap') table.insert(result, frame:extensionTag{ name ='mapframe', content=mapframecontent, args={width=tostring(maplist.width), height=tostring(maplist.height), zoom=tostring(maplist.zoom), longitude=tostring(maplist.lonbase), latitude=tostring(maplist.latbase), mapstyle=maplist.mapstyle, frameless=true } } ) --Add coverall box to block the unhelpful links from mapframe - which wouldn't include all the dots. Reinstate some links to osm and wikimedia table.insert(result,'<div style="position: absolute;width:'..tostring(maplist.width)..'px; height:'..tostring(maplist.height)..'px;') table.insert(result,'top:0px;left:0px;background-color:#FFFFFF00; color:inherit;"></div>') --Add replacent hover-links for OpenStreetMap and maps terms and conditions table.insert(result,'<div style="position: absolute; top: '..tostring(maplist.height-18)..'px; left: '..tostring(maplist.width-13)..'px; width: 12px; height: 12px">') table.insert(result,'[[file:Transparent.svg|12px|link=https://www.openstreetmap.org/copyright|'..aboutOSM..']]</div>') table.insert(result,'<div style="position: absolute; top: '..tostring(maplist.height-18)..'px; left: '..tostring(maplist.width-110)..'px;') table.insert(result,'width: 12px; height: 12px background-color: transparent; color:inherit;">') table.insert(result,'[[file:Transparent.svg|12px| link=https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Maps_Terms_of_Use|'..termsOfUse..']]</div>') -- Add scale-line if not args.scalemark or args.scalemark~='0' then local top=maplist.height-42 local left=maplist.width-61-(tonumber(args.scalemark or '1')) local minipos=string.lower(args.minimap or '') -- scalemark gets pushed left if it would be behind the minimap if minipos~='' and not(string.find(minipos,'left') or string.find(minipos,'top') ) then local offset=tonumber(args.scalemark or '1')-tonumber(args['mini-width'] or '60') if offset<1 then left=maplist.width-61-tonumber(args['mini-width'] or '60') end end if maplist.width-left >216 then top=top+14 end -- shunt scaleline down if it is beyond the copyright stuff local scalek,scalem=getScale(maplist.zoom, maplist.latbase, magVal) local magReduce='' table.insert(result,"<div style=\"display:inline-block; position: absolute; background-color: #111111") table.insert(result,"; color:inherit; clip-path:path(nonzero, &#39;M0,8 l0,4 l20,0 l0,-4 l-0.3,0 l0,3.7 l-19.4,0 l0,-3.7 z&#39;) ") table.insert(result,"; width:20px") -- path is a 20px20px box, and then rescales if magVal==1 then table.insert(result,"; top:"..tostring(top-1).."px") table.insert(result,"; left:"..tostring(left+16).."px") table.insert(result,"; height:20px; transform:scale("..tostring(2.5)..", "..tostring(1.5)..")") else -- shrink the scalemark to compensate for magnification table.insert(result,"; top:"..tostring(top-(magVal*0.28)).."px") table.insert(result,"; left:"..tostring(left+(16*(magVal*1.15))).."px") table.insert(result,"; height:20px; transform:scale("..tostring(2.5*(1/magVal))..", "..tostring(1.5*(1/magVal))..")") magReduce= 'scale('..tostring(1/magVal)..')' end table.insert(result,"\"></div>") table.insert(result,'<div style="position: absolute; top: '..tostring(top)..'px; left: '..tostring(left+47)..'px; font-size: 9.5px; line-height: 126%; width: fit-content;') table.insert(result,'color: #444433; background-color: transparent; text-align: right; transform: '..magReduce..' translateX(-100%);">'..scalek..'<br>'..scalem..'</div>') end --Set up the shapeList and dotList tables, to provide data to go on the map local sgNumbers,sgSortable={},{} --s1,s2 sgNumbers["1"]="1" if args.useFormatStyle and args.useFormatStyle=='shortstyle' then shapeList=ParseShapeTypes (shapeList,args,"1") for argindex,argv in pairs(args) do -- build a list of all the numbered sg's that have been used if string.find(argindex,"sg[a-f,n%d]+") == 1 then -- only look through the sga,sgb, sgc,sgd,sge,sgf and sgn args local x=string.match(argindex,"[%d]+") -- find its number if x and not sgNumbers[x] then sgNumbers[x]=x end -- only add if not already found end if string.find(argindex,"sg[a-f]H") == 1 and highlightNum then highlightOption=true end end for indx,sgnum in pairs(sgNumbers) do table.insert(sgSortable,sgnum) end table.sort(sgSortable,lessthan) -- put the list in a sortable form for k,v in pairs(sgSortable) do -- work through the sorted list, parsing each set of sg's in turn, from 1 upwards shapeList=ParseShapeTypes (shapeList,args,v) end if highlightOption==true then shapeList=ParseShapeTypes (shapeList,args,'H') end end local dotList,dotresult,dotItemTable,dotGroupList={},{},{},{} if (not args.useFormatStyle) or args.useFormatStyle=='standardstyle' then local dotmax=0 local qset={} for indx,val in pairs(args) do if string.match(indx,'mark%-coord[%d]+') or string.match(indx,'lat[%d]+') or string.match(indx,'geo%-data[%d]+') then dotmax=math.max(dotmax, tonumber(string.match(indx,"[%d]+"))) if string.match(indx,'geo%-data[%d]+') then local argnum=string.sub(indx,9,#indx) or '' if args['mark-title'..argnum] == 'none' or (string.find(args['mark-title'..argnum] or 'x','nolist')== 1) then -- debugmsg('sort values ignored '..argnum..', '..args['mark-title'..argnum]) else qset[val]=getQset (val, (args['geo-data-type'] or 'P1082'), argnum, args) end end end if (indx=='shapeH') or (indx=='shape-colorH') or (indx=='shape-outlineH') or (indx=='label-colorH') then highlightOption=true end end local qlist=args['geo-data-list'] if qlist then if string.sub(qlist,#qlist) ~= ',' then qlist=qlist..',' end else qlist='' end local geoRegion = args['geo-region'] -- or add base-page here local geoSubRegion = args['geo-sub-region'] or 'P150' if not mw.wikibase.isValidEntityId(geoSubRegion) then geoSubRegion = 'P150' end if (args['find-geo-dots'] or '1') ~= '0' and geoRegion and mw.wikibase.isValidEntityId(geoRegion) then local ct=1 local qtemp while (mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct]) do -- debugmsg('table '..ct..' - '..mw.wikibase.getBestStatements(adminRegion,adminSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id) qtemp = mw.wikibase.getBestStatements(geoRegion,geoSubRegion)[ct].mainsnak.datavalue.value.id or nil if qtemp then qlist=qlist..qtemp..',' -- add subregion Qvalue to the list end ct=ct+1 end end if qlist and #qlist>1 then -- create a table from the csv list local _, c = qlist:gsub(",","") local qtab=splitItem(qlist,c) for xd,yd in pairs(qtab) do yd=string.upper(yd) if qset[yd] == nil and mw.wikibase.isValidEntityId(yd) then dotmax=dotmax+1 qset[yd]=getQset (yd, (args['geo-data-type'] or 'P1082'), tostring(dotmax), args) args['geo-data'..tostring(dotmax)] = yd -- debugmsg(dotmax..' = '..(string.upper(yd) or 'Q Not found')..': '..(mw.wikibase.getLabel(yd) or 'label Not found')..': '..(mw.wikibase.getSitelink(yd) or 'link Not found')) elseif not mw.wikibase.isValidEntityId(yd) then debugmsg(mw.addWarning(yd..' is not a [[wikidata]] page. geo-data-list needs comma-separated Qvalues' )) else debugmsg(mw.addWarning(yd..' is duplicate')) end end end -- qset contains set of Qvalues and can be from wikidata geo-region, list of geo-data-list Q values or individual geo-data1= etc local ts = {} -- table to hold the keys local useQset=false for ky, val in pairs(qset) do table.insert(ts, {key = ky, value = val[1], num=val[2]}) useQset=true end if useQset then local order = string.lower(args['geo-list-sort'] or 'a') -- sort the list from previously stored sortkey, either Lowest or Highest first if string.find(',al,vl,nl,wl,west,w,alpha,a,' , ','..order..',') then table.sort(ts, function (a,b) return lessthan(a.value, b.value) end) else table.sort(ts, function (a,b) return morethan(a.value, b.value) end) end for ky,val in ipairs(ts) do -- assign values from sorted list to numbered parameter args['numbered'..val.num] = ky -- The numbered parameter becomes the value for each dot that has a geo Qvalue, from manual, list or wiki sources. end end dotItemTable=tradstyleParseShapes(args,dotItemTable,dotmax) for argindex=1,dotmax do -- build a list of all the numbered coords or lat,lons that have been used local x=tostring(argindex) if args['mark-coord'..x] or (args['mark-lat'..x] and args['mark-lon'..x]) or args['geo-data'..x] then sgNumbers[x]=x -- add it to the list end end else for indx in pairs(args) do if string.match(indx,'dot[%d]+') then table.insert(dotList,indx) end --add the index name for dot1, dot2 etc to dotList end table.sort(dotList,morethan) for indx,dotName in pairs(dotList) do dotresult=ParseData(args,string.match(dotName,'[%d]+') ) -- using each dot number, assign the settings for each dot to a dotresult item line table.insert(dotItemTable,dotresult) -- and store that item line within the dotItemTable end end for arcVal = 65,91 do -- check through args looking for any arcs local arcLetter=string.char(arcVal) if args['arc-text'..arcLetter] or args['arc'..arcLetter] then makeArcText(args,result,arcLetter) end end local dotdivs='' local ddots=0 if dotItemTable[1] then local ddots=(dotItemTable[1].lat or 0)+(dotItemTable[1].lon or 0) end local fgroup='F'..tostring(maplist.latbase+maplist.lonbase+ddots ) local FullscreenList={} local addcomma='' for i,dotitem in pairs(dotItemTable) do -- working throug each dot item, merge the dot and shape values into a full set of css text local dotgroup= dotitem.group or "0" if dotitem.posType=='mark-line' and dotitem.markDest then --find destination xy values for any mark-lines for n,v in pairs(dotItemTable) do if v.code == dotitem.markDest then dotitem.gridx2=v.gridx dotitem.gridy2=v.gridy break end end end local qtype=dotitem.group -- find which shape group each dot has been assigned --debugmsg('dotgroup='..qtype..', sg='..(sgNumbers[qtype] or 'nil')..' , shapeList='..shapeList[qtype].shape) if not sgNumbers[qtype] then qtype="0" end --shapeList[dotitem.group] will give access to the shape values for that dot if highlightNum==dotitem.code and highlightOption==true and shapeList['H'] then table.insert(result, getshapetable(dotitem,shapeList['H'])) else table.insert(result, getshapetable(dotitem,shapeList[qtype])) -- Add the actual css instructions for each dot end if shapeList[dotgroup] and not string.find((dotitem.param1 or ''),'nomap') then -- only add if not excluded with 'nomap' labelText local ftext='' if dotitem.dotTag~='' and not string.match(dotitem.labelText or '','[%d]') then ftext=stripdivs(dotitem.dotTag or '')..' <br>' end if (dotitem.labelText ~= ftext) and dotitem.dotLink =='' then ftext=ftext..' '..stripdivs(dotitem.labelText)..'<br>' end if (dotitem.dotLink) and (dotitem.dotLink ~='') then ftext=ftext..dotitem.dotLink..'<br>' end if dotitem.imageName then ftext=ftext..'[[File:'..dotitem.imageName..'|250px]]' end table.insert(FullscreenList,1, makeFullscreenItem (string.gsub(ftext,"[\n]+"," "), dotitem.info,round(dotitem.lat,5),round(dotitem.lon,5),fgroup,shapeList[dotgroup].shapeColor)..addcomma ) addcomma=', ' end -- makeFullscreenItem (itemtitle,itemdescription,lat,lon,group,itemcolor) -- Always add to start of list, to reverse the sequence, and separate with commas except for first item, which is now at the end end if args.legendBox then makeLegendBox(result,args) end if args.minimap or args['mini-locator'] then makeLocatorMap(args,result) end -- add tag link and details for fullscreen version addcomma='' if (mapframecontent or '[]') ~= '[]' then addcomma=',' end mapframecontent=getmapframecontent(args,'fullscreen') local contentstart='[ '..mapframecontent..addcomma..'{ "type": "FeatureCollection", "features": [ ' --extra features after first square bracket local contentend=' ] } ]' table.insert(result, '<div style="position: absolute;top: 9px;left: '..tostring(maplist.width-34)..'px">') table.insert(result, '<div style="color: white; opacity:100; font-size: 19px; font-weight:normal; text-align: left;">') table.insert(result, frame:extensionTag{ name ='maplink', content=contentstart..table.concat(FullscreenList)..contentend, args={zoom=tostring(maplist.zoom+1), class='no-icon', frameless='1', latitude=tostring(maplist.latbase), longitude=tostring(maplist.lonbase), --add invisble 'en-spaces' for tooltip text='<div title="'..fullscreenlinktext..'">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</div>'} } ) table.insert(result,'</div></div>') -- end of maplink ----- -- add closing div for main map table.insert(result,'</div>') -- collate caption material to go in the outer div class if captionTable ~= '' and (not args['auto-caption']) then args['auto-caption']='on' end --default to include list if using geo values local autocaption=string.lower(args['auto-caption'] or 'no') local autoOff=autocaption:match("(%w+)(.*)") -- select the first word in autocaption and see if it is a negativeAnswer) if negativeAnswer[autoOff] then captionTable='' end if args.caption or (not negativeAnswer[autoOff]) then table.insert(result,'<div class="thumbcaption" style="text-align:left">') if args.caption then table.insert(result,args.caption) if captionTable ~= '' then table.insert(result,'<hr>') end end end local columns=tonumber(autoOff:match("[%d]+") or '1') if columns>1 then columns=round(maplist.width/(columns*17), 0) end -- convert from em to px for historical reasons --for k in pairs(dotList) do capchk=capchk..(args["dotlink"..k] or '') end local capchk=nil local captionList = {} for key, value in pairs(dotItemTable) do -- only add an autocaption line if there is both a dotTag and a dotLink line available and it is not marked as nolist if value.dotTag and value.dotTag~='' and (not string.find(value.param1 or '','nolist')) and string.gsub(value.dotLink or '',"%s+","")~='' then table.insert(captionList, {key = key, value = value}) if captionTable == '' then capchk=true else -- add the next line of content to the html table capchk=false end end end if captionTable ~= '' then table.sort(captionList, function (a,b) return lessthan(string.match(a.value.dotTag,'[%w]+'), string.match(b.value.dotTag,'[%w]+')) end) for k,v in pairs(captionList) do local nval=string.match(v.value.dotTag,'[%w]+') -- find the first alphanumeric item in the dotTag local ngrp=v.value.group if captionTableText[ngrp] then -- debugmsg('table text for'..v.value.dotTag..', '..captionTableText[v.value.group][1]..', '..captionTableText[v.value.group][2]..', '..captionTableText[v.value.group][3]..' ('..captionTableText[v.value.group][4]..')') local c1,c2 c1,c2=checkColors(shapeList[ngrp].shapeColor) local cDot='<div style="display:inline-block;line-height:110%;vertical-align:middle; padding:1px 4px;border-radius:8px;border: 0.5px solid black;' cDot=cDot..'background-color:'..c1..';color:'..c2..';font-size:88%;font-weight:bold">'..nval..'</div>' captionTable = htmlTableLine(captionTable,cDot,captionTableText[ngrp][1], captionTableText[ngrp][2], captionTableText[ngrp][3], captionTableText[ngrp][4]) end end end if capchk and (not negativeAnswer[autoOff]) then table.sort(captionList, function (a,b) return lessthan(string.match(a.value.dotTag,'[%w]+'), string.match(b.value.dotTag,'[%w]+')) end) -- local myDivision = string.gsub((args.toggletext or toggletext), "%s+", "") if string.find(autocaption,'collaps') then table.insert(result,'<div class = "wikitable mw-collapsible ') if string.find(autocaption,'collapsed') then table.insert(result,'mw-collapsed') end table.insert(result,'" style="width:100%; line-height: 17px; border-style:none; text-align: center"><b>'..(args.toggletext or toggletext)..'</b>') end if string.find(autocaption, 'columns=') then columns=string.match(autocaption,'[%d]+',string.find(autocaption, 'columns=') ) end table.insert(result,'<div class="mw-collapsible-content" style="column-count:'..columns..'; column-rule:solid 1px;text-align:left;padding-top:5px">') table.sort(dotList,lessthan) local nval,ngrp='','0' for k,v in pairs(captionList) do nval=string.match(v.value.dotTag,'[%w]+') -- find the first alphanumeric item in the dotTag ngrp=v.value.group or '0' if v.value.dotLink and v.value.dotLink~='' and nval and nval~='' then local c1,c2 if nval==args.highlight then c1,c2=checkColors(shapeList['H'].shapeColor) else c1,c2=checkColors(shapeList[ngrp].shapeColor) end table.insert(result,'<div style="display:inline-block;line-height:110%;vertical-align:middle; padding:1px 4px;border-radius:8px;border: 0.5px solid black;') table.insert(result,'background-color:'..c1..';color:'..c2..';font-size:88%;font-weight:bold">'..nval..'</div> '..v.value.dotLink..'<br>') end end table.insert(result,'</div>') -- end for caption-content div if string.find(autocaption,'collaps') then table.insert(result,'</div>') end -- end for toggle frame end if captionTable ~= '' then table.insert(result,captionTable..'</table>') end if args.caption or (not negativeAnswer[autoOff]) then table.insert(result,'</div>') end -- end for whole caption frame table.insert(result,'</div></div>') -- outer two frames if args.float == 'center' or args.float=='centre' then table.insert(result,'</div>') end if args['show-new-format'] == 'hints' then -- provide a 'format hint panel' in the 'Preview Box' local w="<small>Below are some template hints for the 'sga' compressed version, " w=w..'{{tl|OSM Location dots}}. It can use these, instead of the more verbose {{tl|OSM Location map}} parameter format. ' w=w..'Data is divided between a "ShapeGroup" and the "Dots", so that a single shapeGroup can be used for multiple dots on the map. ' previewMsg(w..'(nb. the "group" value can be the number or an assigned name of a shapeGroup)</small>') w='<small>{{tl|OSM Location dots}}: | dot(n)=group,lat,lon,dotTag | ' w=w..'dotlink=link/tooltip | dotlabel=label,position,dx,dy,param1,info | dotpic=filename <br>' w=w.."(nb. param1 options include 'nolink' 'nolist' 'nomap' 'hemisphere-1' 'hemisphere+1', 'noline' - quotes not required, separate with spaces).<br>" w=w..'| sga = Shape,Sizepx,Color,Angledeg | sgb= OutlineWidth,Color,Style | sgc=TextSize,Color,Angle,bold italic <br>' w=w..'| sgd=TagSizepx,Color,Spacer,Angledeg | sge=LineWidth,Color,Style | sgf=TextSpacingpx,LineHeight%,Outlinepx,backgroundColor<br>' w=w..'| sgn=Name (optional, to assign a meaningful name) | sgp=Parent (can be the name or number of the parent shapeGroup. ' previewMsg(w..'Each shapegroup will inherit values from a parent, stretching back to "sga1" and its default values.)</small>') if #pmsg then local dbg={} for i,x in pairs(pmsg) do table.insert(dbg,x..'<br>') end dbg=mw.addWarning(table.concat(dbg)) table.insert(result, dbg) end end if args.coordtest then debugmsg(mw.text.nowiki(args.coordtest)) end for i,x in pairs(msg) do table.insert(result, x..'<br>') end return table.concat(result) end function p.main(frame) local args = getArgs(frame) local itemTab={} maplist.width=tonumber(args.width) or 400 maplist.height=tonumber(args.height) or 300 if args.coord then itemTab=splitItem(convertCoordsTrad (args.coord),2) maplist.latbase=itemTab[1] maplist.lonbase=itemTab[2] else maplist.lonbase=tonumber(args.lon) or 5 maplist.latbase=tonumber(args.lat) or 0 end maplist.zoom=tonumber(args.zoom) or 1 visibleLinks=args.showlinks highlightNum=args.highlight if args.nolabels=='1' then maplist.mapstyle='osm' else maplist.mapstyle='osm-intl' end if maplist.width >= 400 and not(args['show-q-values']) then args['show-q-values'] = '1' -- default to on if wider than 400px elseif maplist.width < 320 then args['show-q-values'] = '0' end -- turn off Qvalus if frame is too narrow, even if requested return p._main(args) end return p bzps3koojt0oc8c8uol1tzxjgso2ddq 10 180476 1383345 2025-05-05T15:36:44Z en>Hike395 0 reflect new default 1383345 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} == Usage == <code><nowiki>{{OSM Himalaya|lat_d=|long_d=|zoom=|height=|width=|float=}}</nowiki></code> ;lat_d, long_d: center of map in decimal degrees ;zoom: OSM zoom level (default=7, higher is more zoomed in) ;height, width: height and width of map in pixels (300x185 default) ;float: center, right, left position of map (center default) The template has evolved to have minimal controlling logic based on the calling page but this is still necessary for best rendering of counties and their flags. Additional controlling logic might also have a role for better rendering of numeric labels for OSM zoom levels less than 7 but this has not been implemented as mouse over (or touch) allows interactive identification of mountains. <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Location map templates|Himalaya OSM]] [[Category:Mountain ranges of the Himalayas]] }}</includeonly> ps168zkpmwqfr0gj651zjrmx81xrpc0 1383346 1383345 2026-08-18T15:26:18Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:OSM_Himalaya/doc]] 1383345 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} == Usage == <code><nowiki>{{OSM Himalaya|lat_d=|long_d=|zoom=|height=|width=|float=}}</nowiki></code> ;lat_d, long_d: center of map in decimal degrees ;zoom: OSM zoom level (default=7, higher is more zoomed in) ;height, width: height and width of map in pixels (300x185 default) ;float: center, right, left position of map (center default) The template has evolved to have minimal controlling logic based on the calling page but this is still necessary for best rendering of counties and their flags. Additional controlling logic might also have a role for better rendering of numeric labels for OSM zoom levels less than 7 but this has not been implemented as mouse over (or touch) allows interactive identification of mountains. <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Location map templates|Himalaya OSM]] [[Category:Mountain ranges of the Himalayas]] }}</includeonly> ps168zkpmwqfr0gj651zjrmx81xrpc0 828 180477 1383351 2025-03-16T17:44:50Z en>Mdaniels5757 0 file renamed 1383351 Scribunto text/plain return { name = 'Ukraine', top = 52.7, bottom = 44.1, left = 21.5, right = 40.7, image = 'Ukraine administrative locations map, improved.svg', image1 = 'Reliefkarte Ukraine 2022.png', image2 = 'Map of Ukraine under Russian occupation (2014–2022).svg'} efgpirten6t7edg062vk31undqurs54 1383352 1383351 2026-08-18T16:06:47Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Location_map/data/Ukraine]] 1383351 Scribunto text/plain return { name = 'Ukraine', top = 52.7, bottom = 44.1, left = 21.5, right = 40.7, image = 'Ukraine administrative locations map, improved.svg', image1 = 'Reliefkarte Ukraine 2022.png', image2 = 'Map of Ukraine under Russian occupation (2014–2022).svg'} efgpirten6t7edg062vk31undqurs54 828 180478 1383355 2023-12-27T15:45:39Z en>Tom.Reding 0 /* top */{{High-use}} 1383355 wikitext text/x-wiki <!-- Categories go at the bottom of this page and interwikis go in Wikidata. --> {{High-use}} {{Module:Location map/data/doc |examples= |see also= }} <includeonly> <!-- Categories go here: --> [[Category:Ukraine location map modules| ]] </includeonly> 6djfscjq3fhp2h7ejj47atae7vklqwo 1383356 1383355 2026-08-18T16:06:47Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Location_map/data/Ukraine/doc]] 1383355 wikitext text/x-wiki <!-- Categories go at the bottom of this page and interwikis go in Wikidata. --> {{High-use}} {{Module:Location map/data/doc |examples= |see also= }} <includeonly> <!-- Categories go here: --> [[Category:Ukraine location map modules| ]] </includeonly> 6djfscjq3fhp2h7ejj47atae7vklqwo 829 180479 1383357 2024-12-09T10:46:43Z en>ManducatingMouser 0 /* Extended-confirmed-protected edit request on 30 October 2024 */ Reply 1383357 wikitext text/x-wiki {{WikiProject banner shell| {{WikiProject Maps}} {{WikiProject Ukraine}} }} == Extended-confirmed-protected edit request on 30 October 2024 == {{edit extended-protected|Module:Location map/data/Ukraine|answered=yes}} Change ''Map of Ukraine under russian occupation, grey (2014–2022).svg'' to ''Ukraine adm location map improved.svg''. [[User:РоманЖ|РоманЖ]] ([[User talk:РоманЖ|talk]]) 10:28, 30 October 2024 (UTC) :Please give a reason as for why you might want this change to happen [[User:Ilovefood123123|Ilovefood123123]] ([[User talk:Ilovefood123123|talk]]) 14:08, 6 December 2024 (UTC) ::The current map is outdated, and no updated version is available. Additionally, showing occupation during an ongoing war, with shifting frontlines, is questionable. It is better to use the de jure map of Ukraine for now. [[User:РоманЖ|РоманЖ]] ([[User talk:РоманЖ|talk]]) 08:42, 9 December 2024 (UTC) :::I agree with this viewpoint of yours, I'll make the changes, thanks [[User:Ilovefood123123|Ilovefood123123]] ([[User talk:Ilovefood123123|talk]]) 10:46, 9 December 2024 (UTC) 9x9w9w2ysebdh640p3twxfiigqqvm2r 1383358 1383357 2026-08-18T16:06:48Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module_talk:Location_map/data/Ukraine]] 1383357 wikitext text/x-wiki {{WikiProject banner shell| {{WikiProject Maps}} {{WikiProject Ukraine}} }} == Extended-confirmed-protected edit request on 30 October 2024 == {{edit extended-protected|Module:Location map/data/Ukraine|answered=yes}} Change ''Map of Ukraine under russian occupation, grey (2014–2022).svg'' to ''Ukraine adm location map improved.svg''. [[User:РоманЖ|РоманЖ]] ([[User talk:РоманЖ|talk]]) 10:28, 30 October 2024 (UTC) :Please give a reason as for why you might want this change to happen [[User:Ilovefood123123|Ilovefood123123]] ([[User talk:Ilovefood123123|talk]]) 14:08, 6 December 2024 (UTC) ::The current map is outdated, and no updated version is available. Additionally, showing occupation during an ongoing war, with shifting frontlines, is questionable. It is better to use the de jure map of Ukraine for now. [[User:РоманЖ|РоманЖ]] ([[User talk:РоманЖ|talk]]) 08:42, 9 December 2024 (UTC) :::I agree with this viewpoint of yours, I'll make the changes, thanks [[User:Ilovefood123123|Ilovefood123123]] ([[User talk:Ilovefood123123|talk]]) 10:46, 9 December 2024 (UTC) 9x9w9w2ysebdh640p3twxfiigqqvm2r 0 180480 1383366 2026-08-18T16:22:31Z Ashwini Rai K 98657 "[[:en:Special:Redirect/revision/1369917960|Sacred Ensembles of the Hoysalas]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1383366 wikitext text/x-wiki '''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ]] ಮೂರು [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ]] ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರ, [[ಬೇಲೂರು]] ಮತ್ತು [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 12 ನೇ ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . <ref name="The-Hindu1">{{Cite web |date=18 September 2023 |title=Three Hoysala temples of Karnataka inscribed as UNESCO World Heritage sites |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/three-hoysala-temples-of-karnataka-inscribed-as-unesco-world-heritage-sites/article67321126.ece |access-date=19 September 2023 |website=www.thehindu.com |publisher=The Hindu |language=en-IN |location=Mysuru}}</ref> ''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಅತಿ-ವಾಸ್ತವಿಕ [[ಶಿಲ್ಪ|ಶಿಲ್ಪಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗಾಗಿ .ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು: ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಉಪಖಂಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸರಣಿ ಆಸ್ತಿಯು ಮೂರು ಅನುಕರಣೀಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಸೋಮನಾಥಪುರ, ಬೇಲೂರು ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡು. ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 12 ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ರಚನೆಗಳು, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. <ref name="indianexpress1">{{Cite web |last=A |first=Divya |date=18 September 2023 |title=Karnataka's sacred ensembles of Hoysalas inscribed on UNESCO world heritage list |url=https://indianexpress.com/article/india/karnatakas-sacred-ensembles-of-hoysalas-inscribed-on-unesco-world-heritage-list-8945731/ |access-date=19 September 2023 |website=www.indianexpress.com |publisher=The Indian Express |language=en |location=New Delhi}}</ref> ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು - ಇದು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ನವೀನ ಪವಿತ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ. <ref name="hindustantimes1">{{Cite web |last=Singh |first=Rahul Sunilkumar |date=18 September 2023 |title=Hoysala Temples in Karnataka now India's 42nd UNESCO's World Heritage site; PM Modi says 'more pride' |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hoysala-temples-in-karnataka-now-unesco-world-heritage-sites-101695047144534.html |access-date=19 September 2023 |website=www.hindustantimes.com |publisher=Hindustan Times |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Karnataka's Hoysala temples get World Heritage tag |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/try-this/learn/sacred-ensembles-of-the-hoysalas-becomes-indias-42nd-world-heritage-site/cid/1967693 |access-date=21 September 2023 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ಆ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: * [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * [[ಹಳೇಬೀಡು|ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] (ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). == ಸ್ಥಳ == <templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles>ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿವೆ, [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಿದೆ. <ref name="Nomination-Dossier">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}</ref> [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಇದು ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯ ಶೈಲಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸ್ಥಳ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ, ಆಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿದೆ]], ಸುಮಾರು 35 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (22&nbsp;ಮೈ) [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಹಾಸನ]] ಪಟ್ಟಣದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (9.9&nbsp;ಮೈ) [[ಹಳೇಬೀಡು]] ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ದೂರ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಇಲ್ಲಿಂದ 220 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.&nbsp;ಕಿಮೀ (137&nbsp;ಮೈ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸುಮಾರು 3.5 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=V. K. Subramanian |url=https://books.google.com/books?id=LcMhnC9sYS8C |title=Art Shrines of Ancient India |publisher=Abhinav Publications |year=2003 |isbn=978-81-7017-431-8 |pages=75–77}}</ref> [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 30 ಆಗಿದೆ&nbsp;ಹಾಸನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಕಿ.ಮೀ (19 ಮೈ) ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 16&nbsp;ಬೇಲೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕಿಮೀ (9.9 ma). ದೇವಾಲಯವನ್ನು 210 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು.&nbsp;ಕಿಮೀ (130&nbsp;ಮೈ) ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian" /> ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ನಗರ [[ಹಾಸನ]], ಇದು [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರಿತ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ]] ರೈಲು ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು 38 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (24&nbsp;ಮೈ) [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಮೈಸೂರು]] ನಗರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ. <ref>[http://ignca.nic.in/kts_about.htm Keshava Temple, Somnathpura, Karnataka] {{Webarchive|date=23 October 2017}}, Government of Karnataka, India</ref> 11 ರಿಂದ 14 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶವು ಆಳಿತು. 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ, ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಕಲೆ, [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಪೋಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹೊಸ ರೂಪವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ನವೀನ ದೇವಾಲಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. <ref name="Nomination-Dossier">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="">''Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas''. Department of Archaeology, Museums and Heritage. pp.&nbsp;<span class="nowrap">41–</span>136.</cite></ref> ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1110 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1117 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಪರಂಪರೆಯ "ಐದು ಅಡಿಪಾಯ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನ]] ಮುಖ್ಯ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ಆದರೂ ಈ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ಕ್ರಿ.ಶ.1150ರಲ್ಲಿ [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1121 ರಲ್ಲಿ [[ಶಿವ]] ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಅದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1258 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸೋಮನಾಥನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ಆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಇವು ಈಗ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿವೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ಹೊಸ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ''ಕರ್ಣಾಟ ದ್ರಾವಿಡ'' ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. <ref name="Dalal2002p195">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Roshen Dalal |url=https://books.google.com/books?id=U2gRUVIF2joC |title=The Puffin History of India for Children, 3000 BC - AD 1947 |publisher=Penguin Books |year=2002 |isbn=978-0-14-333544-3 |page=195}}</ref> ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿಯ]] [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು 1326 AD ಯಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ [[ಮಹಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್|ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್]] ನ ಮತ್ತೊಂದು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ನಾಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದವು. <ref name="Rice2001p353">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=B. L. Rice |url=https://books.google.com/books?id=p0wSoEIub1YC&pg=PA353 |title=Gazetteer of Mysore |publisher=Asian Educational Services |year=2001 |isbn=978-81-206-0977-8 |pages=353–354}}</ref> 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವೂ]] ಸಹ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ''ವರಾಂಡಾ'' ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವು ದುರಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು, ನಂತರ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವು]] ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=M.H. Krishna |url=https://archive.org/stream/MysoreArchaeologicalDepartment1932/Mysore%20Archaeological%20Department%201932 |title=Annual report of the Mysore Archeological Department |publisher=University of Mysore |year=1965 |pages=18–19}}</ref> == ದೇವಾಲಯಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+ದೇವಾಲಯಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರೀಕರಣ ವರ್ಷಗಳು ! ಅನುಕ್ರಮ ! ಆಧುನಿಕ ದೇವಾಲಯದ ಹೆಸರು ! ಧರ್ಮ ! ದೇವತೆ ! ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರು<br /><br /><br /><br /> (ಸಿಇ) ! class="unsortable" | ಚಿತ್ರ |- | 1 | [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | ವಿಷ್ಣು | 1117 ಕನ್ನಡ |[[ಚಿತ್ರ:Chennakeshava_Temple_at_Belur.jpg|100x100px]] |- | 2 | [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ಶಿವ]] | 1160 #1160 |[[ಚಿತ್ರ:Halebeedu-main.jpg|100x100px]] |- | 3 | [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ವಿಷ್ಣು]] | 1258 #1 |[[ಚಿತ್ರ:Chennakesava_Temple-Somanathapura.jpg|100x100px]] |} ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1117 CE ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಧಾನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}</ref> ಕ್ಲೋರಿಟಿಕ್ ಶಿಲೆಯಿಂದ (ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್) ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}</ref> ಈ ರಚನೆಯು ದೇವಾಲಯದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಎತ್ತರದ, ಐದು-ಪದರದ ''ಜಗತಿ'' (ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆ) ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಇದು ''[[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ]]'' (ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ) ಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ಮದನಿಕಾಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆವರಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು,'' ''ಹಿಂದೂ'' ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ನಿರೂಪಣಾ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ''ಜಾಲಿಗಳು'' (ರಂಧ್ರ ಕಲ್ಲಿನ ಪರದೆಗಳು) ಸೇರಿದಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದರ ''ಅಧಿಷ್ಠಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ನಿರಂತರ ಸಮತಲವಾದ ಅಲಂಕರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು'' ಆಧರಿಸಿದ ನಿರೂಪಣಾ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಕ್ರಿಯ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ದೋರಸಮುದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKumaranSaranya2022">Kumaran, R. N.; Saranya, M. (17 November 2022). [https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf "Sacred Ensembles of Hoysalas"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology''. '''10''' (<span class="nowrap">2022–</span>23): <span class="nowrap">82–</span>109.</cite></ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/document/192643 "Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 August</span> 2026</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: url-status ([[:Category:CS1 maint: url-status|link]])</span> [[Category:CS1 maint: url-status]]</ref> 1121 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. <ref name=":1" /> ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ಆಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ದಂಡನಾಯಕನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾದೇವಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ದ್ವಿಕೂಟ'' (ಅವಳಿ-ದೇವಾಲಯ) ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ''ಜಗತಿಯ'' ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ರಚನೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಂಚಿಕೆಯ ''[[ಮಂಟಪ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಮಂಟಪದಿಂದ]]'' ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಎರಡು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ|ಗರ್ಭಗೃಹಗಳನ್ನು]]'' ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಲೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ''ದಿಷ್ಟಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಎಂಟು ಸಮತಲವಾದ ಫ್ರೈಜ್ ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ''ಮಕರಗಳು'', ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'', ''ಮಹಾಭಾರತ'' ಮತ್ತು ''ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಂತಹ'' ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> ಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೈಷ್ಣವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. 1268 CE ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸೋಮನಾಥ ದಂಡನಾಯಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/document/192643 "Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 August</span> 2026</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: url-status ([[:Category:CS1 maint: url-status|link]])</span> [[Category:CS1 maint: url-status]]</ref> ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ರೂಪಗಳಾದ ಕೇಶವ, ಜನಾರ್ಧನ ಮತ್ತು ವೇಣುಗೋಪಾಲರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ''ತ್ರಿಕೂಟ'' (ತ್ರಿಕೋಶ) ರಚನೆಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ - ಪ್ರತಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ( ''ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ'' ) ನೆಲದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name=":0" /> ಕೇಂದ್ರ ರಚನೆಯು 56 ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪರಿಧಿಯ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ ( ''ಪ್ರಕಾರ'' ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKumaranSaranya2022">Kumaran, R. N.; Saranya, M. (17 November 2022). [https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf "Sacred Ensembles of Hoysalas"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology''. '''10''' (<span class="nowrap">2022–</span>23): <span class="nowrap">82–</span>109.</cite></ref> <ref name=":0" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://whc.unesco.org/en/list/1670 ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು] - ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] cgww9qconeapovjn2qalv6n0vgitwb4 1383367 1383366 2026-08-18T16:24:41Z Ashwini Rai K 98657 1383367 wikitext text/x-wiki '''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ]] ಮೂರು [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ]] ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರ, [[ಬೇಲೂರು]] ಮತ್ತು [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 12 ನೇ ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . <ref name="The-Hindu1">{{Cite web |date=18 September 2023 |title=Three Hoysala temples of Karnataka inscribed as UNESCO World Heritage sites |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/three-hoysala-temples-of-karnataka-inscribed-as-unesco-world-heritage-sites/article67321126.ece |access-date=19 September 2023 |website=www.thehindu.com |publisher=The Hindu |language=en-IN |location=Mysuru}}</ref> ''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಅತಿ-ವಾಸ್ತವಿಕ [[ಶಿಲ್ಪ|ಶಿಲ್ಪಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗಾಗಿ .ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು: ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಉಪಖಂಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸರಣಿ ಆಸ್ತಿಯು ಮೂರು ಅನುಕರಣೀಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಸೋಮನಾಥಪುರ, ಬೇಲೂರು ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡು. ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 12 ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ರಚನೆಗಳು, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. <ref name="indianexpress1">{{Cite web |last=A |first=Divya |date=18 September 2023 |title=Karnataka's sacred ensembles of Hoysalas inscribed on UNESCO world heritage list |url=https://indianexpress.com/article/india/karnatakas-sacred-ensembles-of-hoysalas-inscribed-on-unesco-world-heritage-list-8945731/ |access-date=19 September 2023 |website=www.indianexpress.com |publisher=The Indian Express |language=en |location=New Delhi}}</ref> ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು - ಇದು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ನವೀನ ಪವಿತ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ. <ref name="hindustantimes1">{{Cite web |last=Singh |first=Rahul Sunilkumar |date=18 September 2023 |title=Hoysala Temples in Karnataka now India's 42nd UNESCO's World Heritage site; PM Modi says 'more pride' |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hoysala-temples-in-karnataka-now-unesco-world-heritage-sites-101695047144534.html |access-date=19 September 2023 |website=www.hindustantimes.com |publisher=Hindustan Times |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Karnataka's Hoysala temples get World Heritage tag |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/try-this/learn/sacred-ensembles-of-the-hoysalas-becomes-indias-42nd-world-heritage-site/cid/1967693 |access-date=21 September 2023 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ಆ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: * [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * [[ಹಳೇಬೀಡು|ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] (ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). == ಸ್ಥಳ == <templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles>ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿವೆ, [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಿದೆ. {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}</ref> [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಇದು ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯ ಶೈಲಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸ್ಥಳ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ, ಆಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿದೆ]], ಸುಮಾರು 35 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (22&nbsp;ಮೈ) [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಹಾಸನ]] ಪಟ್ಟಣದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (9.9&nbsp;ಮೈ) [[ಹಳೇಬೀಡು]] ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ದೂರ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಇಲ್ಲಿಂದ 220 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.&nbsp;ಕಿಮೀ (137&nbsp;ಮೈ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸುಮಾರು 3.5 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=V. K. Subramanian |url=https://books.google.com/books?id=LcMhnC9sYS8C |title=Art Shrines of Ancient India |publisher=Abhinav Publications |year=2003 |isbn=978-81-7017-431-8 |pages=75–77}}</ref> [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 30 ಆಗಿದೆ&nbsp;ಹಾಸನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಕಿ.ಮೀ (19 ಮೈ) ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 16&nbsp;ಬೇಲೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕಿಮೀ (9.9 ma). ದೇವಾಲಯವನ್ನು 210 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು.&nbsp;ಕಿಮೀ (130&nbsp;ಮೈ) ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian" /> ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ನಗರ [[ಹಾಸನ]], ಇದು [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರಿತ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ]] ರೈಲು ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು 38 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (24&nbsp;ಮೈ) [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಮೈಸೂರು]] ನಗರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ. <ref>[http://ignca.nic.in/kts_about.htm Keshava Temple, Somnathpura, Karnataka] {{Webarchive|date=23 October 2017}}, Government of Karnataka, India</ref> 11 ರಿಂದ 14 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶವು ಆಳಿತು. 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ, ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಕಲೆ, [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಪೋಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹೊಸ ರೂಪವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ನವೀನ ದೇವಾಲಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. <ref name="Nomination-Dossier">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="">''Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas''. Department of Archaeology, Museums and Heritage. pp.&nbsp;<span class="nowrap">41–</span>136.</cite></ref> ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1110 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1117 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಪರಂಪರೆಯ "ಐದು ಅಡಿಪಾಯ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನ]] ಮುಖ್ಯ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ಆದರೂ ಈ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ಕ್ರಿ.ಶ.1150ರಲ್ಲಿ [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1121 ರಲ್ಲಿ [[ಶಿವ]] ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಅದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1258 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸೋಮನಾಥನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ಆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಇವು ಈಗ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿವೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ಹೊಸ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ''ಕರ್ಣಾಟ ದ್ರಾವಿಡ'' ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿಯ]] [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು 1326 AD ಯಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ [[ಮಹಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್|ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್]] ನ ಮತ್ತೊಂದು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ನಾಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದವು. <ref name="Rice2001p353">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=B. L. Rice |url=https://books.google.com/books?id=p0wSoEIub1YC&pg=PA353 |title=Gazetteer of Mysore |publisher=Asian Educational Services |year=2001 |isbn=978-81-206-0977-8 |pages=353–354}}</ref> 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವೂ]] ಸಹ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ''ವರಾಂಡಾ'' ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವು ದುರಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು, ನಂತರ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವು]] ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=M.H. Krishna |url=https://archive.org/stream/MysoreArchaeologicalDepartment1932/Mysore%20Archaeological%20Department%201932 |title=Annual report of the Mysore Archeological Department |publisher=University of Mysore |year=1965 |pages=18–19}}</ref> == ದೇವಾಲಯಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+ದೇವಾಲಯಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರೀಕರಣ ವರ್ಷಗಳು ! ಅನುಕ್ರಮ ! ಆಧುನಿಕ ದೇವಾಲಯದ ಹೆಸರು ! ಧರ್ಮ ! ದೇವತೆ ! ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರು<br /><br /><br /><br /> (ಸಿಇ) ! class="unsortable" | ಚಿತ್ರ |- | 1 | [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | ವಿಷ್ಣು | 1117 ಕನ್ನಡ |[[ಚಿತ್ರ:Chennakeshava_Temple_at_Belur.jpg|100x100px]] |- | 2 | [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ಶಿವ]] | 1160 #1160 |[[ಚಿತ್ರ:Halebeedu-main.jpg|100x100px]] |- | 3 | [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ವಿಷ್ಣು]] | 1258 #1 |[[ಚಿತ್ರ:Chennakesava_Temple-Somanathapura.jpg|100x100px]] |} ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1117 CE ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಧಾನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}</ref> ಕ್ಲೋರಿಟಿಕ್ ಶಿಲೆಯಿಂದ (ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್) ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}</ref> ಈ ರಚನೆಯು ದೇವಾಲಯದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಎತ್ತರದ, ಐದು-ಪದರದ ''ಜಗತಿ'' (ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆ) ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಇದು ''[[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ]]'' (ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ) ಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ಮದನಿಕಾಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆವರಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು,'' ''ಹಿಂದೂ'' ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ನಿರೂಪಣಾ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ''ಜಾಲಿಗಳು'' (ರಂಧ್ರ ಕಲ್ಲಿನ ಪರದೆಗಳು) ಸೇರಿದಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದರ ''ಅಧಿಷ್ಠಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ನಿರಂತರ ಸಮತಲವಾದ ಅಲಂಕರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು'' ಆಧರಿಸಿದ ನಿರೂಪಣಾ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಕ್ರಿಯ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ದೋರಸಮುದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKumaranSaranya2022">Kumaran, R. N.; Saranya, M. (17 November 2022). [https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf "Sacred Ensembles of Hoysalas"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology''. '''10''' (<span class="nowrap">2022–</span>23): <span class="nowrap">82–</span>109.</cite></ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/document/192643 "Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 August</span> 2026</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: url-status ([[:Category:CS1 maint: url-status|link]])</span> [[Category:CS1 maint: url-status]]</ref> 1121 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. <ref name=":1" /> ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ಆಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ದಂಡನಾಯಕನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾದೇವಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ದ್ವಿಕೂಟ'' (ಅವಳಿ-ದೇವಾಲಯ) ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ''ಜಗತಿಯ'' ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ರಚನೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಂಚಿಕೆಯ ''[[ಮಂಟಪ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಮಂಟಪದಿಂದ]]'' ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಎರಡು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ|ಗರ್ಭಗೃಹಗಳನ್ನು]]'' ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಲೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ''ದಿಷ್ಟಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಎಂಟು ಸಮತಲವಾದ ಫ್ರೈಜ್ ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ''ಮಕರಗಳು'', ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'', ''ಮಹಾಭಾರತ'' ಮತ್ತು ''ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಂತಹ'' ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> ಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೈಷ್ಣವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. 1268 CE ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸೋಮನಾಥ ದಂಡನಾಯಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/document/192643 "Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 August</span> 2026</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: url-status ([[:Category:CS1 maint: url-status|link]])</span> [[Category:CS1 maint: url-status]]</ref> ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ರೂಪಗಳಾದ ಕೇಶವ, ಜನಾರ್ಧನ ಮತ್ತು ವೇಣುಗೋಪಾಲರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ''ತ್ರಿಕೂಟ'' (ತ್ರಿಕೋಶ) ರಚನೆಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ - ಪ್ರತಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ( ''ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ'' ) ನೆಲದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name=":0" /> ಕೇಂದ್ರ ರಚನೆಯು 56 ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪರಿಧಿಯ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ ( ''ಪ್ರಕಾರ'' ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKumaranSaranya2022">Kumaran, R. N.; Saranya, M. (17 November 2022). [https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf "Sacred Ensembles of Hoysalas"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology''. '''10''' (<span class="nowrap">2022–</span>23): <span class="nowrap">82–</span>109.</cite></ref> <ref name=":0" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://whc.unesco.org/en/list/1670 ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು] - ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] o9ektqjicc62k6kp01pecfh2wyddszr 1383368 1383367 2026-08-18T16:26:32Z Ashwini Rai K 98657 1383368 wikitext text/x-wiki '''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ]] ಮೂರು [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ]] ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರ, [[ಬೇಲೂರು]] ಮತ್ತು [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 12 ನೇ ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . <ref name="The-Hindu1">{{Cite web |date=18 September 2023 |title=Three Hoysala temples of Karnataka inscribed as UNESCO World Heritage sites |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/three-hoysala-temples-of-karnataka-inscribed-as-unesco-world-heritage-sites/article67321126.ece |access-date=19 September 2023 |website=www.thehindu.com |publisher=The Hindu |language=en-IN |location=Mysuru}}</ref> ''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಅತಿ-ವಾಸ್ತವಿಕ [[ಶಿಲ್ಪ|ಶಿಲ್ಪಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗಾಗಿ .ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು: ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಉಪಖಂಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸರಣಿ ಆಸ್ತಿಯು ಮೂರು ಅನುಕರಣೀಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಸೋಮನಾಥಪುರ, ಬೇಲೂರು ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡು. ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 12 ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ರಚನೆಗಳು, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. <ref name="indianexpress1">{{Cite web |last=A |first=Divya |date=18 September 2023 |title=Karnataka's sacred ensembles of Hoysalas inscribed on UNESCO world heritage list |url=https://indianexpress.com/article/india/karnatakas-sacred-ensembles-of-hoysalas-inscribed-on-unesco-world-heritage-list-8945731/ |access-date=19 September 2023 |website=www.indianexpress.com |publisher=The Indian Express |language=en |location=New Delhi}}</ref> ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು - ಇದು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ನವೀನ ಪವಿತ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ. <ref name="hindustantimes1">{{Cite web |last=Singh |first=Rahul Sunilkumar |date=18 September 2023 |title=Hoysala Temples in Karnataka now India's 42nd UNESCO's World Heritage site; PM Modi says 'more pride' |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hoysala-temples-in-karnataka-now-unesco-world-heritage-sites-101695047144534.html |access-date=19 September 2023 |website=www.hindustantimes.com |publisher=Hindustan Times |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Karnataka's Hoysala temples get World Heritage tag |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/try-this/learn/sacred-ensembles-of-the-hoysalas-becomes-indias-42nd-world-heritage-site/cid/1967693 |access-date=21 September 2023 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ಆ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: * [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * [[ಹಳೇಬೀಡು|ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] (ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). == ಸ್ಥಳ == <templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles>ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿವೆ, [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಿದೆ. {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}</ref> [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಇದು ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯ ಶೈಲಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸ್ಥಳ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ, ಆಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿದೆ]], ಸುಮಾರು 35 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (22&nbsp;ಮೈ) [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಹಾಸನ]] ಪಟ್ಟಣದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (9.9&nbsp;ಮೈ) [[ಹಳೇಬೀಡು]] ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ದೂರ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಇಲ್ಲಿಂದ 220 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.&nbsp;ಕಿಮೀ (137&nbsp;ಮೈ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸುಮಾರು 3.5 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=V. K. Subramanian |url=https://books.google.com/books?id=LcMhnC9sYS8C |title=Art Shrines of Ancient India |publisher=Abhinav Publications |year=2003 |isbn=978-81-7017-431-8 |pages=75–77}}</ref> [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 30 ಆಗಿದೆ&nbsp;ಹಾಸನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಕಿ.ಮೀ (19 ಮೈ) ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 16&nbsp;ಬೇಲೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕಿಮೀ (9.9 ma). ದೇವಾಲಯವನ್ನು 210 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು.&nbsp;ಕಿಮೀ (130&nbsp;ಮೈ) ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian" /> ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ನಗರ [[ಹಾಸನ]], ಇದು [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರಿತ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ]] ರೈಲು ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು 38 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (24&nbsp;ಮೈ) [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಮೈಸೂರು]] ನಗರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ. <ref>[http://ignca.nic.in/kts_about.htm Keshava Temple, Somnathpura, Karnataka] {{Webarchive|date=23 October 2017}}, Government of Karnataka, India</ref> 11 ರಿಂದ 14 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶವು ಆಳಿತು. 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ, ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಕಲೆ, [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಪೋಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹೊಸ ರೂಪವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ನವೀನ ದೇವಾಲಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. <ref name="Nomination-Dossier">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="">''Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas''. Department of Archaeology, Museums and Heritage. pp.&nbsp;<span class="nowrap">41–</span>136.</cite></ref> ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1110 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1117 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಪರಂಪರೆಯ "ಐದು ಅಡಿಪಾಯ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನ]] ಮುಖ್ಯ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ಆದರೂ ಈ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ಕ್ರಿ.ಶ.1150ರಲ್ಲಿ [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1121 ರಲ್ಲಿ [[ಶಿವ]] ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಅದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1258 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸೋಮನಾಥನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ಆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಇವು ಈಗ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿವೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ಹೊಸ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ''ಕರ್ಣಾಟ ದ್ರಾವಿಡ'' ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿಯ]] [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು 1326 AD ಯಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ [[ಮಹಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್|ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್]] ನ ಮತ್ತೊಂದು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ನಾಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದವು. <ref name="Rice2001p353">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=B. L. Rice |url=https://books.google.com/books?id=p0wSoEIub1YC&pg=PA353 |title=Gazetteer of Mysore |publisher=Asian Educational Services |year=2001 |isbn=978-81-206-0977-8 |pages=353–354}}</ref> 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವೂ]] ಸಹ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ''ವರಾಂಡಾ'' ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವು ದುರಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು, ನಂತರ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವು]] ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=M.H. Krishna |url=https://archive.org/stream/MysoreArchaeologicalDepartment1932/Mysore%20Archaeological%20Department%201932 |title=Annual report of the Mysore Archeological Department |publisher=University of Mysore |year=1965 |pages=18–19}}</ref> == ದೇವಾಲಯಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+ದೇವಾಲಯಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರೀಕರಣ ವರ್ಷಗಳು ! ಅನುಕ್ರಮ ! ಆಧುನಿಕ ದೇವಾಲಯದ ಹೆಸರು ! ಧರ್ಮ ! ದೇವತೆ ! ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರು<br /><br /><br /><br /> (ಸಿಇ) ! class="unsortable" | ಚಿತ್ರ |- | 1 | [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | ವಿಷ್ಣು | 1117 ಕನ್ನಡ |[[ಚಿತ್ರ:Chennakeshava_Temple_at_Belur.jpg|100x100px]] |- | 2 | [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ಶಿವ]] | 1160 #1160 |[[ಚಿತ್ರ:Halebeedu-main.jpg|100x100px]] |- | 3 | [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ವಿಷ್ಣು]] | 1258 #1 |[[ಚಿತ್ರ:Chennakesava_Temple-Somanathapura.jpg|100x100px]] |} ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1117 CE ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಧಾನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}</ref> ಕ್ಲೋರಿಟಿಕ್ ಶಿಲೆಯಿಂದ (ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್) ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}</ref> ಈ ರಚನೆಯು ದೇವಾಲಯದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಎತ್ತರದ, ಐದು-ಪದರದ ''ಜಗತಿ'' (ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆ) ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಇದು ''[[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ]]'' (ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ) ಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ಮದನಿಕಾಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆವರಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು,'' ''ಹಿಂದೂ'' ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ನಿರೂಪಣಾ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ''ಜಾಲಿಗಳು'' (ರಂಧ್ರ ಕಲ್ಲಿನ ಪರದೆಗಳು) ಸೇರಿದಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದರ ''ಅಧಿಷ್ಠಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ನಿರಂತರ ಸಮತಲವಾದ ಅಲಂಕರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು'' ಆಧರಿಸಿದ ನಿರೂಪಣಾ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಕ್ರಿಯ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ದೋರಸಮುದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1121 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. <ref name=":1" /> ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ಆಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ದಂಡನಾಯಕನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾದೇವಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ದ್ವಿಕೂಟ'' (ಅವಳಿ-ದೇವಾಲಯ) ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ''ಜಗತಿಯ'' ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ರಚನೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಂಚಿಕೆಯ ''[[ಮಂಟಪ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಮಂಟಪದಿಂದ]]'' ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಎರಡು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ|ಗರ್ಭಗೃಹಗಳನ್ನು]]'' ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಲೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ''ದಿಷ್ಟಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಎಂಟು ಸಮತಲವಾದ ಫ್ರೈಜ್ ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ''ಮಕರಗಳು'', ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'', ''ಮಹಾಭಾರತ'' ಮತ್ತು ''ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಂತಹ'' ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> ಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೈಷ್ಣವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. 1268 CE ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸೋಮನಾಥ ದಂಡನಾಯಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/document/192643 "Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 August</span> 2026</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: url-status ([[:Category:CS1 maint: url-status|link]])</span> [[Category:CS1 maint: url-status]]</ref> ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ರೂಪಗಳಾದ ಕೇಶವ, ಜನಾರ್ಧನ ಮತ್ತು ವೇಣುಗೋಪಾಲರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ''ತ್ರಿಕೂಟ'' (ತ್ರಿಕೋಶ) ರಚನೆಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ - ಪ್ರತಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ( ''ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ'' ) ನೆಲದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name=":0" /> ಕೇಂದ್ರ ರಚನೆಯು 56 ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪರಿಧಿಯ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ ( ''ಪ್ರಕಾರ'' ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKumaranSaranya2022">Kumaran, R. N.; Saranya, M. (17 November 2022). [https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf "Sacred Ensembles of Hoysalas"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology''. '''10''' (<span class="nowrap">2022–</span>23): <span class="nowrap">82–</span>109.</cite></ref> <ref name=":0" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://whc.unesco.org/en/list/1670 ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು] - ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] kq9y88qgd10hkmtr791x2po4h9yrw5e 1383370 1383368 2026-08-18T16:29:07Z Ashwini Rai K 98657 1383370 wikitext text/x-wiki '''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ]] ಮೂರು [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ]] ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರ, [[ಬೇಲೂರು]] ಮತ್ತು [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 12 ನೇ ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . <ref name="The-Hindu1">{{Cite web |date=18 September 2023 |title=Three Hoysala temples of Karnataka inscribed as UNESCO World Heritage sites |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/three-hoysala-temples-of-karnataka-inscribed-as-unesco-world-heritage-sites/article67321126.ece |access-date=19 September 2023 |website=www.thehindu.com |publisher=The Hindu |language=en-IN |location=Mysuru}}</ref> ''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಅತಿ-ವಾಸ್ತವಿಕ [[ಶಿಲ್ಪ|ಶಿಲ್ಪಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗಾಗಿ .ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು: ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಉಪಖಂಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸರಣಿ ಆಸ್ತಿಯು ಮೂರು ಅನುಕರಣೀಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಸೋಮನಾಥಪುರ, ಬೇಲೂರು ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡು. ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 12 ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ರಚನೆಗಳು, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. <ref name="indianexpress1">{{Cite web |last=A |first=Divya |date=18 September 2023 |title=Karnataka's sacred ensembles of Hoysalas inscribed on UNESCO world heritage list |url=https://indianexpress.com/article/india/karnatakas-sacred-ensembles-of-hoysalas-inscribed-on-unesco-world-heritage-list-8945731/ |access-date=19 September 2023 |website=www.indianexpress.com |publisher=The Indian Express |language=en |location=New Delhi}}</ref> ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು - ಇದು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ನವೀನ ಪವಿತ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ. <ref name="hindustantimes1">{{Cite web |last=Singh |first=Rahul Sunilkumar |date=18 September 2023 |title=Hoysala Temples in Karnataka now India's 42nd UNESCO's World Heritage site; PM Modi says 'more pride' |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hoysala-temples-in-karnataka-now-unesco-world-heritage-sites-101695047144534.html |access-date=19 September 2023 |website=www.hindustantimes.com |publisher=Hindustan Times |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Karnataka's Hoysala temples get World Heritage tag |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/try-this/learn/sacred-ensembles-of-the-hoysalas-becomes-indias-42nd-world-heritage-site/cid/1967693 |access-date=21 September 2023 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ಆ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: * [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * [[ಹಳೇಬೀಡು|ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] (ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). == ಸ್ಥಳ == <templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles>ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿವೆ, [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಿದೆ. {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}</ref> [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಇದು ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯ ಶೈಲಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸ್ಥಳ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ, ಆಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿದೆ]], ಸುಮಾರು 35 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (22&nbsp;ಮೈ) [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಹಾಸನ]] ಪಟ್ಟಣದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (9.9&nbsp;ಮೈ) [[ಹಳೇಬೀಡು]] ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ದೂರ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಇಲ್ಲಿಂದ 220 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.&nbsp;ಕಿಮೀ (137&nbsp;ಮೈ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸುಮಾರು 3.5 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=V. K. Subramanian |url=https://books.google.com/books?id=LcMhnC9sYS8C |title=Art Shrines of Ancient India |publisher=Abhinav Publications |year=2003 |isbn=978-81-7017-431-8 |pages=75–77}}</ref> [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 30 ಆಗಿದೆ&nbsp;ಹಾಸನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಕಿ.ಮೀ (19 ಮೈ) ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 16&nbsp;ಬೇಲೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕಿಮೀ (9.9 ma). ದೇವಾಲಯವನ್ನು 210 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು.&nbsp;ಕಿಮೀ (130&nbsp;ಮೈ) ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian" /> ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ನಗರ [[ಹಾಸನ]], ಇದು [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರಿತ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ]] ರೈಲು ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು 38 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (24&nbsp;ಮೈ) [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಮೈಸೂರು]] ನಗರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ. <ref>[http://ignca.nic.in/kts_about.htm Keshava Temple, Somnathpura, Karnataka] {{Webarchive|date=23 October 2017}}, Government of Karnataka, India</ref> 11 ರಿಂದ 14 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶವು ಆಳಿತು. 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ, ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಕಲೆ, [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಪೋಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹೊಸ ರೂಪವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ನವೀನ ದೇವಾಲಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. <ref name="Nomination-Dossier">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="">''Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas''. Department of Archaeology, Museums and Heritage. pp.&nbsp;<span class="nowrap">41–</span>136.</cite></ref> ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1110 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1117 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಪರಂಪರೆಯ "ಐದು ಅಡಿಪಾಯ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನ]] ಮುಖ್ಯ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ಆದರೂ ಈ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ಕ್ರಿ.ಶ.1150ರಲ್ಲಿ [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1121 ರಲ್ಲಿ [[ಶಿವ]] ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಅದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1258 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸೋಮನಾಥನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ಆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಇವು ಈಗ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿವೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ಹೊಸ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ''ಕರ್ಣಾಟ ದ್ರಾವಿಡ'' ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿಯ]] [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು 1326 AD ಯಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ [[ಮಹಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್|ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್]] ನ ಮತ್ತೊಂದು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ನಾಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದವು. <ref name="Rice2001p353">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=B. L. Rice |url=https://books.google.com/books?id=p0wSoEIub1YC&pg=PA353 |title=Gazetteer of Mysore |publisher=Asian Educational Services |year=2001 |isbn=978-81-206-0977-8 |pages=353–354}}</ref> 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವೂ]] ಸಹ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ''ವರಾಂಡಾ'' ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವು ದುರಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು, ನಂತರ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವು]] ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=M.H. Krishna |url=https://archive.org/stream/MysoreArchaeologicalDepartment1932/Mysore%20Archaeological%20Department%201932 |title=Annual report of the Mysore Archeological Department |publisher=University of Mysore |year=1965 |pages=18–19}}</ref> == ದೇವಾಲಯಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+ದೇವಾಲಯಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರೀಕರಣ ವರ್ಷಗಳು ! ಅನುಕ್ರಮ ! ಆಧುನಿಕ ದೇವಾಲಯದ ಹೆಸರು ! ಧರ್ಮ ! ದೇವತೆ ! ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರು<br /><br /><br /><br /> (ಸಿಇ) ! class="unsortable" | ಚಿತ್ರ |- | 1 | [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | ವಿಷ್ಣು | 1117 ಕನ್ನಡ |[[ಚಿತ್ರ:Chennakeshava_Temple_at_Belur.jpg|100x100px]] |- | 2 | [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ಶಿವ]] | 1160 #1160 |[[ಚಿತ್ರ:Halebeedu-main.jpg|100x100px]] |- | 3 | [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ವಿಷ್ಣು]] | 1258 #1 |[[ಚಿತ್ರ:Chennakesava_Temple-Somanathapura.jpg|100x100px]] |} ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1117 CE ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಧಾನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}</ref> ಕ್ಲೋರಿಟಿಕ್ ಶಿಲೆಯಿಂದ (ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್) ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}</ref> ಈ ರಚನೆಯು ದೇವಾಲಯದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಎತ್ತರದ, ಐದು-ಪದರದ ''ಜಗತಿ'' (ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆ) ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಇದು ''[[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ]]'' (ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ) ಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ಮದನಿಕಾಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆವರಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು,'' ''ಹಿಂದೂ'' ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ನಿರೂಪಣಾ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ''ಜಾಲಿಗಳು'' (ರಂಧ್ರ ಕಲ್ಲಿನ ಪರದೆಗಳು) ಸೇರಿದಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದರ ''ಅಧಿಷ್ಠಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ನಿರಂತರ ಸಮತಲವಾದ ಅಲಂಕರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು'' ಆಧರಿಸಿದ ನಿರೂಪಣಾ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಕ್ರಿಯ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ದೋರಸಮುದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1121 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ಆಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ದಂಡನಾಯಕನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾದೇವಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ದ್ವಿಕೂಟ'' (ಅವಳಿ-ದೇವಾಲಯ) ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ''ಜಗತಿಯ'' ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ರಚನೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಂಚಿಕೆಯ ''[[ಮಂಟಪ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಮಂಟಪದಿಂದ]]'' ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಎರಡು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ|ಗರ್ಭಗೃಹಗಳನ್ನು]]'' ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಲೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ''ದಿಷ್ಟಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಎಂಟು ಸಮತಲವಾದ ಫ್ರೈಜ್ ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ''ಮಕರಗಳು'', ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'', ''ಮಹಾಭಾರತ'' ಮತ್ತು ''ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಂತಹ'' ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> ಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೈಷ್ಣವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. 1268 CE ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸೋಮನಾಥ ದಂಡನಾಯಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/document/192643 "Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 August</span> 2026</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: url-status ([[:Category:CS1 maint: url-status|link]])</span> [[Category:CS1 maint: url-status]]</ref> ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ರೂಪಗಳಾದ ಕೇಶವ, ಜನಾರ್ಧನ ಮತ್ತು ವೇಣುಗೋಪಾಲರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ''ತ್ರಿಕೂಟ'' (ತ್ರಿಕೋಶ) ರಚನೆಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ - ಪ್ರತಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ( ''ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ'' ) ನೆಲದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name=":0" /> ಕೇಂದ್ರ ರಚನೆಯು 56 ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪರಿಧಿಯ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ ( ''ಪ್ರಕಾರ'' ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKumaranSaranya2022">Kumaran, R. N.; Saranya, M. (17 November 2022). [https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf "Sacred Ensembles of Hoysalas"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology''. '''10''' (<span class="nowrap">2022–</span>23): <span class="nowrap">82–</span>109.</cite></ref> <ref name=":0" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://whc.unesco.org/en/list/1670 ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು] - ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] g181bder3xrk0k368enifejtbe1hphq 1383371 1383370 2026-08-18T16:31:04Z Ashwini Rai K 98657 1383371 wikitext text/x-wiki '''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ]] ಮೂರು [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ]] ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರ, [[ಬೇಲೂರು]] ಮತ್ತು [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 12 ನೇ ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . <ref name="The-Hindu1">{{Cite web |date=18 September 2023 |title=Three Hoysala temples of Karnataka inscribed as UNESCO World Heritage sites |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/three-hoysala-temples-of-karnataka-inscribed-as-unesco-world-heritage-sites/article67321126.ece |access-date=19 September 2023 |website=www.thehindu.com |publisher=The Hindu |language=en-IN |location=Mysuru}}</ref> ''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಅತಿ-ವಾಸ್ತವಿಕ [[ಶಿಲ್ಪ|ಶಿಲ್ಪಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗಾಗಿ .ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು: ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಉಪಖಂಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸರಣಿ ಆಸ್ತಿಯು ಮೂರು ಅನುಕರಣೀಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಸೋಮನಾಥಪುರ, ಬೇಲೂರು ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡು. ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 12 ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ರಚನೆಗಳು, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. <ref name="indianexpress1">{{Cite web |last=A |first=Divya |date=18 September 2023 |title=Karnataka's sacred ensembles of Hoysalas inscribed on UNESCO world heritage list |url=https://indianexpress.com/article/india/karnatakas-sacred-ensembles-of-hoysalas-inscribed-on-unesco-world-heritage-list-8945731/ |access-date=19 September 2023 |website=www.indianexpress.com |publisher=The Indian Express |language=en |location=New Delhi}}</ref> ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು - ಇದು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ನವೀನ ಪವಿತ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ. <ref name="hindustantimes1">{{Cite web |last=Singh |first=Rahul Sunilkumar |date=18 September 2023 |title=Hoysala Temples in Karnataka now India's 42nd UNESCO's World Heritage site; PM Modi says 'more pride' |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hoysala-temples-in-karnataka-now-unesco-world-heritage-sites-101695047144534.html |access-date=19 September 2023 |website=www.hindustantimes.com |publisher=Hindustan Times |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Karnataka's Hoysala temples get World Heritage tag |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/try-this/learn/sacred-ensembles-of-the-hoysalas-becomes-indias-42nd-world-heritage-site/cid/1967693 |access-date=21 September 2023 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ಆ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: * [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * [[ಹಳೇಬೀಡು|ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] (ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). == ಸ್ಥಳ == <templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles>ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿವೆ, [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಿದೆ. {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}</ref> [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಇದು ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯ ಶೈಲಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸ್ಥಳ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ, ಆಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿದೆ]], ಸುಮಾರು 35 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (22&nbsp;ಮೈ) [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಹಾಸನ]] ಪಟ್ಟಣದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (9.9&nbsp;ಮೈ) [[ಹಳೇಬೀಡು]] ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ದೂರ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಇಲ್ಲಿಂದ 220 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.&nbsp;ಕಿಮೀ (137&nbsp;ಮೈ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸುಮಾರು 3.5 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=V. K. Subramanian |url=https://books.google.com/books?id=LcMhnC9sYS8C |title=Art Shrines of Ancient India |publisher=Abhinav Publications |year=2003 |isbn=978-81-7017-431-8 |pages=75–77}}</ref> [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 30 ಆಗಿದೆ&nbsp;ಹಾಸನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಕಿ.ಮೀ (19 ಮೈ) ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 16&nbsp;ಬೇಲೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕಿಮೀ (9.9 ma). ದೇವಾಲಯವನ್ನು 210 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು.&nbsp;ಕಿಮೀ (130&nbsp;ಮೈ) ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian" /> ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ನಗರ [[ಹಾಸನ]], ಇದು [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರಿತ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ]] ರೈಲು ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು 38 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (24&nbsp;ಮೈ) [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಮೈಸೂರು]] ನಗರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ. <ref>[http://ignca.nic.in/kts_about.htm Keshava Temple, Somnathpura, Karnataka] {{Webarchive|date=23 October 2017}}, Government of Karnataka, India</ref> 11 ರಿಂದ 14 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶವು ಆಳಿತು. 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ, ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಕಲೆ, [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಪೋಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹೊಸ ರೂಪವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ನವೀನ ದೇವಾಲಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. <ref name="Nomination-Dossier">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="">''Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas''. Department of Archaeology, Museums and Heritage. pp.&nbsp;<span class="nowrap">41–</span>136.</cite></ref> ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1110 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1117 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಪರಂಪರೆಯ "ಐದು ಅಡಿಪಾಯ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನ]] ಮುಖ್ಯ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ಆದರೂ ಈ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ಕ್ರಿ.ಶ.1150ರಲ್ಲಿ [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1121 ರಲ್ಲಿ [[ಶಿವ]] ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಅದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1258 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸೋಮನಾಥನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ಆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಇವು ಈಗ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿವೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ಹೊಸ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ''ಕರ್ಣಾಟ ದ್ರಾವಿಡ'' ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿಯ]] [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು 1326 AD ಯಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ [[ಮಹಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್|ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್]] ನ ಮತ್ತೊಂದು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ನಾಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದವು. <ref name="Rice2001p353">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=B. L. Rice |url=https://books.google.com/books?id=p0wSoEIub1YC&pg=PA353 |title=Gazetteer of Mysore |publisher=Asian Educational Services |year=2001 |isbn=978-81-206-0977-8 |pages=353–354}}</ref> 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವೂ]] ಸಹ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ''ವರಾಂಡಾ'' ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವು ದುರಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು, ನಂತರ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವು]] ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=M.H. Krishna |url=https://archive.org/stream/MysoreArchaeologicalDepartment1932/Mysore%20Archaeological%20Department%201932 |title=Annual report of the Mysore Archeological Department |publisher=University of Mysore |year=1965 |pages=18–19}}</ref> == ದೇವಾಲಯಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+ದೇವಾಲಯಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರೀಕರಣ ವರ್ಷಗಳು ! ಅನುಕ್ರಮ ! ಆಧುನಿಕ ದೇವಾಲಯದ ಹೆಸರು ! ಧರ್ಮ ! ದೇವತೆ ! ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರು<br /><br /><br /><br /> (ಸಿಇ) ! class="unsortable" | ಚಿತ್ರ |- | 1 | [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | ವಿಷ್ಣು | 1117 ಕನ್ನಡ |[[ಚಿತ್ರ:Chennakeshava_Temple_at_Belur.jpg|100x100px]] |- | 2 | [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ಶಿವ]] | 1160 #1160 |[[ಚಿತ್ರ:Halebeedu-main.jpg|100x100px]] |- | 3 | [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ವಿಷ್ಣು]] | 1258 #1 |[[ಚಿತ್ರ:Chennakesava_Temple-Somanathapura.jpg|100x100px]] |} ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1117 CE ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಧಾನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}</ref> ಕ್ಲೋರಿಟಿಕ್ ಶಿಲೆಯಿಂದ (ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್) ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ದೇವಾಲಯದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಎತ್ತರದ, ಐದು-ಪದರದ ''ಜಗತಿ'' (ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆ) ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಇದು ''[[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ]]'' (ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ) ಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ಮದನಿಕಾಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆವರಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು,'' ''ಹಿಂದೂ'' ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ನಿರೂಪಣಾ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ''ಜಾಲಿಗಳು'' (ರಂಧ್ರ ಕಲ್ಲಿನ ಪರದೆಗಳು) ಸೇರಿದಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದರ ''ಅಧಿಷ್ಠಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ನಿರಂತರ ಸಮತಲವಾದ ಅಲಂಕರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು'' ಆಧರಿಸಿದ ನಿರೂಪಣಾ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಕ್ರಿಯ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ದೋರಸಮುದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1121 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ಆಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ದಂಡನಾಯಕನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾದೇವಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ದ್ವಿಕೂಟ'' (ಅವಳಿ-ದೇವಾಲಯ) ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ''ಜಗತಿಯ'' ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ರಚನೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಂಚಿಕೆಯ ''[[ಮಂಟಪ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಮಂಟಪದಿಂದ]]'' ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಎರಡು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ|ಗರ್ಭಗೃಹಗಳನ್ನು]]'' ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಲೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ''ದಿಷ್ಟಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಎಂಟು ಸಮತಲವಾದ ಫ್ರೈಜ್ ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ''ಮಕರಗಳು'', ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'', ''ಮಹಾಭಾರತ'' ಮತ್ತು ''ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಂತಹ'' ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> ಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೈಷ್ಣವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. 1268 CE ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸೋಮನಾಥ ದಂಡನಾಯಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/document/192643 "Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 August</span> 2026</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: url-status ([[:Category:CS1 maint: url-status|link]])</span> [[Category:CS1 maint: url-status]]</ref> ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ರೂಪಗಳಾದ ಕೇಶವ, ಜನಾರ್ಧನ ಮತ್ತು ವೇಣುಗೋಪಾಲರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ''ತ್ರಿಕೂಟ'' (ತ್ರಿಕೋಶ) ರಚನೆಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ - ಪ್ರತಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ( ''ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ'' ) ನೆಲದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name=":0" /> ಕೇಂದ್ರ ರಚನೆಯು 56 ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪರಿಧಿಯ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ ( ''ಪ್ರಕಾರ'' ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKumaranSaranya2022">Kumaran, R. N.; Saranya, M. (17 November 2022). [https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf "Sacred Ensembles of Hoysalas"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology''. '''10''' (<span class="nowrap">2022–</span>23): <span class="nowrap">82–</span>109.</cite></ref> <ref name=":0" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://whc.unesco.org/en/list/1670 ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು] - ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] 1tj4vcdn1z8bg2wcd0jcwwns7122znp 1383372 1383371 2026-08-18T16:32:25Z Ashwini Rai K 98657 1383372 wikitext text/x-wiki '''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ]] ಮೂರು [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ]] ದೇವಾಲಯಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು]] ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರ, [[ಬೇಲೂರು]] ಮತ್ತು [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 12 ನೇ ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು . <ref name="The-Hindu1">{{Cite web |date=18 September 2023 |title=Three Hoysala temples of Karnataka inscribed as UNESCO World Heritage sites |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/three-hoysala-temples-of-karnataka-inscribed-as-unesco-world-heritage-sites/article67321126.ece |access-date=19 September 2023 |website=www.thehindu.com |publisher=The Hindu |language=en-IN |location=Mysuru}}</ref> ''ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಅತಿ-ವಾಸ್ತವಿಕ [[ಶಿಲ್ಪ|ಶಿಲ್ಪಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗಾಗಿ .ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು: ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಉಪಖಂಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸರಣಿ ಆಸ್ತಿಯು ಮೂರು ಅನುಕರಣೀಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಸೋಮನಾಥಪುರ, ಬೇಲೂರು ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡು. ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 12 ಮತ್ತು 13 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ರಚನೆಗಳು, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. <ref name="indianexpress1">{{Cite web |last=A |first=Divya |date=18 September 2023 |title=Karnataka's sacred ensembles of Hoysalas inscribed on UNESCO world heritage list |url=https://indianexpress.com/article/india/karnatakas-sacred-ensembles-of-hoysalas-inscribed-on-unesco-world-heritage-list-8945731/ |access-date=19 September 2023 |website=www.indianexpress.com |publisher=The Indian Express |language=en |location=New Delhi}}</ref> ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು - ಇದು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ನವೀನ ಪವಿತ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ. <ref name="hindustantimes1">{{Cite web |last=Singh |first=Rahul Sunilkumar |date=18 September 2023 |title=Hoysala Temples in Karnataka now India's 42nd UNESCO's World Heritage site; PM Modi says 'more pride' |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hoysala-temples-in-karnataka-now-unesco-world-heritage-sites-101695047144534.html |access-date=19 September 2023 |website=www.hindustantimes.com |publisher=Hindustan Times |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Karnataka's Hoysala temples get World Heritage tag |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/try-this/learn/sacred-ensembles-of-the-hoysalas-becomes-indias-42nd-world-heritage-site/cid/1967693 |access-date=21 September 2023 |website=www.telegraphindia.com}}</ref> ಆ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: * [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * [[ಹಳೇಬೀಡು|ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] (ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). * ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] (ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ನಿರ್ಮಿಸಿದ). == ಸ್ಥಳ == <templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles>ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿವೆ, [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಿದೆ. {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}</ref> [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಇದು ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯ ಶೈಲಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸ್ಥಳ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ, ಆಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.]] [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿದೆ]], ಸುಮಾರು 35 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (22&nbsp;ಮೈ) [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಹಾಸನ]] ಪಟ್ಟಣದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (9.9&nbsp;ಮೈ) [[ಹಳೇಬೀಡು]] ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ದೂರ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಇಲ್ಲಿಂದ 220 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.&nbsp;ಕಿಮೀ (137&nbsp;ಮೈ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸುಮಾರು 3.5 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=V. K. Subramanian |url=https://books.google.com/books?id=LcMhnC9sYS8C |title=Art Shrines of Ancient India |publisher=Abhinav Publications |year=2003 |isbn=978-81-7017-431-8 |pages=75–77}}</ref> [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಹಳೇಬೀಡು]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 30 ಆಗಿದೆ&nbsp;ಹಾಸನದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಕಿ.ಮೀ (19 ಮೈ) ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 16&nbsp;ಬೇಲೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕಿಮೀ (9.9 ma). ದೇವಾಲಯವನ್ನು 210 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು.&nbsp;ಕಿಮೀ (130&nbsp;ಮೈ) ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 75 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಗಂಟೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಡ್ರೈವ್. <ref name="Subramanian" /> ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ನಗರ [[ಹಾಸನ]], ಇದು [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರಿತ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ]] ರೈಲು ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು]] ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು 38 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (24&nbsp;ಮೈ) [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾದ [[ಮೈಸೂರು]] ನಗರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ. <ref>[http://ignca.nic.in/kts_about.htm Keshava Temple, Somnathpura, Karnataka] {{Webarchive|date=23 October 2017}}, Government of Karnataka, India</ref> 11 ರಿಂದ 14 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶವು ಆಳಿತು. 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ, ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಕಲೆ, [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಪೋಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹೊಸ ರೂಪವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ನವೀನ ದೇವಾಲಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. <ref name="Nomination-Dossier">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage |pages=41–136}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="">''Nomination Dossier – Sacred Ensembles of the Hoysalas''. Department of Archaeology, Museums and Heritage. pp.&nbsp;<span class="nowrap">41–</span>136.</cite></ref> ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1110 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1117 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಪರಂಪರೆಯ "ಐದು ಅಡಿಪಾಯ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನ]] ಮುಖ್ಯ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ಆದರೂ ಈ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ಕ್ರಿ.ಶ.1150ರಲ್ಲಿ [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1121 ರಲ್ಲಿ [[ಶಿವ]] ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಅದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು]] ಕ್ರಿ.ಶ. 1258 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸೋಮನಾಥನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ಆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಇವು ಈಗ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿವೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ಹೊಸ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ''ಕರ್ಣಾಟ ದ್ರಾವಿಡ'' ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ|ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿಯ]] [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು 1326 AD ಯಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ [[ಮಹಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್|ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್]] ನ ಮತ್ತೊಂದು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ನಾಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದವು. <ref name="Rice2001p353">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=B. L. Rice |url=https://books.google.com/books?id=p0wSoEIub1YC&pg=PA353 |title=Gazetteer of Mysore |publisher=Asian Educational Services |year=2001 |isbn=978-81-206-0977-8 |pages=353–354}}</ref> 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವೂ]] ಸಹ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ''ವರಾಂಡಾ'' ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವು ದುರಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು, ನಂತರ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರವು]] ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=M.H. Krishna |url=https://archive.org/stream/MysoreArchaeologicalDepartment1932/Mysore%20Archaeological%20Department%201932 |title=Annual report of the Mysore Archeological Department |publisher=University of Mysore |year=1965 |pages=18–19}}</ref> == ದೇವಾಲಯಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+ದೇವಾಲಯಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರೀಕರಣ ವರ್ಷಗಳು ! ಅನುಕ್ರಮ ! ಆಧುನಿಕ ದೇವಾಲಯದ ಹೆಸರು ! ಧರ್ಮ ! ದೇವತೆ ! ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರು<br /><br /><br /><br /> (ಸಿಇ) ! class="unsortable" | ಚಿತ್ರ |- | 1 | [[ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | ವಿಷ್ಣು | 1117 ಕನ್ನಡ |[[ಚಿತ್ರ:Chennakeshava_Temple_at_Belur.jpg|100x100px]] |- | 2 | [[ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ಶಿವ]] | 1160 #1160 |[[ಚಿತ್ರ:Halebeedu-main.jpg|100x100px]] |- | 3 | [[ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ]] | ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | [[ವಿಷ್ಣು]] | 1258 #1 |[[ಚಿತ್ರ:Chennakesava_Temple-Somanathapura.jpg|100x100px]] |} ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1117 CE ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಧಾನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಕ್ಲೋರಿಟಿಕ್ ಶಿಲೆಯಿಂದ (ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್) ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ದೇವಾಲಯದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಎತ್ತರದ, ಐದು-ಪದರದ ''ಜಗತಿ'' (ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆ) ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಇದು ''[[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ]]'' (ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ) ಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ಮದನಿಕಾಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆವರಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು,'' ''ಹಿಂದೂ'' ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ನಿರೂಪಣಾ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ''ಜಾಲಿಗಳು'' (ರಂಧ್ರ ಕಲ್ಲಿನ ಪರದೆಗಳು) ಸೇರಿದಂತೆ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದರ ''ಅಧಿಷ್ಠಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ನಿರಂತರ ಸಮತಲವಾದ ಅಲಂಕರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'' ಮತ್ತು ''ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು'' ಆಧರಿಸಿದ ನಿರೂಪಣಾ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಕ್ರಿಯ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. <ref name=":0" /> ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೇಬೀಡುನಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ದೋರಸಮುದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1121 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ಆಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೇತಮಲ್ಲ ದಂಡನಾಯಕನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾದೇವಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ''ದ್ವಿಕೂಟ'' (ಅವಳಿ-ದೇವಾಲಯ) ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ''ಜಗತಿಯ'' ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ರಚನೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಂಚಿಕೆಯ ''[[ಮಂಟಪ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಮಂಟಪದಿಂದ]]'' ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಎರಡು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ|ಗರ್ಭಗೃಹಗಳನ್ನು]]'' ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಲೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ. <ref name=":0" /> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ''ದಿಷ್ಟಾನ'' (ಸ್ತಂಭ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಎಂಟು ಸಮತಲವಾದ ಫ್ರೈಜ್ ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು, ''ಮಕರಗಳು'', ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ''ರಾಮಾಯಣ'', ''ಮಹಾಭಾರತ'' ಮತ್ತು ''ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಂತಹ'' ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. <ref name=":1" /> <ref name=":0" /> ಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೈಷ್ಣವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. 1268 CE ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸೋಮನಾಥ ದಂಡನಾಯಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. <ref name=":0">{{Cite web |title=Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/document/192643 |url-status=live |access-date=5 August 2026}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/document/192643 "Inscription as Serial Nomination of Sacred Ensembles of Hoysala for inclusion on UNESCO World Heritage List"]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 August</span> 2026</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: url-status ([[:Category:CS1 maint: url-status|link]])</span> [[Category:CS1 maint: url-status]]</ref> ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ರೂಪಗಳಾದ ಕೇಶವ, ಜನಾರ್ಧನ ಮತ್ತು ವೇಣುಗೋಪಾಲರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ''ತ್ರಿಕೂಟ'' (ತ್ರಿಕೋಶ) ರಚನೆಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ - ಪ್ರತಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ( ''ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ'' ) ನೆಲದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name=":0" /> ಕೇಂದ್ರ ರಚನೆಯು 56 ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪರಿಧಿಯ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ ( ''ಪ್ರಕಾರ'' ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. <ref name=":1">{{Cite journal|last=Kumaran|first=R. N.|last2=Saranya|first2=M.|date=17 November 2022|title=Sacred Ensembles of Hoysalas|url=https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf|journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology|volume=10|issue=2022-23|pages=82-109}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKumaranSaranya2022">Kumaran, R. N.; Saranya, M. (17 November 2022). [https://heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume10/4.pdf "Sacred Ensembles of Hoysalas"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology''. '''10''' (<span class="nowrap">2022–</span>23): <span class="nowrap">82–</span>109.</cite></ref> <ref name=":0" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://whc.unesco.org/en/list/1670 ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಮೇಳಗಳು] - ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] 2g02wnoegvh7l3uvcbvbdeia2azcp6t 3 180481 1383373 2026-08-18T16:46:01Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1383373 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Kiran Sargur}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) tsqn4bhqxb9lqmj8ulg155ukeoa2qw8 3 180482 1383378 2026-08-18T18:13:46Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1383378 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=John177388}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೪೩, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) gn1b6xivpiwy0h9s3zidgb9apbo5mp1 3 180483 1383384 2026-08-18T22:41:29Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1383384 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Shwetha lp}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೧೧, ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) hlzyeo6lem9iff6wzrcoxoa2s094sw2 0 180484 1383389 2026-08-18T23:31:10Z Kartikdn 1134 ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ IV 1383389 wikitext text/x-wiki [[File:Charles4_mini.jpg|thumb|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ IV ನ ಗೋರಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ, ಸು. ೧೩೭೨]] '''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ IV''' 1322-28ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿನ]] [[ಅರಸ|ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ]]. ಈತನಿಗೆ '''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದ ಫೇರ್''' ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈತ ದೊರೆ [[:en:Philip_IV_of_France|4ನೆಯ ಫಿಲಿಪನ]] ಮೂರನೆಯ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು.<ref name="Kibler1">Kibler, p.201.</ref><ref name="encarta2008">{{cite encyclopedia|title=Charles IV (of France)|encyclopedia=Encarta|publisher=Microsoft Corporation|year=2008}}</ref> 1322ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ [[:en:Philip_V_of_France|5ನೆಯ ಫಿಲಿಪ್]] ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಈತ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ. 1324ರಿಂದ 1327ರವರೆಗೆ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಜೊತೆ [[ಯುದ್ಧ]] ನಡೆಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದೊರೆಯ [[ಜಹಗೀರು|ಜಹಗೀರನ]] ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡ. 1328ರಲ್ಲಿ ಈತ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ [[:en:Capetian_dynasty|ಕಪೇಶಿಯನ್ ವಂಶದ]] ನೇರ [[ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ|ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ]] ಕೊನೆಯಾಯಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * Kibler, William W. (1995) <nowiki>''</nowiki>Medieval France: an Encyclopedia.<nowiki>''</nowiki> London: Routledge. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಾಲ್ರ್ಸ್‌ (ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ದೊರೆಗಳು)}} [[ವರ್ಗ:ಅರಸರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] kc3ikkqtoacrlav9c26xqksyd54838c 0 180485 1383409 2026-08-19T06:06:43Z Shreelatha.Halemane 88264 ಹೊಸ ಪುಟ: [[File:Shiv Linga at Warangal Fort Complex.jpg|thumb|Shiv Linga at Warangal Fort Complex]] ವಾರಂಗಲ್ ಕೋಟೆಯು ಭಾರತದ [[ತೆಲಂಗಾಣ]]ದ ವಾರಂಗಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕಾಕತೀಯ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ಮುಸುನೂರಿ ನಾಯಕರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಯು ಕಾಕತೀಯರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ... 1383409 wikitext text/x-wiki [[File:Shiv Linga at Warangal Fort Complex.jpg|thumb|Shiv Linga at Warangal Fort Complex]] ವಾರಂಗಲ್ ಕೋಟೆಯು ಭಾರತದ [[ತೆಲಂಗಾಣ]]ದ ವಾರಂಗಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕಾಕತೀಯ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ಮುಸುನೂರಿ ನಾಯಕರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಯು ಕಾಕತೀಯರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಕನಿಷ್ಠ 12 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯು ನಾಲ್ಕು ಅಲಂಕಾರಿಕ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಕಾಕತೀಯ ಕಲಾ ತೋರಣಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒರುಗಲ್ಲು ಕೋಟೆಯು ಮೂಲತಃ ಈಗ ನಾಶವಾಗಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಶಿವ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಕಾಕತೀಯ ಕಮಾನುವನ್ನು ತೆಲಂಗಾಣದ ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ "ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ" ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಶಾಶ್ವತ ನಿಯೋಗದಿಂದ 10/09/2010 ರಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5573/</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಾರಂಗಲ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 8 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ [[ಚಾಲುಕ್ಯ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು; 12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಇದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಕಾಕತೀಯ ರಾಜವಂಶದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಂತರದ ವರ್ಧನೆಗಳ ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆ-ಗೋಡೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಗಣಪತಿದೇವ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1199-ಕ್ರಿ.ಶ. 1262) ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿದನು ಮತ್ತು 1289 ರವರೆಗೆ ಆಳಿದ ಅವನ ಮಗಳು ರುದ್ರಮ ದೇವಿಯಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ಮೊಮ್ಮಗ ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ II ನಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು, ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯು "ಸುವರ್ಣಯುಗ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಚಿತ್ರ:Rudrama_devi_vigraham.JPG|thumb|Rudrama devi vigraham]] ಗಣಪತಿದೇವ, ರುದ್ರಮ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ II ಎಲ್ಲರೂ ಕೋಟೆಯ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು, ದ್ವಾರಗಳು, ಚದರ ಕೊತ್ತಲಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ಕಾಕತೀಯ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತದೆ 1309 ರಲ್ಲಿ, ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಮಲಿಕ್ ಕಾಫೂರ್ 100,000 ಪುರುಷರ ದೊಡ್ಡ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದರು. ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ II ಮತ್ತು ಅವನ ಜನರು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರು. ಆರು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ, ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ II ಕಾಫೂರ್ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಫೂರ್ ನೆರೆಯ ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೋ-ಇ-ನೂರ್ ವಜ್ರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಮೂಲ್ಯ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಅವರು ದೆಹಲಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಈ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರೋ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಕೋಟೆಗಳು ಬಲವಾದ ಹೊರಗಿನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಆಳವಾದ ಕಂದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಸೈನ್ಯವು ಅದನ್ನು ದಾಟುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಒಳಗಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನಿಕರು ಈಜಿಕೊಂಡು ದಾಟುವ ಕಂದಕದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಖುಸ್ರೋ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಕೋಟೆಯು ಇಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಗಳ ಎರಡು ಒಳಗಿನ ವೃತ್ತಗಳಿಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಫರ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ 1310 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತೊರೆದಾಗ, ಅವನು 2,000 ಒಂಟೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದನು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 1318 ರಲ್ಲಿ, ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಲ್ಜಿಯ ಮಗ ಖುಸ್ರೋ ಖಾನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕುತುಬುದ್ದೀನ್ ಮುಬಾರಕ್ ಷಾನ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೈನ್ಯವು ವಾರಂಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿತು. ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಕಂದಕದಾದ್ಯಂತ 450 ಅಡಿ (140 ಮೀ) ಮಣ್ಣಿನ ಇಳಿಜಾರನ್ನು ಹಾಕಿದರು, ಇದು ಕೋಟೆಯ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ II ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಗುಂಪಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಭಾರಿ ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದನು, ಇದು ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕವಾಯಿತು. 1320 ರಲ್ಲಿ, ಖಲ್ಜಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ದೆಹಲಿಯ ಆಗಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸುಲ್ತಾನ್ ಘಿಯಾತ್ ಅಲ್-ದಿನ್ ತುಘಲಕ್, ತನ್ನ ಮಗ ಉಲುಘ್ ಖಾನ್‌ನನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಾರಂಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ II ತುಘಲಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಬಾರಿಗೆ, ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್ (ಆಳ್ವಿಕೆ 1325–1351) ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು, ಅವನು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದನು. ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದಾಗಿ, ಉಲುಘ್ ಖಾನ್ ದೇವಗಿರಿಗೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಬೇಕಾಯಿತು. ೪-೬ ತಿಂಗಳ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿರಾಮದ ನಂತರ, ೧೩೨೩ ರಲ್ಲಿ ಉಲುಘ್ ಖಾನ್ ೬೩,೦೦೦ ಅಶ್ವಾರೋಹಿ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದರು, ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಕ್ರೂರ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಐದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರು, ಸೈನಿಕರ ಅಪಾರ ನಷ್ಟವಾಯಿತು. ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ II ರ ಹಠಮಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಕೆಲವೇ ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ, ತುಘಲಕರ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟರು. ಕೋಟೆಯ ಹೊರಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವನ್ನು ಅವನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು, ಇದು ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ II ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿತು. ನಂತರ ಸುಲ್ತಾನರ ಪಡೆಗಳು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನಾಶಪಡಿಸಿದವು, ಅದರ ಸುಂದರವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ರಾಜಮನೆತನದ ಆವರಣಗಳು, ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು, ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಳುಗೆಡವಿದವು. ಆ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಉಲುಘ್ ಖಾನ್ ಮಹಾನ್ ಸ್ವಯಂಭುಶಿವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ ಸ್ವಯಂಭು (ಸ್ವಯಂ-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ) ಚತುರ್ಮುಖಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ (ಶಿವನ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಿಂಗ) 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಪ್ರೋಲಾ II ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೈವೀಕರಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈಗ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗೋಚರಿಸುವುದೆಲ್ಲವೂ ಕೋಟೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳು, ಇದು ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಅದರ ಒಂದು ಕಾಲದ ಆಕರ್ಷಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸೌಂದರ್ಯವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಆ ಅವಧಿಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ವಿಸ್ಮಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ತುಘ್ಲುಕನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೋಟೆಯ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು 1335 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಕೆಡವಿದರು. ಶರಣಾಗಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ II, ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು 1323 ರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ವಾರಂಗಲ್ ನಗರವನ್ನು ಸುಲ್ತಾನಪುರ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1324 ರಿಂದ 1332 ರವರೆಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು 1335 ರವರೆಗೆ ಸುಲ್ತಾನಪುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು, ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರು (72 ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು) ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಕೋಟೆಯು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು, ಗೋಲ್ಕೊಂಡದ ಕುತುಬ್ ಶಾಹಿ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ನಂತರ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Architecture_Warangal_Fort(2).jpg|thumb|Architecture Warangal Fort(2)]] ಕೋಟೆಗೆ ನಂತರದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು 15 ಮತ್ತು 17 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಿಗೆ ಬಾರ್ಬಿಕನ್ನರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ರಚನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇಂದು ವಾರಂಗಲ್ ಬಳಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ [[ಚಿತ್ರ:Architecture_Warangal_Fort.jpg|thumb|Architecture Warangal Fort]] ಮುಸುನೂರಿ ಕಪಾಯ ನಾಯಕ 14 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಚಕೊಂಡದ ರೆಚೆರ್ಲಾ ನಾಯಕರಿಂದ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== [[File:Khush Mahal, Warangal fort.JPG|thumb|Khush Mahal, Warangal fort]] [[File:Warangal fort pillars 01.jpg|thumb|Warangal Fort]] ವಾರಂಗಲ್ ಕೋಟೆಯು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕೋಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ರುದ್ರಮ ದೇವಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ರಚನೆಯು 1.5 ಮೈಲಿ (2.4 ಕಿಮೀ) ವ್ಯಾಸದ ಮಣ್ಣಿನ ಒಡ್ಡು ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಗೋಡೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಸುಮಾರು 150 ಅಡಿ (46 ಮೀ) ಅಗಲದ ಕಂದಕವನ್ನು ಅಗೆದು, ಕಾಕತೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಹೊರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಕಂದಕದ ನಂತರ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಗೋಡೆಯು ಸುಮಾರು 0.75 ಮೈಲಿ (1.21 ಕಿಮೀ) ವ್ಯಾಸದ ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕಾಕತೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಕೋಟೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಆಯಾಮಗಳ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲಿನ ಬ್ಲಾಕ್ಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳು ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಿತ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಗಾರೆ ಬಳಸದೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ರುದ್ರಮ ದೇವಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಯ ಎತ್ತರವನ್ನು ಗಣಪತಿದೇವರು ಈ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರಚನೆಯಿಂದ 29 ಅಡಿ (8.8 ಮೀ) ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗೋಡೆಯನ್ನು 45 ದೊಡ್ಡ ಆಯತಾಕಾರದ ಕೊತ್ತಲಗಳಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ 40–60 ಅಡಿ (12–18 ಮೀ) ಅಳತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅವು ಗೋಡೆಯ ಮುಖವನ್ನು ಮೀರಿ ಕಂದಕದ ನೀರಿನವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯ ಒಳ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕ್ರಮೇಣ ಇಳಿಜಾರಿನ ಮೇಲೆ 18 ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ . ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಕೋಟೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೋಟೆಯ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿದವು. ರಾಜ, ಪ್ರತಾಪರುದ್ರ II, 1318 ರಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ದೆಹಲಿಯ ಕಡೆಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಕ್ವಾಬಾವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕೋಟೆಗೆ ಹೋಗಲು ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದನು ಮೂರನೇ ಕೋಟೆಯ ಉಂಗುರವು 12.5 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (7.8 ಮೈಲಿ) ವ್ಯಾಸದ ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ವಾರಂಗಲ್ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ==ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಅವಶೇಷಗಳು== ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷೀಯ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಈಗ ಕೆಲವು ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಕೋಟೆಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಲಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಶಿವ ದೇವಾಲಯದ ಅವಶೇಷಗಳು ಈಗ ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ "ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳು" ಅಥವಾ ದ್ವಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದ್ವಾರವು ಕೋನೀಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅವಳಿ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಲಿಂಟೆಲ್ ಇದೆ; ಈ ದ್ವಾರದ ಎತ್ತರವು 10 ಮೀಟರ್ (33 ಅಡಿ) ಆಗಿದೆ. ದ್ವಾರಗಳು "ಕಮಲ ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ಕುಣಿಕೆ ಹೂಮಾಲೆಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಬಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳ" ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ, ಇದು ಅದರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರಿಂದ ನಾಶವಾಗದಿರಲು ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ (ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು ಚಾರ್ಕಮೌ), ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಗಳು 480 ಅಡಿ (150 ಮೀ) ಅಂತರದಲ್ಲಿವೆ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರಗಳು ಪರಸ್ಪರ 433 ಅಡಿ (132 ಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿವೆ. ಶಿವ ದೇವಾಲಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿದ್ದರೂ, "ಗೋಡೆಯ ಚಪ್ಪಡಿಗಳು, ಆವರಣಗಳು ಮತ್ತು ಛಾವಣಿಯ ಫಲಕಗಳ" ಅನೇಕ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಈಗ ಹೊರಾಂಗಣ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು (14 ನೇ-16 ನೇ ಶತಮಾನ) ಮೊದಲು ಮಸೀದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವು ನಿಂತಿರುವ ಕಂಬಗಳು ("ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಪಾಯ್ಲಿಯಾ") ಇನ್ನೂ ಇವೆ, ಅದು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲ ದೇವತೆ ಶಿವನ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಿಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಈಗ ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೈವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನಗಳು ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ವಚನ ಲಿಂಗದೊಂದಿಗೆ ದೈವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಲಯದ 150 ಮೀಟರ್ (490 ಅಡಿ) ಒಳಗೆ ಕಾಣುವ ಕುಶ್ ಮಹಲ್, ಇದು 14 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ಆಯತಾಕಾರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಹಲ್ ಅನ್ನು ಬೃಹತ್ ಇಳಿಜಾರಿನ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ಕಮಾನಿನ ತೆರೆಯುವಿಕೆಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹಲ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರದ ಛಾವಣಿಯಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಐದು ಅಡ್ಡ ಕಮಾನುಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ, ಇದು ರಚನೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಇಡೀ ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ರಮಣೀಯ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಇದೆ. ಈ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಒಳಗೆ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯಿದೆ. ಇದನ್ನು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒರುಗಲ್ಲು (ಅರ್ಥ: ಏಕ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಕೋಟೆಗೆ "ವಾರಂಗಲ್" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳಿವೆ. ಕೋಟೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದ ಹತ್ತಿರ ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಗೋದಾಮುಗಳಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಕೋಟೆಯ ಹೊರಗೆ, ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಎರಡನೇ ವೃತ್ತವಾಗಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯು ಅದರೊಳಗೆ ಲಿಂಗ ಗುಡಿ ('ಗುಡಿ' ಎಂದರೆ "ದೇವಾಲಯ") ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಮೂರು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಆದರೆ ಲಿಂಗ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೇಲೆ, ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೋಟೆಯ ಹೊರಗಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳಿವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Warangal_Fort</ref> ==ಆಳಿದ ರಾಜವಂಶಗಳು== ಕಾಕತಿಯ<ref>https://www.deccanchronicle.com/140530/nation-current-affairs/article/kakatiya-arch-charminar-telangana-state-logo</ref> ಮುಸುನೂರಿ ನಾಯಕರು [[ವರ್ಗ:Event:Heritage Across Borders]] pljn7kyjyaiqatlscunrz9qpcnc40k9 0 180486 1383422 2026-08-19T06:43:53Z Shreelatha.Halemane 88264 ಹೊಸ ಪುಟ: [[File:Zimnee.jpg|thumb|Zimnee]] ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿರುವ ಅಸಂಪ್ಷನ್ ಮಠ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Святогорський Успенький Зимнеський ставропігійний монастир, ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: Sviatohirskyi Uspenskyi Zymneskyi monastyr) [[ಉಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನಿ]]ಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಗ... 1383422 wikitext text/x-wiki [[File:Zimnee.jpg|thumb|Zimnee]] ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿರುವ ಅಸಂಪ್ಷನ್ ಮಠ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Святогорський Успенький Зимнеський ставропігійний монастир, ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: Sviatohirskyi Uspenskyi Zymneskyi monastyr) [[ಉಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನಿ]]ಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಸ್ಟೌರೋಪೆಜಿಯಲ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಗುಹಾ ಮಠವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಿಮ್ನೆ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ [[ಲುಹಾ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಏರುತ್ತಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವೊಲಿನ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್‌ನಿಂದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref>https://www.visitlutsk.com/en/zymne-2/</ref> [[File:Зимне, руїни Зимненського монастиря, 1988 р.jpg|thumb|Зимне, руїни Зимненського монастиря, 1988 р]] ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Зимне, Реставрація Успенського собору Зимненського монастиря, 1988 р.jpg|thumb|Зимне, Реставрація Успенського собору Зимненського монастиря, 1988 р]] ಈ ಮಠದ ಮೂಲವು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದು ಸನ್ಯಾಸಿ ದಂತಕಥೆಯು ಅದರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಚಳಿಗಾಲದ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಈ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೀವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾದ ಮೊದಲ ಹೆಗುಮೆನ್ 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತ್ಸಾರ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನಿಂದ ಕೀವ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಎಂದು ಸಹ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CZ%5CY%5CZymneMonastery.htm</ref> ಈ ಮಠವನ್ನು ಮೊದಲು 1458 ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 1698 ರವರೆಗೆ [[ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆ|ಗ್ರೀಕ್]] ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಇದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ನಂತರ ಅದು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ (ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಬ್ರೆಸ್ಟ್) ನೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಯುನಿಯೇಟ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿತು. ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಸನ್ಯಾಸಿ ಸಮುದಾಯವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲೆಂಡ್‌]]ನ ಮೂರನೇ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, 1857 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1893 ರಲ್ಲಿ, ಮಠವನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಮಠವಾಗಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1939 ರಲ್ಲಿ ವೊಲಿನಿಯಾವನ್ನು ಅದರ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಈ ಸಹೋದರತ್ವವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದರು. ಜರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ 1945 ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಭಾಗವಾದ ನಂತರ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ, ಇದು 1990 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಟೌರೋಪೆಜಿಕ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>https://jam-news.net/the-russian-church-in-ukraine/</ref> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Zimnee3.jpg|thumb|Zimnee3]] ಈ ಮಠವು 15 ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಯತಾಕಾರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೋಡೆಯು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಅಗಲವಾದ ಕಮಾನಿನಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುತ್ತಿನ ಗೋಪುರವನ್ನು 1898-99 ರಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನವ-ಮಾಸ್ಕೋವೈಟ್ ಕಟ್ಟಡದ ಶೈಲಿಯು ಇತರ ಗೋಪುರಗಳ ವಿಲಕ್ಷಣ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ಸ್ತಂಭಗಳ ಅಸಂಪ್ಷನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕಾನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಫ್ಯೋಡರ್ ಚಾರ್ಟೊರಿಸ್ಕಿ ಒದಗಿಸಿದ ನಿಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಎರಡು ಉತ್ತಮ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಸಹ ದಾನ ಮಾಡಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಈಗ ಮಠದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕಾನ್ ಅನ್ನು 1495 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಆಗ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೋಥಿಕ್ ಪ್ರಭಾವವು ಇನ್ನೂ ಅತ್ಯುನ್ನತವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 1550 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಚಲಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಯೂನಿಯೇಟ್ಸ್ 1724 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಆಗಿನ ಪೋಲಿಷ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮರುರೂಪಿಸಿದರು. ರಷ್ಯನ್ನರು ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪೋಲ್ಸ್ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿದರು. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಾಶಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಐದು ಚಿನ್ನದ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. [[File:Zimnee2.jpg|thumb|Zimnee2]] ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ ಚಿಕಣಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್ (1465–75), ಇದು ವೊಲಿನಿಯಾದ ಮರದ ಚರ್ಚುಗಳ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ. ಇದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಮಠದ ಗೋಡೆಗಳ ಹೊರಗೆ ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿದೆ. 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ರೆಫೆಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತ ಜೂಲಿಯಾನನಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಚರ್ಚ್ ಇದೆ; ಇದು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೆಫೆಕ್ಟರಿ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ. ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನಡುವೆ ಇಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಗುಹೆಗಳ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿದೆ. ಗುಹೆಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಎರಡು ಸಮಾನಾಂತರ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಗುಹೆ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಸಂತ ಬಾರ್ಲಾಮ್‌ಗೆ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ವರ್ಗ:Event:Heritage Across Borders]] 414omlpzo9ltc5y6mojkcl6m5suyc7v 0 180487 1383434 2026-08-19T07:07:37Z Shreelatha.Halemane 88264 ಹೊಸ ಪುಟ: ==ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ ಕೋಟೆ== [[File:Gagron fort .jpg|thumb|Gagron fort ]] ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ ಕೋಟೆ (ಹಿಂದಿ/ರಾಜಸ್ಥಾನಿ: गागरोन का किला) ಒಂದು ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಹಡೋಟಿ ಪ್ರದೇಶದ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]]ದ ಝಲಾವರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ... 1383434 wikitext text/x-wiki ==ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ ಕೋಟೆ== [[File:Gagron fort .jpg|thumb|Gagron fort ]] ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ ಕೋಟೆ (ಹಿಂದಿ/ರಾಜಸ್ಥಾನಿ: गागरोन का किला) ಒಂದು ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಹಡೋಟಿ ಪ್ರದೇಶದ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]]ದ ಝಲಾವರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಝಲಾವರ್ ನಗರದಿಂದ ಕೇವಲ 5 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕೋಟೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.ರಾಜಾ ಮಾಧೋ ಭಿಲ್ ಗಗ್ರಾನ್ ಕೋಟೆಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದರು, ಅವರ ನಂತರ ಈ ಕೋಟೆಯು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಜಲ್‌ದೇವ್ ಸಿಂಗ್ ದೋಡ್ (ಪರಮಾರ್ ರಜಪೂತ ರಾಜ) ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.ನಂತರ, ಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಶೇರ್ ಶಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಕ್ಬರ್]] ಕೂಡ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಅಹು ನದಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಿ ಸಿಂಧ್ ನದಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯು ಮೂರು ಕಡೆ ನೀರಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಂದಕದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಜಲದುರ್ಗ (ಹಿಂದಿ/ರಾಜಸ್ಥಾನಿ: जलदुर्ग, ಅನುವಾದ: ನೀರಿನ ಕೋಟೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.[[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]]ದ ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 37 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಇತರ ಐದು ಕೋಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು 2013 ರಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬೆಟ್ಟದ ಕೋಟೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.tourism.rajasthan.gov.in/jhalawar.html#gagron-fort</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Gagron fort 2nd view.jpg|thumb|Gagron fort 2nd view]] ಗ್ಯಾಗ್ರನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರ್ಮಾರ್ ರಜಪೂತ ರಾಜ ಬಿಜಲ್ದೇವ್ ಸಿಂಗ್ ದೋಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಖಿಂಚಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು 300 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಳಿತು. ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕವು ನಿಗೂಢವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಕೋಟೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>https://books.google.co.in/books?id=L1Z6yHKuwlUC&dq=gagron+fort+Bhil&pg=PA70&redir_esc=y#v=onepage&q=gagron%20fort%20Bhil&f=false</ref> ಈ ಕೋಟೆಯ ಕೊನೆಯ ಆಡಳಿತಗಾರ ರಾಜ ಅಚಲ್ ದಾಸ್ ಖಿಂಚಿ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ, ಮಾಲ್ವಾದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಗಗ್ರಾನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಸುಲ್ತಾನ್ ಹೋಶಾಂಗ್ ಶಾ 1423 ರಲ್ಲಿ 30,000 ಕುದುರೆ ಸವಾರರು ಮತ್ತು 84 ಆನೆ ಸವಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಸುಲ್ತಾನನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಸೋಲು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡರೂ, ಅಚಲ್ ದಾಸ್ ಖಿಂಚಿ ಶರಣಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ರಜಪೂತ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಹೋರಾಡಿದನು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಜೌಹರ್ ಮಾಡಿದರು, ಸುಲ್ತಾನನ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ತಮ್ಮನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಈ ಕೋಟೆಯು 14 ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಣಿಯರ 2 ಜೌಹರ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>https://udaipurblog.com/gagron-fort-in-jhalawar.html</ref> ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಶೇರ್ ಶಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಬರ್ ಕೂಡ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಬರ್ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬಿಕಾನೇರ್‌ನ ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ನೀಡಿದನೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>https://whc.unesco.org/en/list/247</ref> ==ರಚನೆಗಳು== ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ ಕೋಟೆಯು ಮೂರು ಕಡೆ ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಕಡೆ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಂದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಹು ನದಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಿ ಸಿಂಧ್ ನದಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಈ ಕೋಟೆಯು ಮೂರು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಗೋಪುರಗಳು ವಿಂಧ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮುಕುಂದರ ಬೆಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಿವೆ. ಕೋಟೆಯು ಕುಳಿತಿರುವ ಪರ್ವತವು ಕೋಟೆಯ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ದ್ವಾರವು ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ದ್ವಾರವು ಬೆಟ್ಟದ ರಸ್ತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕೋಟೆಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:<ref>https://www.maharajatrails.com/gagron-fort-witness-of-sacrifice-thousands-of-women-saved-their-chastity-by-sacrificing-lives</ref> ಗಣೇಶ್ ಪೋಲ್ ನಕ್ಕರ್ಖಾನಾ ಭೈರವಿ ಪೋಲ್ ಕಿಶನ್ ಪೋಲ್ ಸೆಲೆಖಾನಾ ದಿವಾನ್-ಇ-ಆಮ್ ದಿವಾನ್-ಎ-ಖಾಸ್ ಜನನ ಮಹಲ್ ಮಧುಸೂದನ ಮಂದಿರ ರಂಗ್ ಮಹಲ್ ಈ ಕೋಟೆಯು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಏಕೈಕ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಜಲದುರ್ಗ (ಭಾರತದ ನೀರಿನ ಕೋಟೆ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಮಿಥೆ ಷಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು [[ಮುಹರ್ರಮ್|ಮೊಹರಂ]] ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಸಂಗಮದ ಆಚೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪಿಪಾಜಿಯ ಮಠವೂ ಇದೆ.<ref>https://sudhagee.com/2017/06/05/forts-of-rajasthan-6-gagron-fort-of-jhalawar/</ref> ==ಸಂರಕ್ಷಣೆ== ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಆರು ಬೆಟ್ಟದ ಕೋಟೆಗಳಾದ [[ಅಂಬರ್ ಕೋಟೆ|ಅಮೆರ್ ಕೋಟೆ]], ಚಿತ್ತೋರ್ ಕೋಟೆ, ಗ್ಯಾಗ್ರಾನ್ ಕೋಟೆ, [[ಜೈಸಲ್ಮೇರ್]] ಕೋಟೆ, [[ಕುಂಭಲ್ಗಢ|ಕುಂಭಾಲ್‌ಗಢ]] ಮತ್ತು [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಬೋರ್]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ಜೂನ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ನೋಮ್ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ 37 ನೇ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಣಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ರಜಪೂತ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಟ್ಟದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.thehindu.com/news/national/other-states/unesco-declares-6-rajasthan-forts-world-heritage-sites/article4838107.ece</ref> [[ವರ್ಗ:Event:Heritage Across Borders]] sbjcx2fbz3uwd016o9zslsdtzttkfxr 0 180488 1383438 2026-08-19T07:12:14Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|City in Kyiv Oblast, Ukraine}} {{distinguish|text=the town of [[Pereslavl-Zalessky]]}} {{Use dmy dates|date=February 2020}} {{Infobox settlement | name = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ | native_name = Переяслав | native_name_lang = uk | settlement_type = ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಒಂಜಿ ನಗರ | image_skyline = {{photomontage|position=center | photo1a = Переяслав Антон... 1383438 wikitext text/x-wiki {{Short description|City in Kyiv Oblast, Ukraine}} {{distinguish|text=the town of [[Pereslavl-Zalessky]]}} {{Use dmy dates|date=February 2020}} {{Infobox settlement | name = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ | native_name = Переяслав | native_name_lang = uk | settlement_type = ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಒಂಜಿ ನಗರ | image_skyline = {{photomontage|position=center | photo1a = Переяслав Антон Петрусь.jpg | photo2a = Музей народної архітектури та побуту 12.jpg | photo2b = Музей народної архітектури та побуту 17.jpg | photo3a = Залишки Воскресенської церкви Переяслав-Хмельницький.jpg | photo3b = Пам'ятник давньоруському співцю Бояну Переяслав-Хмельницький.jpg | size = 270 | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 0 }} | image_alt = | image_caption = ಮಿತ್ತ್ ಡ್ದ್, ಎಡಡ್ದ್ ಬಲಗ್: ಅಸೆನ್ಶನ್ ಮಠ, ಥ್ರೀ ಹೋಲಿ ಹಿಯರಾರ್ಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ (ರುಶ್ನಿಕ್ ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ), ಸೈಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್, ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಚರ್ಚ್, ಬೋಯನ್ (ಬಾರ್ಡ್) ನ ಸ್ಮಾರಕ | image_flag = Flag of Pereyaslav-Khmelnytsky.svg | flag_alt = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಧ್ವಜ | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Coat of arms of Pereiaslav.svg | shield_alt = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = ಉಕ್ರೇನ್ ಕೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್#ಉಕ್ರೇನ್ | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = | subdivision_type1 = ಉಕ್ರೇನ್ ದೇಶದ ಪ್ರದೇಶೊಲು/ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | subdivision_name1 = ಕಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | subdivision_type2 = ಉಕ್ರೇನ್ ದ ರಾಯೊಲು/ರಾಯಾನ್ | subdivision_name2 = ಬೊರಿಸ್ಪಿಲ್ ರಾಯಾನ್ | subdivision_type3 = ಹ್ರೋಮಡ | subdivision_name3 =ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಹ್ರೋಮಡಾ | established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ | established_date = 907 | established_title2 = ಮ್ಯಾಗ್ಡೆಬರ್ಗ್ ಹಕ್ಕುಲು | established_date2 = 1585 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 32 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 26273 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone = EET | utc_offset = +2 | timezone_DST = EEST | utc_offset_DST = +3 | postal_code_type = Zip code | postal_code = 08400–08409 | area_code_type = | area_code = +380 4567 | iso_code = | website = <!-- {{URL|http://www.perejaslav.org.ua/index.php?go=home&lang=us}} --> | footnotes = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 11 | mapframe-wikidata = yes }} '''ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್'''{{efn|ಮಾಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುದರ್ ಲೆಗ್ [[#Etymology|§Etymology]] ನ್ ತೂಲೆ}} ಬೊರಿಸ್ಪಿಲ್ ರೈಯನ್, ಕಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್, ಮಧ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ. ಉಂದು ಆಲ್ಟಾ ತುದೆತ ಬೊಕ್ಕ ಟ್ರುಬಿಜ್ ತುದೆತ ಸಂಗಮೊದ ಕೈತಲ್ಡ್ ಉಂಡು, ಉಂದು ರಾಜಧಾನಿ ಕಿವ್ ದ ಆಗ್ನೇಯೊಡು {{convert|95|km|2|abbr=on}} ದೂರ ಉಂಡು. ಉಂದು ಮಧ್ಯಯುಗೊಡ್ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪೆರೆಯಸ್ಲಾವ್ಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಹ್ರೊಮಾಡಾದ ಆಡಳಿತೊನು ಆತಿಥ್ಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಹ್ರೊಮಾಡಾ ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.<ref name="admreform_2020_pereiaslav_city">{{cite web |title=Переяславская городская громада |url=https://gromada.info/ru/obschina/pereyaslavska/ |publisher=Портал об'єднаних громад України |language=ru}}</ref> ೨೦ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್ ದ್, ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ್ "ಜೀವಂತ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ" ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್,<ref name="pktm">"Pereyaslav Khmelnytsky – a town of museums", ''Welcome to Ukraine'' magazine, March 2007</ref> ಬೊಕ್ಕ ಜನಾಂಗೀಯ ಮೀಸಲು ಸ್ಥಾನಮಾನೊನು ಮಂಜೂರು ಮಲ್ತೆರ್. == ವ್ಯಾಕರಣ == === ಇತ್ತೆದ ಪುದರ್ === ಇತ್ತೆದ ಪುದರ್ ನ್ ವರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019 ಗ್ ಅಯಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುದರ್ ನ್ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸೆರೆ ಜಾರಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಪುದರ್ ಇಂಚ ಉಂಡು: * ಪೆರೆಯಸ್ಲಾವ್ * ಪ್ರೇಯಸ್ಲೆವ್ * ಪೆರೆಯಸ್ಲಾವ್ * ಪೆರೆಸ್ಲಾವಿಯಾ * ಪೆರೆಜಾಸ್ಲಾವ್ * ಪೆರೆಜಸ್ಲಾವಸ್<ref name="lt">{{cite web | url=https://www.vle.lt/straipsnis/perejaslav/ | title=Perejaslav }}</ref> === ದುಂಬುದ ಪುದರ್ಲು === * '''ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ಲ್'''{{efn|{{bulleted list|{{langx|uk|Переяславль}} ('''ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ಲ್''' ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್)|{{langx|ru|Переяславль|Pereyaslavl}}}}}} (೯೦೭-೧೯೪೩; '''ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ''' ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್{{efn|{{bulleted list|{{langx|uk|Переяслав-Руський}} (also rendered as '''Pereyaslav-Ruskyy''')}}}} ೧೧೫೨ಡ್ದ್ ಸುರು ಆಪುಂಡು) * '''ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ'''<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Pereyaslav-Khmelnytskyy|title=Pereyaslav-Khmelnytskyy|website=britannica.com}}</ref>{{efn|{{bulleted list|{{langx|uk|Переяслав-Хмельницький}} (also rendered as '''Pereyaslav-Khmelnytskyy''')|{{langx|ru|Переяслав-Хмельницкий|Pereyaslav-Khmelnitsky}}}}}} (1943–2019),<ref name="7230494Perey">{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2019/10/30/7230494/ Rada renamed Pereyaslav-Khmelnitsky], [[Ukrayinska Pravda]] (30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019){{in lang|en}} [https://ukranews.com/en/news/662876-rada-renames-pereyaslav-khmelnytskyi-of-kyiv-region-for-pereyaslav Rada Renames Pereyaslav-Khmelnytskyi Of Kyiv Region For Pereyaslav], [[Ukrainian News Agency]] (30 October 2019)</ref> 1943 – 29 October 2019 ೧೧೫೨ಡ್, ಯುರಿ ಡೊಲ್ಗೊರುಕಿ ಕೀವಾನ್ ರಸ್ ದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್-ಸುಜ್ಡಾಲ್ ಡ್ ಪೆರೆಸ್ಲಾವ್ಲ್-ಜಾಲೆಸ್ಕಿ ನಗರೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ರಡ್ಡ್ ನಗರೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪರೆ, 12ನೆ ಬೊಕ್ಕ 13ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref name=bor>[http://www.boryspil-eparchy.org/index.php/переяслав-хмельницький/857-історія-міста-переяслав-хмельницький.html Історія міста Переяслав-Хмельницький]</ref> ಉಂದೆನ್ '''ಪೆರೆಯಸ್ಲಾವ್ಲ್-ಯುಜ್ನಿ''' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref>{{ill|Sytin's military encyclopedia|ru|Военная энциклопедия Сытина|uk|Військова енциклопедія Ситіна}}. [[s:ru:ВЭ/ВТ/Переяславль Южный или Русский|Переяславль Южный или Русский]]</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಕೀವಾನ್ ರಸ್'=== ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸೊಡು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಯೆರ್. ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ದೊಟ್ಟುಗು 911 ರಷ್'-ಬೈಜಾಂಟೈನ್(911)ಒಪ್ಪಂದದ ಪಠ್ಯೊಡು ಉಂದು ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಆತ್ಂಡ್,<ref name="pktm"/> ಬಲ್ಗೇರಿಯಾಡ್ ಪ್ರೆಸ್ಲಾವ್ ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಾಲೆಸ್ಯೆ ಡ್ ಪೆರೆಸ್ಲಾವ್ಲ್-ಜಾಲೆಸ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ರ್ಯಾಜಾನ್ ಸೇರ್ದ್ ಜಲೆಸ್ಯೆಡ್ ಪೊಸತನೊಡು ಸ್ಥಾಪಿತ ಆಯಿನ ನಗರೊಲೆನ್ ತೂಯೆರೆ ''ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ'' ಪಂಡ್ದ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಮಲ್ತೆರ್. ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್/ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ I (ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ I), ದಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೀವ್, ಇತ್ತೆದ ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಅಲೆಮಾರಿಲೆನ ದಾಳಿಡ್ದ್ ಕೀವಾನ್ ರಸ್' ದ ದಕ್ಷಿಣ ಮಿತಿನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ 992ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ನಗರ ಪೆರೆಯಸ್ಲಾವ್ಲ್ 11ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಮಧ್ಯೊಡ್ದ್ 1239ಡ್ ತತಾರ್ ಲು 1239ಡ್ ಕೀವನ್ ರಸ್'/ಮಂಗೋಲ್ ಆಕ್ರಮಣೊಲೆನ ಸಮಯೊಡು ತತಾರ್ ಲು ಧ್ವಂಸ ಮಲ್ಪುನ ಮುಟ್ಟ, ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲಿಟಿ ದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ===ಲಿಥುವೇನಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಪೋಲೆಂಡ್=== [[File:Rus and the Pechenegs (992).jpeg|thumb|ರಾಡ್ಜಿವಿಲ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ ಡ್ದ್ ಪೆಚೆನೆಗ್ಸ್ ನಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ನಿಕಿತಾ ದಿ ಟ್ಯಾನರ್ನ ಗೆಲುವು]] ೧೪ನೆ ಶತಮಾನೊಡು, ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ್ ಲಿಥುವೇನಿಯಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ, ಉಂದು ಕೀವ್ ವೊಯಿವೊಡೆಶಿಪ್ ದ ಭಾಗ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು 1569ಡ್ ಪೋಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಕಿರೀಟ ದ ಭಾಗ ಆಂಡ್. ೧೫೮೫ಡ್, ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜೆ ಸ್ಟೀಫನ್ ಬಥೋರಿ ಪೆರೆಜಾಸ್ಲಾವ್ ಗ್ ಮ್ಯಾಗ್ಡೆಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಹಕ್ಕುಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಉಂದು ಪೋಲೆಂಡ್ ದ ಒಂಜಿ ರಾಜಮನೆತನದ ನಗರ. ===ಕೊಸಾಕ್ ಹೆಟ್ಮನೇಟ್=== [[File:Coat of arms of Pereyaslav-Khmelnytsky 1620.svg|thumb|150px|1620ಡ್ ಅಳವಡಿಸಾಯಿನ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್]] ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡು, ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಕೊಸಾಕ್ ಹೆಟ್ಮನೇಟ್/ಜಾಪೊರೊಜಿಯನ್ ಹೋಸ್ಟ್ ದ ನೋಂದಾಯಿತ ಕೊಸಾಕ್ಸ್/ರೆಜಿಮೆಂಟಲ್ ನಗರ ಆಂಡ್. 1654ಡ್ ಬೋಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ "ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್" ನ್ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಲ್ಪ ಜಾಪೊರೊಜಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್ ಲು ರಷ್ಯಾದ ತ್ಸಾರ್ಡಮ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಮಿಲಿಟರಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮತ ಚಲಾಯನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದ ನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಕ್ಲೆನ ಭೂಮಿಲೆನ್ ರಷ್ಯಾದ ಆಡಳಿತೊಗು ಕನತೆರ್. ಈ ಒಪ್ಪಂದೊದ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ದತ್ತ ಭಾಗೊ-ತೀರೊದ ಉಕ್ರೇನ್ ಡ್ ರಷ್ಯಾದ ತ್ಸಾರ್ಡಮ್ ಗ್ ಒಳಪಡ್ಪುನ ಕೊಸಾಕ್ ಹೆಟ್ಮ್ಯಾನೇಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ರಸ್ಸೊ-ಪೋಲಿಷ್ ಯುದ್ಧದ (೧೬೫೪-೧೬೬೭) ಕಾಲೊಡು ಈ ಊರುನು ''ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್'' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಕುಡೊರ ಸರ್ತಿ ''ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್-ಪೊಲ್ಟಾವ್ಸ್ಕಿ'' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ೧೬೬೭ಡ್ ಟ್ರೂಸ್ ಆಫ್ ಆಂಡ್ರುಸೊವ ದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ ರಷ್ಯಾದ ಭಾಗ ಆದ್ ಪೋಂಡ್. ===ಸೋವಿಯೆತ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸೆಂಟರ್=== ರಡ್ಡನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧೊದ ಸಮಯೊಡು (ಅಯಿತ ಒಂಜಿ ಭಾಗೊನು ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ ಬೊಕ್ಕ ರಷ್ಯಾಡ್ ಮಹಾ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಯುದ್ಧ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್), ಸೋವಿಯೆತ್ ಸರ್ಕಾರ, ರಷ್ಯಾದೊಟ್ಟುಗು ಉಕ್ರೇನ್ ಏಕೀಕರಣೊಗು ನೆಲಯಾದ್ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದೊನು ಮಲ್ಪೆರೆ ಉತ್ಸುಕರಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೪ಡ್ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ನ್ ''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಕೆಮೆಲ್ಸ್ಕಿ'' ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್. <ref name="7230494Perey"/> ಆ ಘಟನೆದ ಬೊಹ್ದಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿನ ಪಾತ್ರೊನ್ ಒತ್ತು ಕೊರ್ಪಿನ. ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ, ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಊರುನು ಒಂಜಿ ಸಮರ್ಪಿತ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರೊ ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ನಗರ ಸಭೆತ ವಿನಂತಿಡ್, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ಡ್ ನಗರೊನು ಅಯಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುದರ್ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಗ್ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪಿಸಯೆರ್.<ref name="7230494Perey"/> ಜುಲೈ ೧೮, ೨೦೨೦ ಮುಟ್ಟ, ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಹತ್ವದ ನಗರ (ಉಕ್ರೇನ್) ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ನಗರ ಆದ್ ಸೇರ್ಪಾಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ರೈಯನ್ ದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಇತ್ತುಂಡು. ಆಂಡಲಾ ಉಂದು ರೇಯಾನ್ ಗ್ ಸೇರ್ದಿಜ್ಜಿ. ಜುಲೈ ೨೦೨೦ಡ್, ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆದ ಭಾಗವಾದ್, ಕೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ದ ರೈಯನ್ ಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆನ್ ಏಳ್ ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನಗರೊನು ಬೊರಿಸ್ಪಿಲ್ ರೈಯನ್ ಗ್ ವಿಲೀನ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite news|title=Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.|url=http://www.golos.com.ua/article/333466|access-date=2020-10-03|date=2020-07-18|website=Голос України|language=uk}}</ref><ref>{{cite web |title=Нові райони: карти + склад |url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/ |publisher=Міністерство розвитку громад та територій України |language=Ukrainian}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯೆ == === ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಲು === ೨೦೦೧ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಜನಾಂಗೀಯತೆದ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ವಿತರಣೆ:<ref>{{cite web | url=https://datatowel.in.ua/pop-composition/ethnic-cities | title=Національний склад міст }}</ref> {{bar box |title=ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು |titlebar=#ddd |left1= |right1=ಶೇಕಡಾವಾರು |bars= {{bar percent|ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನೆರ್|dodgerblue|94.95}} {{bar percent|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಷ್ಯನ್ನೆರ್|purple|3.91}} {{bar percent|ಬೆಲಾರೂಸಿಯನ್ನೆರ್|red|0.41}} {{bar percent|ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ನೆರ್|brown|0.18}} {{bar percent|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೋಲಿಶ್ ಜನಕುಲು|yellow|0.08}} {{bar percent|ಮೊಲ್ಡೊವನ್ನೆರ್|pink|0.07}} {{bar percent|ಅಜರ್ಬೈಜಾನಿಯರ್|green|0.05}} {{bar percent|ಅಶ್ಕೆನಾಜಿ ಯಹೂದಿಲು|lightblue|0.05}} }} === ಭಾಷೆ === ೨೦೦೧ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆದ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ವಿತರಣೆ:<ref>{{cite web | url=https://socialdata.org.ua/projects/mova-2001/ | title=Рідні мови в об'єднаних територіальних громадах України }}</ref> {| ಕ್ಲಾಸ್="ಮಾನದಂಡ" |- ! ಭಾಷೆ ! ಶೇಕಡಾವಾರು |- | ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ | ಜೋಡಣೆ="ಬಲ"| ೯೫.೮೯% |- | ಉಕ್ರೇನ್ ಡ್ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ | ಜೋಡಣೆ="ಬಲ"| ೩.೬೧% |- | ಬೇತೆ/ನಿರ್ಧರಿತ ಆಯಂದಿನ | ಜೋಡಣೆ="ಬಲ"| 0.5% |} ===ಯೆಹೂದಿ ಸಮುದಾಯ=== ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಯೆಹೂದಿ ಸಮುದಾಯದ ಸುರುತ ಉಲ್ಲೇಖ 1620ಡ್ ನಡತ್ಂಡ್, ಅಪಗ ಊರುದ ಜನಕುಲು ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಡ್ ಯೆಹೂದಿಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜೆ ಸಿಗಿಸ್ಮಂಡ್ ಗ್ ದೂರು ಕೊರ್ತೆರ್. ಯೆಹೂದಿಲೆಗ್ ಬ್ರೂವರಿಲು, ಮಾಲ್ಟ್-ಹೌಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಡಿಸ್ಟಿಲರಿಲೆನ್ ದೀವೊನೆರೆ ಹಕ್ಕ್ ನ್ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಅಕುಲೆನ್ ಕೃಷಿಡ್ ತೊಡಗಿಸೆರೆ ನಿಷೇಧ ಮಲ್ತ್ ದ್, ರಾಜೆ ತನ್ನ ಆಯುಕ್ತೆರೆಗ್ ಯೆಹೂದಿಲೆನ ಬೇತೆ ಹಕ್ಕುಲೆನ್ ಪರಿಗಣಿಸೊಡು ಪಂದ್ ಆದೇಶ ಕೊರ್ತೆರ್. ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ, ಯೆಹೂದಿಲು ನಗರ ನಾಗರಿಕೆರೆನ ಮಾತಾ ಹಕ್ಕುಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊಲೆನ್ ಆನಂದೊಡು ಪಡೆಯೆರೆ ಅನುವು ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಒಪ್ಪಂದೊಗು ಸಹಿ ಪಾಡ್ದೆರ್. ಈ ಒಪ್ಪಂದೊನು ರಾಜೆ ಸಿಗಿಸ್ಮಂಡ್ ದೃಢಪಡಿಸಯೆರ್.<ref>{{cite web |title=Pereyaslav |url=https://jewua.org/pereyaslav/ |access-date=2026-03-23 |work=Ukraine Jewish Heritage}}</ref> ಸುರುತ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ದಂಗೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಯೆಹೂದಿಲು ಕೊಲೆಯಾತಿನ ಸುರುತ ಜನೊಕುಲೆಡ್ ಒರಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ವೃತ್ತಾಂತಕಾರೆ ನಾಥನ್ ಹ್ಯಾನೋವರ್ ಇಂಚ ಬರೆತೆರ್, "ಬೊಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಪವಿತ್ರ ಸಮುದಾಯೊಲು, ಯುದ್ಧದ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ದೂರೊಡು ಇಜ್ಜಂದಿನವು ಬೊಕ್ಕ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಯಿಜಿ, ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್, ಬರಿಶಿವ್ಕಾ, ಪೈರ್ಯಾಟಿನ್, ಬೊರಿಸ್ಪಿಲ್, ಲುಬ್ನಿ, ಲೋಖ್ವಿಟ್ಸಾ ಬೊಕ್ಕ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ ಪವಿತ್ರ ಸಮುದಾಯೊಲೆನಲೆಕ, ವಿವಿಧ ರೀತಿದ ಕ್ರೂರ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವರ್ಗದ ಕೊಲೆದ ಹುತಾತ್ಮೆರ್ ಆದ್ ಸೈತೆರ್..." («Yeven metsula», p.&nbsp;94). ಬೇತೆ ಒರಿ ವೃತ್ತಾಂತಕಾರೆ, ಶೆಬ್ರ್ಜೆಸ್ಚಿನಾದ ರಬ್ಬಿ ಮೀರ್, ಒಂಜಿ ವಿವರವಾದ್ ಕತೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್: «ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಪವಿತ್ರ ಸಮುದಾಯ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಕಹಿತ ಕಪ್ ಡ್ದ್ ಕುಡಿಯೆರ್; ಗೊಂದಲೊಡು ಇತ್ತಿನ ಯೆಹೂದಿಲು ಬೊರಿಸೊವ್ಕಾ (ಎನ್.ಬಿ. ಬಹುಶಃ ಬರಿಶಿವ್ಕಾ) ದ ಪವಿತ್ರ ಸಮುದಾಯೊಗು ಪಲಾಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಬಂಡುಕೋರೆರ್ ಲಾ ಅಲ್ಪ ಬತ್ತ್ದ್ ಶಿಶುಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಯೆಹೂದಿಲೆನ್ ಕೊಂದೆರ್. ಸ್ಥಳೀಯ ಯೆಹೂದಿ ಅತ್ತ್ ನಕುಲು ಬದುಕುದು ಉಪ್ಪುನಕುಲೆನ್ ಕರುಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ್ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಗ್ ಕನತೆರ್, ಅಲ್ಪ ಅಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಕೈದಿಲೆನಲೆಕ ಬಂದ್ ಆದ್ ಉಂತುದು ಬಂಡುಕೋರೆರ್ ತೂವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಭಯೊಡು ಇತ್ತೆರ್. ರಾತ್ರೆಡ್, ಬೆಳಗ್ಗೆ ದಾದ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಅಕುಲು ತೆರಿಯೊಂದಿಜ್ಜೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಸಾಯಂಕಾಲ ದಾದ ವಾಗ್ದಾನ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಅಕುಲು ತೆರಿಯೊಂದಿಜ್ಜೆರ್». ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಿಡ್ಡಿಶ್ ಲೇಖಕೆ ಶೋಲೊಮ್ ಅಲೆಚೆಮ್ 1859ಡ್ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಆರ್ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯೊನು ವೊರೊಂಕಿವ್ ಊರುಡು ಕಳೆಯೆರ್, ಆಂಡ ಕುಟುಂಬ ಬಡವಾಯಿನಗ, ಆರ್ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಗ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್, ಅಲ್ಪ ಆರ್ 1876 ಮುಟ್ಟ ರಷ್ಯಾದ ಜಿಮ್ನಾಸಿಯಂಡ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. 1879ಡ್, ಆರ್ ಕೆಲವು ವರ್ಷೊಗು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಗ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆದ ಗದ್ಯೊಡು ಈ ಊರುನು ವಿವರವಾದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಊರುದ 'ಜನಾಂಗೀಯ ಮೀಸಲು'ಡ್, ಅರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿಸಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಉಂಡು. ೧೬೫೪ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ದ ನಂತರ, ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಯೆಹೂದಿ ಸಮುದಾಯದ ಅವಶೇಷೊಲು ರಷ್ಯಾದ ಪೋಷಣೆಗ್ ಒಳಗಾಯೆರ್. ಎಡಪಂಥೀಯ ಯೆಹೂದಿಲು ಅಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಅನುಮತಿ ಕೊರ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಊರುದ ಜನಕುಲು ಯೆಹೂದಿಲೆನ ಹಕ್ಕುಲೆನ್ ಮಿತಿ ಪಾಡುನ 1620 ದ ಕಾನೂನುನ್ ಝಾರ್ ಅಲೆಕ್ಸಿ ಮಿಖೈಲೋವಿಚ್ ಗ್ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್, ಉಂದೆನ್ ಝಾರ್ ದೃಢಪಡಿಸಯೆರ್. ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಯೆಹೂದಿಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಅದೇ ವರ್ಷ 1654 ಡ್ದ್ ಕಣ್ಮರೆ ಆಂಡ್. ೧೮ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕಡೆಟ್ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಂಡ್. ೧೮೦೧ ದ ತೆರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ, ೫ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲು ಇತ್ತೆರ್, ಯೆಹೂದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಲು ಇಜ್ಜೆರ್; 844 ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಊರುದ ಜನಕುಲು ಬೊಕ್ಕ 66 ಯೆಹೂದಿ ಊರುದ ಜನಕುಲು. ೧೮೪೭ದ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ "ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ಸ್ಕೋ' ಯೆಹೂದಿ ಸಮುದಾಯ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದೆಟ್ ೧,೫೧೯ ಜನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. ೧೮೯೭ದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ೧೮೫,೦೦೦ ಜನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್, ಅವುಲು ೯,೮೫೭ ಯೆಹೂದಿಲು, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಸೇರ್ದ್ ೧೪೬೪, ೫೪೫ ಜನ ನಿವಾಸಿಲು ಇತ್ತೆರ್ ಯೆಹೂದಿಲು. ೧೯೧೦ಡ್, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಡ್ ಮೂಜಿ ಯೆಹೂದಿ ಶಾಲೆಲು ನಡತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್: ಸುರುತ ದರ್ಜೆದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬಾಲೆಲೆನ ಶಾಲೆ, ಒಂಜಿ ಖಾಸಗಿ ಬಾಲೆಲೆನ ಶಾಲೆ, ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ತಾಲ್ಮುಡ್-ಟೋರಾ ೧೯ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕೊನೊಟು, ಸಿನಗಾಗ್ ನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಯುದ್ಧೊಡ್ದ್ ಬದುಕುದು ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಇತ್ತೆ ಮುಟ್ಟ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಆತ್ಂಡ್ - ನೇಯ್ದ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆನ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಕ್ಮೆಲ್ಸ್ಕಿನ ಪುದರ್ ಡ್ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಜೂನ್ ೩೦ - ೨ ಜುಲೈ ೧೮೮೧ಡ್ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಡ್ ಯೆಹೂದಿಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಒಂಜಿ ಪೊಗ್ರೊಮ್ ನಡತ್ಂಡ್. ಕೀವ್ ಪೊಗ್ರೊಮ್ ದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಗ್ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ತಿನ ಯೆಹೂದಿಲುಲಾ ಬಲಿಪೊಯಿನಕ್ಲೆಡ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಡ್ದ್, ಅಶಾಂತಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್ ಪಗರಿಂಡ್. ಜೂನ್ ೧೯೧೯ಡ್, ಅಟಾಮನ್ ಜೆಲೆನಿ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಪೋಗ್ರೊಮ್ ನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ೨೦ ಜನೊಕ್ಲೆನ್ ಕೊಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೨೧ಡ್, ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಯೆಹೂದಿ 'ಸ್ವ-ರಕ್ಷಣೆ' ಸಂಘಟನೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೨೬ಡ್, ಕಿರುಕುಳೊದ ನಡುಟು ಯೆಹೂದಿ ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಡ್ ೩,೫೯೦ ಯೆಹೂದಿಲು ಇತ್ತೆರ್.<ref name="bh.org.il">{{cite web |title=The Jewish Community of Pereiaslav-Khmelnytskyi |url=https://dbs.bh.org.il/place/peryaslav |publisher=[[The Museum of the Jewish People at Beit Hatfutsot]] |access-date=26 June 2018 |archive-date=26 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626111607/https://dbs.bh.org.il/place/peryaslav |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಮಯೊಡು, 8 ಅಧ್ಯಯನೊದ ಇಲ್ಲ್ ಲು (''ಬೆತ್ ಮಿದ್ರಾಶ್'), 3 ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಯೆಹೂದಿ ಶಾಲೆಲು, ಬೊಕ್ಕ 26 ಕೋಶರ್ ಕಸಾಯಿಖಾನೆಲು ಇತ್ತೆರ್.<ref name="bh.org.il" />೧೯೪೧ ಶರತ್ಕಾಲೊಡು, ನಗರೊದ ಪಿದಯಿದ ಭಾಗೊಡು (ಅಲ್ಟಿಟ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಮಶಾನೊದ ಇತ್ತೆದ ಪ್ರದೇಶ), ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ದ ೮೦೦ ಯೆಹೂದಿ ನಿವಾಸಿಲೆನ್ ಗುಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಹಿರಿಯ ನಿವಾಸಿಲೆನ ಪ್ರಕಾರ, ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿದ ನಿಖರ ದಿನಾಂಕ ನವೆಂಬರ್ 4-5, ಆಂಡಲಾ, ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ಲೇಟ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6-8 ಬೇತೆ ದಿನಾಂಕೊನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ೧೯೪೩ ಮೇ ೧೯ ತಾರೀಕ್ ಗ್, ಒಂಜಿ ದಾಳಿದ ನಂತರ, ೭ ಯೆಹೂದಿ ಪೊಣ್ಣುಲು ಬೊಕ್ಕ ೧ ಪೊಂಜೊವು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ಟಿಟ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಮಶಾನೊಡು ಸಮಾಧಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಇತ್ತೆದ ಯೆಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 100 ಡ್ದ್ ಕಮ್ಮಿ. ಸಮುದಾಯ ಕಚೇರಿ ದುಂಬುದ ಸಿನಗಾಗ್ ದ ಕಟ್ಟಡೊಡು ಉಂಡು. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ನಗರೊಡು ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪೆರೆಸ್ಲಾವ್ ನದಿ ಬಂದರ್ ಉಂಡು, ಉಂದು ಕೀವ್ ನದಿ ಬಂದರ್ ದ ಭಾಗವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. == ಶಿಕ್ಷಣ == === ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲು === ಕೀವ್ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆದ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಶಾಖೆ ಆದ್ ೧೯೮೬ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಎಚ್ ಎಸ್ ಯುಪಿ ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸಾಯಿನವು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೂಲೊಲು 18ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುತ ಅರ್ಧೊಗು ಪೋಪುಂಡು, ಅಂಚನೆ, 2.10.1738 ಗ್, ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಕಾಲೇಜಿಯಂ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನಗ. ೧೮೦೮ಡ್, ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಸುಧಾರಣೆದ ನಂತರ, ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಕಾಲೇಜಿಯಂನ್ ಒಂಜಿ ಸೆಮಿನರಿ ಆದ್ ಪುನರ್ಸಂಘಟಿಸಯೆರ್, ಉಂದು ಶಿಕ್ಷಕೆರೆನ ತರಬೇತಿ ಸೇರ್ದ್ ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸಯೆರ್. ನವೆಂಬರ್ ೨೪, ೧೯೯೩ ದ ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಸಚಿವೆರೆನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ಣಯ ಸಂಖ್ಯೆ ೯೪೯ ಡ್, ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಡ್ರಾಹೊಮಾನೊವ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಶಾಖೆದ ಆಧಾರೊಡು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದೆತ ಪುದರ್ ಡ್ ಎಸ್. 2000ಡ್ ರಾಜ್ಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಆಯೋಗದ ತೀರ್ಮಾನೊಡು III ಮಟ್ಟೊದ ಮಾನ್ಯತೆಡ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯೆರ್. ೨೦೦೨ಡ್ ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಸಚಿವೆರೆನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಆದೇಶೊಡು ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಹ್ರೈಹೋರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊನು ಸಂಸ್ಥೆದ ಆಧಾರೊಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೨೦೦೪ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೧೦ಡ್, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊನು IV ಮಟ್ಟೊಡು ಮಾನ್ಯತೆ ಮಲ್ತೆರ್, ೨೦೦೫ಡ್ ಅಯಿನ್ SHEI "ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಹ್ರೈಹೋರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ೧೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ಡ್, ನಗರೊದ ದುಂಬುದ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಡು ಪುದರ್ ನ್ ಸರಳ ಮಲ್ಪುನ ಸಲುವಾದ್ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಗ್ ಪುದರ್ ದೀದ್, ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಅಧಿಕೃತ ಪುದರ್ ನ್ ಪಡೆಯೊಂಡು - ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಡ್ ಹ್ರೈಹೊರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.<ref>[https://uhsp.edu.ua/en/about-our-university/history-of-the-university/ History of the university]</ref> ==ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್== [[File:Pereyaslav main square.jpg|thumb|900px|ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ಡ್ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಚೌಕ]] ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಗುರುತುಲು: * ಮಧ್ಯ ಡ್ನಿಪರ್ ಉಕ್ರೇನ್ ಡ್ ಜಾನಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ೧೯ನೆ ಶತಮಾನೊಗು ಮುಟ್ಟ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ಉಪಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊಲು ಉಂಡು: ಬ್ರೆಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟೇಶನ್, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ರುಸ್ನಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ [ಮೇಲ್ಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಜೇನುಸಾಕಣೆ, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಅಂಡ್ ಡೆಕೊರೇಟಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಟ್ರಡಿಷನಲ್ ರಿಚುಯಲ್ಸ್, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಟ್ರಡಿಷನಲ್ ರಿಚುಯಲ್ಸ್, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ದಿ ಕೊಸಾಕ್, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್, ಟಾಲ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಇತ್ಯಾದಿ. * ೧೦-೧೧ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕಟ್ಟಡೊಲೆನ ಅವಶೇಷೊಲೆನ್ ಉತ್ಖನನ ಮಲ್ತೆರ್. * ಸೈಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ (೧೬೪೬-೬೬). * ಆರೋಹಣ ಮಠ (1695-1700ಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯಿನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನೊಟ್ಟುಗು). == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == {{see also|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ}} === ಅಮರ್ ಪಟ್ಟಣೊಲು – ಸಹೋದರಿ ನಗರೊಲು === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಅಮರ್ ಪಟ್ಟಣೊಲು – ಸಹೋದರಿ ನಗರೊಲುನೊಟ್ಟು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುದುಂಡು:<ref>[https://phm.gov.ua/?page_id=1686 Міста побратими]</ref> * ಮರಿಯುಪೋಲ್, ಉಕ್ರೇನ್ * ಮ್ಶ್ಖೇಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ * ಪೈಡೆ, ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ * ಕೊಚಾನಿ, ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ ==Notable people== [[File:Hanna Knyazyeva-Minenko by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|right|ಹನ್ನಾ ಕ್ನ್ಯಜ್ಯೆವಾ-ಮಿನೆಂಕೊ]] * ಪಾವ್ಲೋ ಟೆಟೆರಿಯಾ (೧೬೨೦–೧೬೭೦), ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ * ಒಲೆಹ್ ಬೇಬಿಶ್ಕಿನ್|(೧೯೧೮-೧೯೯೧), ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರೆ, ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಲಜಿ * ಶೋಲೆಮ್ ಅಲೆಚೆಮ್ (೧೮೫೯-೧೯೧೬), ಜೂಯಿಶ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಯಿಡ್ಡಿಶ್ ಬರವುದಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ನಾಟಕಕಾರೆರ್ * ಮೀರ್ ಬ್ಲಿಂಕೆನ್ (೧೮೭೯-೧೯೧೫), ಯೆಹೂದಿ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಬರವುದಕುಲು * ಲ್ಯುಡ್ಮೈಲಾ ಮೆಖ್(ಪುಟ್ಟು ೧೯೫೧), ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತೆ * ಪೆಟ್ರೊ ಖೊಲೊಡ್ನಿ (೧೮೭೫-೧೯೩೦), ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಾಡಾ ಸದಸ್ಯೆ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ, ಕಲಾವಿದ ಬೊಕ್ಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ. * ಹನ್ನಾ ಕ್ನ್ಯಜ್ಯೆವಾ-ಮಿನೆಂಕೊ (ಪುಟ್ಟು ೧೯೮೯), ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಸ್ರೇಲಿ ಟ್ರಿಪಲ್ ಜಂಪರ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಾಂಗ್ ಜಂಪರ್ * ಲೂಯಿಸ್ ನೆವೆಲ್ಸನ್ (೧೮೯೯-೧೯೮೮), ಅಮೆರಿಕದ ಶಿಲ್ಪಿ ==ಗ್ಯಾಲರಿ== {{commons category|Pereiaslav}} {{Commons category|Museum of folk architecture and way of life of Middle Naddnipryanschina}} <gallery> File:Колегіум Переяслав.jpg|ಕಾಲೇಜಿಯಂ File:Museum of the Kobzars, Pereiaslav-Khmelnytskyi.JPG|'''ಕೊಬ್ಜಾರ್''' ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ File:Georgy Church in Pereyaslav Skansen IMG 3047 32-110-0011.JPG|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ File:Жилище ХІ века.jpg|ಜಾನಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಗೃಹ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊಡು 11ನೇ ಶತಮಾನೊದ [[ಕೀವನ್ ರಸ್']] ಇಲ್ಲ್ ದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ File:OldUkrainianPostOffice.JPG|ಜಾನಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊಡು ಒಂಜಿ ಪಿರಾಕ್ದ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ File:ドニプロ・ウクライナ伝統的文化博物館..jpg|ಆರ್ '''ರುಶ್ನಿಕ್''' ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಜಾನಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಗೃಹ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡ್ File:Переяслав-Хмельницький. Вознесенський собор. 1695-1700 рр.jpg|ಆರೋಹಣ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರ File:Pereyaslav church.jpg|ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ ನ ಪಿರಾಕ್ದ ಊರುಡು ಒಂಜಿ ಚರ್ಚ್ File:32-110-0009 Покровська церква з с. Сухий Яр.jpg|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದ ಇಂಟರ್ಸೆಶನ್ </gallery> ==ಟಿಪ್ಪಣಿಲು== {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{reflist}} 5jpag17lvoo7kei29jy5sinolvexfs8 1383447 1383438 2026-08-19T07:26:37Z Hariprasad Shetty10 87270 1383447 wikitext text/x-wiki {{Short description|City in Kyiv Oblast, Ukraine}} {{Use dmy dates|date=February 2020}} {{Infobox settlement | name = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ | native_name = Переяслав | native_name_lang = uk | settlement_type = ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಒಂದುನಗರ | image_skyline = {{photomontage|position=center | photo1a = Переяслав Антон Петрусь.jpg | photo2a = Музей народної архітектури та побуту 12.jpg | photo2b = Музей народної архітектури та побуту 17.jpg | photo3a = Залишки Воскресенської церкви Переяслав-Хмельницький.jpg | photo3b = Пам'ятник давньоруському співцю Бояну Переяслав-Хмельницький.jpg | size = 270 | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 0 }} | image_alt = | image_caption = ಮೇಲಿನಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ ಬಲಕ್ಕೆ: ಅಸೆನ್ಶನ್ ಮಠ, ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಚರ್ಚ್ (ರುಶ್ನಿಕ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ), ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್, ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಚರ್ಚ್, ಬೋಯಾನ್ (ಬಾರ್ಡ್) ಸ್ಮಾರಕ. | image_flag = Flag of Pereyaslav-Khmelnytsky.svg | flag_alt = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಧ್ವಜ | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Coat of arms of Pereiaslav.svg | shield_alt = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = ಉಕ್ರೇನ್ ಕೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್#ಉಕ್ರೇನ್ | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = | subdivision_type1 = ಉಕ್ರೇನ್ ದೇಶದ ಪ್ರದೇಶ/ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | subdivision_name1 = ಕಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | subdivision_type2 = ಉಕ್ರೇನ್ ದ ರಾಯೊಲು/ರಾಯಾನ್ | subdivision_name2 = ಬೊರಿಸ್ಪಿಲ್ ರಾಯಾನ್ | subdivision_type3 = ಹ್ರೋಮಡ | subdivision_name3 =ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಹ್ರೋಮಡಾ | established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ | established_date = 907 | established_title2 = ಮ್ಯಾಗ್ಡೆಬರ್ಗ್ ಹಕ್ಕುಲು | established_date2 = 1585 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 32 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 26273 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone = EET | utc_offset = +2 | timezone_DST = EEST | utc_offset_DST = +3 | postal_code_type = Zip code | postal_code = 08400–08409 | area_code_type = | area_code = +380 4567 | iso_code = | website = <!-- {{URL|http://www.perejaslav.org.ua/index.php?go=home&lang=us}} --> | footnotes = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 11 | mapframe-wikidata = yes }} '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್''' ({{lang-uk|Переяслав}}) ಮಧ್ಯ [[ಉಕ್ರೇನ್]]ನ ಕೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ನ ಬೋರಿಸ್ಪಿಲ್ ರೈಯಾನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಲ್ಟಾ ಮತ್ತು ಟ್ರುಬಿಜ್ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೀವ್]]ನಿಂದ ಸುಮಾರು 95 ಕಿ.ಮೀ. ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರವು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಹ್ರೊಮಾಡಾದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 2022ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 26,273 ಆಗಿದೆ. ನಗರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 32 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Number of Present Population of Ukraine, as of January 1, 2022|url=https://db.ukrcensus.gov.ua/|access-date=19 August 2026}}</ref> 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಜೀವಂತ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ-ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> == ಹೆಸರು == ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಸರನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವೆರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.<ref>{{cite web|title=Rada Renames Pereyaslav-Khmelnytskyi Of Kyiv Region For Pereyaslav|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2019/10/30/7230425/|access-date=19 August 2026}}</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರು '''Переяслав''' ಆಗಿದೆ. ನಗರವು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. === ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರುಗಳು === * '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ಲ್''' (907–1943); 12ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. * '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ''' (1943–2019). 12ನೇ ಮತ್ತು 13ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವದ ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ಲ್-ಝಾಲೆಸ್ಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಗದಂತೆ ನಗರವನ್ನು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಕೀವನ್ ರುಸ್ === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. 911ರ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಪ್ರೆಸ್ಲಾವ್ ನಗರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ I 992ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗಗಳ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಕೀವನ್ ರುಸ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ 1239ರವರೆಗೆ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1239ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ಆಕ್ರಮಣೊದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾತಾರರು ನಗರವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=Principality of Pereyaslavl|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Principality_of_Pereyaslavl|access-date=19 August 2026}} </ref> === ಲಿಥುವೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೋಲೆಂಡ್ === 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಲಿಥುವೇನಿಯಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ಕೀವ್ ವೊಯೆವೊಡ್ಶಿಪ್‌ನ ಭಾಗವಾಯಿತು. 1569ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪೋಲಿಷ್ ಕಿರೀಟದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. 1585ರಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಟೀಫನ್ ಬಾಥೊರಿ ರಾಜನು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ಗೆ ಮ್ಯಾಗ್ಡೆಬರ್ಗ್ ಹಕ್ಕುಗಳು ನೀಡಿದನು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ನಗರವು ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ನಗರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> === ಕೊಸಾಕ್ ಹೆಟ್ಮನೇಟ್ === 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಜಪೊರೊಝಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು/ಜಪೊರೊಝಿಯನ್ ಹೋಸ್ಟ್ನ ಒಂದು ರೆಜಿಮೆಂಟಲ್ ನಗರವಾಯಿತು. 1654ರಲ್ಲಿ ಬೊಹ್ದಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಪೊರೊಝಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಝಾರ್ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸೈನಿಕ ಮೈತ್ರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಎಡದಂಡೆಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೊಸಾಕ್ ಹೆಟ್ಮನೇಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ರಷ್ಯಾ–ಪೋಲೆಂಡ್ ಯುದ್ಧ (1654–1667)ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav Agreement|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav_Agreement|access-date=19 August 2026}} </ref> 1667ರ ಆಂಡ್ರುಸೊವೊ ಕದನವಿರಾಮದ ನಂತರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ರಷ್ಯಾದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> === ಸೋವಿಯತ್ ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ === [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1943ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರವು ನಗರದ ಹೆಸರನ್ನು '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ''' ಎಂದು ಬದಲಿಸಿತು. ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲಕ 1654ರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಬೊಹ್ದಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುವ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ನಂತರ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂಸತ್ತು 2019ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರಾದ '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್''' ಅನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿತು<ref>.{{cite web|title=Rada Renames Pereyaslav-Khmelnytskyi Of Kyiv Region For Pereyaslav|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2019/10/30/7230425/|access-date=19 August 2026}}</ref> 18 ಜುಲೈ 2020ರಂದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಅನ್ನು ಬೋರಿಸ್ಪಿಲ್ ರೈಯಾನ್ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Про утворення та ліквідацію районів|url=https://www.golos.com.ua/article/333849|access-date=19 August 2026}} </ref> bc38i0zmoelul7lsb4rshdsh34vhv3i 1383472 1383447 2026-08-19T10:42:43Z Hariprasad Shetty10 87270 /* ಸೋವಿಯತ್ ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ */ 1383472 wikitext text/x-wiki {{Short description|City in Kyiv Oblast, Ukraine}} {{Use dmy dates|date=February 2020}} {{Infobox settlement | name = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ | native_name = Переяслав | native_name_lang = uk | settlement_type = ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಒಂದುನಗರ | image_skyline = {{photomontage|position=center | photo1a = Переяслав Антон Петрусь.jpg | photo2a = Музей народної архітектури та побуту 12.jpg | photo2b = Музей народної архітектури та побуту 17.jpg | photo3a = Залишки Воскресенської церкви Переяслав-Хмельницький.jpg | photo3b = Пам'ятник давньоруському співцю Бояну Переяслав-Хмельницький.jpg | size = 270 | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 0 }} | image_alt = | image_caption = ಮೇಲಿನಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ ಬಲಕ್ಕೆ: ಅಸೆನ್ಶನ್ ಮಠ, ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಚರ್ಚ್ (ರುಶ್ನಿಕ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ), ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್, ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಚರ್ಚ್, ಬೋಯಾನ್ (ಬಾರ್ಡ್) ಸ್ಮಾರಕ. | image_flag = Flag of Pereyaslav-Khmelnytsky.svg | flag_alt = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಧ್ವಜ | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Coat of arms of Pereiaslav.svg | shield_alt = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = ಉಕ್ರೇನ್ ಕೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್#ಉಕ್ರೇನ್ | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = | subdivision_type1 = ಉಕ್ರೇನ್ ದೇಶದ ಪ್ರದೇಶ/ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | subdivision_name1 = ಕಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | subdivision_type2 = ಉಕ್ರೇನ್ ದ ರಾಯೊಲು/ರಾಯಾನ್ | subdivision_name2 = ಬೊರಿಸ್ಪಿಲ್ ರಾಯಾನ್ | subdivision_type3 = ಹ್ರೋಮಡ | subdivision_name3 =ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಹ್ರೋಮಡಾ | established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ | established_date = 907 | established_title2 = ಮ್ಯಾಗ್ಡೆಬರ್ಗ್ ಹಕ್ಕುಲು | established_date2 = 1585 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 32 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 26273 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone = EET | utc_offset = +2 | timezone_DST = EEST | utc_offset_DST = +3 | postal_code_type = Zip code | postal_code = 08400–08409 | area_code_type = | area_code = +380 4567 | iso_code = | website = <!-- {{URL|http://www.perejaslav.org.ua/index.php?go=home&lang=us}} --> | footnotes = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 11 | mapframe-wikidata = yes }} '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್''' ({{lang-uk|Переяслав}}) ಮಧ್ಯ [[ಉಕ್ರೇನ್]]ನ ಕೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ನ ಬೋರಿಸ್ಪಿಲ್ ರೈಯಾನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಲ್ಟಾ ಮತ್ತು ಟ್ರುಬಿಜ್ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೀವ್]]ನಿಂದ ಸುಮಾರು 95 ಕಿ.ಮೀ. ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರವು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಹ್ರೊಮಾಡಾದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 2022ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 26,273 ಆಗಿದೆ. ನಗರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 32 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Number of Present Population of Ukraine, as of January 1, 2022|url=https://db.ukrcensus.gov.ua/|access-date=19 August 2026}}</ref> 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಜೀವಂತ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ-ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> == ಹೆಸರು == ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಸರನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವೆರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.<ref>{{cite web|title=Rada Renames Pereyaslav-Khmelnytskyi Of Kyiv Region For Pereyaslav|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2019/10/30/7230425/|access-date=19 August 2026}}</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರು '''Переяслав''' ಆಗಿದೆ. ನಗರವು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. === ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರುಗಳು === * '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ಲ್''' (907–1943); 12ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. * '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ''' (1943–2019). 12ನೇ ಮತ್ತು 13ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವದ ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ಲ್-ಝಾಲೆಸ್ಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಗದಂತೆ ನಗರವನ್ನು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಕೀವನ್ ರುಸ್ === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. 911ರ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಪ್ರೆಸ್ಲಾವ್ ನಗರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ I 992ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗಗಳ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಕೀವನ್ ರುಸ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ 1239ರವರೆಗೆ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1239ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ಆಕ್ರಮಣೊದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾತಾರರು ನಗರವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=Principality of Pereyaslavl|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Principality_of_Pereyaslavl|access-date=19 August 2026}} </ref> === ಲಿಥುವೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೋಲೆಂಡ್ === 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಲಿಥುವೇನಿಯಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ಕೀವ್ ವೊಯೆವೊಡ್ಶಿಪ್‌ನ ಭಾಗವಾಯಿತು. 1569ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪೋಲಿಷ್ ಕಿರೀಟದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. 1585ರಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಟೀಫನ್ ಬಾಥೊರಿ ರಾಜನು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ಗೆ ಮ್ಯಾಗ್ಡೆಬರ್ಗ್ ಹಕ್ಕುಗಳು ನೀಡಿದನು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ನಗರವು ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ನಗರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> === ಕೊಸಾಕ್ ಹೆಟ್ಮನೇಟ್ === 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಜಪೊರೊಝಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು/ಜಪೊರೊಝಿಯನ್ ಹೋಸ್ಟ್ನ ಒಂದು ರೆಜಿಮೆಂಟಲ್ ನಗರವಾಯಿತು. 1654ರಲ್ಲಿ ಬೊಹ್ದಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಪೊರೊಝಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಝಾರ್ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸೈನಿಕ ಮೈತ್ರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಎಡದಂಡೆಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೊಸಾಕ್ ಹೆಟ್ಮನೇಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ರಷ್ಯಾ–ಪೋಲೆಂಡ್ ಯುದ್ಧ (1654–1667)ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav Agreement|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav_Agreement|access-date=19 August 2026}} </ref> 1667ರ ಆಂಡ್ರುಸೊವೊ ಕದನವಿರಾಮದ ನಂತರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ರಷ್ಯಾದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> === ಸೋವಿಯತ್ ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ === [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1943ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರವು ನಗರದ ಹೆಸರನ್ನು '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ''' ಎಂದು ಬದಲಿಸಿತು. ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲಕ 1654ರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಬೊಹ್ದಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುವ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ನಂತರ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂಸತ್ತು 2019ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರಾದ '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್''' ಅನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿತು<ref>.{{cite web|title=Rada Renames Pereyaslav-Khmelnytskyi Of Kyiv Region For Pereyaslav|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2019/10/30/7230425/|access-date=19 August 2026}}</ref> 18 ಜುಲೈ 2020ರಂದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಅನ್ನು ಬೋರಿಸ್ಪಿಲ್ ರೈಯಾನ್ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Про утворення та ліквідацію районів|url=https://www.golos.com.ua/article/333849|access-date=19 August 2026}} </ref> == ಜನಸಂಖ್ಯೆ == === ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು === 2001ರ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಇಂಚ ಇತ್ತುಂಡು:<ref>{{cite web|title=Національний склад міст|url=https://datatowel.in.ua/population/ethnic-cities|access-date=19 August 2026}} </ref> {{bar box |title=ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು |titlebar=#ddd |left1= |right1=ಶೇಕಡಾವಾರು |bars= {{bar percent|ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು|dodgerblue|94.95}} {{bar percent|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಷ್ಯನ್ನರು|purple|3.91}} {{bar percent|ಬೆಲಾರೂಸಿಯನ್ನರು|red|0.41}} {{bar percent|ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ನರು|brown|0.18}} {{bar percent|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೋಲಿಶ್ ಜನರು|ಪೋಲಿಶ್ ಜನರು|yellow|0.08}} {{bar percent|ಮೊಲ್ಡೊವನ್ನರು|pink|0.07}} {{bar percent|ಅಜರ್ಬೈಜಾನಿಯರು|green|0.05}} {{bar percent|ಅಶ್ಕೆನಾಜಿ ಯಹೂದಿಗಳು|lightblue|0.05}} }} === ಭಾಷೆ === 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಹೀಗಿತ್ತು:<ref>{{cite web|title=Рідні мови в об'єднаних територіальних громадах України|url=https://socialdata.org.ua/|access-date=19 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! ಭಾಷೆ | ! ಶೇಕಡಾವಾರು | | | ---------------------- | ------------ | | [[ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ | ಉಕ್ರೇನಿಯನ್]] | | 95.89% | | | - | | | [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ | ರಷ್ಯನ್]] | | 3.61% | | | - | | | ಇತರೆ / ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ | | | 0.50% | | | } | | === ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯ === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯದ ಮೊದಲ ದಾಖಲಿತ ಉಲ್ಲೇಖ 1620ರದ್ದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕುರಿತು ರಾಜ ಸಿಗಿಸ್ಮಂಡ್‌ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ನಗರದ ಇತರ ನಾಗರಿಕರಂತೆ ಕೆಲವು ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereyaslav|url=https://jewua.org/pereyaslav/|access-date=19 August 2026}}</ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. 1897ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನಲ್ಲಿ 14,614 ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 5,754 ಮಂದಿ ಯಹೂದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. 1910ರಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಯಹೂದಿ ಶಾಲೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|title=The Jewish Community of Pereiaslav-Khmelnytskyi|url=https://web.archive.org/web/20180626000000/http://dbs.bh.org.il/|access-date=19 August 2026}}</ref> 1881ರಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಡೆಯಿತು. 1919ರಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೊಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. 1926ರ ವೇಳೆಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ 3,590 ಯಹೂದಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಂದಿರಗಳು, ಮೂರು ಯಹೂದಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 26 ಕೋಶರ್ ಮಾಂಸದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಇದ್ದವು.<ref>{{cite web|title=The Jewish Community of Pereiaslav-Khmelnytskyi|url=https://web.archive.org/web/20180626000000/http://dbs.bh.org.il/|access-date=19 August 2026}}</ref> 1941ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 800 ಯಹೂದಿ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. 1943ರ ಮೇ 19ರಂದು ಇನ್ನೂ ಏಳು ಯಹೂದಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereyaslav|url=https://jewua.org/pereyaslav/|access-date=19 August 2026}} </ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಕೀವ್ ನದಿ ಬಂದರು]]ದ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ಬಂದರು ಇದೆ.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == === ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪರಂಪರೆಯು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1738ರಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಲೆಜಿಯಂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1808ರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಕೊಲೆಜಿಯಂ ಅನ್ನು ಸೆಮಿನರಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=History of the university|url=https://uhsp.edu.ua/en/history-of-the-university/|access-date=19 August 2026}}</ref> 1986ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪೆಡಗಾಜಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 1993ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಪೆಡಗಾಜಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 2002ರಲ್ಲಿ [[ಹ್ರಿಹೊರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ]] ಅವರ ಹೆಸರಿನ ರಾಜ್ಯ ಪೆಡಗಾಜಿಕಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 14 ಜುಲೈ 2021ರಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ '''ಹ್ರಿಹೊರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್''' ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=History of the university|url=https://uhsp.edu.ua/en/history-of-the-university/|access-date=19 August 2026}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು == ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು: * ಮಧ್ಯ ಡ್ನಿಪ್ರೋ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಜನಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ರೊಟ್ಟಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಭೂ ಸಾರಿಗೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ರುಶ್ನಿಕ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಅಂಚೆ ಸೇವೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಅನ್ವಯಿಕ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಕೊಸಾಕ್ ವೈಭವದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಟ್ರಿಪಿಲಿಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * 10–11ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉತ್ಖನನ ಅವಶೇಷಗಳು * ಸಂತ ಮೈಕೆಲ್ ಚರ್ಚ್ (1646–1666) * ಅಸೆನ್ಶನ್ ಮಠ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ (1695–1700).<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ === ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು – ಸಹೋದರ ನಗರಗಳು === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ನಗರಗಳು|ಅವಳಿ ನಗರ]] ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref>[https://phm.gov.ua/?page_id=1686 Міста побратими]</ref> * ಮರಿಯುಪೋಲ್, ಉಕ್ರೇನ್ * ಮ್ಶ್ಖೇಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ * ಪೈಡೆ, ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ * ಕೊಚಾನಿ, ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ == ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * ಪಾವ್ಲೊ ಟೆಟೆರಿಯಾ (1620ರ ದಶಕ–1670) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್. * ಒಲೆಹ್ ಬಾಬಿಶ್ಕಿನ್ (1918–1991) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ. * ಶೋಲೆಮ್ ಅಲೆಖೆಮ್ (1859–1916) – ಯಹೂದಿ-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಯಿಡ್ಡಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ. * ಮೆಯರ್ ಬ್ಲಿಂಕೆನ್ (1879–1915) – ಯಹೂದಿ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕ. * ಲ್ಯುಡ್ಮಿಲಾ ಮೆಖ್ (ಜನನ 1951) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತೆ. * ಪೆಟ್ರೊ ಖೊಲೊಡ್ನಿ (1875–1930) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಾಡಾದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ. * [[ಹನ್ನಾ ಕ್ನ್ಯಾಜ್ಯೆವಾ-ಮಿನೆಂಕೊ]] (ಜನನ 1989) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್-ಇಸ್ರೇಲಿ ತ್ರಿವಿಧ ಜಿಗಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದ ಜಿಗಿತ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. * [[ಲೂಯಿಸ್ ನೆವೆಲ್ಸನ್]] (1899–1988) – ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಲ್ಪಿ.{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery> File:Collegium.jpg|ಕೊಲೆಜಿಯಂ File:George church.jpg|ಸಂತ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ File:Ascension Cathedral.jpg|ಅಸೆನ್ಶನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://phm.gov.ua/ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿ] * [https://uhsp.edu.ua/ ಹ್ರಿಹೊರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pereiaslav ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ – ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್] bkqcgrvaohbhyqxt2x6fynxpwjfeqss 3 180489 1383467 2026-08-19T08:26:37Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1383467 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Adivayya}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 5ghqif7s4jj4nx7x1mrsirqfcwmitc9 0 180490 1383477 2026-08-19T11:56:25Z Pragathi. BH 88266 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|Park in Uttarakhand, India}} {{About|the national park in Uttarakhand| the "Valley of Flowers" sanctuary in Sikkim|Yumthang Valley of Flowers|the 2006 film|Valley of Flowers (film)}} {{Use Indian English|date=September 2013}} {{Use dmy dates|date=October 2024}} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | image = Valley of flowers national park, Uttarakhand, India 03 (edit).jpg | image_upright = 1.2 | caption = ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವ... 1383477 wikitext text/x-wiki {{Short description|Park in Uttarakhand, India}} {{About|the national park in Uttarakhand| the "Valley of Flowers" sanctuary in Sikkim|Yumthang Valley of Flowers|the 2006 film|Valley of Flowers (film)}} {{Use Indian English|date=September 2013}} {{Use dmy dates|date=October 2024}} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | image = Valley of flowers national park, Uttarakhand, India 03 (edit).jpg | image_upright = 1.2 | caption = ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ | location = ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ , ಉತ್ತರಾಖಂಡ , ಭಾರತ | part_of = ನಂದಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು | criteria = UNESCO WHS type|(vii), (x)}}(vii), (x) | ID = 335-002 | coordinates = {{coord|30|43|48|N|79|37|03|E|region:IN_dim:10000|display=inline,title}} | year = 1988 | extension = 2005 | area = {{cvt|8,750|ha|sqmi}} | pushpin_map = India Uttarakhand#India#World | map_caption = | WHS = }} ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹೂವುಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ಸಮೃದ್ಧ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವು ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಪ್ಪು [[ಕರಡಿ]] ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> [[ಹಿಮ ಚಿರತೆ]] ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಸ್ತೂರಿ [[ಜಿಂಕೆ]] , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ಕಂದು ಕರಡಿ , ಕೆಂಪು [[ನರಿ]] <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref>ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಕುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . [[ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮೋನಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎತ್ತರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿವೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3,352 ರಿಂದ 3,658 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಹೂವುಗಳ [[ಕಣಿವೆ]]ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒರಟಾದ ಪರ್ವತ [[ಅರಣ್ಯ|ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ]] ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಅವು ಝನ್ಸ್ಕಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 87.50 ಕಿಮೀ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 2 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-butler-2</ref>ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆಲ್ಪೈನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಂದಾ ದೇವಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (223,674 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ (5,148.57 ಕಿಮೀ 2 ) ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-wcmc-4</ref> ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವಿಶ್ವ]] ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಜೂನ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಭಾರೀ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Margaretc.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಲೆಗ್ಗೆ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿ.]] ;ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ಕಾರಣ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. 1931 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿಥ್ , ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ , ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು, ಮೌಂಟ್ ಕಾಮೆಟ್‌ಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಮಿಥ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂವಿನ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಲೇಡಿ ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಲೆಗ್ಜ್ , (೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೮೫ - ೪ ಜುಲೈ ೧೯೩೯) , <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780203380307</ref>ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ಜಾರಿಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine</ref> ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref>http://www.flowersofindia.net/vof-trek/</ref> ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಲಾ , 1993 ರಿಂದ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಕಣಿವೆಯ ಹೂವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> ಅವರು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ 520 ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಫ್ಲವರ್ಸ್ - ಮಿಥ್ ಅಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಮತ್ತು "ಗರ್ವಾಲ್ [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯ [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪರಿಸರ]] ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20130922190821/http://www.downtoearth.org.in/content/how-valley-flowers-got-world-heritage-site-tag</ref> <ref>http://www.downtoearth.org.in/node/14692</ref> ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ 1862: ಪುಷ್ಪಾವತಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ೧೯೩೧: "ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಎಸ್. ಸ್ಮಿತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಕಣಿವೆ ; ೧೯೩೪: ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಂದಾ ದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಎರಿಕ್ ಶಿಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಿದರು ; ೧೯೩೬: ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಾದ ಬಿಲ್ ಟಿಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಲ್ ಒಡೆಲ್ ನಂದಾ ದೇವಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಹತ್ತಿದರು ; ೧೯೩೯: ೭/೦೧ ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೧೪೯೩/XIV- ೨೮ ರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ಗೇಮ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೬೨: ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ೧೯೭೪–೮೨: ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಅವನತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅದು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ೧೯೮೦: ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೩೯೧೨/ XIV ೩-೩೫-೮೦ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು; ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ೧೯೮೦: ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ೧೯೭೨ ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ೪೨೭೮/XIV-೩-೬೬-೮೦ ರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ; ೧೯೮೨: ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ೧೯೮೮: ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (೨೨೩,೬೭೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ (೬೨,೪೬೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ೫೧೪,೮೫೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ಪ್ರದೇಶವಿತ್ತು; ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ; <ref>https://whc.unesco.org/en/list/335/</ref> 2000: ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 586,069 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೋರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು (62,462 ಹೆಕ್ಟೇರ್ + 8,750 ಹೆಕ್ಟೇರ್, ಒಟ್ಟು 71,212 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೋರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು); 2004: ಎರಡು ಕೋರ್ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು UNESCO MAB ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥಳ== ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ (10.5 ಮೈಲಿ) ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಗರ್ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೋಶಿಮಠ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788178353838</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-:0-10</ref> , ಇದು ಹರಿದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಎರಡೂ ಜೋಶಿಮಠದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 270 ಕಿ.ಮೀ (168 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ , ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಂತರ ರಿಷಿಕೇಶ ಮೂಲಕ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-sancuatry-11</ref>ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾದ ಬದರಿನಾಥಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿ.ಮೀ ಮೊದಲು ಇದೆ . ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ . ಗೋವಿಂದಘಾಟ್ ಜೋಶಿಮಠಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಚಾರಣ ದೂರ), ಅಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ 11 ಕಿ.ಮೀ (8.6 ಮೈ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಾರಣವು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರು 2 ಮೈ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುವಾದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ . ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪಲು ಒಬ್ಬರು ಪೋರ್ಟರ್, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಅಥವಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೋವಿಂದಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಘಂಗಾರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣವು ಹೇಮಕುಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗುರುದ್ವಾರ ಶ್ರೀ ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಖ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಖ್ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಘಂಗಾರಿಯಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳು, ಕಾಡು ಗುಲಾಬಿ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳ ಹೊಲಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕು . ಪರವಾನಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಂಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘಂಗಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-bhatt-1</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park#cite_note-five-12</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದ ನಡುವೆ, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣ ಕಣಿವೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Valley_of_Flowers_National_Park dl7cyhymk07er13133h0f8hwq7m6lej