ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ knwikisource https://kn.wikisource.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಚರ್ಚೆ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆ ಕರ್ತೃ ಕರ್ತೃ ಚರ್ಚೆ ಪುಟ ಪುಟ ಚರ್ಚೆ ಪರಿವಿಡಿ ಪರಿವಿಡಿ ಚರ್ಚೆ ಅನುವಾದ ಅನುವಾದ ಚರ್ಚೆ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 104 4656 312526 154432 2026-04-28T19:38:09Z Pragathi. BH 7585 312526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="101.63.216.148" /></noinclude>ಗಾನರೀಯ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದರ ನಾಣ್ಣುಡಿ, ಗಾದೆಗಳ ಉಗಮ ವಿಕಾಸ, ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಗಾದೆಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡುದು ಕುಲಕರ್ಣಿ ಯವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಎರಡನೆಯ ಗ್ರಂಥವೆಂದರೆ ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಗಾದೆಗಳು ಎಂಬ ಪುಸ್ತಿಕೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಚಾರೋಪನ್ಯಾಸ ಮಾಲೆಯ ಗ್ರಂಥವಾದ ಇದು 1955ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಗಾದೆಗಳ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಮೇಳವಿಸಿವೆ. ಆದರೂ ಗಾದೆಯ ಸಮಗ್ರ ಮೀಮಾಂಸೆ ಇದರಿಂದ ದೊರಕಲಾರದು; ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಂಥ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸದ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ತುಂಡಿತರು ನಂ. ತಪ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ಗೃಹಸರಸ್ವತಿ ಗ್ರಂಥಮಾಲೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ ಇದು. ಇಲ್ಲಿ ಗಾಜಿಗಳ ಹುಟ್ಟು ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ರೂಪಲಕ್ಷಣ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿರುವು ದಲ್ಲದೆ, ಗಾದೆಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಾದೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಕೂಲ ಪರಿಚಯವೂ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ವಿಷಯ ಸಮೃದ್ಧವೂ ವಿಚಾರಸಂಪನ್ನವೂ ಆದ ಈ ಕೃತಿ, ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅತ್ಯುಪಯುಕ್ತವೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವೂ ಆದುದಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಗಾದೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ವಿವೇಚನೆ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಆಗಬೇಕಾದುದು ಇನ್ನೂ ಬಹಳವಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕಾರವೇ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಆಗಿಲ್ಲ. ಗಾದೆಗಳು ನಿತ್ಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ನಿತ್ಯ ಸಾಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಮಾತೊಂದಿದೆ. ಈಗ ಗಾದೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಿಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ಗಾದೆಗಳು ಸಾಯುತ್ತಿರುವುದಂತೂ ಖಂಡಿತ. ಹಾಗೆ ಸಾಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಅವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದು ನಾಡಿನ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. (ಆರ್.ಜಿ.) ಗಾನರೀಯ : ನೈಸೀರಿಯ ಗಾನರೀಯೇ ಎಂಬ ಏಕಾಣುಜೀವಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ತೆರನ ಗುಹ್ಯರೋಗ, ಅಂಟುರೋಗವೂ ಹೌದು. ರೋಗಗ್ರಸ್ತ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೀವು ಸ್ರವಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯಗುಣ. ಮೂತ್ರನಾಳಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ ಕೀವು ವೀರ್ಯವೆಂದೂ ಹೀಗೆ ಹೊರಸೂಸಲು ಶುಕ್ಲಗ್ರಂಥಿಯ ದೋಷವೇ ಕಾರಣವೆಂದೂ ಬಗೆದು ಗಾನರೀಯವನ್ನು ಶುಕ್ಲದೋಷವೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ರೋಗ ಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇರಾವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋತಿ, ಮೊಲ ಮುಂತಾದವಕ್ಕೆ ಈ ರೋಗ ಅಂಟುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರನಾಳದಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗರ್ಭಕೋಶ ಕಂಠ (ಸೆರ್ವಿಕ್ಸ್) ಇಲ್ಲದ ಮೂತ್ರನಾಳದಲ್ಲಿಂ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರೋಗಚರಿತ್ರೆ: ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಾನವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಮೇಹ ರೋಗವಿದು. ಚೀನೀಯರಿಗೆ 5,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರಿಗೆ, ರೋಮನರಿಗೆ, ಅರಬ್ಬರಿಗೆ ಇದರ ಪರಿಚಯ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ರೋಗ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧವಾದುದು ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಕಾಲ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಮೇಹರೋಗವಾದ ಸಿಫಿಲಿಸ್ ಎಂಬುದರ ಒಂದು ಬಗೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. 1831ರ ಅನಂತರ ಇವೆರಡೂ ಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ರೋಗಗಳೆಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಜರ್ಮನಿಯ ವೈದ್ಯ ನೈಸ‌ ಗಾನರೀಯ ರೋಗಕಾರಕ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ನು 1884ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಅನಂತರ ಈ ರೋಗ ಸಿಫಿಲಿಸ್ ರೋಗದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದುದೆಂದು ಖಚಿತವಾಯಿತು. ರೋಗ ನಿದಾನ: ನೈಸೀರಿಯ ಗಾನರೀಯೀ ಎಂಬ ಏಕಾಣುಜೀವಿಯೇ ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಮನ ವರ್ಣಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ನಿಷೇಧಾರ್ಥಕ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಒಂದೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯೂ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಅವರಬೀಜದಾಕಾರದ ರಚನೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಏಕಾಣುಜೀವಿ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಕಲೇಟ್ ಅಗಾರ್ ಎಂಬ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಸ್ರವಿಸುವ ಕೀವಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರಿಮಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ರೋಗ ಒಬ್ಬರಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಂಭೋಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕೀವು ತಗಲಿದ ಕಕ್ಕಸಿನ ಪೀಠ, ಕೀವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ಬೆರಳು, ಕೀವನ್ನು ಒರಸಿದ ಬಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಕಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರೋಗ ಹರಡಬಹುದು. ಕ್ರಿಮಿ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಕ್ಕ ಅನಂತರ 3-14 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು: ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಒಳರಚನಾಕ್ರಮದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪುರುಷ ಗಾನರೀಯ: 100-104° ಫ್ಯಾವರೆಗೂ ಜ್ವರ ಬರುವುದು, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದು, ಮೂತ್ರವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವಾಗ ನೋವು, ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಅನಂತರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೂತ್ರ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆ, ಮೂತ್ರನಾಳದಿಂದ ಕೀವು ಇಲ್ಲವೆ ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತವಾದ (ಹಳದಿ) ಕೀವು ಬೀಳುವುದು, ಮೊದಮೊದಲು ಮೂತ್ರದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿದುಬರುವ ಕೀವು ಅನಂತರ ಮೂತ್ರನಾಳದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ರವಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಶುಕ್ಲಗ್ರಂಥಿಯಲ್ಲಿ ಕೀವು ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡು ಮೂತ್ರ ಹೊರಬಾರದೆ ಹೊಟ್ಟೆನೋವುಂಟಾಗುವುದು - ಇವು ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಮೂತ್ರನಾಳದ ಹೊರ ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಿ ಮತ್ತು ಮೂಲೆಗಳಿದ್ದು ಗಾನರೀಯ ಕ್ರಿಮಿಗಳು ಗೂಡುಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಿರುವುದರಿಂದ ಟೈಸನನ ಗ್ರಂಥಿ, ಲಿಟ್ಲ‌ ಗ್ರಂಥಿ, ಕೌಪ‌ ಗ್ರಂಥಿ, ಶುಕ್ಲ ಗ್ರಂಥಿ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕುನೇ ಮಾರ್ಗಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ರೇಕವಾಗಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳೇಳಬಹುದು. ಲಿಟ್ಟ‌ ಗ್ರಂಥಿ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕುನೇ ಮಾರ್ಗಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವೇಳೆ ಉರಿಯೂತವುಂಟಾಗಿ ಮೂತ್ರನಾಳವು ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಕುಂಠಿತವಾಗುವುದುಂಟು. ಎಪಿಡಿಡೈಮಸ್, ವೃಷಣ ನಾಳ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತವಾಗಿ ರೋಗ ತೊಡಕುಗಳುಂಟಾಗಬಹುದು. ಎಪಿಡಿಡೈಮಸ್ ಉಬ್ಬಿ ಅಂಡಕೋಶದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ನೋವು, ಜ್ವರ ಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಲನನಾಳದ ಸುತ್ತ ಬಾವುಂಟಾಗಿ ವೀರ್ಯ ಹೊರಬರಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತೊಂದರೆಗಳಾಗಬಹುದು. ರಕ್ತಚಲನೆಯಿಂದ ಈ ಕ್ರಿಮಿ ದೇಹದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕೀಲುಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದ. ಕಣ್ಣಿನ ತಾಪ ಎಂತು ಕನೀನಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋವು, ಹುಣ್ಣು ಮತ್ತು ರಕ್ತಾವರೋಧ ಮುಂತಾದ ತೊಂದರೆಗಳುಂಟಾ ಗುತ್ತವೆ. ಮೊದಲು ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಕೀಲುಗಳಲ್ಲಿ ನೋವುಂಟಾಗಿ ಅನಂತರ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೀಲಿನಲ್ಲಿ ನೋವು ಬಾವುಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಕೀಲಿನಲ್ಲಿ ಕೀವು ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡು ನಡೆಯಲು ಬಾರದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀಲು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಡಚಲಾಗದಂತೆ ಇಲ್ಲವೆ ಮಡಚುವಾಗ ವಿಪರೀತ ನೋವು ಬರುವಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಗಾನರೀಯ: ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗ ಪುರುಷನಲ್ಲಿದ್ದಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿರದೆ ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಾಂಗಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರನಾಳ, ಗರ್ಭಕೋಶಕಂಠ ಮತ್ತು ಭಗಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ಅಂಟು ಹೊರೆಯನ್ನು ಗಾನರೀಯ ಕ್ರಿಮಿ ಹೊಕ್ಕು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪದೇಪದೇ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ, ರಜಸ್ಸು ಚಕ್ರ ಬದಲಾಗುವಿಕೆ, ಒಂದು ಮಗುವಾದ ಬಳಿಕ ಬಂಜೆತನ ಮತ್ತು ಯೋನಿಯೊಳಗಿಂದ ಬಿಳಿಸ್ರಾವವಾಗುವುದು - ಇವು ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೋಗಿ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಾಳೆ. ಭಗೋಷ್ಠಗಳ ಬಾಯುವಿಕೆ, ಯೋನಿಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತ, ಗರ್ಭಕೋಶ ಕಂಠದ ಮೇಲೆ ಗಾಯ ಮತ್ತು ಅದರ ದ್ವಾರ ತೆರೆದು ಬಿರಿತು ಕೀವು ಸವಿಸುವುದು ಇನ್ನಿತರ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಗರ್ಭಕೋಶ ಕಂಠದ ಅಂಟುಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿಗಳು ಬಹಳ ಕಾಲ ಇರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಗಾನರೀಯ ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಕೋಶಕಂಠನಾಳದಿಂದ ಅಂಡನಾಳವನ್ನು ಕ್ರಿಮಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಉರಿಯೂತ ಉಂಟಾಗಿ, ಅಂಡನಾಳ ಉಬ್ಬಿ ಹೊಟ್ಟೆನೋವು ಬರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಸಲ ಉರಿಯೂತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅಂಡನಾಳ ಸಂಕುಚಿತವಾಗಬಹುದು. ಸಂಕುಚಿತವಾದರೆ ವೀರ್ಯಾಣು ಚಲಿಸಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಆತಂಕವಾಗಿ ಹೆಂಗಸು ಬಂಜೆಯಾಗಬಹುದು. ಎಳೆಗೂಸು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಗಾನರೀಯ: ಜನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ರವಿಸುವ ಕೀವು ಶಿಶುವಿನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ತಗುಲಿದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಬಿಳಿಪೊರೆಯ ಉರಿಯೂತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕುರುಡು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ 21 ದಿವಸಗಳೊಳಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಉರಿಯೂತವಾದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ಗಾನರೀಯದಿಂದ ಉಂಟಾದುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಕನೈಯರ ಭಗೋಷ್ಠಗಳ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಪೊರೆಯನ್ನು ಗಾನವೀಯ ಕ್ರಿಮಿ ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗೋಷ್ಠ ಉರಿಯೂತ ಕಣ್ಣಿರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಅಕೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲಾತ್ಕಾರ<noinclude><references/></noinclude> 8za61us1yszhraqpib17zi4iiu2wzh7 104 5323 312543 154445 2026-04-28T19:41:50Z Pragathi. BH 7585 312543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="RAJARAMAMOHAN REDDY B" /></noinclude>೨೪೮ - ಗಾಲಿಯಂ 6 ಕುಲ್ಲಿಯಾತ್ ಎ ನಜ್ ಎ ಫಾರ್ಸಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನ ಉರ್ದು ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನ - ಮೊಗಲರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೂರು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು - ಅಂದರೆ, ಉರ್ದು, ತಾಜ್‌ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ಗಾಲಿಬ್ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಭಾರತದ ಉರ್ದು ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಲಿಬ್‌ನಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತಿದೆ. ಈತ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಮನೋಧರ್ಮ, ಒಂದು ಯುಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜಗತ್ತೇ ಆಗಿದ್ದ ಘನ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದ ಈತನ ಅಧ್ಯಯನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಅಮೀರ್ ಖುಸ್ರು ಹೊರತಾಗಿ ಭಾರತದ ಬೇರಾವ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕವಿಯನ್ನಾಗಲೀ ಲೇಖಕನನ್ನಾಗಲೀ ಈತ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೀರ್ ಒಬ್ಬರನ್ನೂ ಮಂತ್ರ ಈತ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ತನ್ನನ್ನೇ ಕಿತೆಯ ಶಿಷ್ಟತೆಯ ಮಾನದಂಡವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರೂ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವಗೀತೆಗಳೇ ಈತನಿಗೆ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಮೀರ್‌ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಈತನೇ ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹಾನ್ ಕವಿ. ಉರ್ದು ಪತ್ರಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಂತೂ ಈತನದು ಅದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನ. ಮೊದಲಿಗೆ ಈತ ಅಸದ್ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಬರೆದನಾದರೂ ಮುಂದೆ ಗಾಲಿಬ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬಳಸಿದ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇವೆರಡೂ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಲೀಫ್ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರವಾದಿಯ ಅಳಿಯನಾಗಿದ್ದ ಅಲೀಯ ಬಿರುದುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮೊದಲಿಗೆ ಈತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಕವಿಯಾದ ಬೇದಿಲ್‌ನನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅದರೆ ಈ ಶೈಲಿ ಕೊಂಚ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆರಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ತನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತ ಮನೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೀವಾನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ. ಈತನ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಈತನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಕಟವಾದುವು. ದೀವಾನ್ ಸುಮಾರು ಐದು ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾವಿರದ ಪದ್ಯಗಳಿವೆ. ಇದೇ ಈತನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಕೃತಿ. ತನ್ನ ಆಶ್ರಯದಾತರು, ಆಂಗ್ಲ ಗವರ್ನರುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯು ಮಹಾರಾಣಿಯವರನ್ನು ಕುರಿತ ಪ್ರಶಂಸರ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಜda ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉರ್ದು ಕವಿತೆಗಳು ಈತನಿಗೆ ಉರ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕವಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈತನ ಹಿರಿಮೆ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿ ಇತರ ಕವಿಗಳ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಸುಂಗಿ ನೀರು ಕುಡಿದುಬಿಟ್ಟವ. ತನ್ನ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿ ಸು ಈತ ತನ್ನದೇ ಆದ ಶೈಲಿಯೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಈ ಶೈಲಿ ಅನನುಕರಣೀಯವಾಗಿದ್ದು ಈತನೊಂದಿಗೇ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಪೂರ್ವಕವಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಈತನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸತನವೇ ಈತನ ಕಾವ್ಯದ ಜೀವಾಳ. ಜೀವನವೇ ಈತನ ಕಾವ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಜೀವನದ ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಈತ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯ ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು ಕೇವಲ ಶಬ್ದಾಡಂಬರವಾಗಿ ಬಾರದು ಎಂಬುದೇ ಈತನ ಧೈಯ. ಉದಾತ್ತ ಚಿಂತನೆಗಳು, ಉಪಮಾನಗಳ ಅಪೂರ್ವತೆ ಮತ್ತು ನವೀನತೆ, ಮೃದುಹಾಸ್ಯ, ಶ್ಲೇಷೆ, ವಸ್ತುವಿನ ನೂತನತೆ, ಅನುಭಾವಿಕತೆ, ಮೃದುಮಧುರ ಶೈಲಿ, ಪ್ರತಿಮಾಯೋಜನೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆ, ಜೀವನದ ಕಟು ಅನುಭವಗಳ ನೈಜನಿರೂಪಣೆ, ಸರಳತೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರಿಣಾಮ ರಮಣೀಯತೆ, ಪ್ರೇಮದ ತೀವ್ರತೆ-ಇವು ಈತನ ಕವಿತೆಯ ಪ್ರಾಣ ಹಾಗೂ ಸತ್ಯ. ಈತ ನಿರಾಶಾವಾದಿಯೂ ಹೌದು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಈತನ ಕಾವ್ಯ ಸ್ವಾನುಭವದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದು, ಓದುಗರೂ ಆ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದುವರೆಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಉರ್ದು ಕಾವ್ಯ ಧಾರೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಈತನದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಆಧುನಿಕ ಉರ್ದು ಕವಿತೆಯ ಪ್ರವರ್ತಕನೆಂದು ಈತನನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉರ್ದು ಕಾವ್ಯದ ಮೇಲೆ ಈತ ಬೀರಿರುವ ಪ್ರಭಾವ ಮಹತ್ತರವಾದುದು. ಈತ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ. ಅಂಚೆಯ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರಳ, ಮಧುರ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ಶೀಲ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿರುವ ಈತನ ಪತ್ರಗಳು ಅನುಪಮವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಸಂಭಾಷಣಾಶೈಲಿ. 1857ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆ ತರುವಾಯ ರಚಿಸಿದ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ ದುಃಖದ ಘಟನೆಗಳ ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈತ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಉರ್ದು ಗದ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೂ ಎಡೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಈ ಪತ್ರಗಳು ಈತನ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಬೀರುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಈತನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಇಂಕು ನೋಟವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. (ಎಂ.ಎಂ.ಎಚ್.) ಗಾಲಿಯಂ : ಆವರ್ತಕೋಷ್ಟಕದ ಪ್ರಧಾನ ಗುಂಪು 3ರ ಲೋಹ ಧಾತು; ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 31; ಪರಮಾಣು ತೂಕ 6972; ಪ್ರತೀಕ ಉಚಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ 12222813383ಜ°448. ಇದೊಂದು ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಘನ ಲೋಹ. 29.78ಹ ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕರಗಿ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ ದ್ರವವಾಗುವುದು. ಕುದಿಬಿಂದು 2070ಹ ಸೆಂ. ದ್ರವರೂಪಕ್ಕೆ ಇರುವ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಗಾಲಿಯಮಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಗೊತ್ತಿರುವ ಯಾವುದೇ ಧಾತುವಿಗಿಂತ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲೂ ಇದರ ಅವಿಯೊತ್ತಡ ಕಡಿಮೆ: 1315ಹ ಸೆಂ. ನಲ್ಲಿ 1ಮಿಮೀ. ಊರ; 1726ಹ ಸೆಂ.ನಲ್ಲಿ 100 ಮಿಮೀ. ಊರಿ. ಘನೀಭವಿಸಿದಾಗ ಸುಮಾರು ಶೇ 3 ರಷ್ಟು ವಿಕಸಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ್ಯಗೊಳ್ಳುವುದು. ಇದನ್ನು ಮೃದುವಾದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಬೇಕು. ಮೈ ಕಾಶಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕರಿಂತೆ ಶ್ಲೋ 2-3. ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಪಡಸು. ಲೋಹದ ಹರಳು ಆರ್ಥೋರಾಂಬಿಕ್, ದ್ವಿಪರಮಾಕ ಅಣು. 69 (ಶೇ 0.1) ಮತ್ತು 71 (ಶೇ 39.9) ಪರಮಾಣು ತೂಕವಿರುವ ಎರಡು ಸ್ಥಿರ ಐಸೊಟೋಪಗಳಿವೆ. ಏಕಿರಣಪಟು ಐಸೊಟೋಪುಗಳು was engine opraonis bene: 64(2.5.), 65(15.), 66(9.4 No.), 67(78 No.), 68(68.) 70(21.), 72(14.1 no.), 73(5 no.), 74(08ಮಿ.) ಸಾಂದ್ರತೆ 20ಹ ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ 5.907. ಪರಮಾಣು ಗಾತ್ರ 11.76 ಗ್ರಾಹ್ಮಷ್ಟ 0.0977. 1875ರಲ್ಲಿ ಲೆಕಾಚ್ ಡಿ ಬಾಯ್ಸ್ ಬ್ಯಾಡಾನ್ ಎಂಬಾತ ಈ ಧಾತುವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ. ಪಾನ್ಸಿನ ಸಮುಲ್ಲೆಂಡಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಪಡೆದ ಒಂದು ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಈ ಧಾತುವಿನ ಪ್ರಧಾನ ರೋಹಿತರೇಖೆಗಳನ್ನು (೬ 4172.23 ಮತ್ತು 40332 3) ಅವನು ಗಮನಿಸಿದ. ಪೊಟಾಸಿಯಂ ಗ್ಯಾಲೇಟ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜಿಸಿ ಅಲ್ಪ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅದರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೆಂಡಲೀಫ್ ತನ್ನ ಆವರ್ತಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಖಾಲಿಬಿಟ್ಟು ಅವನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುವುದೆಂದೂ ಅವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ಇರುವುವೆಂದೂ ಮುನ್ನುಡಿದಿದ್ದ, 3b ಉಪಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆರಪುಬಿಟ್ಟು ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಏಕ- ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದ. ಗಾಲಿಯಂ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಬಳಿಕ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮೆಂಡಲೀಫನ ಏಕ-ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮಿನ ಮತ್ತು ಗಾಲಿಯಮಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಗಾಲಿಯಂ ಅಪರೂಪಲೋಹವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿ (ಶೇ 0.0015) ದೊರೆಯುವ ಧಾತುಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ 37ನೆಯದು. ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಮತ್ತು ಸತುವಿನ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೇರಳವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಗಳಲ್ಲೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಲಿಯಂ ಯುಕ್ತವಾದ ಖನಿಜವೆಂದರೆ ಜರ್ಮನೈಟು. ಇದು ಸತು-ತಾಮ್ರ-ಆರ್ಸೆನಿಕ್-ಜರೇನಿಯಂ ಸಡುಗಳ ಯುದ್ಧಲವಣ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇ 0.1-0.8ರ ವರೆಗೆ ಗಾಲಿಯಂ ಉಂಟು. ಆದರೆ ಈ ಖನಿಜ ಬಲು ವಿರಳ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಗಾಲಿಯಮಿನ ಆಕರವಾಗುವುದು ಅವ್ಯಾವಹಾರಿಕ. ಅಮೆರಿಕದ ಕೆಲವು ಸತುವಿನ ಅದುರುಗಳು ಶೇ 0.02ರಷ್ಟು ಗಾಲಿಯಮನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಬಾಟು ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮಿನ ಇತರ ಅದುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ 0.001-0.01ರಷ್ಟು ಗಾಲಿಯಂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳಿಂದ ಮುಖ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಗಾಲಿಯಂ ಕೆಲವು ಉಪೋತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಉಪೋತ್ಪನ್ನಗಳೇ ಗಾಲಿಯಮಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಕರಗಳು. ಸತುವಿನ ಹೊಗೆಗಂಡಿ ದೂಳುಗಳಿಂದ. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷಿತ ಸತುವಿನ ದ್ರಾವಣಗಳ ಶೇಷವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಬೇಯರನ ಅಲ್ಯೂಮಿನದ ಶೇಷವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಗಾಲಿಯಮನ್ನು ಸೋಡಿಯಂ ಗ್ಯಾಲೇಟಾಗಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೋಡಿಯಂ ಗ್ಯಾಲೇಟಿನ ದಾವಣವನ್ನು 10 ಸೆಂ.ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ದಿಭಜಿಸಿ ಲೋಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಾಲಿಯಮಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸುಮಾರು 200 ಪೌಂಡುಗಳು. ಅಷ್ಟೇ ಅದರ ಬಳಕೆಯೂ ಉಂಟು. ವಿನೂತನ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದರೆ ಈ ಲೋಹವನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 20 ಟನ್ನಿನಷ್ಟು 65 ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂ ಸತುವಿನ ಹೊಗೆಗಂಡಿ ದೂಳುಗಳಿಂದ ಗಾಲಿಯಮನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೂಳುಗಳನ್ನು ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್‌, ಸುಣ್ಣ, ಇದ್ದಲು ತಾಮ್ರದ ಆಕ್ರೋಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ದ್ರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ಜರ್ಮೇನಿಯಂ ಮತ್ತು ಗಾಲಿಯಂ ಹೊಂದಿರುವ ಲೋಹಮಿಶ್ರಣ ಒಂದು ಗೋಲಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ<noinclude><references/></noinclude> r9rb3lwqkc400ush2hd1ia25bne59rl 10 8706 312211 279807 2026-04-28T14:06:42Z A826 6806 312211 wikitext text/x-wiki {{center/s|nomargin={{{nomargin|false}}}|class={{{class|}}}|width={{{width|}}}|style={{{style|}}}}} {{{text|{{{1|}}}}}} {{center/e}}{{#if:{{{text|{{{1|}}}}}}||{{category handler | 1 = <includeonly>[[Category:Pages using center with no text argument]]</includeonly> | main = 1 | page = 1 | translation = 1 | wikisource = 1 | nocat = {{{nocat|}}} }}}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 2rapysd9bvz46e4yymwroxkrf1mifd1 10 12144 312210 253038 2026-04-28T14:05:48Z A826 6806 [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Center]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶನ 312210 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Center]] 1sy4h7m32sreu7mywah49ifgzaot17l 104 15999 312204 277304 2026-04-28T13:52:42Z A826 6806 /* Validated */ 312204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="A826" />ಜನಿವಾರ ಶಿವದಾರಗಳ ಮಹಾತ್ಮ</noinclude> {{center|}"ಏ ಹಂಗೆಲ್ಲ ಹೇಳಬಾರು ಅದು ದೀಕ್ಷಾ ತಗೊಂಡು ಹಾಕ್ಕೊಂಡದ ಗುಬ್ಬಣ್ಯಾ ನೀನು ಒಂದು ಹಾಕ್ಕೊ............"}} 1 1<noinclude></noinclude> 4vd56cvra3r7ido0czdprq4leykvurm 312205 312204 2026-04-28T13:53:29Z A826 6806 312205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="A826" />ಜನಿವಾರ ಶಿವದಾರಗಳ ಮಹಾತ್ಮ</noinclude> <poem> "ಏ ಹಂಗೆಲ್ಲ ಹೇಳಬಾರು ಅದು ದೀಕ್ಷಾ ತಗೊಂಡು ಹಾಕ್ಕೊಂಡದ ಗುಬ್ಬಣ್ಯಾ ನೀನು ಒಂದು ಹಾಕ್ಕೊ............" </poem> 1 1<noinclude></noinclude> q556tnmeolvvkv9hi4wternxdpip85h 104 16000 312206 277432 2026-04-28T14:01:37Z A826 6806 /* Validated */ 312206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="A826" /> {{rh|left=೫೦|center=|right=ಗೌರ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ}}</noinclude>{{center|'''ಹಂಡ್ಯಾನ ಲಾಳಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗ'''}} ನಮ್ಮೂರ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳಿಗೇನು ಬರಗಾಲವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೇ ತಳಿಯ ನಾಯಿಗಳಿದ್ದಂತೆ ಬಡಕಲು ಹುರುಕುಕಜ್ಜಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಾಯಿಗಳೂ ಇದ್ದುವು. ಒಳ್ಳೆಯ ತಳಿಯ ನಾಯಿ ಗಬ್ಬಾಗಿದೆ. ಎಂದರೆ ಸಾಕು, ಅದರ ಕುನ್ನಿ ಬೇಕು ಎಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಊರ ಜನ "ಬುಕ್ಕಿಂಗ್'ಗೆ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಲೈದು ಜನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಸೇರಿ ನೀರಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದೆವು. ನನ್ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿ ಕೊಡಗಳಿದ್ದವು. ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಲ ಉಳ್ಳವರು. ಹೀಗಾಗಿ ನನ್ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಇದ್ದದ್ದು ಕಂಚಿನ ಕೊಡಗಳು. ಅವೇನು ಕೊಂಡು ತಂದ ಕೊಡಗಳಲ್ಲಾ ಕದ್ದು ತಂದ ಕೊಡಗಳೂ ಅಲ್ಲಾ. ಅಜ್ಜಿ ಬೇರೆಯವರಿಂದ ಅಡವಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಕೊಡಗಳು. ಅಡವಿಟ್ಟವರಾದರೂ ಯಾರು? ಅವರೂ ನಮ್ಮ ಜನಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಇನ್ನುಳಿದ ಕೆಲವರು ಕಂಚಿನ ಕೊಡಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದರು. ಅಜ್ಜಿಯ ಸ್ವಭಾವವೇ ಬೇರೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಬಾಯಿ ಕಟ್ಟಿ ಗಂಟು ಹಾಕಿ ಇಡುವವಳು. ಇದೇ ಹಣ ಅಡವಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ "ಜಗಳ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿ ಅದ್ಯಾಕ ಮಾಡಬೇಕು? ಎಂದರೆ<br /> "ಬಾಳೆ ಮಾಡ್ತಿರಾ? ನೀವೇನು ಬಾಳೆ ಮಾಡ್ತೀರಿ?<br /> ತಲೆ ಮ್ಯಾಲೆ ಮೂರು ಬಗಸಿಮಣ್ಣೆ ಹಾಕ್ಕೊಂಡು ಹೋಗೋದ<br /> ಏನ ತಿಂದರು ಏನ ಅನೈತಿ <br /> ಹೊಟ್ಯಾಗ ಹೇಲ ಅಕ್ಕದ ಬಂಗಾರ ಆಗಂಗಿಲ್ಲ" ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಳು. <br /> ಇವೆಲ್ಲಾ ತೆರೆಯ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ಬರುವವರಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಡಗಳು ಇದ್ದವು. ನೀರಿಗೆ ಹೊರಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಿದ ನಾಯಿಗಳು ಹಿಂದೆ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ ಬರುವುದು ಅವುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಓಡಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದೃಶ್ಯ. ಆವತ್ತು "ಹಂಡ್ಯಾ" ನಮ್ಮ ಬೆನ್ನ ಹತ್ತಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ. ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದು ಓಡಿಸಿ ಬಂದ. ಸ್ವಲ್ಪ ದಾರಿ ಕ್ರಮಿಸಿ ಮರಳಿ ನೋಡಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.<noinclude></noinclude> mpmz4ht00jul5nfd688j5nveaqgjuzr 104 38677 312203 100875 2026-04-28T12:22:40Z Shreelatha.Halemane 7642 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ 312203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{Left|೭೦.}} ಕನ್ನಡ ಕೋಗಿಲೆ, ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೧೮. ಬರತೊಡಗು, ದಿನಗಳೆದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು, ನನ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದೀತು, ಆದರೆ ಈಗಲೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಮೊದಮೊದಲು ನೀನು ಕೃಷನಾಗಹತ್ತುವಂತೆ ತೋರುವೆ, ಮದ್ದಿನಿಂದ ರೋಗನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿರು ವಾಗ ಮುಂಚೆಮುಂಚೆ ರೋಗಿಯು ಮೈ ಕುಂದುವ ಹಾಗೆ, ನಿನ್ನಂಥ ದಾರಿ ದಪ್ಪಿದ ಪ್ರಾಯಸ್ಥ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ, ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ, ಬದಲಿಕೆಯ ಗುಣವು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ವರೆಗೆ, ಅಬಲರಾಗುತ್ತ ಬರುವುದು ಸ್ವಭಾವವು, ಆದರೆ, ಅದು ಅಪಾಯಸೂಚಕವಲ್ಲದುದರಿಂದ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ಬೋಧಿಸಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣನನ್ನಾಗಿಯೂ ಕಳಾವಂತನನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡುವೆನು. ಬರಿದೆ, ಈಗಿನ ಕೆಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಯೋಚನೆಯಂತೆ ಕಂಡಲ್ಲಿ ಕೈಹಾಕಿ ದರೆ ಗುರಿಮುಟ್ಟದು. ನಕ್ಷತ್ರಪತಿ:- ಹೇಗಾದರೂ ಗಾಯಮಾಡಿ ಮದ್ದು ಬಳಿದಂತಾಗುವುದರಿಂದ, ಈ ಕಪ್ಪು ಕಳಂಕವೊಂದು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ದೋಷದ ನಿದ ರ್ಶನವು, ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸನ್ಮಾರ್ಗದಾಯಕವೆಂಬುದನ್ನಾದರೂ, ಹೇಗೆ ನಂಬಲಿ? ಆರ್ಯ:- ಅದು ಯಾರನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದೆ? ಹುಟ್ಟುವುದೇ ಕಳಂಕದಿಂದ. ಆದರೆ, ಆ ದೋಷವನ್ನು ಒಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿ, ನಿರ್ದೋಷಿಯೆಂದು ನಟಿಸುವುದೆ ವಂಚಕ ತನದ ತಪ್ಪು, ತನ್ನದನ್ನಾದರೂ, ತಿಳಿದು ಬಯಲಾಗಿಸಿದರೆ, ಅದು ಭೂಷಣವೆ, ನೀನು ಕಳಂಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕಾರಣ ಧರ್ಮವೆ ಆಯಿತು. ಪಂತಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಂಸಪಾದವನ್ನು ಎಳೆದಂತೆ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಆ ಕಳಂಕ ವಿರಲಿ, ಮೇಲೆ ತಳತಳಿಸುವ ಕಳೆಯ ಒಪ್ಪು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲವೆ? ಕೈತಷ್ಟು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಬಿಡದಿರುವಂತೆ, ಇಂತಹ ರಾಜನನ್ನಾದರೂ ದೋಷದ ಬ್ರಹ್ಮಕಫಾಲವು ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ ವೆಂದು, ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಜಾಗ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಾಂತವೆ ಆಗುವುದು, ಮುಂದಿನವನು ಮರೆತು ಕಲ್ಲನ್ನು ಎಡವಿದರೆ, ಹಿಂದಿನವನೂ ಎಡವಲೇಬೇಕೆಂಬ ಕಟ್ಟಳೆಯುಂಟೊ ? ಎಚ್ಚರಿತು ಕೆಳನೋಡಿ ಕಾಲಿಡಬೇಕೆಂಬ ವಿವೇಕವುಂಟಾಗುವುದೆ ? [ಆರ್ಯನ ಅಪ್ಪಣೆಯಂತೆ, ಸಮುದ್ರಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ನಕ್ಷತ್ರಪತಿ ನಡೆದನು, ಮೂರ್ಖತೆಯ ಮರುಗುತ್ತಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವೆ ಮೊದಲಿನ ಮದ್ದೆಂದು ಆರ್ಯನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು, ಹಾ ! ಇಂಥ ಹಿತಬೋಧನೆಯನ್ನೂ,<noinclude></noinclude> 42uzz2vkynhj8j3g1taf4brat2z64qr 312221 312203 2026-04-28T15:31:32Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{Left|೭೦.}} {{center|ಕನ್ನಡ ಕೋಗಿಲೆ, ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೧೮.}} ಬರತೊಡಗು.ದಿನಗಳೆದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು, ನನ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದೀತು, ಆದರೆ ಈಗಲೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಮೊದಮೊದಲು ನೀನು ಕೃಷನಾಗಹತ್ತುವಂತೆ ತೋರುವೆ, ಮದ್ದಿನಿಂದ ರೋಗನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಮುಂಚೆ ಮುಂಚೆ ರೋಗಿಯು ಮೈ ಕುಂದುವ ಹಾಗೆ, ನಿನ್ನಂಥ ದಾರಿ ದಪ್ಪಿದ ಪ್ರಾಯಸ್ಥ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ, ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ, ಬದಲಿಕೆಯ ಗುಣವು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ವರೆಗೆ, ಅಬಲರಾಗುತ್ತ ಬರುವುದು ಸ್ವಭಾವವು, ಆದರೆ, ಅದು ಅಪಾಯಸೂಚಕವಲ್ಲದುದರಿಂದ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ಬೋಧಿಸಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣನನ್ನಾಗಿಯೂ ಕಳಾವಂತನನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡುವೆನು. ಬರಿದೆ, ಈಗಿನ ಕೆಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಯೋಚನೆಯಂತೆ ಕಂಡಲ್ಲಿ ಕೈಹಾಕಿದರೆ ಗುರಿಮುಟ್ಟದು. '''ನಕ್ಷತ್ರಪತಿ''':- ಹೇಗಾದರೂ ಗಾಯಮಾಡಿ ಮದ್ದು ಬಳಿದಂತಾಗುವುದರಿಂದ, ಈ ಕಪ್ಪು ಕಳಂಕವೊಂದು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ದೋಷದ ನಿದ ರ್ಶನವು, ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸನ್ಮಾರ್ಗದಾಯಕವೆಂಬುದನ್ನಾದರೂ, ಹೇಗೆ ನಂಬಲಿ? '''ಆರ್ಯ''':- ಅದು ಯಾರನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದೆ? ಹುಟ್ಟುವುದೇ ಕಳಂಕದಿಂದ. ಆದರೆ, ಆ ದೋಷವನ್ನು ಒಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿ, ನಿರ್ದೋಷಿಯೆಂದು ನಟಿಸುವುದೆ ವಂಚಕ ತನದ ತಪ್ಪು, ತನ್ನದನ್ನಾದರೂ, ತಿಳಿದು ಬಯಲಾಗಿಸಿದರೆ, ಅದು ಭೂಷಣವೆ, ನೀನು ಕಳಂಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕಾರಣ ಧರ್ಮವೆ ಆಯಿತು. ಪಂತಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿನ ಕೆಳಗೆ ಹಂಸಪಾದವನ್ನು ಎಳೆದಂತೆ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಆ ಕಳಂಕವಿರಲಿ. ಮೇಲೆ ತಳತಳಿಸುವ ಕಳೆಯ ಒಪ್ಪು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲವೆ? ಕೈತಪ್ಪು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಬಿಡದಿರುವಂತೆ, ಇಂತಹ ರಾಜನನ್ನಾದರೂ ದೋಷದ ಬ್ರಹ್ಮಕಫಾಲವು ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ ವೆಂದು, ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಜಾಗ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಾಂತವೆ ಆಗುವುದು, ಮುಂದಿನವನು ಮರೆತು ಕಲ್ಲನ್ನು ಎಡವಿದರೆ, ಹಿಂದಿನವನೂ ಎಡವಲೇಬೇಕೆಂಬ ಕಟ್ಟಳೆಯುಂಟೊ ? ಎಚ್ಚರಿತು ಕೆಳನೋಡಿ ಕಾಲಿಡಬೇಕೆಂಬ ವಿವೇಕವುಂಟಾಗುವುದೊ ? [ಆರ್ಯನ ಅಪ್ಪಣೆಯಂತೆ, ಸಮುದ್ರಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ನಕ್ಷತ್ರಪತಿ ನಡೆದನು, ಮೂರ್ಖತೆಯ ಮರುಗುತ್ತಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವೆ ಮೊದಲಿನ ಮದ್ದೆಂದು ಆರ್ಯನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು, ಹಾ ! ಇಂಥ ಹಿತಬೋಧನೆಯನ್ನೂ,<noinclude></noinclude> demd163lwzxp83nqcdswgzu8jolxlnr 104 38678 312222 100876 2026-04-28T15:37:16Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಹಗಲಿರುಳು,}}{{Right|೭೧.}} ಹಲವುಮಂದಿ ನೀಚರು, ಗೂಗೆಗಳಂತೆ, ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಕತ್ತಲೆಯಂತ, ತಿಳಿದವರ ಕಣ್ಣನ್ನೂ ಕಟ್ಟಲಿಕ್ಕೆ ಕೈನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಮಂದಿ ಗೆದ್ದವನೇ ಮುದ್ದಣ್ಣ'ನೆಂದು ನೆಗೆದ ದೋಣಿಹತ್ತುವ ಹೇಡಿಗಳು ಏನೇನೋ ಗಾಳಿಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ತೇಜಸ್ವಿಗಳೆಂದರೆ ಮಾತ್ರ, ಎಂದೆಂದೂ ದೃಢಗೆಡದ ತೇಜಸ್ವಿಗಳೆ, ಅಂಥವರಿಗೆ ವಿಧೇಯರಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಬರುವ ಹಲಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನಷ್ಟೆ ತಿದ್ದಿ, ಒಡಗೂಡಿ ಬಾಳಿದರೆ, ನೂರು ವರುಷದಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಏಳಿಗೆ ಮೂರೆ ವರುಷದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು, ಒಂದು ವಿಷಯದ ಸೇಡನ್ನು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ನೆಯ್ಯತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ಸಂಕರಜಾತಿಯಂತೆ, ಎಲ್ಲವು ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿ, ಇಡಿ ಜನಾಂಗದ ಕೊರಳಿಗೇ ಒಯ್ಪುಂಚ (ಉರುಳು)ವಾಗುವುದು. ಬರಿದೆ ಮುಂದಾಳುಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪನ್ನೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಗೆ ಸಾಗುವುದು ? ಉಪ್ಪೊಂದರಿಂದಲೆ ಊಟವಾಗುವುದೆ ? ಹಾಗೆಂದು, ಅವರೂ ಹಿಂದಾಳುಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವಿಡಬಾರದು, ಎರಡು ಪಂಗಡವೂ ಸಂಗಡಿಸಿ ಇರಬೇಕು, ನೋಡಿರಿ, ಕಾಲೆರಡು ನಡೆಯೊಂದು.] '''ಆರ್ಯ''':- ಪ್ರಿಯಲೋಕವೆ, ಈಗ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಾತ್ರವೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕಾಲಗತಿಯಿಂದ ನಾನು, ಈ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಅತ್ತ ಒಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕೂಡಲೆ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬಾಳುವೆಯೂ ಕಪ್ಪಾಯಿತೆಂದು ಎದುರಾಳುಗಳು ಎಣಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ, ನಾನು ಹೋದಹೋದಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಾಗ ಬಂದು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಿಮ್ಮ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೈಗಟ್ಟುವ ಧೈರ್ಯಶಕ್ತಿಗಳು ಇದ್ದಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ, ಎತ್ತೆತ್ತಲೂ ಬೆಳಕಿನ ಬಯಲಾಯಿತು, ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಕತ್ತಲೆಯೆ ಮಾಯವಾಗಿ, ಪರರಿಗಿಟ್ಟ ಶೂಲ ತನಗೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಅವರಿಗೇ ದೃಷ್ಟಾಂತವಾಯಿತು, ಕಡೆಗೂ, ನಿಮ್ಮಿಂದಲೆ ಈ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು, ಇದೀಗ ಪ್ರಜಾಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣವು ರಾಜಭಕ್ತಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಲೋಕಧರ್ಮ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸದುದ್ದೇಶದ ಪರೋಪಕಾರದ ಬುದ್ಧಿಯೊಂದರಿಂದಲೆ ಸಾರ್ಥಕವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ನಿಮ್ಮ ರೀತಿನೀತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವಂತಿಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹಲವರು ನಡೆದರೂ, ಕೆಲವರು, ಇನ್ನೂ ದಾರಿಗಾಣಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರುವುದು.<noinclude></noinclude> oh2qe1gj4nnzaoxggglnvdj4fyno0tw 104 38679 312223 100877 2026-04-28T15:43:00Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಕನ್ನಡ ಕೋಗಿಲೆ, ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೧೮.}} ಭಾವಿಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಿ, ಅವರು ತತ್ಕಾಲದ ಏಳಿಗೆಯ ದಿಣ್ಣೆಯಿಂದ, ಬಗ್ಗಿ ಬೀಳುವಂತಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಜೀವನವನ್ನೂ, ತಮ್ಮ ಸದ್ಗುಣಬದ್ಧವಾದ ಕೆಲಸದ ಕೊಡದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸಿ, ಶೋಧಿಸಿಯೇ ಸೇವಿಸತಕ್ಕುದು, ಇರಲಿ, ಅಂಥ ಚಂಚಲಚಿತ್ತರು, ಆ ತತ್ಕಾಲದ ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ದಾರಿಗಾಣದ ಹುಚ್ಚುಗಟ್ಟುವುದು ಸ್ವಭಾವವು, ಅದರ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ, ಇಡೀ ಜನಾಂಗದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವೆ (National Education) ಮುಖ್ಯವು. ಈಗ ನಕ್ಷತ್ರಪತಿಯ, ದಾರಿಗೆ ಬರುವಂತಿದ್ದಾನೆ. ಅದರಿಂದ, ತಲೆಯ ಹೊರೆ ಹೆಗಲಿಗೆ ಬಂದಂತಾಗುವುದು. ಆದರೆ, ಆಧಾರವು ಇಳಿದಂತೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರೋದ್ಯೋಗದ ಉತ್ಸಾಹವೂ ಇಳಿವುದುಂಟು. ಅದು ಮಾತ್ರ, ತೆಪ್ಪತ್ತರೋಗಿಯ ಅಪಥ್ಯ ಸೇವನೆಯಂತೆ, ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕರವು, ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು ಕೇಳಿರಿ, ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಭಾರವು ಇನ್ನೂ ಇಳಿದಿಲ್ಲ. ಲೋಕವೆಲ್ಲವೂ ರೂಢಿವಿರೋಧವಲ್ಲದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಮೇಲೆಯೆ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಮುಗುಳಿಯನ್ನು ಇಡತಕ್ಕುದು. ಚೌಪದಿ || ಮೊದಲಿನದೆಯಾದರೂ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತಂದು | ವಿಧವಿಧಪರಿಷ್ಕಾರಗಳನೆಸಗಿ ಜನರು || ಸವಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಭಕ್ಷ್ಯವ ಮಾಡುವಂತೆ | ನವಸುಧಾರಣೆ ಶಾಸ್ತ್ರಬೀಜದಿಂದಹುದು || ೧ | ಆಧಿಯಲಿ ನಮ್ಮಯ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಬಿತ್ತು | ವೇದವಾಯಿತು, ಶಾಸ್ತ್ರವಾಮೇಲೆ ಬಂತು || ಆಧುನಿಕಧರ್ಮಸಮ್ಮತಮತವೆ ಮುಂದೆ | ಮೋದವೀವುದು ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಹಿತದಿಂದ |||೨ || ನೀವೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿಯೆ, ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿರಿ, ನಿಮ್ಮಗಳು ಮುಕ್ಕುರುಕುವವೆಂದು ಎದೆಗೆಡಬೇಡಿರಿ, ಆ ವಿಘ್ನದ ಮೈ ಎರಡು. ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸವಿದೋರಿಸುವುದು ಒಂದು ; ಭೀತಿಬಿತ್ತುವುದು ಇನ್ನೊಂದು. ಮೊದಲಿನದು ನಂಜಿನ ಕಜ್ಜಾಯದಂತೆ, ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸವಿ. ಎರಡನೆಯದು ಗೆರಸಿಹಟ್ಟಿ ಹಕ್ಕಿ ಹಾರಿಸುವಂತೆ, ಮೊದಲೆ ಅಬ್ಬರವು. ಎರಡಕ್ಕೂ<noinclude></noinclude> i4sj7zds4oi0yqimjvc1rqy497znhc3 104 38680 312224 100878 2026-04-28T15:51:07Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಹಗಲಿರುಳು,}} ಗುರಿ ಒಂದೆಯಾದಕಾರಣ, ಅವುಗಳಿಂದ ಮೈಮರೆಯಬಾರದು. ಅದಿರಲಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ ನಿಮ್ಮೊಳಗಿನ ದೃಢಚಿತ್ತರ ಕರ್ತವ್ಯದಕ್ಷತೆಯಿಂದಲೆ, ನನ್ನ ಗತಿ, ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಈ ನೆಲೆಗೆ ಬಂತು ಎಂದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚೇಕೆ ಹೇಳಲಿ? ನಮ್ಮ ಈ ತೇಜಸ್ವಿ ಎಂಥೆಂಥ ಕಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎದೆಗೆಡದುದರಿಂದಲೂ, ಈ ಆರ್ಯಭೂಮಿ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸೈರಿಸಿ ನಡೆದ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ, ಅವರ ಮಹಿಮೆ ಎಂದೆಂದೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರಲಿ, ಈ ಭೂಮಿ, ಯಜ್ಞಯಾಗಾದಿಗಳಿಗೆ ಎಡೆಗೊಡುತ್ತಾ ಲೋಕೋಪಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ, ಆ ಹವಿಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುವ ಮಹಾಧಿಕಾರವು ತೇಜಸ್ವಿಗೆ, ಅದಲ್ಲದೆ ಚಿತ್ರಭಾನು' ಎಂಬ ನನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಬಿರುದನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಜಲಧರಸಧಾಗತಿಗಳೂ, ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರದ ನಿಜ ತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕತಕ್ಕುದು, ಕಡೆಗೆ, ಇದೊಂದು ಮಾತು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ , ತಂತಮ್ಮ ಮನಶ್ಯಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿಯೆ, ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಿಜವಾದ ಮುಂದಾಳುಗಳಾಗುವುದು, ಆ ಶಕ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಹೊರಗಿನ ಆಡಂಬರದ ಬಲದಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಮುಂದಾಳುಗಳ ಹಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತರೂ,ಅಶಕ್ತನಾದವನು ಎರಡನೆ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿಯೆ ಕೆಳಗಿಳಿಯಬೇಕಾಗುವುದು, ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಮುಂದಾಳೆಂದರೆ, ಹಿಂದಾಳುಗಳ ಊಳಿಗದವರು, ಅವರು, ಏಳಿಗೆಹೊಂದತಕ್ಕ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿ ಹೂಣಿಸುವ ಕೆಲಸವು ಆ ಮುಂದಾಳುಗಳನ್ನೆ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದೆನು. ಲೋಕದ ಸ್ಥಾವರಜಂಗಮಾತ್ಮಕವಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಗಾಧಶಕ್ತಿಯಂಟು, ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಬಹಳಪಾಲು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವವುಗಳಲ್ಲಿ ಯೂ ಮುಖ್ಯಮುಖ್ಯಾಂಶ ಗಳು, ಈಗಿನ, 'ಹಾಲನ್ನು ಹೆಂಡಕ್ಕೆ ಮಾರುವ ನವನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಾಯವಾದುವು, ವಿಚಾರಿಸಿ ನೋಡಿರಿ, ಅಂದಿನ ಸಂಜೀವನಮಣಿ ಮೊದಲಾದ ದಿವ್ಯ ಔಷಧಗಳೂ ದಿವ್ಯಕಲೆಗಳೂ ಈಗ ಎಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ? ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮಣ್ಣು ಚೆಲ್ಲಿದ ಕಳ್ಳರು, ಕಣ್ತೆರೆವಾಗ ಸುಲಿದುಕೊಂಡು ಓಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಅವರಿಗೂ, ಆ ದಿವ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಯೋಗವಿವೇಕವು ಇಲ್ಲದಕಾರಣ, ಕುರುಬನಿಗೆ ಮಾಣಿಕವೂ, ಕಲ್ಲಾಗುವಂತೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೊ ಚಡರಿ ಹೋಯಿತು, ಆಗಲಿ, ಇನ್ನಾದರೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ವಿದ್ವಾಂಸ {{Right|10}}<noinclude></noinclude> 27ta8xdffh3d2kufftvxlel41kdyxej 104 38681 312225 100879 2026-04-28T15:59:45Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಕನ್ನಡ ಕೋಗಿಲೆ, ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೧೮.}} ನಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿರಿ.ಅಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗುವುದು. ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಯೋಗ್ಯತಾಂಶಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲೂ ಇವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಭಾರವೆಂಬುದು ಈ ಮುಂದಾಳುಗಳ ತಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಕಡೆಮಾತನ್ನು ಮರೆಯದಿರಬೇಕು. ಚೌಪದಿ || ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸುಖವಿಹುದು ಹೊರಗಿಲ್ಲವಿಲ್ಲ | ಒಮ್ಮೆ ತಿಳಿವಿನ ದೀಪಹಚ್ಚಿ ನೋಡುವುದು || ಸಮ್ಮತಿಸದೂರುದ್ದ ಕೋಡಿ ಕೈನಿಲುಕೆ | ಅಮ್ಮಮ್ಮ ದುಃಖಕಂಟಕವೆ ಚುಚ್ಚಲಿಕೆ ||೧ || ನೀವಾರು ನಿಮ್ಮ ಹದನೇನರಿತುಕೊಳ್ಳಿ | ಭಾವಭೇದವ ಸುಟ್ಟು, ಸೀಕರಿಸಕೊಳ್ಳಿ | ಭಾವವೊಂದಹುದೆ ಕತ್ತಲೆಯ ಕೈದೀಪ | ಆವಾಗಲೂ ಬಿಡದಿದನು ನಡೆಯಿರಪ್ಪ ||೨|| ನಾನೆ ಮೇಲ್ ನೀ ಕೀಳೆನುವ ಭೇದಬುದ್ದಿ | ಹೀನವಹಸ್ವಾರ್ಥದಂಜಲಕಳ ಮಡ್ಡಿ | ತಾನಾವನೋ ಲೋಕಹಿತಗೈವನವನು | ಮಾನವನ್ನಳೆವ ಮಾನವನೆನ್ನಿಸುವನು ||೩|| ಕಾಲಪುಸ್ತಕದ ಹಗಲಿರುಳ ಪುಟಗಳಲಿ | ಹೇಳುವ ಅದೃಷ್ಟದಾಸುಖದುಃಖಗಳನು || ಆಲೋಚಿಸದೆ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತಿರಲು | ಹಾಳಹುದಿದನು ತಿಳಿದು ಬಾಳಿರೆ ಸುಖದಿ ||೪|| ತಿಳಿದ ಮಂದಿಗೆ ದುಃಖವೂ ಸುಖವೆನಿಪುದು || ತಿಳಿಯದಿರೆ ಸುಖವಾದರೂ ದುಃಖವಹುದು || ತಿಳಿಯದಂತಂತೂ ಕೊಳಲನ್ನ ತವೂ ವಿಷವೂ || ತಿಳಿಯೆ ವಿಷವೂ ಅಮೃತವಾಗುವುದು ನಿಜವು||೫|| {{center|[ತೇಜಸ್ವಿ ಮುಂತಾದವರೆಲ್ಲರೂ ಏಕಕಂಠರಾಗಿ] }} '''ಆರ್ಯ''':-ನಿನ್ನ ಸದ್ಭೋಧನೆಗೆ ಮರುಮಾತಿಲ್ಲ, ನಾವೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರ ವಾಗಿಯೆ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅಂಗಸಾಧನೆ ಮಿತಾಹಾರ<noinclude></noinclude> akk6wyk8j2y6l481wzbdt9rp41diyr5 104 38682 312201 100880 2026-04-28T12:20:46Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಹಗಲಿರುಳು.}} ಮೊದಲಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರುವವನಿಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿದೇವಿಯ ರೋಗವನ್ನು ದೂರದಲ್ಲಿಡುವಂತೆ, ನೀನು ಸದ್ಬುದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆ ಮೊದಲಾದ ಸದ್ಗುಣ ಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸತಕ್ಕದು, '''ಆರ್ಯ''':- ಪರಮಾತ್ಮನ ಉದ್ದೇಶದಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಗಮವಾಗುವುದು. {{center|( ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ)}} ಚೌಪದಿ||ಎಲೆ ದೇವ, ನಿನ್ನೆಣಿಕೆಯಂತೆ ಈ ಲೋಕಂ | ನಲಿವುತಿರೆ, ನಾವೆ ನಮ್ಮನು ನೂಕಿ ದುಃಖಂ | ಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಹುದನರಿತವು ಇನ್ನು ಮೇಲೆ | ಕಲಿವ ಸದ್ದುದ್ಧಿಯನು ನಿಲಿಸು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ||೧|| ಹಲವರಿನ್ನೂ ಕಾಡುಗವಿಗಳಲ್ಲಿಹರು | ಕಲರು ದುರ್ಮನದ ಕೋಣೆಯೊಳೆ ಕುಳಿತಿಹರು | ತಿಳಿವೆಂಬ ಬೆಳಕನ್ನು ತೋರುವೆವು ನಾವು | ತಿಳಿವ ಹುಟ್ಟಿಸಿ ಕಣ್ಣ ತೆರೆಯಿಸೆರಗುವವು ||೨|| ಮೇಲುಮೇಲಿನ ಕಾರ್ಯ ಲೋಕಕಾಗಿಹುದು | ಆಲಿಸುತ್ತೋಳಗೆ ಕಳೆಗೊಡಲು ನೀನೆಂದು || ಕೇಳಿಕಗೆ ಹಲವು ದೃಷ್ಟಾಂತವಿಹುದದನು | ಹೇಳಲೇಕೆ? ಧರಿತ್ರಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಿರಲ) ||೩|| ಎತ್ತಿಹವು ತಲೆಯನಿದು ಧರ್ಮದಾ ಹೊರೆಯಂ | ಹೊತ್ತು ನಡವಾಶಕ್ತಿಗೊಡುಹೃದಯಕಿನ್ನು || ಸತ್ಯಸಾರದ ಸವಿಯ ನಾಲಗೆಗೆ ಕಳಿಸು | ಮತ್ತೆ ಹಾಲೊಡನೆ ರುಚಿಯಂತೆಲ್ಲ ಬಹುದು||೪|| ಕಂದ || |ಅವರವರ ಹುಟ್ಟುಹಕ್ಕುಗ | ಇವರವರಿಗೆ ಬಂದು ಬಂಧನ೦ಗಳ ಹರಿದು || ಅವನಿಯೊಳಟ್ಟೆ ತಾನಂ || ದವತೋರೆ, ಸರ್ವಸಮದಭಾವವಬೀರೈ||೫|| ಮೊದಲಾವು ಗೈದಪಾಪ | ಕ್ಕೊದಗಿದ ಫಲವೆಂಬ ಭೇದವಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ || ಮೊದಲಾದ ಬಂಧನಾವಳಿ ಕದಲಿತು ನಮ್ಮನ್ನು ನಮ್ಮನೇ ಮಾಡಿನ್ನು||೬||<noinclude></noinclude> k3vk7jw2sqhojxu0qgwu2x3waiax8fe 312202 312201 2026-04-28T12:21:00Z Shreelatha.Halemane 7642 312202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಹಗಲಿರುಳು.}} ಮೊದಲಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರುವವನಿಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿದೇವಿಯ ರೋಗವನ್ನು ದೂರದಲ್ಲಿಡುವಂತೆ, ನೀನು ಸದ್ಬುದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆ ಮೊದಲಾದ ಸದ್ಗುಣ ಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸತಕ್ಕದು, '''ಆರ್ಯ''':- ಪರಮಾತ್ಮನ ಉದ್ದೇಶದಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಗಮವಾಗುವುದು. {{center|( ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ)}} ಚೌಪದಿ||ಎಲೆ ದೇವ, ನಿನ್ನೆಣಿಕೆಯಂತೆ ಈ ಲೋಕಂ | ನಲಿವುತಿರೆ, ನಾವೆ ನಮ್ಮನು ನೂಕಿ ದುಃಖಂ | ಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಹುದನರಿತವು ಇನ್ನು ಮೇಲೆ | ಕಲಿವ ಸದ್ದುದ್ಧಿಯನು ನಿಲಿಸು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ||೧|| ಹಲವರಿನ್ನೂ ಕಾಡುಗವಿಗಳಲ್ಲಿಹರು | ಕಲರು ದುರ್ಮನದ ಕೋಣೆಯೊಳೆ ಕುಳಿತಿಹರು | ತಿಳಿವೆಂಬ ಬೆಳಕನ್ನು ತೋರುವೆವು ನಾವು | ತಿಳಿವ ಹುಟ್ಟಿಸಿ ಕಣ್ಣ ತೆರೆಯಿಸೆರಗುವವು ||೨|| ಮೇಲುಮೇಲಿನ ಕಾರ್ಯ ಲೋಕಕಾಗಿಹುದು | ಆಲಿಸುತ್ತೋಳಗೆ ಕಳೆಗೊಡಲು ನೀನೆಂದು || ಕೇಳಿಕಗೆ ಹಲವು ದೃಷ್ಟಾಂತವಿಹುದದನು | ಹೇಳಲೇಕೆ? ಧರಿತ್ರಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಿರಲ) ||೩|| ಎತ್ತಿಹವು ತಲೆಯನಿದು ಧರ್ಮದಾ ಹೊರೆಯಂ | ಹೊತ್ತು ನಡವಾಶಕ್ತಿಗೊಡುಹೃದಯಕಿನ್ನು || ಸತ್ಯಸಾರದ ಸವಿಯ ನಾಲಗೆಗೆ ಕಳಿಸು | ಮತ್ತೆ ಹಾಲೊಡನೆ ರುಚಿಯಂತೆಲ್ಲ ಬಹುದು||೪|| ಕಂದ || |ಅವರವರ ಹುಟ್ಟುಹಕ್ಕುಗ | ಇವರವರಿಗೆ ಬಂದು ಬಂಧನ೦ಗಳ ಹರಿದು || ಅವನಿಯೊಳಟ್ಟೆ ತಾನಂ || ದವತೋರೆ, ಸರ್ವಸಮದಭಾವವಬೀರೈ||೫|| ಮೊದಲಾವು ಗೈದಪಾಪ | ಕ್ಕೊದಗಿದ ಫಲವೆಂಬ ಭೇದವಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ || ಮೊದಲಾದ ಬಂಧನಾವಳಿ ಕದಲಿತು ನಮ್ಮನ್ನು ನಮ್ಮನೇ ಮಾಡಿನ್ನು||೬||<noinclude></noinclude> 4yh9c9ei8yv5m9p2pyvortxmx18cwrb 104 38683 312199 100881 2026-04-28T12:14:59Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಕನ್ನಡ ಕೋಗಿಲೆ,ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೧೮.}} ತನ್ನಂತೆ ಬೇರೆಯವನೂ | ಎನ್ನುವ ವಿಜ್ಞಾನಬೀಜವಲ್ಲರ ಬಗೆಯೊಳ್ | ತನ್ನಂತೆ ಮೊಳೆಯಲಾರ್ಯಮ | ತೋನ್ನತಿ ಕನ್ನಡಿಸಲಾಶಿವಂ ಕೈಗೊಡಲಿ||೭|| {{center|(ಎಲ್ಲ ರೂ ಹೋಗುವರು.)} '''ಸೂತ್ರಧಾರನಾದ ಕಾಲನು''':-(ಪ್ರವೇಶಿಸಿ) ಅ ! ಈ ಒಂದು ಹಗಲಿರುಳಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲ ಕೆಲಸವಾಯಿತು!! ಒಮ್ಮೆ ಹೊನ್ನಾದುದು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಮಣ್ಣಾಗಿಯೂ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಣ್ಣಾಗಿದ್ದುದು ಮೇಲೊಮ್ಮೆ ಹೊನ್ನಾಗಿಯೂ ತೋರಿತು. ಈ ಅಶಾಶ್ವತವಾದ ಮಾರ್ಪಾಟದಿಂದ ಏನು ಫಲ ? ಎಲ್ಲವೂ ನಾಟಕದ ವೇಷಾಂತರವಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನೂ ಇಲ್ಲ.' ಎಂದು ಕೆಲವರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ, ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಪಂಚವೆ ಸುಳ್ಳು, ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದಿದೆ. ಆ ಬಣ್ಣವು, ಆಗಾಗ ಮಾಸಿಹೋಗುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಅದರಿಂದ, ಪುನಃ ಬಣ್ಣಹಿಡಿಯಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಮಾಡಬೇಕಾಗುವುದು, ಮೊದಲೊಮ್ಮೆ ಬೆಳೆಗೆಟ್ಟ ಹಳೆಮಣ್ಣನ್ನು ನೇಗಿಲಗುಳದಿಂದ ಮಗುಚಿ, ಎರಡನೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆಮಾಡುವ ರೂಢಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿಯೆ, ಹಾಗೆಯೆ, ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕವಿದು ನಿಂತ ಅಸತ್ಯದ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಮಣ್ಣನ್ನು, ಸತ್ಯ ಸೂರ್ಯನೆಂಬ ಗುಳದಿಂದ ಅಡಿಮಗುಚಿ ಜ್ಞಾನಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿಸಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ತರಬೇಕು, ಆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಿಥಾತ್ಮದ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಅವುಗಳೆ ಗೊಬ್ಬರವಾಗುವವು, ಆ ಮೇಲೆ ಅದರಲ್ಲಿಯೆ ಮೊಳೆತು ಬೆಳೆಯನ್ನು ಅಳಿಯಿಸುವ ಕಳೆಗಳನ್ನೂ, ಹೊರಗಿನ ಸೊಪ್ಪು ಸದೆಗಳನ್ನೂ ಆ ಪೈರಿಗಾಗಿ ಬೂದಿಮಾಡುವರು, ತಪ್ಪಿನ ನಾಶವೆ ಒಪ್ಪಿನ ಪೋಷಕವೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಇದು ಯುಕ್ತವೆ ಆಗಿದೆ. “ಅಸತ್ಯಂ ಪಥ ಮಾರುಹ್ಯ ಸತ್ಯಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಭಾರತ=ಎಲೈ ಅರ್ಜುನನೆ, ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂಬ ಪರಮಾತ್ಮನ ಉದ್ದೇಶವಾದರೂ ಇದೆ. ಈ ಹಗಲಿರುಳಿನ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇದೇ, ಒಂದೆ ಮರದ ಎರಡು ಕೊಂಬೆಗಳು ಒರಸೊರಸುವಂತೆ, ಈ ಹಗಲಿರುಳುಗಳು ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ವಿರೋಧಭಾವದಿಂದ ತೋರಿದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ಪಕ್ಷ<noinclude></noinclude> 5v63jvdzcev0wa0cznxtn836fple7h5 312200 312199 2026-04-28T12:15:17Z Shreelatha.Halemane 7642 312200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಕನ್ನಡ ಕೋಗಿಲೆ,ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೧೮.}} ತನ್ನಂತೆ ಬೇರೆಯವನೂ | ಎನ್ನುವ ವಿಜ್ಞಾನಬೀಜವಲ್ಲರ ಬಗೆಯೊಳ್ | ತನ್ನಂತೆ ಮೊಳೆಯಲಾರ್ಯಮ | ತೋನ್ನತಿ ಕನ್ನಡಿಸಲಾಶಿವಂ ಕೈಗೊಡಲಿ||೭|| {{center|(ಎಲ್ಲ ರೂ ಹೋಗುವರು.)}} '''ಸೂತ್ರಧಾರನಾದ ಕಾಲನು''':-(ಪ್ರವೇಶಿಸಿ) ಅ ! ಈ ಒಂದು ಹಗಲಿರುಳಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲ ಕೆಲಸವಾಯಿತು!! ಒಮ್ಮೆ ಹೊನ್ನಾದುದು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಮಣ್ಣಾಗಿಯೂ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಣ್ಣಾಗಿದ್ದುದು ಮೇಲೊಮ್ಮೆ ಹೊನ್ನಾಗಿಯೂ ತೋರಿತು. ಈ ಅಶಾಶ್ವತವಾದ ಮಾರ್ಪಾಟದಿಂದ ಏನು ಫಲ ? ಎಲ್ಲವೂ ನಾಟಕದ ವೇಷಾಂತರವಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನೂ ಇಲ್ಲ.' ಎಂದು ಕೆಲವರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ, ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಪಂಚವೆ ಸುಳ್ಳು, ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದಿದೆ. ಆ ಬಣ್ಣವು, ಆಗಾಗ ಮಾಸಿಹೋಗುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಅದರಿಂದ, ಪುನಃ ಬಣ್ಣಹಿಡಿಯಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಮಾಡಬೇಕಾಗುವುದು, ಮೊದಲೊಮ್ಮೆ ಬೆಳೆಗೆಟ್ಟ ಹಳೆಮಣ್ಣನ್ನು ನೇಗಿಲಗುಳದಿಂದ ಮಗುಚಿ, ಎರಡನೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆಮಾಡುವ ರೂಢಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿಯೆ, ಹಾಗೆಯೆ, ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕವಿದು ನಿಂತ ಅಸತ್ಯದ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಮಣ್ಣನ್ನು, ಸತ್ಯ ಸೂರ್ಯನೆಂಬ ಗುಳದಿಂದ ಅಡಿಮಗುಚಿ ಜ್ಞಾನಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿಸಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ತರಬೇಕು, ಆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಿಥಾತ್ಮದ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಅವುಗಳೆ ಗೊಬ್ಬರವಾಗುವವು, ಆ ಮೇಲೆ ಅದರಲ್ಲಿಯೆ ಮೊಳೆತು ಬೆಳೆಯನ್ನು ಅಳಿಯಿಸುವ ಕಳೆಗಳನ್ನೂ, ಹೊರಗಿನ ಸೊಪ್ಪು ಸದೆಗಳನ್ನೂ ಆ ಪೈರಿಗಾಗಿ ಬೂದಿಮಾಡುವರು, ತಪ್ಪಿನ ನಾಶವೆ ಒಪ್ಪಿನ ಪೋಷಕವೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಇದು ಯುಕ್ತವೆ ಆಗಿದೆ. “ಅಸತ್ಯಂ ಪಥ ಮಾರುಹ್ಯ ಸತ್ಯಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಭಾರತ=ಎಲೈ ಅರ್ಜುನನೆ, ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂಬ ಪರಮಾತ್ಮನ ಉದ್ದೇಶವಾದರೂ ಇದೆ. ಈ ಹಗಲಿರುಳಿನ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇದೇ, ಒಂದೆ ಮರದ ಎರಡು ಕೊಂಬೆಗಳು ಒರಸೊರಸುವಂತೆ, ಈ ಹಗಲಿರುಳುಗಳು ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ವಿರೋಧಭಾವದಿಂದ ತೋರಿದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ಪಕ್ಷ<noinclude></noinclude> 8hflwgq6mz1xjsblwpz4cd6t2775u4f 104 38684 312198 100882 2026-04-28T12:09:53Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಹಗಲಿರುಳು}} ತಿಯ ನಾಮಾಂತರದ ವಿದ್ಯೆಯ ರೂಪವೆ - ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಂಗಚ್ಛವಿ. ಮಾಯಾದೇವಿಯೆಂಬ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವೆ, ಆತನ ಹೊದಕೆ, ಜ್ಞಾನ ಹಸ್ತದಿಂದ ಆ ಹೊದಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದರೆ, ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪು ಪ್ರಕಟ ವಾಗುವುದು, ಅದನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವೆಂದು ಹೇಳುವರು, ಅದನ್ನು, ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಷ್ಟಷ್ಟೂ ಪರಮಾತ್ಮನ ಬಂಧುಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಅರಿತ ಮೇಲೆ, ಹೊಳೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆರತುಹೋಗುವಂತ, ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಅಖಂಡ ಜ್ಯೋತಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಪರಮಾತ್ಮನ ಹೊರಗಾಗಿ ತೊಳಲುತ್ತಾರೋ, ಅಷ್ಟಷ್ಟೂ, ಅವನ ಹೊದಕೆಯ ಅಂಧಕಾರವೇ ಕಣ್ಣು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದೆ. ಅದು, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ದ್ವಾರಪಾಲಕನಂತೆ, ಅಪರಿಚಿತನನ್ನು ತಡೆದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆ ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎತ್ತೆತ್ತ ಹೊಂಚುಹಾಕಿದರೂ, ಅಜ್ಞಾನವೂ, ಅಪರಾಧವೂ, ಅವನ ತಲೆಹೊರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳ್ಳದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಆತನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಗತಿಯಾಗಿ ಬಹಿಷ್ಕಾರಹೊಂದಿ ಪಾಪಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅದರಿಂದ, ವಿನಯ ವಿಧೇಯತೆ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಹಿಡಿದು, ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸೈರಿಸಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಒಂದಲ್ಲ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಜಗತ್ಪತಿಯ ಕರುಣೆಯನ್ನು, ರಾಜದ್ವಾರದಿಂದಲೆ ಪಡೆಯ ಬಹುದು, ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾದ ಕಷ್ಟವೆ, ಸಫಲವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಪೂರ್ವ ರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥತತ್ಪರವಾದ ಲೋಕವೆಂಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮರೆಯಬಾರದು, ನಿಜವಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು, ಜಗದ್ಗುರುವಾದ ಪರಮಾತ್ಮನು ಸಲಿಸಿ, ಗುರುವಿನಂತೆ ಶಿಷ್ಯ' ಎಂಬಂತೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸದೆ ಇರಲಾರನು. ಈಗ, ಹಗಲೆಂದರೆ, ಕಣ್ತೆರೆಯಿಸುವ ಆವಿದ್ಯೆಯೆಂದೂ, ಇರುಳೆಂಬುದು, ಆ ಅಂಧಕಾರರೂಪದ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದೂ, ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮನ ಮುಟ್ಟಿರಬಹುದು, ಅದರಿಂದ, ಈ ಹಗಲಿರುಳಿನ ಕಥೆ ಎಲ್ಲವೂ, ಪವಿತ್ರಧಾರಿಯಾದ ಭಗವಂತನ ಎಣಿಕೆಯಂತೆಯೇ ನಡೆದಿದೆ. ಅವನಾದರೂ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು, ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಜಳ್ಳನ್ನು ತೂರಿ ನೆಲ್ಲನ್ನು ಆರಿಸುವಂತೆ, ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಯೇ ಒಳಗೊಳ್ಳತಕ್ಕವನು, ಆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಾಧನರೂಪವಾಗಿ, ನನ್ನನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿರುವುದು, ಅಕಟಾ ! ಈ ಗುಟ್ಟನ್ನು ತಿಳಿಯದ ಲೋಕವು, ಸುಖಬಂದಾಗ ತಾನೆ ಸಮರ್ಥನೆಂದು ಹಿಗ್ಗಿ, ದುಃಖವೊದಗಿದಾಗ, ಕೈ<noinclude></noinclude> 6j0myb5jpw125ag4s6cglchzct2uioc 104 38685 312197 100883 2026-04-28T12:06:28Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಕನ್ನಡ ಕೋಗಿಲೆ, ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೧೮,}} ದೋರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೈಯುತ್ತಿದೆ, ಹೇಗೆ ? ಈಗ ಕುರುಡುಹೋಗಿ, ಕನ್ನಡಿ ಕೈಗೆ ಬಂತೆ ? {{gap}}ಪ್ರಿಯ ಲೋಕವೆ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕಾಡುಗತ್ತಲೆಗಳ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿರಿ, ನಿಮ್ಮ, ರಾಜಕೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿರಿ. ಹಾಗಾದರೆ, ನನ್ನ ಕಾಲರಥದ ಚಕ್ರವೂ, ಆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ನಡೆವುದು. ನಿಮಗೂ ಹಿತವಾಗುವುದು. ಇದೇ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ ಸಾರುತ್ತೇನೆ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹೇಸಿಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಂಗಳನ ಕಷ್ಟ'ವೆಂದು ಗುಣುಗುಟ್ಟಬೇಡಿರಿ. ಈ ಜ್ಞಾನವು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ನೆಲಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ನನ್ನ ಈ ಉಪನ್ಯಾಸವೊಂದೇ ಸಾಲದು. ನೀವೆಲ್ಲರೂ, ಮಾತೃಭೂಮಿಯನ್ನು ಮನಮುಟ್ಟಿ ಸರ್ವವಿಧದಿಂದಲೂ ಸೇವಿಸುವ ವ್ರತ ಹಿಡಿಯಬೇಕು, ಲೋಕಮಾನ್ಯರಾದ, ಸರ್ವವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟ, ಸನ್ಯಾಸಿಗಳೂ ಕೂಡ, ಮಾತೃದೇವತೆಯನ್ನು ಕಂಡಲ್ಲಿ ತಲೆಬಗ್ಗಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಂದಮೇಲೆ, ಇಡಿ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಮಾತೃಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಈ ಭಾರತ ಮಾತೆಯನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ನಿಮಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ. ಈಗಿನ ಹಲವು ನವ ನಾಗರಿಕರು, ಅವಳ ಮಾತಿಗೆ ಮನ್ನಣೆಗೊಡದೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದಲೆ, ನಿಮಗೆ ಇಂಥ ದುರ್ಗತಿಯುಂಟಾಗಿದೆ. || ೧ || ಚೌಪದಿ | ಬೆಳೆದ ಪುದು ತಾಯ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಲ್ಲಿಂದ || ತಲೆದೋರುತವಳ ಮಡಿಲೊಳೊಸಪಾಲ ! ಕುಡಿದು ಫಲದುಂಬುತಾ ಮಾತೃ ಭೂಮಿಯನು | ಬಿಡುತಳಲಿಪುದೆ ವರವೆಯಾದರೂ ತಾನು ? || ೧ || ಹುಟ್ಟು ತಿನ್ನೊಂದು ಕಡೆಗೆದಿರೀತಿಯನು | ಬಿಟ್ಟು, ಬಗೆಬಗೆ ಬಟ್ಟೆ, ವೇಷಭಾಷೆಯನು || ಕಟ್ಟಿಬಂದಭೆಯನು ಬೈವ ವ್ಯಾಪಾರ | ದೃಷ್ಟಿಯಿದು ಏಳಿಗೆಯ ಮೂಲೇ ಕುಠಾರ| ೨ || ಕುಸುಮ ಷಟ್ಟದಿ || ಫಲಕೆ ತಂದೆಯೆ ಕಾರ್ಯವೃಕ್ಷವಾ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ | ಎಣಿಕಯೇ ತಾಯಿಬೇರದಕೆ ಯುಕ್ತಿ | ಮೊಳೆವ ಬಿತ್ತಹುದೆಲ್ಲ ಕೂ ಜೀವನವು ಧರ್ಮ | ಹೊಳೆವುದದು ಕಣ್ಣೆರೆದರೆಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಳೆವುದದುil ೩ ||<noinclude></noinclude> dw9fn86bsl8v0bmzf2k4ywj1mlmwynv 104 57389 312552 159572 2026-04-29T02:27:40Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>32 {{center|ಕಾದಂಬರಿ ಸಂಗ್ರಹ}} ಎಲ್ಲಿಯ ಸರ್ಕಾರ-ಬನ್ನಿ-ನಾವೆಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನೇ ತಲೆಕೆಳಗುಮಾಡೋಣ, ಓಹೋ ನಮ್ಮ ಹೊಸ ಮನುಷ್ಯನೆಲ್ಲಿ " ಎಂದು ಹೇಳುವನು ” ಎಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಷ್ಟು ಮದ್ಯ ಕೊಡು ಹೊತ್ತಾಯಿತಪ್ಪಾ ನಾನು ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ (ಎಂದು ಬೀದಿಗೆ ಬಂದು ಭಾಸ್ಕರನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಪುಡಿಯ ಮಹಾತ್ಮೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಹೋಗಿ ನೆಲದಮೇಲೆ ಉರುಳಿದನು.) ಭಾಸ್ಕರನು:--ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿದ್ದ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಬರುವಂತೆ ಸನ್ನೇಮಾಡಿದನು. ಅವನು ಗಾಡಿಯೊಡನೆ ಬಂದಕೂಡಲೇ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಹರಿಚಂದ್ರನನ್ನು ಗಾಡಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಕೂರಿಸಿ ಭಾಸ್ಕರನು ತಾನೂ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಬಾಗಿಲನ್ನೂ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹೊಡೆಯುವಹಾಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಗಾಡಿಯು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ಭಾಸ್ಕರನು ಹರಿಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಂಡು ತಾನು ಧರಿಸಿ ತನ್ನ ಮೀಶೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅವನದರಹಾಗೇ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಗಾಡಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಹಾಗೆ ಹೇಳಿ ತಾನು ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿದು ಗಾಡಿಯನ್ನು ಗೋವಿಂದನಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡುಹೋಗುವಹಾಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಗಾಡಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲಾ ಗೋವಿಂದನ ಮನೆಯನ್ನು ಸೇರಿತು. ಅದನ್ನೇ ಕಾದಿದ್ದ ಗೋವಿಂದನು ತನ್ನ ಸೇವಕನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹರಿಚಂದ್ರನನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿ ಅವನನ್ನೊಂದುಕಡೆ ಮಲಗಿಸಿ ಗಾಡಿಯವನನ್ನು ಕಾದಿರುವಹಾಗೆ ಅಪ್ಪಣೆಮಾಡಿದನು. ಇತ್ತ ಗಾಡಿಯಿಂದಿಳಿದ ಭಾಸ್ಕರನು ಗೋಪ್ಯವಾದೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮದ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸುರಿದುಬಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕನ್ನಡಿಯಿಂದ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಕಾರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹರಿಚಂದ್ರನಹಾಗೇ ಕಂಡುಬರಲು ಇನ್ನು ಭಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ ನೆಟ್ಟಗೆ ತಾನು ಬೆಳಗ್ಗೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಮನೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಆಗಲೇ ಅನೇಕರು ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾಸ್ಕರನು ತಾನೂ ಸಹಾ ಹಳಬನಂತೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬರಲು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ತರುಣರಿಬ್ಬರು " ಹುಚಂದ್ರಾ! ಗುಂಡಿಯೆಲ್ಲಿ? ನಿನಗೆಷ್ಟುದಿವಸ ಹೇಳುವುದು ” ಎಂದರು. ಕೂಡಲೇ ಭಾಸ್ಕರನು ತನ್ನ ಕಿಶೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅವರು ಇವನನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು, ಆಗಲೇ ಹತ್ತುಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮೆಂಬರುಗಳೆಲ್ಲಾ ಬಂದು ಸೇರಿದ್ದರು. ಇನ್ನು ಬರುವವರಾರೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೊರಬಾಗಲು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಮ್ಮ ಪಾಠಕರಿಗೆ ಈ ಮನೆಯು ಹೊಸದಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದರ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಬರೆಯಬೇಕಾ<noinclude></noinclude> 70qhpz347yjau4feyotiaw69mjks8yr 104 57390 312554 159586 2026-04-29T03:12:59Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|ಮಧುಸೂದನ}} {{Right|33}} ದದ್ದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಷಯಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಾತ್ರವೂ ಹೊರಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಮದ್ಯಪಾನನಿಷೇಧಸಂಬಂಧವಾದ ಉಪನ್ಯಾಸವೆಂದೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎಂ ಸಂಘದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು ಅಗ್ರಾಸನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಸಭೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿದ್ದವರನ್ನು ಕುರಿತು " ಸಹೋದರಿರಾ ! ಈ ದಿವಸದ ಮೀಟಿಂಗ್ ಯಾವಕಾರಣಕ್ಕಾಗೆಂದು ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದೇ ಇದೆ. ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪೊಲೀಸಿನವರಿಗೂ, ಸರ್ಕಾರದವರಿಗೂ ಯಾವದೋ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಸಂದೇಹವುಂಟಾಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಂದಿದೆ. ಅದಕ್ಕೇನುಕಾರಣವೋ ತಿಳಿಯದು. ಸುಮಾರು ನಾವು ಈಗ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ದರೋಡೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲೇನಾದರೂ ಅವರಿಗೆ ಸಂಶಯವಿದೆಯೋ ಏನೋ ತಿಳಿಯದು? ನಾವು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಇನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೆಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡಬೇಡಿ: ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರಿವಾಲ್ವರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಡಿ. ಮದುವೆಯು ನೆರವೇರಿ ನಮ್ಮಿಷ್ಟವು ಕೈಗೂಡಿಬಿಟ್ಟರೆ ಸಾಕು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು. ಆಗ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಈಶ್ವರಲಾಲನೆಂಬವನೊಬ್ಬನು ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎದ್ದುನಿಂತನು. ಇವನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆರುವರಡಿಗಳ ಎತ್ತರವೂ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಗಾತ್ರವೂ ಉಳ್ಳ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಅಲ್ಲಿದ್ದವರನ್ನು ಕುರಿತು " ಸಹೋದ ರರಾ! ನೀವೆಲ್ಲಾ ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಾದ ಯಜಮಾನರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರುವಿರಿ. ಇಷ್ಟು ದಿವಸವೂ ಹೆದರದಿದ್ದ ನಾವು ಈಗತಾನೇ ಯಾಕೆ ಹೆದರಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರದವರೂ ನಮ್ಮನ್ನೇನೂ ಮಾಡಲಾರರು. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಾಗೇನಾದರೂ ಬಹಳ ಹೆದರಿಕೊಂಡಿರತಕ್ಕವರಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮ ಗುಪ್ತಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪದಿವಸಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿರಿ. ಅದರೊಳಗಾಗಿಮತ್ತೆರಡು ಮಂದಿ ಸಾಹುಕಾರರನ್ನು ಲೂಟಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆ ಹಣದಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸುಖವಾಗಿ ಆ ಮೇಲೆ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು." ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕುಳಿತನು. ಅಗ್ರಾಸನಾಧಿಪತಿಯು "ಹರಿಚಂದ್ರ! ನೀನೇನು ಹೇಳುವಿ! ಎಂದು ಕೂಗಿದನು.” ಭಾಸ್ಕರನು ಥಟ್ಟನೆ ಭಯಪಟ್ಟರೂ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡು "ಸಹೋದರರಾ! ನಾನು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಸಂಘವು ಜಯವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ ದೊಡ್ಡಮನುಷ್ಯರ ಸಹಾಯವಿರಬೇಕು. ಇನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ದಿವಸಗಳಲ್ಲೇ ಲಾಯರ್‌ ಕಾಳಿಕಿಶೋರರು ತಮ್ಮ ಮಗಳಾದ ಆನಂದಿಯೆಂಬ ವಿಧವೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮೇಲೆ ನಮಗೆ ಅವರ ಸಹಾ {{Right|5}}<noinclude></noinclude> 7wadfy2zrofr8ytd3935wfepok41210 104 57391 312555 159592 2026-04-29T03:14:57Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>32 {{center|ಕಾದಂಬರೀ ಸಂಗ್ರಹ}} ಎಲ್ಲಿಯ ಸರ್ಕಾರ-ಬನ್ನಿ-ನಾವೆಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನೇ ತಲೆಕೆಳಗುಮಾಡೋಣ, ಓಹೋ ನಮ್ಮ ಹೊಸ ಮನುಷ್ಯನೆಲ್ಲಿ " ಎಂದು ಹೇಳುವನು ” ಎಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಷ್ಟು ಮದ್ಯ ಕೊಡು ಹೊತ್ತಾಯಿತಪ್ಪಾ ನಾನು ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ (ಎಂದು ಬೀದಿಗೆ ಬಂದು ಭಾಸ್ಕರನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಪುಡಿಯ ಮಾಹಾತ್ಮೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಹೋಗಿ ನೆಲದಮೇಲೆ ಉರಳಿದನು.) ಭಾಸ್ಕರನು:--ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿ ಯಾರೂಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿದ್ದ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಬರುವಂತೆ ಸನ್ನೇಮಾಡಿದನು. ಅವನು ಗಾಡಿಯೊಡನೆ ಬಂದಕೂಡಲೇ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಹರಿಚಂದ್ರನನ್ನು ಗಾಡಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಕೂರಿಸಿ ಭಾಸ್ಕರನು ತಾನೂ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಬಾಗಿಲನ್ನೂ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹೊಡೆಯುವಹಾಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಗಾಡಿಯು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ಭಾಸ್ಕರನು ಹರಿಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಕಳಚಿಕೊಂಡು ತಾನು ಧರಿಸಿ ತನ್ನ ಮೀಶೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅವನದರಹಾಗೇ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಗಾಡಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಹಾಗೆ ಹೇಳಿ ತಾನು ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿದು ಗಾಡಿಯನ್ನು ಗೋವಿಂದನಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡುಹೋಗುವಹಾಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಗಾಡಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲಾ ಗೋವಿಂದನ ಮನೆಯನ್ನು ಸೇರಿತು. ಅದನ್ನೇ ಕಾದಿದ್ದ ಗೋವಿಂದನು ತನ್ನ ಸೇವಕನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹರಿಚಂದ್ರನನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿ ಅವನನ್ನೊಂದುಕಡೆ ಮಲಗಿಸಿ ಗಾಡಿಯವನನ್ನು ಕಾದಿರುವಹಾಗೆ ಅಪ್ಪಣೆಮಾಡಿದನು. ಇತ್ತ ಗಾಡಿಯಿಂದಿಳಿದ ಭಾಸ್ಕರನು ಗೋಪ್ಯವಾದೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮದ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸುರಿದುಬಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕನ್ನಡಿಯಿಂದ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಕಾರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಚಂದ್ರನಹಾಗೇ ಕಂಡುಬರಲು ಇನ್ನು ಭಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ ನೆಟ್ಟಗೆ ತಾನು ಬೆಳಗ್ಗೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಮನೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಆಗಲೇ ಅನೇಕರು ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾಸ್ಕರನು ತಾನೂ ಸಹಾ ಹಳಬನಂತೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬರಲು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ತರುಣರಿಬ್ಬರು " ಹರಿಚಂದ್ರಾ! ಗುಂಡಿಯೆಲ್ಲಿ? ನಿನಗೆಷ್ಟುದಿವಸ ಹೇಳುವುದು" ಎಂದರು. ಕೂಡಲೇ ಭಾಸ್ಕರನು ತನ್ನ ಕಿಶೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅವರು ಇವನನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು, ಆಗಲೇ ಹತ್ತು ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮೆಂಬರುಗಳೆಲ್ಲಾ ಬಂದು ಸೇರಿದ್ದರು. ಇನ್ನು ಬರುವವರಾರೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೊರಬಾಗಲು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಮ್ಮ ಪಾಠಕರಿಗೆ ಈ ಮನೆಯು ಹೊಸದಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದರ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಬರೆಯಬೇಕಾ<noinclude></noinclude> l3yhixc269trt8lcqocygv8wi65vh73 104 57392 312556 160388 2026-04-29T05:22:52Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|ಮಧುಸೂದನ}} {{Right|33}} ದದ್ದಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಷಯಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರವೂ ಹೊರಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿರ ಲಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರೂ ಮದ್ಯಪಾನನಿಷೇಧಸಂಬಂಧವಾದ ಉಪನ್ಯಾಸವೆಂದೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿ ದ್ದರು. ಎಂ ಸಂಘದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು ಅಗ್ರಾಸನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಸಭೆಯ ಪ್ರಾರಂ ಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿದ್ದವರನ್ನು ಕುರಿತು " ಸಹೋದರಿರಾ ! ಈ ದಿವಸದ ಮಾಟಿಂಗ್ ಯಾವಕಾರಣಕ್ಕಾಗೆಂದು ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದೇ ಇದೆ. ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ವೊಲೀಸಿನವ ರಿಗೂ, ಸರ್ಕಾರದವರಿಗೂ ಯಾವದೋ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಸಂದೇಹವುಂಟಾಗಿರುವು ದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಂದಿದೆ. ಅದಕ್ಕೇನು ಕಾರಣವೋ ತಿಳಿಯದು, ಸುಮಾರು ನಾವು ಈಗ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ದರೋಡೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲೇನಾದರೂ ಅವರಿಗೆ ಸಂಶ ಯವಿದೆಯೋ ಏನೋ ತಿಳಿಯದು ? ನಾವು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಇನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೆಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡ ಬೇಡಿ: ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರಿವಾಲ್ವರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಡಿ. ಮದುವೆಯು ನೆರವೇರಿ ನಮ್ಮಿಷ್ಟವು ಕೈಗೂಡಿಬಿಟ್ಟರೆ ಸಾಕು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು. ಆಗ ಸಮಿಾಪದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಈಶ್ವರಲಾಲನೆಂಬವನೊಬ್ಬನು ಮಾತನಾಡುವು ದಕ್ಕಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತನು. ಇವನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆರುವರಡಿಗಳ ಎತ್ತರವೂ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಗಾತ್ರವೂ ಉಳ್ಳ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಅಲ್ಲಿದ್ದವರನ್ನು ಕುರಿತು " ಸಹೋದ ರರಾ! ನೀವೆಲ್ಲಾ ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಾದ ಯಜಮಾನರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರುವಿರಿ. ಇಷ್ಟು ದಿವಸವೂ ಹೆದರದಿದ್ದ ನಾವು ಈಗತಾನೇ ಯಾಕೆ ಹೆದರಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರದ ವರೂ ನಮ್ಮನ್ನೇನೂ ಮಾಡಲಾರರು. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಾಗೇನಾದರೂ ಬಹಳ ಹೆದರಿಕೊಂ ಡಿರತಕ್ಕವರಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮ ಗುಪ್ತ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿವಸಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿರಿ. ಅದರೊಳಗಾಗಿಮತ್ತೆರಡು ಮಂದಿ ಸಾಹುಕಾರರನ್ನು ಲೂಟೀಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆ ಹಣ ದಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸುಖವಾಗಿ ಆ ಮೇಲೆ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು.'' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕುಳಿತನು. ಅಗ್ರಾಸನಾಧಿಪತಿಯು "ಹರಿಚಂದ್ರ! ನೀನೇನು ಹೇಳುವಿ ! ಎಂದು ಕೂಗಿದನು.” ಭಾಸ್ಕರನು ಥಟ್ಟನೆ ಭಯಪಟ್ಟರೂ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡು " ಸಹೋದರರಾ ! ನಾನು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಸಂಘವು ಜಯವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯರ ಸಹಾಯವಿರಬೇಕು. ಇನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ದಿವಸಗಳಲ್ಲೇ ಲಾಯರ್ ಕಾಳಿಕಿಶೋರರು ತಮ್ಮ ಮಗಳಾದ ಆನಂದಿಯೆಂಬ ವಿಧವೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಮದುವೆವೇ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮೇಲೆ ನಮಗೆ ಅವರ ಸಹಾ<noinclude></noinclude> drpf8osy03fyrilc7cd2e0zekl11zc0 104 57393 312557 160394 2026-04-29T05:28:20Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>34 {{center|ಕಾದಂಬರೀ ಸಂಗ್ರಹ}} ಯವು ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಾ ಇರಲಿ. ಸರ್ಕಾರದವರಿಂದಲೂ ಪೊಲೀಸಿನವರಿಂದಲೂ ನಮಗೇನು ಅಪಾಯಬರಬಲ್ಲದು? ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ಕಾರದವರನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡಬಹುದು. ಪೊಲೀಸಿನವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೊಲ್ಲ ಬಹುದು (ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ವರು ಹರಿಚಂದ್ರಾ ! ಇದೇನು ವಿಪರೀತ? ಕುಡಿದಿದ್ದೀಯೋ? ಎಂದು ಕೂಗಿದರು). ಆಗ ಹರಿಚಂದ್ರನು (ಭಾಸ್ಕರ) ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಕುಡಿದಿಲ್ಲ. ನಾವೇನು ಕೈಲಾಗ ದವರೋ ? ನಾನೇನೋ ಕಲ್ಕತ್ತಾವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆಲ್ಲಾದರೂ ಹೋಗಿ ನಮಗೆ ಮಧುಸೂದನನು ಕೊಡುವ ಹಣದಿಂದ ಜೀವನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುತ್ತೇನೆ. (ಅಗ್ರಾಸ ನಾಧಿಪತಿಯು ಬಾಯಿನಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟು ಹುಷಾರ್‌ ಎಂದು ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿದನು.) ಎಲ್ಲರೂ ಭಾಸ್ಕರನ ಉಪನ್ಯಾಸವು ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಕೈತಟ್ಟಿ " ಬೇಷ್ " ಇಂದು ಹರಿಚಂದ್ರನು ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆಂದು ಅವನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಕೆಲವರು ತಟ್ಟಿದರು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು (ಹರಿಚಂದ್ರಾ ! ಬೀದಿಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾದರೂ ಈ ರೀತಿ ಮಾತನಾಡಿಯೇ) ಕಾರಾಗೃಹವಾಸವು ಬರುವುಮ ! ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಅಗ್ರಾಸನಾಧಿಪತಿಯು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಮದುವೆಯು ಎಂಟುದಿವಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು. ಹೆದರಿಕೆಯುಳ್ಳವರೆಲ್ಲಾ ನಾಳೇದಿವಸದಿಂದ ಗುಪ್ತಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿರಿ ! ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸಭೆಯನ್ನು ಮುಗಿ ಸಿದನು. ಎಲ್ಲರೂ ಹರಿಚಂದ್ರನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ ಬೀದಿಗೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಕತ್ತಿಗೂ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಗಳು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು. ಭಾಸ್ಕರನೂ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಂದು ವೇಗ ವಾಗಿ ನಡೆದು ಗೋವಿಂದನ ಮನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದನು. ಇವನನ್ನೇ ಎದುರುನೋಡು ತ್ತಿದ್ದ ಗೋವಿಂದನು ಇವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹರಿಚಂದ್ರನು ಮಲಗಿದ್ದ ಕೊಠಡಿಗೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನು ಅವನ ಉಡುಪನ್ನು ಅವನಿಗೇನೆ ಹಾಕಿ ಕತ್ತಿಗೆ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನೂ ಹಾಕಿ ಅವನನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕಾಳೇಬೀದಿಯ ಎಂಕೂಟದವರ ಮನೆಯ ಬಳಿ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟು ಪುನಃ ಗೋವಿಂದನ ಮನೆಯನ್ನು ತಲಪಿ ಮಲಗಿ ನಿದ್ರೆಹೋದನು. {{center|ಎಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ.}} {{center|(ಪೊಲೀಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಕೊಲೆ)}} ಮಾರನೇದಿವಸ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹರಿಚಂದ್ರನು ಕಣ್ಣು ತೆರದು ನೋಡಲು ತಾನು ಯಾವದೋ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಬಂದಿತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ<noinclude></noinclude> gprijozt96rgoyql25dccc1jrot4pf8 312558 312557 2026-04-29T05:28:41Z Pragathi. BH 7585 312558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>34 {{center|ಕಾದಂಬರೀ ಸಂಗ್ರಹ}} ಯವು ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಾ ಇರಲಿ. ಸರ್ಕಾರದವರಿಂದಲೂ ಪೊಲೀಸಿನವರಿಂದಲೂ ನಮಗೇನು ಅಪಾಯಬರಬಲ್ಲದು? ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ಕಾರದವರನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡಬಹುದು. ಪೊಲೀಸಿನವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೊಲ್ಲ ಬಹುದು (ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ವರು ಹರಿಚಂದ್ರಾ ! ಇದೇನು ವಿಪರೀತ? ಕುಡಿದಿದ್ದೀಯೋ? ಎಂದು ಕೂಗಿದರು). ಆಗ ಹರಿಚಂದ್ರನು (ಭಾಸ್ಕರ) ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಕುಡಿದಿಲ್ಲ. ನಾವೇನು ಕೈಲಾಗ ದವರೋ ? ನಾನೇನೋ ಕಲ್ಕತ್ತಾವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆಲ್ಲಾದರೂ ಹೋಗಿ ನಮಗೆ ಮಧುಸೂದನನು ಕೊಡುವ ಹಣದಿಂದ ಜೀವನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುತ್ತೇನೆ. (ಅಗ್ರಾಸ ನಾಧಿಪತಿಯು ಬಾಯಿನಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟು ಹುಷಾರ್‌ ಎಂದು ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿದನು.) ಎಲ್ಲರೂ ಭಾಸ್ಕರನ ಉಪನ್ಯಾಸವು ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಕೈತಟ್ಟಿ " ಬೇಷ್ " ಇಂದು ಹರಿಚಂದ್ರನು ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆಂದು ಅವನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಕೆಲವರು ತಟ್ಟಿದರು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು (ಹರಿಚಂದ್ರಾ ! ಬೀದಿಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾದರೂ ಈ ರೀತಿ ಮಾತನಾಡಿಯೇ) ಕಾರಾಗೃಹವಾಸವು ಬರುವುಮ ! ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಅಗ್ರಾಸನಾಧಿಪತಿಯು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಮದುವೆಯು ಎಂಟುದಿವಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು. ಹೆದರಿಕೆಯುಳ್ಳವರೆಲ್ಲಾ ನಾಳೇದಿವಸದಿಂದ ಗುಪ್ತಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿರಿ ! ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸಭೆಯನ್ನು ಮುಗಿ ಸಿದನು. ಎಲ್ಲರೂ ಹರಿಚಂದ್ರನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ ಬೀದಿಗೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಕತ್ತಿಗೂ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಗಳು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು. ಭಾಸ್ಕರನೂ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಂದು ವೇಗ ವಾಗಿ ನಡೆದು ಗೋವಿಂದನ ಮನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದನು. ಇವನನ್ನೇ ಎದುರುನೋಡು ತ್ತಿದ್ದ ಗೋವಿಂದನು ಇವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹರಿಚಂದ್ರನು ಮಲಗಿದ್ದ ಕೊಠಡಿಗೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನು ಅವನ ಉಡುಪನ್ನು ಅವನಿಗೇನೆ ಹಾಕಿ ಕತ್ತಿಗೆ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನೂ ಹಾಕಿ ಅವನನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕಾಳೇಬೀದಿಯ ಎಂಕೂಟದವರ ಮನೆಯ ಬಳಿ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟು ಪುನಃ ಗೋವಿಂದನ ಮನೆಯನ್ನು ತಲಪಿ ಮಲಗಿ ನಿದ್ರೆಹೋದನು. {{center|ಎಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ.}} {{center|(ಪೊಲೀಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಕೊಲೆ)}} ಮಾರನೇದಿವಸ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹರಿಚಂದ್ರನು ಕಣ್ಣು ತೆರದು ನೋಡಲು ತಾನು ಯಾವದೋ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಬಂದಿತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ<noinclude></noinclude> n4r4no8q9w56bdrlnuszcwuhti2xx31 104 57394 312559 160406 2026-04-29T05:32:07Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|ಮಧುಸೂದನ}} {{Right|35}} ತಾನು ಹೇಗೆ ಬಂದನೆಂಬುವುದು ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆ ಇರಲು ಅದು ಹೇಗೆ ಬಂದಿತೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಯಾವದೂ ಬಗೆ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮೆಲ್ಲಗೆ ಎದ್ದು ತಮ್ಮ ಸಂಘದ ಮನೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಮೆಂಬರುಗಳು "ಹರಿಚಂದ್ರಾ ಇದೇನು ಬಂದದ್ದು. ರಾತ್ರಿ ನೀನು ಮಾತನಾಡಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ಕುಡಿದಿದ್ದೀ ಎಂದೇ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೆವು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹರಿಚಂದ್ರ:-ಏನು ? ರಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದೆನೇ ? ಏನೇನು ಹೇಳಿದೆನು ? ನನಗಾವುದೂ ಜ್ಞಾಪಕವಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಮೆಂಬರುಗಳು:-ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನೀನು ಕುಡಿದಿದ್ದೀ. ಸರ್ಕಾರದವರಮೇಲೇ ತಿರಿಗಿಬೀಳಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದೆಯಲ್ಲಾ ! ಕುಡಿದು ಬೀದಿಯಲ್ಲೇನಾದರೂ ಹೇಳೀಯಾ ? ಹುಷಾರ್‌. ಇತ್ತ ಭಾಸ್ಕರನು ಬೆಳಗಾದಕೂಡಲೇ ಎದ್ದು ಕಾಳಿಕೀಶೋರನೆಂಬ ಲಾಯರಿಗೆ ಇಂತು ಕಾಗದ ಬರೆದನು. ನಿಮ್ಮ ಮಗಳನ್ನು ಹರಿಚಂದ್ರನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಡಿ. ಏನಾದರೂ ಕಾರಣ ಹೇಳುತ್ತಾ ನಿಧಾನಿಸುತ್ತಾ ಇರಿ. ಮುಂದಲಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ. {{Right|ಪತ್ತೇದಾರ ಭಾಸ್ಕರ}} ಕಾಗದವನ್ನು ಬರೆದು ತಪ್ಪಾಲಿಗೆ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಕೊಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಯೋಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು. " ಮಧುಸೂದನನೇನೋ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆಂಬುದೂ, ಏನುಮಾಡುತ್ತಿ ರುವನೆಂಬದೂ ತಿಳಿಯದು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಗುಪ್ತಗೃಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗುವುದು. ? ಆದದ್ದಾಗಲಿ ! ನಮ್ಮ ಹರಿಚಂದ್ರನಿದ್ದಾನೆ. ಭಾಸ್ಕರನು ಆ ದಿವಸ ಸಾಯಂಕಾಲ ಹಿಂದಿನದಿನಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಮದ್ಯದಂಗ ಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹರಿಚಂದ್ರನನ್ನು ಮರಳುಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಗೋವಿಂದನ ಮನೆಗೆ ಕರದು ಕೊಂಡು ಬಂದು ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಶೆರೆಹಾಕಿಬಿಟ್ಟು ತಾನು ಅವನ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಘದ ಗೃಹದ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತಾನು ಗುಪ್ತಗೃಹದೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗ ಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದನು. ತಕ್ಷಣವೇ ಇವನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡುಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹಾಸಿದ್ದ ಜಮಖಾನವನ್ನು ತೆಗೆದು ನೆಲದಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಒಂದು<noinclude></noinclude> fo1q8fv0peh5oi7mri6crlj870c5zf5 104 57395 312560 159693 2026-04-29T05:38:08Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Right|36 }} {{center|ಕಾದಂಬರಿ:ಸಂಗ್ರಹ}} ಮೊಳೆಯನ್ನು ಅದುಮಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲಾ ಎಲ್ಲೋ ಗಂಟೆಯ ಶಬ್ದವಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣಬಾಗಲು ನೆಲದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಭಾಸ್ಕರನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಒಳಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಇಳಿದುಹೋಗಲು ಬಾಗಲನ್ನು ತೆರೆದ ಮನುಷ್ಯನು 'ಹರಿಚಂದ್ರಾ, ಈ ದಿನದ ಕೊಳ್ಳೆಗೆ ನೀನೇಕೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಹರಿಚಂದ್ರ (ಭಾಸ್ಕರ)--ನನಗೆ ಅದರ ವಿಷಯವೇನೊ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವು, ನಾನು ಹಗಲೆಲ್ಲಾ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದೆನು. ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪೊಲೀಸಿನವರಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಇರುವಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತೆ. ಈ ದಿನದ ಕೊಳ್ಳೆ ಎಲ್ಲಿ ? ಮನುಷ್ಯ :--ಈ ದಿವಸ ನಮ್ಮವರು ಹದಿನೆಂಟು ಜನಗಳು ಸೇರಿ ಸುರತಪುರದ ಜಹಗೀರ್‌ದಾರನನ್ನು ಕೊಳ್ಳೇಹೊಡೆಯಲು ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಏನಿದ್ದರೂ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕಮ್ಮಿ ಇಲ್ಲ. ಅದೋ ಆ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀನಿರು. ಇಮೋ ಈ ಕೊಠಡಿಯ ಸವಿಾಪಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬರಬೇಡ. ಭಾಸ್ಕರನು, ಬರಬೇಡವೆಂದು ಹೇಳಿದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಏನೋ ಇದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು. ಆ ಗುಪ್ತ ಗೃಹವು ಭೂಮಿಯೊಳಗಿದ್ದರೂ ಮನೆಯಹಾಗೆ ಇದ್ದಿತು. ಉದ್ದವಾದ ಕೊಳವಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಯಂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಎಳೆದುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ದೀಪಗಳು ಉರಿಯು ತ್ತಿದ್ದವು. ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಷಯವು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾರನೇದಿವಸ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ನಗರವೆಲ್ಲಾ ಒಂದು ಘೋರವಾದ ಡಕಾ ಯಿತಿ ಮತ್ತು ಕೊಲೆ ಇವುಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಯವನ್ನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತು. ಸುರತಪುರದ ಜಹಗೀರ್ದಾರನ ಮನೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಡಕಾಯಿತೀ ಕಳ್ಳರು ಆಯುಧಪಾಣಿಗಳಾಗಿ ನುಗ್ಗಿ, ತಡೆಯಲು ಬಂದ ಹತ್ತು ಜನ ಸೇವಕರಲ್ಲಿ ಆರುಜನರನ್ನು ಕೊಂದು ಉಳಿದ ನಾಲ್ವರನ್ನು ಬಹಳ ಘಾಯಮಾಡಿ ಜಮಿನ್ದಾರ ನನ್ನೂ ಅವನ ಹೆಂಡತೀಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟು ಐದಾರು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಬಾಳುವ ಜವಾಹಿರಿಯನ್ನೂ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತು ಕೊಂಡು ಹೋದರೆಂದು ಕೇಳಲು ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಭಯವಾಗಲಾರದು ? ಆ ದಿವಸದ ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಆ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯು " ಬಂದಿದ್ದ ಕಳ್ಳರೆಲ್ಲಾ ಮುಖಕ್ಕೆ ಗುರುತು (Mark) ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ರಿವಾಲ್ವರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆಂತಲೂ, ಅವರಲ್ಲನೇಕರು ಇನ್ನೂ.<noinclude></noinclude> r9icgcm7zjj516yjdgpmk3f2g0dwix1 312561 312560 2026-04-29T05:38:38Z Pragathi. BH 7585 312561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Right|36 }} {{center|ಕಾದಂಬರಿ:ಸಂಗ್ರಹ}} ಮೊಳೆಯನ್ನು ಅದುಮಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲಾ ಎಲ್ಲೋ ಗಂಟೆಯ ಶಬ್ದವಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣಬಾಗಲು ನೆಲದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಭಾಸ್ಕರನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಒಳಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಇಳಿದುಹೋಗಲು ಬಾಗಲನ್ನು ತೆರೆದ ಮನುಷ್ಯನು 'ಹರಿಚಂದ್ರಾ, ಈ ದಿನದ ಕೊಳ್ಳೆಗೆ ನೀನೇಕೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಹರಿಚಂದ್ರ (ಭಾಸ್ಕರ)--ನನಗೆ ಅದರ ವಿಷಯವೇನೊ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವು, ನಾನು ಹಗಲೆಲ್ಲಾ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದೆನು. ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪೊಲೀಸಿನವರಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಇರುವಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತೆ. ಈ ದಿನದ ಕೊಳ್ಳೆ ಎಲ್ಲಿ ? ಮನುಷ್ಯ :--ಈ ದಿವಸ ನಮ್ಮವರು ಹದಿನೆಂಟು ಜನಗಳು ಸೇರಿ ಸುರತಪುರದ ಜಹಗೀರ್‌ದಾರನನ್ನು ಕೊಳ್ಳೇಹೊಡೆಯಲು ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಏನಿದ್ದರೂ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕಮ್ಮಿ ಇಲ್ಲ. ಅದೋ ಆ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀನಿರು. ಇಮೋ ಈ ಕೊಠಡಿಯ ಸವಿಾಪಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬರಬೇಡ. ಭಾಸ್ಕರನು, ಬರಬೇಡವೆಂದು ಹೇಳಿದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಏನೋ ಇದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು. ಆ ಗುಪ್ತ ಗೃಹವು ಭೂಮಿಯೊಳಗಿದ್ದರೂ ಮನೆಯಹಾಗೆ ಇದ್ದಿತು. ಉದ್ದವಾದ ಕೊಳವಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಯಂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಎಳೆದುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ದೀಪಗಳು ಉರಿಯು ತ್ತಿದ್ದವು. ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಷಯವು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾರನೇದಿವಸ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ನಗರವೆಲ್ಲಾ ಒಂದು ಘೋರವಾದ ಡಕಾ ಯಿತಿ ಮತ್ತು ಕೊಲೆ ಇವುಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಯವನ್ನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತು. ಸುರತಪುರದ ಜಹಗೀರ್ದಾರನ ಮನೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಡಕಾಯಿತೀ ಕಳ್ಳರು ಆಯುಧಪಾಣಿಗಳಾಗಿ ನುಗ್ಗಿ, ತಡೆಯಲು ಬಂದ ಹತ್ತು ಜನ ಸೇವಕರಲ್ಲಿ ಆರುಜನರನ್ನು ಕೊಂದು ಉಳಿದ ನಾಲ್ವರನ್ನು ಬಹಳ ಘಾಯಮಾಡಿ ಜಮಿನ್ದಾರ ನನ್ನೂ ಅವನ ಹೆಂಡತೀಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟು ಐದಾರು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಬಾಳುವ ಜವಾಹಿರಿಯನ್ನೂ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತು ಕೊಂಡು ಹೋದರೆಂದು ಕೇಳಲು ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಭಯವಾಗಲಾರದು ? ಆ ದಿವಸದ ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಆ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯು " ಬಂದಿದ್ದ ಕಳ್ಳರೆಲ್ಲಾ ಮುಖಕ್ಕೆ ಗುರುತು (Mark) ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ರಿವಾಲ್ವರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆಂತಲೂ, ಅವರಲ್ಲನೇಕರು ಇನ್ನೂ.<noinclude></noinclude> 7x8ycflnk7z4kvuyrcj6yfmfz98oams 104 57437 312562 161370 2026-04-29T08:53:27Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312562 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude> ಕಾದಂಬರೀಸಗ್ರಹ {{Right|೧೬.}} ತಗಳನ್ನೂ, ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನೂ, ಜನಗಳನ್ನೂ, ಪಶುಗಳನ್ನೂ, ನೋಡುತ್ತಾ ಉಪನಿಷತ್ಸವ್ಟ ರೂಪಿಣಿಯಾದ ಗೋವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಾದಿಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಕೋಲು ಬೇಕಾಗಲು, ಈ ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವರೋ ಎಂಬಂತೆ ದಂಡಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಹೊರಟು ಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪಾದರ ತಪೋವನವನ್ನು ಸಾಯಂಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೇರಿ, ಚಂದ್ರಪ್ರಭವಾನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಿಂತರು. ಆಚಾರ್ಯರು, ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಯೋಗಾರೂಢರಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪಾದರನ್ನು ಕಂಡು, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಗೋವಿಂದಭಗತ್ಪಾದರನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲು, ಅವರು ಬಹಿರ್ಮುಖರಾದಮೇಲೆ ಶಂಕರಯತಿಯಂ ಕುರಿತು"ನೀನು ಯಾರು" ಎನ್ನಲು ಶಂಕರರು "ಸ್ವಾಮಿ ! ನಾನು ಪೃಥಿವಿಯಲ್ಲ; ಜಲವಲ್ಲ; ತೇಜಸ್ಸಲ್ಲ; ವಾಯುವಲ್ಲ; ಆಕಾಶವಲ್ಲ; ತದ್ಗುಣೇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಅಲ್ಲ; ಆನಂದಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಪರಶಿವನೇ ನಾನಾಗಿದ್ಧೆನೆ ”ಎಂದುತ್ತರವಿತ್ತರು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಗೋವಿಂದಭಗತ್ಪಾದರು "ಶಂಕರಯತಿಯೇ ! ನಿನ್ನನ್ನು ಶಂಕರನೆಂಬದಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವೆನು; ನೀನು ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಅವತರಿಸಿರುವಿ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರುವೆನು; ನಾನೇ ನೀನಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದೇನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಗೌಡಪಾದಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ವಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತೆನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಲು ಶಂಕರದೇಶಿಕರು ಓಂಕಾರವನ್ನುಚ್ಚರಿಸಿ ಗುರುಪಾದನ್ಯಸ್ತಮಸ್ತಕರಾದರು. ಆಗ ಗುರುಗಳು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಕ್ರಮಸನ್ಯಾಸವಿತ್ತು, ಚತುರ್ವೆದ ಸಾರಗಳಾದ ಅನೇಕ ಮಹಾಮಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾರಹಸ್ಯವನ್ನೂ, ರಾಜ ಯೋಗವಿದ್ಯಾರಹಸ್ಯವನ್ನೂ ಉಪದೇಶಿಸಿದರು.<br /> ಶಂಕರರು ಗುರುಗಳ ಸಮಿಾಪದಲ್ಲೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಹಳಕಾಲ ವಿದ್ದರು.<br /> ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಶಂಕರರನ್ನು 'ಪರಮಹಂಸ' ರೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುತಿದ್ದರು. ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯವ್ರತವಂ ಕೈಕೊಂಡು ಸಮಾಧಿನಿಷ್ಠರಾಗಿರುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಪ್ರಭವಾ (ನರ್ಮಬಾ) ನದಿಯು ಪೂರ್ಣಪ್ರವಾಹದೊಡನೆ ದಡಮಿಾರಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಪ್ರವಾಹವು ಕ್ರಮೇಣ<noinclude></noinclude> rez3o9uwhf55vdvboyhlvknydfw6txe 104 57438 312563 161371 2026-04-29T10:25:53Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312563 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|ಶಂಕರಕಥಾಸಾರ}} {{Right|೧೭}} ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಸಂಕಲ್ಪವಂ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಯತಿಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ರಶಾಲೆಗಳ ಕಡೆಗೂ, ವೇದಪಾರಾಯಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಬೃಂದಗಳ ಕಡೆಗೂ ಬಹಳ ರಭಸದಿಂದ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನುಕಂಡು ಯತಿಗಳು ಓಡಿಹೋಗುವುದಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದೇ ಕೂಗಿ ಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಲು ಯೋಗಾರೂಢರಾಗಿದ್ದ ಶಂಕರದೇಶಿಕರು, ಸಮಾಧಿನಿಷ್ಠರಾಗಿರುವ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಅರಿಕೆಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕಾಲಾತಿಕ್ರಮಣವಾಗುವುದೆಂದರಿತು, ತಮ್ಮಕಮಂ ಡಲುವನ್ನು ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಡ್ಡಲಾಗಿಡಲು ಹೆಚ್ಚುನೀರೆಲ್ಲಾ ಆಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಹೋಯಿತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಲ್ಲರೂ 'ಆಗಸ್ತಸ್ಯನೇನಾದರೂ ಈ ರೂಪದಿಂದ ಬಂದಿದಾನೆಯೋ' ಎಂದು ಶಂಕರರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.<br /> ಮತ್ತೊಂದುಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನದಿಯಲ್ಲಿ ನ್ನಾನಾಹ್ನಿಕಗಳಂ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಿದ್ಧಾ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಭಾನುವಿನ ಚಂಡಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಪ್ತರಾಗು ತ್ತಲಿರುವ ಗುರುಗಳಂಕಂಡೇ ಶಂಕರದೇಶಿಕರು ತಮ್ಮ ಶಾಟಿ(ವಸ್ತ್ರ)ಯನ್ನು ಮೇಲ ಕ್ಕೆಸೆಯಲು ಅದು ಛತ್ರದಂತೆ ಗುರುಗಳಿಗೆ ನೆರಳುಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.<br /> ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲರೂ ಬಹಳ ಆಶ್ವರ್ಯಪಟ್ಟರು.<br /> ಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪಾದರು, ವ್ಯಾಸರು ತಮಗೆ ಅಪ್ಪಣೆಕೊಡಿಸಿದ ಶಿಷ್ಯನು ಇವನೇ ಎಂತಲೂ, ಮತ್ತು ಇವನು ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಾರ್ಥವಾದ ಭಾಷ್ಯ ಮಾಡುವನೆಂದೂ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪಾದರು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕುರಿತು "ಯತಿಯೇ! ನಾನು ಅತ್ರಿಮಹರ್ಷಿಯು ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಕುರಿತು 'ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಭಾಷ್ಯವಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು' ಎಂದು ಕೇಳಲು ಅವರು 'ಈಶ್ವರನೇ ಮನುಷ್ಯಾವತಾರವಂಗೈದು ನಿನ್ನಿಂದ ಉಪದಿಷ್ಟನಾಗಿ ಭಾಷ್ಯವಂ ರಚಿಸಿ ಧರ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯಂ ಗೈಯುತ್ತಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಲು, ನಾನು' ಆ ಮನುಷ್ಯರೂಪಿಯಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಕುರುಹೇನು' ಎನ್ನಲವರು 'ಮಹಾನದೀಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಯಾವ ಬಾಲಸನ್ಯಾಸಿಯು ಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸುವನೋ ಅವನೇ ಈಶ್ವರನು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.ಅದರಂತೆ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರ್ಪಟ್ಟಕಾರಣ, ನೀನು ಭಾಷ್ಯರಚನೆಯಂಗೈದು ದಿಗ್ವಿಜಯವಂ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯಂಮಾಡಿ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತರಬೇಕು" ಎಂದರು. {{Right|3}}<noinclude></noinclude> 1b4yqs7rb36y82ect6dzr8mzz0rwxue 312564 312563 2026-04-29T10:26:12Z Pragathi. BH 7585 312564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|ಶಂಕರಕಥಾಸಾರ}} {{Right|೧೭}} ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಸಂಕಲ್ಪವಂ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಯತಿಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ರಶಾಲೆಗಳ ಕಡೆಗೂ, ವೇದಪಾರಾಯಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಬೃಂದಗಳ ಕಡೆಗೂ ಬಹಳ ರಭಸದಿಂದ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನುಕಂಡು ಯತಿಗಳು ಓಡಿಹೋಗುವುದಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದೇ ಕೂಗಿ ಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಲು ಯೋಗಾರೂಢರಾಗಿದ್ದ ಶಂಕರದೇಶಿಕರು, ಸಮಾಧಿನಿಷ್ಠರಾಗಿರುವ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಅರಿಕೆಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕಾಲಾತಿಕ್ರಮಣವಾಗುವುದೆಂದರಿತು, ತಮ್ಮಕಮಂ ಡಲುವನ್ನು ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಡ್ಡಲಾಗಿಡಲು ಹೆಚ್ಚುನೀರೆಲ್ಲಾ ಆಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಹೋಯಿತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಲ್ಲರೂ 'ಆಗಸ್ತಸ್ಯನೇನಾದರೂ ಈ ರೂಪದಿಂದ ಬಂದಿದಾನೆಯೋ' ಎಂದು ಶಂಕರರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.<br /> ಮತ್ತೊಂದುಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನದಿಯಲ್ಲಿ ನ್ನಾನಾಹ್ನಿಕಗಳಂ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಿದ್ಧಾ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಭಾನುವಿನ ಚಂಡಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಪ್ತರಾಗು ತ್ತಲಿರುವ ಗುರುಗಳಂಕಂಡೇ ಶಂಕರದೇಶಿಕರು ತಮ್ಮ ಶಾಟಿ(ವಸ್ತ್ರ)ಯನ್ನು ಮೇಲ ಕ್ಕೆಸೆಯಲು ಅದು ಛತ್ರದಂತೆ ಗುರುಗಳಿಗೆ ನೆರಳುಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.<br /> ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲರೂ ಬಹಳ ಆಶ್ವರ್ಯಪಟ್ಟರು.<br /> ಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪಾದರು, ವ್ಯಾಸರು ತಮಗೆ ಅಪ್ಪಣೆಕೊಡಿಸಿದ ಶಿಷ್ಯನು ಇವನೇ ಎಂತಲೂ, ಮತ್ತು ಇವನು ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಾರ್ಥವಾದ ಭಾಷ್ಯ ಮಾಡುವನೆಂದೂ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪಾದರು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕುರಿತು "ಯತಿಯೇ! ನಾನು ಅತ್ರಿಮಹರ್ಷಿಯು ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಕುರಿತು 'ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಭಾಷ್ಯವಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು' ಎಂದು ಕೇಳಲು ಅವರು 'ಈಶ್ವರನೇ ಮನುಷ್ಯಾವತಾರವಂಗೈದು ನಿನ್ನಿಂದ ಉಪದಿಷ್ಟನಾಗಿ ಭಾಷ್ಯವಂ ರಚಿಸಿ ಧರ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯಂ ಗೈಯುತ್ತಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಲು, ನಾನು' ಆ ಮನುಷ್ಯರೂಪಿಯಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಕುರುಹೇನು' ಎನ್ನಲವರು 'ಮಹಾನದೀಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಯಾವ ಬಾಲಸನ್ಯಾಸಿಯು ಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸುವನೋ ಅವನೇ ಈಶ್ವರನು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.ಅದರಂತೆ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರ್ಪಟ್ಟಕಾರಣ, ನೀನು ಭಾಷ್ಯರಚನೆಯಂಗೈದು ದಿಗ್ವಿಜಯವಂ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯಂಮಾಡಿ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತರಬೇಕು" ಎಂದರು. {{Right|3}}<noinclude></noinclude> 7pmcqowt6s1ciw7fkbrs8i5mlvh4fqj 312565 312564 2026-04-29T10:27:21Z Pragathi. BH 7585 312565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|ಶಂಕರಕಥಾಸಾರ}} {{Right|೧೭}} ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಸಂಕಲ್ಪವಂ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಯತಿಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ರಶಾಲೆಗಳ ಕಡೆಗೂ, ವೇದಪಾರಾಯಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮಬೃಂದಗಳ ಕಡೆಗೂ ಬಹಳ ರಭಸದಿಂದ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನುಕಂಡು ಯತಿಗಳು ಓಡಿಹೋಗುವುದಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದೇ ಕೂಗಿ ಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಲು ಯೋಗಾರೂಢರಾಗಿದ್ದ ಶಂಕರದೇಶಿಕರು, ಸಮಾಧಿನಿಷ್ಠರಾಗಿರುವ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಅರಿಕೆಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕಾಲಾತಿಕ್ರಮಣವಾಗುವುದೆಂದರಿತು, ತಮ್ಮಕಮಂ ಡಲುವನ್ನು ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಡ್ಡಲಾಗಿಡಲು ಹೆಚ್ಚುನೀರೆಲ್ಲಾ ಆಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಹೋಯಿತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಲ್ಲರೂ 'ಆಗಸ್ತಸ್ಯನೇನಾದರೂ ಈ ರೂಪದಿಂದ ಬಂದಿದಾನೆಯೋ' ಎಂದು ಶಂಕರರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.<br /> {{gap}}ಮತ್ತೊಂದುಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನದಿಯಲ್ಲಿ ನ್ನಾನಾಹ್ನಿಕಗಳಂ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಿದ್ಧಾ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಭಾನುವಿನ ಚಂಡಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಪ್ತರಾಗು ತ್ತಲಿರುವ ಗುರುಗಳಂಕಂಡೇ ಶಂಕರದೇಶಿಕರು ತಮ್ಮ ಶಾಟಿ(ವಸ್ತ್ರ)ಯನ್ನು ಮೇಲ ಕ್ಕೆಸೆಯಲು ಅದು ಛತ್ರದಂತೆ ಗುರುಗಳಿಗೆ ನೆರಳುಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿತ್ತು.<br /> {{gap}}ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲರೂ ಬಹಳ ಆಶ್ವರ್ಯಪಟ್ಟರು.<br /> {{gap}}ಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪಾದರು, ವ್ಯಾಸರು ತಮಗೆ ಅಪ್ಪಣೆಕೊಡಿಸಿದ ಶಿಷ್ಯನು ಇವನೇ ಎಂತಲೂ, ಮತ್ತು ಇವನು ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಾರ್ಥವಾದ ಭಾಷ್ಯ ಮಾಡುವನೆಂದೂ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪಾದರು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕುರಿತು "ಯತಿಯೇ! ನಾನು ಅತ್ರಿಮಹರ್ಷಿಯು ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಕುರಿತು 'ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಭಾಷ್ಯವಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು' ಎಂದು ಕೇಳಲು ಅವರು 'ಈಶ್ವರನೇ ಮನುಷ್ಯಾವತಾರವಂಗೈದು ನಿನ್ನಿಂದ ಉಪದಿಷ್ಟನಾಗಿ ಭಾಷ್ಯವಂ ರಚಿಸಿ ಧರ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯಂ ಗೈಯುತ್ತಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಲು, ನಾನು' ಆ ಮನುಷ್ಯರೂಪಿಯಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಕುರುಹೇನು' ಎನ್ನಲವರು 'ಮಹಾನದೀಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಯಾವ ಬಾಲಸನ್ಯಾಸಿಯು ಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸುವನೋ ಅವನೇ ಈಶ್ವರನು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.ಅದರಂತೆ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರ್ಪಟ್ಟಕಾರಣ, ನೀನು ಭಾಷ್ಯರಚನೆಯಂಗೈದು ದಿಗ್ವಿಜಯವಂ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯಂಮಾಡಿ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತರಬೇಕು" ಎಂದರು. {{Right|3}}<noinclude></noinclude> h0aylb2izdmw1qqhg0ugh27x676zj8f 104 57440 312578 161416 2026-04-29T10:41:24Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude> {{center|ಶಂಕರಕಥಾಸಾರ}} {{Right|೧೯}} ಆ ಸನಂದನನ ಹಸ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖಚಕ್ರರೇಖೆಗಳೂ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವನಮಾಲಾವೈಜಯಂತೀ ರೇಖೆಗಳೂ, ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮರೇಖೆಗಲೂ, ಇದ್ದವು. ಆತನ ವಕ್ಷ ಸ್ಥಲವು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದಿತು;ಆತನು ಆಜಾನುಬಾಹುವಾಗಿದ್ದನು; ನೇತ್ರಗಳು ಪದ್ಯಗಳಂತೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದ್ದವು; ಈ ಮೇಲಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ವಿಷ್ಣಂಶಸಂಭೂತನೆನ್ನ ಬಹುದಾಗಿದ್ದಿತು. ಆಚಾರ್ಯರು ಅಲ್ಲಿರುವಾಗ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಒಂದೊಂದು ದೇವರುಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿ ಸುತ್ತಾ ಅನೇಕಸಾವಿರ ಸ್ತೋತ್ರಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ, ಆತ್ಮಬೋಧ, ಅಪರೋಕ್ಷಾನುಭೂತಿ, ಜ್ಞಾನವಾಸಿಷ್ಠ ಸಾರೋದ್ಧಾರೇತ್ಯಾದ್ಯನೇಕಪ್ರಕರಣಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿ, ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾ, ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ಕಾಶೀಜನಗಳ ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆಯಂಮಾಡುತ್ತಾ ದುಷ್ಟನಿಗ್ರಹಶಿಷ್ಟ ಪರಿಪಾಲನಾಚಾರರೆನಿಸಿಕೊ೦ಡು ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮಗಳಂ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಪರಿಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಶಂಕರರು ಅಲ್ಲಿಗೆಬಂದ ತೊಂಭತ್ತು ಸಹಸ್ರಮಂದಿ ದ್ವೈತಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪಾದರು ತಮಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಶ್ರೀಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರಲಿಂಗವನ್ನೂ ರತ್ನ ಗರ್ಭಗಣಪತಿಯನ್ನೂ, ಶ್ರೀಚಕ್ರ, ನವಗ್ರಹಯಂತ್ರ, ನೃಸಿಂಹಸಾಲಗ್ರಾಮಾದಿಗಳನ್ನು ಸನಂದನರಿಗೆ ಪೂಜೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕೊಡಲು ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಜನರಿಗೆ ತನ್ಮಹಿಮೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾ ಧರ್ಮರತರಾಗಿದ್ದರು. ಒಂದುದಿನ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು, ಶಿಷ್ಯಸಹಿತರಾಗಿ, ಗಂಗಾಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಬರು ತ್ತಿರುವಾಗ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಓರ್ವಚಂಡಾಲನು, ಮದ್ಯಘಟವನ್ನು ತಲೆಯಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಕೊಂಡು ನಾಲ್ಕು ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೆದುರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರಲು, ಆಚಾರ್ಯರು, 'ಗಚ್ಛಗಚ್ಛ' ಎಂದು ಕೈಸನ್ನೆಮಾಡಲಾಗಿ, ಆ ಚಂಡಾಲನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು, "ಓಯತಿ ವರನೇ ! ಅನ್ನಮಯವಾದ ಶರೀರದ ಸಮಿಪದಿಂದ ಅನ್ನ ಮಯವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಶರೀರವನ್ನು ದೂರಹೋಗಹೇಳುತ್ತೀಯೋ ? ಒಂದೇಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಭೇದವು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಯುಕ್ತವಲ್ಲವು, ಪರಮಾರ್ಥವಾದ ಅದ್ವೆತವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವ ಪರಮಹಂಸರಿಗೆ ಈ ಭೇದಗಣನೆಯು, ಸತ್ಯವಲ್ಲವಷ್ಟೆ? ಓರ್ವ ಸೂರ್ಯನೇ ಗಂಗೆಯಲ್ಲೂ, ಹೊಲಗೇ ರಿಯ ಬಚ್ಚಲಿನಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿ ಅನೇಕವಾಗಿ ತೋರಿದಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸೂರ್ಯ ರು ದಿಟರಾಗಿಹರೋ ”? ಎನ್ನಲು, ಆಚಾರ್ಯರು ಅವನ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟ ರಾಗಿ, "ಆಹಾ ! ವೇದಾಂತರಹಸ್ಯವು ಈ ಚಂಡಾಲನಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು ! ಶರೀ ರಕ್ಕಿ೦ತ ಜ್ಞಾನವೇ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ದರಿಂದ ಇವನು ಪರಬ್ಬಹ್ಮಸ್ವರೂಜನೇ ಸಾ ಅಂಡಳಿ<noinclude></noinclude> 2tfmzkmuveefkk1tfusbinwch3efnnw 104 57443 312580 160825 2026-04-29T10:46:46Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೨೨ {{center|ಕಾದಂಬರೀಸಂಗ್ರಹ}} ನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುವನೆಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ; ಉಪಾದಾನೋಪಾ ದೇಯಗಳಿಗೆ ಸಾದೃಶ್ಯವು ಆನಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅಚೇತನವಾದ ಗೋಮಯದಿಂದ ವೃಶ್ಚಿಕವೂ, ಚೇತನನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪುರುಷನಿಂದ ಕೇಶನಖಾದಿಗಳೂ ಉಂಟಾದ ಹಾಗೆ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪನಾದ ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ದುಃಖಾನೃತಬಹುಳವಾದೀಜಡ ಪ್ರಪಂಚವು ಉಂಟಾಗುವುದೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಣವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವು ಬಾಧಕವಲ್ಲವಷ್ಟೆ; ಕಾರಣವಾದ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಿಭಾಗವಾಗುವಧ್ವಸ್ತ ಘಟಾದಿಗಳು ಸ್ವೋಪಾದಾನ ವಾದ ಮಣ್ಣಿಗೆ ದೂಷಕವಲ್ಲದೇ ಅನನ್ಯಗಳಾಗಿರುವಂತೆ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚವು ಬ್ರಹ್ಮಾನನ್ಯವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ' ಆತ್ಮೈವೇದಂ, ಬ್ರಹ್ಮೈವೇದಂ,ಯಥಾಮರೀಚ್ಯುದಕೇನ, ಇತ್ಯಾದಿ ಶ್ರುತಿಗಳು ಪ್ರಮಾಣಗಳಾಗಿವೆ; ಅನುಭವದಲ್ಲಿಯೂ, ಸುಪ್ತೋತ್ಥಿತಪ್ರತ್ಯಭಿ ಜ್ಞೆಯೊಳಗೆ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಪಂಚವು ಪ್ರಾಜ್ಞನಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯಬರುತ್ತೆ"ಎಂದೀಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಶ್ರುತ್ಯುಕ್ತಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದೊಡಂಬಡಿಸಿ, ಅದ್ವೈ ತಸ್ಥಾ ಪನೆಯಂ ಗೈದು ವಾದಕ್ಕೆ ಬಂದ ಭೇದವಾದಿಗಳನ್ನೂ ಬೌದ್ಧಾದಿಗಳನ್ನೂ ಆಚಾರ್ಯ ರು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ವೇದಾಂತವೆಂಬ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೃತಪ್ರಚಾರಕರಾದ ಶಂಕರರು ಸದ್ಯುಕ್ತಿಗಳೆಂಬ ತೀಕ್ಷ್ಣಗಳಾದ ನಖಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ ವಾದಿಗಳೆಂಬ ಆನೆಗಳ ಎದುರಿಗೆ ಸಿಹ್ಮದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು. ಯತಿಯೆಂಬ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಾಷ್ಯವೆಂಬ ಚಂದ್ರನು ವಿಬುಧ (ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳು) ರಿಗೆ ಅಮೃತ (ಅಮೃತ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ) ವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ವಾಗ್ಣಕ್ಷಣಗಳೆಂಬ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಕುಮತಗಳೆಂಬ ಅಂಧಕಾರಗಳನ್ನು ತೊಲಗಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಚಕೋರಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು; ಮತ್ತು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದದಿಂದ ಗಂಗೆಯು ಅವತರಿಸಿದಳು; ಶಂಕರನ ಮುಖದಿಂದ ಭಾಷ್ಯವೆಂಬ ಸೂಕ್ತಿಯು ಹೊರಟಿತು; ಗಂಗೆಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಮುಳಿಗಿದವರನ್ನು ದ್ದರಿಸುತ್ತದೆ; ಶಂಕರಭಾ ಷ್ಯವು ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳಿಗಿಹೋಗಿದ್ದವರನ್ನೂ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಹಾಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ ಶಂಕರಭಾಷ್ಯಾಮೃತವು ಶಿಷ್ಯವರ್ಗದಮೇಲೆ ಸಿಂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗಗಾಮಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮೋಕ್ಷದಾ ಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು.<noinclude></noinclude> kexzoqcuto0zctx84s5kgltdwf3hjr7 104 75422 312193 285062 2026-04-28T12:00:16Z Pragathi. BH 7585 312193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" />{{Right|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} {{Left|೨}}</noinclude> <poem></poem>ಬರುವದೇನುಂಟೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಕಾಲಕೆ ಬಹುದು ಬಯಕೆ ಬರುವದರ ಕಣ್ಣನ್ನೆ ಕಾಣೋ । ಅರಿಯದಾ ಹವಣಿಕೆಯು ಜೀವಜೀವನ ಲೀಲೆ ದೇವದೇವನ ಗೂಢ ವಿಧಿಯ ಕಾಣೋ||೫|| ಹನ್ನೆರಡು ತುಂಬಿಲ್ಲ ಕನ್ನಕ್ಕಿ ನಾನಂದು ನನ್ನ ನಲ್ಲನ ಕತೆಗೆ ಮರಳುಗೊಂಡೆ | ಇನ್ನೇನು ಹೇಳುವೆನು ಇಂದಿಗಿಪ್ಪತ್ತಾರು ಈಸೊಂದು ದಿನ ಕೊರಗಿ ಗೊತ್ತುಗಂಡೆ||೬|| ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರುಷದಾ ರಾಮರಾ ವನವಾಸ ಗರ್ಭಿಣಿಯ ನವಮಾಸ ಮೃತ್ಯುಹಾಸ | ಕುದಿಕುದಿದು ಬೇಯುವಾ ಬರಗಾಲದುಪವಾಸ ಮರುಗುವಾ ವಿರಹಿಣಿಯ ಊರ್ಧ್ವ ಶ್ವಾಸ||೭|| ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಬೆಳೆಯ ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಉಳಿಯೆ ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದಾ ಬಾಳು ಗೋಳುಗೋಳು | ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದಾ ಹೊತ್ತು ನೀಗಲಾರದ ಕುತ್ತು ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದಿರಲೆಲ್ಲ ಹಾಳು ಬಾಳು||೮|| ಜೊತೆಯಿಂದಲೇ ಜಗದ ಕುಡಿಯು ಕೊನರುತಲಿಹುದು ಜೊತೆಯಿಂದಲೇ ಮಮತೆ ಮೊಳೆಯುತಿಹುದು | ಜೊತೆಯಾಶೆ ಜೀವರಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಮ್ಮತವಿಹುದು ಜೊತೆಯಿಂದಲೇ ಭಾವ ಬೆಳೆಯುತಿಹುದು||೯|| ಕನ್ನಕ್ಕಿಯಿರುವನಕ ಹೆಸರು ಹೇಳುವ ಹಿಗ್ಗು ಕಂಡು ಕಾಣದ ಕತೆಯ ಕೇಳಿ ಹಿಗ್ಗು | ಹೊನ್ನ ಶೂಲದ ಹರೆಯ ಹೊಮ್ಮಿ ಹೊರಚೆಲ್ಲಿದರೆ ನಲ್ಲನಗಲಿಕೆಯಾಗ ಮನಕೆ ಕುಗ್ಗು||೧೦||<poem></poem><noinclude></noinclude> snl3ppnnotp3tjv384la3zm0knulth2 312194 312193 2026-04-28T12:02:11Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{Right|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} {{Left|೨}}</noinclude> <poem></poem>ಬರುವದೇನುಂಟೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಕಾಲಕೆ ಬಹುದು ಬಯಕೆ ಬರುವದರ ಕಣ್ಸನ್ನೆ ಕಾಣೋ । ಅರಿಯದಾ ಹವಣಿಕೆಯು ಜೀವಜೀವನ ಲೀಲೆ ದೇವದೇವನ ಗೂಢ ವಿಧಿಯ ಕಾಣೋ||೫|| ಹನ್ನೆರಡು ತುಂಬಿಲ್ಲ ಕನ್ನಕ್ಕಿ ನಾನಂದು ನನ್ನ ನಲ್ಲನ ಕತೆಗೆ ಮರಳುಗೊಂಡೆ | ಇನ್ನೇನು ಹೇಳುವೆನು ಇಂದಿಗಿಪ್ಪತ್ತಾರು ಈಸೊಂದು ದಿನ ಕೊರಗಿ ಗೊತ್ತುಗಂಡೆ||೬|| ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರುಷದಾ ರಾಮರಾ ವನವಾಸ ಗರ್ಭಿಣಿಯ ನವಮಾಸ ಮೃತ್ಯುಹಾಸ | ಕುದಿಕುದಿದು ಬೇಯುವಾ ಬರಗಾಲದುಪವಾಸ ಮರುಗುವಾ ವಿರಹಿಣಿಯ ಊರ್ಧ್ವ ಶ್ವಾಸ||೭|| ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಬೆಳೆಯ ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಉಳಿಯೆ ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದಾ ಬಾಳು ಗೋಳುಗೋಳು | ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದಾ ಹೊತ್ತು ನೀಗಲಾರದ ಕುತ್ತು ಜೊತೆಯಿಲ್ಲದಿರಲೆಲ್ಲ ಹಾಳು ಬಾಳು||೮|| ಜೊತೆಯಿಂದಲೇ ಜಗದ ಕುಡಿಯು ಕೊನರುತಲಿಹುದು ಜೊತೆಯಿಂದಲೇ ಮಮತೆ ಮೊಳೆಯುತಿಹುದು | ಜೊತೆಯಾಶೆ ಜೀವರಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಮ್ಮತವಿಹುದು ಜೊತೆಯಿಂದಲೇ ಭಾವ ಬೆಳೆಯುತಿಹುದು||೯|| ಕನ್ನಕ್ಕಿಯಿರುವನಕ ಹೆಸರು ಹೇಳುವ ಹಿಗ್ಗು ಕಂಡು ಕಾಣದ ಕತೆಯ ಕೇಳಿ ಹಿಗ್ಗು | ಹೊನ್ನ ಶೂಲದ ಹರೆಯ ಹೊಮ್ಮಿ ಹೊರಚೆಲ್ಲಿದರೆ ನಲ್ಲನಗಲಿಕೆಯಾಗ ಮನಕೆ ಕುಗ್ಗು||೧೦||<poem></poem><noinclude></noinclude> b0bh6qkmv19xtyoiqovce34shkn3noe 104 75423 312195 291036 2026-04-28T12:05:36Z Pragathi. BH 7585 312195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" />{{Left|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}}</noinclude>ನನ್ನ ನಲ್ಲ ಹರೆಯಬಾರದ ಮುನ್ನ ಹಾಗು ಹೀಗೂ ಇದ್ದೆ ಕರುಳು ಹಸಿಯದ ಮುನ್ನ ಕೆರಳದಿದ್ದೆ | ಕರುಣವಿಲ್ಲದ ಬೆಂಕಿ ಕರುಳು ಕೆದರಿತು ಮುಂದೆ ಮಂಜುಳಿದು ಮಳೆನೀರಿಗಾಶೆಗೈದ ||೧೧|| ಬಣ್ಣದಾ ಹಣ್ಣುಗಳ ತಿಂದು ತೇಗಲು ಬಹುದೆ ಚಿತ್ರದಾ ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಮೂಸಬಹುದೇ ? ಮಣ್ಣುಗೊಂಬೆಯ ಮೆಚ್ಚಿ ಮಾತನಾಡಿಸಬಹುದೆ ಹೊಗೆಯ ಹೊಳೆ ಯಾರಾರೆ ಈಸಬಹುದೇ? ||೧೨|| ದೇವರಾಯನ ಹೆಸರನೇಕೆ ಕೇಳಿದೆನಮ್ಮ ನಾನೇಕೆ ನಂಜು ನುಂಗಿದೆನೆ ತಾಯೀ | ಯಾವ ಕಡೆಗೂ ಮಗ್ಗಲೂರಗೊಡದಮ್ಮಯ್ಯ ಈ ನೋವ ನಾ ತಾಳಲೆಂತೆ ತಾಯಿ ||೧೩|| ಮನೆಹತ್ತಿ ಉರಿದಲ್ಲಿ ದೂರ ಸರಿಯಲು ಬಹುದು ಮನಹತ್ತಿ ಉರಿದರೆಲ್ಲೋಡಬಹುದೋ | ಅನುತಾಪವಿದ್ದಲ್ಲಿ ತಂಪು ತೊಡೆಯಲು ಬಹುದು ಮನದ ಕಿಚ್ಚಿನ್ನೆಂತು ನೊಂದಬಹುದೋ ||೧೪|| ನನ್ನ ನಲ್ಲನ ನೆನವು ಮನವ ಮುತ್ತಿಕ್ಕಿರಲು ಹಗಲು ಇರುಳಾಗುವದು ತಾನೆ ಅರಿದೆ | ನನ್ನ ರಾಯನ ಚಿಂತೆ ಎವೆಯಿಕ್ಕಗುಡದಿರಲು ನನಗಾಗ ಇರುಳು ಹಗಲಾಗದಿರದೆ ಬೇಯುವೆನು ಬಾರೆಂದ ನೋಯುವೆನು ಬಾರೆಂದೆ ಸಾಯುವೆನು ಸಲುಹಬಾರೆಂದು ಕರೆದೆ | ತಾಯಿ ನೀ ಬಾರೆಂದೆ ತಂದೆ ನೀ ಬಾರೆಂದ ಪರದೇಶಿಯನು ಪಾಲಿಸೆಂದು ಮೊರದ ||೧೫||<noinclude></noinclude> e7hxj5a3z5yx7dlhtn2wz0m0398js25 312196 312195 2026-04-28T12:05:49Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{Left|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}}</noinclude>ನನ್ನ ನಲ್ಲ ಹರೆಯಬಾರದ ಮುನ್ನ ಹಾಗು ಹೀಗೂ ಇದ್ದೆ ಕರುಳು ಹಸಿಯದ ಮುನ್ನ ಕೆರಳದಿದ್ದೆ | ಕರುಣವಿಲ್ಲದ ಬೆಂಕಿ ಕರುಳು ಕೆದರಿತು ಮುಂದೆ ಮಂಜುಳಿದು ಮಳೆನೀರಿಗಾಶೆಗೈದ ||೧೧|| ಬಣ್ಣದಾ ಹಣ್ಣುಗಳ ತಿಂದು ತೇಗಲು ಬಹುದೆ ಚಿತ್ರದಾ ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಮೂಸಬಹುದೇ ? ಮಣ್ಣುಗೊಂಬೆಯ ಮೆಚ್ಚಿ ಮಾತನಾಡಿಸಬಹುದೆ ಹೊಗೆಯ ಹೊಳೆ ಯಾರಾರೆ ಈಸಬಹುದೇ? ||೧೨|| ದೇವರಾಯನ ಹೆಸರನೇಕೆ ಕೇಳಿದೆನಮ್ಮ ನಾನೇಕೆ ನಂಜು ನುಂಗಿದೆನೆ ತಾಯೀ | ಯಾವ ಕಡೆಗೂ ಮಗ್ಗಲೂರಗೊಡದಮ್ಮಯ್ಯ ಈ ನೋವ ನಾ ತಾಳಲೆಂತೆ ತಾಯಿ ||೧೩|| ಮನೆಹತ್ತಿ ಉರಿದಲ್ಲಿ ದೂರ ಸರಿಯಲು ಬಹುದು ಮನಹತ್ತಿ ಉರಿದರೆಲ್ಲೋಡಬಹುದೋ | ಅನುತಾಪವಿದ್ದಲ್ಲಿ ತಂಪು ತೊಡೆಯಲು ಬಹುದು ಮನದ ಕಿಚ್ಚಿನ್ನೆಂತು ನೊಂದಬಹುದೋ ||೧೪|| ನನ್ನ ನಲ್ಲನ ನೆನವು ಮನವ ಮುತ್ತಿಕ್ಕಿರಲು ಹಗಲು ಇರುಳಾಗುವದು ತಾನೆ ಅರಿದೆ | ನನ್ನ ರಾಯನ ಚಿಂತೆ ಎವೆಯಿಕ್ಕಗುಡದಿರಲು ನನಗಾಗ ಇರುಳು ಹಗಲಾಗದಿರದೆ ಬೇಯುವೆನು ಬಾರೆಂದ ನೋಯುವೆನು ಬಾರೆಂದೆ ಸಾಯುವೆನು ಸಲುಹಬಾರೆಂದು ಕರೆದೆ | ತಾಯಿ ನೀ ಬಾರೆಂದೆ ತಂದೆ ನೀ ಬಾರೆಂದ ಪರದೇಶಿಯನು ಪಾಲಿಸೆಂದು ಮೊರದ ||೧೫||<noinclude></noinclude> 5j97iznw9zu6ktnmbwcpkir5zhcs03j 104 75489 312235 284660 2026-04-28T18:05:08Z Pragathi. BH 7585 /* Proofread */ 312235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ನನ್ನ ನಲ್ಲ ಎಂದೀಗೊಮ್ಮೆ ಹಾಕುತ ಹಣಕಿ ಮಾರೀ ತೋರಿ ತುಸುತುಸು ಇಣಕಿ ಮಾಟಾ ಮೋಡಿ ಮಾಡಿಕೋತ ಕಳ್ಳಿ ಆಟಾ ಆಡಿಕೋತ ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ ನೀ ಕೂತಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಯ ಢಾಳ ನಾ ಕೂತಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಕಾಳ ಕಂಡೂ ಕಂಡೂ ಕೂತೇ ಕೂತಿ ತಿಳಿದೂ ತಿಳಿದೂ ಹಾಗೇ ಇರತಿ ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ ಏಸೋ ಕಾಲಕೆ ಅಟ್ಟಕೆ ಬಂದೀ ಅಲ್ಲಿದಿಲ್ಲಿ- ಗೆಂದರೆ ಬಂದೀ ಬರತೀ ಬರತೀ ಬಂದೇ ಬರತೀ ಎಷ್ಟೋತ್ತಾರೆ ಅಲ್ಲೇ ಇರತಿ ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿ ಬಾರೇ ಗೆಳತಿ LE<noinclude></noinclude> pmmes6pgqjfzeh1txwn1bb0ht6p6cwy 104 75491 312236 311959 2026-04-28T18:26:07Z Pragathi. BH 7585 /* Proofread */ 312236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ನನ್ನ ನಲ್ಲ “ಇಲ್ಲೆ ಬಿತ್ತು” “ಇಲ್ಲೆ ಬಿತ್ತ!” ಎಲ್ಲರಂದ"ರಿಲ್ಲೆ ಬಿತ್ತು !!” ಬೇಡದವರ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು ಬೇಡಿದವರಿಗೆ ಇಲ್ಲ ತುತ್ತು ಹಸಿಯದವರು ಹಲವು ಮಂದಿ ಹಸಿದ ಜನರು ಕೆಲವು ಮಂದಿ ಹಸಿಯದವಗೆ ಅಮೃತ ವಿಷವು ಹಸಿಯೆ ವಿಷವೆ ಅಮೃತರಸವು ಬಯಸಿದವಗೆ ಬೇವೆ ಬೆಲ್ಲ ಬಯಸದವಗೆ ಮೊದಲೆ ಹೊಲ್ಲ ಬೇಡದವರ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲೆ ಬೇಡಿಬಯಸುವವರು ಅಲ್ಲೆ ಬೇಡಿದಲ್ಲಿ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ ಬೇಡದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತಲ್ಲ ! ಎಲ್ಲೋ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲೆ ಬಿದ್ದು ತನಗೆ ಇಲ್ಲ !!! ಹಣ್ಣು ಬಿತ್ತು ಹಣ್ಣು ಬಿತ್ತು ಇಂದ್ರವನದ ಹಣ್ಣು ಬಿತ್ತು !<noinclude></noinclude> fyf4i8w27v004xjnvbt8q2qj457h1ja 104 75495 312582 284666 2026-04-29T10:50:53Z Pragathi. BH 7585 /* Proofread */ 312582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ನನ್ನ ನಲ್ಲ 23 '''೨೨. ದೀನಬಂಧು ಸಿ.ಎಫ್. ಆಂಡೂಜ್''' {{gap}}(ಸೀಸಪದ್ಯ) ಸತ್ಯಶೋಧಕನಾಗಿ ನಿತ್ಯಬೋಧಕನಾಗಿ ಭಾರತಾಂಬೆಯ ಭಕ್ತಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ದುಷ್ಟದೂಷಕನಾಗಿ ಶಿಷ್ಟತೋಷಕನಾಗಿ ದೀನಸೇವಕ ದೀನಬಂಧುವಾಗಿ ಅಸಹಕಾರದ ಪರಿಯ ವಿಷದಗೊಳಿಸುವನಾಗಿ ಅಪರದೇಶದ ಅಸಹಯೋಗಿಯಾಗಿ “ನೆರೆಯವರ ನಿನ್ನಂತೆ ಅರಿ"ಯೆಂದು ತನ್ನವರಿ ಗರಿಕೆಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಸ್ತದಾಸನಾಗಿ “ಚೂರು ಬೆಲ್ಲಮನಾಡ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸ್ಥೆರ್ಯಕಾಗಿ ಘೋರ ಯುದ್ಧಕೆ ನಿಂತೆವೆಂದೇಕ ಕಂಠವಾಗಿ ಸಾರುತಿರುವವರೇಕೆ ಭಾರತಿಯ ಬಿಡಿಕೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಲಾರಿರೋ?” ಎಂದು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಾನೆಲ್ಲ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪೂಮುಖರ್ಕಳಂ ಕೇಳುವಂ “ದಾನಬೇಕಿಲ್ಲೆಮಗೆ; ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇಕೆನ್ನುವಂ ಜ್ಞಾನವಿಧಿ-ಕವಿ-ರವಿಯ ನೆರಳಿನಂತಿರ್ದು ಮೆರೆವಂ ಮಾನನಿಧಿಯಾಂಡ್ರುಜಂ ಮಾನವರೊಳೊಗೆದ ದೇವಂ C<noinclude></noinclude> sjncbga24hzvk4x4ovyqamf8z3m9r7q 104 75496 312583 284667 2026-04-29T10:54:36Z Pragathi. BH 7585 /* Proofread */ 312583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{Right|ನನ್ನ ನಲ್ಲ}} ೭೬ '''೨೩ ಧನ್ಯಸೀತೆ''' ಯಾರ ಮಾಸ್ತಿಯ ಕಲ್ಲು ರಾಮಾಯಣದ ಸೊಲ್ಲು ನಾಡನಾರಿಯರ ಗೆಲ್ಲು ಯಾರ ಹೆಸರಿನ ಸದ್ದು ಕವಿಯ ತುಟಿಗಳ ಮುದ್ದು ಮನದ ಮೈಲಿಗೆಯ ಮದ್ದು ಯಾರ ಲೀಲೆಯ ನೆನಸು ದೇವಲೋಕದ ಕನಸು ನಲ್ಲನಲ್ಲೆಯರ ಮನಸು ಯಾರ ಕೀರ್ತಿಯ ಹಾಡು ಕವಿಯ ನಾಲಿಗೆಗೀಡು ರಾಗ ರಸಗಳಿಗೆ ಬೀಡು ಯಾರ ಬಾಳ್ವೆಯ ತೋಡು ಯೋಗ ಭೋಗದ ಜೋಡು ಸಮಸಿರಿಯ ಕಾಡುನಾಡು ಸೀತೆ ನಿನ್ನೀ ಪಾಡು ನನ್ನೆದೆಯ ಸವಿಹಾಡು ನೀನೆ ಕಡುಧನ್ಯೆ ನೋಡು<noinclude></noinclude> mnn7gehv0vlp67kicrp5nw1ztco89s5 104 81965 312212 276973 2026-04-28T14:08:45Z Pragathi. BH 7585 312212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Meghana venugopal" /></noinclude>________________ ೨೦ {{Right|ವೈಶಾಖ}} ಎತ್ತಿಗಳೊ ತರ ಗೋಣಿತಾಟ ಜ್ವಾಕೆಯಾಗಿ ತತ್ತುಗಂಡು ಮಠದ ಇಂದುಗಡೀಕೆ ದ್ವಾದರು. ಲಕ್ಕಂಗೆ ಯಾಕೊ ದಾವಾಗಿ ಮಾದಮ್ಮ ಒಂದೇಟು ಮಜ್ಜಿಗೇನಾರ ಕೇಳುವಾಂತ ಲಕ್ಕನೂವೆ ಅವ್ರ ಹಿಂದೆ ಹಿಂಯ ವೋದ. ಕ್ವಾಣೇವಳೀಕೆ ಬಿರಬಿರೆ ವೋದ ಗೌಡ್ರು, ಆ ಗೋಣಿತಾಟ ಮಾದಮ್ಮ ಕಯ್ಯಗಾಕಿ, “ಜ್ವಾಪಾನ-ಮಠಕ್ಕೆ ಯಾಲ್ಯಾರೋ ಬತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರೂ ವಾಸನೆ ಬೀಳದಂಗೆ, ವಕ್ಕಡೆ ಮುಚ್ಚಿಡು. ನಂಚಿಕಳಾಕೆ ಒಂದೇಟು ಅಪ್ಪಳ, ಸೆಂಡಿಗೆ ಕರಿಡಿಡು, ರಾತ್ರಿಗೆ ಮಠದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾರು ಮನಗಿದ ಮ್ಯಾಗೆ ನಂಗೂ ನಿಂಗೂ ಭೋಗ...” ಅಂದದ್ದು ಲಕ್ಕನ ಕಿವಿಗೂ ಬಿದ್ದು, ಇನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲೋದು ತರವಲ್ಲಾಂತ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾಲ್ಕಿತ್ತು ಮಠದ ಮುಂಚೋರೆಗೆ ಬಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಮ್ಯಾಲ್ಗಡೆ ಕುಂತ. ವಸಿ ವ್ಯಾಲ್ಯದಲ್ಲೆ ಮಾದಮ್ಮ ಊಾಣೆಯಿಂದ ಸುಮ್ಮಾನದಿಂದ ಬಂದ ಗೌಡ್ರು, “ನೀನ್ನಿಂದ ಬೊ ಉಪಕಾರಾಯ್ತು ಕನೋ, ಲಕ್ಕ”- ಬೆನ್ನುತಟ್ಟಿ “ಮಾತ್ರ ಈ ಚಮಾಚಾಲ್ವ ಯಾರ ಕುಟ್ಟೂವೆ ಕವ್‌ ಕಿವ್ ಅನ್ನಬಾರ್ದು, ಗ್ವತ್ತಾಯ್ತೇನ್ಲ?” ಅಂದ್ರ, “ಮುಟ್ಟುಸ್ಕಂಡಲ್ಲ ಗೌಡ್ರೆ?” -ಲಕ್ಕ ಎದರೆದರಿ ಕೇಳಿದ್ರೆ, “ಅಷ್ಟೇನು ಪರ್ವಿಲ್ಲ ಬುಡು. ಕಲ್ಕಿ ತಾನೆ ಮುಟ್ಟಿದ್ದು, ತೋಳಕಂಡರಾಯ್ತು” -ಅನ್ನಾದ? ನಂಜೇಗೌಡರ ಈ ಚಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇದಕೂ ಇಂದುಕೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಒಂದು ಪರಸಂಗ ಗೆಪ್ಪಾಗಿ, ತನ್ನ ಹೆಗಳ ಮ್ಯಾಲಿದ್ದ ಕೆಂಪನೆ ಚೌಕಳಿ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಂಡು, ವಳುಖ್ಯಿಂದ ಪಿಡೀತಿದ್ದ ನಗಾವ ತಡೆಯಕ್ಕೆ ಕಸರತ್ತು ಮಾಡ್ತಿದ್ದ... ಲಕ್ಕನ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿವಪಾದ ಪ್ಪಾರೆ ಏನೋ ಬೇಕಾಗಿ “ನಂಜೇಗೌಡ...ನಂಜೇಗೌಡ...” ಅಂತ ಕೂಗಿದು, “ಬುದ್ದಿಯೋರು ಕರೀತಾ ಅವೆ, ಅದೇನು ಕೇಳಿಕಂಬತ್ತೀನಿ" -ನಂಜೇಗೌಡರು ಮಠದ ವಳಗಡೀಕೆ ನುಗ್ಗಿದ್ರು ಗೌಡ್ರೆದುರೆ ಮೊಟ್ಟೆ ವಳೀಕೆ ಅದಮಿ ಎಂಗೊ ತಡಕಂಡಿದ್ದ ಲಕ್ಕನ ನಗ, ಕಟ್ಟೆ ಒಡದು ಉಕ್ಕುಕ್ಕೆ ಬಂತು. ನಗಾಡ್ತಿದ್ದಂಗೆ ಆ ಪರಸಂಗದ ಕಟ್ಟೂ ಬಿಚ್ಚಿಗತ್ತು: ದರುಮನಳ್ಳಿ ಸಿವಾಚಾರದೋರು ಎಲ್ಲರೂವೆ ಜಪ್ಪಯ್ಯನ ಮಠಕೆ ನಡಕೊತ್ತಿರನಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮದ ಏಳೆಂಟು ಇಸಮುಗಳೆ ಕಥೆ ಮಠದ ಅಯ್ಯನೋರೆ ಗುರುಗಳು...ಒಂದು ದಪ ಏನಾಯ್ತಪ್ಪಾಂದ್ರೆ-ಕಡ್ಲಿಮಠದ ಅಯ್ಯನೋರು ದರುಮನಳ್ಳಿ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತರಟ್ಟಿಗೆ ಭಿನ್ನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು, ತಾನ ಮುಗುಸಿ, ಮಡಿ<noinclude></noinclude> ds74qa08dea6tgeqrloku9mo27h73pz 104 82132 312216 192379 2026-04-28T14:19:32Z Shreelatha.Halemane 7642 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ 312216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>________________ {{Left|ಸಮಗ್ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು}}{{Right|೧೮೭}} ಲಕ್ಕ ವಳುಗಡೆ ಅತ್ತುಗಂಡೇ ಊರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಅತ್ತುಗಂಡೇ ದೊಡ್ಡಯ್ಯಂಗೆ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟುಸಿ, ಅವನತ್ರ ನಿಂತುಕೊನಾರದೆ, ತಮ್ಮ ಗುಡ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ... ಇಂದ್ಕೆ ನಡುನ್ನೆಲ್ಲ ಗ್ಯಾಪಸ್ಕತ್ತ, ಪುಟ್ಟಾರಿ ಅಣ್ಣ ಸೈನ್ಯ ಸೇರದೇಯ ವಂದಿಗೇ ಇದ್ರೆ, ದೊಡ್ಡಯ್ಯ ಇಂಗ್ಯಾಕೆ ಸುಂಡೋಗೋನು?- ಅಂತ ಚಿಂತೆ ಮಾಡ್ತಾನೆ ಲಕ್ಕ.ಮಾಮೂಲ್ನಂತೆ ಒಂದು ಬೇಸ್ತವಾರ ಸಂತೇಗೋತಿದ್ದ, ಹುಣಸೂರಿಂದ ವಾಪ್ಪು ಬತ್ತಾನೂವೆ ಅದೇ ಚಿಂತೆ ಯಾಕೊ ಅವ್ವ ಇವತ್ತೂ ಕಾಡ್ತಾನೇ ಇತ್ತು... ಅದೇ ಮನಸಿನಾಗೆ ತಮ್ಮ ಗುಡ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಸಿವುನಿ ಮಣ್ಣಿನ ಅಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಳ ತಗುದು ಅದರೊಳಗೆ ಅಡಕಿದ್ದ ಮಾಂವುಸದ ತುಂಡುಗೊಳ ಕೆಟ್ಟೋಗಿದ್ದದೊ ಯೆಂಗೆ ಅಂತ ಚುರುಚೂರಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಎತ್ತಿ ಮೂಸಿ ಮೂಸಿ ವಳೀಕೆ ಇಡ್ತಾ ಇದ್ಲು. ಲಕ್ಕ ಅಡುಗೆ ಕಾಣೆ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತಂಗಿ ಸಿವುನಿ ಯೇಕಾಗಾಗಿ ಮಾಡ್ತಿದ್ದ ಕೆಲುಸಾನೆ ಕ್ವಾಡ್ತಾ ಇದ್ದ... ತನ್ನ ತಂಗಿ ಬಂದೀನಿಂದ್ಲವೆ ತನ್ನ ಅಯ್ಯನಿಗಾಗಿ, ಅವ್ವನಿಗಾಗಿ, ತನಗಾಗಿ ಏಟೊಂದು ಮುತುವರ್ಜಿ ವಯಸ್ತವಳೆ. ಅವಂಗೂ ವಯಸ ಆಗೋಯ್ತು, ಈನದಿಂದ ಜಿನಕೆ ಅವುಳ ಸಕ್ತಿ ಕುಂದೊಯಾ ಅದೆ! ಅವನ ಕೇಮೆ, ಯೇನೇ ಅಂದರೂ, ದಪ್ಪಡಿದುಪ್ಪಡಿ. ಆದ್ರೆ ಸಿವುನಿ ಜಾಯಮಾನೈ ಬ್ಯಾರೆ. ಇವರ ವಗೆತನವೇ ಅಚ್ಚುಗಟ್ಟು, ರುತಿರುತ್ಯಾಗಿ ತಮಗೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಾಕಬೇಕು. ಕರ್ಚೂವೆ ಹದ್ದು ಮೀರಬಾರು -ಅತೋಟೀಲೆ ಇರಬೇಕು. ಅವೊತ್ತು ಮರಿ ಕಡುದು ವಸಿ ಮಾಂವುಸ ಬೇಯಿ ನಮಗೆಲ್ಲ ನೀಡಿದ್ದಲ್ಲ - ಈಗ ಉಳುಕೆ ಮಾಂವುಸವ ಉದ್ದಾನೆ ತುಂಡತುಂಡ್ರಂಗೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದು. ಆ ತುಂಡಗಳ ತಕ್ಕಂಡು ಈಳಿಗೆಮಣೇಲಿ, ಚೋಟುದ್ದ ಇಂದುಕೆ ಬುಟ್ಟು, ಸೀಳಿದ್ದು. ಅಂಗೆ ಸೀಳ ಒಂದೊಂದು ತುಂಡನೂವೆ ಸಾಲಾಗಿ ಬಿದಿರು ಗಳೀನ ಮ್ಯಾಲೆ ನ್ಯಾತಾಕಿದ್ದು. ಆಮ್ಯಾಕೆ, ಆ ಗಳುಗಳ ನಮ್ಮ ಗುಡ್ಡ ಇಂಚೋರಿ ಇತ್ತಲ್ಲಿ ಕೊಣಮಾವಿನ ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಚುಜ್ಜಲು ಮರದ ಕೊನೆಗಳೆ ತಲುಲಾಗಿ- ಹದ್ದು, ಕಾಗೆ, ಕೊತ್ತಿ ಯಾವುದೊ ಆ ಮಾಂವುಸದ ತುಂಡುಗಳ ಮುಟ್ಟದಂಗೆ ಎಂಟು ಹಗಲು ಒಬ್ಬಳೇಯ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಕಾಯ್ಕಂಡಿದ್ದು, ಸ್ವಾಮಿ ಪಡುವಲಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತಿದ್ದಂಗೆ ಆ ಗಳುಗಳ ಯೆತ್ತಿಂಗಂಬಂದು ವಪರ್ತಿನಾತ್ರೆಯೂವೆ ಅಡುಗೆಕ್ಸಾಣೇಲಿ ಒಂದು<noinclude></noinclude> cersb6mvxi8hum5afv9p94zb21fca16 104 94736 312581 248454 2026-04-29T10:47:55Z Ashwini Rai K 8475 /* Proofread */ 312581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>SANKEERNA VACHANASAMPUTA : ONDU : Complete Vachanas of 24 Vachanakaras of Basaveshvara Period , Ed . by Dr. M . M . Kalburgi, Ex - Vice Chancellor, Kannada University, Hampi and Published by The Administrative Officer, Kannada Pusthaka Pradhikara (Kannada Book Authority ), Pampa Mahakavi Road , Chamarajpet, Bangalore - 560018 | ISBN : 81 -7713 -098 -6 Pp . XXXvi + 698 ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದೆ ಪ್ರಥಮ ಮುದ್ರಣ : ೧೯೯೩ ದ್ವಿತೀಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮುದ್ರಣ : ೨೦೦೧ ಪ್ರತಿ : ಐದು ಸಾವಿರ ಬೆಲೆ : ರೂ . ೮೫೦/ (೧೫ ಸಂಪುಟಗಳ ಸೆಟ್ ) ಅಕ್ಷರ ಜೋಡಣೆ : ಮನೋಹರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ , ಧಾರವಾಡ ಮುದ್ರಣ : ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ೧೨೧ / ೧ , ೫ನೇ ಕಾಮ್ - ಟೆಕ್ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ, ಬೆಂಗಳೂರು- ೧೮<noinclude></noinclude> qnc3vhoq8fh1s5eg47o4wyf7gkfcz7m 104 94745 312586 248511 2026-04-29T10:56:40Z Ashwini Rai K 8475 /* Validated */ 312586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Ashwini Rai K" /><small>{{c|viii}}</small></noinclude>ಎರಕಗೊಂಡಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಧ್ವನಿಯೆನಿಸಿದ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಕಟನೆಯು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯದ ಭಾಗವೆಂದು ಭಾವಿಸಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ , ಅದನ್ನು ಈ ಸುಲಭ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನತೆಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. {{gap}}ಯೋಜನೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿ ದುಡಿದ ಡಾ.ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರ ಶ್ರದ್ದೆಯನ್ನು, ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು, ಸಂಪಾದಕರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ, ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಕಟನೆಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ದ್ವಿತೀಯ ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಜನತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.{{nop}}<noinclude></noinclude> 1c3xixlqkcgfmtx2qnasdxwvyobxf7u 104 94746 312585 248516 2026-04-29T10:56:16Z Ashwini Rai K 8475 /* Validated */ 312585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Ashwini Rai K" /><small>{{center|xii}}</small></noinclude>ನಿರಾಕರಣೆ, ಲಿಂಗಭೇದ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಂಥ ವಿಚಾರಗಳು ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡುದು ಲಕ್ಷಿಸತಕ್ಕ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ . ಇಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಷ್ಟೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಕುಲಜರಷ್ಟೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಜರೂ , ಪ್ರಭುಗಳಷ್ಟೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳೂ ಬಾಳಿದುದು, ಬರೆದುದು ಬಹುಶಃ ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಏಕೈಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ವಿಚಾರಶೀಲರ ಅಂದರೆ ಇವರ ತತ್ವ- ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಾದುದು ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ ; ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯಸಂಪತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ. ಈ ಕರ್ತವ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ “ಸಮಗ್ರ ವಚನಸಾಹಿತ್ಯದ ಜನಪ್ರಿಯ ಆವೃತ್ತಿ ಪ್ರಕಟನ ಯೋಜನೆ"ಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. {{gap}}ಈವರೆಗೆ ವಚನಸಾಹಿತ್ಯ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದಿತು, ಕೆಲವು ಭಾಗ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದಿತು. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಶ್ರಮದ ಕೆಲಸ. ಡಾ. ಎಂ. ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಜನ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಯುಕ್ತ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಈ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡುದು ಸಂತೋಷದ ಸಂಗತಿ. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ದೆಶನಾಲಯದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಲಿರುವ ಈ ಪರಿಷ್ಕತ ದ್ವಿತೀಯ ಆವೃತ್ತಿ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಜನತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.{{nop}}<noinclude></noinclude> kbdc2np3wk9281dgahyvs1awudaap2v 104 97256 312208 268396 2026-04-28T14:03:22Z A826 6806 312208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|152|ಮುಡಿ|}}</noinclude> ಪ್ರಸಂಗಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಬಾರಿಯೂ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಮರು ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿವೆ. ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಕಥೆಗಳು ಪೌರಾಣಿಕ ಮೂಲದ ಪರಿವರ್ತಿತ ರೂಪಗಳು, "ಅಮರಶಿಲ್ಪಿ" ಪುರಾಣ ಜಾನಪದ ಪುರಾಣಗಳ ಸಮನ್ವಯ. "ಚಾಲುಕ್ಯ ಚಕ್ರೇಶ್ವರ" ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆ, ವಸ್ತುವಿನ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿರುವ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳೇ ಒಂದು ರೀತಿಯಿಂದ ಕವಿಯ ಕಲಾದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆದು ತೋರುತ್ತವೆ. {{gap}}ಯಕ್ಷಗಾನದಂತಹ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಲೆಯೊಂದನ್ನು ಆಧುನಿಕಕ್ಕೆ ಸಂಗತಗೊಳಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ? ಯಕ್ಷಗಾನವು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಆಶಯದಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು ? ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಭಿರುಚಿ ಮತ್ತು ಕಲಾಮಾರ್ಗಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೇಗೆ ? ಇವು ಇಂದು ಪ್ರಸಂಗ ರಚನಾಕಾರರು ಇದಿರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಲವು ಕೃತಿಕಾರರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದಿರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸವಾಲುಗಳ ಜತೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರೌಢವಾದ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾದ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ವಿವಿಧ ಮಜಲುಗಳೇ ಅಮೃತರ ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. (ಇಂತಹದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಕವಿಗಳೂ ಕೈಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾ: ರಾಘವ ನಂಬಿಯಾರ್, ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ, ಹೊಸ್ತೋಟ ಭಾಗವತ, ಕಂದಾವರ ರಘುರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು.) ಪ್ರಸಂಗ ರಚನೆ ಎಂದರೆ, ಇರುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದು ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡದೆ, ಆ ಕಥೆಗೆ ಹೊಸ ತಾತ್ವಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನೀಡುವುದು - ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿ ಅದರಂತೆ ರೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ವೈದ್ಯದೇವತೆಗಳಾದ ಅಶ್ವಿನಿಕುಮಾರರಿಗೆ ಸಹಪಂಕ್ತಿ ಸಿಗುವ ವಿಚಾರದ ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯ 'ಕಾಯಕಲ್ಪ' ಪ್ರಸಂಗದ್ದು ಸಾವಿರ ಆವರಣಗಳ ಕಲ್ಮಷವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಮನುಷ್ಯ ಚೇತನ, ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾಣುವ ದರ್ಶನ 'ಸಹಸ್ರ ಕವಚ ಮೋಕ್ಷ'ದ್ದು. ಶುದ್ಧ ಸಾಧನೆಯ ಭಗೀರಥ ಯತ್ನದ ಮೂಲಕ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ದೇವಗಂಗೆ (ಭಾವಗಂಗೆ) ಆಗಾಗ ಅವತರಿಸಿ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಸಾಂತ್ವನ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಸಂಕೇತ "ಅಮರ ವಾಹಿನಿ" ಅತಿ ಭೌತಿಕತೆಯ ಅಪಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಎಚ್ಚರ 'ತ್ರಿಪುರಮಥನ'ದ್ದು. ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ದುರಂತದ ವಸ್ತು "ಮಗದೇಂದ್ರ" ಪ್ರಸಂಗದ್ದು. ತಲೆಮಾರುಗಳ ದ್ವಂದ್ವ, ನವೀನ</br><noinclude>{{Right|● ಡಾ. ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ}}</noinclude> 9nnuwmld1vb4hmanj08w4x4vnyjyiuy 312209 312208 2026-04-28T14:03:52Z A826 6806 312209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" />{{rh|152|ಮುಡಿ|}}</noinclude>ಪ್ರಸಂಗಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಬಾರಿಯೂ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಮರು ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿವೆ. ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಕಥೆಗಳು ಪೌರಾಣಿಕ ಮೂಲದ ಪರಿವರ್ತಿತ ರೂಪಗಳು, "ಅಮರಶಿಲ್ಪಿ" ಪುರಾಣ ಜಾನಪದ ಪುರಾಣಗಳ ಸಮನ್ವಯ. "ಚಾಲುಕ್ಯ ಚಕ್ರೇಶ್ವರ" ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆ, ವಸ್ತುವಿನ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿರುವ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳೇ ಒಂದು ರೀತಿಯಿಂದ ಕವಿಯ ಕಲಾದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತೆರೆದು ತೋರುತ್ತವೆ. {{gap}}ಯಕ್ಷಗಾನದಂತಹ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಲೆಯೊಂದನ್ನು ಆಧುನಿಕಕ್ಕೆ ಸಂಗತಗೊಳಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ಯಕ್ಷಗಾನವು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಆಶಯದಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು? ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಭಿರುಚಿ ಮತ್ತು ಕಲಾಮಾರ್ಗಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೇಗೆ? ಇವು ಇಂದು ಪ್ರಸಂಗ ರಚನಾಕಾರರು ಇದಿರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಲವು ಕೃತಿಕಾರರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದಿರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸವಾಲುಗಳ ಜತೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರೌಢವಾದ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾದ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ವಿವಿಧ ಮಜಲುಗಳೇ ಅಮೃತರ ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆಯೆನ್ನಬಹುದು. (ಇಂತಹದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಕವಿಗಳೂ ಕೈಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾ: ರಾಘವ ನಂಬಿಯಾರ್, ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ, ಹೊಸ್ತೋಟ ಭಾಗವತ, ಕಂದಾವರ ರಘುರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು.) ಪ್ರಸಂಗ ರಚನೆ ಎಂದರೆ, ಇರುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದು ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡದೆ, ಆ ಕಥೆಗೆ ಹೊಸ ತಾತ್ವಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನೀಡುವುದು - ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿ ಅದರಂತೆ ರೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{gap}}ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ವೈದ್ಯದೇವತೆಗಳಾದ ಅಶ್ವಿನಿಕುಮಾರರಿಗೆ ಸಹಪಂಕ್ತಿ ಸಿಗುವ ವಿಚಾರದ ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯ 'ಕಾಯಕಲ್ಪ' ಪ್ರಸಂಗದ್ದು ಸಾವಿರ ಆವರಣಗಳ ಕಲ್ಮಷವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಮನುಷ್ಯ ಚೇತನ, ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾಣುವ ದರ್ಶನ 'ಸಹಸ್ರ ಕವಚ ಮೋಕ್ಷ'ದ್ದು. ಶುದ್ಧ ಸಾಧನೆಯ ಭಗೀರಥ ಯತ್ನದ ಮೂಲಕ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ದೇವಗಂಗೆ (ಭಾವಗಂಗೆ) ಆಗಾಗ ಅವತರಿಸಿ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಸಾಂತ್ವನ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಸಂಕೇತ "ಅಮರ ವಾಹಿನಿ" ಅತಿ ಭೌತಿಕತೆಯ ಅಪಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಎಚ್ಚರ 'ತ್ರಿಪುರಮಥನ'ದ್ದು. ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ದುರಂತದ ವಸ್ತು "ಮಗದೇಂದ್ರ" ಪ್ರಸಂಗದ್ದು. ತಲೆಮಾರುಗಳ ದ್ವಂದ್ವ, ನವೀನ<noinclude>{{Right|● ಡಾ. ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ}}</noinclude> 984192ttktpvpnsnjl9yly6onrwaip4 104 100160 312220 281779 2026-04-28T14:40:37Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{Left|214}} ಹೆಸರೆಲ್ಲಾ ಬರುತ್ತದೆ! ....... ಆ ನಿವಾತಕವಚರ ಸಂತತಿಯವರಾದ ಸಂಶಪ್ತಕರು ಕೌರವನಿಗೆ ಸಹಾಯಕ್ಕಿದ್ದಾರೆ? ಎಂದು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡರು. 'ಸೇತುಬಂಧನ'ದಲ್ಲಿ ರಾವಣನಾಗಿ ಸೇನಾಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿದ ಕ್ರಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾದುದು. ಏಳು ತಾಳೆಯ ಮರದಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಇದರೆ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭೂತಭೇತಾಳಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿದ ಬಗೆ, ಈ ಕೋಟೆಯ. ಸುತ್ತಲೂ ಆಳವಾದ ಕಂದಕ...... ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾ, ರಾಮನ ಕಡೆಯ ಮಂಗಗಳ ಬಂದರೆ ಒಂದೊಂದನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ನುಂಗುವ ಭೇತಾಳಗಳ ಭೈರ ವತೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೋಟೆಯೇರಿದರೆ ಆಗಲೇ ಅವುಗಳ ತಲೆಗೆ ಕಲ್ಲುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಬೀಳಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವ ವಿಧಾನ, ಅದೂ ಅಲ್ಲವಾದರೆ ತಾವಾಗಿ ಕೈಕಾಲು ಜಾರಿ ಬಿದ್ದರೆ ಸುತ್ತ, ಕೆಂದಕದ ನೀರಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ, ಲಂಕೆಯ ಸಹಜ. ವಾದ ಕಂದಕೆದಂತಿರುವ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿದ ಪದಾರ್ಥದಂತೆ ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿ ನುಂಗುವ ರಾಕ್ಷಸ ಕಿಂಕರರು. ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಈ ಲಂಕೆಗೆ ಯಾರೂ ದಾಳಿಯಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.. ಮುಂದೆ ಸೀತೆಯನ್ನು. ಸರ್ವಥಾ ರಾಮನಿಗೆ ಕೊಡಲೊಲ್ಲೆನೆಂದು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ “ಆ ಕಾಡಾಡಿ ರಾಮನಿಗೆ ಸೀತೆ ಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟೆನೆಂದಾದರೆ ಈ “ಸುಟ್ಟ ಮೀಸೆ ಯಾಕೆ? ಎಂದು .ಅಬ್ಬರಿಸಿದರು.. ಆಗ ಲಂಕಾದಹನದಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಮೀಸೆ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿತ್ತೆಂದು ಕತೆ ಕೇಳಿದವರಿಗೆಲ್ಲ. ರಾವಣನ ಮಾತು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಕವೆಂದು ತೋರಿತ್ತು. ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾಳ ಮದ್ದಳೆ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು... ಆಲ್ಲಿಯವರ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಭೀಷ್ಮಾರ್ಜುನ ಕಾಳಗವೆಂಬ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು” ಆಯ್ದ ಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು...ಶಾಸ್ತ್ರೈಗಳು ಭೀಷ್ಮನ, ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯಿತು. ಕೌರವ- ಭೀಷ್ಮರ ಸಂವಾದ ಮುಗಿದು ಭೀಷ್ಮನು ರಣರಂಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು., ಭೀಷ್ಮ- ಕೃಷ್ಣರ ಸಂವಾದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ. ಶಾಸ್ತಿಗಳು ಅಸ್ವಸ್ಥರಾದಂತೆಯೂ ಉದ್ವಿಗ್ನರಾದಂತೆಯೂ ಚಡಪಡಿಸತೊಡಗಿದರು. ನೀರು ತರುವಂತೆ ಹೇಳಿ, ಎದ್ದು ಬಾಯಿ ಮುಕ್ಕುಳಿಸಿ ಉಗುಳಿ ಬಂದರು. ಮತ್ತೂ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೂ ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ ಎದ್ದು ಹೋಗಿ ಕೇಕರಿಸಿ ಉಗುಳಿ ಬಂದು ಕುಳಿತರು. ಮಾತು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ.ಆದರೂ ಪ್ರಯತ್ನ ಪೂರ್ವಕ ಮಾತಾಡಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೊದಲಿನಂತಾದರು,ಇದೇನು. ಹೀಗಾಯಿತು, ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ವಿಷಯವು ಬಯಲಾಯಿತು. ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ನಶ್ಯ ಸೇವಿಸುವವರಾಗಿರಬಹುದು.<noinclude></noinclude> 1kbw4g3cpcyu0t85gg1m4s1uerdgymp 104 100165 312219 281784 2026-04-28T14:30:48Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{Right|219}} ಕನು ಶಿವನಲ್ಲಿ ವೈರ ಬೇಡವೆಂದು ತಂದೆಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶೂರಪದ್ಮನು ಕೋಪದಿಂದ ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. . ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಅಂದು ಶೂರಪದ್ಮನ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿ ಹಿರಣ್ಯಕನಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬರಿಸಿದ ಆಟೋಪದ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಾಷೆ ತಿಳಿಯ ಬಿದ್ದರೂ ಭಾವವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ರದರ್‌ ಗೆರ್ಮೆಕ್‌ ಎಂಬ ಇಟಾಲಿ. ಯನ್ ಧರ್ಮಗುರುಗಳು, ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಬಳಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಾದರೂ ಇಪ್ಪತ್ತರ ಯುವಕನ ಹುಮ್ಮಸ್ಸನ್ನು ಅಭಿಸಯಿಸಿದ್ದೀರಿ! ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು! . ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು | ಅಭಿನಂದನೆಗಳು ಹ್ಹೊ ಜ್ಹೊ.ಡ್ಜೂ'' ಎಂದು ಅವರನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಸುತ್ತಲೂ ಕುಣಿದಾಡಿದರು. ಆ ಮೇಲೆ, ಮೂರು ಲೋಕವನ್ನು ನಡುಗಿಸಿದೆ ಶೂರಪದ್ಮ, ''ಏನಯ್ಯಾ ಆ ಮಹಾ ರಾಯ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ನನ್ನೆ ಎಲುಬುಗಳನ್ನೇ ಪುಡಿಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಾರೋ ಎಂದು. ಅಂಜಿಕೆಯಾಯಿತು. . ಸದ್ಯ ಸಾಬೀತಿನಿಂದ ಬಚಾವಾದೆ! ಎನ್ನಬೇಕೇ | ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ವಿದ್ವಾನ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭ. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮುನ್ನಾ ದಿನ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಕೂಟಕ್ಕೆ. ಕರೆ ಬಂತು. ' ಪರೀಕ್ಷೆಯಾದರೂ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಬಿಡುವುದುಂಟೇ “ಸುಧನ್ವ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಆ ದಿನ. ಅವರು. ಹಂಸಧ್ವಜನ ಆರ್ಥ ಹೇಳುವುದೆಂದಾಯಿತು. ಸುಧನ್ವನನ್ನು. ತಪ್ತತೈಲ ಕಟಾಹಕ್ಕೆ ಹಾಕುವ ಸನ್ನಿವೇಶ. ಅವಸರದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶಂಖಲಿಖಿತರು ಕೂಡಲೇ ಬರಲಿ”. ಎಂದರು. ಶಂಖಲಿಖಿತರು ಪೀಠಿಕೆ ಹೇಳದೆ ಬರುವವರೇ? ಹದಿನೈದು ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ ಭರ್ಜರಿ ಪೀಠಿಕೆ ಬಿಗಿದು, ''ರಾಜಾ! ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಹೊಳಗೆ ಮಾಡಿಸಿ ದ್ದೇವೆ. ಈಗ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿದ ಕಾರಣವೇನು?'' ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಮುಂದೆ. ತಮ್ಮ ಅರ್ಥಗಾಂಭೀರ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಮೂಗಿನ ತುದಿ ಕೆಂಪಾ ಯಿತು.ಶಂಖಲಿತರೆ ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮೊದಲೇ ಬೇಸರಿಸಿದ್ದ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಮರುದಿನದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಿಸಿಯೂ ಇತ್ತು. ಅಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಮಾತುಗಳು ಬಂದರೆ ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆಯೆ. ಸಿಟ್ಟು ನೆತ್ತಿಗೇರಿತು,"ಹಂಸಧ್ವಜನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಪುರೋಹಿತರಿಗೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ಕೊಟ್ಟವರಾರು? 'ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕರೆಸಿದ್ದು ಒಂದು ಧರ್ಮಸೂಕ್ಷ್ಮದ ಇತ್ಯರ್ಥ ಕ್ಕಾಗಿ ವಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಗುಡುಗಿದಾಗ! ಶಂಖಲಿಖಿತರ ನಾಲಿಗೆ ಪಸೆ ಪೂರಾ ಆರಿತು. .ಎರಡೆರಡೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅವರ ಅರ್ಥ. ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ ತಾಳಮದ್ದಳೆಇದ್ದೇ ತೀರ ಬೇಕು. ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಕಿಲ್ಲೆಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಂತೂ ಮೇಲೆಂದ ಮೇಲೆ ತಾಳಮದ್ದಳೆಗಳು<noinclude></noinclude> idifcw9jz1y0rqeiz33tafv5adq8jec 4 101285 312553 311269 2026-04-29T02:41:46Z A826 6806 312553 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%; font-size:90%; color: blue;" |+ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಸಂಪಾದನಾ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು - ಒಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಂಪಾದನೆಗಳು: 28907<br><small>ದತ್ತಾಂಶ ಪಡೆದ ಸಮಯ: 2026-04-29 02:35:30 UTC / 2026-04-29 08:05:30 IST</small> ! ಸಂ. !! ಸದಸ್ಯ/ಸದಸ್ಯೆ !! ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು !! ಮುಖ್ಯ !! ಕರ್ತೃ !! ಪುಟ(points) !! ಪರಿವಿಡಿ !! ಅನುವಾದ !! ಪುಟ ಸೃಷ್ಟಿ !! ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್ !! ವ್ಯಾಲಿಡೇಶನ್ !! ಒಟ್ಟು ಸಂಪಾದನೆಗಳು |- | 1 || [[Special:Contributions/Pragathi. BH|Pragathi. BH]] || '''6835''' || 0 || 0 || 6747 (6835) || 0 || 0 || 6667 || 66 || 15 || 6887 |- | 2 || [[Special:Contributions/Shreelatha.Halemane|Shreelatha.Halemane]] || '''5129''' || 0 || 0 || 4613 (5129) || 0 || 0 || 4005 || 369 || 113 || 4759 |- | 3 || [[Special:Contributions/Sharanya K H|Sharanya K H]] || '''2855''' || 0 || 0 || 2842 (2855) || 0 || 0 || 2833 || 11 || 1 || 2879 |- | 4 || [[Special:Contributions/Shreesha Sharma|Shreesha Sharma]] || '''2155''' || 0 || 0 || 2139 (2155) || 0 || 0 || 1733 || 16 || 2 || 2236 |- | 5 || [[Special:Contributions/Adhya.B|Adhya.B]] || '''553''' || 0 || 0 || 553 (553) || 0 || 0 || 553 || 0 || 0 || 564 |- | 6 || [[Special:Contributions/A826|A826]] || '''226''' || 10740 || 0 || 175 (205) || 24 || 0 || 3 || 2 || 18 || 10948 |- | 7 || [[Special:Contributions/Athmi.J|Athmi.J]] || '''221''' || 0 || 0 || 221 (221) || 0 || 0 || 221 || 0 || 0 || 221 |- | 8 || [[Special:Contributions/Anzx-ooo|Anzx-ooo]] || '''124''' || 1 || 0 || 55 (123) || 0 || 0 || 0 || 8 || 39 || 82 |- | 9 || [[Special:Contributions/Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] || '''109''' || 0 || 0 || 103 (109) || 0 || 0 || 79 || 0 || 5 || 109 |- | 10 || [[Special:Contributions/Ashwini Rai K|Ashwini Rai K]] || '''95''' || 0 || 0 || 73 (95) || 0 || 0 || 56 || 7 || 9 || 80 |- | 11 || [[Special:Contributions/~2026-24108-44|~2026-24108-44]] || '''44''' || 0 || 0 || 44 (44) || 0 || 0 || 44 || 0 || 0 || 44 |- | 12 || [[Special:Contributions/Vikashegde|Vikashegde]] || '''35''' || 0 || 0 || 19 (35) || 0 || 0 || 0 || 10 || 5 || 23 |- | 13 || [[Special:Contributions/Babitha Shetty|Babitha Shetty]] || '''31''' || 0 || 0 || 16 (31) || 0 || 0 || 0 || 7 || 5 || 39 |- | 14 || [[Special:Contributions/~2026-25228-62|~2026-25228-62]] || '''7''' || 0 || 0 || 7 (7) || 0 || 0 || 7 || 0 || 0 || 7 |- | 15 || [[Special:Contributions/~2026-25211-05|~2026-25211-05]] || '''4''' || 0 || 0 || 4 (4) || 0 || 0 || 4 || 0 || 0 || 4 |- | 16 || [[Special:Contributions/Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] || '''3''' || 0 || 0 || 3 (3) || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 12 |- | 17 || [[Special:Contributions/VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] || '''3''' || 0 || 0 || 3 (3) || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 5 |- | 18 || [[Special:Contributions/~2026-25629-17|~2026-25629-17]] || '''1''' || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | 19 || [[Special:Contributions/~2026-25495-03|~2026-25495-03]] || '''1''' || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 1 |- | 20 || [[Special:Contributions/~2026-24744-13|~2026-24744-13]] || '''1''' || 1 || 0 || 0 (0) || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | 21 || [[Special:Contributions/~2026-24828-68|~2026-24828-68]] || '''1''' || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 1 |- | 22 || [[Special:Contributions/~2026-24264-88|~2026-24264-88]] || '''1''' || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 1 |- | 23 || [[Special:Contributions/~2026-24211-03|~2026-24211-03]] || '''1''' || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | 24 || [[Special:Contributions/~2026-24009-50|~2026-24009-50]] || '''1''' || 0 || 0 || 1 (1) || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 1 |} <noinclude> <syntaxhighlight lang="python" line copy=1> #!/usr/bin/env python3 import requests import time from datetime import datetime, timezone, timedelta from collections import defaultdict import re START_DATE = datetime(2026, 4, 18, 18, 0, 1, tzinfo=timezone.utc) END_DATE = datetime(2026, 6, 3, 23, 59, 59, tzinfo=timezone.utc) TARGET_NAMESPACES = [0, 102, 104, 106, 114] NAMESPACE_NAMES = { 0: "ಮುಖ್ಯ", 102: "ಕರ್ತೃ", 104: "ಪುಟ", 106: "ಪರಿವಿಡಿ", 114: "ಅನುವಾದ" } # Scoring rules for namespace 104 SCORING_RULES = { 'page_creation': 1, # New page creation 'proofread': 2, # Edit summary contains "/* Proofread */" 'validation': 3, # Edit summary contains "/* Validated */" 'regular_edit': 1 # Regular edit in namespace 104 } WIKI_URL = "https://kn.wikisource.org/w/api.php" DATA_GENERATION_TIME = datetime.now(timezone.utc) # Convert to IST for display IST = timezone(timedelta(hours=5, minutes=30)) DATA_GENERATION_TIME_IST = DATA_GENERATION_TIME.astimezone(IST) START_DATE_IST = START_DATE.astimezone(IST) END_DATE_IST = END_DATE.astimezone(IST) # User to exclude from namespace 0 (set their points to zero) EXCLUDED_USER = "A826" EXCLUDED_NAMESPACE = 0 def get_namespace_name(ns): return NAMESPACE_NAMES.get(ns, f"Namespace {ns}") def fetch_all_edits(): user_namespace_stats = defaultdict(lambda: defaultdict(set)) # Track unique pages per namespace for scoring user_scores = defaultdict(lambda: defaultdict(int)) # Track scores by user and namespace user_edit_details = defaultdict(list) # Store edit details for debugging user_total_edits = defaultdict(int) # Track total number of edits per user (including duplicates) user_namespace_edit_counts = defaultdict(lambda: defaultdict(int)) # Track total edit counts per namespace # Track specific edit types in namespace 104 user_ns104_stats = defaultdict(lambda: { 'creations': 0, 'proofreads': 0, 'validations': 0, 'regular': 0 }) start_iso = START_DATE.strftime('%Y-%m-%dT%H:%M:%SZ') end_iso = END_DATE.strftime('%Y-%m-%dT%H:%M:%SZ') print("=" * 80) print("KANNADA WIKISOURCE EDIT SCORING TOOL") print("=" * 80) print(f"Start (UTC): {START_DATE.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"Start (IST): {START_DATE_IST.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"End (UTC): {END_DATE.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"End (IST): {END_DATE_IST.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"Generated (UTC): {DATA_GENERATION_TIME.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"Generated (IST): {DATA_GENERATION_TIME_IST.strftime('%Y-%m-%d %H:%M:%S')}") print(f"Namespaces: {', '.join([f'{get_namespace_name(ns)} ({ns})' for ns in TARGET_NAMESPACES])}") print(f"User '{EXCLUDED_USER}' gets 0 points in namespace {EXCLUDED_NAMESPACE} ({get_namespace_name(EXCLUDED_NAMESPACE)})") print(f"Scoring in namespace 104 (ಪುಟ):") print(f" - Page creation: {SCORING_RULES['page_creation']} point") print(f" - Proofread (/* Proofread */): {SCORING_RULES['proofread']} points") print(f" - Validation (/* Validated */): {SCORING_RULES['validation']} points") print(f" - Regular edit: {SCORING_RULES['regular_edit']} point") print("-" * 80) params = { 'action': 'query', 'list': 'recentchanges', 'rcstart': end_iso, 'rcend': start_iso, 'rcnamespace': '|'.join(str(ns) for ns in TARGET_NAMESPACES), 'rcprop': 'title|user|timestamp|ids|comment|flags', 'rctype': 'edit|new', 'rclimit': '500', 'format': 'json' } total_edits = 0 excluded_edits = 0 continue_token = None page_count = 0 while True: if continue_token: params['rccontinue'] = continue_token try: response = requests.get(WIKI_URL, params=params, timeout=30) data = response.json() if 'query' not in data or 'recentchanges' not in data['query']: break changes = data['query']['recentchanges'] page_count += 1 print(f"Batch {page_count}... ({len(changes)} edits)") for change in changes: user = change.get('user', 'Unknown') title = change.get('title', '') ns = change.get('ns', 0) comment = change.get('comment', '') is_new = change.get('type') == 'new' # Increment total edit count for this user (every edit counts) user_total_edits[user] += 1 total_edits += 1 user_namespace_edit_counts[user][ns] += 1 # Set points to zero for A826 in namespace 0 if ns == EXCLUDED_NAMESPACE and user == EXCLUDED_USER: score = 0 # Track unique page for scoring purposes (still counts as 0 points) if title not in user_namespace_stats[user][ns]: user_namespace_stats[user][ns].add(title) user_scores[user][ns] += score excluded_edits += 1 continue if ns in TARGET_NAMESPACES: # Calculate score for this edit score = 0 if ns == 104: # Special scoring for namespace 104 if is_new: # Page creation score = SCORING_RULES['page_creation'] user_ns104_stats[user]['creations'] += 1 user_edit_details[user].append(f"Created page: {title} (+{score})") elif '/* Validated */' in comment: # Validation edit score = SCORING_RULES['validation'] user_ns104_stats[user]['validations'] += 1 user_edit_details[user].append(f"Validated: {title} (+{score})") elif '/* Proofread */' in comment: # Proofread edit score = SCORING_RULES['proofread'] user_ns104_stats[user]['proofreads'] += 1 user_edit_details[user].append(f"Proofread: {title} (+{score})") else: # Regular edit score = SCORING_RULES['regular_edit'] user_ns104_stats[user]['regular'] += 1 user_edit_details[user].append(f"Regular edit: {title} (+{score})") else: # For other namespaces, count each unique page as 1 point score = 1 # Track unique pages per namespace for scoring if title not in user_namespace_stats[user][ns]: user_namespace_stats[user][ns].add(title) user_scores[user][ns] += score if total_edits % 500 == 0: print(f" Processed {total_edits} edits...") if 'continue' in data and 'rccontinue' in data['continue']: continue_token = data['continue']['rccontinue'] time.sleep(0.5) else: print("Finished fetching all edits!") break except Exception as e: print(f"Error: {e}") break print("-" * 80) print(f"Batches: {page_count}") print(f"Total edits fetched: {total_edits}") print(f"User '{EXCLUDED_USER}' edits in namespace {EXCLUDED_NAMESPACE} (scored 0): {excluded_edits}") print(f"Users with edits: {len(user_total_edits)}") # Summary of total edits per user print("\nTotal edits per user (including duplicates):") print("-" * 60) for user in sorted(user_total_edits.items(), key=lambda x: x[1], reverse=True)[:20]: print(f" {user[0]}: {user[1]} edits") print("=" * 80) # Print scoring summary for namespace 104 print("\nNamespace 104 Detailed Summary:") print("-" * 60) for user in sorted(user_ns104_stats.keys()): stats = user_ns104_stats[user] if sum(stats.values()) > 0: total_weighted = (stats['creations'] * SCORING_RULES['page_creation'] + stats['proofreads'] * SCORING_RULES['proofread'] + stats['validations'] * SCORING_RULES['validation'] + stats['regular'] * SCORING_RULES['regular_edit']) print(f"{user}:") print(f" - Creations: {stats['creations']} (score: {stats['creations'] * SCORING_RULES['page_creation']})") print(f" - Proofreads: {stats['proofreads']} (score: {stats['proofreads'] * SCORING_RULES['proofread']})") print(f" - Validations: {stats['validations']} (score: {stats['validations'] * SCORING_RULES['validation']})") print(f" - Regular edits: {stats['regular']} (score: {stats['regular'] * SCORING_RULES['regular_edit']})") print(f" - Total weighted score: {total_weighted}") print() print("=" * 80) return (user_namespace_stats, user_scores, user_ns104_stats, user_total_edits, total_edits, user_namespace_edit_counts) def generate_wikitable(user_namespace_stats, user_scores, user_ns104_stats, user_total_edits, total_competition_edits, user_namespace_edit_counts): table_data = [] for user in user_total_edits.keys(): # Calculate total points (sum of scores from all namespaces) total_points = sum(user_scores[user].values()) # Get unique page counts per namespace ns_unique_pages = {} for ns in TARGET_NAMESPACES: ns_pages = user_namespace_stats[user].get(ns, set()) ns_unique_pages[ns] = len(ns_pages) # Get total edit counts per namespace (including duplicates) ns_total_edits = user_namespace_edit_counts.get(user, {}) # Get namespace 104 detailed stats ns104_stats = user_ns104_stats.get(user, { 'creations': 0, 'proofreads': 0, 'validations': 0, 'regular': 0 }) table_data.append({ 'user': user, 'total_score': total_points, 'total_edits': user_total_edits.get(user, 0), 'ns0_edits': ns_total_edits.get(0, 0), # Show total edits, not unique pages 'ns102_edits': ns_total_edits.get(102, 0), 'ns104_unique': ns_unique_pages.get(104, 0), 'ns104_score': user_scores[user].get(104, 0), 'ns106_edits': ns_total_edits.get(106, 0), 'ns114_edits': ns_total_edits.get(114, 0), 'creations': ns104_stats['creations'], 'proofreads': ns104_stats['proofreads'], 'validations': ns104_stats['validations'] }) table_data = [row for row in table_data if row['total_score'] > 0 or row['total_edits'] > 0] table_data.sort(key=lambda x: x['total_score'], reverse=True) if not table_data: return "No edits found in the specified date range." wikitable = [] wikitable.append('{| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%; font-size:90%; color: blue;"') wikitable.append(f'|+ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಸಂಪಾದನಾ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು - ಒಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಂಪಾದನೆಗಳು: {total_competition_edits}<br><small>ದತ್ತಾಂಶ ಪಡೆದ ಸಮಯ: {DATA_GENERATION_TIME.strftime("%Y-%m-%d %H:%M:%S")} UTC / {DATA_GENERATION_TIME_IST.strftime("%Y-%m-%d %H:%M:%S")} IST</small>') header_cols = ['! ಸಂ.', '!! ಸದಸ್ಯ/ಸದಸ್ಯೆ', '!! ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು', '!! ಮುಖ್ಯ', '!! ಕರ್ತೃ', '!! ಪುಟ(points)', '!! ಪರಿವಿಡಿ', '!! ಅನುವಾದ', '!! ಪುಟ ಸೃಷ್ಟಿ', '!! ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್', '!! ವ್ಯಾಲಿಡೇಶನ್', '!! ಒಟ್ಟು ಸಂಪಾದನೆಗಳು'] wikitable.append(' '.join(header_cols)) for idx, row in enumerate(table_data, start=1): user = row['user'] # Always use Special:Contributions link user_link = f"[[Special:Contributions/{user}|{user}]]" # Show both unique page count and weighted score for namespace 104 ns104_display = f"{row['ns104_unique']} ({row['ns104_score']})" wikitable.append(f"|-\n| {idx} || {user_link} || '''{row['total_score']}''' || {row['ns0_edits']} || {row['ns102_edits']} || {ns104_display} || {row['ns106_edits']} || {row['ns114_edits']} || {row['creations']} || {row['proofreads']} || {row['validations']} || {row['total_edits']}") wikitable.append('|}') return '\n'.join(wikitable) def main(): (user_namespace_stats, user_scores, user_ns104_stats, user_total_edits, total_competition_edits, user_namespace_edit_counts) = fetch_all_edits() if not user_total_edits: print("\nNo data retrieved.") return output = generate_wikitable(user_namespace_stats, user_scores, user_ns104_stats, user_total_edits, total_competition_edits, user_namespace_edit_counts) print("\n" + "=" * 80) print("WIKITABLE OUTPUT (Copy this entire section):") print("=" * 80) print(output) print("=" * 80) if __name__ == "__main__": main() </syntaxhighlight> </noinclude> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್೨೦]] mnjjhjmla3sv2w2qgfucnunh3hqfgfi 104 101515 312584 283876 2026-04-29T10:55:40Z Ashwini Rai K 8475 312584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಶೋಧಿಸುವ , ಸಂಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದು, ನೂರಾರು ಸಂಪಾದನ ಕೃತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದು, ವಚನಸಾಹಿತ್ಯ ವೀರಶೈವ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ ದುರ್ದೈವದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಭಾಷೆಯಿಂದಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಕ್ರ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍ತ ವಚನಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಮೂಲೆ ಸೇರಿದವು. ಹೀಗೆ ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗಿದ್ದ ವಚನಸಾಹಿತ್ಯವು ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನ ಅನೇಕ ಜನ ವಿದ್ವಾಂಸರ ,ಹತ್ತಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಯತ್ನ ದ ಫಲವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಪ್ರಕಟನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿತು. ಒತ್ತುಬಿದ್ದರೂ ಅದು ತರುವಾಯದ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯವಂತೂ ಈಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ೧೨ನೆಯ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನದ ಶತಮಾನದ ಶರಣಸಾಹ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡಿತ ಉಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಈ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಫ ಶರಣರ ಎ ಎಲ್ಲ ವಚನಗಳನ್ ಸಂಪುಟ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ “ ಸಮಗ್ರ ವಚನಸಾಹಿತ್ಯದ ಜನಪ್ರಿಯ ಆವೃತ್ತಿ ಪ್ರಕಟನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಡಾ . ಎಂ . ಎಂ . ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದು , ೨೦ ಸಾವಿರ ವಚನ , ೧೦ ಸಾವಿರ ಪುಟಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ೧೫ ಸಂಪುಟಗಳು ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕಂಡವು. ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರ ಇದರ ೫ ಸಾವಿರ ಪ್ರತಿಗಳು ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿ , ಜನರ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ನಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ ದ್ವಿತೀಯ ಆವೃತ್ತಿ ಈಗ ಹೊರಬರುತ್ತಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಸಚಿವೆಯಾ ಕನ್ನಡದ ಈ ಅಪೂರ್ವ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ಜನತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.<noinclude></noinclude> mciede55wcipurzlhrzgcohas5ekw6f 104 101842 312226 306471 2026-04-28T16:01:13Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 312226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|'''ನಿತ್ಯನೇಮಾವಲಿ'''}} ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಡೆಸುವವರು ಯಾರು?” ಎಂದು ಶಿಷ್ಯರು ಕೇಳಲಾಗಿ, “ದೇವರು ತನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸುವನು. ನಿಮಗದರ ಚಿಂತೆ ಏಕೆ?” ಎಂದು ಹೇಳಿ, “ಚಿಂತೆ ಮಾಡಿದರೂ ಆಗುವುದೆಲ್ಲವೂ ಆಗಿಯೇ ತೀರುವುದು. ದೇವಕಾರ್ಯವು ಎಂದೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಹೇಳುತ್ತಲೇ ಮಾತು ನಿಂತು ಹೋಯಿತು. ಆದರೂ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಮವು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅನ್ನನೀರು ಬಿಟ್ಟು ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳವರೆಗೂ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಮಾಘ ಶುದ್ಧ ತೃತೀಯಾ ದಿವಸ ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಹರದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಭಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇಮಾಶ್ರುಗಳು ಧಾರಾಕಾರವಾಗಿ ಸುರಿಯಹತ್ತಿದವು. ಭಜನೆಯಕೊನೆಗೆ ಭಕ್ತರು ವಿಠಲನ ನಾಮವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿರಲು, ಕರ್ಪೂರದ ಜ್ಯೋತಿಯು ಶಾಂತವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು, ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿ ಗುರುಗಳು ದೇಹಬಿಟ್ಟರು. ಹೀಗೆ ಜ್ಯೋತಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿ ತಾ ಕೂಡುತ್ತಿರಲು, ಸದ್ಗುರುನಾಥರು ತರಳಿ ಧನ್ಯರಾದರು. {{center|'''೫೦'''}}<noinclude></noinclude> larsemtvb97ucw8pnqajgrhekokzr34 104 101844 312213 293869 2026-04-28T14:11:17Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|'''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ'''}} ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಆದರೆ ನವನಾಥರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅದರಲ್ಲಿಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕಾಣುವದು ಇಷ್ಟವಲ್ಲ. “ನವನಾಥ ಭಕ್ತಿಸಾರ” ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ರೇವಣಸಿದ್ಧರ ಚರಿತ್ರೆಯು ೩೪, 238, ೩೬ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ “ರೇವಣನಾಥ” ಈ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂದಿತೆಂಬುದನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: <poem></poem>“ಪೂರ್ವಿ ಅತ್ಯಾಂಶಿ ಸಹಸ್ರ ಋಷಿ ಝಾಲೇ ಆಹೇತ ವಿಧಿವೀರ್ಯಾಸೀ ತ್ಯಾಚ ಸಮಯೀ ರೈತ ಮಹೀಗೆ ರೇವಾತೀರೀ ಪಡಿಯಲೆ || ೧೭ || ರೇವಾತೀರಿ ತೇಹೀ ರೇವೇತ ರೇತ ಪಡಲೇ ಅಕಸ್ಮಾತ ಚಮಸ ನಾರಾಯಣ ಸಂಚಾರ ಕರೋನಿ ತ್ಯಾತ ದೇಹಧಾರೀ ಮಿರವಾ || ೧೮ ||”<poem></poem> ಭಾವಾರ್ಥ: ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಎಂಬತ್ತೆಂಟು ಸಹಸ್ರ ಋಷಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೇವಾತೀರದಲ್ಲಿ (ನರ್ಮದಾ) ಭೂಮಿಯಮೇಲೆ ವೀರ್ಯವು ಬಿದ್ದಿತು. ರೇವಾತೀರದ ಉಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಬಿದ್ದ ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಚಮಸ ನಾರಾಯಣನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದನು. ರೇವಣನಾಥರು ಕೃಷಿವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಶ್ರೀ ದತ್ತಾತ್ರೇಯರ ಭಟ್ಟ ಹೇಗಾಯಿತು ? ದತ್ತಾತ್ರೇಯರು ಅವರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ {{center|იი}}<noinclude></noinclude> 7brsdxmjer4nydlv28sphly3jg744x0 104 101845 312227 306491 2026-04-28T16:02:21Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Validated */ 312227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|'''ಕಾಕಡಆರತಿ (ಉದಯರಾಗ)'''}} ನಾರಾಯಣ, ನಾರಾಯಣ, ನಾರಾಯಣ, ನಾರಾಯಣ| ಬೆಳಗಾಯಿತು, ಬೆಳಗಾಯಿತು, ಬೆಳಗಾಯಿತು, ಬೆಳಗಾಯಿತು।। {{center|ಏಳಯ್ಯಾ ಏಳು ನಿನಗೆಷ್ಟು ನಿದ್ರಾ}} {{center|ಏಳು ನಾರಾಯಣ ಏಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣ}} {{center|ಏಳು ಶ್ರೀಗಿರಿವಾಸ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶಾ}}|| ಪಲ್ಲ || {{center|ಕಾಸಿದ ಹಾಲುಗಳು ಕಾವಡಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ|}} {{center|ಲೇಸಾಗಿ ಹಾಲ್ಮೊಸರುಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕಡೆದು||}} {{center|ಶೇಷಶಯನನೆ ಏಳು ಸಮುದ್ರಮಥನವ ಮಾಡು}} {{center|ದೇಶ ಕೆಂಪಾಯಿತು ಏಳು ಹರಿಯೇ}} {{center|ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗಿಜಾಜಿ ಪರಿಮಳದ ಪುಷ್ಪವನು!}} {{center|ಸುರರು ತಂದಿಟ್ಟಾರೆ ಸುಜನರೆಲ್ಲ!}} {{center|ಆರವಿಂದಲೋಚನ ಶ್ರೀಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ!}} {{center|ಏಳಯ್ಯಾ ಏಳು ನಿನಗೆಷ್ಟು ನಿದ್ರಾ}} {{center|'''೫೧'''}}<noinclude></noinclude> b6begylq7636m36tqksvghv18ep0isw 104 101846 312214 293870 2026-04-28T14:14:29Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|'''ನಿತ್ಯನೇಮಾವಲಿ'''}} ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡದೆ ಕೇವಲ ಮಹಿಮಾಸಿದ್ದಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕರುಣಿಸಿದರು? ಆ ಸಿದ್ಧಿಯ ಬಲದಿಂದ ರೇವಣನಾಥರು ಚಮತ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದರು ? ಮುಂದೆ ಮತ್ಸೇಂದ್ರನಾಥರ ಆಗಮನವಾಗಿ ಅವರು ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ರೇವಣನಾಥರ ಮಾನಹಾನಿಯು ಹೇಗಾಯಿತು ? ಆಮೇಲೆ ದತ್ತಾತ್ರೇಯರ ಪೂರ್ಣಾನುಗ್ರಹವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಅವರು ಹೇಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದರು ? ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರನಾಥರು ಗಿರಿನಾರ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶ್ರೀ ದತ್ತಾತ್ರೇಯರನ್ನು ಹೇಗೆ ಕರೆತಂದರು, ನಂತರ ದತ್ತಾತ್ರೇಯರು, ರೇವಣನಾಥರನ್ನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಪಾರಂಗತರನ್ನಾಗಿಮಾಡಿ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಹೇಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದರೆಂಬುದರ ಸ್ವಾರಸ್ಯಪೂರ್ಣ ವರ್ಣನೆಯು ನವಭಕ್ತಿಸಾರ” ಗ್ರಂಥದ ೩೫ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿವೆ. ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳು ಅದನ್ನು ಓದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ರೇವಣನಾಥಚರಿತ್ರೆಯ ಮುಂದಿನ ಉಪಯುಕ್ತಭಾಗವು “ಸಿದ್ಧಾಂತಸಾರ'ವೆಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ರೇವಣನಾಥರಿಂದ ಮರುಳಸಿದ್ದರೆಂಬವರು ಅನುಗೃಹೀತರಾದರು. ಕರವೀರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪುರುಷರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ “ಮಾಯಿ” ಎಂಬ ಸ್ತ್ರೀಯು ಪಣಕಟ್ಟಿ ಎಷ್ಟೋ ಸಿದ್ದಪುರುಷರನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಬಂದಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಮರುಳಸಿದ್ದರು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಅವಳ ಪಣವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವಳ ಭ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡೆದು ಹಾಕಲಿಕ್ಕೆ {{center|೧೨}}<noinclude></noinclude> 7zoghidzazmivgeurf0aefggfjygffq 104 101847 312215 293871 2026-04-28T14:16:31Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|'''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ'''}} ಗುರುಗಳ ಆಜ್ಞೆ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳನ್ನು ಕರವೀರಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿ, ರೇವಣನಾಥರು ಬರುವಾಗ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ರೇವಣಗಿರಿ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಕರವೀರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಾಯಿಯು ಕೊಟ್ಟ ವಿಷವನ್ನು ಪ್ರಾಶನಮಾಡಿ ಅವಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಅವಳು ಅವರಿಗೆ ಶರಣುಬಂದಳು. ಅವರು ಅವಳನ್ನು ಒಂದು ಕಿನ್ನರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಮಾಯಿಯ ಮರ್ದನಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಡಸಿದ್ದರೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಮಾಯಿಯನ್ನು ಕಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕಾಡಸಿದ್ಧಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತೆಂದು “ಸನ್ಮಾರ್ಗವೈಭವ'ದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಡೆಸಿದ್ಧ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದೂ ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರೇವಣಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಕಾಡಸಿದ್ಧರ ಉಲ್ಲೇಖವು ಸ್ಕಂದಪುರಾಣದಲ್ಲಿಯ “ಶಿವಪಾರ್ವತಿ" ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು “ಸನ್ಮಾರ್ಗವೈಭವ” ಕರ್ತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಲೇಖಕರು ಆ ಗ್ರಂಥದ ಅವಲೋಕನ ಮಾಡಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಆಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಬರುವಂತಿಲ್ಲ. ರೇವಣಸಿದ್ದರಿಂದ ಮರುಳಸಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಮರುಳಸಿದ್ದರಿಂದ ಕಾಡಸಿದ್ಧರಾದರೆಂದು ಆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಏನೇ ಇರಲಿ, {{center|೧೩}}<noinclude></noinclude> smewnhccnzd4wt0nzaltcpn8rofbxf0 104 101848 312217 293872 2026-04-28T14:21:53Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|'''ನಿತ್ಯನೇಮಾವಲಿ'''}} ರೇವಣಸಿದ್ದರೇ ಕಾಡಸಿದ್ದರೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ರೇವಣಸಿದ್ದರಿಂದ ಕಾಡೆಸಿದ್ಧರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಲಿ, ಇವರೀರ್ವರಲ್ಲಿ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿರುವದು ಮಾತ್ರ ನಿಶ್ಚಿತ. ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನ ವಿವರಣೆಯಿಂದ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ ಹಾಗೂ ರೇವಣನಾಥ ಇವರಲ್ಲಿಯೂ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತೆಂಬುದು ವಾಚಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಲು ಸಾಕು, ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರನಾಥರ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಗೋರಕ್ಷನಾಥ, ಜೈನಿನಾಥ, ನಿವೃತ್ತಿನಾಥ, ಜ್ಞಾನದೇವ, ಸೋಪಾನ, ಮುಕ್ತಾಬಾಯಿ, ವಿಸೋಬಾಖೇಚರ, ನಾಮದೇವ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂತರು ಆಗಿಹೋದರೆಂಬುದು ವಾಚಕರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ರೇವಣನಾಥರ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಕಾಡಸಿದ್ಧ ನಿಂಬರಗಿಮಹಾರಾಜ ಈ ಸಂತಮಹಾತ್ಮರು ಆಗಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಕಾಡಸಿದ್ಧರ ಸ್ಥಾನವು ಕರವೀರದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಸಿದ್ದಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿದೆ. ಶ್ರೀ ಕಾಡಸಿದ್ಧರನ್ನು ಎಲ್ಲಲಿಂಗಾಯತರೂ ಶಂಕರನ ಅವತಾರವೆಂದೂ ಅವರು ಅಯೋನಿಸಂಭೂತರೆಂದೂ ಮನ್ನಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಮುಖ್ಯಧರ್ಮೋಪ ದೇಶಕರಾದ ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗಿಂತ ಕಾಡಸಿದ್ದರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕೇವಲ ನಂದಿಯ ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಾಡಸಿದ್ದರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಶಂಕರನ ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬುದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಎಷ್ಟೋ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮಾನುಯಾಯಿಗಳು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿ {{center|೧೪}}<noinclude></noinclude> nhu0cxybo6nllo4ta90i78y7uvfo4ty 104 101850 312218 293873 2026-04-28T14:23:59Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|'''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ'''}} ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಅವರಲ್ಲಿಯ ಅನೇಕ ಶರಣರು ರಚಿಸಿದ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಅನುಭವಪದಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಪದ್ಯಗಳ ಕುಸುಮಾವಲಿಯೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ನಮ್ಮ ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಶಾಖೆಯಲ್ಲಿರಲಿ, ಅವರು ಲಿಂಗಾಯತರೇ ಇರಲಿ, ವೈಷ್ಣವರ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ದತ್ತೋಪಾಸಕರಾಗಿರಲಿ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಾದ ಮೇಲೆ, ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಪ್ರೀತಿವಿಶ್ವಾಸಗಳಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆಂಬುದರ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಜ್ಞಾನದೇವಮಹಾರಾಜರ ಗಾಥೆಯಲಿ ನೋಡಬಹುದು: <poem></poem>“ಓಂ ನಮ ಶಿವಾ ಆದಿ) ಕಾವಡಿ ಘತಲೀ ಖಾಂದೀ ಮಿಳಾಲೀ ಸಂತಮಾಂದೀ ತ್ಯಾಂಚೇ ರಜರೇಣು ವಂದೀ||ಧೃ|| ಗುರುಲಿಂಗಜಂಗಮ ತಾನೇ ದಾವಿಲಾ ಆಗಮ। ಅಧಿವ್ಯಾಧಿ ಝಾಲೀ ಸಮ| ತೇನೇ ವಿಶ್ರಾಮ ಪಾವ ರೇ ||೧|| ಜವಳಿ ಅಸತಾ ಜಗಜೀವನ ಕಾ ಧಾಂಡೋಳಿಸಿ ವನು ಏಕಾಗ್ರ ಕರೀ ಮನು ತಳಹೋಯಿಲ ಸಮಾಧಾನ ರೇ||೨|| ದೇಹಭಾವ ಜೇಥ ವಿರೇ। ತೇ ಸಾಧನ ದಿದ್ದಲೇ ಪುರ ಬಾಪರಖುಮಾದೇವಿವರೇ ವಿಠಲುರೇ, ವಿಠಲುರೇ, ವಿಠಲುರೇ”||೩||<poem></poem> {{center|೧೫}}<noinclude></noinclude> d3btu0igop0mxnepf7rsp765vpa0srz 104 101852 312228 293874 2026-04-28T16:29:10Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|'''ನಿತ್ಯನೇಮಾವಲಿ'''}} '''ಭಾವಾರ್ಥ:''' ಓಂ, ಮೊದಲು ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಹಗಲಲ್ಲಿ ಕಾವಡಿ ಹೊತ್ತು ಬಂದಿರುವ ಸಂತಸಮೂಹದ ಚರಣಧೂಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಗುರುಲಿಂಗಜಂಗಮನು ಆಗಮವ ತೋರಿದನು. ಆಧಿವ್ಯಾಧಿಗಳು ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿ ಸಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದು ನನಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೊರಕಿತು. ಜಗಜೀವನನೇ ಹತ್ತಿರವಿರುವಾಗ, ಕಾಡಿನಲ್ಲೇಕೆ ಹುಡಕುತ್ತೀ? ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸು, ಅದರಿಂದ ಸಮಾಧಾನ ದೊರೆಯುವುದು. ದೇಹಭಾವ ಪೂರ್ಣವಡಗುವ ಸಾಧನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ್ದಾನೆ, ತಂದೆ ರುಕ್ಷ್ಮಿಣೀಪತಿ ವಿಠಲನು, ಶ್ರೀ ಜ್ಞಾನದೇವಮಹಾರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಹ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಜಂಗಮರು ಇದ್ದರೆಂಬುದು ಇದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನದೇವರು ಮಾನ್ಯಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇರಲಿ, ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀ ಕಾಡಸಿದ್ಧರಿಂದ ಅನುಗ್ರಹೀತರಾದ ನಾರಾಯಣರಾವ ಮಹಾರಾಜರು, ನಿಂಬರಗಿಮಹಾರಾಜರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವಿಸ್ಕೃತ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಚಿಮ್ಮಡದ ರಾಮಭಾವೂ ಮಹಾರಾಜರ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರೊಬ್ಬರು “ಸನ್ಮಾರ್ಗವೈಭವ'ವೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಂತ ಅವರು ಸಹಜವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಉಪದೇಶವನ್ನು “ಮಹಾರಾಜರವರ ವಚನ'ವೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವಿಜಾಪುರದ ಬಾಬಾಚಾರ್ಯ ಕಾವ್ಯ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಂಬರಗಿಮಹಾರಾಜರು ಸ್ವತಃ ರಚಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡಪದಗಳನ್ನು ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. {{center|೧೬}}<noinclude></noinclude> 1lpbylaz3p94q2gt8y8a4ikoa6u81qz 104 101853 312231 284226 2026-04-28T16:36:43Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ನಿತ್ಯನೇಮಾವಲಿ}} ಉಠೋನಿಯಾ ಪಹಾಟೇ ವಿಠೋಬಾ ಪಾಹೂ ಬಾ ನೀಟ| ಚರಣ ತಯಾಚೆ ಅಮೋಲಿಕ ಅವಲೋಕೂ ದೃಷ್ಟಿಯಾ ||೩|| ಜಾಗೇ ಕರಾ ರುಕ್ಷ್ಮಿಣಿವರಾ ದೇವ ನಿಜಲೇ ನಿಜಮಂದಿರಾ| ವೇಗೀ ನಿಂಬಣ ಕರಾ ದೃಷ್ಟ ಹೋಯಿಲ ತಯಾಸೀ||೪|| ಡೋಲ ದಮಾಮೆ ಗರ್ಜತೀ ಪುಢೆ ವಾಜಂತ್ರಿ ವಾಜತೀ| ಕಾಕಡಾರತಿ ಹೋತೀ ಪಾಂಡುರಂಗರಾಯಾಚೀ ||೫|| ಸಿಂಹಶಂಖನಾದಭೇರೀ ಗಜರ ಹೋತೋ ಮಹಾದ್ವಾರೀ। ಕೇಶವರಾಜ ವಿಟೇವರೀ ನಾನಾ ಚರಣೀ ವಂದಿತೋ||೬|| '''ಭಾವಾರ್ಥ''': ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಬೇಗನೇ ವಿಠಲಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ. ಅಲ್ಲಿಯ ಕಾಕಡಆರತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ರಾಶಿಪಾಪಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋಗುವವು. ಸಜ್ಜನರೇ ಏಳಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ಹಿತ ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಿರಿ. ಈಶ್ವರನ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಹಿತವಿದೆ. ಈ ನರದೇಹ ಹೋಗಲಿದೆ. ಅದು ಹೋದಮೇಲೆ ಭಗವಂತನು ಹೇಗೆ ದೊರೆತಾನು ? ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಕಂಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವಂತೆ ವಿಠಲನದರ್ಶನ ಪಡೆಯೋಣ, ಈ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅವನ ಅಮೌಲ್ಯವಾದ ಚರಣಗಳನ್ನು ನೋಡೋಣ. ದೇವನು ತನ್ನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ. ಆ ರುಕ್ಷ್ಮಿಣೀರಮಣನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿರಿ. ಅವನಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿಯಾದೀತು. ಬೇಗನೇ ದೃಷ್ಟಿ ತೆಗೆಯಿರಿ, ಪಾಂಡುರಂಗನ ಎದುರಿಗೆ {{center|೫೪}}<noinclude></noinclude> s50z4zdfi5kaghowues04ralt6o1sjd 104 101855 312232 284228 2026-04-28T16:40:21Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ಉದಯರಾಗ}} ಡೋಲುನಗಾರಿಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತವೆ. ಬಜಂತ್ರಿ ಬಾರಿಸಹತ್ತಿದೆ. ಪಾಂಡುರಂಗನ ಸುಪ್ರಭಾತದ ಆರತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮಹಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾದ, ಶಂಖನಾದಗಳು, ಭೇರಿಗರ್ಜನೆಯು ಕೇಳುತ್ತಿದೆ. ಇಟ್ಟಿಗೆಯಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಕೇಶವರಾಜನ ಚರಣಗಳಿಗೆ ನಾಮದೇವನು ಮದಿಸುತ್ತಾನೆ. {{center|೫}} ಗುರು ಹಾ ಸಂತಕುಳೀಂಚಾ ರಾಜಾ| ಗುರು ಹಾ ಪ್ರಾಣವಿಸಾವಾ ಮಾಝಾ| ಗುರುವಿಣ ದೇವ ನಾಹೀ ದುಜಾ| ಪಾಹತಾ ನಾಹೀ ತ್ರಿಲೋಕೀ||೧|| ಗುರು ಹಾ ಸುಖಾಚಾ ಸಾಗರ |ಗುರು ಹಾ ಪ್ರೇಮಾಚಾ ಆಗರ| ಗುರು ಹಾ ಧೈರ್ಯಾಚಾ ಡೋಂಗರ ಕದಾಕಾಳೀ ತಳಮಳೇನಾ||೨|| ಗುರು ಹಾ ಸತ್ಯಾಲಾಗಿ ಸಾಹ್ಯ| ಗುರು ಹಾ ಸಾಧಕಾಸೀ ಮಾಯ ಗುರು ಹಾ ಕಾಮಧೇನು ಗಾಯ! ಭಕ್ತಾಘರೀ ದುಭತಸೇ || ೩|| ಗುರು ಹಾ ಭಕ್ತಿಚೆ ಮಂಡಣ |ಗುರು ಹಾ ದೇಹಾಸೀ ದಂಡಣ| ಗುರು ಹಾ ಪಾಪಾಚೇ ಖಂಡಣ| ನಾನಾಪರಿ ವಾರಿತಸೇ||೪|| ಗುರು ಹಾ ವೈರಾಗ್ಯಾಚೇ ಮೂಳ| ಗುರು ಹಾ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಕೇವಳ ಗುರು ಹಾ ಸೋಡವೀ ತತ್ನಾಳ| ಗಾಠೀ ಲಿಂಗದೇಹಾಚ್ಯಾ||೫|| {{center|೫೫}}<noinclude></noinclude> bb3xv6z0v2t63wbqjnnqttnwiqmu1en 104 101856 312233 284229 2026-04-28T16:42:47Z Shreelatha.Halemane 7642 /* Proofread */ 312233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>{{center|ನಿತ್ಯನೇಮಾವಲಿ}} ಗುರು ಹಾ ಘಾಲೀ ಜ್ಞಾನಾಂಜನ| ಗುರು ಹಾ ದಾಖವೀ ನಿಜಧನ| ಗುರು ಹಾ ಸೌಭಾಗ್ಯ ದೇವನು |ಸ್ವಾತ್ಮಬೋಧ ನಾಂದವಿ||೬|| ಕಾಯಾ ಕಾಶೀ ಗುರು ಉಪದೇಶೀ| ತಾರಕ ಮಂತ್ರ ದಿಲಾ| ಬಾಪರಖುಮಾದೇವೀವರಾಸೀ ಧ್ಯಾನ ಮಾನಸೀ ಲಾಗಲೇ||೭|| '''ಭಾವಾರ್ಥ''': ಗುರುವು ಸಂತಕುಲದ ರಾಜನು, ಗುರುವು ನನ್ನ ಜೀವದ ವಿಶ್ರಾಂತಿಸ್ಥಾನವು. ಮೂರೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಗುರುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ದೇವರಿಲ್ಲ. ಗುರುವು ಸುಖದ ಸಾಗರ, ಪ್ರೇಮದ ಆಗರ ಹಾಗೂ ಧೈರ್ಯದ ಪರ್ವತವು. ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ವಿಚಲಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗುರುವು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕನು. ಸಾಧಕನಿಗೆ ತಾಯಿಇದ್ದಂತೆ. ಭಕ್ತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲುಕರೆಯುವ ಕಾಮಧೇನುವು ಅವನು, ಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕನು. ದೇಹವನ್ನು ದಂಡಿಸಿ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನಾನಾಬಗೆಯಾಗಿ ಅವುಗಳ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಅವನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಗುರುವು ವೈರಾಗ್ಯದ ಮೂಲ. ಗುರುವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಗುರುವು ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಲಿಂಗದೇಹದ ಗಂಟನ್ನು ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಶಿಷ್ಯನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಾಂಜನವನ್ನು ಹಾಕಿ ಗುಪ್ತವಾದ ಆತ್ಮಧನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಆತ್ಮಾನುಭವದ ಸೌಭಾಗ್ಯ ನೀಡಿ ಅದರ ಆನಂದದಲ್ಲಿರುಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಾಯವೇ ಕಾಶೀಪುರವು. ಸದ್ಗುರುವು ನಮಗೆ ತಾರಕಮಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವ {{center|೫೬}}<noinclude></noinclude> 55eydgdh6oy49zrs72w3m2v6rwslyea 104 101857 312230 293876 2026-04-28T16:32:30Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|'''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ'''}} ನಿಂಬರಗಿಮಹಾರಾಜರ ಜನ್ಮವು, ಲಿಂಗಾಯತ ನೀಲ ವಾಣಿ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿಶಕೆ ೧೬೧೨ರಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ನಿರ್ಯಾಣವು ಶಕೆ ೧೮೦೭ರ ಚೈತ್ರ ಶುದ್ಧ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಆಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ೨೫ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಗಿರಿಗೆ ಹೋದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (೧-೨೨-೨೩ ಪು.ಸ) ಅವರಿಗೆ ಜಂಗಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಡಸಿದ್ಧರು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ ಅವರು ಆರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಾಧನವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಪುನಃ ಕಾಡಸಿದ್ದರು ಅವರಿಗೆ ದರ್ಶನಕೊಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಅಲೌಕಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಪುನಃ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪು ಕೊಟ್ಟರು. ಇದಾದ ನಂತರ ನಾರಾಯಣರಾಯರು ೩೬ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಗಿರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸದ್ಗುರುವಿಗೆ ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಲೋಕೋದ್ಧಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ೨೮ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಗದುದ್ಧಾರದ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿ ನಿಂಬರಗಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹವಿಟ್ಟರು. ಅವರ ಸಮಾಧಿಯಮೇಲೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸವು ನಿಂಬರಗಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ. ನಿಂಬರಗಿಮಹಾರಾಜರ ಅಲ್ಪಚರಿತ್ರೆಯು “ಪಂಚ ಸಮಾಸಿಯ” ಮೊದಲನೆಯ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳು ಅದನ್ನು ಓದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅವರು ಅಲೌಕಿಕ ಪುರುಷರಾಗಿ ಹೋದರು. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಒಂದೆಡೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: {{center|೧೯}}<noinclude></noinclude> 5aa7zdx83bcij6vc2w43gor9uddt15z 104 101859 312234 293877 2026-04-28T16:57:03Z Pragathi. BH 7585 /* Validated */ 312234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Pragathi. BH" /></noinclude>{{center|'''ನಿತ್ಯನೇಮಾವಲಿ'''}} "The greatest men in the world have passed away un- known. The Buddhas and the Christs that we know are but second-rate heroes in comparison with the greatest men of whom the world knows nothing. Silently they live and si- lently they pass away; and in time, their thoughts find ex- pression in Buddhas and Christs and it is these latter that become known to us" -On Freedom. “ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯದೆ ಗತಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಬುದ್ಧ ಕ್ರೈಸ್ತರು ನಮಗೇನೋ ಪರಿಚಿತರಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇವರು ಈ ಅಜ್ಞಾತ ಮಹಾತ್ಮರ ಮುಂದೆ ಏನೂ ಅಲ್ಲ. ಈ ಅಜ್ಞಾತ ಸತ್ಪುರುಷರ ಜೀವನ ಸದ್ದಿಲ್ಲದ್ದು. ಅದರಂತ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ಸದ್ದಿಲ್ಲದ್ದು. ಕಾಲಗತಿಸಿದಂತೆ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳು ಬುದ್ಧ-ಕ್ರಿಸ್ತರಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಬುದ್ಧ-ಕ್ರಿಸ್ತರೇ ನಮಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.” -(ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ). ನಾರಾಯಣರಾವ ಮಹಾರಾಜರು ಅಂಥ ಮಹಾಪುರುಷರು: ದಾಸಬೋಧ ಮತ್ತು ತುಕಾರಾಮರ ಅಭಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿತ್ತು. ಶ್ರೀ ಕಾಡಸಿದ್ಧರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಾಧನದ ಬಲದಿಂದ ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. {{center|೨೦}}<noinclude></noinclude> b5gpvgzkmmgb3zn26m4i55rsji5d2l0 104 101943 312229 284316 2026-04-28T16:29:46Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 108240 312597 297155 2026-04-29T11:07:35Z Ashwini Rai K 8475 312597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>೯೪೨{{gap}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಕುದುರೆಗಳ ವೈಹಾಳಿಯ ಬಯಲು ಸ್ಥಳಗಳೂ ಇವೆಲ್ಲ ವಿಜಯನಗರದ ಚಿತ್ರಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿರಲಾರದು. ವಿಜಯನಗರದ ಕೋಟೆ, ಬೀದಿ, ಅಂಗಡಿ, ಮನೆ, ಅರಮನೆ ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕವಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅಂಗಡಿಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕೆಲಸವು ಚಿತ್ರಗಳು ಹೀಗಿವೆ : ಹಲವು ಬಗೆಯ ಡಾಲು, ಗಂಡ, ಬಣ್ಣದವಸ್ತು, ರೇಶಿಮೆ ಬಟ್ಟೆ, ತೊಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದ ಅಂಗಡಿಯ ಸಾಲು : ವಜ್ರವೈಡೂರ ಮುತ್ತು ರತ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರ ಅಂಗಡಿಗಳು : ರತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಾಣೆ ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಣೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿಗೆ ಅಗಾಧ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು : ಹಣ ಬಂಗಾರದ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ನಾನಾ ದೇಶದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತ ಸೆಟ್ಟಿಗಳು : ಹಡಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಭಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೂಕ ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದ ಡೊಮಿಂಗೊ ಪಾಯಸ್ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಮನೆ, ಉತ್ಸವ, ಮನೋರಂಜಕ ಕಾಠ್ಯಕ್ರಮ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಒಂದು ಕಡೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ : “ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದ ಜನಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು; ಇದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಗಾಧವಾದ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ಬೆಲೆಯಾದ ಹರಳುಗಳೂ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ವಜ್ರಗಳೂ, ಸಿಕ್ಕುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ."2 ಕನಕನ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಪಾಯಸ್‌ನ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವದ ಒಂದು ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರ ದೊರಕಿದಂತಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ- “ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಪಾದನಳಿನಕ್ಕೆ ಶಿರವಚಾಚಿದರು (೪೧-೪೨) ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ 'ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ' ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖ ನೇರವಾಗಿಯೇ ಬಂದಿದೆ. ಅವನು ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಸುಂದರನೂ ಆಗಿದ್ದನಂತೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ತೇಜೋಮಯರೂಪದ ವರ್ಣನೆ “ಪರಿಪೂರ್ಣ ತೇಜೋಮಯ ಕೃಷ್ಣರಾಯನ ಸಿರಿಮೊಗಕಾಂತಿ" (೧೫-೯) ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಕೃಷ್ಣರಾಯನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮುಂದೆ ಉಳಿದ ರಾಜರು ೨೩. ಎಚ್. ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡ, ಪ್ರವಾಸಿ ಕಂಡ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಂಪುಟ ಎರಡು,<noinclude></noinclude> fmdmy6rw6ij33vi7a01qqcvwtnv4789 312598 312597 2026-04-29T11:08:04Z Ashwini Rai K 8475 312598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>೯೪೨{{gap}} {{Right|}}ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಕುದುರೆಗಳ ವೈಹಾಳಿಯ ಬಯಲು ಸ್ಥಳಗಳೂ ಇವೆಲ್ಲ ವಿಜಯನಗರದ ಚಿತ್ರಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿರಲಾರದು. ವಿಜಯನಗರದ ಕೋಟೆ, ಬೀದಿ, ಅಂಗಡಿ, ಮನೆ, ಅರಮನೆ ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕವಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅಂಗಡಿಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕೆಲಸವು ಚಿತ್ರಗಳು ಹೀಗಿವೆ : ಹಲವು ಬಗೆಯ ಡಾಲು, ಗಂಡ, ಬಣ್ಣದವಸ್ತು, ರೇಶಿಮೆ ಬಟ್ಟೆ, ತೊಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದ ಅಂಗಡಿಯ ಸಾಲು : ವಜ್ರವೈಡೂರ ಮುತ್ತು ರತ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರ ಅಂಗಡಿಗಳು : ರತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಾಣೆ ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಣೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿಗೆ ಅಗಾಧ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು : ಹಣ ಬಂಗಾರದ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ನಾನಾ ದೇಶದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತ ಸೆಟ್ಟಿಗಳು : ಹಡಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಭಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೂಕ ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದ ಡೊಮಿಂಗೊ ಪಾಯಸ್ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಮನೆ, ಉತ್ಸವ, ಮನೋರಂಜಕ ಕಾಠ್ಯಕ್ರಮ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಒಂದು ಕಡೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ : “ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದ ಜನಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು; ಇದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಗಾಧವಾದ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ಬೆಲೆಯಾದ ಹರಳುಗಳೂ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ವಜ್ರಗಳೂ, ಸಿಕ್ಕುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ."2 ಕನಕನ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಪಾಯಸ್‌ನ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವದ ಒಂದು ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರ ದೊರಕಿದಂತಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ- “ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಪಾದನಳಿನಕ್ಕೆ ಶಿರವಚಾಚಿದರು (೪೧-೪೨) ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ 'ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ' ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖ ನೇರವಾಗಿಯೇ ಬಂದಿದೆ. ಅವನು ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಸುಂದರನೂ ಆಗಿದ್ದನಂತೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ತೇಜೋಮಯರೂಪದ ವರ್ಣನೆ “ಪರಿಪೂರ್ಣ ತೇಜೋಮಯ ಕೃಷ್ಣರಾಯನ ಸಿರಿಮೊಗಕಾಂತಿ" (೧೫-೯) ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಕೃಷ್ಣರಾಯನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮುಂದೆ ಉಳಿದ ರಾಜರು ೨೩. ಎಚ್. ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡ, ಪ್ರವಾಸಿ ಕಂಡ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಂಪುಟ ಎರಡು,<noinclude></noinclude> 27bbbmbh3yqyppdlx5wub1r6lvfg057 312599 312598 2026-04-29T11:08:38Z Ashwini Rai K 8475 312599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>೯೪೨{{gap}} ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಕುದುರೆಗಳ ವೈಹಾಳಿಯ ಬಯಲು ಸ್ಥಳಗಳೂ ಇವೆಲ್ಲ ವಿಜಯನಗರದ ಚಿತ್ರಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿರಲಾರದು. ವಿಜಯನಗರದ ಕೋಟೆ, ಬೀದಿ, ಅಂಗಡಿ, ಮನೆ, ಅರಮನೆ ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕವಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅಂಗಡಿಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕೆಲಸವು ಚಿತ್ರಗಳು ಹೀಗಿವೆ : ಹಲವು ಬಗೆಯ ಡಾಲು, ಗಂಡ, ಬಣ್ಣದವಸ್ತು, ರೇಶಿಮೆ ಬಟ್ಟೆ, ತೊಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದ ಅಂಗಡಿಯ ಸಾಲು : ವಜ್ರವೈಡೂರ ಮುತ್ತು ರತ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರ ಅಂಗಡಿಗಳು : ರತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಾಣೆ ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಣೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿಗೆ ಅಗಾಧ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು : ಹಣ ಬಂಗಾರದ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ನಾನಾ ದೇಶದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತ ಸೆಟ್ಟಿಗಳು : ಹಡಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಭಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೂಕ ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದ ಡೊಮಿಂಗೊ ಪಾಯಸ್ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಮನೆ, ಉತ್ಸವ, ಮನೋರಂಜಕ ಕಾಠ್ಯಕ್ರಮ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಒಂದು ಕಡೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ : “ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದ ಜನಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು; ಇದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಗಾಧವಾದ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ಬೆಲೆಯಾದ ಹರಳುಗಳೂ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ವಜ್ರಗಳೂ, ಸಿಕ್ಕುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ."2 ಕನಕನ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಪಾಯಸ್‌ನ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವದ ಒಂದು ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರ ದೊರಕಿದಂತಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ- “ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಪಾದನಳಿನಕ್ಕೆ ಶಿರವಚಾಚಿದರು (೪೧-೪೨) ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ 'ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ' ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖ ನೇರವಾಗಿಯೇ ಬಂದಿದೆ. ಅವನು ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಸುಂದರನೂ ಆಗಿದ್ದನಂತೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ತೇಜೋಮಯರೂಪದ ವರ್ಣನೆ “ಪರಿಪೂರ್ಣ ತೇಜೋಮಯ ಕೃಷ್ಣರಾಯನ ಸಿರಿಮೊಗಕಾಂತಿ" (೧೫-೯) ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಕೃಷ್ಣರಾಯನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮುಂದೆ ಉಳಿದ ರಾಜರು ೨೩. ಎಚ್. ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡ, ಪ್ರವಾಸಿ ಕಂಡ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಂಪುಟ ಎರಡು,<noinclude></noinclude> a08c2k9jr2e4p5nwidul1wzfmdro7ve 312600 312599 2026-04-29T11:08:53Z Ashwini Rai K 8475 /* Proofread */ 312600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>೯೪೨{{gap}} ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೧ ಕುದುರೆಗಳ ವೈಹಾಳಿಯ ಬಯಲು ಸ್ಥಳಗಳೂ ಇವೆಲ್ಲ ವಿಜಯನಗರದ ಚಿತ್ರಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿರಲಾರದು. ವಿಜಯನಗರದ ಕೋಟೆ, ಬೀದಿ, ಅಂಗಡಿ, ಮನೆ, ಅರಮನೆ ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕವಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅಂಗಡಿಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕೆಲಸವು ಚಿತ್ರಗಳು ಹೀಗಿವೆ : ಹಲವು ಬಗೆಯ ಡಾಲು, ಗಂಡ, ಬಣ್ಣದವಸ್ತು, ರೇಶಿಮೆ ಬಟ್ಟೆ, ತೊಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದ ಅಂಗಡಿಯ ಸಾಲು : ವಜ್ರವೈಡೂರ ಮುತ್ತು ರತ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರ ಅಂಗಡಿಗಳು : ರತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಾಣೆ ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಣೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿಗೆ ಅಗಾಧ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು : ಹಣ ಬಂಗಾರದ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು ನಾನಾ ದೇಶದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತ ಸೆಟ್ಟಿಗಳು : ಹಡಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಭಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೂಕ ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದ ಡೊಮಿಂಗೊ ಪಾಯಸ್ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಮನೆ, ಉತ್ಸವ, ಮನೋರಂಜಕ ಕಾಠ್ಯಕ್ರಮ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಒಂದು ಕಡೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ : “ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದ ಜನಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು; ಇದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಗಾಧವಾದ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ಬೆಲೆಯಾದ ಹರಳುಗಳೂ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ವಜ್ರಗಳೂ, ಸಿಕ್ಕುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ."2 ಕನಕನ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಪಾಯಸ್‌ನ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವದ ಒಂದು ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರ ದೊರಕಿದಂತಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ- “ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಪಾದನಳಿನಕ್ಕೆ ಶಿರವಚಾಚಿದರು (೪೧-೪೨) ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ 'ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ' ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖ ನೇರವಾಗಿಯೇ ಬಂದಿದೆ. ಅವನು ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಸುಂದರನೂ ಆಗಿದ್ದನಂತೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ತೇಜೋಮಯರೂಪದ ವರ್ಣನೆ “ಪರಿಪೂರ್ಣ ತೇಜೋಮಯ ಕೃಷ್ಣರಾಯನ ಸಿರಿಮೊಗಕಾಂತಿ" (೧೫-೯) ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಕೃಷ್ಣರಾಯನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮುಂದೆ ಉಳಿದ ರಾಜರು ೨೩. ಎಚ್. ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡ, ಪ್ರವಾಸಿ ಕಂಡ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಂಪುಟ ಎರಡು,<noinclude></noinclude> 6br6m9jrk5w3hbqqknroc06qzj6byz9 104 108242 312587 297157 2026-04-29T11:01:24Z Ashwini Rai K 8475 312587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳು ೮೪೧ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯೇ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. 'ಕೃಷ್ಣಚರಿತೆ' ಎಂದಿದನ್ನು ಕರೆದು 'ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಚರಿತೆ' ಎಂಬ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು.” ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕನಕದಾಸ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಸ್ವಾನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಕವಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜಸಭೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪುರರಚನೆ, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ವನವಿಹಾರ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸತ್ರ, ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, “ಈ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಗಾರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳು 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ದ್ವಾರಕಾಪುರ'ದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆ, ಅಗ್ರಹಾರ, ವೀರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪುರಗಳು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸತ್ರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಕೆರೆ ಬಾವಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ತೊರೆ ನೀರನ್ನು ಕಂಬಿಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ವರ್ಣನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಲುಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದು ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಕೊಡುವುದೂ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಆಲೆಯ ಮನೆಗಳು, ಜಪಶಾಲೆಗಳು, ಹೊಂಗಳಸದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆನೆ 22. ಹಂಪನಾ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ(ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೋತಿನ) ಮುನ್ನುಡಿ ಪು.ಸ.<noinclude></noinclude> 46fcniu1zcz8cr3abcwy6jrclczvzgt 312588 312587 2026-04-29T11:01:52Z Ashwini Rai K 8475 312588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳು {{Right|}} ೮೪೧ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯೇ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. 'ಕೃಷ್ಣಚರಿತೆ' ಎಂದಿದನ್ನು ಕರೆದು 'ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಚರಿತೆ' ಎಂಬ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು.” ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕನಕದಾಸ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಸ್ವಾನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಕವಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜಸಭೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪುರರಚನೆ, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ವನವಿಹಾರ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸತ್ರ, ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, “ಈ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಗಾರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳು 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ದ್ವಾರಕಾಪುರ'ದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆ, ಅಗ್ರಹಾರ, ವೀರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪುರಗಳು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸತ್ರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಕೆರೆ ಬಾವಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ತೊರೆ ನೀರನ್ನು ಕಂಬಿಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ವರ್ಣನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಲುಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದು ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಕೊಡುವುದೂ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಆಲೆಯ ಮನೆಗಳು, ಜಪಶಾಲೆಗಳು, ಹೊಂಗಳಸದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆನೆ 22. ಹಂಪನಾ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ(ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೋತಿನ) ಮುನ್ನುಡಿ ಪು.ಸ.<noinclude></noinclude> 9yghmj208l5cawqpya1lzp4fn11kr60 312589 312588 2026-04-29T11:02:18Z Ashwini Rai K 8475 312589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳು {{Right|}} ೮೪೧ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯೇ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. 'ಕೃಷ್ಣಚರಿತೆ' ಎಂದಿದನ್ನು ಕರೆದು 'ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಚರಿತೆ' ಎಂಬ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು.” ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕನಕದಾಸ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಸ್ವಾನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಕವಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜಸಭೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪುರರಚನೆ, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ವನವಿಹಾರ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸತ್ರ, ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, “ಈ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಗಾರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳು 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ದ್ವಾರಕಾಪುರ'ದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆ, ಅಗ್ರಹಾರ, ವೀರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪುರಗಳು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸತ್ರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಕೆರೆ ಬಾವಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ತೊರೆ ನೀರನ್ನು ಕಂಬಿಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ವರ್ಣನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಲುಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದು ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಕೊಡುವುದೂ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಆಲೆಯ ಮನೆಗಳು, ಜಪಶಾಲೆಗಳು, ಹೊಂಗಳಸದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆನೆ 22. ಹಂಪನಾ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ(ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೋತಿನ) ಮುನ್ನುಡಿ ಪು.ಸ.<noinclude></noinclude> jmkb693s65ps1da0x3q6nzua6evwqr7 312590 312589 2026-04-29T11:02:46Z Ashwini Rai K 8475 312590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳು ೮೪೧ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯೇ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. 'ಕೃಷ್ಣಚರಿತೆ' ಎಂದಿದನ್ನು ಕರೆದು 'ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಚರಿತೆ' ಎಂಬ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು.” ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕನಕದಾಸ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಸ್ವಾನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಕವಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜಸಭೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪುರರಚನೆ, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ವನವಿಹಾರ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸತ್ರ, ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, “ಈ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಗಾರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳು 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ದ್ವಾರಕಾಪುರ'ದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆ, ಅಗ್ರಹಾರ, ವೀರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪುರಗಳು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸತ್ರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಕೆರೆ ಬಾವಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ತೊರೆ ನೀರನ್ನು ಕಂಬಿಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ವರ್ಣನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಲುಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದು ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಕೊಡುವುದೂ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಆಲೆಯ ಮನೆಗಳು, ಜಪಶಾಲೆಗಳು, ಹೊಂಗಳಸದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆನೆ 22. ಹಂಪನಾ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ(ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೋತಿನ) ಮುನ್ನುಡಿ ಪು.ಸ.<noinclude></noinclude> m3ho52g37u56iiyqw9lbcw9d8elk6mn 312591 312590 2026-04-29T11:03:06Z Ashwini Rai K 8475 312591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳು ೮೪೧ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯೇ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. 'ಕೃಷ್ಣಚರಿತೆ' ಎಂದಿದನ್ನು ಕರೆದು 'ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಚರಿತೆ' ಎಂಬ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು.” ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕನಕದಾಸ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಸ್ವಾನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಕವಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜಸಭೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪುರರಚನೆ, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ವನವಿಹಾರ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸತ್ರ, ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, “ಈ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಗಾರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳು 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ದ್ವಾರಕಾಪುರ'ದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆ, ಅಗ್ರಹಾರ, ವೀರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪುರಗಳು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸತ್ರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಕೆರೆ ಬಾವಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ತೊರೆ ನೀರನ್ನು ಕಂಬಿಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ವರ್ಣನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಲುಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದು ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಕೊಡುವುದೂ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಆಲೆಯ ಮನೆಗಳು, ಜಪಶಾಲೆಗಳು, ಹೊಂಗಳಸದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆನೆ 22. ಹಂಪನಾ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ(ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೋತಿನ) ಮುನ್ನುಡಿ ಪು.ಸ.<noinclude></noinclude> skkl9157wnxwur6lyevry09aun033w5 312592 312591 2026-04-29T11:03:53Z Ashwini Rai K 8475 312592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳು ೮೪೧ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯೇ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. 'ಕೃಷ್ಣಚರಿತೆ' ಎಂದಿದನ್ನು ಕರೆದು 'ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಚರಿತೆ' ಎಂಬ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು.” ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕನಕದಾಸ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಸ್ವಾನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಕವಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜಸಭೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪುರರಚನೆ, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ವನವಿಹಾರ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸತ್ರ, ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, “ಈ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಗಾರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳು 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ದ್ವಾರಕಾಪುರ'ದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆ, ಅಗ್ರಹಾರ, ವೀರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪುರಗಳು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸತ್ರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಕೆರೆ ಬಾವಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ತೊರೆ ನೀರನ್ನು ಕಂಬಿಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ವರ್ಣನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಲುಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದು ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಕೊಡುವುದೂ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಆಲೆಯ ಮನೆಗಳು, ಜಪಶಾಲೆಗಳು, ಹೊಂಗಳಸದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆನೆ — 22. ಹಂಪನಾ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ(ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೋತಿನ) ಮುನ್ನುಡಿ ಪು.ಸ.<noinclude></noinclude> kihblq3qt4ll08pwfcarwchq95bmilc 312593 312592 2026-04-29T11:04:20Z Ashwini Rai K 8475 312593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳು ೮೪೧ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯೇ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. 'ಕೃಷ್ಣಚರಿತೆ' ಎಂದಿದನ್ನು ಕರೆದು 'ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಚರಿತೆ' ಎಂಬ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು.” ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕನಕದಾಸ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಸ್ವಾನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಕವಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜಸಭೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪುರರಚನೆ, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ವನವಿಹಾರ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸತ್ರ, ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, “ಈ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಗಾರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳು 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ದ್ವಾರಕಾಪುರ'ದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆ, ಅಗ್ರಹಾರ, ವೀರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪುರಗಳು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸತ್ರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಕೆರೆ ಬಾವಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ತೊರೆ ನೀರನ್ನು ಕಂಬಿಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ವರ್ಣನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಲುಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದು ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಕೊಡುವುದೂ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಆಲೆಯ ಮನೆಗಳು, ಜಪಶಾಲೆಗಳು, ಹೊಂಗಳಸದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆನೆ — 22. ಹಂಪನಾ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ(ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೋತಿನ) ಮುನ್ನುಡಿ ಪು.ಸ.<noinclude></noinclude> hxide0qthqezeb6juyrd2zw0lr0itgx 312594 312593 2026-04-29T11:05:13Z Ashwini Rai K 8475 312594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳು ೮೪೧ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯೇ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. 'ಕೃಷ್ಣಚರಿತೆ' ಎಂದಿದನ್ನು ಕರೆದು 'ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಚರಿತೆ' ಎಂಬ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು.” ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕನಕದಾಸ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಸ್ವಾನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಕವಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜಸಭೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪುರರಚನೆ, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ವನವಿಹಾರ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸತ್ರ, ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, “ಈ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಗಾರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳು 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ದ್ವಾರಕಾಪುರ'ದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆ, ಅಗ್ರಹಾರ, ವೀರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪುರಗಳು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸತ್ರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಕೆರೆ ಬಾವಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ತೊರೆ ನೀರನ್ನು ಕಂಬಿಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ವರ್ಣನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಲುಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದು ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಕೊಡುವುದೂ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಆಲೆಯ ಮನೆಗಳು, ಜಪಶಾಲೆಗಳು, ಹೊಂಗಳಸದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆನೆ <br /> 22. ಹಂಪನಾ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ(ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೋತಿನ) ಮುನ್ನುಡಿ ಪು.ಸ.<noinclude></noinclude> fk0ofxjpmb41485uwp4tz2p8l67yopu 312595 312594 2026-04-29T11:05:39Z Ashwini Rai K 8475 312595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Shreelatha.Halemane" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳು ೮೪೧ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯೇ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. 'ಕೃಷ್ಣಚರಿತೆ' ಎಂದಿದನ್ನು ಕರೆದು 'ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಚರಿತೆ' ಎಂಬ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು.” ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕನಕದಾಸ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಸ್ವಾನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಕವಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜಸಭೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪುರರಚನೆ, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ವನವಿಹಾರ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸತ್ರ, ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, “ಈ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಗಾರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳು 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ದ್ವಾರಕಾಪುರ'ದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆ, ಅಗ್ರಹಾರ, ವೀರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪುರಗಳು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸತ್ರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಕೆರೆ ಬಾವಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ತೊರೆ ನೀರನ್ನು ಕಂಬಿಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ವರ್ಣನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಲುಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದು ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಕೊಡುವುದೂ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಆಲೆಯ ಮನೆಗಳು, ಜಪಶಾಲೆಗಳು, ಹೊಂಗಳಸದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆನೆ 22. ಹಂಪನಾ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ(ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೋತಿನ) ಮುನ್ನುಡಿ ಪು.ಸ.<noinclude></noinclude> lgrshib95ba0ksrgsvw26c487edni9r 312596 312595 2026-04-29T11:05:53Z Ashwini Rai K 8475 /* Proofread */ 312596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>ಕನಕದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳು ೮೪೧ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ತುಣುಕುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯೇ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇವೆ. 'ಕೃಷ್ಣಚರಿತೆ' ಎಂದಿದನ್ನು ಕರೆದು 'ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಚರಿತೆ' ಎಂಬ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿರಬಹುದು.” ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕನಕದಾಸ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ಸ್ವಾನುಭವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳು ಬಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಕವಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಜಸಭೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಓಕುಳಿಯಾಟ, ಜಲಕ್ರೀಡೆ ನವರಾತ್ರಿ ಪುರರಚನೆ, ಯುದ್ಧವಿಧಾನ, ವನವಿಹಾರ, ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಸತ್ರ, ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, “ಈ ಕಾವ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಕವಿ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದ ಗಾರೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ-ಸಾಮಾಜಿಕ- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಪೂರ್ವ ಮಾಹಿತಿಗಳು 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. 'ಮೋಹನತರಂಗಿಣಿ'ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ದ್ವಾರಕಾಪುರ'ದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆ, ಅಗ್ರಹಾರ, ವೀರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಪುರಗಳು, ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸತ್ರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದುವಂತೆ. ಕೆರೆ ಬಾವಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ತೊರೆ ನೀರನ್ನು ಕಂಬಿಯಲ್ಲಿ ತರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಅರವಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಇದ್ದುವೆಂದು ವರ್ಣನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಲುಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕರೆದು ಬೆಲ್ಲದ ಪಾನಕ ಕೊಡುವುದೂ ಇದ್ದಿತಂತೆ. ಆಲೆಯ ಮನೆಗಳು, ಜಪಶಾಲೆಗಳು, ಹೊಂಗಳಸದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆನೆ 22. ಹಂಪನಾ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ(ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಕೋತಿನ) ಮುನ್ನುಡಿ ಪು.ಸ.<noinclude></noinclude> 9shj0mpfzvvs0nqame7yymug05vfgbi 14 117025 312207 2026-04-28T14:01:52Z A826 6806 Created blank page 312207 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 104 117026 312237 2026-04-28T18:42:56Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 312237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 312238 312237 2026-04-28T18:44:03Z Pragathi. BH 7585 312238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>LIST OF ILLUSTRATIONS 1. An angle of the Kêšava temple, Sômanâthpura .. 2. Illustrations of the Râmâyana, from the Râmêsvara temple, Varuņa 3. Ground plan of the Kêśava temple, Sômanâthpura 4. " Gumbaz, Gañjâm 5. Specimens of Weapons 6. Front elevation of Gumbaz, Gañjâm 7. Copper plate inscription at Mêlukôte S100.. 8. Stone inscription at Kyâtanhalli Sr. 14 : Frontispiece Intro. p. 6 : : : : : : : : : : 19 " 32 งา 34 36 " Rom. Text p. 65 80 " 2 " 87 ง 93 92 107-8 " 111 " 116 وو : : 120 " 139 "" 165 " 166 " 168 " 183 " 12.2 202 "" 217 " 9. do Rampura S-148 10. do Tâyalur M14 11. do Atakur Gange 12. Copper plate inscription at Hallegere any Md. 13 13. Stone inscription at Basarâl 14. do 15. do 16. do 17. do Aruvanhalli Tippûr Talakâḍ : : : : : : : : : : ? Dodda-Hundi Gaugh. 18. Copper plate inscription at Kolatûr 19. Stone inscription at Sômanâthpura 20. Ground plan of the Nanjundêśvara temple, Nanjanguḍ 21. Copper plate inscription at Tagadar Gauge. Nj n 22. Stone inscription at Gattavâḍi<noinclude></noinclude> i81r7b9h70215k0n4z1l4r5jo2qt1ve 104 117027 312239 2026-04-28T18:44:13Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117028 312240 2026-04-28T18:44:24Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ^ H V' ^ci^ (11 A.D. 103 to 1022 ^ o^fiaJ^i :n 1007 ., 1113 UsH' 220 167 1117 ,. 1341 IS.^iH .. 1704 92 161G .. i^g;; • Ui.... ^i-h INTRODUCTION. The prosent volume contains SO'5 iascriptions, obtained in the eastern taluqs of the Mysore District during tlie field seasons of 1887 and 1888. Iliey cover a period of apparently more than 1700 years. bui the majority come withiu about 12oO y^ars. Tlie following is a summary of those tha... 312240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude> ^ H V' ^ci^ (11 A.D. 103 to 1022 ^ o^fiaJ^i :n 1007 ., 1113 UsH' 220 167 1117 ,. 1341 IS.^iH .. 1704 92 161G .. i^g;; • Ui.... ^i-h INTRODUCTION. The prosent volume contains SO'5 iascriptions, obtained in the eastern taluqs of the Mysore District during tlie field seasons of 1887 and 1888. Iliey cover a period of apparently more than 1700 years. bui the majority come withiu about 12oO y^ars. Tlie following is a summary of those that can bc assigned to specified dynasties or periods : — CanM-a Chola Hoysala Vijayaiiagnr ... Mv.^oio ... The remainder are snch as either contain no date according to au ei'a, or no precise indication of the period to which they belong.^ It is proposed in the following sections to take up the inscriptions under each dynasty, as far as possible in chronological order, noting whatever calls for special remark. To save space, certain abbreviations have been used for the names of Taluqs, namely : — ilf?/.--^Mysore ; /Sr.=--Seringapatara ; -W. = Mandya ; ilfZ.=Malavalli ; TJV.=Tiruraakuflal-Narsipur ; Nj. — N anjangud Gmujas. j( j^dXA The ample information that has now been obtained about the Gaugas, a dynasty vvhose very nam-3 was unknown a few years ago until the publication by me of some of their inscriptions, enables us to place the rise of their power early in the Chvistian era, perhaps the 2nd or 3rd century. Itis unnecessary to repeat here what I am more appropriately publishing elsewhere (in thc new edition of the Gazetteer of Mysore) as to the origin of the dynasty. But dealing only with the inscriptions in the present volume, it will be scen froni Nj. 110 that the date Saka 25 (A.D. 103) is assigned to Kohguiu-vcmnma dharmma-maMdhirdja ' the first Ganga .' Without corroboration from other sources, however, this can h ardly be accepted a s deciding the matter, especially as the only other document which professes to give his date, namely the Tamil chronicle called Kougu-d<^a-rdjalzaU'^ places his reign in S'aka 111' (A.D. 1 89). That the founders of the dynasty were assisted in establishing their power by a gum naraed Siniha-nandi is a well ascertained collateral fact that may eventually be a guide to the deter- mination of the actual date. They met with him at Perur, which is no doubt the place in Kadapa District still distinguished as Ganga-Perur. Next to the reference above given, we have two dates, S'aka 111 and 188 (A.l). 189 and 266) in Ni. 199 i^ntl 12^but both of these are suspiciou s. The former inscription does not indeed lueii- tion the Gaiigas, but the names Ereha (/. e. Ereya ) and Yemmadi (/. e. Permmacli) frequently ccci.r among them and a feudatory chief often assumed the nanie of his overlord. Looking to tho fact oi this being a s tone inscription and one set up Ijy illiteratc persons, together with other probabilities oi the case (see facsimile), I would be disposed to alter the 111, though it is given in words as well as in 2 But the lastone, dated 1850, is a reeo-d of tlio hnildnip: of j Madras Journal of Literatiirfi nncl ^cii^nc. XIV, 1. tlie Maddfir bridge under Brltisk rv^a. '• ,AJ tA 1<noinclude></noinclude> 1536cvzqnsrnqjcepyj2ivxalmeeuq5 104 117029 312241 2026-04-28T18:44:36Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 2 us Re figures, to 711. The number of the hundreds may have been left out in the words, and a tail to the 1 would make 7 in the figures. The year Angira would really fall three years later in both cases, but this difference is not more than occurs in many undoubted inscriptions. With regard to Ereha some further remarks will be found lower down in connection with inscriptions of the time of S'ivamâra (II). Nj. 122 is on a different footing, being an inscription... 312241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>2 us Re figures, to 711. The number of the hundreds may have been left out in the words, and a tail to the 1 would make 7 in the figures. The year Angira would really fall three years later in both cases, but this difference is not more than occurs in many undoubted inscriptions. With regard to Ereha some further remarks will be found lower down in connection with inscriptions of the time of S'ivamâra (II). Nj. 122 is on a different footing, being an inscription on copper plates, though very rudely en- graved (see facsimile). The opening verses, in Sanskrit, are those which are usual in this part of the Ganga grants. It professes to belong to the time of Harivarmma, the third of the Ganga kings, and is dated in S'aka 188 (A.I). 266), the year Vibhava. But Vibhava does not correspond with S'aka 188, otherwise the latter might be allowed as not incorrect for Harivarmma's reign, for which we have the dates S'aka 169 (A.D. 247) in the Tanjore plates, and 210 (A.D. 288) in the Kongu-desa-rajaka!. 2 The grant is one made to a farmer for his bravery in the battle of Heñjera. Now it is strange that the rough and puzzling inscription from Harihara,3 dated apparently in S'aka 272 (A.D). 350) and issued two reigns later, is also a grant to a farmer for having shown bravery at Henjera. Moreover, in the curious Pallava inscription dated S'aka 366 (A.D. 444), the king, Nonamba, is said to have encamped at Heñjera while on an expedition to the South, and to have made a grant to a merchant also for bravery in the battle of Heñjera. In publishing it a minute comparison was made by me of this grant with certain well-known ones from Shimoga District, which are engraved in the same characters and are similar to it in many of their contents, professing to record gifts by the emperor Janamêjaya at the sarpa-yaga, more than 3000 years B.C.! The Gauga grant, therefore, now under consideration, belongs to a certain class, based it may be on a real substratum of facts, but impossible to accept on their own statements, though the motives for falsification are not apparent. As regards Henjera, I have lately discovered that it was the capital of a line of kings to which belonged Irungôļa, who is often mentioned in the Hoysala inscriptions as having been conquered by Vishnu-varddhana. He claims to be of Chola descent, and was in possession of the fortified bill of Niḍugal in Pâvugada taluq. Somewhere in that direction Heñjera5 was, and is no doubt identical with the place now called Hêmâvati. With the next inscription, Md. 113, we come to something more satisfactory. It is a grant by S'ivamara (I) or Nava-Kama, also called Prithuvi-Kongani, in S'aka 635 (A D. 713), the 34th year of his reign, to certain Brahmans, of a village which he named Pallava-tațâkam; the grant being made on the application of Jaya-Pallavadhiraja and Vriddhi-Pallavadhiraja, the two dear ( twin) sons of the Pallava Yuva-raja, whose name is not given, perhaps because he was dead. S'ivamara's elder brother and prede- cessor on the throne, Bhûvikrama, had inflicted a crushing defeat on the Pallava monarch in the battle of Velanda, and we may suppose that the Gangas had taken under their protection his son and grand- sons, here alluded to, who were perhaps prisoners of war. The genealogy of the Gangas is given in the same manner as in other similar grants, while to the king who is the donor is attributed a fresh title of s'ishta-priyah, beloved by the good,' which title he makes use of in signing the deed. His reign, according to this grant, began in A.D. 679, when of course his predecessor's ended. The inscription, which is in beautiful characters, was engraved by Viśvakarinmacharya, who describes himself as 'the equal of Viśvakarmma. The latter phrase confirms the explanation given both by Sir Waltor Elliot and myself of the recurrence of this name as that of the engraver at various different periods, namely that it was used merely as the class name of a member of the artisan guild. 3. Indian Antiquary, VIII, 212. Mdd. J. L. & S., XIV. Published by me with facsimile in Ind. Ant. VII, 173; also in Mysore Inscriptione, 293. 4 Published by me with facsimile in Ind. Ant. VIII, 89; also in Mys. Ins. lxx and 296. In Tamil, written P'peruñcheru. Numismata Orientalia, Vol. III, pt. ii, p. 113: Coorg In- scriptions, p. 10.<noinclude></noinclude> t5nbpvqiqscjg3oj00x43603aoy5iqh 104 117030 312242 2026-04-28T18:45:31Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 3 The next on the list, TN. 1, is of great interest, being perhaps the oldest undoubted stone in- scription yet known of the Gangas.1 It was found by me at Talakâd, their capital, where it had stood from time immemorial near the side of the old Taluq kacheri. But when the latter was sold by auction some years ago, the Brahman who bought the place removed the stone with the other materials to be used for his own house. Owing however to letters being engraved on i... 312242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>3 The next on the list, TN. 1, is of great interest, being perhaps the oldest undoubted stone in- scription yet known of the Gangas.1 It was found by me at Talakâd, their capital, where it had stood from time immemorial near the side of the old Taluq kacheri. But when the latter was sold by auction some years ago, the Brahman who bought the place removed the stone with the other materials to be used for his own house. Owing however to letters being engraved on it, the stone was thrown out in the backyard, face downwards, and served for beating clothes upon in washing them. It is a grant by Sripurusha, whose name was Muttarasa, also called Prithvi-Kongani, in the 1st year of his reign. Unfortunately no year or S'aka date is named, but from other grants we can assign it pretty certainly to S'aka 648 (A.D. 726). S'ripurusha we know was the grandson of S'ivamâra of the preceding grant above. His kingdom we learn was called the S'ri-rajya, which is confirmed by other grants, and indeed the period seems to have been one of great prosperity. A point of much interest is the mention of the son of Parama-Kula, as the latter must undoubtedly be the Parama-Gula, introduced to us in the Nagamangala plates,2 whose authenticity is thus supported. Then follow seven stone inscriptions all of the time of S'ripurusha, but without dates. In TN. 115, further down, we have some curious statements from which it would appear as if Bannûr was his birthplace. We next have five inscriptions of the time of S'ivamara (II), also without dates. The Suradhênu- pura plates give us Sarvajit as the 3rd year of his reign. This corresponds with S'aka 729 (A.D. 807); he therefore came to the throne A.D. 804. Nj. 26 informs us that in his reign Ereya made a grant: Nj. 132 mentions a kingdom of Erea: also Ml. 68 is apparently a grant by Eramma. All these I think may be associated together, and they give us the key to the period of Ereha Vemmadi men- tioned above in connection with Nj. 199. The Salem grants³ state that the Ganga king Marasimha, the predecessor of S'ripurusha, gave protection to a chief named Eriga, who was a refugee from the Rashtrakuta king Amôgha-varsha. Also the Humcha grants4 state that the title of Permmanadi (or Permmadi), which is often used by itself to designate the Ganga kings without any name, was first assumed by Sripurusha, who took it from the Pallava king of Kâñchi on defeating him. These particulars perhaps warrant us in conjecturing that we may here have in Ercha Venimadi and the others above mentioned the family of chiefs who were thus befriended by the Gangas. In Md. 29 there is a reference to the Ganga named S'ivamarasimha-Deva.' This may be meant either for S'ivamara himself or for S'ivamara's son Merasimha. From an inscription at Manne we learn that the latter was Yuva-raja in S'aka 719 (A.D. 797). 6 It must have been during the reign of S'ivamâra that the Rashtrakuta king Dhârâ-varsha or Nirupama is said to have defeated and imprisoned Ganga, who had never been conquered before.' 5 Accordingly we find in S'aka 735 (A.D. 813) a viceroy of the Rashtrakutas governing the Ganga kingdom.6 But Dhârâ-varsha's successor, Prabhûta-varsha or Govinda, released Ganga from his imprison- ment, and an inscription at Manne8 informs us that this king united with the Pallava king Nandi- varmmâ in replacing him on the throne. I shd b Next follow three inscriptions of the time of Raja-malla Permmanadi, whose titles are Satya- vakya Konguni-varmma dharmma-mahârâjâdhirâja, lord of the city of Kovalala, lord of Nandagiri, which, together with his name, generally written Râcha-malla, are used of all the subsequent Ganga 12, 13) Rice Swe 15 I 4 Now in the Victoria Jubilee Institute, Mysore. 2 5 Published by me with facsimile in Ind. Ant. II, 156; also in Mys. Ins. 287. To be published in the volume on Shimoga District. Ind. Ant. VI, 69. 8 3 Manual of the Salem District, Vol. II, Appendix. id. XI, 161. To be published in volume for the Bangalore District. 7 id. XII, 18.<noinclude></noinclude> 1ylr4a9wn0qnd4l6ax1732g9uncn1ry 104 117031 312243 2026-04-28T18:45:40Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: (- ^^n i o.v iings. Kovalala, which beciimes slioitened into Kolala, is roprestuted by Kolar. Nanda-giri cau be identified only with Nandi-durga. Nj. 75 aLaic is dated, and thut in S'aka 792 (A.l). 870). It infonns us that Biitarasa was the Yuva-iaja. After this come nine inscriptions of the time uf Njti-mir qqa Pirunnanadi^ with the same titles as the tbregoing. Md. 13, dated in S'aka 817 (A.D. 895), is apparently an independcnt grant by Nolanibadhi... 312243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>(- ^^n i o.v iings. Kovalala, which beciimes slioitened into Kolala, is roprestuted by Kolar. Nanda-giri cau be identified only with Nandi-durga. Nj. 75 aLaic is dated, and thut in S'aka 792 (A.l). 870). It infonns us that Biitarasa was the Yuva-iaja. After this come nine inscriptions of the time uf Njti-mir qqa Pirunnanadi^ with the same titles as the tbregoing. Md. 13, dated in S'aka 817 (A.D. 895), is apparently an independcnt grant by Nolanibadhiraja . But we know froui an inscription at Kendatti-Madivala ihat he was a PalUiva princc couteinporaueous witli and |)erhaps subordina te to Niti-margg a, and trom an inscription a-t liaiiigur tltat he was thcson ofPalhivadhirAja and married Jayabbe, the younger sister of Niti-miugga, by ■>vhom he had a son Maheudradhiraja. Nj. 97 and 98 are dated in the 5th year of Niti-margga"s reign, without any S'akadate. But from an inscription at HonnayakauhaUi ihere is reason to suppose iiis reigu begau in S'aka 815 (A.U. 893). If this be correct, the 5th year would be A.D. 898. iVId. 14 is dated in S'aka 8J9 (A.D. 907), aud may be auj^ntrusive PalUiva inscriptiou like Md. 13 above. , Ml. 30 bears date S'aka 831 (A.D.JIO^. Nj. 130 nientions not oidy the king, but his queen as well, without naming her, and t reyappj, who is also associated with hini in Nj, 139, which is dated in the 22nd jear ofthe reign (r A.D. 915). Prom Sr. 147 we learn that Ereyappa was Yuva-raja of the entire S'ri-rajya. In TN- 91 we have an account of Niti-margga^s death, an event which from anothcr sourciiAvf loaru took place at Kambade, but no date is giren. Of these inscriptions the last is of special intere^t on account ol being h(^adtd by a sculpturcd representation of the king's deathbed scend»2jAg^^.;^yya^ his faithful niane-niigattln (for maJuittw), htorally major-donio^ is supporting with his left leg the lower part of the body of the king, who is propped u[» on a couch iti the last stage of exhaustion Near his head is the prince his son, in an attitude of gricf. Th'^ inscription calls the latter Satya-vakya, but this is only the royal title, and he must be the same as Ereyappa, -^ Of the five inscriptionsof ihe time of Ereyappi CtUo"Sh he is dedan d in Sr- 147 to be only Yuva- raja, yet he is invested with all tlie royal titles and makes tlie grant in his own name. From instances like this, and similar ones among the Hoysala and other d ynasties, it is evident that the heir-apparent to the throne, when of age, was ofteu associated with the king in the government, and represented as himself performing all the functions of royalty. It is necessary to bear this in mind in order to account for the frequcnt ove rlapping of dates i n the reckoning of the end of the fathor's reign and tlie bcginning ofhis 8on'3. Sr. 148 is dated in th o^ 4th year of Ereyappa's reign, wliich must have been somowhero between S'aka 838 (A.D. 916) the latest date I have noticed for liis father and S'aka 872 (A.D, 950) the date we have for his successor. Sr. 134, witbout date, records a grant at Nilmala, the existino' Nelamane, where the grant was found. The laudatory epithets hore applied to Ereyappa are the *ame as those in the Be^ur stone , which at the timo when I originally succeeded in decipheriu'^ it werc not correctly made ouU^he inscription closes with a reference to the sin of destroyin" a tank or a grove, w^ichisl think a special characteristic of the old Ganga grantl* TN. 115 and Nl 78 are also undated. The two Sr. 147 and 148 are of unusual interest from their referencetoKalbappu-giri, wliich from the work I have alroady publishcd,^ we know to be the name of the lower hillat S'ravana Belgola' taking the form in Sanskrit of Katavapra. Above all are they of iniportance "for the sratenient that its Bummit was marked by the footprints of the great rauuis Bhadrabahu and Chandra-Gupta. This ' Tlie pennltics on hr-acliing a town wi.ll or tho bankof a reserroir sl.ow tl.o imnortance of these things in that pii- mitive -:ociety, as Oiioe in Egjpt, injury to a ATOtor-chnn....l n.volvcd a «iiecial penalty.' The Oriminal Lav nnd Prorp.- dureof the m,rie„t. Hindus hy Sir HnymoiKl Wost.-/,,,? Tnscription at Muttige, Arkaljptfi(ji Taliiq. The stone is now in the Mysore Govt. Muscuin, Banguluro. Afi/.«. /«.■!. p. 209. A version of thf^e/nr i.iscriptiou has been pnWished in Epi(iraihia Tnduo/^. 346, hyT5r. Flwt, bnt it contains s ome cqr iotx s mist« )f<^e- Ayyappa-D6vn wns Bot, a« T now find, a Ch&lnkya Jl^it a Palkva . Ma(j. July 1893, )>. 335. InKcripi;o),.-< ni S'ravana Beljola.<noinclude></noinclude> mvdpgbbn2u0is2d7vsyz3vs8ea6dlon 104 117032 312244 2026-04-28T18:45:58Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: independeiit testimony to the prevalcnce of the tradition is of great value.^ In an inscription at Hiimchci, Ereyappa is distingiiished as thc Mahendrantaka, a reference no doubt to the Pallava prince Maliendiadhiraja mentioned above uuder Niti-margga. Some mortal enmity must have sprung up between the (}aiigas and Pallavas, who had just before been on such friendiy terms, which cuhninated in Marasimha's professed dcstruction of the Nolamba-kula. Next come... 312244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>independeiit testimony to the prevalcnce of the tradition is of great value.^ In an inscription at Hiimchci, Ereyappa is distingiiished as thc Mahendrantaka, a reference no doubt to the Pallava prince Maliendiadhiraja mentioned above uuder Niti-margga. Some mortal enmity must have sprung up between the (}aiigas and Pallavas, who had just before been on such friendiy terms, which cuhninated in Marasimha's professed dcstruction of the Nolamba-kula. Next comes Md. 41, a most important inscription from the historical information it supplies. It is dated S'aka 872 (A.D, 950) and is of the time of B utu^ ; who is called Permmanadi, as well as Satya-vakya, and has all the other Gaiiga titles. In addition to which he is styled namiya-Ganga^ an epithet first applied (as far as I have seen) to Niti-margga, and jayad-uttarauga^ Ganga-Gdngeya, which appear to have started wi^ the present king. He had come into possession of the kingdom by fighting and killin g Racha-mallartlie son of Erey appa. We must apparently understand that on the death of Ereyappa, Rachamalla and Butuga were rival clairaants to the throne, and that the former did not actually reign, or if he did, only for a short time. Biatuga, according to a Humcha inscription, was a younger brother of Rachamalla : probably he was a son by a different mother. He was evidently of a In Ind. Ant. XXI, 156 is a paper ou this subject by Dr. Fleet, wliich was publislied while I was absent from India ■ and it was some months before I saw it. Objections are there raised to certain of the grounds given by me in In- scriptioni^ at H'ravana Belgola for the acceptance of the tradition. It is admittcd that the names of" Bhadrabahu and Chandi-agupta have been clearly identified from a period of some antiquity with S'ravana Belgola, and that the inscriptions undoubtedly describe Chandragupta as the dis- ciple of Bhadrabahu the S'ruta-kevali, and that the two were in reality contemporary. But on the strength of a Bhadra- loShu being mentioned in some pattdvalis or succession lista of Jain teachers receutly published by Dr. Hoernlc {Tnd. Ant. XX, 349) it is sought to make out that the Bhadra' bahu of S'ravana Belgola was a later one of that name, aiid that Chandragupta was " evidently" his disciple Guptigupta. Now it seems to me that to statethis objectionis to refuto it, uusupported as it is by a siugle proof of any kiud. For what reason is there to suppose that inscriptions of different periods and various places, not to meution traditions, should all be unanimous in presenting to us a particular Bhadra- bahu, and not only caUing his disciple Chaudragupta but giving this name to the basti or temple erected to his memory, and calling the hill on which it is built after him, when all the while it should have been Guptigupta , of whom there is not a trace. Surely this name must have leaked out ^omewhere. Moreover, eveu supposing that the pattdvalis gave any support, which they do not, to a belief in this imaginary fraud, the authority of lists compiled and kept in monasteries, so minutely accurate as to allow of the precise -date of successions being calculated from 53 B.C. down to 1881 A.D., cannot for a moment be admitted as on a par with that of stone inscriptions of undoubted antiquity set np in public places. It is unnecessary to notice the remark about my rejection of the inconsistent story in the Rdjdvali-kathe which makes .Chandragupta. a grandson ' otherwise quite unknown ' of As^oka, in favour of the well knowu fact that this was his grandfather, as also stated. Such a correction was demanded /by the necessities of the case. ' Two important mistakes ' are attributed to my interpre- tatiou of the Bhadrabahu inscription, No. 1 at S'ravana Belgola. The firsfc is — that I took BhadrabHhu to be the S'ruta-kevalin of that name, whereas seven das'apurvins ami after them a break of unspecified dui-ation intervene between him ai.d the Bhadrabahu who foretold the famine which led to the migration of the Jains to the South. But is he uot said to be the one in the list ? My second mistake is alleged to have been in interpreting the iuscription to meau that Bhadrab&hu died at Katavapra and that Prabhichandra, which designated Chandragupta under his clcrical uame, was the disciple who tended him. Tbo real meauiug being, it is said, that a certalu Bhadrabaha liad at some remote period f oretold a famine : when it came to pass, the Jains migrated to the South, and an Scharya named Prabhachaudra died at Katavapra j— a most bald ancl disjointed narrative, It appears to me. It will probably be allowed that the composer of thi» iuscriptiou had before his mind a defiuite circumstance or narrative which he wished to commemorate. According to Dr. Fleet it was the death of PrabhSchandra, and of him therefore some account was to be expected. But straugely euough, notwithstanding all the details given both before aud after the occurrence of liis name, uot a word is said as to who he was, or how he was connected with what goes before, or why he meritcd thc distinction of such an elaborate record. Neither is any light thrown upou him by auy other inscription or narrative, all of which are entirely sileut aboufc any such persou. The phrase iu which his uame is introduced might indeed bo read as Dr. Fleet wishes, aud my foot-uote to the translatiou is sufficient to show that I was aware it was not free from doubts. But after discussion of the matter on the spot, aud a consideration of all the probabilities arising out of the other inscriptions referring to the matter, as well as the tradifcions, which are all cousistent with the same, it seemed to me thafc the trauslation I published was the best entitled to acceptance. But it may furthor be remarked that this inscription is no- where quoted as the basis of the traditions, which are uni- formly iu accord with one another wbether in inscriptious or in litcrature. Their crcdibility is not therefore affected by the interpretation given to it. The less objection consequently exists to supposiug, as seems probable, that itwas iuteuded to record the same events.<noinclude></noinclude> t62l0eu612z973nwxdcw39ur3hwe0r9 104 117033 312245 2026-04-28T18:46:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: crafty and unscmpulous cliaracter. He had, as here stated, obtained the Gaiigavadi Ninety-six Thou- sand (the greater part of the Mysore country) by kiUing the rightful heir. He now by another aDt of treachery gained a great extension of his territories. According to the present inscription,i the Raslitra- kuta or Ratta king Krishna-Raja or Kannara-Deva, the son of Amogha-varsha, was at war with the Cholas, what for we are not told, and slew the Chola prince... 312245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>crafty and unscmpulous cliaracter. He had, as here stated, obtained the Gaiigavadi Ninety-six Thou- sand (the greater part of the Mysore country) by kiUing the rightful heir. He now by another aDt of treachery gained a great extension of his territories. According to the present inscription,i the Raslitra- kuta or Ratta king Krishna-Raja or Kannara-Deva, the son of Amogha-varsha, was at war with the Cholas, what for we are not told, and slew the Chola prince Rajaditya, presumably in battle, at Takkola. The larger Chola copper plate grant in Leyden University^ gives the following account o! this event : — Rajadityas sa viro Ravi-kula-tilakah Krishna-Kajam sa-sainyam samkshobhyakshobhyam ajau nija-nisita-sarais sampatatbhis samantat l nagendra-skandha-varttividaUta-hridayas tan-nisateshu-patair aruhyochchair vviraanan tribhuvana-mahito vira-lokan jagama || This heroic Rajaditya, ornament of the solar race, having, by the fall of his ow^n sharp arrows on all sides, caused the unshaken Krishna-Raja and his army to waver in battle, being pierced in the henrt while seated on tlie back of a lordly elephant by the fall of their sliarp arrows, he mounted a celes- tial car and — revered by the three worlds — went to the world of heroes. But the additions to the present inscription inform us thut it was Butuga who treacherously stabbed Rajaditya, and that Krishna-Raja rewarded him by giving him the Banavasc Twclve-thousand and other provinces which extended the Gaiiga territories over the Shimoga, Dharwar and Belgaura Districts. This transaction naturally cstablished vcry close relations between the Garigas and the Rashtrakutas or Rattas, and Ganga-Garigeya's daughter was married to th e son of K rish!;:i-i;aja,3 but there is no evidence, either in the present or any other inscription of Butuga's time, so far as I am aware, that the former were subordinate to the latter. According to an inscription at Humcha,* Butuga was brother-i n-law to Kri shna-Raja, which would account for the aid mutually rendercd to each Other. A point of interest in connection with the chicf who set up the present stone is that he is de- Bcribed as lord of the city of Valablii, which must be the celebrated place of that name in Kathiawad in Gujarat. In TN, 102 we also have a chicf who was lord of the city of Valabhi. The presence of such men in the army may have led to the expedition against Gujarat in thc ncxt reign. Other notices of Butuga are found in certain inscriptions at Varuna, My, 36, 37 and 44. These are records of a family of chiefs bearing the name of Goggi and claiming to be Chajukyas, having the signet of the original Boar, &c. No mention is made of any kings to whom they were subordinate. But frora the period they must belong to the time of tlie Gariga sovereignty. The last stone above mcntioned is to the memory, as are several others, of a mane-vagati of Goggi's, who fell in the wai' between Polukesi and Butuga. This PohikeSi may have been Satyasraya, the son of Tailapa. We have no knowledge of his being called PolukeSi, but this was the name of the original Satyasraya, with whom the Westem Chalukyas begin, and this namesake of his may have adopted his titlcs. The reference seems to imply that the Chalukyas, who had been recently succcssful in overthrowing the Rattas and recovering their power, sought also to subdue the Garigas who were alHes of the Rattas, Nos, 36 and 37 record gifts to the god ButeSvara, which was most probably set up in memory of Butuga nfter his death. We now come to inscriptions of the time of Marasimha , distinguished as the Nolambakulantaka. My, 15, in which he is called Marasiriga-varmma, describes sorae one as displaying valour to him be- 1 ~ — It was incidentally brought to notice by me in Jn». ai Sr. Bel., Intro. 19, 21, but some of tlie referencfls were not tben elearly understood. Tbe version publishod by Dr. Fleet in Epigraphia Indica, XI, 167, needa revision, and one pltraso in larticular ia sucli as never could be in any inscription. Tamil and Sanskrit Insrriptions {Arch. 8itrve>j of S. Ind. IV), p. 207. 3 In». at Sr. Bel., No. 67. 4 To be published in tho volumo for Shimoga District.<noinclude></noinclude> 7hhs2ujdcqmvkaqdugxz5sj7dr1uh4x 104 117034 312246 2026-04-28T18:46:14Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: / ifefes '^. < 2 3 DC < > Ul -J (L 2 < DC < > co <LJ « u r H o (T o t.O '«<>■■ <»t .J <>2 i^ 312246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude> / ifefes '^. < 2 3 DC < > Ul -J (L 2 < DC < > co <LJ « u r H o (T o t.O '«<>■■ <»t .J <>2 i^<noinclude></noinclude> 0uajr4pnu3v6rr8q2hi7agdisvtjjk9 104 117035 312247 2026-04-28T18:46:22Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117036 312248 2026-04-28T18:46:30Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: fore Akala-varsha, that is the Ratta king, who was the same as the Krishna-Raja of the inscriptioa above. As Akala-varsha's reign seems to have ended in A.D. 956, and Nj, 192 gives us S'aka 890 (A.D. 968) as the 5th year of Satya-vakya, i. e. Marasimha, whose reign therefore began in A D. 963, this inscription must refer to a period beforc ho came to the throne. Nj. 155 and 158, the latter of which is dated S'aka 892 (A.D. 970), belong to this reign, but the... 312248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>fore Akala-varsha, that is the Ratta king, who was the same as the Krishna-Raja of the inscriptioa above. As Akala-varsha's reign seems to have ended in A.D. 956, and Nj, 192 gives us S'aka 890 (A.D. 968) as the 5th year of Satya-vakya, i. e. Marasimha, whose reign therefore began in A D. 963, this inscription must refer to a period beforc ho came to the throne. Nj. 155 and 158, the latter of which is dated S'aka 892 (A.D. 970), belong to this reign, but the king is called only Permmanadi or Permmadi, with the usual Ganga titles. We have mention here of anoiher mane-vagati or major-domo of the king's household. TN. 93 is a record of grants made on the death of Nolambantaka Permmadi, which we learn frora another inscription took place in S'aka 896 (A.D. 974). ^ Of this king a great many particulars are given in the Kuge Brahma-deva pillar inscription, No. 38 at Sravana Belgoja.^ It alludes to the victorious expedition against Gujarat, called Krishna-Raja's expedition to the Northr wliich the Lalcshme^vara inscription^ says was undertaken by Marasimha by order {dddsdt) of the Cho- lantaka king, that is the Rashtrakuta king Krishna-Raja above mentioued, in war with whom the Chola prince Rajaditya was slain. A number of places in which Marasimha had distinguished himself are mentioned, up to the Vindhya mountains and including Manyakheta, the capital of the Rashtrakutas, identified with Malkhed in the Nizam's dominions. He is also said to have been a terror to the warhke Chalukya prince Rajaditya, and finally to have died at Bankapura at the feet of Ajitasena-bhattaraka. Md. 107 and Nj. 183 are dated in S'aka 899 ( A.D. 977) and the former gives us the name of tlie kino- as Raja-malla Permmanadi, with the usual Ganga titles : ths latter, with all the titles, calls him only Perramanadi. This was the king whose minister Chavunda-Raya erected the colossal image of Gomatesvdra at S'ravana Bclg ola.-^ TN. 69 contains praises of the son of a chief who had served under Nolambakulantaka. It must tberefore belong to this period. Nj. 153, referring to a minister called Vinayaditya, Gangara Bhima, and Nj. 156 and 157, referring to a Vidyadhara, have also been placed here. Md. 78 is the last Ganga inscription in this volume. It is dated S'aka 944 (A.D. 1022) and describes the king as Ganga Permmanadi ruling over Karnnata. He may be the last king of that line in wbose time the Ganga sovereignty was overthrown by the Cholas. From the inscriptions here given, and the other particulars mentioned, the foliowing table of the Gangas may be constructed : — Kono-uni-varmma dharmma-mahadhirajah Madhava (I) • • Hari-varrama .. Vishnu-gopa .. Madhava (II) • - Avinita, Kongani Durvvinita, Kongani-vriddha Mushkara, „ » .• S'ri-vikraraa, Koiigani Bhu-vikrama, „ S'ivamara (I), Nava-kama, Prithuvi-Kongam Marasimha (I) S'ri-purusha, Muttarasa, Prithuvi-Konguni S'ivamara (II), Kongani . . ... Vijayaditya See In$. at Sr. Bel., Intro. 18. Ind, An A.D. 103 266 to 679 .. 679to713-H to726 .. 726 to 804 .. 804 to 869 VII, 101. See Ins. at Sr. Bel., Intro: 22.<noinclude></noinclude> 4os4hhkxldisu1qz9zzkklrw1mycq42 104 117037 312249 2026-04-28T18:46:35Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: A.D. 869 to ? 893 ?893to?915 921 + 950 to 963 963 to 974 974 to 984 984 999 1022 H" Raja-Jiialla (I), Permmanadi, Satya-vakya, Koiiguiii-varmma I, Niti-margga (I) ,, „ „ ^ (Jlreyappa ' „ „ „ {^^J Butuga, Permmanadi, Satya-vakya, Konguui-varmma nanniya-Ganga, jayad-uttaranga, Ganga-Gahgeya f ^]h) Marasimha (II), Permmanadi, Satya-vakya, Kohguni-varmma ^-^ Nolamba-kulautaka . . Raja-malla (II), Permmanadi, Satya-vakya, Kohguiii-var... 312249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>A.D. 869 to ? 893 ?893to?915 921 + 950 to 963 963 to 974 974 to 984 984 999 1022 H" Raja-Jiialla (I), Permmanadi, Satya-vakya, Koiiguiii-varmma I, Niti-margga (I) ,, „ „ ^ (Jlreyappa ' „ „ „ {^^J Butuga, Permmanadi, Satya-vakya, Konguui-varmma nanniya-Ganga, jayad-uttaranga, Ganga-Gahgeya f ^]h) Marasimha (II), Permmanadi, Satya-vakya, Kohguni-varmma ^-^ Nolamba-kulautaka . . Raja-malla (II), Permmanadi, Satya-vakya, Kohguiii-varmma Gahga, Rakkasa, Racha-malla Niti-margga (II), jayad-ahkakara, Kohgani-vedehga .. Gahga Permmanadi, Satya-vakya, Kohguni-varmma .. A few words may be added on some of the land tenures referred to. In Nj. 199 we have the term Jcodage^ which is a grant of land rent-lree for the construction or up-keep of a tank. But as this inscription is of doubtful age, it may be pointed out that the inscriptions of S'ri-purusha's time, or the Sth century, make use of the term hodige. It is thus a word which has continued in use to ihe present time from great antiquity. Another interesting term is Jcalndd^ which is not so easy to explain, as it has long been obsolete and only occurs in the oldest inscriptions. So far as the worJ goes, it meaus a stoney tract. But from the way in which it is used, as signifying the land granted for the support of the faraily of a maa who had fallen in battle or been otherwise killed in public service, it seeuis to designate what is now known as Government waste, that is, land that has not been taken up for cultivatiou or that having been cultivatcd has been abandoned. In Md. 14 is an interesting reference t o dram)m s, which represent the Greek drachma coins, in Arabic called dirham. Cholas , We have now to notice the Chola inscriptions and are at once confronted with the difficulty of fixing their dates. This is the only dynasty whose grants are as a rule dated merely in thc year of the king'3 reig n and not according to any era. To add to the obstacles in the way of deterraining their period, the kings are not mentioned under any uniform name or title, but under a perplexing variety of designations, some of which are not special to any one of them. But at the points wherc the Cholas came most iiito contact witli the Mysore coun trv we find a tendency t o greater precision in the dates. A few of their grants, accordingly, supply thc S'aka date, and some both the S'aka and rcgnal year. From the latter I have selccted the following, of which three are in this volume, one in another part of the Mvaore D istrict. three from the Koltyr District and one from the Baiisalj^e District. Ihose marked HK are in Hala-Kannada characters, aud those marked GT in Grantha and Tamil characters. «>~- . - ■ ■^''■~ •--••••■■' ■-- - HK S'aka 934 Paridhavi 28th yearof Rajaraja „ „ 963 Vishu .. .. Rajendra „ Rajadlu'raja „ Kulottuhga j> »> 11 u „ Vikraraa „ Kulottuhga 1» „ 971 Virodhi 33rd GT „ 993 . . 7th 11 „ 1030 Vyaya 37th HK „ 1085 Jaya (43rd) GT „ 1049 .. lOth HK „ 1133 ? Pramadoti 32nd<noinclude></noinclude> 7noctidf4hulcphatys1wfvqza4utu4 104 117038 312250 2026-04-28T18:46:42Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 101 G „ 1004 1117 9 Tlic third one gives to the king the name of Rajadhiraja, who froni otlier inscriptious, in HaJa- Kannada, dated S'aka 945 and 963, must be identical with the king raore faniiliarly known as Rajendra- Chola, or one ruling at the same time. The former name seems to be used from the 23rd year of the reign. The regnal year in brackets in the sixth ehtry has boen taken from another inscription of the same S'aka date. From tlie foregoin... 312250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>101 G „ 1004 1117 9 Tlic third one gives to the king the name of Rajadhiraja, who froni otlier inscriptious, in HaJa- Kannada, dated S'aka 945 and 963, must be identical with the king raore faniiliarly known as Rajendra- Chola, or one ruling at the same time. The former name seems to be used from the 23rd year of the reign. The regnal year in brackets in the sixth ehtry has boen taken from another inscription of the same S'aka date. From tlie foregoing details the foUowing table raay be framed of the Choja kiiigs raet with in the epigraphic records of Mysore before us. Late.st year iioticed. A.D. Rajaditya . . . . . . . . . . to 9 50 .. .. .. ..950,, Rajaraja .. .. 34th .. .. 984 „1016 ^^^':. • '• l 33rd Haj-cKimraja .- J Kulottunga .. .. 49 th .. ) 1071 Vikrama .. .. .. .. .. 1117 ,, .. .• .. •• „H79 Kulottunga .. .. 32nd .. .. 1179 „ 1211 + ThesQ dates do not perhaps tally exactly with any yet publislied, but I believe it is not too much to say tliat no two lists agree. I can only go by the inscriptions I have found, and await later inforra- ation from the Chola couiitry that may clear up the difficulties which now surround the chronology of these kings. The grants of Kulottunga (I), it will be seen, date from two different years — 1064 and 1071. The only explanation I can give is that perhaps the former was the date of his accession to the throne at Vefigi .and the latter that of his coronation-anointing to the Chola kingdom.^ ()r, as in tlie casG of other lines, the reigus raay overlap, the son coming into power on attaining his majority during his father's life-time. The first of the Cliola grants in this volume is TN. 44, which is dated S'aka 929 (A.D. 1007) and is in Hala-Kannada characters. It consists of praises of Aprameya, a general and minister uuder Raiaraja-Deva, who distinguished himself against certain Poysala leaders, and was perhaps killed, in a battle at Kalavur, tlie Kalcyur where the inscription was found. Sr. 140 com.es next, dated S'aka 934 (A.D. 1012), the 28th year of the same reign, and is in Hala-Kannada. It calls the king Kali-Rajaraja-Chola, and describes him as having subdued all the countries in the east and south, namely, the Ganga territory (Gang avadi). Ru.ttavrKli, Malenad or the western hill country, the territories of Nolamba ( Nolambav adi) and Andhra (the Telugu country), together with thc rulers of Kongu (Salem and Coimbatore), Kalinga (the Northern Sarkars), and Pandya (Madura and the south of the Peninsula), and incorporated them into the Chola dorainions. He is also styled Koviraja, Raja-kesari-varrama and Muramudi-Chola.^ He conferred the rank of maha-dandanayaka in Bengi-mandala and Ganga-raandala on Panchava-raaharaya, who thereupon entered on a range of conquests in the west, seizing Tuluva (South Kanara) and Konkana (the western coast districts from Kanara northwards to Gujarat), pushing aside and passing over Chera, Tejuga and Kattiga, and coveting, it is said, the httle Belvala country (in Dharwar and Belgaum Districts). If the historical information contained in this and the next inscription be correct, it would appear that the Sincc wi-itiiig the above I fiiid a confirmation in Ind. Anf. ' Mummudi-Cli&la means the Chola king who wore threo XXI 283, whero it is said that tho rocords seem to indicate that Kulottuiiga did not take possession of the Chftla klng- dom till about A.D. 1071, crowns, viz., ihe Chera, the Chola and the Pandya crowns.* Ind. Ant. XXII, 65.<noinclude></noinclude> ppi7vjakvb1rvl1hg5as1wx6uen1t12 104 117039 312251 2026-04-28T18:46:49Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 10 nhiola conquest of th3 Gangas had by this time been effected. That it took place in the time of Rajaraja-Chola there is cvideuce in the fact that Talakad, the Ganga capital, received the new naame of Rajarajapura. The eariiest year ot Raiavaja in which I have noticed a claim to the conquest is the 21st,i which, according to my cjilcuhUions above, would be A.D. 1005, but according to a calculation elsewhere^ whicli appears to be wrong, it would be A.D. 1... 312251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>10 nhiola conquest of th3 Gangas had by this time been effected. That it took place in the time of Rajaraja-Chola there is cvideuce in the fact that Talakad, the Ganga capital, received the new naame of Rajarajapura. The eariiest year ot Raiavaja in which I have noticed a claim to the conquest is the 21st,i which, according to my cjilcuhUions above, would be A.D. 1005, but according to a calculation elsewhere^ whicli appears to be wrong, it would be A.D. 1025. Moreover as it is statcd>* that Kajaraja fought with the Western Cbalukya king Satyasraya in about S'aka 92G (A.D. 10C4) and he could scarcely have done so without crossing Ganga territory to get at hin), my calculation woukl seem to be nearer the marl< than the other. It is ueedless to refer to the Leyden copp?r pUites, also of l{a.jaraja's 21st year, the date of which seems to be erroneously put dowu* as A.D. 1044. TN. 35 is in Grantha aud Tamil characters and of about the same period, but tlie space for the regnal year has been left blank except for the letter ?', which may stand for truvddu, twenty, with some number to follow. It contains a further detailed account of Udaiyar-Iajaraja-Devas conqu( sts. The countries he subdued were — Vengai-nad (Vengi, bctwern th;^ mouths of tho Krishna and Codavari), Oangapadi (Gangavadi, the southern half of Mysore), NuUiml)adi (Nolambavadi, in the Chitaldroog and Bellary Districts), Tadikaipadi (not identified), Kuda-raalai-nad (the western hill country or Mala- bar Kollam (Quilon), Kalihga (between the mouths of the Godavari and Mahanadi), lla-mandala (Geylon), and the 7l lakh country of Uattapadi (th.' IJatta ov Raslitrakuta kingdum, which had lately been recovered by the Westem Cha]ukyas), He is also said to have deprived the S'eriyars, that is the Pandyas, of their splendour. As above, the king is here also styled K6v-ira|u-kesari-varmnia. The grant made consists of 100 Jcalailju of gold, as weighed, it says, by th-e Kempo-Nngarasa stone, or stone bearing the stamp of that king, whoever lie may have licen. TN. 48 consists of sevcral broken and detaclied stones, engraved in the same characters as tlie above, carried some years ago from a temple at Talakad, dismantled for th^ pni-pose, to j-epair a breach in the Madhava-mantri dam. Onc is dated in the 30th year of Kajaraja, who is styled Koviraja- kesari-vnnnma and Rajaraja-Vidanga-Deva. TN. 33 is noticed lower down. Nj_. 134 comes next. It is in Ha]a-Kannada charactcrs, thougli the historical portion is expressed nrc^jrding to thc usual Taniil style, and is dated S'aka 943 (A.D. 1021). The name of the kingis defaced, but we know from the various epithets and conquests attributed tohim (see TN. 34) that it wasRajendrn-Chola. He it was in fact who really effected the overthrew of the Gangas during the reign of Ixis fafher Rajaraja, whence he took the title of Gangaikonda-Chola, or, as it appcars in some Kannada inscriptions, Gangegonda-Chola.^ The places he conquered werc — Yedatore-nad (the coantry around Ycdatore to the north-west of the city of Mysore, south of the Kaveri); Vanavasi (the well known Banavasi in North Kanara, just over the border of the Sorab taluq); Kolli- paki ( not identified) ; and the Manne fortified camp (Manne in Nelamangala taluq, a royal residence of the Gaiigas, and called intheir grants Manyapura). Hc also seizvd the crown of the king and queen of Ila (Ceylon), together with the crown of Sundara and the necklac:" of Indra,*^ wliich the king of the South, A that isthe Pandya king, had surrendered to the king of Ceylon. He further subdued the whole of IJa or Ceylon. Another crown and necklace, which were worn as heir-looms by thc Cherala or Kerala kings, also came into his possession ; and besides a number of islands, yet another crown, said to be of 1 a 8 South Indian Jntcriptiov», I, 95. id. IfiO. id. 52. Tam. 4" Sans. In»., p. 205. i . ... There is said to be an mscription at Karflr wViicli - states that Gaft.firaikonda-Chftla was a youngcr hrother of Uftjfin- dra's, and that thelatter, on conqnering tlio Pftndyas, wlicncc thronc undT tlie titlc of .Snnd;ira-Pfin(lya-Clioja. Bo. Ind. Val. ', n. " It appears aa if Indra [tho god] liad prcscntcd Ins parland to the Pftndya family. It wna this garlaiid which R&jendra- Chftla took nway from the Pfli.idya king along with the crowii he was callcd Madhurftntaka, established liim on thePAndyan ''^ S"nd;,ra." Iml. A„t. XXI J, 72 v<noinclude></noinclude> ktsdpavozfcmaa1bsfx1vbqq9pr0gy5 104 117040 312252 2026-04-28T18:53:43Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 312252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 312253 312252 2026-04-28T18:53:54Z Pragathi. BH 7585 312253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>11 pure gold, which Parasurama, when he bound the kings twenty-one times, had deposited in the inaccessible Chândimat or Santimat island. In addition to the above, he defeated Jayasingha,¹ the Western Chalukya king (reigned A.D. 1018 to 1040), who, seized with fear, turned his back at Musangi.2 TN. 34 and 38 are in Grantha and Tamil characters, as are the Chôla inscriptions which follow unless otherwise mentioned. The former, which is the most complete, is dated in the 10th year of Irajendra-Chôla, the Tamil form of Rajendra-Chôla, and repeats the list of his conquests as given in Nj. 134 above, except that the place where he put Jayasingha to flight is here said to be Muyal, perhaps it should be Muyangi. From the details of the grant it appears that Gangapadi was called Mudikonda-Chola-mandala, and that Mâyilangai (Mâlingi, opposite Talakâd, on the other side of the river) was named Jananatha-pura. In TN. 33 and My. 14 we have two inscriptions of the time of Udaiyâr-Chola-Ganga-Deva. The former, in Grantha and Tamil characters, is dated in his 4th year, and the latter, in Hala- Kannada, in his 13th year. The first records a grant very similar to that in TN. 34 above, which is in the 10th year of Rajendra-Chôla. As he was called Gangaikouḍa-Chôla, this Chola-Ganga may be meant for him. There was indeed a line of Chôla-Gangas ruling in the Kolar District. Thus, at Kallur, Chintamani taluq, we have a Jayankonda-Chola-Ganga, his son Rajendra-Chola-Ganga and his son Mammadi-Chola-Ganga, without any date. About Kolar there are inscriptions of Uttama-Chola- Ganga, but they date in the 13th century. These seem to have no connection with the present inscriptions. In the second one above mentioned, My. 14, we have Gogge-gâvunda conferring the title of Goggiyâchâri. This carries us back to the Chalukya family brought to our notice in My. 36, 37 and 44 under the Ganga inscriptions. Sr. 125, is also in Hala-Kannada, and records the construction of a pond at the place where Panchava-mahârâya Rajendra-Chôla encamped. Pañchava-mahârâya is stated in the dictionary to be a title of the Pandya kings.3 Rajendra-Chôla, having conquered them, may have taken the title to himself, or this l'añchava-mahârâya may have been a successor in the present reign of the one so named, in Sr. 140 above, in the time of Rajaraja. TN. 94 is on a set of very small copper plates, only 4 inches by 1 in size, strung on a ring which is secured with a seal bearing what appears to be the figure of an elephant, but it is almost worn out. The inscription is very rudely engraved. It is dated in the 15th year of Râjêndra-Chôļa Karikala-Chola-chakkaravatti. Karikâla was the name of the Chôla king Aditya, an elder brother of Rajaraja, but here it appears to be an additional title of Rajendra-Chôla. Though it is a grant of the village of Kulattûr, which would seem to correspond with Kolatûr in the TN. taluq, to which the plates belong, yet the village is described as being in Kaiyavara-nâḍ in the Nikarili-Chôla-mandala. The latter is the common designation in Tamil inscriptions of a great part of the Kolar District, and Kaivâra is there a well known place. On the other hand, there appears to be no Kaivâra that can be traced in the TN. country. Possibly, therefore, the original owner may have brought the plates with him from Kolar District and founded a Kolatûr here, named after the one he had left and which is the subject of the grant. TN. 16, on two detached stones, belongs to the 23rd year of Uḍaiyâr-Râjâdhirâja-Dêva, also styled .. nda-Chôla and Kôv-irâja-kêsari-varmmâ. This is probably the same king as the above, T An inscription of Jayasingha's at Balagâmi calls him 'a lion to the elephant Rajendra-Chôla.' Mys. Ins. p. 149. "It is suggested in So. Ind. Ins., II, 94, n4. that this might be Uchchangi-durga in Bellary District. 3 For explanation of the term, which means 'one of the five' sce Ind. Ant. XXII, 60, where it is said that Kulô- ttunga-Chôla conquered the five Pândyas, and that very often, if not always, there were five Pândya princes ruling at the same time. 4 As stated in the Leyden copper plates, Archl. Survey of Southern India, Vol. IV, 204.<noinclude></noinclude> q9mrbq4ee4qpbezxrlib92d5w7vdio5 104 117041 312254 2026-04-28T18:54:01Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 12 who had the title Gaugaikonda-Chola. The inscription if coniplete would - probably have been of some importance. It refers to certain exploits of the kmg's whicb, owiug to defaced words, are not vei-y clear. The first is that he rained hailstones as from the clouds, sweepiug away Ganapati with the flood. The only Ganapatis generally known are the Kakatiya rulers of that name in Orangal. None of them bearing the name appears so early in the hsts that hav... 312254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>12 who had the title Gaugaikonda-Chola. The inscription if coniplete would - probably have been of some importance. It refers to certain exploits of the kmg's whicb, owiug to defaced words, are not vei-y clear. The first is that he rained hailstones as from the clouds, sweepiug away Ganapati with the flood. The only Ganapatis generally known are the Kakatiya rulers of that name in Orangal. None of them bearing the name appears so early in the hsts that have been pubhsliecl,i but it ai pears that these cannot be rehed upon and that the existeuce of an earlier Ganapati is demanded in oider to satisfactorily complete the chronology of the hne.2 The next thing menlioned of liira is the burning of a palace of the Chalukyas in the city of Kumpih,3 and lastly his entering into the cave of the Nagas. This latter seems to be a reference to an occurrence mentioned in the poem Vikrawa-Cholan' uU hne 19, where it speaks of ' the prince wbo bravely went down a cavern, and ly his radiant beauty won tlie hand of the noble daughter of the Naga race.''* Ni. 161 and 164 are bothin Hala-Kannada and are granls by Udeyar-Rajendra-Chola. In the latterhe is described as the capturer of the East country {Ftirvva-clesa) and of Gauge, and is styled K6- pai'a-kesari-vai"mma. The S'aka date in this grant is'unfortunately defaced, but it is stated to belong to A his 31st year, the year Ahgira. If this be the correct year it would correspond with S'aka 954 (A.D. 1Q32), but the 31st year, according to onr table above, would be A.D. 1047. Tliere must therefore be some mistake either in the 31 or in the name of the ycar. From its beiug in Hala-Kannada and froni the limited range of conquests attributed to the king, I should be disposed to place it, and of couise the other, before Nj . 134. Incidentally the grant is of iutcrest in giving ns an explanation of the term panclia-mahd-salxla, which are dcscribed as fivc kiuds of musical instruments iorming the band for ttie temple servic^. TN. 29 is also in Haja-Kannada, having on the reverse of the stoue a Hoysala iuscription of Visbnu-varddhana. Beyond thc name Rajendra-Deva, and oue or two Tamil exprcssions, it is too much defaced to supply any information. TN, 32 is not dated, but thc preamble shows that it refers to R&jendra-Deva, K6-para-kesari-varmma. It speaks of his acting along with his elder brolher {tirti f #a/«ai«/a /j^mm) ofwhoml have seen no notice anywhere else though he is no doubt the same that is referred to iu anothcr inscription,^ which begins like this one, m tan i)iun )j6n, ihQre Mthy ihe kanslator unexplained. Could tli's be Rajadhiraja ?8 Along with him hi captured Ihe 7 lakh country of Rattaparli (already explained above), sot up a pillar of victory iu Kollaiiura (the place of that narae A in the so called Southem Mahratta country) ; defeated Ahava-malla (the ChAlukya king Somesvara, who reigned A.D. 1040 to 1069) at Koppa on the Perar (which maypLihapsbe Kuppam on the Palar, in the Kangundi zamindari, North Arcot District),^ and per'ornKd a victorious-coronation. Md. 116 is a virakal, in Hala-Kannada, and rccords the death of a Pajendra-Chola, ruler of Kundiir-nad, who was most likely named aftcr the reigning king. Here must also be raentioned Md. 97, which contains nothing more thau the uara^s Ultami-Chola and llaja-ko-para-kesari. These it appears were titles of Rajendra-Ch61a.7 TN. 135 is in Hala-Kaunada and datcd S'aka 991 (A.D. 1060), but thc cycle year Khara which is givcn does not correspond. It introduces us to a Ch61a-Nar.aynua, who was ruling his victori- 0U8 kingdom in peace and wisdom. There is no one of this name amoug the priucipal CAioln kings, but the date brings it withiu the reign of Kul6ttunga I, or the period betwcen his accession and his coronation. He is said to have been called Raja-Narayana,8 and it may therefore refer to him, or to OQe of the royal priuces invested with a local government. Seweirs Madras Antiquitiea, II, 172. Ind. Ant. XXII, 326. See id. 142, n 6. 4 S id, 144, 148. See So. Ind. Ins., I, 134. 6 Or, i£ Eajeiidra-Cli^la was a different i^orsoii from Rijendra- Deva, thoy may have beeii clder and youngcr brothers, Sec d, 10, n 5. Ind. Aitt., XXII, 00. ,b'o. I>,d. In^., I, 51, 59.<noinclude></noinclude> 417ta2xcywfxf7nop1haiz7me6huad7 104 117042 312255 2026-04-28T18:54:10Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 13 In Nj. 40 we bave aii inscription of the 7th year of Kulottunga-Deva, but no further in- formation is obtainable from it. Nj. 131, dated S'aka 999 (A.D. 1077), must also be placed here. Nj- 29 is of the Slstyear of Kulottunga-Chola-Deva, Kov-iraja-kesari-varmma. TN. 7 isofhis 32nd year. TN. 8 of his 33rd. TN. 71 of his 35th. The last is the only one that contains an historical alliision, wbich is, that he had destroyed the Villavas or bowraen, that is t... 312255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>13 In Nj. 40 we bave aii inscription of the 7th year of Kulottunga-Deva, but no further in- formation is obtainable from it. Nj. 131, dated S'aka 999 (A.D. 1077), must also be placed here. Nj- 29 is of the Slstyear of Kulottunga-Chola-Deva, Kov-iraja-kesari-varmma. TN. 7 isofhis 32nd year. TN. 8 of his 33rd. TN. 71 of his 35th. The last is the only one that contains an historical alliision, wbich is, that he had destroyed the Villavas or bowraen, that is the Cheras, the device on whose banner was a bow. h Nj. 51 we have an inscription of his 37th year, which fortun- ately also gives the S'aka date 1030 (A.D. 1108). This date has therefore been reckoned from his coronation. If the same rule were applicd to the preceding four inscriptions they would of course be each seven years later. Here has also boen introduced Sr, 119, which is of the same date and in Hala-Kannada It records the grant of certain land as a Jcodange^ another form of the word now usually written lcodige, referred to above, p. 8. Tn this case it was for the purpose of maintaining the tank constructed by Udayaditya-Pallava-Raya. Among the witnesses to the grant, one describes himself as the Kan- nadiga s^Mabdva, or, as he would now be called, ' the Canarese Shanbhog' or village accountant. The inscription is called a lelcana, or, if the Tamil form is meant, ileMna, propcrly UhTiana or writing : it was put on the stone by another senabova, and incised by a stone-mason. This indicates the proba- ble usual method of procedure in the case of inscriptions. The composition was the work of some pandit or court poet. It was written out on the stone or copper plates, either by himself or by some other educated man, from the copy supplied, and finally engraved, if on stone, by a stone-mason or carpenter, or, if on copper plates, by a coppersmith or other worker in metal. The practice is still clearer from the statements in Sr. 64, Md. 70 and TN. 63 farther on. w , 44j the last of our dated Chola inscriptions, also belongs to this reign and is again in Hala- Kannada, showing perhaps the waning of the Tamil influence. It is dated S'aka 1035 (A.D. 1113). But before leaving the Chola inscriptions there are a few others to be noticed. The first k Sr. 120, in which we have mentionofa Tunga-Chola-Pallavayan, who was an elephant among kings, The name would seem to connect him with Kulottunga, and the grant was apparently for the same purpose as in Sr, 119 above. Then there are two inscriptions, Md. 3 and 7, which be- long to the reign of Tribhuvana-chakravarti Konerinniaikondan. This title is applied to more than one of the Chola kings.i The probability seeras to be that here it indicates Kulottunga. The term itself means ' he who has assumed the title " the unequalled among kings." 'i Both the grants are for the beaefit of the Brahmans of Mara dur, the present Maddur. Hoysalas. Out of the immense number of Iloysala inscriptions that have come into my hands, I have taken notes from time to time which enable me to present the following table as approximately correct of the actual dates obtained for their reigns. It is I believe the most complete that has yet been published. As stated in a previous part of this Introduction, the rcigns somctimes overlap, owing to the son on coming of age being invested with royal functions although his father was still alive. An unusual case is that of Ereyanga, who is still described as Yuva-raja thirty-three years after he is first mentioned as associated with his father. See ,S'o. hnl. /«•-•., 11, UO.<noinclude></noinclude> byhtq459fz3gp250rcq1hn27twrjyks 104 117043 312256 2026-04-28T18:54:17Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: u Sala, A.D. Poysala, Hoysalai 1007 Vinayaditya 1047 to Ereyanga 1062 ,, Ballala (I) 1101 „ Bitti-Deva, Vishnu-varddhana 1104 „ Narasimha (I) 1136 „ Ballala (II) 1172 „ Narasimha (II) 1220 „ Somesvara 1233 „ Narasimha (III) 1254 „ Ballala (III) 1201 Ballala (IV) 1343 1100 1095 1104 1141 1171 1219 1235 1254 1291 1342 In 1047 Hoysala-mahadevi waa queen of the Ch&- lukya Trailokya-mftlla (reigoed 1040 to 1069). seem... 312256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>u Sala, A.D. Poysala, Hoysalai 1007 Vinayaditya 1047 to Ereyanga 1062 ,, Ballala (I) 1101 „ Bitti-Deva, Vishnu-varddhana 1104 „ Narasimha (I) 1136 „ Ballala (II) 1172 „ Narasimha (II) 1220 „ Somesvara 1233 „ Narasimha (III) 1254 „ Ballala (III) 1201 Ballala (IV) 1343 1100 1095 1104 1141 1171 1219 1235 1254 1291 1342 In 1047 Hoysala-mahadevi waa queen of the Ch&- lukya Trailokya-mftlla (reigoed 1040 to 1069). seems to have outlived his sou Ereyanga. was never perhaps more than Yuva-raja. must have died about this timo : Udayaditya died in 1123. died at Bankapura in 1141. crowned in 1173. crowned in 1220, bom 1240. (lianianna or Ramanalha, ?a brother, ruled separately in the east of Mysore at the samc time, 1255 to 1294). called Vira-Virupaksha-Ballala: crowned in 1343. The crown desceuded in regular succession from father to son. The only exception is that Eycyanga, having three sons,— Ballala, Bitti-Deva and Udayaditya — on the death of the first, his next brother succeeded. The occurrence of the name Poysala in S'aka 929 (A.D. 1007) see TN. 44 above (p. 9) is the earliest mention of it that I am able to quote at present. Of the Iloysala inscriptions in this volume the first is Ml 31, which isdatedin S'aka 1039 (A.D. 1117), in the reign of Vjshnu-vard^na. And appropriately enough it contains an account of the recovery of Talakad from the Cholas by his minister aiid general Gauga-Raja, who was undoubtedly a descendant and representative of tlie old Ganga dyoasty. For we have a lively version of the sarae, closely correspondiiig, in iuscription No. 90, at S'ravana-Belgola, with the addition, in No. 45 there, that he drove the Tigujas (or Tamil people) out of Gangavadi and caused Vira-Ganga {i. e. Vishnu-varddhana) to stand erect, thus proving hira- self a hundred times more fortunate than thc former Raja of the Gangas, or Ganga-Raja (under whom the Gauga sovereignty had been overthrown by the Cholas). It appears that Idiyama (or Adiyaraa, as it is spelt in other places) was Ch61a's feudatory in command of thc army at Talakad when Ganga- Raja appeared before it and summoned him to siirrender, Hc refused to give up the country of which Chola had put him in charge, and defiantly said ' Fight and take it (if you can).' Thercupon the two armies met in battle, and Ganga-Raja gained a great victory, defeating Idiyama and putting to flight the chief Daman, who barely escaped with his hfe as Ganga-Ilaja was just about to cut him through the belt on his back, showing that he had already tumed to flee, running off vvith the utraost speed fti the direction of Kaiichi, the Choja capital. Gaiiga-Raja followcd up this victory with so rauch Tigour that he also put to flight Narasiiiga-varmma (perhaps a Pallava) and all the other feudatories of Choja, and recovered the various districts that had been wrested from the Gangas. These he loyally made over to his king Vishnu-varddhana. It was on these cvents that the latter took tho title of Vira-Ganga, as well as that of 'capturer of Talakad' {TalaMdii-gonda) which appears on his The name al» appcan aa Poysana and Ho>-8aigia. In Tamil it ie apelt Iloyichala, Pocluila, and even IlfiyicLala.<noinclude></noinclude> a88npgsbbm8a11iyc4zzna3dhi812vk 104 117044 312257 2026-04-28T18:54:25Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 312257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 312258 312257 2026-04-28T18:54:34Z Pragathi. BH 7585 312258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>15 coins, and is in evident retaliation of the Gangaikonda of the Chôlas. We are also told in this inscription that in the rising flames of his valour were consumed the shining Kôyatûr (Coimbatore) and Talavanapura which is Râyarayapura (Talakâḍ).2 When the king offered Ganga-Raja a boon for these exploits, he merely asked for Tippûr, where this inscription is, and made a grant of it to Mêgha- chandra-siddhânta-dêva, who was a Jain of the Kânûr-gana and Tintrinika-gachcha. Sr. 43 is of the same reign and is principally of interest from the mention of Vishnu-varddhana's mother or grandmother (avve). But there may be some mistake about her name, as it does not agree with that given in the usual genealogy of the line, for instance in the inscription above. Sr. 49 also mentions his avve, but the name is different again from the one in the preceding inscription. In the list of victories ascribed to Vishņu-varddbana, we are informed that he was a Bhai- rava to the army of Jagaddêva (probably one of the S'ântara kings of Hombucha); a lion to the army of Sômêśvara (perhaps the Chalukya king); a gale to Narasinha-Brahma (the Narasimha-varmma of other inscriptions, described above as a Chôla feudatory) who was apparently master of Chakragoṭṭa, a place often mentioned in inscriptions; the slayer of Kalapala; the disturber of Bengiri-Permâļa (probably some reference to Vengi). He is also said to have set up Patți-Permâla, subdued Talavana- pura (Talakâd), erected a city on the Nîla mountain (the Nilagiris), taken possession of Kôlâļa-pura (Kôlar), uprooted Kovatûr (Coimbatore), shaken Tereyâr (in the north-east of Madgiri taluq), and passed over Vallûr (in the north-east of Pâvugaḍa taluq, or in Kadapa District). Of the inscriptions which follow, My. 16, dated S'aka 1050 (A.D. 1128), informs us that Vira- Ganga had made Yâdava-pura, that is, Mêlukôte, the royal residence at that time, though it is re- markable that in connection with this chief seat of the Vaishnavas no mention is made of their founder Râmânujâcharya, who is said to have lived there and to have converted the king from Jainism, nor is the king even called by his name of Vishņu-varddhana. This may perhaps be explained by its being a S'aiva inscription. It is on the Châmundi hill near Mysore, and records a grant to the Mârbbala- tirtha, apparently a part of the present Mahâbalêśvara temple. On the other hand, in Md, 50, dated S'aka 1053 (A.D. 1130), we have the perggade Mallinâtha erecting a Jaina basadi. In this inscription the king is called Nonambavadi-gonda, which also appears by itself on some of his coins.3 Md. 29, dated a year later, presents the king as capturer of Talekâḍu, Kongu, Nangali, Banavâsi and Uchchangi, residing in the royal city Dorasamudra, ruling the Gangavâḍi 96000, the Nolambavâḍi 32000, the Banavase 12000, and the Hânungal 500. He made a grant for a temple in Maddûr, which was otherwise called the Narasimha-chaturvêdi-mangala, the latter being a Tamil term for an agrahara. An interesting point is the mention of a former grant by "the Ganga named S'ivamârasimha-Dêva" (see remarks above, p. 3), the copper plates containing which were produced and read to the king. It is a pity this grant is not forthcoming. In TN. 129 we have Vishnu-varddhana's son Nârasimha making a grant during his father's reign, thus showing that he was recognized as the Yuvarâja or heir-apparent. Ml. 56, in which he appears as ruling in his own name, introduces maha-vaḍda-byavahari. This is some high official title given to a merchant, which often occurs in the old inscriptions of the Mysore country, but no 2 Numismata Orientalia, III, Pt. II, 82, 152 d. L "An inscription at Bêlûr says that 'he burnt the capital city of the Gangas' (suttam Gangara kurupina puramam).- Mys. Ins. 262. Mysore and Coorg, I, App. Also Num. Or. 1. c.<noinclude></noinclude> peutpym41nw2rw36xvrobeqj3nt8pg4 104 117045 312259 2026-04-28T18:54:41Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 16 certain explanation liad till now been found of vadda^ Army being oddu^ snggested thal the title might indicate an army contractor, who was rosponsible for commissariat supplies. Nj. 110 is theinscription which contains the aUuslon to thefirst Ganga, ah-eady coiumented on above (p. 1). In Ml. 60 vvehave mention of the seven towns and five mathas of Talakad or Rajarajapnra, which are frequently referred to in the inscriptions of that part, thou^h I have... 312259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>16 certain explanation liad till now been found of vadda^ Army being oddu^ snggested thal the title might indicate an army contractor, who was rosponsible for commissariat supplies. Nj. 110 is theinscription which contains the aUuslon to thefirst Ganga, ah-eady coiumented on above (p. 1). In Ml. 60 vvehave mention of the seven towns and five mathas of Talakad or Rajarajapnra, which are frequently referred to in the inscriptions of that part, thou^h I have not met with the details. The sfhdnapafis or temple priests who make an agreement in the inscription are described as those of Kedaram-kondesvara, a temple perhaps to the memory of Rajendra-Ch6!a who captured Kadaram^ (said to be Kidai-am in the Ramnad zamindari, Madura District).^ TN. 21 contains some curious regnlations. In Sr. 62 Narasimha receives thetitle of Jagadeka-malla, which was thatof the contemporary Chalukya sovereign. Sr. 74 contains incidentally a hst of V ishnu-varddhaua's conque sts, in verses vvhich occur in sev^eral other inscriptions. They were — Nangah (a frontier town of Mysore iii the east of Mulbagal taluq), Kongu <(Salem and Coimbatore Districts), Singamale (in the Kalahasti zamindari, North Arcot J/istrict), Rayapuram, Talaka.du (on the Kaveri, in the south of Tirumakudal-Narsipur taluq), Rodda (on the Northern Pennar in Anantapiir District, west of Penukonda), Bengiri (perhaps Vcngi), Kollagiri (?Kolhapur), Baliare (? Bellary), Valluru (iu the north-east of Pavugada taluq, or in Kadapa District), Chakrakotta (not identified), Uchchaiigi (in the south-west of Bellary District), Virata's city (Hanugal in Dharwar) or else Virata (Hanugal) aad Pohxlu (Holahi ou the Tungabhadra in BelUiiy Dislrict), Baukapura (in Dharwar), Banavase (in North Kanara), Koyatiir (Coimbatore), tho Niladri lower ghat and seven hills (the Nilagiris), Kafichi (Conjeveram), Tulava (South Kanara), Rajendrapura, Kolala (Kolar), Bayalu-nad (r VVainad), Halasige (in Dharwar), Beluvala (in Dharwar and Belguum Districts), Huligere (Lakshmesvara in the Miraj State), Lokkigundi (Lakkundi in Dharwar). FoUow- ing upon this string of conquests by his fatlier, Narasimha is said to have subdued the forces of the kings of Dravida, Magadha, Pauchala, NepaUi and Laja (or Lata). But as a rule the conquests of any one of the kings are absorbed into the titles of suoceeding kings, and even the names of distiignished predecessors tacked on as titles to their ovvia, of which we have instances in this very inscription lower down. Md. 61, dated A.D. II 60, is in Grautha and Tamil characters, and many instances occur in vvhich, either to suit the local vernacular or by a species of international courtesy, the Cho}as , a purely Tamil line, often employ the Kannada character s for their grants, whether expressed in Tamil or in Kannada, and the Hoysalas, a purely Kannada Ime, similarly employ Grantha and Tamil characters, even when the language of the grant_ is Kannada. In Nj, 175 we have mention of the great minister Lakmaya, who seems to have had his capital (rdjadhdni) at Sottiyiir (that is S'r6triyur) It occnrs inthe term uadda rdvnla, some mai;i liead of thc tases, in mahd-uadda-g r&ma applied to T&riagundiir (Mys. Jh.s-. 203), and (if the same word) in Vaddavira, a d:iy of the vveek. Tha latter ia almost certainly S.itnrd.iy, as it is .*iid in an inscription at the village above namcd (Mijx. J//.S. No. 102) to be the day fdr thg taildbhyanyH or oil Imth ■(seo discussion by Dr. Kielhom and Dr. Fleet in Ind. A n t, XXII, 111 and 251). Purther confirmation has now boen foand in a passage in Ranna'8 poem cUlcd Sdhasa-Bhimn- vijaiia or Gadd yaddhn, tho hero of which i« tho Chijnlfy;i prince Satyi/raya (reigncd 997 to 1008). It forms thc 26th padya of thc 3rd tf.s'i/«Jsf/ and is as follows : — Kalas^ajan intuiji koliHida 1 khalaiie gadaip Dliarmma-nand.inaip krura-dinaJji- 1 fpila. pesajaip maJcyisi Maip- 1 galavftraip Vad<lav4ratn einbant« vahiip [ ' Hiiviiig eo caused Kalas'aja to be slaiu, ia not thc son of Dharma base? Even as dlsguising the name of evil (or uiilucky) days in calling them Mangalav&ra aiid VaddavSra.' Tlie reference in doubtless to a common saying that Tuesday , wViich ia amaiifohi or inauspicious, is callcd Mangalavfira, aiid that Yudhishthii-a, who was (in this in.stance) ndharma or nnjust, is callcl Dhanna-raja. Vadi.iavani must therefoiVi ac^conUng to this, be a name of auspicious import applied to a diiy which is really inauspicious, here Saturday. On tlio iinalogy of haddi (iiiterest on money) from vriddhi, we may (iTive vaida hom iruldhn, which mcans ' old, full growii, large, augincutcd,' &c. Growth aml increasc are recognizcd signs <>f prosperity, and a word cxjjrcssivc of maturity is quite appr.)- })riatc for the Ia.st d ly of the woek. We seem therefoie iustitied in coiicludiiig that Vaddavira mcaiis Saturday, nii<l tliat vadda is piiuivalent to ancient, augmcntod, mature, Ac, and may thus signify senior or chicf. d.Ani. XXII, 144: So. Tnd. Ins. II, 109. id. lOO.<noinclude></noinclude> n7y6i9rv8io4lpblxhkqs911sbpgxhp 104 117046 312260 2026-04-28T18:54:52Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: novv called Suttur. Nj. 133 and three following inscriptions are Jaina memorials, The first is one erected for the muni Ajitasena-Deva, who apparently belonged to the Arungala-anvaya, a branch of the Nandi-sangha iu the Dfaniila-sangha. With My. 58 we come to inscriptions of the time of Vira-Ballaja (II), the most distinguished of that name, from whom the whole dynasty was sometimcs called that of the Ballalas. In My. 8 W0 have mention of the great ministe... 312260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>novv called Suttur. Nj. 133 and three following inscriptions are Jaina memorials, The first is one erected for the muni Ajitasena-Deva, who apparently belonged to the Arungala-anvaya, a branch of the Nandi-sangha iu the Dfaniila-sangha. With My. 58 we come to inscriptions of the time of Vira-Ballaja (II), the most distinguished of that name, from whom the whole dynasty was sometimcs called that of the Ballalas. In My. 8 W0 have mention of the great minister Bittimayya. From Md. 44 we learn that, in return for the construction of the large tank at Atakur, the proprietor was not only awarded a grant of land but had a palace {aramane) built for him. From Ml. 99, which is in Grantha and Tamil characters and the Tamil language, we learn that Rajai ajapura or Talaikkadu belouged to the Vadakarai-nad (in Kannada the Badagare-nad, that is, the district on the north bank, namely of the river Kaveri; of the Rajendra- Chola-valanad in the Mudikonda-Chola-mandala. These Tamil names given by the Cholas seem therefore to have been maintained. In TN. 106 and 107 wtJ have an example of a grant in Kannada repeat- ed word for word on the same stone in the Grantha and Tamil characters. Ml. 78 and 92 are specimens of a numerous class oivwaTial set up to the memory of men who fell in recovering cows which had been stolen. Cattle raids seem to have been a favourite method of harrying in bordering districts or between the foUowers of hostile chiefs and villages. The records of such forays afibrd a suggestive glimpse of the social condition of the times. TN. 105 is an important Jaina inscription, dated S'alca 1105 (A.D. 1183j, recordingthe death of Chandraprabha by the performance of the vow of sallekhana or starving himself, a full account of which has been given by nie elsewhere.' His spiritual descent is traced from Varddhamana, the last Tir- thankara, and Gautama the ganadhara, who collected his master's sayings and composed them in sutras. The glorious form of gurus, it is grglcefully said, shines forth fiom the monument of their sayings as if to allay the sorrow the faithful suffer on account of their departure. Then follows praise of the Arungala-anvaya, a branch of the Nandi-sangha in the Dramila-saiigha. A series of illustrious Jainaa are then introduced, after the manner of the inscriptions at S'ravana-Belgola, especially No. 54, First comes Samantabhadra, by whom his opponents were defeated before the lord of Varanasi. Who this was it is impossible to say, but aniong the wanderings of Samantabhadra he is said to have gone to Vanarasi,2 another form of the name of Benares, Kumarasena, Chintamani who composed the poem Chmtdniani, and Chudamani who composed the poem Chuddmam, are successively praised, as at S'ravana-Belgola. The last was, as we know from inscription No. 54 there, named S'rivarddha-Deva and was praised by the poet Dandin in a couplet which is quoted. He was also called the Tumbalur- acharya^ and his work is extoUed by Bhattakalanka-Deva in his Karmfalca-S'abddnusdsnnam as if the greatest work in the Kannada language.* He describes it as a commentary on the Tattvartha- mahasastra, but it is here said to be a poem, in which the author displayed all the graces of composition. Unfortunately no trace of it can be found. Tlien comes Mahesvara, who was victorious in seventy great discussions, as also stated at S'ravana-Belgola. After him is S'anti-Deva, followed by Akalaiika, by the blows of the sword of vvhose speech the vihuddhi Buddha was slain. This is a reference to his defeat of the Buddhists before king Himasitala at Kanchi in the 9th centiiry, vvhich led to their expulsion from India to Ceylon, Pushpasena, his coUeague, comes next, and then Vimalachandra, who put up a writing on his door in the public street, as also stated at S'ravana- Belgola, describing the S'aivas, Pasupatas, Tathagata sectarians (Bauddhas), KapaHkas and Kapilas. Indranandi is then mentioned, who is said to have composed two works called PrafishtM-Jml^KC an^ Jvdlini-Mlpa. Then comes I*aravadi-malla, who explains his name before Krishna-Raja (a Rashtrakuta -{ ~ ~~ 2 i ' ~ ■ ln9v at 8r. Bel. Iniro. 15 ii, id. 4i2. | See my edition of the E<xr^ialia-B'aM^nus'dsanan 'coxildtliisTumTjalflrljethepresentDomlfiriiearBangalore? | Ii^tro. 19.<noinclude></noinclude> e3j8k8bs8z7uwk8l9a8ko4hzmphx9r8 104 117047 312261 2026-04-28T18:55:22Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 18 or Ratta king aad probably the one called Akala-varsha, raling at the end of the 9th century), in the same way as at S'ravana-Belgola. From this ix)int the inscription is mucli defaced, but the name of Maladhari occurs. Where it is again legible we have Ajitasena, Cliandraprabha, Vasupujya, and Samaya-divakara, whose disciple it was that performed the mllekhana. Ml,, 83 dated in Krodhi (A.D. 1184), is of special iuterest from the reference it makes to... 312261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>18 or Ratta king aad probably the one called Akala-varsha, raling at the end of the 9th century), in the same way as at S'ravana-Belgola. From this ix)int the inscription is mucli defaced, but the name of Maladhari occurs. Where it is again legible we have Ajitasena, Cliandraprabha, Vasupujya, and Samaya-divakara, whose disciple it was that performed the mllekhana. Ml,, 83 dated in Krodhi (A.D. 1184), is of special iuterest from the reference it makes to tlie former Ballala-Devarasa Qiiriya-Balldla-Bevarasaru)^ who, we are told, had caused a S'iva temple to be erected at Talakad in the name of Ballalesvara, for which now the present Vira-Ballala-Deva (^i-BalWa-Vira-Deoaru) made further grants. lu Mi. 34 is mentioned the great minister Chandramauli, of whom tliero is an interesting account in iuscription No. 124 at S^ravana-Belgoja. He is there said to luive been a learned Brahman who ha l a beiutiful Jaina wife. In the concluding verses of TN. 130 we have the unusual mention of the Kumarl as a holy place along with the (jatiges. This is peculiar to Tamil inscriptions and refers to Cape Comoriii, but it appears that Kumari is the Tarail name of a sacred rivcr supposed to have been origiually near Cape Comoriu.i Xn TN- 31, dated S'aka 1 118 (A.I). IIOG), Ballaja is statedto he residing in the Kuppa of Erambarage ( Yelburga in the Nizam's Dominions). Among the titles given to him is that uf Chola-lca/aua-sureMra^ plunderer of the Chola camp. His great minister was Arumia- tivala, who hud some conuection with Lada-kliaiida (part of Gujarat), and who from his capital (rdjadMni) at Satarur was goveruing Tara-^iad (r Torc-nad), Hadi- nad and K u-nad. In TN. 3, probably engraved l ong after , in tlie time of the Vijayanagar soveieignty, we have an iriteresting eulog y of B allala and his son. It also incidentally supports the popular derivation of Karu ata from Jcarna and afa .^ With Ml. S3 we passto the reign of Vira- Narasimba- Deva (IIj. Md. 121, at Basaralu, is oue of those elaljorately sculpturei stoues, so characteristic of tbe bcst Iloysala inscriptions, which were set up at the splendtd teniples erected by them in the Chnlnkyan style of architecture. This inscription <sontains a sumraary of th;:" genealogy of the Hoysalas. After describing the descent of Yadu from Brahma, it relates how Sala, a chief of Yadu racp, killed, at the shrinc of the goddess Vasantike, the tiger which had rushed out upon tlie muni there. It was owing to tlie lioly muni'8 exclamation of 7w/ Sald ! {strike, Sala !) that he succeeded in this, fro:n which circumstance he txxjk the name of Hoysaln, and it was adopted as th it of his dynasty. The incident occurred at S'aSakapura, which I have identified with the village of Angadi iu the Mafijarabad country (now in Mudgere taluq). His son was Vinayaditya, whose son was Ereyanga. The lattcr, we know from niany inscriptions, Iiad three sons,— Ballala *Bitti-Deva and Udayaditya. The first and tliird died, aiid the secoud, under the name of Vishnu-var- ddhana, became one of the most faraous kings of his time. As here stated 'whatever countries are cele- brated baving acquired a name, whatever hill-forts are spoken of with special distinction, whatever kings are reckoned as of importance, he brought iut) one comnion subjection, and sproad the brilliance of his A fame as far as the four oceans'. His son was Vijaya-Nrisimha, whose qnecn was Ecliala-Devi, She was themother of Vira-Ballala-Deva, another equally distinguislied king of tho line. His son was Vira-Nara- siipha, setter up of the Chola king, death to the Magara king, confiner within narrow limits of the Pandya kingdom. Turushka, it is said, carried a lic^ht before him as a subject king, Chola raarched as a general under him, while Gaula at all times wcnt l)efore hini as a servant. Among his titles he is further said to be an axe at the root of the Kadava fthat is, the Pallava) king, and putter down of the pride of the Sevuna king. His great minister was Addayada Harihara, and the genealogy of the See Ind. A .t. XXII, 251. Biahop Caldwell has effectnally dispTOved thc tradition, qnoting the far oldcr tentimony of the Periplus to «how that the bathing place wasthesca and no rivcr. See Uiat. of Tinnevelly, p. 2 S<(< iiiv Introduotion to Kamutaka-H'uh(f&)iUx'dmnam, p. 12. •<noinclude></noinclude> l0w3vps8r6f12qdpisowbw4rhwyksup 104 117048 312262 2026-04-28T18:55:28Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: J^^i m m:, m i ' '^' :S£W- ^- I" ■*?i m 312262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>J^^i m m:, m i ' '^' :S£W- ^- I" ■*?i m<noinclude></noinclude> q48wai3787yfo8mxdya9jzkfv9onjhf 104 117049 312263 2026-04-28T18:55:36Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ZJ D < X D Ql < r h << z < <P u -I (L s < > ,< <UJ 312263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ZJ D < X D Ql < r h << z < <P u -I (L s < > ,< <UJ<noinclude></noinclude> f6z7l29zdow1xuazn0u8r4aub0t53y7 104 117050 312264 2026-04-28T18:55:44Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 19 latter is given from the time of his grandfather, who was ennobled by Vishiiu-varddhana. Harihara is specially credited with the defeat of the Sevuna army, frora whom, mounted on his one thorough-bred horse, he captured whole lines of cavalry. Md. 122 carries on the history to Vira-Somesvara-Deva.* He, it is said, fought against the famous Krishna-Kandhara, and penetrated into the Choja territory ; subdued the Pandya king, and estabUshed Chula in his... 312264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>19 latter is given from the time of his grandfather, who was ennobled by Vishiiu-varddhana. Harihara is specially credited with the defeat of the Sevuna army, frora whom, mounted on his one thorough-bred horse, he captured whole lines of cavalry. Md. 122 carries on the history to Vira-Somesvara-Deva.* He, it is said, fought against the famous Krishna-Kandhara, and penetrated into the Choja territory ; subdued the Pandya king, and estabUshed Chula in his hereditary kingdom. Krishna -Kaudhara is doubtless the Devagiri Yadava king of that name. For in onc of that king's inscriptions in Dharwari his general claims to have acquired the territory of the turbulent Hoysalas and set up pillars of victory near thc Kaveri, but our information of the events of this period is somewhat scanty. The boundaries of S6mesvara'8 kingdom at this time are given as Kaiichi in the east, Velavura (Belur) in the west, the Ped-dore (river Krishna) in the north, and (the name is unfortunately defaced, it looks hke) Cha la^eravi^ in the south. TN. 103, dated S'aka 1 1 6 1 (A.D. 1239), informs us that, having capture d the Chola kingdo m, he , . remained there ruling his dominions ; and in Nt.^36j dated a<year latet", we are told that he was t^^ i r esidhig at Kannanur in the Chola kingdom ; wlucli Md. 625 also says, somo years later. This /V^cL. place has been identified by Dr. Plultzsch with a village near S'rirangani in Trichinopoly District.^ ^ / Sr. 110 gives us Ananda (A.D. 1254) as the 21st year of his reign, thus fixing A.D. 1233 as the date of his accession. With Md. 30, dated S'aka 1183 (A.D. 1261), we come to thereign of Vira-Narasiiuha-Deva (HI), and it states that he was residing in his own capital Dorasamudra (Halebid in Belur taluq). Md. 79 is of some interest. It informs us that Chola-Gaunda, apparently a general under Narasimha, gained the victory, nrer whom is not stated, in a battle at Bairakambi and Kaduvitti in the Bantagonta Three-hundred. Kaduvitti corresponds with the modern Karveti-nagara in North Arcot District. For this exploit he was rewarded with a grant of la.nd, but some dispute having arisen as to the boundaries, the disputants decided the case by an ordeal, that of holding ? the consecrated food (cUhyava liididii) in the presence of the god Hoysalesvara of Dorasamudra. The king signs the grant as Malaparol-c/ayida. The concluding words of Md. 70 furnish a good instance of the mode in which the engraving of inscriptions was executed, on which some remarks have been made above (p, 1 3). TN. 97 is the inscription at the temple of Somanathapura, which is celebrated as one of the best remainiiig examples of the Chalukyan style. The inscription commences with a genealogy of the Hoy- salas, more particularly eulogizing the reigning king Narasiraha and his great minister Soma, the founder of the agrahara, which is described as the all-honoured great agrahara, the seat oflearning, Prasanna- Somanathapura, Towards the close is a Hst of all the various images of gods with which the walls of this Vishnutemple were decorated, numbering 64, besides thethree chief gods to whom the shrine was dedica- ted. TN. 101 is a corresponding inscription forthe Slva temple atthe sameplace. Md. 1 introduces to us the minister Chikka-Ketayya, who, on returning frora a successful expedition with the army of the east, made grants to the temple at Maddur, otherwise called Narasinga-chatur'edi-mangala. We also learn that Maddur formed part of a district called the Chikka-Gangavadi-nad. From other inscriptions, yet to be published, this district appears to have extended all down the course of the Shimsha river, and its capital was at Honganfir (in Channapatna taluq). TN. 100 records some fresh arrangement made at Somanathapura regarding the endowments, and the king again signs himself Malaparol-ganda. TN. 27, dated S'aka 1212 (A.D. 1290), is an inscription of unusual interest. It brings to notice the great ministerPerumala, who, from inscriptions in other places, was evidently a very enlightened and ^Kan. Dyn. of the Bo. Fres. 73. S 2 , r,, 1 , . • ,r 1 1. T^- i. • i. Ti e • Antmal Report for lt'91— 2. There is & Clialas en in Malabar District, near Ponani.<noinclude></noinclude> lxfylsf3i5ssbl2vn7bcctla85n91pm 104 117051 312265 2026-04-28T18:55:53Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 20 public-spirited man. In war he had distinguished himself by slaying Kali-narapala and capturing his tent, whence he got the title of Javanika-Narayana. We here find hira purchasing certain lands at Mai- laiige (the existing MaHiigi) for the purpose of endowing a college wherein, besides professors to impart iustruction in the Rig-veda, there were to be masters for teaching Nagara, Kannada, Tigula or Tarail, A and Arya or Mahratti. Provision was made... 312265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>20 public-spirited man. In war he had distinguished himself by slaying Kali-narapala and capturing his tent, whence he got the title of Javanika-Narayana. We here find hira purchasing certain lands at Mai- laiige (the existing MaHiigi) for the purpose of endowing a college wherein, besides professors to impart iustruction in the Rig-veda, there were to be masters for teaching Nagara, Kannada, Tigula or Tarail, A and Arya or Mahratti. Provision was made for the proper cultivation of the lands in question, and for payment of the endowments by the^tenants, ' their children and children's children for ever and ever.' Incidentally there is a highly signiScant list of the custoraary taxes to which the land was subject, and especially of the arbitrary and extra demands to which it was hable, some of which are not very clear. Nj, 103, dated S'aka 1213 (A.D. 1291), brings us to the time of Vira-Ballala-Deyaras,a.(III)" From TN. 4 it appears that some irregularities had sprung up in the performance of certain cere- monies in the Kirtti-Narayana temple of Rajarajapura which is Talaikkad. The king, uuder penalty of his special anger, ordained that the foremost position and the first presentation of the prasdda should be tlie right of the three chief priests. TN, 98 is a further regulation regarding the eu- dowments at Somanathapura. One passage speaks of the palace ' in accordance to the custom of the country ' touching and remitting to the Brahmans the dues payable by them. The opening verses of Md, 83 are curious, being praises of the god Kali-Deva, in which, after enumerating the celes- tials by whom he is surrounded, the names are given of raortals of this world whp are around him, among whom are mentioned Kalikala-Chola, Bana, Mayura, Kajidasa, Kesiraja-danuayaka and others. TN. 10, which is very rauch defaced, appears to open with a list of conquests by the king, which ends with " and lastly Perundurai." There is a place of this narae in the Erode taluq of the Coimbatore District, and it may be the one intended. Nj, 71 mcntions a chief who was " a sun to the Nilagiri city " (see above p. 15). Md. 100, dated S'aka 1238 (A.D . 1316), states that Ballala, having built a residence or capital {neleUdam hatfi) in Dorasamudra, was there ruling the kingdom. The reference must be to the rebiiilding pf the^apital, which had been sacked in 1310 by the Muhammadans under Mallk Kafur, the general of Ala-ud-Din of the Khilji or Second Pathan dynasty of Delhi. The c omplete destruction of Dora s amudra took plaee in 132 7, in the reign of Muhammad Tughlak. Sr. 80 records the gi*ant of the title to the sacred earth at Melukote, which, it is said, was discovered by Emberumanar, or RamanujacharyfJ, the great Vaishnava reformer. It is a fine white clay, or decayed schistose mica, which is used by the 3'n-Vaishnava Brahmans for making the ndma or sectarian niarks on their foreheads ; and is in such demand for this purpose, on account of its purity, that it is transported to distant places, even as far as Benares. It is fabled to have been brought to Melukote by Garutman, the bird of Vishnu, from Sveta-dvipa in the Kshira-samudra or milk ocean.i In Ml, 114 is an account of some peculiar regulations made on the foundation of a town. In Nj, 65, dated Saka 1254 (A.D. 1332), we have a Ketaya-daimayaka, who is called subduer of Nilagiri, and lord of Svastipura, govcrning tlie J^adinalku-nad or Fourteen nMs, from his capital {ndavtdii) of Terakanambi (the existing place of that narae , in Gundlupet taluq). In Ml. 104, dated S'aka 125G (A.D. 1 334), tho king is described as a blinding mirror to Kancli], and by his encrgy preventing the entry of Adiyama of the Kadava (that is, the Pallava) family. Adiyam a was the name of the chief in command of the Chola forces from whom Talakad was recovered by Gaiiga- Raja in the time of Vishnu-varddhana (sec above p. 14). This may have been a descendant of his ' Somc Vaishnavas work it by digging tho whole substanco ont of thc beds ia which it lies, and throwing it iiito largo Tcsaela of water. It in well «tirred about ; and while tho mica awims, the fragmenta of qnai-tz rcmain at the bottom, and are taken out by the hand. The mica is thon allowed to Bubside, and forms into a mass, which is divided into small pioces, and afterwarda made iuto balls by boing moistened in water. These are sold for uso, and are perfoclly whito.' Biichanan, I, 848.<noinclude></noinclude> nnwq5rdckkbvh3f7g8zffxh4ym3qmc9 104 117052 312266 2026-04-28T18:56:01Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 21 who had made some attempt to wrest Talakad back again. The same epithets are repeatcd four years later, in Ml. 109, at which time we still find the seven towns and five mathas maintained as the divisions of Talakad-Rajarajapura. Ml. 14, dated S'aka 12G3 (A.D. 1841), and Md. 85, of the same period, are the last Hoysala inscriptions in this volume. As the Vijayanngar dynasty was founded m 1336, the Hoysalas did not continue to maintain the remnants of the... 312266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>21 who had made some attempt to wrest Talakad back again. The same epithets are repeatcd four years later, in Ml. 109, at which time we still find the seven towns and five mathas maintained as the divisions of Talakad-Rajarajapura. Ml. 14, dated S'aka 12G3 (A.D. 1841), and Md. 85, of the same period, are the last Hoysala inscriptions in this volume. As the Vijayanngar dynasty was founded m 1336, the Hoysalas did not continue to maintain the remnants of their power much longer. Vijaqianaoa r. Tlie earliest inscription of the Vijayanagar kings ia this volume is Ml. 22, dated S'aka 1280 (A.D. 1358). It is of the tinie of Bukka-Iiaya- maharaya, whose titles are mahd-niandaUsvaramy ari-rdiia-vihlidda, hhdshege-tappuva-rdijara-ganda, Hindu-rdya-suratrdna, piirva-jMkhima-dalishina- samudrddhipati. These are thc usual ones, but some extra ones are here given, among which is sri-vtra- Saugamtsvarada-rdya-hdhutu, representing him as the royal hMt or bard ofhis father Sangama, in order to imply some connection with royalty in the subject of the grant, who was a hhdt. This was Bachapp a, the son of Kirtti-Deva, the epithets applied to whom seem peculiar to the bhats or eulogizers, sorne of them being difficult to translate, as they apparently consist more of well-sounding alUterative words than of coiTect grammatically formed phrases. He is credited with the construction of several large tanks and other works of merit. He also planted Unes of trees on the four sides (of the tanks) and, it is said, performed the ceremony of upanayana, or investiture with the sacred thread, to the p)'^pdl trees at the four corners. It is a common practice with Hindus in this part to plant side by side at the entrance of a village a pipal and a margosa tree, which are held to represent a male and a feraale, and to marry them together with the same ceremonies as if human beings. In Sr. 87 the same king is called vira-Bukkanna-Raya, and in Md, 90 Bukkanna-Vodeyar. Nj. 117, dated S'aka 1290 (A.D. 1368), belongs to the reignof his son C^Wkka-Kam^^ who, although he is said to be ruUng the kingdom of the world, must have been a governor , under his father in the south of Mysore. The grant, after mentioning the great lords of Tagadii r, specifie& t he Kovaru and Kommeya ru as the most important people of the nad, and the same names occur in other inscriptions. Kd is Tamil for king, and Kovara, for Komara^ is Kannada for prince. Nj. 43 is a Jaina inscription recording the death, in A.D. 1371, of Meghachandra. Along with him are mentioned Parsva-Deva and Bahubali-Deva, who are praised as follows : — There was no knowledge they did not know ; no science which they had not, wiihout leaving any of it, read and heard ; no king who had not shown them favour ; no disputant whom they had not defeated ; no poet who was not continually praising them. Nj. 64, a few months later, is also Jaina and informs us of the death of S'rutamuni in Trinyapura, a Sanskrit translation of Hulluhalli, or, as it is written here» HuUanahalli, where the inscription was found. He belonged apparently to the Pustuka-gachcha of the Ingulesvara line, but the account of his predecessors is nearly all defaced. There is a further record of the death, 16 years before, of his son Chandra-kirtti in the wealthy town of KaUeha. This is the same as the Kallehada-pattana of the so called Ramanujacharya inscription at S'ravana-Belgola,i and has been identified by me with Kalya in Magadi taluq, where there is a duplicate of that inscription. We also gather that the Parsva-Deva and Bahubali-Deva of the foregoing inscription were S'rutamuni's disciples. The deaths are also recorded of other devoted Jainas, namely, Perumala-Deva, his sister-in- lawAllamba, and her son NarottamaSn. There isalsoan account of the chaityalayas erected and ^lm. at Sr. BeL, No. 139.<noinclude></noinclude> 92lo5hd9utglpwq2iyml074ti0se5lv 104 117053 312267 2026-04-28T18:56:08Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 22 repaired by Perumala-Devarasa and Permmi-Devarasa who was ruling with liim in Hullanahalli. As in these two cases, so several Jaina ancl Liiigayla inscriptions, though regalarly dated, contain no meu- tion of any reiguing sovereign. Nj. 103, dated S'aka iJ96 (A.D. 1374), records a graut by virii.Kampauna-Yodeyar's son Nanj anna- Vo l eyar , ML 23, of the sarae date, coutinues with the reign of Bukkanna-Vodeyar. Ml. 76, dated S'aka 1302 (A.D. 1380), br... 312267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>22 repaired by Perumala-Devarasa and Permmi-Devarasa who was ruling with liim in Hullanahalli. As in these two cases, so several Jaina ancl Liiigayla inscriptions, though regalarly dated, contain no meu- tion of any reiguing sovereign. Nj. 103, dated S'aka iJ96 (A.D. 1374), records a graut by virii.Kampauna-Yodeyar's son Nanj anna- Vo l eyar , ML 23, of the sarae date, coutinues with the reign of Bukkanna-Vodeyar. Ml. 76, dated S'aka 1302 (A.D. 1380), brings us to the reign of Bukkanua-Vodeyai's so n Hariliara - Raya. In Ml, 21 he is called vira-Hariharesvara. This grant informs us of the death oi Bachavapp a, the Bhatta or bhiit before referred to. With his wjfe, in the presence of the god ^'irupakslia ou the bank ot the Tungabhadni, he gained supreme bliss : and his elder son Bukkanna sent liis boncs to Varanasi, that is, to be cast into the Ganges accoriiing to the most orthodox Hindu custom. TN. 3 is au inta-esting verse hi eulogy of the Hoysalas, aud incideutally shows that eveu at tliat time lcurna ar.d ata wcre accepted as the derivation cf Ivoiuata. In ML 20 the king is called vira-Harihara- maharay.i. In MI. 47 he is styl d, as is the usual mode with all the Vijayanagar kings aftor this, — vira-pratapa-Harihara-maharaya. In these several inscriptions t he titles of the bhats aro giv.-n with many vari .tio; s, and tven the king is described as a royal bliat to IVikka-Uaya, who was his ialher. TN. 64, datcdSaka 1310 (A.D. 1397), in tlie Pame nign, sjpj^lies the foliowing g.noalogy. Froin tlie Vada race was descended Sangama. His sou was Bukka-liaja, wdio had two sons, Harihara and MaUinatha. Tiie latter, also called Mallipp-Odeyar, had a sou Narayana, who, on the occasion of his cx)ming to bathe at the junction of the Kaveri and Kapila, estabhshed an agrahara, named Pratapa-Harihai-apura after the reiguing king. TN- 134:, dated thc same ycar, gives a fuller gcnealogy of the direct hne. Sahgama, it informs us, as do other inscriptions elsewliere, had live sons, — Harihara, Karapa-Raya, Bukka, Marapa and Muddapa. Bukka was a terror to the Tuiush- kas, the Koukana (king) S'ankaparya, the Andhras, the Gurjaras, and the Kambhojas, and defeated the Kaliiigas. His wite was (iaurambika, by wlioui he had a sou Harihara, wlio makes the grant. The latter died iu the yearTaraua (A.D. 1401).^ Md. 28, dated S'aka 1328 (A.D. 140G), bclongs to the reigu of Harihara's sou, hcre callcd Bukka-Raya. Nj- 173 gives him his more us uil uame of Deva-Raya-m aharaya. We kuow that he was crowned S'aka 1328(A.D. 140G).2 Iu TN. 47 the king is called Vijaya-Vidya-Deva-Raya,8 seated on the throne in Aneguudi (!) But the stone ou which the iuscription was Gugruved is not nowto ^e found, aud the copy, bcing oue supplied by the p.^opk^, caunot l)e rehed on. The kiug, from his name, shoidd be the son of the foregoing. It professes to be a ejrant by his chief minister Madhava- raantri (afur whom the dam across the Kaveri at Talakad is called) to the matha of a svami of the Bhagavata-simpradaya. This would be of some intere.stif the statemont could be depended on, as the Bhagavatas, if I remember right, are in the opinion of Dr, Biihler the oldest Ilindu sect of vvhich we know, old-r than Buddhism. In Md. 103, dated S'aka 1339 (A.D. 1417), we have thc first raemorial in th? present coUection of tho performance of suii, which seems to have been rcvived or very prevalent under this dynasty. Ou the deatli of Butikhara, liis three wives, we are told, gavo arm and hand {tolu-kai/i). 'Ihis is the symbol on the mdsti (for mahd-sati) lcal, or stones erected to women who were immolated with the dead bodies of their husbands, — a human arm, projccting from a post or pillar, with the hand raised from the elbow, the fiugers open and a lime between the thumb aud forefinger. No satisfactory explanation has been met with of tho pillar and tlie limc.* In TN. 95 and Ml, 80 the king is callod vira-Deva-Raya-Vodeyar, andin TN. 55 vira-pratapa-Deva- Ptaya-Vodeyar, The donor's father in this grant is distinguislied as the uphohler of the orders of the 1 * Ir,». at F^r. Belgola, No. 126. Mijs. Inn. 279. 2 See ihe (orresponding epithets for Lim in Ml. 121. 4 Sec My8. Ins. Intro. xxvi.<noinclude></noinclude> i36jklmhh5b1h91bg7pmoabhepolw49 104 117054 312268 2026-04-28T18:56:16Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 23 -old kiiigs oi' [i'e Hoysala nad. Sr. 144 is a Jaina inscription, and contains praise ol" Sakalachandraj disciple of Vasupujya, of tiio Kanui-gana and Tintini-gaclicha. Sr. 15, dated S'aka 1352 (A.D. 1430), expressed in lctters as R^nna-lohe, contains the following genealogy. Of Saiigama's sons the chief was Bukka, who by Gaurambika had a son Harihara. His son was Pratapa-Deva-Raya, whose son by Demambika was Vijaya. His wife was Narayanambika, by wbom... 312268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>23 -old kiiigs oi' [i'e Hoysala nad. Sr. 144 is a Jaina inscription, and contains praise ol" Sakalachandraj disciple of Vasupujya, of tiio Kanui-gana and Tintini-gaclicha. Sr. 15, dated S'aka 1352 (A.D. 1430), expressed in lctters as R^nna-lohe, contains the following genealogy. Of Saiigama's sons the chief was Bukka, who by Gaurambika had a son Harihara. His son was Pratapa-Deva-Raya, whose son by Demambika was Vijaya. His wife was Narayanambika, by wbom he had a son Deva-Raya, The latter was waited upon by the kings of Anga, Vaiiga, Kalihga and other countries, and had ten thousand Turushka borsemen in his service. hi gr- 7 and 91^ dated S'aka]354 (A.D. 1432), we have a Deva-Raja-Vodeyar making a grant by his orders in Seringapatam, In Nj. 109 the king is called Pratapa-1 )eva-Raya. Sr. 107, dat6d S'aka 13GS (A.D. 1446), is of the time of ViiayaJRaya-maharaya, which, from tbe date, must be meant for the next king, who was the grandson of Vijaya, and may therefore, according to tlie usual custom, have borne his namr", though he is generally distinguished by other names. We kiiow that Deva-Raya," his iatlier and predecessor on the throne, died in this very year A.D. 1440.1 Sr, ll^ dated S'aka 1370 (A.D. 1448), is of the reign of I mmad i-DeYa-Raya. It gives us the foUowing gfiiealogy. Sahgama's son was Bukka-Raya ; his son, Hariliara ; his son, Deva- Raya ; bis son, Vijaya-Raya ; his son, Deva-Raya ; his son, Malhkarjuna or Immadi-Deva-Raya, whicli nieans the Second Deva-Raya. Among the concluding verses is an unnsual onc, as foUows : — " The dust of the earth may be counted, the drops of rain may be counted ; but the fruit of a grant to Brahmatis cannot be counted even by Brahma." In Sr, 89 (and also in 133 and 86) the king is called Iramadi-Praudha-Deva-Raya, son of Praudlia-Deva-Raya. His great minister Timmanna- dannayaka, who makes the grant, is described as the great lord of Nagamaiigala, and the restorer of Yadava-giri or Mehrkote. Md- 12 and 59, both dated S'aka 1381 (A.D. 1459), inform us that the king, liere called Malhkarjun a-maharaya, together with the same minister, was in Penugonda on the business of N arasihga's kingdo m. I can find no clue as to vvho this Narasinga was, but from the reference it would seem that he was a person of some importar.ce and perhaps a ruler of Penugonda, unless possibly it refers to a god of that name. The second Vijayangar dynasty is often called the Narasinga dynasty, presumal^ly from Nafasiiiga the first king of that line. Could the one here named liavo been the progenitor ? If so, this might account for Penugonda being chosen for the capital when Vijayanagar was destroyed. Ml. 64, dated Kah 4566 and S'aka 1387 (A.D. 1465), is the last inscription of this king by name, here again called Deva-Raya-maharaya ; but Nj. 22, dated 2 years later, may belong to his time or to the next reign. Sr. 139, dated S'aka 1390 (A.D. 1468), brings us to the reign of Virupalvsha-maharaya. It contains the record of the erection of a new dam in the Kaveri by Sihganna-Vodeyar of Nagamahgala, and the making of a channel from it, which was extended as far as Harahu for the benefit of the Brahmans there on certain conditions which are specified. It is from about this time apparently tliat the era begins to be called the S alivahana saka, Sr. 86, a grant by Nachiyaramma, contains some interesting aUusions. Ml. 121, dated S'aka 1396 (A.D. 1474), gives the following genealogy ; — Saugama's son was Bukka. His son was Harihara, whose wife was Mela-Devi. Their son was Pratapa- Deva-Raya, and with the iucrease of the Pratapa hne (Pratdpa-vam§a) the ■ Turushkas were dried up. His wife was Demambika, by whom he had a son Vijaya. To liim by Narayani-Devi was born Prat.ipa or Praudha-Pratapa, who obtained the immeraorial kingdom from his elder ? sister (mjdgrajd). His v/ife was Simhala-Devi, by whom he had Virupaksha. Nj. 118, dated S'aka 1413 (A.D. 1491), and Nj. 102, of ayear later, present us with the son Ia i ... ., of Immadi-Raya-Vodeyar, named N a DJ a-Raia-Vp^e^ ^ar, ruling, it is said, the kingdom of fhe world. Jns. at Sr. Belgola, No. 125.<noinclude></noinclude> kq9nkfv4heg1j1elsevrofqw1vhotmv 104 117055 312269 2026-04-28T18:56:29Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: .l^ 24 He has the royal titles, to which are added several geuerally u sed I think by goldsmiths, and is finally called a maha-manclcilesvara. An inquiry was made by Nagarasa, who was administeriiig th e Tagadur- nad, in to the reason for the falling off of the dues payable to certain temples in that nad, and fresh orders were issued regarding the same. This settlement was carried out in the presence of t he Kove s,. th e Kommes, the Sevisa s and other l... 312269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>.l^ 24 He has the royal titles, to which are added several geuerally u sed I think by goldsmiths, and is finally called a maha-manclcilesvara. An inquiry was made by Nagarasa, who was administeriiig th e Tagadur- nad, in to the reason for the falling off of the dues payable to certain temples in that nad, and fresh orders were issued regarding the same. This settlement was carried out in the presence of t he Kove s,. th e Kommes, the Sevisa s and other lords, regarding some of whom I have remarked above. TN, 67, dated three years later, is a grant by the son of Deva-Ray a, rainister to the same N ajja-Raya-Vodeya r- arasu, who is only styled maha-mandalesvara. Nj, 100, of the same date, is a grant by Parvvatayya ,. sqnofthesame Deva-Raya. TN. 67 and Nj. 101 ai'e of the same tirae and connection. My, 33, dated S'aka 1418 (A.D. 1496), belongs to the reign of Narasinga-Raya, who belonged to what is called the second Vijayanagar dynasty. His titles here are medmi-misara-ganfla, lcafMri-sdluva. His great minister was Narasanna-Nayak a. In Nj. 47, dated S'aka 1426 (A.D. 1504), we have a grant by a Govaim^^d^ar, who is called champion over the three kings,i and protector of Nilagiri, ML 95, dated S'aka 1428 (A.D. 1506), is of the time of the same king, here called Narasimha-maharaya, with the titles mahdrdjddliirdja^ rdja-paramrsvara, hlmja-hal.a-pratdpa. The grant is rnade by a chief of Ummattur, who was investcd with the title of Chikka-Raya. There is a great array of taxes and imposts mentioned in this inscription. Nj, 190, dated S'aka 1434 (A.D. 1512), and Nj. 195, dated a year later, are of the next reign, but the kmg, not in accordance with the general custom in his inscriptions, is called Krishna-varmma- mahadhiraja, son of Narasimha-varmma-rajadhiraja. As he is said to be ruling the whole world, and his father has all the royal titles, besides hathdri-saluva, he must be iutended ibr the supieme king. The grant in the second inscription is made by Saluva-Govindaraja-Vodeyar, younger brother of the great minister Saluva-Timmarasa-Vodeyar, and the lands bestowed are said to be accordhig ta the former measurement (prdJcu pramdna). TN. 37, dated the same year, by raistake omits the name of the king. The date is expressed in a most elaborate and unusual manner. It records the setting up at Malange of a Visvesvara-linga brought from Kasi or Benares. Nj. 16, of the same date, contains the genealogy of this dynasty, whichis repeated lower down in Md. 55, in connection with which it will be further noticed. The grant made is of a village in the Ghanagiri-iajy; ), that is Fcnugond a, aud does not belong to Mysore. It refers to a previous grant by the Ifing^s father Narasa, made in the presence of the god Ramesvara. Md. 115, dated S'aka 1438 (A.D. 1516), also contains the genealogy above referred to. It records the grant of Mandya, otherwise called Krishnarayapura, to Govind^JRaja, a descendant of Anantacharya, on whom (tlie god) Veiikate.sa (of Tirupati) had placed the garland. Anantacharya , it appears, was a disciple of the reformer Ramanujacharya, and the only one among his disciples who volunteered to accept the duty of daily preparing the garlands for the god Venkatesa at Tirupati.2 This he did solely from hMhti or devotion to his guru. Govinda-Raja, who was twelfth in descent from Anantacharya, was, it is said, a confirmed ascetic. The gcd.learning the distress of his parents at their son's remainhig a bachelor and the threatened extinction of the family, appeared to him while at penance and, announcing that his devotion was accepted, threw a garland over him, at the same time directing him to marry and serve thenceforward as a householder. This is the story here alluded to. He founded this agrahara of Mandya, as well as that of Virambudhi (in KrishnarajpetTaluq), for his followers.3 Next follow three grants by Virapp-Odeyar, son of ('liikk-Odeyar Generally supposcd to refer to Gajapati, AsVapati and Narapati, whocver they were. 2 Even now the representative of Anantftch4rya's family is the only porson, it is said, who is garlanded on visiting Tirupati. And thc following isthe taniyan or memorial verse ropeated by hi« descendant» ;— fimnfiya-vSch&m api mrigya-hhQma I 8'ri-Venkata-k8hmfidhara-s'finga(lh&mft I devo 'nudhfivan pradad&ti yasmai I srajaip bhaje 'uanta-guraiix tam firyaip II 3 The disciples of Govinda-Rfija at the prcsent day are styled « Mudumbai, Kadambi, S'e^lp r. KumSndfir, Asflri, G6matha, 1 NalUn, KandAdai, M&dap(b'u, S6m&s'iyfindaD, and YifijimQru. '<noinclude></noinclude> dbmpxingwxg2fipzf63uwl1n1amfi06 104 117056 312270 2026-04-28T18:56:36Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 25 of S'rirarigapattana, TN. 73, dated S'aka 1441 (A.D. 1519), is a grant by tho great minister Saluva-Govinda-Raja. In Nj, 63, of the sarae date, Krishna-Raya receives only the title of samasta- hhiivandsraya^ which is first met with as a Western Chalukya title and was then taken by some of the Hoysalas. Tlie present grant briiigs to oiir notice Sovanna-Vodeyar, who must have been somQ descendant of the Hoysajas, as he is called lord of the city of Dvarav... 312270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>25 of S'rirarigapattana, TN. 73, dated S'aka 1441 (A.D. 1519), is a grant by tho great minister Saluva-Govinda-Raja. In Nj, 63, of the sarae date, Krishna-Raya receives only the title of samasta- hhiivandsraya^ which is first met with as a Western Chalukya title and was then taken by some of the Hoysalas. Tlie present grant briiigs to oiir notice Sovanna-Vodeyar, who must have been somQ descendant of the Hoysajas, as he is called lord of the city of Dvaravati. In TN, 42, two yeara later, we have the great minister Saluva-Govinda-Raja restoring a village which Ballala-Raya hadi established and granted with a copper sasana, but which had fallen to ruin. Ml, 105, dated S'aka 1452 TA.D. 1530), brings us to the reign of Achyuta-Raya-maharaya. Tha grant is the renewal of what remained of the endowments of the god Kirtti-Narayana of Talakad. Md. 55, dated S'aka 1456 (A.D. 1534), contains tbe genealogy of the existing dynasty, as referred to above. After tracing the descent of Yayati from Chandra as usual, it says that in his line was bom Turvasu. In that line was descended Timma, whose wife was Devaki. Their son was Isvara, whosa wife was Bukkamma. Their son was Narasa. He, quickly damming up the Kaveri when in full flood, crossed over and captured the enemy (who this was is not stated) alive in battle. Taking possession of their kingdom, he made the ancient S'rirahgapattana his own. He further conquered Chera, Chola, and Pandya, as well as the proud lord of Madhura, the fierce Turushka, the Gajapati king and othera besides, and issued his coramands from the Ganges to Larika, and from the eastern to the westera mountains, This king Nrisimha had two wives, Tippaji and Nagala-De-^nl, from whom respectively he had the sons vira-Nrisimha and Krishna-Raya. The forraer was distinguished for bis donations in all the holy places. The latter was even more distinguished for the sarae, and was served by the kings of Anga, Vaiiga, Kalinga and other countries. He was succeeded by his younger brother (anvjanma) Achyuta, who is extolled in a similar manner. This and the corresponding grants above mentioned were composed by Sabhapati. Sr. 95, dated S'aka 1457 (A.D. 1535), is a grant by Tiruraala-Raja, whose fatlier was Harinila-Abba-Raja of Udayagiri (Nellore District) and lord of Maninagapura. The latter was a title of the late chiefs of Balam (or Maiajarabad), but the place has not been identified. Ml, 34 expressly calls Achyuta the son of Narasa. From TN. 120, dated S'aka 1463 (A.D. 1541), welearn that the great cliief minister (mahd-Hrah-pradMna) was Varanasi Varadappanna. In Sr. 6 we have a spirited protest against the payraent of customs and coUection dues on the areca-nut of the rent-free lands of certain Brahman villages, which it appears had been levied contrary to forraer custom by a parupatyagara named Karaappa-Nayaka. Sr. 42, dated Saka 1464 (A.D. 1542), brings us to the reign of Sadasiva-Raya. In Md. 33 is a grant (in ? A.D. 1 576) by RamcvR^ajayja-maha-arasu, a descendant no doubt of the rainister who fell in the battle of Tahkota. Md. 27, dated S'aka",1499 (A.I). 1577), is apparently agrant by the Bame, in the reign of &[n-Rai^a-Raja-maharaya. Sr. 39 and 40, dated S'aka 1507 (A.D. 1585), are grants by Tirumala-Raja, the son of Rama-Raja. No king is named, Nj. 141, a year later, is a grant by the same, in the reign of Venlvatapati-Raya-Deva-maharaya, Tbe grant is one made to the chief of Hadinad and his son, on their taking the naraes respectively of Ramaraya-Nayaka and Tirumalaraja- Nayaka, after those of his father and himself. In Md. 25, dated S'aka 1511 (A.D. 1589), is a grant by Tirumala-Raya's sons Raraa-R ajaiya and Tirumala-Rajaiya. Md. 5, dated S'aka 1513 (A.D. 1591), is again in the reigu of Venkatapati-Raya-raaharaya, In Ml. 111, dated S'aka 1526 (A.D. 1604), is a grant in the same reign by Tirumala-Raja, son of Raraa-Raja. In Sr. 157, dated S'aka 1536 (A .D. 1614 ), we still have Veiikatapati-Raya on the throne in Vijayanagar, and the grant is by Raia-Vadaiyar . son of Dodda-Chama-Raja-Vadaiyar of Mahisur, who made over to the temple and Brahmans atj^l^g^e certain villages which Venkatapati-Raya had assigned to him as a rent-free estate; TN. 116, a year later, isof a similar character. In My. 17, dated S'aka 1542 (A.D. 1620), we have v ira-Raghava-Raya on the throne. The grant consisted of land in the Karugahalli c6uiilry7'which, it ia 7<noinclude></noinclude> t0apcl0sr1p9px7qtilgroz03vetfx2 104 117057 312271 2026-04-28T18:56:42Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: /6 / 26 ^im said, Tir umala-Raja (probably tbe viceroy at Seringapatam) had assigned to Chama-R aja-V odeyar, son <rf Narasa-Raja-Vodeyar, as a reiit-free estate for the lordship. Sr, 36, of the same year, is assigned to the reiga of Rama-Deva-maharaya, who might be the same king as the above. The grant is by Karasa-Raj-Odeyar's dalavayi or commauder-in-chief. Md. 17, two years later, is of the same reign, and the graut is by Chama-Raja-Vadeyar, son... 312271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>/6 / 26 ^im said, Tir umala-Raja (probably tbe viceroy at Seringapatam) had assigned to Chama-R aja-V odeyar, son <rf Narasa-Raja-Vodeyar, as a reiit-free estate for the lordship. Sr, 36, of the same year, is assigned to the reiga of Rama-Deva-maharaya, who might be the same king as the above. The grant is by Karasa-Raj-Odeyar's dalavayi or commauder-in-chief. Md. 17, two years later, is of the same reign, and the graut is by Chama-Raja-Vadeyar, son of Narasa-Raja-Vadeyar, aud grandson of Raja-Vadeyar. TN, 62, of the same year, presents Rama-Deva-maharaya as ruhng in Ghanagiri or Penukonda, The inscription records the establishment of an agrahara by Ch ama-Raja-Q deyar, and refers to a copper 6asana which Venkatapati-Raya had granted to Raj-Odey arin A.D. 1612 f rom Ghanagiri. In Nj. 181, dated S'aka ? 1548 (A.D. 1626), we have another Veiikatapati-Raya on the throne, In Sr. 4, ? five years later, we have a grant by Tirumala-Deva-maharaya*s son Rama-Rayarasa- Md. 86, dated S'aka ? 1555 (A.D, 1633), gives us vira-Rama-Deva-maharaya on the throne in Penugonda. The grant is by the Rana Pedda- Jagade va-R ay al-aiy angar, who was no doubt of the family of the Channapatna chiefs. But these dates are not Quite certaiu. Nj, 198, dated S'aka 1561 (A.p. 1639), is of the reign of Venkata-Deva-Raya at Ghana^aila or Penugon da, and supplies a genealogy of the dynasty. Beginning witli Narasimha, who belonged to the Chandra-vamsa, it tells us that frora him sprung Krishna, who was succeeded by his son-in-law Rama.i Next came the latter's younger brother Timma-Raya, who ruled in Ghanadri or Penugonda (vvhither he had removed the capital from Vijayanagar). By his wife Veiigalamba he had a son Raiiga, who reigned next, and handed down the kingdom to his own son Venkata. The grandson of the latter, named Rama-Deva, came next, and was succeeded by his elder brother Veiikata, vvho was ou the throno at the time of the grant. Then foUows a genealogy of the Mysore family, w hich states that while Veukata-Deva-Raya, as above, was ruling, " the glorious kings of the banks of the G6dcvari, formerly sent forth with honour by the rulers who were before him, again obtained the Karnata portion of the earth, to protect it, and were dweUing in Mahishapur." This reference is not understood, as all the other grants represent the founders of the Mysore line as coming from Dvaraka in Kathiawad in Gujarat, of course in order to connect them with Krishna and the Yadava line froni Yadu. Possibly therefore we may here have a glimpse of an historical fact. It is true that thc G odavari rises in Guj arat as far west as beyond Nasik, but the simple mention of the river does not gcnerally refer to its upper courso. Among them was Ch ama-Ra.ia, protected by the goddess Mahishasura-mardani. From him sprur g Betta- Chama, to whom, on the day of maM-jayanti, was bor u Narasa , a destroyer of the race ol Yavanas. This is the king who makes the grant. Sr. 12, dated S'aka 1586 (A.D. 1664), carries us to the reign of S'ri-Ranga-Raya-Deva-maharaya, son of Gopala-Rajayya and grandson of Ariviti Rangapa- Rajayya. Ml. 48, dated S'aka 1621 (A.D. 1699), is of interest as a late Jaina inscription. It is one of a numerous class of grants at all periods recording the gift of a ston e oil -mill, that is, to provide oil for the temple lamps. In the present instance it was given by a farmer {hhumigdra), appa- A rently of tlie oilmonger caste, who was a lay disciple of Adinatha-pandita-deva of the Mula-sangha and Tintrinaka-gachcha. ITie donor was rcsident of a villago belonging to Tippur, whicli is de- scribed as a iirtha or holy place, a designation it must have had nearly 600 years before (see Ml. 31). Sr. 47 comcs dovra to S'aka 1 626 (A.D. 1 704) when S'ri-Ranga-Raja-Vodeyar was on the thronc- This is the latest inscription here of the representatives of the Vijayanagar and Penugonda kings. The foUowing is the genealogy of the Vijayanagar and Penugonda kings as deduced frora thc inscriptions in this volume. The namcs in bold type indicatc thosc who actually ruled, and the numbers the order of their succession. The Nai-asiipha and Krishna here mentioned were the kinge cf thoae namea in the Second Dynasty. E4ma waa the min- ister of Sadfts^iva-Riya. Hc married Tirumalamhfi, youngcr danghtcr of Kfishi^a-Baya, and was killed iu tho battlo of Talikota.<noinclude></noinclude> e0d5ykb6scaj6dpdxq3t1qr62a35sjm 104 117058 312272 2026-04-28T18:56:54Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 27 F^DyMulif» Sa&gama (m. KdmdmblJca)^ ! 1. HariWa (I) Kampa 2. Bukka (I), 1358-74 Marapa Muddapa m. Ganrdmbikd Ghikka-Kampanna, 1368 Nanjanna, 1374 3. Harihara (H), 1380-1405 m. Meld-DM 4. Bukka(ll)', Deva-Raya (I) Pratapa-Deva-Raya (I), 1406-15 {crowned 1406) by DemdmWkd 6. Vijaya-Raya (I), 1416-7 m. NdrdyandmbiM !* Mallinatha, Mallappa-Vodeyar Narayana, 1397 Jyy MaUayawe Mallajjna-Vodeyar, 1412 .^ I ? daughter 6. Dev... 312272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>27 F^DyMulif» Sa&gama (m. KdmdmblJca)^ ! 1. HariWa (I) Kampa 2. Bukka (I), 1358-74 Marapa Muddapa m. Ganrdmbikd Ghikka-Kampanna, 1368 Nanjanna, 1374 3. Harihara (H), 1380-1405 m. Meld-DM 4. Bukka(ll)', Deva-Raya (I) Pratapa-Deva-Raya (I), 1406-15 {crowned 1406) by DemdmWkd 6. Vijaya-Raya (I), 1416-7 m. NdrdyandmbiM !* Mallinatha, Mallappa-Vodeyar Narayana, 1397 Jyy MaUayawe Mallajjna-Vodeyar, 1412 .^ I ? daughter 6. Deva-Raya (H), 1419-46 (dkd 1446)2 (Gaja-betekara) Praudha-Deva-Raya Pratapa-Deva-Raya (H) m. Siriiliala-Devi I 7. Vijaya-Raya (HJ, Mallikarjuna, 1446-67 Immadi-Deva-Raya Immadi-Praudha-Deva-Raya Nanja-Raja-Vodeyar, 1483-94 8. Virupaksha. 1468-94 Second or Narasihga Bynasty, Timma m. Bevakl A I ISvara m. BuTckamma 9. Narasa hy Tvppdji 10. Nrisimha, 1496-1806 hy Ndgald-Devi 11. Krishna-Raya.' 1512-29 TirumaMnAd m. to Rama-Raja (fipji Third I)mastv {by Obdmbikd) 12. Achyuta-Aaya, 1530-42 13. Sadas'iva-Raya, 1542-76 OTBtd-nwora sm .— 'tnnoui 't/lMo loi tnn.i '. £tu.iB 'mn» -ubv<noinclude></noinclude> ditf1sdhylqnk176ldsj8fiwuqqhlbo 104 117059 312273 2026-04-28T18:57:00Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 28 After the fall of his brother Rama-Raja (who was the paramount mimster), and the destructiott of Vijayaoagar by the Miihammadans, Timma or Tiriimala-Raya (in 1567) removed the capital to Penu- gonda (Anantapur District), which was bravely defended against the Muhammadans in 1577 by Jaga- d&va-Raya, cliief of Channapatna, who was son-in-law of the king S'ri-Rariga. The capital is said to have been again removed, by Venkatapati-Raya in 1585, to Chandragir... 312273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>28 After the fall of his brother Rama-Raja (who was the paramount mimster), and the destructiott of Vijayaoagar by the Miihammadans, Timma or Tiriimala-Raya (in 1567) removed the capital to Penu- gonda (Anantapur District), which was bravely defended against the Muhammadans in 1577 by Jaga- d&va-Raya, cliief of Channapatna, who was son-in-law of the king S'ri-Rariga. The capital is said to have been again removed, by Venkatapati-Raya in 1585, to Chandragiri (North Arcot District), but the kings still profess to be rulingfrom Penugonda. The line continued and eventually merged in that of the chiefs of Anegundi, who were subdued by Tipu-Sultan. But the already crippled Vijayanagar power ▼irtually came to an end on the seizure of Seringapataui by Raja-O dey ar of Mysore in 1^610, and the subsequent independence of S'ivappa-Nayak of Bcdnur and other feudatories. In 1640 the grant was made to the English of the site of Fort St. George or Madras. y^Tv^ Mysore, We have already had some grants by kmgs of the Mysore family subordinate to the Vijayanagar sovereigns, the latest being of the date A. D. 1639. We now have to notice inscriptions of the Mysore Rajas made independently in t heir own nam e. The first is Sr. 150, dated Nala (A.D. 1616), in the time of Raja-Vodeyar.i Sr. 117, dated S'aka2 1547 (A.D. 1625), is a grant by Deva-Raja, son of Chama-Raja-Vodeyar. TN. 13, eight years later, is by the sou of Chama-Raja-Vodeyar's agent. Nj. 9, dated S'aka 1565 (A.D. 1643), is by the Dalavayjs or commander-in-chief Vikr ama- Raya, son of Raja-Vadeyar. Sr. 103, d ated S'aka 1568 ( A.D. 1646 ), brings us to the reign of Kanthii-ava-Narasa-Raja. He was the son of Bettada-Chama-Raja, A mythological account is given of the origin of both. Kanthi- rava's reign is dcscribed as one of the utmost prosperity. The lord of the gods sent good rains, the earth brought forth full fruit, all points of the compass were unclouded, the various orders were diligent in performing their several rites,all the people werc frec from disease, tlie women were devoted to their husbands, and all thc world was prospcroiis. His power was so great that the Vangas, Hunas, Konkanas, Saurashtras, Gurjaras and Mleiichhas all feared to encounter him in war, which means that they made no attempt to do so. Nj. 56and81, both datcd S'aka 1584 (A.D. 1662), are both grants by Devamba orDeva- jamma, apparently the widow of the previous king. She makes the grants by order of Deva-Raja- Vodeyar, who must have been the reiguing king, subsequently distinguished as Dodda-Deva-Raja, though he is here called only maha-rmandalesvara and ruler of S'rirangapattana or Seringapatam. From TN. 23 we learn that he was the son of Deva-Raja and grandson of Chama-Raja. History informs us that Kanthirava-Narasa-Raja died without issue and the donor in the present inscriptions was evidently his wife. She may therefore have grudged bestowing the royal titles on the actual successor choscn to the throne. From Nj. 81 it would appear as if Kanthirava died in A.D. 1662. The grants are further madc with the consent of Nafijanrttha. It is not clear who this was. TN. 23, Md, 114, and Sr. 13, all dated one year later, show us Deva-Raja in possession of fuU power, with all the royal titles. In the first he is described as withering up the Turushkas, cutting down Pandya, terrible to the Choja, Kerala and Nepala kings, driving away the Konga, Vanga, Kalinga and other kings. The grant in this case was made, it is said, to a graudson of S'risailapurna or Tatacharya, who had received the name of Tata from (the god) Veukate^a (of Tirupati), and was guru to the author of the Bhashya, meaning Ramanujacharya, who wrote the Vi^ishtadvaita-vedanta-bhashya. The reference here is to the story about S^risailaparna, known as Bhuri-S'riSailapiirna (in Tarail, Periya- Vodeyar or Vadeyar is the pltlral and honorific form ot' 04eyam Vo4eya, Kan. for "lord" or " master." In thc 2 Tho Mysore kings continucd the later Vijayanagar proctice of calling tho ora S'&livfihana-8'aka. 3 , . . .<noinclude></noinclude> hy0xfm7fn2vcpt7xhfrqvocmyau1a5s 104 117060 312274 2026-04-28T18:57:07Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 29 Tirumalai-nambi), the maternal uncle of Ramanujacharya, that one day when he was engaged in the service of the god Venkatesa at Tirupati, the god was heard to say to hini, " Give me water, Tata ! " whence he acquired the name of Tatacharya.* The inscription was composed by Tirumalacharya, probably the subsequent distinguished minister, and author of several leamed works in Kannada. A further point of interest is that it was written out iu the Arya, that... 312274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>29 Tirumalai-nambi), the maternal uncle of Ramanujacharya, that one day when he was engaged in the service of the god Venkatesa at Tirupati, the god was heard to say to hini, " Give me water, Tata ! " whence he acquired the name of Tatacharya.* The inscription was composed by Tirumalacharya, probably the subsequent distinguished minister, and author of several leamed works in Kannada. A further point of interest is that it was written out iu the Arya, that is Mahratti or Nagari, characters, by the king himself, in consideration no doubt of the donee being his guru. In Ml. 69, dated S'aka 1594 (A.D. 1672), we have apparently a grant by [Kanthirava]-Narasa- Raja-Vodeyar, and in TN. 96, dated S'aka 1598 (A.D. 1676), one by Kanthirava-arasu, said to be the son of Deva-Raja-Vodeyar. He must have been the brother of Chikka-Deva-Raja, mentioned ia Sr. 64 and other grants, as he is not here said to be ruling. With Sr. 94, dated S'aka 1600 (A.D. 1678), we come to grants in tlie reign of Chikka-Deva- Raja-Vodeyar. It brings to notice a Brahman to whom Deva-Raja-Vodeyar, on hearing him recite the Maha-Bharata, when he came to the description ol' the coronation of Yudhishthira, had presented two villages. ^r. 15l^ dated a year later, commences with a genealogy of the king which will be more particulaiiy noticed lower down, where it is repeated, undert^ Sr. 14., Here it is sufficient to j recount the conquests which are attributed to liim. In the east, i't says, he defeated the Paiidya | king Chokka in battle (this was Chokkanatha or Chokkalinga, Nayak of Madura from 1660 to 1682), and took Tripura and Anantapuri. In the west, he subdued the K«ladi kings, vvho came against him united mth. the Yavanas (or Muhammadans, the forces of Bijapur) , and took Saklespur and Arkalgud (both in Hassan District). In the north, having defeated Randulha-Kha n (the Bijapur general), he took Ketasamudra, with Kandikere, Handalagere, Gulur, Tunikur and Honnavalli (all in Turakur District). Victorious in battle over Mushtika, who came forth with Morasas and Kiratas, he seized Jadakanadurga and changed its name to Chikkadevarayadurga (now D evarayadurga , near Tumkur). He also subdued Timmappa-Gauda and Ramappa-Gauda (the chiefs of Maddagiri) and took Maddagiri, Midagesi, Bijjavara and Channarayandurga (all in the north of Tumkur District). My. 7 describes the king as son of Dodda-Deva-Raja-Vodeyar, grandson of Hiri-Deva-Raja-Vodeyar and great grand- son of Chamarasa-Vodeyar. Ml, 61 contains a high-flown description of Seringapatam atthat time,and says it was filled with priests, poets, wise men and ministers. It also describes Malavalli as abounding in men learned in the vedanta, sruti, smriti and dharma-sastra. S r. 14 , dated S'aka 1608 (A.D. 1686), contains a full genealogy of the king and his predecessors. After tracing the descent of Yadu as usual from Brahma, it states that thc line of kings sprung from liim were established in the region of tlie city of Dvaraka (in Gujarat). Some scions of that race came to the Karnata country to worship the god Narayana at Melukote, and struck with the beauty of tho country, they settled in the city of Mahishur. From them arose Bettada-Chama-Raja. He had three sons, namely, first, Timma-Raja, who acquired the title of Antembara-ganda (champion over those who say they are so and so),2 a distinctive designation of the Mysore Rajas ; second, Krishna-Raja ; and ® ', uJ Tlie following llnes from tlio Prapcmndmrifa ov life of KlmanujacliSrya contain the original story : — S'ri-Veukates'a-kainkarya-nirato 'bhut sadi guruli l dthi m? Tata paniyam iti praliayam Is'varak II ■Ve&kates'as tatas tasya TatScharySbliidlio 'bliavat 1 tato mahan YamunSryatn s6 'py evam tam as^isi-ayat 11 The term Tdta is one of endearment, meaning Father, but 38 also used to pupilg and children. Thc following memorial vcrse.callcdiu Tamil tanvjan, re» citcd by the S'rivaishnavas before comm«ncing the Rdmd' yana-pdrdyanan, may also be quoted here: — Pitamahasy«pi pitamahaya Prachetas-ades'a-phala-pradaya 1 S'ri-BhSshyakarottama-des'ikaya S'ris'ailapurnaya mimo namaste 11 He is said to havc explained the Rdmdyana in 24 different ways, or with 24 different meanings, to R4mSnujlch&rya, Or, in a more intelligiblo form, hirud-ant-emhara-ganfda, ' champion over those who say theyhave such and suohtitlea. 8<noinclude></noinclude> nvne054nxvlkllyylr1nimqu0nefg4w 104 117061 312275 2026-04-28T18:57:14Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 30 third, Chania-Raja, who defeated in battle Remati-Venkata, the general of Rama-Raja. Chama»- Eaja had four sons, here called Rajadharadhiraja, Bettada-Chama-Raja, Deva-Rajendra, and Channa- Raja. The first of these, generally known as Raja-Vodeya r, conquered Tirumala-Raja (the viceroy of Vijayanagar), took S'rirangapattana or Seririgapatam (the seat of the viceroy's government) and made himself indrpendent. The succession is coutinued through Deva-Raie... 312275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>30 third, Chania-Raja, who defeated in battle Remati-Venkata, the general of Rama-Raja. Chama»- Eaja had four sons, here called Rajadharadhiraja, Bettada-Chama-Raja, Deva-Rajendra, and Channa- Raja. The first of these, generally known as Raja-Vodeya r, conquered Tirumala-Raja (the viceroy of Vijayanagar), took S'rirangapattana or Seririgapatam (the seat of the viceroy's government) and made himself indrpendent. The succession is coutinued through Deva-Raiendr a, who also had four sons, — Dodda-Deva-Raja, Chikka-Deva-Rajendra, Deva-Raja and Mariya-Deva. The third of these, Deva-Raja (subsequently known as Dodda-peva-Raj a), extended the Mysore territories to the south and north-west. He defeated it, is said, the army of the lord of Madhura (Madura) in ^dlL (Erode, Coimbatore District), slew Da.maralaiyyapendra and put to flight Anantoji. He captured the elephant named KulaSekhara, and * — — • j^ took by assault S'ambaU i (in Bhavani Taluq, Coimbatore District), Qmalur (near Salem) and Dhara- puram (in the south of the Coimbatore District). He defeated the army of the Keladi kings (Shimoga District), captured the elephant called Gangadhara, and seized Hasana ( Hassan ) and Sakkarepattana (n ear Chikmaga hir). The territories thus acquired extended from Sakkarepattana in the west to Selayanura or Salem in the east, and from Chikkanayakapura or Chikkanayakanhalli in the north to Dharapuram in the south, between all which places he estabUshed an iun for travellers at every ^jana (about 9 miles) along every road. Chikka-Devendra, the son of his eldest brother Dodda- ^J)eva-Raja, succeeded him. This king is known as Chikka-Deva-R aia. He is said to have defeated the Malu'attas from Panchavati (Nasik, in the north of the Bombay Presidency), and of their leaders he slew Dadoji and mutilated Jaitaji and Jasavanta. He also reduced to abject terror S'ambhu (S'ambliuji, the son and successor of the celebrated S'ivaji), Kutupu.-Shah (one of the kings of the Qutb-Sliahi dynasty of Golkonda), Ikkeri-Basava (Basavappa-Nayak, the adopted son of Channammaji, widow and successor on the throne of Somasekhara-Nayak of the Ikkeri, Keladi or Bednur family), and Ekoji (or Venkoji, the half-brother of S'ivaji, who seized Tanjore and founded the line of Mahratta rulers there), TN. 18, dated S'aka 1641 (A.D. 1719), is thefirst inscription expressly mentioning Krishna- Raja-Vodeyar, subsequently known as Dodda-Krishna-Raja-Vodeyar, but My. 12 and 13 prob- ably belong to his reign. The grant was made by Kempa-Devaji-ammani, daughter of Chikka-Deva- Eaja-Vodeyar. Sr, 64, dated S'aka 1644 (A.D. 1722), is an important inscription on 15 copper plates, found at T onnur ,^ formerly called Tondanur, the place to which the Hoysalas retired on the destruction of Dorasamudra or Halebid. The early genealogy of the Mysore kings is given in terms ahnost similar to those in Sr. 14 above. After Deva-Raja, it says that the wife of his cldest brother Dodda-Deva-Raja was Amritamba, by whom he had two sons — Chi kka-Dev endra and Kanthirava. The former is said to have cx)nquered the lord of Madhura, and to have withstood S^ivaji in the height of his power, at the time when the rulers of the countries around Agra, Delhi and Bhaganagara (or Haidarabad) were falling down before him and presenting tribute. He thus acquired the title of Apra- tima-Vira (unrivalled hero), which is one of the distinctive epithets of the Mysore Rajas, After re- counting his exploits already given und er S r. 14 abov e, he is said to have defeated attacks fiom every point of the compass, raade by the Turukas (or Muhainmadans), the Morasas (Telugu people of the Kolar District and north-east), the Areyas (or Mahrattas), the Tigulas (or Tamil people), thc Kodngas (or people of Coorg), and the Malegas (orhill tribes, in the west). In addition to Kutupu-Shah (of Golkonda) as stated in Sr. 14, he is also said here to have driven off Edulu-Shah (that is 'Adil-Shah of Bijapur). Chikka-Deva-Raja's wife was Devamamba, by whom he had a son Kanthirava-Narasa-Raja, whose wife was Chelvajamamba, and she })orG to him a son K rishna-Raj a. His chief queen was Devajamma but he had eight others who are not named. A veiy elaborate and prolonged description is given of 1 They were discovered by Mr. Bowring, when Chief Com. wbich Irnd been filled up. A translation was originally i^ublish inissioner, on the information of an old man who remera- <^*^ ^^ "*® i'» ^V^- ■^"*- P- ^H ff. bcred their being buried at the bottom of a dcscrted well '<noinclude></noinclude> 5xcpzfd3ch2sy8zuyipx474zq53l8j3 104 117062 312276 2026-04-28T18:57:20Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 31 liis donations and of the agraharas he now established. The grant was composed by the poet Tirui' maleyacharya, constant rcader of the Ramayana and Bharata, skilled in Karnnata, Andhra aad Sans- krit poetry and in singing. He seems to have been the composer of several similar copper-plate grants during this reign. Sr. 100, dated two years later, was composed by the same, and contains a l-epetition of much of the historical part. The grant was one made t... 312276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>31 liis donations and of the agraharas he now established. The grant was composed by the poet Tirui' maleyacharya, constant rcader of the Ramayana and Bharata, skilled in Karnnata, Andhra aad Sans- krit poetry and in singing. He seems to have been the composer of several similar copper-plate grants during this reign. Sr. 100, dated two years later, was composed by the same, and contains a l-epetition of much of the historical part. The grant was one made to the god Varadaraja in Kanchi ^r (^onjeveram on the occasion of au interview that the Eamanuja yati Saumya-Jamatri had with the king on paying a visit to S'rirangapattana or Seringapatam. The king, on hearing the praises of Kanchi and of the god Varadaraja there, resolved to present 12 villages, situated within his own king- dom and yet as near as possible to Kanchi. Those selected were accordingly in t he Karimangala country, in the neighbourhood of Virabhadra-durga , and were apparently in or about the present Dharmapuri Tahiq of the Salem District. TN. 61 repeats the genealogical portion of Sr. 64 and 100 above. — — — — — — — — — — - ' ' - - ■ TN. 63, ddted S'aka 1G71 (A.D. 1759), is a voluminous grant on 16 copper plates, knowri as the Dalavayi agrahara grant. After stating that certain chiefs of the Yadu line chanced to come to the IKai-nata country and, seeing the beauty of the land, took up their abode in MahiSur the chief town, the genealogy is continued as follows : — From them sprung Chama, who had three sons, Timma-Raja, Krishua, and Bettada-Chama-Raja. The son of the last was Raja-mahipati or Raja-nripa, who soon subdued Timmala-Raya (the Vijayanagar viceroy) in S'rirangapuri (Seringapatam) and seated himself on the jewelled throne. He had a son Narasa, whose son was Chama-Raja. In his line was borii Immadi-Raja, in whose Hne arose Kanthirava-Narasa-Raja. After that was born Deva-Rajendra, in. whose Hne was born Chikka-Deva-Raja, whose son was Kanthirava-Narasa. The son of the latter waa Krishna-Raja, whose wife was Devajamamba, the daughter of Chikka-Raja. Their son was Krishna-Raia. The genealogy of the Kalale fami ly, the heredi tary Dalavayis of Mysore, is next introduced. It begins with Timma-Raja, whose son was Kanta. He had three sons, Nanja-Raja, Doddaya, and Malla-Raja. Doddaya had, by Gauramma, a son Vira-Raja, whose sons were peva-Rajaand Naiija.. The former was Dalavayi under Krishna-Raja, and captured Midagesi (in Madgiri taluq), Magadi and Savandi (Savan« durga). His wife was Chelvajamamba, and his mother Channajamma. Very long details follow of the agrahara named Ramachandrapura estabHshed by him, Among the usuarfinal verses, containing imprecations on those who interfere with the grant and benedictions on those who maintain it, occurs the following, which has not been met with elsewhere, and is the neplus ultra of hyperbole. Indra (the god) asked a ChandaH (or outcaste woman) * What is this you are cooking ? ' She repHes, ' Dog's flesh, steeped in spirit, in a skuU from the fire of the funeral pile' (all the most unclean and inauspicious things imaginable). ' Why ' says the god, addressiug her euphemistically as blessed one, ' have you covered it wlth leather ? ' (a finishing touch of uncleanness). Her answer is, ' Fearing lest dust from the feet of any who had seized, or caused to be seized, the property or land of Brahmans should faU into it, I have covered it with leather.' This colloquy has a moral, and took place under the following circum- fitances. It is quotcd (so Pandit Rajagopalacharya informs me) from a work called Gtiru-samhitdt Baid to have been written by Brihaspati himself, describing tho merit of gifts of land. When Indra, after his seduction of Ahalya, the wife of Gautama, was wandering in the Vindhya forests, he met with a wild tribe that Hved upon dog's flesli. Then it was that the conversation related in the inscrip- tion took place between him and the ChandaH woman. Her reply, that she fcared lest the dust frora the feet of any who had seized, or caused to be seized, the hshStra of a Brahman should fall into her pot (itself a filthy skuU and abeady fuU of the foulest ingredients), conveyed to Indra a covert rebuke for his guilt, inasmuch as Zcs/ie^m means both " land " and " wife." He so understood it, and im- mediately appHed to Brihaspati for expiation. The composer of the present grant was Krishna-dik- shita. Nj, 15, dated S'aka 1683 (A.D. 1761), is the last of thegrants of this Krishna-RajaVodeyar<noinclude></noinclude> i9qawlobyu9z060z7xwoo1ikjjspdi1 104 117063 312277 2026-04-28T18:57:26Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 32 It contains interesting particulars of the terms on which a village belonging to the Government waSF sold to a Brahman, the price paid being the equivalent of ten years revenue. The succeeding twelve inscriptions belong to the time of Tfipu-Sultan. Sr. 23 is at the mausoleum of Haidar and Tipu at Ganjam, and gives, by the system of Abjad, the date Hijra 1195 (A.D. 1782) for the death of Haidar. Sr, 77 is remarkable as recording a grant of elephants by... 312277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>32 It contains interesting particulars of the terms on which a village belonging to the Government waSF sold to a Brahman, the price paid being the equivalent of ten years revenue. The succeeding twelve inscriptions belong to the time of Tfipu-Sultan. Sr. 23 is at the mausoleum of Haidar and Tipu at Ganjam, and gives, by the system of Abjad, the date Hijra 1195 (A.D. 1782) for the death of Haidar. Sr, 77 is remarkable as recording a grant of elephants by order of Tipu-SultaQ to the temple of the god Narayana or Narasimha at Melukote : perhaps they had been purchased by the temple authorities. The inscription is dated both by the system newly introduced by the Sultan* and by the Hindu method, both equivalent to A.D. 1785. Sr. 17 gives the date of the erection of the great mosque at Seringapatam, and the inscriptions next in date are from the same place, containing, four of them, the names of God and the Prophet, and two others the Sultan's directions for the treatment of unbelievers, supported by quotations from the Koran. My, 54 is of interest as recording the construction of a dam, or more probably the raising of an old one, across the Kaveri, in A.D. 1797, the inscription is dated according to the Sultan's later system and also according to the Hijra. Tha titles assumed by Tipu-Sultan at that period indicate the claims he then made to be a prophet and specially anointed by God to be kiug. His govemment was also called Sarkare Khudadad or the God-given Govemmeut. The revenue exacted from the cultivators of land under the cliannel drawQ from the dam is stated at three-fourths of the produce : a claira to the remainder is also implied, but remitted in the name of God. Sr. 24 is again from the raausoleum at Gaiijam, and gives the date of Tipu-Sult§.n's death, A.D. 1799. Sr. 8, dated S'aka 1722 (A.D. 1800), shows us the old order restored after the Muhamraadan: usurpation, and Krishna-Raja-Vodeyar seatecl on the ancestral throne, in the city of Mahisur or Mysore, Sr. 27 is the inscriptiou at the Wellesley Bridge, over the Kaveri at Seringapatam, erected uiider the Dewan Piimaiya in A.D, 1804, and named after the Governor-General of the day. The English portion is given according to the spelling and arrangement in the original. The continuation of the inscrip- tion is in Persian, the court and diplomatic language of tlie period. Sr. 26 is thc monument erected the same year to the Resident, Josiah Webbe. Owing to a skirraish having takcn place here in 1 809, between the mutinous force marching from Chitaldroog to Seringapatam and the Mysore troops sent to intercept them, the monuraent acquired thc name of rana-Jcambha or war-pillar, by which it is now known. Nj, 70, dated Bahudhanya (A.D. 1818), is the first that introduces the title dUda-maM- svdmt (literally, the great king who ruled), which becarae the special designation of the late Krishna- Raja-Vodeyar. My. 1 to 3 glve us the names of his wives, and in Nj. 13 and 14 we are informed that his father was Charaa-Raja-Vodeyar and his mother Kempa-Nafijamamba. My, 20 further calls him the grandson of Iramadi-Krishna-Kaja-Vodcyar. Nj, 1 describes tlie king as Mummadi. Krishna-Raja-Vodeyar, the son of Chama-Raja-Votleyar, who was the son of Immadi-Krishna-Raja- Vodeyar, who was the son of Vararaadi-Krishna-Raja-Vadeyar.2 Nj. 1 to 8, with H and 12 record the erection of the gqpura to the temple at Naujangud in A.D. 1845, and the presentation of various shrines in the same temple by different ladies of the roj^al household down to A.D. 1853. TN, 57, dated S'aka 1777 (A.D. 1855), informs us that Kasipati Subba-S'astri obtaincd from the king the S'ivahnga which was among the gods of his private worship, and set it up in Trimakuta-Nara- simhapuraor Tirumakudal-Narasipur. Nj. 18, dated S'aka 1785 (A.D. 1863), is the last inscription of the Mysore Rajas in this volume. It records the foundation of an agrahara by the wife of Chava- dappa, Head Sheristedar of the Residenfs office. j A description of this nystem and of the second one which inperseded it four ycars later, will he found in a noto by Martden io ihe Kumismata Or{«ntaiia, (1825). 3 Vammadi or Ommadi in Kan, indicates First ; Tmmadi is Bccond ; Mummadi, Third.<noinclude></noinclude> 2kwyy15y67l47ldrszmm12ga09bej8z 104 117064 312278 2026-04-28T18:57:32Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: m m m m. m. ■ GUMBAZ AT GaNJAM Seal* to' 'sfcet 312278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>m m m m. m. ■ GUMBAZ AT GaNJAM Seal* to' 'sfcet<noinclude></noinclude> mqaahgbq8xz4qwg41xjyfhc7k7vjjvq 104 117065 312279 2026-04-28T18:57:40Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ■W 'J '.*' ' * 312279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>■W 'J '.*' ' *<noinclude></noinclude> 2bb5uak6d823ityic1cvai34a3kby6o 104 117066 312280 2026-04-28T18:57:47Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 33 The following is the genealogy of the Mysore Rajas as contained in this volumef in Sr, 14, dated A.D, 1686, and continaed in Sr. 64, dated A.D. 1722. It corresponds with that in Sr. 151, dated A.D. 1679, and Sr. 100, dated A.D. 1724, as well as with that given in the Mysore grant published by the Revd. T. Foulkesi dated A.D. 1716, which is by the same composer as Sr. 64 and 100 above. Bettada-Chama-Eaja Timma-Raja Krishna-Raja Chama-Eaja __ _ j j I... 312280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>33 The following is the genealogy of the Mysore Rajas as contained in this volumef in Sr, 14, dated A.D, 1686, and continaed in Sr. 64, dated A.D. 1722. It corresponds with that in Sr. 151, dated A.D. 1679, and Sr. 100, dated A.D. 1724, as well as with that given in the Mysore grant published by the Revd. T. Foulkesi dated A.D. 1716, which is by the same composer as Sr. 64 and 100 above. Bettada-Chama-Eaja Timma-Raja Krishna-Raja Chama-Eaja __ _ j j I ^^ Eajadharadhiraja Bettada-Chama-Raja Deva-Rajendra Chanua-Raja I" ~ i r~n [[ಸದಸ್ಯ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pragathi. BH|ಚರ್ಚೆ]]) Doclda-Deva-Raja Chilika-Deva-Rajendra Deva-Eaja^ Mariya-Deva m. Amritdmhd A A Chikka-Devendra Kanthirava m. Devamdmbd^ I *T Kanthirava-Narasa-Eaj a m. CJielvdjamdmhd . m C Krisnna-Eaja ficfP-> m. Devdjamma ^ .ih ^ On the other hand, the Dalavayi grant TN. 63, dated A.D. Il75^, gives the following, which agrees more closely with that in Wilks' Histonj of Mysoor. Where the relationship is not expressly stated. I have followed him, as shown in the dottedUnes. A Chama I I A I I A A Timma-Raja Krishna Bettada-Chama-Eaja Bettada-Chama-Raja Raja-Mahipati Dalavdm familu ofKalale. Kanthirava-Narasa-Eaja | : ^ Timma-Raja Narasa Immadi-Raja Kanta Dm-Rajendra Ch^mi-Eaja j 1 "[ Naiija-Raja Doddaya Malla-Raja m--ii ■n'^ _,*. m. Ganramma Chikka-Deva-Eaja I tr ii,* -KT Vira-Raia Kanthirava-Narasa ,„ ninn^A, Krishna-Eaja m. Channdjamma m. Devdjamdmbd, d. of ChiMca-Bdja Deva-Ra ja Nanja _ . , ' ^. m. CJielvajamdmhd Krisnna-Kaja (Dalavayi to Krishna-Raja) 1,, ,..,, .. , ,.....„ . ~: xT Manual ofthe HaUm Distrkt, II. App. 403, j Tho Ouo kuowu ia history as Dodda.DSva-Mja. 9<noinclude></noinclude> 9ocarb5c7m8x4gsya0a3xvailodfwa9 104 117067 312281 2026-04-28T18:57:53Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 34 The foUowing is the succession of the Mysore kings according to the Palace records :— Yadu-Raya Hiri Bettada Chama-Raja Wodeyar Timma-Raja Wodeyar Hiri Chama-Raja Wodeyar Bettada CMma-Raja Wodeyar Timma-Raja Wodeyar Bola Chama-Raja Wodeyar Bettada Chama-Raja Wodeyar Raja Wodeyar Chama-Raja Wodeyar Immadi-Raja Wodeyar Ranadhira Kanthirava-Narasa- Raja Wodeyar . . A.D. 1 A.D. 1399- -1423 Dodda Deva-Raja Wodeyar - 1659- -1672 142... 312281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>34 The foUowing is the succession of the Mysore kings according to the Palace records :— Yadu-Raya Hiri Bettada Chama-Raja Wodeyar Timma-Raja Wodeyar Hiri Chama-Raja Wodeyar Bettada CMma-Raja Wodeyar Timma-Raja Wodeyar Bola Chama-Raja Wodeyar Bettada Chama-Raja Wodeyar Raja Wodeyar Chama-Raja Wodeyar Immadi-Raja Wodeyar Ranadhira Kanthirava-Narasa- Raja Wodeyar . . A.D. 1 A.D. 1399- -1423 Dodda Deva-Raja Wodeyar - 1659- -1672 1423- -1458 Chikka Deva-Raja Wodeyar . 1672- 1704 1458- -1478 Kanthirava Wodeyar . . .. 1704- -1713 1478- -1513 Dodda Krishna-Raja Wodeyar .. 1713^ -1731 1513- -1552 Chama-Raja Wodeyar .. 1731- -1734 1552- -1571 Krishna-Raja Wodeyar .. 1734- -1766 1571- -1576 NaSja-Raja Wodeyar . . .. 1766- -1770 1576- -1578 Bettada Chama-Raja Wodeyar .. 1770- -1776 1578- -1617 Khasa Chama-Raja Wodeyar .. 177G- -1796 1617- -1637 Krishna-Raja Wodeyar .. 1799- -1868 1637- -1638 Chama-Rajendra VVodeyar .. 1868- - 1638- -1659 Miscellfineous Tnscri2>tions. Of the various iuscriptions which arc not refcrred to any specific reign or period, Md. 45 con- tains mention of a chief named Manalera, who may be connected with the one of a similar name in Md. 41. Similarly, TN. 102 refers to a chief who was lord of the city of Valabhi, as iu Md. 41. Nj. 89 and 139 speak — the former — of the inscription as a d/e, and the latter of the boundaries as written in a o/e, that is a palmyra-leaf book. These are indications of the matcrial used for records or copies, and the stateraents raay be collated with those above (p. 13) regai'ding the probable method of procedure in the preparation of inscriptions. Weapons, Some of the weapons depicted on the viragal, or mcmorial stoues to herocs killcd in fight, are so remarkable as to deserve special notice. Of those copied in the annexed plate, Nos. 1 and 2 are from Pura, in Mandya Taluq, ( Md. 10 3) and of the date S'aka 1339 ( A.D. 1417) in the time of the Vijayanagar sovereignty. The formidable weapon held over the priaoner^s head in the tableau is evidently an cxecutioner's. But more interesting is the light vvavy sword, with fish-tail poin ts, in the captive'8 hand- Many sculptures in the south of the country represent this weapon, of which I have not succeeded in discovering either the name or any surviving speciraen, although permitted by H, H. the Maharaja to exaraine the extensive Arraourj' of old weapons in the Palace at Mysore. There is in that collection a sword which is like a fiexible band, that could be wom as a belt. Perhaps the one liere depicted may have been of the same kind. No. 2 is a similar weapon, but secms more rigid. No. 3 is from Mathada-Doddi, attached to Kyatagatta, in Majavalli Taluq, (Ml. 11). The in- scription is not dated, but is in the old or Hala-Kaunada characters. The weapon seeras to be another form of the executioner's. Nos. 4 and 5 are frora Varima, in Mysore Taluq, (My, 45 and 41). The inscriptions are of the tirae of Goggi of the Chalukya family (see above, p, 6) and belong to about A.D. 960 . It would appear that his retainera {mane-vagati) were armed with thcse cutlasses.<noinclude></noinclude> 8iyhb7g1gux2xflqf0xxzjgej3tyz10 104 117068 312282 2026-04-28T18:57:59Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: z J ^ Weapons 312282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>z J ^ Weapons<noinclude></noinclude> dczzwoqwhajnojjpala4fzpj00pgz75 104 117069 312283 2026-04-28T18:58:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 312283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 312284 312283 2026-04-28T18:58:14Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117070 312285 2026-04-28T18:58:20Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 35 Architecture, A few notes may bo added on tlie more remarkable buildings met with in the Taluqs to which this volume refers. CMhikyan style. Tliere aro two splendid examples of the highly ornate temples of this style erected under the Hoysalas, namely, one at Basardlu^ in MandyaTaluq, and the other at SomancWipura^ in Tirumakudal-Narsipur Tahiq. The old Ramesvara temple at Varuria., in Mysore Tahiq, raay also perhaps be classed as Chalukyan, but it... 312285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>35 Architecture, A few notes may bo added on tlie more remarkable buildings met with in the Taluqs to which this volume refers. CMhikyan style. Tliere aro two splendid examples of the highly ornate temples of this style erected under the Hoysalas, namely, one at Basardlu^ in MandyaTaluq, and the other at SomancWipura^ in Tirumakudal-Narsipur Tahiq. The old Ramesvara temple at Varuria., in Mysore Tahiq, raay also perhaps be classed as Chalukyan, but it is a small and plain building. The only thing specially noticeable in connection with it is the narrow frieze, running along under the roof, containing minute sculptures, in a remote Jaina style, illustrating the Ramayana. They are executed in a very reahstic and spirited manner. The Basard/u temple, dedicated to MaUikarjuna or Mallesvara, though now locally called Nagesvara, is a large and stiiking building, with rich sculpture. But it is very badly cracked, and one side is bulging out as if it would fall. It was erected, according to the fine inscription, in A.D. 1235, during the reigQ of Narasimha II, by his general Addayada Harihara. In front of the temple is a high pillar, bearing on fhe top statuettes of a man and a woman. Between them is a considerable space, as if some iigure that was there had been removed. The gi'Oup probably represent- ed members of the founder's family. The S6mandthp 2r temple is perhaps the best existing complete example of the Chalukyan style. There are numerous photographs of it in coUectious of Mysore Architccture, and it has served more than once as a model for caskets in wliich complimentary public addresses have been presented. Fergusson, the great authority-on architecture, considered the sculpture the most j^erfect of that in the three great Hoysala temples, namely, Halebid, Belur and this one. Moreover, supposing this to be the oldest of the three, and that the order in which they were erected was the reverse of what it really was, he remarks that " even in this short series we see evidence of that downward progress of art, especially in sculpture, which is everywhere the characteristic of Hindu art."i But as regards these three temples he was mistaken. For the inscriptions plainly show that Somanathpiir was the last to be erected of the three. It was built in A.D. 1276, in the reign of Narasimha III, by his chief minister Soma, who founded on the banks of the Kaveri the great agrahara of Somanathapura, of which it was the principal temple. It is, to quote Fergusson, " triple, the cells, with their Sikharas, being attached to a square pillared hall, to thc fourth side of which a portico is attached, in this instance of very moderate dimensions. The whole stands in a square cloistered court, aiid has the usual accompaniments of entrance-porches, stambhas, &c."2 After speaking of "the elegance of outline and marvellous elaboration of detail that characterises these shrines " he goes on to say — " Its height seems to be only about 30 feet, which, if it stood in the open, would be almost too small for architectural effect ; but in the centre of an enclosed court, and where there are no larger objects to contrast with it, it is sufficient, when judiciously treated, to produce a considerable impression of grandeur, and apparently does so in this instance." The centre chapel is dedicated to Kesava, and the side ones to Gopala and Janardana. Around the exterior walls are no less than 74 different gods, as described in the inscription here and also in one at Harihara, which gives an account of the same teraple.^ Below these are horizontal courses, in succession, of elephants, horsemen scroll-work scenes from the sacred epics, mythological animals (maJcara) and birds {hamsa), as at Halebid ; the whole standing upon a raised terrace, indented to correspond with the plan of the building, and sup- ported at the angles by figures of elephants facing outwards. Indian and Eastern Architccturc, pp. 392 ff, 2 In a noto he says — " I regret I liavfi been unablo to get a plan of this temple or, indeed, of any triple temple." Under these circumsfcances the plan in the present volurae will bo of special value. Jfi/s. Ins. p. 48 ff.<noinclude></noinclude> 59bgs6fekwwph5mtycu8b9gkxzcs1sm 104 117071 312286 2026-04-28T18:58:27Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 36 Dravidian siyle. Tlie principal specimens of this style are tlie S'n-Ranganatha temple at Seringa- patam, the Nanjundesvara temple at NaSjangud, and the Chamundesvari temple on the Chamund i hill near Mysore, Of the imposing gopuras attached to these temples of the Mysore royal family, the first probably belongs to the 15th century, or may be older : the other two are modern, that at Cha- mundi being built in 1827, and the one at Nanjangud, apparently,... 312286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>36 Dravidian siyle. Tlie principal specimens of this style are tlie S'n-Ranganatha temple at Seringa- patam, the Nanjundesvara temple at NaSjangud, and the Chamundesvari temple on the Chamund i hill near Mysore, Of the imposing gopuras attached to these temples of the Mysore royal family, the first probably belongs to the 15th century, or may be older : the other two are modern, that at Cha- mundi being built in 1827, and the one at Nanjangud, apparently, about 1845. Here may be mentioned two structures of a different character, but purely Hindu in style and worthy of study. These are the Wellesley Bridge o ver the Kaveri at Seringapa tam, erected in 1804, and a similar bridge over the same river at Slvasamud ram, erected in 1814. Their rude solidity has been proof against all the highest fioods of the river, and they still serve, especially the former, for the transit of a great and increasing traffic. Miilmmmadan Buildings. The most notable are the Gumbaz or Mausoleum of Haidar at Gaiijam, and the summer palace in the Darya-Daulat Bagh, The fornier is an imposing building, consisting of a large dome resting on a basement stojey, which is surrounded with a colonnade of pillars of black serpentine. The interior is lacquered with the tiger-stripe emblem of Tipu, and the doors are of ebony inlaid with ivory, a special indtistry of Mysore. The prcsont ones were the gift of the Marquess of Dalhousie to replace the old ones, which were wom out. The Darya-Daulat building was a summer palace, erected on the bank of the river by Tipu-Sultan, and was at one time occupied by Colonel Arthur Wellesley, the f iiture Duke of Wellington. It is an obloDg building, with small rooms and steep stairs at each of the four corners. The upper storey forms an inner floor, with canopied balconies in the middle of the four sides, looking down on to the spacious audience halls below. The whole stands on a high basement, surrounded with deep verandas. The most striking feature in the building is the painted walls. " The lavish decorations, which cover every iuch of wall from first to last, from top to bottom, recall thc palaccs of Ispahan," says Mr. Rees " and resemble nothing that I know ia India.' 1 There isa good picture of the building in his book. The design seems to be substantially similar to that of Tipu's palaces at Seringapatam and Bangalore, which were copied from one erected at Sira by the Mogul governor Dilavar Khan. The most striking fresco on the walls of thc Darya-Daulat palace is a representation of the defeat of Colonel Baillie's detachment by the Mysore troops, which occupies the greater part of one side. Jain statiie. The deserted image of Gomatesvara at S'ravana-gutta n ear IHvala (Yelwal), in Mysore Taluq, is deserving of notice. It stands on the top of a small rocky hill, and seems neaily 20 f eet high, The present buildings round it are much more modern. The statue resembles the one at Yenur in South Kauara in being represented with a grave smile, but differs from the other known Statues of Gomata in having each hand resting on thc hood of a fully fo rmed cobra. There are no inscriptions at the place to show its period. Tbe nearest Jaina inscription is Sr. 144 at Bastipura, dated A,D. 1423. Th0 Duke of Clarencein houthern India, p. 81.<noinclude></noinclude> qbeqydqzvuhijz5kcxbi24m4qu4fi74 104 117072 312287 2026-04-28T18:58:35Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ^ ■vWsxwAv^jivaAx*. vs.v»^.srsasv'.,^s.x'.%v ki ! i }^ ■i 312287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>^ ■vWsxwAv^jivaAx*. vs.v»^.srsasv'.,^s.x'.%v ki ! i }^ ■i<noinclude></noinclude> 7ha9dj3ehdsuxe7psmhl0bmb9qp9h63 104 117073 312288 2026-04-28T18:58:45Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117074 312289 2026-04-28T18:58:51Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: CLA88IFIED LI8T OF THE IN8CRIPTI0N8 arrangecl in chronological order. J)ate A.D. RuUng Sovereign. Taluq No. Daie A.D. RuUng Sovereign. Taluq No, ,, -,^ Gangas, ^ W«A£<i.^^».v-C ^^'A^VwA //_> j'^ ^ 103 Konguni-varmma Nj. 110 c. 916 ' Ereyappa // AaWiOW. Sr. 147 189 . . 5) 199 c. 920 „ 148 266 Hari-varmma'^ c^cv^iuv.l' i „ 122 5) 5» )) „ „ 134^'-^^^ (U) 713 CJ?. 740 Slvamara (I) i^ aU t ftArfc v'> MiLJJ... 312289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>CLA88IFIED LI8T OF THE IN8CRIPTI0N8 arrangecl in chronological order. J)ate A.D. RuUng Sovereign. Taluq No. Daie A.D. RuUng Sovereign. Taluq No, ,, -,^ Gangas, ^ W«A£<i.^^».v-C ^^'A^VwA //_> j'^ ^ 103 Konguni-varmma Nj. 110 c. 916 ' Ereyappa // AaWiOW. Sr. 147 189 . . 5) 199 c. 920 „ 148 266 Hari-varmma'^ c^cv^iuv.l' i „ 122 5) 5» )) „ „ 134^'-^^^ (U) 713 CJ?. 740 Slvamara (I) i^ aU t ftArfc v'> MiLJJ3 TN. 115 S'ri-purusha 55 * ' IIN. 1 My. 55 55 ^ ■^^vi^ 950 "Butuga^ ^V-«.Uwv- ^V Nj. 78 Md. 41 ^ n 5) Ml. 87 X 960 My. 35 c. 750 5) My. 6 „ 36 ,j >J „ 25 „ 37 j) )5 TN. 113 „ 41 >i >J Nj. 23 „ 42 c. 760 55 • • TN. 53 „ 43 (J/^ c. 810 S'ivamara (II) Nj. 26 „ 44 1» .. „ 132 „ 45. 5) >j „ 50 c. 960 5, 40 5, ,. ML 68 5» t V Marasimha „ 15 c. 81-2 Slvamara Nj. 126 96V ' Nj. 192 ^ . 51 .. ,5 127 c. 970. 970 : „ > „ 155 h<) c. 870 ^"^^ 870 Raja-malla (I) S^'^-^ „ 68 5) 158 1» 5, 75 ? 974 j) TN. 93 c. 890 .Nitl.4aai'gga W^lA ^^A-:- Raja-malla (11) ,» ( • • Md. 107 895 Md, 13 c 980 )) TN. 69 C 898 .' ,j ■ "^ ~ Nj. 97 )) .. Nj. 153 >i > M ■ '■' „ 98 986 '. A.V , ^^ >- ^^ . Ml. 25 5> * • Md. 14 . . Nj. 156 9Q^ » ^LJSl. .. „ 157 Cw 910 J> TN, 140 1017 ' HV v . . „ 148 )> J) Nj. 130 )) av ^ j) 149 ■ 915 ,, VOvAft^li •• „ 139 1022 Ganga Md. 78 (^92V 1 TN. 91 — r — - ^ / .; Al.:-^ c.>.-, ,^vtUCuv C ^u.,. . 1 c<noinclude></noinclude> faxuxgshlj84r3t8vk2w6wtmv1p31bh 104 117075 312290 2026-04-28T18:59:00Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 11 Cholas, Date A.D. Etiling Sovereign. Taliiq No. Date A.D. RuUng Sovereign. Taluq Nb. 1007 Rajaraja TN. 44 1050 Rajendra TN. 32 1012 n Sr. 140 ?c. 1060 11 • • Md. 116 ? .> 11 • • TN. 35 c. 1060 Uttama-Chola 11 97 »> 11 " • • TN. 122 1069 Choja-Narayaiia TN, 135 1014 11 • • „ 48 1071 Kulottunga Nj. 40 ? 1020 (Chola-Ganga) Rajendra 11 33 Nj. 134 1077 1095... 312290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>11 Cholas, Date A.D. Etiling Sovereign. Taliiq No. Date A.D. RuUng Sovereign. Taluq Nb. 1007 Rajaraja TN. 44 1050 Rajendra TN. 32 1012 n Sr. 140 ?c. 1060 11 • • Md. 116 ? .> 11 • • TN. 35 c. 1060 Uttama-Chola 11 97 »> 11 " • • TN. 122 1069 Choja-Narayaiia TN, 135 1014 11 • • „ 48 1071 Kulottunga Nj. 40 ? 1020 (Chola-Ganga) Rajendra 11 33 Nj. 134 1077 1095 11 11 11 131 1021 29 1026 11 TN. 34 1096 11 TN. 7 9 » 11 „ 38 1097 11 11 8 ? 1029 (Chola-Ganga) My. 14 1099 11 • • ij 71 c. 1030 Rajeudra Sr. 125 1108 11 • • Nj. 51 ? 1031 1) TN, 94 11 . . Sr. 119 C. 1035 11 Nj. 161 1113 11 Nj. 44 1039 Kajadhiraja TN. 16 Nj. 164 •• Konerinmaikondan Sr. Md. 120 1047 Rajendra ' . . 3 c. 1050 11 TN. 29 •• 1» 11 7 ' Hoy& mlas. 1117 Vishnu-varddhana Ml. 31 c. 1150 Narasimha (I) Sr. 68 C 1120 n •• Sr« 43 11 • •» • • Md. 21 11 11 • ,1 49 11 11 Sr. 71 n 11 •• Md. 89 11 .. m. 8 11 11 •• Nj. 77 11 11 • ' 11 44 1124 11 • • „ 193 ?1153 1) i^ 60 ? ,1 . « • « „ 194 c. 1155 j» Sr. 29 C 1125 11 •• My. 46 11 11 11 66 1» »1 •• 11 53 11 11 •• 11 76 1126 » •• Sr. 34 ?U57 11 • • TN. 21 1128 « •• My. 16 ?1158 Sr. 58 1130 11 •• Md. 50 1} .. '1 59 1131 11 •• 11 29 11 «1 11 62 1186 11 • • TN. 129 11 11 63 11 Narasimha (I) Md. 75 11 • . . . 11 75 1140 11 •• Sr. 67 11 < • • • 11 137 ?1U2 11 •• Ml. 56 1159 11 Md. 24 1144 11 •• Md. 22 11 11 * * Sr. 73 1145 11 • • Nj. 150 c. 1160 11 • ' 1) 60 1147 i} •• Sr. 70 51 11 • • 11 69 1148 ti •• Nj. 110 11 11 • • 11 74 c. 1150 11 Sr. 65 11 11 • • 11 154<noinclude></noinclude> 3aefndyr0nb5vpid51cxqcc8zxzb8w6 104 117076 312291 2026-04-28T18:59:06Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: m Moysalas — (continued) . Date A.D. 91162 1166 1167 ?1169 f) 1170 91171 1172 1175 1177 1178 1179 c. 1180 1182 1183 1184 c. 1185 Euling Soverdgn. NUrasimha (I) Ballala (II) Taluq No. Sr. 54 TN. 123 Md. 61 Ml. 9 Nj. 125 „ 175 TN, 136 Nj. 133 My. 30 „ 31 Md. 34 Sr. 51 „ 52 „ 53 Md. 31 Ml. 52 „ 28 My. 58 „ 8 Sr. 61 M 138 » 146 „ 72 Md. 44 TN. 92 Sr. 50 Ml. 88 „ 99 TN. 12 „ 106... 312291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>m Moysalas — (continued) . Date A.D. 91162 1166 1167 ?1169 f) 1170 91171 1172 1175 1177 1178 1179 c. 1180 1182 1183 1184 c. 1185 Euling Soverdgn. NUrasimha (I) Ballala (II) Taluq No. Sr. 54 TN. 123 Md. 61 Ml. 9 Nj. 125 „ 175 TN, 136 Nj. 133 My. 30 „ 31 Md. 34 Sr. 51 „ 52 „ 53 Md. 31 Ml. 52 „ 28 My. 58 „ 8 Sr. 61 M 138 » 146 „ 72 Md. 44 TN. 92 Sr. 50 Ml. 88 „ 99 TN. 12 „ 106 „ 107 Ml. 46 Md. 48 Ml. 78 „ 92 „ 98 TN. 105 My. 26 Ml. 88 „ 55 „ 54 Date A.D. c. 1185 1188 1191 1192 1194 1195 1196 ji 1199 „ c. 1200 „ 1202 1207 1213 1214 1217 1218 1226 91229 1232 1235 1237 1239 1240 BuUng Sovereign. Ballala (II) Narasimha (II) Some^vara Taluq Ko. Md. 82« TN. 131 Md. 106 Sr. 57 Md. 109 Ml. 27 11 29 Nj. 72 Md, 45 Sr. 44 TN. 130 Sr. 4S TN. 31 My. 9 Md. 23 Ml. 103 „ 16 Sr. 48 }) m « 114 n 132 TN 125 Sr. 155 TN. 118 Ml. 65 Md. 56 TN. 126 Sr. 56 Ml. 37 Nj. 52 Md. 38 Nj. 135 Ml. 117 Nj. 159 My. 57 Ml. 93 Md. 117 1» 121 li 122 TN. 103 Nj. 36<noinclude></noinclude> f1bhpmog6pzwkekfife7ex47izjizby 104 117077 312292 2026-04-28T18:59:13Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: IV Hoysalas — {contimed)' Bate A,D. Buling Sovereign. Taluq No. Da(e A.D. HuUng Sovereign. Tahq Nb, 1240 Somesvara TN. 128 1279 Narasimha (III) TN. 111 1241 »1 Md. 16 )> >> • Nj. 180 >» » Nj. 145 » j> • TN. 84 1246 1) TlN. 119 1281 )i „ 100 M » Md. m 1282 » Nj. 96 1243 » Nj. 33 » » • • ,, 184 c. 1250 » Ml. 115 1285 » ,, 142 » .. Sr. 102 1288... 312292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>IV Hoysalas — {contimed)' Bate A,D. Buling Sovereign. Taluq No. Da(e A.D. HuUng Sovereign. Tahq Nb, 1240 Somesvara TN. 128 1279 Narasimha (III) TN. 111 1241 »1 Md. 16 )> >> • Nj. 180 >» » Nj. 145 » j> • TN. 84 1246 1) TlN. 119 1281 )i „ 100 M » Md. m 1282 » Nj. 96 1243 » Nj. 33 » » • • ,, 184 c. 1250 » Ml. 115 1285 » ,, 142 » .. Sr. 102 1288 11 • TN. 30 1253 >i Ml. 50 1290 » » 27 1254 » Sr. 110 >> )) ,, 58 1257 Narasimha (III) TN. 39 1291 )i Nj. 38 1259 • • • • Nj, 120 n BallAla (III) ., 103 1261 » Md. 30 1292 )> » 92 11 )1 • • TN. 69 » • • • • » 116 1262 • • • • Sr. 103 1297 » Nj, 95 1263 »1 Ml. 40 >> » ' • „ 185 51 11 •• „ 73 1300 » TN. 4 1264 . • • • Nj. 167 » .. » 28 11 • . „ 168 »1 » • ' » 98 »1 .. „ 169 1301 )) • ' » 104 )> • • • „ 170 1305 )> Md. 83 » .. „ 171 1309 » TN. 72 1) .. „ 172 1310 • • » 10 )> • . • • „ 173 » )» Sr. 92 i> • . . • „ 174 »> .. Nj. 73 C1265 1) TN. 26 i> .. „ 113 1268 » Sr. 130 1312 » » 71 1269 » • • Md. 123 » >» Ml. 122 1270 » * * Nj. 104 1315 . • . • TN. 11 1272 >i " * TN. 22 1316 >) Md. 100 » Nj. 128 1317 )) Ml. 12 1273 11 * • Sr. 131 1319 )) Md. 102 1275 11 * ' Md. 79 » . . Sr. 80 1276 f 1 • ' My. 51 1320 »> TN. 79 >> 11 Md. 70 » j) ,, 81 » 11 •• TN. 97 >j .. Md. 74 » 11 » 101 >> .. Ml. 58 1277 u •• Md. 1 1321 .. „ 106 )f 11 • • TN. 78 >> 11 „ 107 • • • • Nj. 121 1322 .. Md. 40 11 1278 11 » «^^ 1325 TN. 99<noinclude></noinclude> dmr300o52swyc3x538zoajtpqjo432v 104 117078 312293 2026-04-28T18:59:20Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Hoysalas (continmd). Daie A.D. Euling Sovereign. Tahui ISfo. Date A.D. Buling Sovereign. Taluq M, 1325 Ballala(III) TN. 40 1335 Ballala (III) Nj. 93 1327 « Ml 1 1336 ji TJN. 83 1331 )i „ 114 1338 » Ml. 109 i) )» • • „ 85 1339 • • • • » 57 1332 >) „ 113 1341 . . » 14 « j» Nj, 65 n i> Md. 85 ^ 1334 1» •• Ml. 104 Vijayanagar, 1358 Buld-a-Raya (I)... 312293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Hoysalas (continmd). Daie A.D. Euling Sovereign. Tahui ISfo. Date A.D. Buling Sovereign. Taluq M, 1325 Ballala(III) TN. 40 1335 Ballala (III) Nj. 93 1327 « Ml 1 1336 ji TJN. 83 1331 )i „ 114 1338 » Ml. 109 i) )» • • „ 85 1339 • • • • » 57 1332 >) „ 113 1341 . . » 14 « j» Nj, 65 n i> Md. 85 ^ 1334 1» •• Ml. 104 Vijayanagar, 1358 Buld-a-Raya (I) Ml. 22 1419 1420 Deva-Raya (II) . TN. 95 1360 » • " 1» Sr. 87 Md, 90 . Ml. 80 11 1423 • . Sr. 144 13G2 Ml. 13 1426 ») . TN. 55 1366 . . . • TN. 110 1430 )) Sr. 15 1367 . . »1 '' 1432 )) „ 7 1368 (Chikka-Kampana) Nj. 117 1) ») . „ 91 1371 . . 1, 43 11 .. . Md. 87 1372 . . „ C4 1435 . My. 59 1374 (Naiijanna) Nj. 108 1437 .. Nj. 109 11 •>■> Ml. 23 »1 .. Ml. 4 1380 Harihara-Raya (II) „ 76 ' 1446' Vijaya-Raya (II) Sr. 107 1381 , . Ml. 13 1447 Mallikarjuna-Raya Ml. 86 1382 »1 „ 21 1448 ») Sr. 11 1384 . . TN. 3 1457 . • TN. 56 1386 . . Md. 19 1458 ») Sr. 89 11 (Uariyappa's son) Nj, 152 11 . . „ 97 1387 . . Ml. 53 •>•> )) • • i „ 133 1388 ') 1, 20 1459 " .* ' Md. 12 1389 .. 1, 15 ') ') „ 59 1392 » )» ,1 47 ,1 42 1465 1467 .)) Ml. 64 1394 Nj. 22 1397 11 TN. 64 1468 Virupaksha-Raya Sr. 139 11 » „ 134 ») 1471 ») Ml. 89 ■ 1405 .. Ml 19 Sr. 86 1400 Dukka-Raya (II) Md. 28 Nj. 137 '■ 1474 1477 ») Ml, 121 1411 .. Md. 77 1415 Deva-Raya (I) „ 178 „ . . Sr. 46 • • « 11 179 1479 . . Md. 53 1> 1416 Vijaya-Raya (I) . Sr. 105 TN. 47 1483 (Nafija-Raja-Odeyar) . . ...Nj.._„53 .. ~~ 1491 ( ,» ) •• „ 118 1417 .. Md. 103 1492 (),)•• „ 102<noinclude></noinclude> njq9cq9h9xj9rnb3jx7y004gyqfksdk 104 117079 312294 2026-04-28T18:59:26Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: vi . ViJ(ii/aiia(/ar {contimed). Date A.D. Ruling Sovereign. Taluq No. Date A.D. Ruling Sovcreign. Tahiq No. 1494 (Nanja-Raja-Odeyar) . . Nj, 100 1534 Acliyuta-Raya Md. 55 ») . . TN. 67 1535 11 TN. 82 j> .. Nj. 101 1» 11 Sr. 95 1496 Narasinga-RAya My. 33 11 11 Ml. 34 1497 . . Nj. 115 '1 tj Md. 60 1500 . . • . Sr. 106 1537 11 Ml. 59 1502 (Saluva-Narasanna) Nj. 88 1538 .... 312294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>vi . ViJ(ii/aiia(/ar {contimed). Date A.D. Ruling Sovereign. Taluq No. Date A.D. Ruling Sovcreign. Tahiq No. 1494 (Nanja-Raja-Odeyar) . . Nj, 100 1534 Acliyuta-Raya Md. 55 ») . . TN. 67 1535 11 TN. 82 j> .. Nj. 101 1» 11 Sr. 95 1496 Narasinga-RAya My. 33 11 11 Ml. 34 1497 . . Nj. 115 '1 tj Md. 60 1500 . . • . Sr. 106 1537 11 Ml. 59 1502 (Saluva-Narasanna) Nj. 88 1538 . . Md. 112 1503 11 „ 85' 1541 it • * TN. 120 1504 „ 47 Ml. 91 1542 11 Sr. 6 1505 1« Sadasiva-Raya „ 42 1506 . - 5 J . _ Nj. 190 1546 3 550 11 Nj. 34 1512 Krishna-Elaya My. 50 1513 11 „ 195 „ (orl610) , . M]. 07 11 11 TN. 37 1551 .. „ 66 11 11 Nj. 16 1554 .. TN. 112 1514 »1 Md. 110 1556 11 ' ' 1, 108 i> • ". * * Ml, 43 11 .. „ 121 1515 • • • • Nj. 124 1560 .. ^r. 101 1516 11 " Md. 115 Sr. 10 1562 • • Md. 65 1* 1567 »» •• Sr. 149 .^ 1517 »» My. 5 1) )) • * Md. 54 }) j» • • „ 32 Nj. 10 1569 " MI. 41 11 P1576 (Rama-Raja) Md, 33 1519 »» TN. 73 1577 S'ri-Ranga-Raja (I) . . 1, 27 ji •» Nj. 63 ?1581 (Rama-Raja) Sr. 158 91 »» 1) 69 1585 (Tirumala-Raja) 1, 39 1520 »» •• Ml. 90 TN. 41 )j t » .L. •• ....1., ,40 1521 ' " l586"~ Tenkatapati-Raya (I) . . Nj. 141 u j» „ 42 1589 (Tirumala-Raja) Sr. 33 1523 • . Nj. 19 1) (Tirumala-Raya's sons). Md. 25 ■ 1525 j> TN. 60 11 .. Nj. 162 1526 j» „ 49 „ .. Sr 38 11 >» • • Nj. 187 1591 )) Md. 5 1527 >» „ 146 1594 .. My. 4 1» 11 •• Sr. 1 1595 .. Ml. 108 1528 >» •• TN. 76 1603 .. „ 82 1529 11 •"• Sr. 2 1604 11 „ 111 »» • • • • Nj. 35 1608 11 .. Sr. 37 1530 Achyuta-Raya Ml. 105 Nj. 87 1531 .. Md. 105 1611 My. 60 1533 )» TN. 80 1611 Venkatapati-Raya (I) . . TN. 20<noinclude></noinclude> kpakicd3bln0hfkgkxdx0ugthuz7vf4 104 117080 312295 2026-04-28T18:59:32Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: vu Vijayanagar (contimed). Date AD. Buling Sovereign. Tahq No. Date A.B. EuUng Sovereign. Tahq No. 1613 Veukatapati-Piaya (I) . . Ml 79 1627 Venkatapati-Raya (II) . . My. 19 1614 55 ' ' Sr. 157 1628 i .. TN. 87 1615 » TN. 116 1631 1632 (Rama-Raya) Sr. Nj. 4 . J619 .. Nj. 66 67 1620 Vira-Raghava-Raya. My. 17 1633 Rama-Deva Md. 86 55 Rama-Deva (I) Sr. 36 1639 Veuk... 312295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>vu Vijayanagar (contimed). Date AD. Buling Sovereign. Tahq No. Date A.B. EuUng Sovereign. Tahq No. 1613 Veukatapati-Piaya (I) . . Ml 79 1627 Venkatapati-Raya (II) . . My. 19 1614 55 ' ' Sr. 157 1628 i .. TN. 87 1615 » TN. 116 1631 1632 (Rama-Raya) Sr. Nj. 4 . J619 .. Nj. 66 67 1620 Vira-Raghava-Raya. My. 17 1633 Rama-Deva Md. 86 55 Rama-Deva (I) Sr. 36 1639 Veukata-Deva-Raya . . Nj. 198 1621 > 5 ' ' Nj. Md. 107 17 _ 1612 1GG4 TN. 14 1622 S'ri-Raiiga-R|,ya Sr. 12 >j 55 * * TN. 62 1675 TN. 132 1625 Sr. 108 1681 . > My. n ^ 1626 1627 Venkatapati-Raya (II) . . Nj. 181 1G99 .. Ml. 48 • • • ' My. 18 1704 S'ri-Ranga-Raja Sr. 47 Raja-Vodeyar Sr. Mys ore. My. ?1G16 150 1705 12 1625 Chama-Raja-Vodeyar .. 55 117 1707 . a . • My. 13 1633 55 • * TN. 13 1719 Krishna-Raja-Vodeyar . . TN. 18 1643 (Raja-Vodeyar's son) . . Nj. 9 c. 1720 . . , , Sr. 99 1646 Kanthirava-Narasa-Ra ja Sr. Nj. 103 106 1722 1724 55 • ' 55 5) 55 64 1652 55 100 1662 Deva-Raja-Vodeyar 5) 56 i> 55 • • TN. 59 55 55 55 81 1725 15 • • 5» 61 1663 (Raja-Vodeyar's son) . . TN. 23 1726 55 Nj. 45 »> >' Md. 114 ? 1727 55 • • My. 10 » 55 • • Sr. 13 1734 )> Sr. 141 1664 55 • • Md. 51 55 55 Md. 71 ia7o 55 • • Ml. 38 173G 55 • • TN. 65 1672 •5 • • TN. 54 1748 55 55 63 >> (Narasa-Raja) Ml 69 1759 >5 • ' Nj. 32 5) 55 Nj. 191 1761 >> 55 15 1673 55 Ml. 63 1782 Tipu-Sultan Sr. 23 1676 (Kanthirava) TN. 96 1785 55 • " >5 77 1678 Chikka-Deva-Raja- 1787 55 55 17 Vodeyar Sr. 94 5» 55 • • 5' ^ 18-21 1679 )5 55 151 55 5? • • » 22 1684 5> Nj. 41 1788 5> • ' 55 16 1685 » My. 7 1792 >> >> 25 55 5» Ml. 61 1793 » 55 30 1686 5> • • Sr. 14 1797 « My. 54<noinclude></noinclude> 2yml5yqigfcspyjmnrw9t8xc5s9dl21 104 117081 312296 2026-04-28T18:59:39Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: vui Mysore {continuecl). Date A.Bs Bulmj Sovereign. Taluq No. Date A.D. Ruling Sovereign. Taluq Nb. , 1799 Tipu-Siiltaii Sr. 24 1834 Krisbna-Raja-Vodeyar . . Nj. 5-6 1800 Krishna-Eaja-Vodeyar . . Sr. 8 1843 j) Sr. 98 1804 51 jj 27 1845 jj Nj. 1 1? »> •• „ 26 184G 11 • • My. 24 1810 .. Md. 63-6 1847 11 Nj. 7 1817 u •• Sr. 84-5 55 . • . . Md. 67 1818 }> Nj. 70 184... 312296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>vui Mysore {continuecl). Date A.Bs Bulmj Sovereign. Taluq No. Date A.D. Ruling Sovereign. Taluq Nb. , 1799 Tipu-Siiltaii Sr. 24 1834 Krisbna-Raja-Vodeyar . . Nj. 5-6 1800 Krishna-Eaja-Vodeyar . . Sr. 8 1843 j) Sr. 98 1804 51 jj 27 1845 jj Nj. 1 1? »> •• „ 26 184G 11 • • My. 24 1810 .. Md. 63-6 1847 11 Nj. 7 1817 u •• Sr. 84-5 55 . • . . Md. 67 1818 }> Nj. 70 1848 >> • • My. 21-2 5» JJ Ml. 110 1849 »> •• Nj. 2-3 1819 J» •• Nj, 13-14 j» >> • • ,5 11 1822 JJ •♦ My. 1-3 1850 » • • 4 1825 1» Md. 95 51 .. My. 23 11 >> *' My. 56 1851 )> • • Nj. 12 1827 JJ •• ,j 20 1853 » • • J5 8 1828 JJ •• jj 34 1855 >> • • TN. 57 1829 »J Sr. 9 18G3 » • • Nj. 18 Miscellaneous, Date A.D. c. 1000 c. 1050 1080 Taluq No. Sr. Md. TN. Nj. Sr. Ml. TN. Nj. 41 45 102 109 114 133 46 61 79 143 11 46 62 138 143-4 57 Date A.D 1088 1090 c 1100 1104 1109 1110 Tahq No. Nj. 82 TN, 24 My. 38-9 » 49 Ml. 26 TN. 5 » 36 » 70 Nj. 28 „ 58-60 » 136 „ 151 » IGO » 84 » 89 Ml. 2 Date A.D. 1110 » 1120 c. 1200 c. 1500 1527 c. 1600 >) 1611 16D0 1736 1850 Taluq^ No, Ml. 6 Nj. 111 TN. 15 Sr. 35 >> 90 Ml. 100-2 >> 116 Nj. 165-6 Sr, 106 >> 8 »5 5 J5 28 My. 48 11 52 TN. 65 Md. 9<noinclude></noinclude> ko42lu2r8txnqwq07g56szat7cbka8y 104 117082 312297 2026-04-28T18:59:46Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: JJnclassijiecl. Taluq No. h , ^ Tdlug No. Taluq No. Taluq No, My. 27-8 Md. 49 Ml. 51 . TN. 127 Sr. 31-2 )> 52 » 62 „ 137-9 „ 78-9 >> 57-8 » 70-2 Nj. 17 „ 81-3 >> 68 » 74-5 „ 20 »' 88 )) 72-3 . 77 » 24-5 „ 93 » 76 » 81 „ 37 n 96 » 81-2 » 84 » 39 „ 111-3 >) 84 » 94 » 42 „ 115-G )> 87-8 » 112 » 48-9 „ 118 » 91-4 „ 118-20 >, 54 „... 312297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>JJnclassijiecl. Taluq No. h , ^ Tdlug No. Taluq No. Taluq No, My. 27-8 Md. 49 Ml. 51 . TN. 127 Sr. 31-2 )> 52 » 62 „ 137-9 „ 78-9 >> 57-8 » 70-2 Nj. 17 „ 81-3 >> 68 » 74-5 „ 20 »' 88 )) 72-3 . 77 » 24-5 „ 93 » 76 » 81 „ 37 n 96 » 81-2 » 84 » 39 „ 111-3 >) 84 » 94 » 42 „ 115-G )> 87-8 » 112 » 48-9 „ 118 » 91-4 „ 118-20 >, 54 „ 121-4 » 96 TN. 6 „ 74 „ 126-9 » 98-9 » 9 » 80 „ 135-6 >> 101 » 17 „ 83 » 142 >> 104 » 19 „ 86 „ 145 >> 108 » 25 „ 89-91 „ 152-3 » 111 » 43 „ 112 „ 156 » 118-20 » 45 „ 114 Md. 4 15 124 „ 50-2 „ 123 8 Ml. 2-3 » 66 „ 129 » 11 » 5-7 » 68 „ 154 » 15 „ 17 ,. 74-5 „ 163 „ 18 » 24 „ 77 „ 177 „ 26 » 32-3 „ 85-6 „ 182 „ 35-7 >» 35-6 » 88 „ 188-9 „ 39 » 39 „ 90 „ 196-7 „ 42 » 45 „ 117 „ 46-7 >> 49 „ 124<noinclude></noinclude> mr0gtp09teqn751ygd2j38zn5nfa59l 104 117083 312298 2026-04-28T18:59:54Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117084 312299 2026-04-28T19:00:00Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: mSCRIPTIONS IN THE MYgQRS DISTRICT, ( PAET I ) M YSOR E TA LUQ. In Blysore, in Ihe Nar/jundesvara tem^jJe^ ic the right of the doorway. sri-Krishna-bhupati. Svasti sri-vijayabliyuclaya-S'alivahana-saka-varshangalu 1743 sanda vartamanavada Visbu-nama- A sainvatsarada Asvija-suddha 1 Guruvaradallu siiman-Mahisura-pura-varadhisa Brimad-rajadhiraja maharaja vira-narapati sri-Krishna-Raja-Vadeyaravara patta-mahishiyar ada Laksbmi-vilasada Deva- jammann... 312299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>mSCRIPTIONS IN THE MYgQRS DISTRICT, ( PAET I ) M YSOR E TA LUQ. In Blysore, in Ihe Nar/jundesvara tem^jJe^ ic the right of the doorway. sri-Krishna-bhupati. Svasti sri-vijayabliyuclaya-S'alivahana-saka-varshangalu 1743 sanda vartamanavada Visbu-nama- A sainvatsarada Asvija-suddha 1 Guruvaradallu siiman-Mahisura-pura-varadhisa Brimad-rajadhiraja maharaja vira-narapati sri-Krishna-Raja-Vadeyaravara patta-mahishiyar ada Laksbmi-vilasada Deva- jammanniyavaru namma dirgha-sauniangalya-sampat-saubhagyabbivridby-arthavagi sri-Cbamundesvari- prityarthamagi namma hesarininda L.akslnni-vilasada Devamba-agraharav endu hcsaran itta Mahisuru- kottege paschima-bhaga khasa-kudaie-layakke balada parsvadalli ippatondu-manegala kattbisi agrabara- pratishtbeyani madi yi-agraharake chatur ■dikkinallu Vamana-mudre-sila-pratishtheyamj madisi yi- agraharakke yisaunya-bhagadalli S'iva-devalayavani nirmisi Prasanna-Naiijundesvara-pratishtheyam gaidu deva-brabmauarige griha-sobaskara-sametamagi vrittigalain dhare-yaradu yi-maha-janangalige devalayakke saha, namma ruju-moliaru-khasa-dasakattininda pratyekavagi dana-sasanangalam baresi' kottu devara vritti vandu brahmanara vritti yippatondu saha gana-sankbya vritti yippatteradakke yi-vritti-vandakke muvattaru-varabada merege vattu yelu-nuru-tombbaterdu-varabakkc Yadatore- talokinaUi Kuiiduru vandu Matakeri vandu Kallahalli vandu Hosuru vandu Vadrahali vandu yi aidu grama yidara upagramagalu saba viiigadisi kottu yi-gramagala ayidara upagramagalaUi saba yashtu bechu hutuvali yadagyu nirupadhika-sarvamannyavagi yi maha-janaiigalige nadasikondu baruvaute yi visishta-maha-janangala gotra-sutra-tri-purushav enisi Yadatore-talokige namma alida-mabasvami- yavaru buddbi-sannadu appane madisi kotu yi-Prasanna-Nanjundesvara-devara visesha-paditara-diija- radhane-rathotsavadigalige devarige samarpisiruva vritti horatagi varshara-pratiyallu munnuru-tom- ])hatta-murU"Varahavu aidu-bana-tastiku nadasikondu bariivante yi-Maisuru-taloku amaladaranige saha namma alida-mahasvamiyavara buddhi-saunadu appane madisi kottu yidhe || mad-van.isajah para-mahipati-vamsaja va ye bhumipas satatam ujvala-dharma-cbittah || mad-dharmam eva satatam paripalayanti tat-pada-padma-yugalam sirasa namami i| sri-Krishna. 2 In thc same temple, to the left of ihe doorway. sri-Krishna-bhupati. Svasti sri-vijayabbyudaya-S'alivahana-saka-varshangalii 1743 sanda vartamanavada Vishu-nama- samvatsarada Asvija-suddba 1 Guruvaradalln sriman-Mahisura-pura-varadhisa srimad-rajadhiraja- maharaja vira-narapati ^ri-Krisbna-riaja-Vadeyaravara dharma-patni Krishna-vilasada Lingajam-<noinclude></noinclude> 3hu9yvqs354po6g3l3ts0g8atd12djp 104 117085 312300 2026-04-28T19:00:09Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 2 manniyavam namnia dirglia-saumangalya-sampat-saubbagyabliivriclhy- arlbavagi nr.mma besariniuda Krishna-vilasada Lingamba-agraliaravendu hesaran ittu Mabisura-kotegc! pascliima-bbuga bbaga khusa- kudare-iayakke yada-par^va Lakshmi-vilasada namm akkajiyavaia figraharakke ycdurn-sabiiialii yippattu manegalu sri-Parakala-raatha salui yippatondu mancgalara kattisi agrahara-pratisbteyain madi yi agraharakke chatur-dikkinalhi Yamana-mudre-siUi-pratishtbeyani n... 312300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>2 manniyavam namnia dirglia-saumangalya-sampat-saubbagyabliivriclhy- arlbavagi nr.mma besariniuda Krishna-vilasada Lingamba-agraliaravendu hesaran ittu Mabisura-kotegc! pascliima-bbuga bbaga khusa- kudare-iayakke yada-par^va Lakshmi-vilasada namm akkajiyavaia figraharakke ycdurn-sabiiialii yippattu manegalu sri-Parakala-raatha salui yippatondu mancgalara kattisi agrahara-pratisbteyain madi yi agraharakke chatur-dikkinalhi Yamana-mudre-siUi-pratishtbeyani nuVli yi-agraharadall iniva Pftra- kala-mathadalli mantapavam kattisi sii-Hayagriva-devara pratisbtheyam gaidu deva-brabmanarige griha-sopaskara-sametamagi vrittigalam dhare-yeradu yi-maha-janangalige Hayagriva-devarige salia namma ruju-moharu-khasa-dasakattininda pratyekavagi dana-sasanagalaip baresi kottu mathada Haya- giiva-devara vritti vandu braljmanara vritti yijipattu saha gana-sankbya-vritti yippattomdakkc vritti vandakke muYvattaru-varaliada raerege vattu yelu-nCira-aivattaru-varaliakke Atiguppe-talokinalH Moduru vandu Kamanayakanaballi vandu Sattahalli vandu ( bittanaballr vandu yi-nalku-grama yidara-upagramagalu saha vingadisi kottu yi-gramagalalli yeshtu bcchchu luittuvali yadagyu nirupa- dhika-snrvamanyavagi yi-maha-janangalige nada^ikondu baruvante yi-visishta-maba-janaugala gotra- sutra-tri-purushav enisi Atiguppe-talokige namma alida-mahasvamiyavara buddiii sannadu appane madisi kottidlie ji mad-vamsajah para-mabipati-vamsaja va ye ])hiimipas satatam ujvabi-dliarnia-cbittah I mad-dharmmam eva satatam paripalayanti tat-pada-padma-yugalam sirasa valuimi !! II ^ri-Rama |i In the same {emph^ fo Oie right of the doorway. sii-Krishna-bhijpati. Svasti sii-vijayalbyudaya-S'alivahana-saka-varsliangaJu 1743 sanda vartamanavada Vibhu-nama- samvatsarada Asvija-suddha 1 Guruvaradalhi sriman-Mahisura-pura-varadhisa srimad-rajadhiraja- maharaja vira-narapati iSii-Krishna-Raja-Vadeyaravara dharma-patni Eama-vilasada Chabivajammani- yavani namma dirgha-saumangalya-sampat-saul)hagyabhivridhy-arthavagi namma hesarininda Cbaba- vamba-agraharav endu hesaran ittu Mahisura-kotege paschima-bhaga khasa-kudare-layakkc balada parsva Lakshmi-vijasada namma akkajiyavara agraharakke bim-par^vadalli . yippattu-manegalu sri- Ahobala-matha salia yippattondu manegalam kattisi agrahara-pratishtheyam madisi i-agraharadall- iruva mathadalli mantapavam kattisi sri-Lakshmi-Nrisiinha-devara pratishtheyam gaidu deva- brahmanarige graba-sopaskara-sametam agi vrittigalarn dbare-yaradu yi-maha-janangajige mathada Lakshmi-Nrisimlia-devarige saha namma ruju-moharu-khasa-dasakattiuinda pratyekavagi dana- sasanangalam baresi kottu mathada Laksbmi-Nrisimha-devara vritti vandu hrahmanara vritti yippattu saha gana-sankhya-vritti yippattondakke vritti vandakke muvattaru-varahada merigc vattu yelu. ntiru-aiva1itaru-varab.jkke Bukanakere-talokinalli Dinka vandu Bebi vandu Honaganahalli vaitdu i- muru grama idara upagramagalu saha vingadisi kottu yi-gramagalalli yidara upagramagalalU saha yeshtu hechchu huttuvali yadagyu nirupadhika-sarvamanyav agi i-maha-janaiigalige nadasikonchi baruvante i-visisbta-malia-janangala gotra-sutra-tri-purushav enisi Bidcanakere-talokige namma a]ida- raahasvamiyavara buddhi-sannadu appane madisi kottu yidhe i! raad-vam^ajah para-mahipati-vainsaja va ye bhumipah satatam ujvala-dbarma-cbittah | mad-dharmam ova satatarn paripalayauti tat-pada-padma-yugalam ^irasa naraami |! sri || sri j' sri il ^ri |l sri [| Sri-Nai^iunda.<noinclude></noinclude> g9l5fsph5ffvv1xcd1gjtbtmc04ak1k 104 117086 312301 2026-04-28T19:00:15Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 4 In Mysore, in Afika JRdmacliandra Bdya^s garden, imder a tamarind tree. S'ubham astu Svasti sri-vijayabhyudaya-Salivahana-saka-varsha 1516 sanda Jaya-samvatsarada Chaitra-su 1 S'u| Maisura Lakshmikanta-devarige saiikrantiya ^mantapa yaliya kalasa . . . . nu bettada 5 In JBelavatte {Mysore li6bli on tlie west side of the Basavesvara temple. Smsti sn-vijayabhyLidaya-S'alivahana-saka-varusha 1439 sandu vartamana Yisvara-samvatsarada Karttika-su 12... 312301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>4 In Mysore, in Afika JRdmacliandra Bdya^s garden, imder a tamarind tree. S'ubham astu Svasti sri-vijayabhyudaya-Salivahana-saka-varsha 1516 sanda Jaya-samvatsarada Chaitra-su 1 S'u| Maisura Lakshmikanta-devarige saiikrantiya ^mantapa yaliya kalasa . . . . nu bettada 5 In JBelavatte {Mysore li6bli on tlie west side of the Basavesvara temple. Smsti sn-vijayabhyLidaya-S'alivahana-saka-varusha 1439 sandu vartamana Yisvara-samvatsarada Karttika-su 12 lu sritnan-maha-deva-devottama-sri-Naiijundesvara-devarige S'rirangapattanavadi£v Sriman maha-sena-samudra Saluva-gaja-siraha Chikk-Odeyara kumara Virap-Odeyaru yi Belavata-grama pura-sahavagi idakkg sahiva sarva-svamya sahavagi dhareyan eradu samarpisidaru yidake arobaru alupidavaru Varanasiyalu brahmanananu kapileyanu konda papakke hoharu tamma tayi-tamde- galauu kouda papaklve hoharu || yi Belavattada gramavanu pura saha sarvamanyavagi agraharavagi anubhavisikondu Naiijundesvara-devarige , 6 In the same place. Nereyardim erdanu munc laliyu prabhinna-vagvi billoru guri dum elclii dave^^tainma kshemak irad ali-mechchira talvadu paratre yapud evud eiii maha-prabhu-Govapayyan int ildapu Bamadliiyole mudipi taldidann it-amarendra-bhogamam || padedom S'ri-Purushayyal ammu-modaloj kalnadan andom balek edeyol akkudu bhuti mutugano dota dhana dhikshe sale padede .. .. pitri-kalatra-mitra-janamam kayvanya tald a;'pod i-nudiyal velkume pempan oppa gunate tolam ik ilda Gopayyanam || 7 In 3Idnihjapura {Ilavdla IwhU), on ihe right of the Mdramma temple. S'ubham astu Svasti sri-vijayabyudaya-S'alivahana-saka-varusha 1607 sanda vartamanavada A A Krodhana-nama-samvatsarada S'ravana ba 8 llCi Atreya-gotrada Asvalayana-sutrada Ruk-sakheya Maisura Chamarasa-Vadeyar-aiyyanavara prapautrarada Hiri-Deva-Raja-Vadeyar-aiyyanavara pautra- rada Dodda-Deva-Raja-Vadeyar-aiyanavara putrarada birudentembara-ganda lokaika-vira sriman-maha- rajadhiraja raja-paramesvara praudha-pratapan apratima-vira-narapati sri-Chikka-Deva-maha-raja- vadeyar-aiyyanavaru namma dodda arasinavaru madida Devaraya-agraharadalli namma mukhyasrita Alagasn'igar-Aiyangarige prasannarada Govarddhanoddharana Gopala-svamiyavara sri-bhandarakke barasi kotta bhu-dana sila-sasana-kramav entend.irre i Gopala-svaraiyavara nitya-katle-amruta-padi diparadhanege namage vikramarjitavagi varnsanukramavagi nadedu baruva Maisura valitada Hemmana- halli-sthalada Manika-purada gramaflalli Tirumal-Aiyyangarige dhareyan eredu kotta tota-sthala horatagi mikkina a sakalarsvaraya-saha yi Manika-piiracla grama 1 idakko iiondisi kotta bhumi Bommanahalli-sthalada yalle-sarahaddina Kammaravaljiya valagere-tota beddahi aduvu saha kaugu 84 hanavina bhumiyanu Maragaudanahalli-yalleyalli ganacliari-Channana kaiya krayakke tegadukonda tota a katta-valagere saha i ])humi sahitavagi i Manikapura grama 1 vandannu i Krishna-jayauti puiiya-kaladalli sa-liiranyodaka-dana-dhara-purvakavagi dhareyan eradu kottov-ada-karana i gramake saluva chatus-simc yidakke hondisi kotta Maragaudanahalli Kammaravalli bhumi saha yi chatus- simeyolagulla nidhi-nikshepa-jala-pashana-akshini-agami-siddha-sadhyangalemba ashta-bhoga-teja-<noinclude></noinclude> o16quwutssvgo89pf5u4o5qvnzfeadt 104 117087 312302 2026-04-28T19:00:22Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Bvamyagcxlu i Gopala-svamiyavara sri-bapdarakke a-chandrarkavagi saluvadu yandu barasi kotta 6ila- •asana i| i gramadalli Tirumal-Aiyyangarige dhara-datavagi nadava totavu a-chandrarkavagi Tirumal- Aiyyaugarige saluvadu yandu barasi kottaddakku idh sila-sasana || dana-palanayor madhye dana-chhreyonupalanam | dauat svai^am avapuoti palanad achyutam padam || 8 At Hemmanhalli (Ilavdla hobli), to tlie right ofthe S'ahhxresvara iemple. Srasti 6riman-maha-m... 312302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Bvamyagcxlu i Gopala-svamiyavara sri-bapdarakke a-chandrarkavagi saluvadu yandu barasi kotta 6ila- •asana i| i gramadalli Tirumal-Aiyyangarige dhara-datavagi nadava totavu a-chandrarkavagi Tirumal- Aiyyaugarige saluvadu yandu barasi kottaddakku idh sila-sasana || dana-palanayor madhye dana-chhreyonupalanam | dauat svai^am avapuoti palanad achyutam padam || 8 At Hemmanhalli (Ilavdla hobli), to tlie right ofthe S'ahhxresvara iemple. Srasti 6riman-maha-mandalesvara Tribhuvana-malla Talakadu-Gaugavadi-Nolambavadi-Halasige- Hanungallu-Banavase-Beluvallam-gonda bhuja-bala-pratapa Hoysala sri-Vira-Ballala-Deva prithvi- A rajyain geyuttam ire S'aka-varisha 1097 neya Mannamata-samvatsara Kartika su|| Adivarad-and uttarayana-sankramanadalu sriman-maha-pradhana sarvvadhikari dandauayaka Bittimeyyangaju Maye-nadu Hadadasa-maiidajika Maru-eseya mandala-sami Honarada Buta-gauda Benagenahalliya Harada-gauda Butugahalliya Nache-gauda Kaba-gauda gauda Mayisura Hoysala-gaunda Malla- gauda Bogavadiya Bira-gauda Mara-gauda Mayso-gauda Hemmanahallige bandu samasta-nadagi neradu a-pura sri-Sankara-devara nanda-divigege a pura ettu-ganavam stanika-Saukaradusi-Ekotti- dasige sunkada hoggade boppade olagagi sunka ayadaya s araastamasaivadhi dhani-purvaka-mad bittaru Sankara-devargge Kannattara Chama-gamandana maga Gavundeya Vinakanam Nandiyumum m&disida Kannattara Baba-gavundana maga Kesava-gavunda Anuha-gavundana maga Malla-gavu- mdana maga Anuha-gavunda Chama-gavundana maga Ayya-gavunda Kereya-gavundana maga Keta- gavunda Haduhattiya HemnahalJiya nalvaru gavundagalu sraathavagi alliya Sahkara-devarige Sankara-gattada kil-eriya gadde ain beddalu 1000 mam dliara-piirvvakam mtidi bittaru yi dharmmavara avananu paripajisidavage ayum sriyum akshaya-dharmmavain alupidaru Gangeya tadiyalu sayira-kavileyam sayira-tapodhanarumam vadhiyisida . . . . su dosh akku yi kerc yi Sankara- devara kan^avaru Telliga yi . . sareyana makkalu Sankara-dasi Ekshadi-dasi || 9 To tht left of tJie same iemplc. Svasti 6riman-maha-mandale8vara Tribhuvana-malla Talakadu-Kongu-Naugali-Gangavadi-No}amba- fadi-Halasige-Hanungallu-Banavase-BeJumalam-gonda bhuja-bala-pratapa Hoysaja sri-Vira-Ballala- Devaru Dorasamudrada nelevidinalu sukha-sankatha-vinodadim prithvi-rajyam geyuttam ire Sakha- A Taraha 1118 neya Rakshasa-samvatsaradal Asuti Somavarad andu srimat piriy-arasi Bammala-maha- deviyar-anua Maila-nayakaru HeramanahaUiya Madi-gaudana . . ya ettu-ganada sunkavam Sankara- devara devalyad olagana Narana-devara sedar ennege bitta kotta datti || sva-dattam para-dattam va yo liareta vasundharam | shashtir varsha-sahasrani vishtayara jayate krimih || k KeBaTa-devaravam Vinayakanuvam Nandiyumam madisidanu Kannattaga Bava-gamundagana magam shadu-bhaktim appa mudabana KeSava-devara naivedyakke gereya kij-eriyan bilta gadde bade-kola IIO beddale haraliya yanne guli 200 idan alidam Varanasiyara kavile-variyam konda 10 At Hebbdla {Lingdmbuclln hdbli), to the east of the Mdrigudi. Svasti 6ri-Plavanga samvachchai*adalli devamayabala nillisidanu mangalam aha<noinclude></noinclude> cgvgbwyycqj45hji200bsah9odpi13f 104 117088 312303 2026-04-28T19:00:29Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 11 At Hinikal {Lifigdnihudhi hdbli), north of the entrance to the Nannesvara templc. Durmati-samvatsarada Kartika-siidha . . lu Rabhava-ayanavara suiikake kartarada Appu-Raya-Hebaru- varu Hinikala Nanesvara-devaiige liyanu 12 In ihe same j^ilace. Svasti sri ra Parttiva-samvatsara Haiuyappa 13 3 On an oil-mill, north of the same temple. S'ri-Sarbbajitu-samvatsarada Marggasira-sudha 10 S6 Modiganahaliya Rama-gaudanamagalii Yallakeda- gauda Nannisv... 312303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>11 At Hinikal {Lifigdnihudhi hdbli), north of the entrance to the Nannesvara templc. Durmati-samvatsarada Kartika-siidha . . lu Rabhava-ayanavara suiikake kartarada Appu-Raya-Hebaru- varu Hinikala Nanesvara-devaiige liyanu 12 In ihe same j^ilace. Svasti sri ra Parttiva-samvatsara Haiuyappa 13 3 On an oil-mill, north of the same temple. S'ri-Sarbbajitu-samvatsarada Marggasira-sudha 10 S6 Modiganahaliya Rama-gaudanamagalii Yallakeda- gauda Nannisvara-d^variuge madisida gana . . . yi 14 At Hale Bdgddi {Lifigdmhudhi hobli), south of the Bogesvara ieuipJe. Svasti sri-Chola-Ganga-devaiigu yyandu 1 3 d avudar vole Nagavadiya Gogge-gavuiida Buvachariya magaiige Goggiyachari yendu pattavara Jiyera nabala kottudakke sakshi Dumbare Lappotiyu Tulpe- " A vala Chchiyalayya Parela Chavundayya . . Navala Basavami Kummara Bichariyu Asagara Biyalakeri Gavujanu Poleyara Goggi-valaranu Malega Bijaganu |1 15 At tlie same pJace. Svasti sri-Marasiiiga-varmmage Akala-varisa edarali tan ula tekiya na • . k annatanam maganu ka . . . . 16 On the Chdmundi hiU^ on a rock south of thc MahdhaUtsvara temple. Svasti sri-prasasti-sahita sriman-mahamandalesvara Tribhuvana-malla Talakadu-gonda bhuja-bala Vira- Gam(ga) Hoysala-Deva Gangavadi-tombhattaru-sasiramum dushta-nigraha-sishta-pratipalanain geydu tann eka-chhatra-chhae ind alutta Yadava-puradolu suka-santa-vinodadim prithuvi-rajyam geyuttam ire Sakha-varisham 1050 neya Plavaiiga-sanivatchharada Kanne-masada vishuum Aditya-Hastamum kude Maisu-nada svasti sri-Marbbalada-tirthakke Manalevadiyan erppataram siddiyage bittam a Bambaya- nadanum Narasiiiga-Devanum bitta dharmma idan avara alidavam Gaiigeya tadiyakx tande-tayigala kavileyan alida brahmanige saUiva . . maiigalam aha sri sri || 17 At tlic east door ofthe same templc. S'ubham astu svasti sri-jayabhyudaya-Salivahana-saka-varushaiigalu 1 542 neya Raudri-samvatsarada Jeshtha su 15 Iki srimam maha-rajadliiraja raja-paramesvara sri-vira-pratapa Vira-Raghava-Rayaravaru ratna-simhasanarudharagi aneka-prutliavi-sa(m)brajyam geiittiralu Atri-gotrada Narasa-Raja-Vodeyara putrarada Chama-Raja-Voderavaru tamma prabhutanakke Tirumala-Rajanavaru umbalige pahsta Ka- ragakalliya-sime-volagana Rajabala-staladaUi badagana-dikkige hola-gaddeyanu Liriga-gaudana maga 2<noinclude></noinclude> sve919fnd1ryp7684ev6cg9s42g4tc6 104 117089 312304 2026-04-28T19:01:02Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Depa-gaunda krayakke kottii . . tayi-tandege punyav agabekendu sri-padakke salluvadu yendu kotta hola-gadde-sasna yidanu alupidavaru Kasi 18 On tlie northpiUar ofa maniapa in front ofthe same temple. Prabhava-samvatsarada Margasira su 1 S6 Bettada Mabalisvara-devara patraru Mayi-deviya magam Nagu-Sambhu kambha 1 ka . . . . 19 On the south pillar ofthe same manfa^xx. Prabhava-samvatsarada Margasira su 1 S6 Darasivala Maya-gurugala Mayappanu kambha 1... 312304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Depa-gaunda krayakke kottii . . tayi-tandege punyav agabekendu sri-padakke salluvadu yendu kotta hola-gadde-sasna yidanu alupidavaru Kasi 18 On tlie northpiUar ofa maniapa in front ofthe same temple. Prabhava-samvatsarada Margasira su 1 S6 Bettada Mabalisvara-devara patraru Mayi-deviya magam Nagu-Sambhu kambha 1 ka . . . . 19 On the south pillar ofthe same manfa^xx. Prabhava-samvatsarada Margasira su 1 S6 Darasivala Maya-gurugala Mayappanu kambha 1 kkam kotta datti. 20 On the Chdmundi hiH, on the south ivdl of tlie main entrance of ilie Chdmundesvart tempJe. S'ri-Charaunde5vari-ammanavara sannidhige S'alivahana-saka-varashangala 1749 ne sanda vartamana A A A Sarvajitu-nama-samvatsarada Asvija-masadallu Atreyasa-gotra Asvalayana-sutra Rik-sakhaniivarti- galada Yimmadi-Krishna-Raja-Vadeyaravara pautrarada Chama-Raja-Vadeyaravara dliarma-patni- Kempa-Naiijamamba-garbha-sudambudhi-raka-sudhakarayamanarMasri-Cl]amunda(m)bika-vara-prasa- dodbhavarada ^rimat-samasta-bhumandala-mandanayamana nikhila-desavat ainsa Kariiataka-janapada- sampad-adhishthanabhuta §riman-Mahisura-maha-samsthana-madhya-dedipyamanavikala-kala-nidhi- kuia-kramagata-raja-kshitipala-pramukha nikhila-rajadhiraja maha-raja-chakravarti-mandalanubhuta divya-ratna-simhasanarudha srimad-rajadhiraja raja-paramesvara pravudha-pratapapratima-vira-nara- pati birudentembara-ganda lokaika-vira Yadu-kula-payah-paravara-kalanidhi sahkha-chakrankusa- kuthara-makara-matsya-sarabha-salva ganda-bherunda dharani-varaha Hanumad-Garuda-kanthiravady anSka-bu-udahkitarada MaWsura-pura-varadhisa sri-Krishna-Raja-Vadeyaravaru yi nagarakke samipa- dalli yiruva §ri-Chamundesvari-bettadalli nutanavagi gopuravara kattisi gopura-pratishtlie suvariia- kalasa-pratishthe saha madisi sri-Amraanavara sannidhiyalli Lakshmi-vilasada patta-raahishi Krishna- Tilasada dharma-patni Raraa-vilasada dharma-patni sahitavada namma nipu sila-pratimegalam pratishthe madisi vappisiruva gopurada sevartha || 21 On thc front of ihe simha-vdliana at the same templc. S'ri-Chamunde3vari-aramanavara sannidhige svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-saka-varshangalu 1770 ne sanda vartamanavada Kilaka-nama-samvatsarada Margasira bahula 2 Mahgalavaradallu sriman-Mahisura maha-sarasthanada sriraat-samasta-bhumandalety-adi samasta-birudahkitarada srL Krishna-Raja-raaharaja-kanthiravarru madi vappisida suvarna-rajatagalinda nirmitavada maha-simha- vahana sevartha || 22 On a metal platc at foot of the samc. S'n-ChamundeSvari-sannidhige §ri-Krishna-Raja-kanthiravaru madi^i vappi^ida maha-simha-vahanada abharana modalada samanina lekhkhada tagadu Kilaka 8am|| rada Margasira bahula 2 MaAgalavara- dallu {Jiere foUows a list of the decorations).<noinclude></noinclude> jnre3vbeesqiiiox2burfbdcx4k8v6r 104 117090 312305 2026-04-28T19:01:08Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 7 23 > At the north hase of tlie Clidmundi hill^ at SHnivdsdchdrtja^s pond. . S'ri-kantanugrahenedam S'riuivasena karitam | jayatv a-chandra-tararkam gupta-Ganga-sarovaram || 24 At tJte ivest hase of the Chdmundi hill^ at tJie inner door of tJie Gavi matlia. S'ri-Krishna ]! Gavi-mathada S'iva-Basappa-svamigalavara sannidhige svasti sri-vijayabhyudaya-S'aliva- hana-saka-varshagalu 1768 sanda vartamana Parabhava-samvatsarada Magha suda 15 Bhanuvarada... 312305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>7 23 > At the north hase of tlie Clidmundi hill^ at SHnivdsdchdrtja^s pond. . S'ri-kantanugrahenedam S'riuivasena karitam | jayatv a-chandra-tararkam gupta-Ganga-sarovaram || 24 At tJte ivest hase of the Chdmundi hill^ at tJie inner door of tJie Gavi matlia. S'ri-Krishna ]! Gavi-mathada S'iva-Basappa-svamigalavara sannidhige svasti sri-vijayabhyudaya-S'aliva- hana-saka-varshagalu 1768 sanda vartamana Parabhava-samvatsarada Magha suda 15 Bhanuvaradallu Mahisura samsthanada Chama-Raja-Vadayaravara putrarada Krishna-Raia-Vadayaravaru matha kattiSi vappisida seve || rruju sri-Krishna. 25 At Devaldpiira {KudnaJmlli Jiobli), east of the Mdri gudi. Svasti S'ri-Purusha-maha .... prithuvi-rajya keye Aratti . . ra mmagandir Singam dikshe biladu Aratti- tirar Kudalurada gotte Madi-Odeyambar alvikaya ^ {On tJie hacJc). Nokkaja-Ode aggadikada .... kotta nela tenendhaka kaleruku sakshi Kudalu pongularum elamadiya- rum eliriyaruni madugarum kagabbarum sakshi aga kottadu al al kidisidona Varanasiya sasira-kavile sasira-parvar konda kole akka kodisidonu kaduvedilonudi tenne lida svachonu . ► Arattiga Talara Kurlalur avvatti 26 At tJie same pla,ce. Srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lafichhanam | jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam || Ba(na)vase-Hanungallu-gonda bhuja-bala Vira-Gangan asahaya-sftra Sanivara-siddi Giri- durga pa Hoysala Vira-Ballala-devaru pritvi-rajyam geyyu 106 neya Krodi- samvatsarada Chaitra su s^ri-Vira-Ballala-devaru Dorasamudra- dalliha Talakada 27, 28 In tJie same village. (lUegible). 29 At KumharaJKilU {Kudnahalli JhohU), on a stone in Mddayya's feld. geye kottaga la padedara Madava . . kemuje arum utto mandadulla « mmadimyu aladiyu dasa .... marandiyu Brarmmandi marum kadattu ala kannindarum ma. . • .<noinclude></noinclude> 72x2w2jn5472z8052tih4foxyoz1fy5 104 117091 312306 2026-04-28T19:01:18Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 8 ■^erii kalkandededirum Mara . . , , varusakkiyaga muda .... dikaymin u mikka .... nnara kotta ma . . disida mannu yondu]olihopo .... ka .... pa .... do 30 In tjie satne viUage, on stones east of the Basava gudi. Svasti sri Nakkibliya ereya kanda kote . . kari lalasi lakka .... lim yonali .... rala ., . . don paiicha inaha taravga pok kela ildonu 31 In ihe south wall of the same. Svasti h'rlmad Ajita-sena-pandita-devara sishyaiia na . . ka puni-s... 312306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>8 ■^erii kalkandededirum Mara . . , , varusakkiyaga muda .... dikaymin u mikka .... nnara kotta ma . . disida mannu yondu]olihopo .... ka .... pa .... do 30 In tjie satne viUage, on stones east of the Basava gudi. Svasti sri Nakkibliya ereya kanda kote . . kari lalasi lakka .... lim yonali .... rala ., . . don paiicha inaha taravga pok kela ildonu 31 In ihe south wall of the same. Svasti h'rlmad Ajita-sena-pandita-devara sishyaiia na . . ka puni-samaya 32 At Gurur {Kudnahilli liohli), (tt the ba^lc of tlie Edmalingesvara temjile. S'ubham astu svasti sri dayabhyudaya-S'alivahana-saka-varsha 1439 sanda vartaraana Dhatu-sanivatsa-' rada Bhadrapada su 5 lu Krishna-llaya-maharayana nirupadinda S'rirangapattaiiada sriman-maha- sena-samudra-saluva-gaja-simha Chikk-Odeyara kumararu Virapp-Odeyaru Bommanahalliya Siddayya- Dev-Odeyara makkalu Siddhalingana-Vodeyarige namage ayur-arogya-ayisvaryabhivriddhiy-agabekendu Kareganahalli-sthalada Guraranu a urige saluva gadde-beddalu-sunka-suvarnnadaya-muntada-sarva- svamya-sahavagi sarvamaiiyavagi chatus-simeyolagana yentu dikkigu linga-mudreya kallanu nettisi kottu a-chandrarka-sthayiyagi putra-pautra-parampareyagi kodageyagi nadeya-bekendu kotta Gurura S'iva-^asana yi sasana-sthalada gramakke ar alupidavaru Varanasiyalli go-vadhe madidavaru tamraa tayi-tandegala vadhisidavaru || sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam | shashtir-vvarusha-sahasrani vishthaya jayate krimih 1| sva-datta dvi-gunam punyam para-dattanupalanam | para-dattapaharena sva-dattam nihphalam bhavet || i dana-palanayor madhye danach chhreyonupalanarn | danat svarggam avapnoti pa'anad achyutam padam |1 h 33 At Ilanche {VaraJcdd hobli), in front of the Mdramnia iemple. A Svasti sri-jayabhyudaya-S'alivahana-§aka-varusha 1418 tira 7 di 12 neya Nala-samvatsarada Asvayuja fiu 12 S6 lu svasti samasta-prasasti-sahitam dakshina-Prayaga daksliina-Varanasi ^ri-Kaveri-Kapila- sangama pancha-losa . . la raadhya bhu-Kayilasa sri-Rudra-pada sannidhyavada Tirumakudala Agastya-natha-devarige medini-misara-ganda kanthi-saluva Narasinga-Rayara maha-pradhana Nara- sanna-naykaru Sri-Agastya-pada-devara anga-ranga-bhogakke S'rirangapattanakke salutti Melapurada sthajada Hanchiya gramavanu dhareyan eradu kottevagi i graraakke saluva chatus-sirae-olagulla gadde-beddalu-tota-tudike-adu-magga-manavana-sunka pura-ganachara nidhi-nikshepa-jala-pasana akshini-agami-siddlia-sadhya-ashta-bhoga- On another sione. teja-svamyagaja a-chandrarka-sthayiyagi kotta ^ila-sasanavan an obanu yidam avanu nadasidavarigo sahasra-kanyakeya danan gaida phala ya dharmmake ajidavanu Varauasiyalli vam . . o . .<noinclude></noinclude> luv7mwyulobvyu10bhfp9zl5l4fvqk4 104 117092 312307 2026-04-28T19:01:25Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 9 gmgalu savira-brahmanarum savira-kapileyara konda brahmattiyan aiduvaru || Narasanna-naykara balige sthanika-Agastya-nathagala raaga Chikkanna-Hebbaruvanu Narasanna-nayakarige Chatana-ha- mmadhi-devarige yi Hailchiyavanu dhareyan eravaUi naykara nirupadim avara pradliani . . ru-Chikaima Hebbaruvage. . . . ya jivitakke yi gramadaUi achandrarkka-sthayiyagi kotta uchara 1 ga 70 aksharadalu eppattu honna . . • nu alupidava gova konda papake hohanu || sva-d... 312307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>9 gmgalu savira-brahmanarum savira-kapileyara konda brahmattiyan aiduvaru || Narasanna-naykara balige sthanika-Agastya-nathagala raaga Chikkanna-Hebbaruvanu Narasanna-nayakarige Chatana-ha- mmadhi-devarige yi Hailchiyavanu dhareyan eravaUi naykara nirupadim avara pradliani . . ru-Chikaima Hebbaruvage. . . . ya jivitakke yi gramadaUi achandrarkka-sthayiyagi kotta uchara 1 ga 70 aksharadalu eppattu honna . . • nu alupidava gova konda papake hohanu || sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam j shashti-varusha-sahasranl vishthayam jayate krimih || 34 At Varuna {VaraJcdd liohU), north of tlie door of the Mahddeva femple. Svasti sri-vijayabhyudaya-S^ahvahana-saka-varshangalu 1750 sanda vartamanavada Sarvadhari-sam- vatsarada Jyeshta ba 1 S'ukravara yi-subha-divasa Simha-lagnadalli sriman-Mahisura-pura-varadhisa srimad-rajadhiraja maharaja vira-narapati sri-Krishna-Baja-Vadeyaravara patta-mahishiyarada La- kshmi-vilasada Devajammanniyavaru sri-Charaundesvaii-prity-arthamagi prakara-svarna-kalasa-yukta- vimana-sahitamagi devalayavara nirmjsi namma hesarininda Devamba-sametamada Mahadevesvaran- emba-yisvara-pratishtheyara ma»;li yi-devalayakke uttara-bhagadalli Devambudhi-yemba-nutana-tataka- vannu arama-sametamagi pratishtheyam gaidu yi-devarige nitya-paditara-diparadhana-rathotsavadiga- lige yi-kere-kelagana sarakarada-hisse-bhumiyalli Kanthirayi-yinnura-aivattu-varahada bhuraiyannu nirupadhika-sarvaraanyavagi nadisikondu baruvante Ashtagramada talokige namma alida-maha-svami- yavara buddhi-nirupavannu appane-raadisi kottu yidhe || mad-vara§ajah para-raahipati-vamsaja va ye bhumipas satatam ujvala-dharma-chittah i mad-dharmam eva satatam paripalayanti tat-pada-padma-yugalam sirasa namami || S'ri-Krishna. 35 On a viraJcal in the same temiJle. kanake. . . . Madeva silana Marayana . ha kalain srimach-Chalukya-vamsa-lalam-abhirama maha-samantam vipula-Mankunda-nagara avanata . . jam sakshad eva nagari vikayan adika basa visrutan avani negaldam || atana ta vimarddana nda khyatayak aise gani . . na Chandrane padi ttara . . . . pa parama-jagakshi rasadol dasana nd aravindasye mada .... Narasinga moksbada .... datri-taladol || tunga-budharggal ayanana .... samasadliita .... niirjjita-ripu-matanga hain Narasingan negalda bhu dhareyol || a Narasira- hana sati yuman ilipa Gavilabbarasi niyadanyatta puttidan anata 36 "East of tlie same temple. Svasti samadhigata-paiicha-maha-sabda maha-samanta Chalukya-vamsodbhavan adi-varaha-laSchanani saraastanuna-sahas(Utuiiga-vairi-bala-jaladhi-jalada-prabhaiijana-davanalam vijaya-Lakshmi-vallabhan adat-ahka-gallan Ayyana chakra pusi go-pasuvan-ola .... nandavan ondi-vivagram birudiva . . ruin Kali-yuga-niram mare-vokkar-asraya mavana-kesari visishta-jaua-priyam aynurvara-kote srimad- 3<noinclude></noinclude> oghf4g79tfoib5gnxzzfj2oic6skw6y 104 117093 312308 2026-04-28T19:01:32Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 10 Guggam Butesvarake paduvana TorevalHya Basamballiyura mundana kereyol i-saibba-namasyamam devabliogam bittara sarbba-badha-pariharam Nannikka . . ra-bhatarargge dhare eredu kuttam || sva-dattam para-dattam va yo hareti vasundaram | shashti-varsha-sahasraui vishtayam jayate krimih || devasvam tu vishaip ghoram ua visham visham uchyate 1 ekakinam visham hanti devasvam putra-pautrakam ii 37 On ci stone soiith of the oufer ivall of flie same teniple.... 312308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>10 Guggam Butesvarake paduvana TorevalHya Basamballiyura mundana kereyol i-saibba-namasyamam devabliogam bittara sarbba-badha-pariharam Nannikka . . ra-bhatarargge dhare eredu kuttam || sva-dattam para-dattam va yo hareti vasundaram | shashti-varsha-sahasraui vishtayam jayate krimih || devasvam tu vishaip ghoram ua visham visham uchyate 1 ekakinam visham hanti devasvam putra-pautrakam ii 37 On ci stone soiith of the oufer ivall of flie same teniple. Svasti samadhigata-pancha-maha-sabda maha-samantan adi-varaha-hiichana siirnat-Gqggi Butesva- rarkk Aradagodupalliya deva-bhogam bittam sarvva-bada-parihara Nannikarttara- bhatararge e redu kotta sva-dattarn para-dattam va yo hareti vasundharam shashti-varisa-sahasrani vishtayam jayaie kriunh i devasvan tu visham ghoram na visham visham uchyate visham ekakinam hauti devasvam putra-pautrikam 38 At thc sanie viUage, north ofthe Mdri-yudi. Honaradahalli Hiriyura chatus-simeyola Kaivala-purada Channakesava-devariuge vritti keyu srimanu- raaha-pradhanam Malaya-dannayakara makkalu Cliikka-Malaya-dannayakaru stanikaru .... 39 South of the above. S'ri Honaradahalli Hiriyura chatus-simeyola Kaivala-purada Heggadesvara-devarige utsava a sthala- dole . . . . yu vritti 1 . . keyu srimanu-maha-pradhanam INIaleya-danna 40 At tlve same village, on a pillar in front ofthe Basava gudi. , 99 . . sya . . sakaja-samam endu darmma geydu sanyasada nija-stiti 41 At the same viUage^ on a inralccd. Svasti sri-Goggiya mane-vagati Ere-Birayya uttava-gallagum Edavariyum dayaga-sammannadin Eda- vari-ura mele valulutt avagada .... kadi uttava-gallangage Ere-Birayya satta || ir-khkhandugan i-mannava. . . . 42 On (Xnother vtraJcal. Svasti srimat Gogglya mane-yagati 43 On another vtraJcali Svasti sri-Goggiya mane-magati Bichiga-Damma-Setti uttava-gallam kra(ma)dolc nilc Elavari-ura mele vasalgund ar-kkanduga mmjna Bamandi-puvuma kelge bitta<noinclude></noinclude> 51y15btd684h2ext31npjuzned4w6y9 104 117094 312309 2026-04-28T19:01:40Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 11 44 On auother vtraliol. Co . . mane-vagati Takan-Ereya Konamama-Ereaiiga Polukesiya Budigana kalegadol Polu- kesi-yo(iat-ihadu Kokaliua kondu satta On anotlier viralccil. Svasti sri-Mattugalana Edavariya kalega Devalura mel avega Uttavallaiig a 46 At VaraM4 {VaraMd holii), ujiside down in the hasement north of tJie main entrance ofthe Varadardja tem^^le, . . lesvara Dvaravati-pura-varadhisvara Yadava-kulambara-dyuraani . . . » na gehama pad... 312309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>11 44 On auother vtraliol. Co . . mane-vagati Takan-Ereya Konamama-Ereaiiga Polukesiya Budigana kalegadol Polu- kesi-yo(iat-ihadu Kokaliua kondu satta On anotlier viralccil. Svasti sri-Mattugalana Edavariya kalega Devalura mel avega Uttavallaiig a 46 At VaraM4 {VaraMd holii), ujiside down in the hasement north of tJie main entrance ofthe Varadardja tem^^le, . . lesvara Dvaravati-pura-varadhisvara Yadava-kulambara-dyuraani . . . » na gehama padedu Vishnu- nripan-adi nodi mechchhi tam pujege ki . . . . 47 On north pUlar of inantapa in front of the same temple. S'ri Visvavasu-samvatsarada Bhadrapada su 1 Vaddavaradalu Bommayyana maga Nambi-Anantana a nompiya todagida .... 48 On southpillar ofthe same. Virodhikritu-samvatsaradalu Bild-tamma Anantana nompiyam , ru 49 At ihe same viUage^ soiith of the Tcalydni. {Tamil characters.) Svasti Vira. . . . mannayaru nan. . . . dana makan Irama-kamundanum- . .. 50 At Vdjiinaiigala {VaraJcod Jiobli), north of tlie village enirance. Svasti sri-vijayabhyudaya-S'aHvahana-saka-varushangalu rada Asvija ba 5 lu Brimau-maha- mandalesvaranam Rama-Raja halipa Sadasiva-Kaya-maharayaru nanage palisida S'rirangapattana-simeli Yola-stajad-olagana Vojamangala- vanu umbale kottevagi a grama Bondiganahalli Siiigarasanapura saha chatus-sime-vola- gana gadde beddalu tota tudike suvarnadaya muntada sakala-svamyavanu sarvamanyavagi anubhavisikondu bahadu yendu kotta umbaliya sila-sasanada gramada settiya umbajige ar-obbaru tappidaru gou-brahmana Ka^ili konda papakke hoharu ^ri 51 At the same village, on an oil-mill in front ofthe Aiihandthesvara temple, Svasti srimanu-raaha-mandalesvara sri-Vira-Narasinga-Dev-arasaru prithvi-rajyam gayyuttire Saka- varisha 1198 Dhatu-samvatsarada Phalguna su 14 Bru Ojamaiiga(l)ada Chikka-Majeyara ku .. rada Rajamanna-gaudana raaga Maru-gaudana maga Ankagaudana maga Mudda-gaudana makkalu Bira- gauda Madi-gauda Anka-gauda yi muvaru madida gana mangala maha sri 52 At the same vUlage^ on a stone in Wiadre gauda^s field. Ojamangalada samasta-praje-gaudagalu. . yya Haratana maga Sabe..- . . kotta kodageya manya kamba sarula. ...<noinclude></noinclude> k4cv5v04njpg23e0i5z7rmu3lwmdrod 104 117095 312310 2026-04-28T19:01:46Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 12 53 A A At Anandiir {Anandur Iwbli), on a vtrakdl in front of the Amritesvara t&nple. Svasti sriman-inaha-mandalesva(ra) Trlbhuvana-malla .... 54 At tlie same village, near the Gtdle kolJi on the hanlc of the Kdveri, {Persian characfe s.) BismiUah ir rahnian ir rahim. Be tarikhe bist naho mahe Takhi sal Shadab san 1226 ek-hazar do-sad o bist o shash az Maulude Muhammad, sulallahu 'allaihi vo sallam, mutabikhe bist o haftum shahr zihajj sau 1212 e... 312310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>12 53 A A At Anandiir {Anandur Iwbli), on a vtrakdl in front of the Amritesvara t&nple. Svasti sriman-inaha-mandalesva(ra) Trlbhuvana-malla .... 54 At tlie same village, near the Gtdle kolJi on the hanlc of the Kdveri, {Persian characfe s.) BismiUah ir rahnian ir rahim. Be tarikhe bist naho mahe Takhi sal Shadab san 1226 ek-hazar do-sad o bist o shash az Maulude Muhammad, sulallahu 'allaihi vo sallam, mutabikhe bist o haftum shahr zihajj sau 1212 ek- hazar do-sad vo davazda Hijri Muhammad, sullallahu 'allaihi vo sallam, peshaz tulahe aftab dar talai shaur vo sa'at zoharah 8haru'e sade mahalke ba simt e magharib az Dar us Sultanat vakhai' ast, ba fazle Illahi vo iyanate hasrat, risalat panahi khahfe zamin vo zaman shahanshahi dauran janab zill u'llahil mahkil malnan hasrat Tipu Sultan, halla dallahu mulkahu vo khillakatu, dar darj-aye Kaveri bina farmudand : ashruh mina va litmauuh al-Allah : vo dar roz zeba vo sharf e Zohrah vo Mishtari dar burje Hamal firan us-sadain pindashtand : be aunahi ta'Ala sad e maskur ziyada az haftad khadam ke sakhtand baraye savab kliwahad bud bina bare tayari e sade markhum aneheke zar az Sarkare Khudadad lukiikha kliarch shud mahz fi sabihllah namiida shud : sivaye zira'ate khadim zira'ate jadid harke dar zamine ghaire raazruh kunad vo ghalla ba Sarkare Khudadad misle raiyaya e digar ancheke bashad daran chaharun hissa fi sabihllah m'aaf ast se hissa ba Sarkare Khudadad bidehad : vo zamine zira'ate nau harke mikunad ta khiyame arzo sama bar aulad vo akhfad sahebe zira at khayim vo bahal bashad : agar kase takhallal var zad vo manai in khairat jariyat gardad an nakaz misl shaitan layin dushmani banina bashat vo nutfa e muzare- hin balke nutfa e tamami makhliifin ast : ba khate Sayyid Jafar. 55 At Varma {Vardkod lioUi), on tlie Basari Mdri sione. Svasti ^ri-Kongani-maharajar Siri-Purushar prithuvi-rajyam keye Arattigal-arasar Chottamman Ede- ttore-nadu-sasiravum aluttidu vittadu ond adi paniyem elum onvatte divasam paltingal || tamasi miire divasam vesane i . . . . re ulpadu vi . . . . e puttigo le kure uruj ikkapade p5ppandu ondu divasam vapandu ondu divasam unvadu idon kedisidon pancha-maha-patakan akku tan okkalul potti-makkal puttade keduga || 56 At NdchanahalH {KiidnalmlH hoUi), near the Adda-halla, S'rimad-rajadhiraja Krishna-Raja-Vadayaravaru aval-bara-kacherri-bakshi Gulama-Mahammada-Khan narrige putra-pavutra-paramparyavagi nadiyuva myarege kota sarva-mannyavada Nachanalialli grimada yalU-kallu. 57 At TJttanahalli {KiidnaJialH hohli), on an oil-miU at the JvdldmuJchi temple. A Svasti sri Saka-varishangalu 1148 neya Parthiva-sarnvatsarada Asvija sudda pauchami Budhavarad andu ra danada tandaya gaudana maga E da Made-gaudanu - . . , 58 At Bujagaudanajyura {SindhuvaUi holH)^ in Kandi-gaiida's ftcld. svasti samadhigata-paucha-maha-^abda pura-varadhisvaram Yadava-kulambara-dyumani chiidamani f]y_ aneka rappa ^rimanu maha-manflalesvara Tribhuvana-malla<noinclude></noinclude> kh5kbucjidv23ds8qwe5dweoohasjn7 104 117096 312311 2026-04-28T19:01:53Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 13 Talakadu Kongu Nangali Kolala Uclicliangi Banavasi nanimgallu gonda bhuja-bala-viran asahaya-sura nissanka-malla sri-Vira-Ballala-Deva Hoyasala-devaru srimad-raja Dorasamudradall iddu sukha-sangata-vinodadim prithivi-rajyam geyyuttam iraki denippa Rajarajapurada ^ri-Yere- yana basadiya devargge nitya-nivedyakam patra harolakam danakam a basadiya khanda- sphuthita-jirnoddliarakam svasti ^ri-maha a daya nada samasta-prabhu-gaiidagalu Saka-varsha 109... 312311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>13 Talakadu Kongu Nangali Kolala Uclicliangi Banavasi nanimgallu gonda bhuja-bala-viran asahaya-sura nissanka-malla sri-Vira-Ballala-Deva Hoyasala-devaru srimad-raja Dorasamudradall iddu sukha-sangata-vinodadim prithivi-rajyam geyyuttam iraki denippa Rajarajapurada ^ri-Yere- yana basadiya devargge nitya-nivedyakam patra harolakam danakam a basadiya khanda- sphuthita-jirnoddliarakam svasti ^ri-maha a daya nada samasta-prabhu-gaiidagalu Saka-varsha 1094 neya Vijaya-samvatsarada Chaitra-masada Sudda-paiichami-Sani-Rohiniyolu a Kuppuru samasta-sima-sahitam svasti yama-niyama-svadhyaya-dhyangL-dharane-maunanushtana-pati Naga- chandra-Panditara kaiyalu dhara-puritam madi bitta datti na visham visham ity ahuh devasvam visham uchchate 1 visham ekakinani hanti devasvam putra-pautrakam ||. sva-dattam para-dattam va > 59 Tn SmdhiivajH, on a st-one in fronl of Somesvara lemple. Svasti 8ri-S'aka-varusha 1357 neya Ananda- sarnvatsarada Chayitra-su 1 lu maclida padasalo maiigala maha sri ^ sva-dattain dvigunain punyam para-dattanupalanam | para-dattapaharena sva-dattani nishphalarn bhavet |i 60 In NamigalmUi {SindlmvaUi Jiohli), in tJie ivaste ground. S'ri subham astu Virodhikritu-sainvatsarada Jeshta-su 5 lu Hurada Chenn-Odeyaru Malla- Raj-Odeyaru Mayisura Timma-Raja-Vadeyarige namma Nannigahalli Mimianahalliya grama 2 nu nimage sutreyavagi kalla nedisi kottevagi a-gramakke sakiva gadde-beddalu-adu-mane-agami-tota- tudike-ane-achukattu-kadaramba-niraramba-suiika-suvarnadaya yaradu-gramada chatu-svamyavannu A anubhavisikondu Plava-samvatsarada Kartika-su 1 arabhyavagi Paridavi-samvatsarada Asviyija-ba 30 nilagadevaru 1 kke nivu teruva sutra sutage ga 20 varaha namma nimma vamsa ulla pariyamtara tcgeyaU<noinclude></noinclude> n5zmr0tn7u9y2ogw7qtatbi9qy07tau 104 117097 312312 2026-04-28T19:01:59Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: SERINGAPATAM TALUQ. 1 In Seringa^ntam^ on ihe north wall of S rt-Eafigandtha temple. Kaveri-vana-madhya-desa-vila[sa]t-S'nranga-patnabhidhe Vaikunthe muui-Gautamasya tapasa hrishtah puianah puman I fiete sarva-vibhufihano Kamalaya Bhumya samaradhito 'seshair bhusura-pungavadi-kritibhih samsevitah sasvatam || S'ri svasti sri-jayabhyudaya-S'aHvahana-saka-varusha 1449 ne Sarvajitu-samvatsarada Magha su 3 lu Sriman-maha-rajadhiraja raja-paramesvara sri-v... 312312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>SERINGAPATAM TALUQ. 1 In Seringa^ntam^ on ihe north wall of S rt-Eafigandtha temple. Kaveri-vana-madhya-desa-vila[sa]t-S'nranga-patnabhidhe Vaikunthe muui-Gautamasya tapasa hrishtah puianah puman I fiete sarva-vibhufihano Kamalaya Bhumya samaradhito 'seshair bhusura-pungavadi-kritibhih samsevitah sasvatam || S'ri svasti sri-jayabhyudaya-S'aHvahana-saka-varusha 1449 ne Sarvajitu-samvatsarada Magha su 3 lu Sriman-maha-rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-pratapa sri-Niia-Krishna-Raya-maharayaru prutvi- rajyam geyuttiralu S'rirangapattanada sri-Ranganatha-devarige nimma dasanudasaru Ka^yapa-gotrada Asvalayana-sutrada Ruku-sakheyadandu Aiibhela-devagala makkalu Krishna-Raya-nayakaru sama- rpisida grama-bhu-danada dharmma-sasanada kramav yentendare sviimi namage nayakatanakke pah- sida S'rirangapattanada sime-volagana Kuruvanka-nadalli ayivattu varahana reklieyagi nadava Biri- settiyahalli-yemba-gramavanu Krishna-Raya-raaharayara a[)paneyalli Krishna-Raya-maharayarige pu- nyavagi sahiranya-udaka-dana-dhara-purvakavagi Kavenya madhyadalli kotta Birisettihalliya gra- mava llanganatha-devara atirasa-naivedyakke dinampratiyali nadava kattale atirasa 25 i|patta-avida- kke harivana 1^^ chengani-giladande saha shodasa-upachara-piijeya avasarakke samarpisida a Bira- set.tiyaha}[iya-gramavanu devata-dhareyan eradu samarpisidcagi a gramakke saluva chatus-sime- ya vojagaria hola-gadde-kadarambha-nirarambhL-sahita akshina-agami-ashtabhoga-teja-svamya-salia- vagi samarpisidevagiigrama a-chandrarka-sthayiyagi a devara atirasa-naivedyada avasarakke nadiya- lulad untendu kotta grama-bhu-danada dharma-sasana yi sasanakke aru tappidtu'ii Rangauatha-devara sri-padakku Krishna-Raya-maharayara padakke tappidavaru || On anotJicr stcne at tlie side. tamma tayi-tandegala Varanasiyali konda papjikke hogavaru tamma maha-surikeya tamma puriya dore- galige koduvaru || grama-dharma-dana-dharmada s^sana |1 dana-palanayor madhye danach chhreyonupalanam | daaat svargam avapnoti palanad achyutam padam || 2 On tJie north wall of the inner enchsure of the same teinjAe. S'ubham astu 1| S'ake 'bhreshu-payodhi-bhu-parimite srt-Sarvadharyahvaye A varshe Sammati-Bhoga-bhupatir asav Atreya-gotrodayah | 6rimat-paschima-Ranganatha-mahishi-Lakshmi-nmde devata- gramam manya . . nagam-arjitam adat Timma-ksbitindrutraajah H payat pannaga-saji Pa^chima-Range parah puman eshah I Padma-Vasundharabhyam akalpam bhoga-raja-yara-talpah ||<noinclude></noinclude> 60nunx46li2soan9fm9xl8u3b8qt1p7 104 117098 312313 2026-04-28T19:02:06Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapafam Taluq. 15 S'asi-vamsa-tilaka-Timina- kshitipati-Kagalambika-tanayali I clharmavalambabliuto dharani-sura-poshanaika-dikshavan || A Atreya-gotra-bhushanam atula-yasah-puia-dhavalita-dig-antah | manneya-gajapati-birudo manneya-sardula-biruda-vara- bhushah || i)iriida sri-B!i6garaja-bhupalah I sri-Devanura-samahvam prati-namna Nagalapuram cheti || ryaya Gargya-gotraya || Sj ^hara-pratapa-dipita- Lokalokanta-simni subha-yasasi I... 312313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapafam Taluq. 15 S'asi-vamsa-tilaka-Timina- kshitipati-Kagalambika-tanayali I clharmavalambabliuto dharani-sura-poshanaika-dikshavan || A Atreya-gotra-bhushanam atula-yasah-puia-dhavalita-dig-antah | manneya-gajapati-birudo manneya-sardula-biruda-vara- bhushah || i)iriida sri-B!i6garaja-bhupalah I sri-Devanura-samahvam prati-namna Nagalapuram cheti || ryaya Gargya-gotraya || Sj ^hara-pratapa-dipita- Lokalokanta-simni subha-yasasi I sii-Krislma-Haya-bhubhuji sasati prithvim samagra-bala-nilaye || sabham astu | S 'a!ivahana-sak a -va- rshe 'bhreshu-veda-sasi-sankhye | varshetha Sarvaclharini punya-tamayarti Kulira-sahkrautau || A Ashadhe sukla-pakshe .... Sitarochisho vare I Dhai'ani-varaha-biruda- bharano bhupala-varya-mauli-manih || Svasti sri-jayabhyudaya-S'alivahana-saka-varslia 1451 sanda vartamanavada Sarvadhari-samvatsarada A Ashadha-sudJa 12 S6;navara-Karkataka-sahkrauti-punya-kaUdalli sriman-maharajadhiraja laja- paramesva.a sri-viL-a-pratapa sri-vira-Krishna-Kaya-maharayaru pruthvi-rajya gaiuttiralu srimad- ubhaya-Kaveri-madhyadahila Gautama-kshetravada sn-Paschima-Kahga-kshetradalli nitya ..kratu- saunidhyarada samasta-jagad-eka-nayaka sri-Rahganatha-devara divya-ki-charanaravinda-sannidhiyalli sakala-bhuvanaika-uayakiyada sarvantaryami-sri-iianganatha-devara divya-mahishiyada sri-Rahga- nayaki-deviya divya-sri-charanaravinda-yugalakke siiman-maha-mandalesvara ari-venti ya gajapati . . . -gotra-suradana dharani-varaha ya sarddula-chamati yemb-iii-modalada-biru- A davali-bhiishitarada Soma-vam^a-bha. . . . rada Atreya-g6trada Chainmati Timma-Raja-bliuvara. . . . vi- saradarada praja-palanadi-dharma-parayanarada Bhogaya-Deva-maha-arasaravaru samarpisida dana-dharma-sasauada kramav entendare namage nayakatanakke saluva S'rirahgapattanada simeyolagana Gummana-vrittiya sthalada Devapuri-yemba-gramavanu Krishna- Eaya-nayaka . . . . , va ma-rayagalu Nagamba-aminanavara hesaralli Nagalapura- vemba prati-namava.m madi yi gtamavanu sarva-loka-jananiyada sri-Ranga-nayaki-deviyara divj^a-lila- vilasakke idam prathamavagi kalpisi prati-varshaii nadedu baru nikaha nitya- naivedyakke . . ya nanda-dipakke tailavagi i Nagalapura-vemba-gramavanu sa-hiranyodaka-dana-dhara- purvakavagi a Lakshmi-deviyara sri-pada-padmahgalige sa(ma)rppisidevagi i-gramadalli huttuva tom- bhattu-varahage seve nadava vivara rath6tsavakke nalvattu-varaha prati-S'ukravaraii pachcha-karpiira- kasturi-sahitavada ta . . punagina kapige S'ukravara ondakke nalku-hanaii hu-gadale kadalu varsha- vondakke ippattn-varahanu nalku-hana prati-dinaii nada . . nitya-naivedyakke sri-Rahganatha-devara talige ondu §ri-Lakshmi-deviya harivana ondu ubhayam harivana-yaradakke akki ikkala parupu pacla- rtha tuppa .... 3 In tlie same place. S'ri Hari Rama Narayana Krishna sarvottama Rahganatha Govinda On fhe south tvall of ihe same. Prajotpatti-samvatsarada Kartika-su 1 lu sriman-maha-rajadhiraja raja-paramesvara ^ii-vira- pratapa ^ri-Tirumala-Deva-maharayara komararu Rama-Rajayarsaru sa. . v6ttama .... yarige Banna- gatta-gramavanu dhareya prakaradali<noinclude></noinclude> jpjkakk3sx0fn8f3fsnfiunwu3tz3pg 104 117099 312314 2026-04-28T19:02:21Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 16 Seringapatam Taliiq. On a stone casl of tlie oiiter endoswe ofthe saine tenqile- (Granf.ha and Tannl charaders.) Svasti sri Uyachini ., Perumala-danda . . ttu o . . kavandu rikalandai tirudi . . talia eranai-kanta 10 . . nalutu nadu . . Perumalukku 6 At tlie Brinddvana nortli of tlie same enclGSure. S'rimat svasti sri-vijayadbliudaya-S'alivahana-saka-varusha 1464 sandu vartamana-Eaktakshi- samvatsarada Ashada-su 12 lu srimad-rajadhiraja nja-para... 312314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>16 Seringapatam Taliiq. On a stone casl of tlie oiiter endoswe ofthe saine tenqile- (Granf.ha and Tannl charaders.) Svasti sri Uyachini ., Perumala-danda . . ttu o . . kavandu rikalandai tirudi . . talia eranai-kanta 10 . . nalutu nadu . . Perumalukku 6 At tlie Brinddvana nortli of tlie same enclGSure. S'rimat svasti sri-vijayadbliudaya-S'alivahana-saka-varusha 1464 sandu vartamana-Eaktakshi- samvatsarada Ashada-su 12 lu srimad-rajadhiraja nja-paramesvara ^ri-vira-pratapa Achyuta-Deva- maharayaru prathivi-rajyain geyuttiralu S'rirangapattanada Dalavaya-aghraragalu manya-gramagalu kara-gramagalali yida manyada maha-janangciligu satra-devastanagaligu Kasyapa-gotrada Appajigala makkalu Peddirajagalu kotta dana-sila-sasanada krama ventendare- naraage Rama-Bhatt-ayyanavaru avara maganige pahsida S'rirangapattanada siraeyolagana agraharagalu manya-gramagalu kara-grama- galalu yida manyagalu satra-devasthanagalaliyu purvadali yillade yidda suiikavanu Kamappa-nayakara parupatya madalagi anitadali kondu bandaragi a sunkabedige saha gadyann 300 aksharadalu munura varahananu Perangur-ayyanavara Haruvahalli Vogeyasamudrada alaya-suiikav ellavanu rayarigu Ea- ma-Bhatt-ayyanavarigu punyav agabeku yendu ubhaya-Kaveriya madhyadalli sri-Ranganfitlia-dcvara sannidhiyalli prathama-yekadasiya dvadaseya punya-kaladalli naii nimage kulava ktiradu dhareyan erada sarvamanyavagi bitteviigi nimma manyada adakoya sunka "bedige sammandliav illa nimma adakeyanu konda baiiajigara kayali adakeya . . ka volavaru muru hanav alUide sunka ])eciige yetaku sammandhav illa nivu sarvamiinyavagi anubhavisiknr.du bahiri yi dharramal<ke alupidavaru tamma tayi-tandegalanu makkalanu Varanasiyali konda [lapakke hoharu tamuia abhimanavanu pararige kottavaru Ranganatha-devaiige tappidavaru yandu navu namma sva-ruchiyira vodambattu kotta dana- j^ila-^asana Peddirajagala voppita sri-Hari sva-datta dvigunam punyam para-dattanupalanam | para-dattapaharena sva-dattam nishphalam bhavet || dana-palanayor madhye danach-chreyoniipalanaTn | dauat svarggam avapnoti palanad achchutara padam|| sri 7 On a stone at tlie nortli wall oftlie same temple. Svasti ^riman-maha-rajadhu*aja raja-paramesvara ari-raya-vibhada bhashege-tappuva-rayara- ganda chatus-samudradhipati sri-vira-pratapa Deva-Raya-maharayaru prithivi-rajyam gcyaiittiralu Saka-varusha 1354 ke mele Virodhikritu-samvatsarada Karttika 1 arabhyavagi §i i-vira-pratapa Deva- Raya-maharayara nirupadim Devaraja-Vodeyaru sri-saumya-raja-^ri-Ranganatha-devarige Behura-vara- nayake S'rirangapurada Aluvaya-na yavaru S 'rivaishnava-mahajanahgalu dikeya adike- suhka-maggavu mara-kanike lu horavaru vottu-suhka bhatta-vikraya yishtaku kolaga . . suhka ga 30 aksharadalu muvattu-honnanu devarige vasantotsava-tirunala-bijayam geyavadakke a-chandrarka- sthayiyagi bittevu Devaraja-Vodeyara dharma. 8 On a stone at the gate oftJie fanlc, north-east oftlie same-temple, Svasti §ri-yijayabhyudaya-Salivahana-Saka-varushahgalu 1722 ne sanda varttamanavada Raudri- naraa-sarnvatsarada S'ravana-su 5 lu srimad-rajadhiraja-parame.^vara prauda-pratapa apratima-vira-<noinclude></noinclude> q95zav7xyp1ctgttoinp7bzj8xu7h6w 104 117100 312315 2026-04-28T19:02:28Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 17 iiarapati sri-Krislina-Raja-Oderaiyanavaru Maliisura-nagaradalli ratna-simhasanarudharagi sukhadiin prithvi-sambrajyam gaiyyuttiralu Ainarambodu Mukyappa-Modahyu sri-Paschima-Ranganatha-svamiya- vara sannidhige yisyanya-bhagadaU svamiyavara nityagatle-tirumanjana-kainkaryagaligu sakala-bra- hmanarugala snana-panadigaligu upayuktavagi Veda-pushkaraniyannu nirmanavam madi sri-Ranga- natha-svamiyavara charauaravindangalige samarpistanu... 312315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 17 iiarapati sri-Krislina-Raja-Oderaiyanavaru Maliisura-nagaradalli ratna-simhasanarudharagi sukhadiin prithvi-sambrajyam gaiyyuttiralu Ainarambodu Mukyappa-Modahyu sri-Paschima-Ranganatha-svamiya- vara sannidhige yisyanya-bhagadaU svamiyavara nityagatle-tirumanjana-kainkaryagaligu sakala-bra- hmanarugala snana-panadigaligu upayuktavagi Veda-pushkaraniyannu nirmanavam madi sri-Ranga- natha-svamiyavara charauaravindangalige samarpistanu || aditya-chandiav anilo 'nalas cha dyaur bhumir apo hridayam Yamas cha | ahas cha ratris cha ubhe cha sandhye dharmasya janati narasya vrittam || (Oranfa a'id Tamil clmractets.) A Rauttiri-varusham Avani-ma sukkida paksham panchami Tontamantalam pu-vayittiya Tuluva Vela- Murkiya Chiva-kottirattil Amaranipe Neralura Velayata-Mutahyar chevita puttiran-akiya Nallatampiy- utaya tataka tanamam. 9 In Seringapatam^ in Prasanna Vmkataramana temple. Svasti sn-vijayabhyudaya-S'yaUvahaua-sakha-varushahgalu 1750 ne sanda varttamanavada Vi- A rodhi-sara i Asvija-suda 10 Guruvaradahi srimad-rajadhiraja raja-paramesvara prauda-pratapa vira- narapati sri-Krishna-Raja-Vadeyaravaru Maisuru-nagaradaUi ratna-simhasanarudaragi sukhadim pri- thvi-sambrajyam gaiyuttiralu | Siryada stala Kshatri-Ladari-Ramannana pautranada Timmannana putranada Tupada-Vehgatapanu srimat-Paschima-Rahganatha-svamiyavara devastanada prakara-vaya- vya-dikkinaU yiruva sri-Prasanna-Vehgataramana-svamiyavara padaravindake mundana-sila-mantapa- galu bhavi saha katisi samarpane ma . . . . su S'rinivasa sri. 10 In Sermgapatam, in front of the Ammana-gudi of the GafigddhareSvara temple. Svasti sri-jayabhyudaya-S^aUvahana-saka-varusha 1438 sanda varttamana-Dhatu-samvatsarada Magha-ba 14 S'ivaratre-punya-kaladalii S'rirafigapattanada sriman-maha-deva-devottuma sri-Gahga- dharesvara-devara sri-karyakke snman-maha-sena-samudra saluva-gajasimha Vira-Odeyara kumara Kavapp-Odeyara kumara Virapp-Odeyaru Harahinahaliya bayalaU Kotivala-staladaUi purvadinda sarva- raanyavagi nadadu bahantha Harahina kaluveya kelagana S'rirahgapurada mahajanahgalu Sitapurada mahajanahgalu Harahina yade manyada mahaja[na]hgalu yi muru-bageya pa . . , . janahgalinda namage krayavagi banda hattu-khanduga-gadeyanu Gahgadharesvara-devarige dinamprati pratah-kaladalli nalku-padi-akkiya nayivedya vondu-padi-masaru uppinakayiya akki sahavugi samarpisi miiru-padi akkiya prasadavanu desantari-brahmanarige kodudu vondu-padi-akkiya naya-prasadava adige madi tanda brahmanarige kodudu a-chandrarkavagi Gahgadhara-devarige nadiyabekendu Kavap-Odeyara kumara Virapp-Odeyaru Gahgadhara-devara sri-padake dhara-purvakam madi samarpisidaru || yidakke tappuvaru go-brahmauana konda papakke hoharu S'ivana padakke drohigalu 11 In Seringapatam, on copper plales in tlie treasury of the Sri-Bangandtha iemple. {Ndffart characters.) {Ih) S'ri-Ganadbipataye namah l Namas tuhga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || Avyad vah prathamah Potri sarasara udvahan rasam l priyahga-sahga-saiijata-sandra-svedodayam iva H<noinclude></noinclude> 9xudu2xzmg6kvrw8p5zu1xdmhow4ane 104 117101 312316 2026-04-28T19:02:34Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 18 Seringapatam Taluq. riugann utsanga-range nija-radana-dhiya S 'aiikarasyottamangad akarshanu indu-lekham pitari gata-rada steyam aropayaips cha l matuh pr6tsahayant}a smita-suchi-vadanam vikshamanah sa-hasam balo vatsaiya-bhuraih kalayatu mudito maiigalany Ekadantah H asti svastimad-udayo muktamaya-suti-sambhavann mahima | anantya-mula-nilayah suparva-mahito Yador varo vamsah |j tatrasit Sangam5 nama bhumipalo gunottarah I yena Karnata-desa-sri sth... 312316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>18 Seringapatam Taluq. riugann utsanga-range nija-radana-dhiya S 'aiikarasyottamangad akarshanu indu-lekham pitari gata-rada steyam aropayaips cha l matuh pr6tsahayant}a smita-suchi-vadanam vikshamanah sa-hasam balo vatsaiya-bhuraih kalayatu mudito maiigalany Ekadantah H asti svastimad-udayo muktamaya-suti-sambhavann mahima | anantya-mula-nilayah suparva-mahito Yador varo vamsah |j tatrasit Sangam5 nama bhumipalo gunottarah I yena Karnata-desa-sri sthira-tatankavaty abhut |l tasmad ajayata nijayata-khadga-dhara-sampata-patita-parah sata-vairi-rajah l vamse viseshaka-vilasakarair yasobhi samsobhita-kshiti-tahvli kiia Bukka-Uayali || asid asima-bhumisa-mauli-mahta-sasanah | raja Hariharas tasraad Yadu-vamsabdhi-chandramah || asid asima-mahima hima-dhama-K irtte sphita-sriyo Hariharan nripater udarah 1 uddaraa-Vama-narapala-kulabdhi-mantha-manthachalah sthira-bhujo bhuvi Deva-Rayah || tasmad udanvata ivendur udara-kirttir jatah kalavali-vilasa-nivasa-bhumir | jaivatrikah kalita-kirtti-malapachanchchach-chandratapo (H a) Yijaya-Raya-mahi-mahendrah tato 'jani maha-rajo Deva-Raya ivaparah I sumanah savitor jishnur Deva-Kayo dharadhipah !| Dhanaiijaya-dhanur-vidya-nishadyayo dharadhipah | krita-hastopi vikhyata sthula-laksho maliitale || dripyan matta-dvirada-karata^ chotad uddama-da- .... prasumara[-jha]ri jala-jainbala-janma I chitram vira-pratibhata-nripah pramsu-vamsa dahanti nasty anyas tad dahati trinakam yat-pratapanalarchih || tejo-nidher ajani bhumipater amuslunach chhri-Mallikarjuna iti prathitah kumarah I ^auryadibhir guna-ganair adhikam cha tatach chhamsanti yara nripatim Immadi-Deva-Rayah !| ' dhana nijara vitaranam kshitipalavalara sekodakam jaladhayas chhadanarii meghah 1 tara prasunam amaradrir upaghna-yasht.is chandrah phahim bhavati yasya cha kirti-valyah || yasya pratapanala-jrimbhamana-jvala-jatale bhuvanantarale I param tamah prapad anupravesam pratyarthi-prithvipati-hrid-darishu |1 vadanya esho 'rthi-nijaya dadyal Lakshmim iva kshmam iva mam apitil bhiyeva yat-kirtir udara-vega vigahate 'utam kakubham anautam |j sa viro raja-sardulo sarva-dharma-kritaitha-dhih | toyaih tirthahritaih punyaih susnatas suchi-manasah || dharita-kshauma-yugalo dhavalakshata-malyadhrit | dharma-sthanara a (H 6) tah sadbhih satpyuto dharani-ssuraili || viyan-ma[ny-a]gni-chandrais cha ganite S'aka-vat8are | Pral)have MargaSirshasya dvadasyarn sita-pakshake || Nagaya-Bhatta-putraya Bharadvajaya dhimate | Devaro-Bhatta-vidushe Bahrichaya kutumbine || Hosanakhyasya deSasya Kannambadi-sthale subhe 1 gramam Hagalahalliti prasiddham Modu-naduke 1| pradad Immadi-Devendrah sashta-bliogam sa-simakam I maha-danasya samaye Viru[pa]kshasya sannidhau || sima gra[ma]vara8yasya likhyate de4a-bhashaya | a-paraara-prasidhyarthara palli-vriddhokta-margatah ||<noinclude></noinclude> olqzov4g414xemevjogx46n9opc7ygx 104 117102 312317 2026-04-28T19:02:43Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringafatam Taluq. 19 a Hagalahalliya chatus-simeya vivara 1 Aralukuppeya simeyinda paduvalu | Katteriya simeyinda badagalu | Bastiyahalliya simeyinda mudalu I Mallenahalliya simeyinda tenkalu | int i-chatus-simeya olagada nidhi-nikshepa-jala-pashana-akshini-agami-8iddha-sadhyangal-emba-ashta-bh6ga-te[ja]-svamya sarvasti samasta-bali-sahitavagi Kannanibadiya sthalada Modu-nada olagana Hagalahalliya-gramavana Bharadvaja-gotrada Ruk-sakheya Nagadeva-Bhattar... 312317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringafatam Taluq. 19 a Hagalahalliya chatus-simeya vivara 1 Aralukuppeya simeyinda paduvalu | Katteriya simeyinda badagalu | Bastiyahalliya simeyinda mudalu I Mallenahalliya simeyinda tenkalu | int i-chatus-simeya olagada nidhi-nikshepa-jala-pashana-akshini-agami-8iddha-sadhyangal-emba-ashta-bh6ga-te[ja]-svamya sarvasti samasta-bali-sahitavagi Kannanibadiya sthalada Modu-nada olagana Hagalahalliya-gramavana Bharadvaja-gotrada Ruk-sakheya Nagadeva-Bhattara makkalu Devaru-Bhattarige sa-hiranyodaka-dana- dhara-purvaka (HI a) vagi sarvamanyada agraharavagi a-chandrarka-sthayiyagi putra-pautra-paraiiipa- reyagi sukhadini bhogisudu yandu kotta dharma-sasana 1 i-dharmakke tappidavaru sahasra-kapileyanu sahasra-brahmavanu sri-Kasi-kshetradalli Manikaniika-tiradalli tamma kaiyyare vadhisida doshakke Loharu | ganyante pamsuvo bhiimau ganyante vrishti-bindavah l na ganyante Vidhatrapi brahma-samsthapana-phalam || tvashta sn-Muddanacharya-sunuh sasana-lekhakah l Viranah su-guu6 dhiman vritir ekam avaptavan || sva-dattam dvigunam punyam para-dattanupalanam l para-dattapahare[na] sva-dattarn nishphalara bhavet || sva-dattarn para-dattarii va yo hareta vasundhararn | seshtir varsha-sahasraiii vishtayarn jayate krimi || ekaiva bhagini 16ke sarvesham eva bhubhujarn I na bhojya na kara-grahya vipra-datta vasundhara 1| dana-palanay6r madhye danach hreyonupalanain | danat svargam avapn6ti palauad achyutain padarn || samany6 'yarn dharma-setur nripanam kale kale palaniyo bhavadbhih I sarvan etan bhavinah parlhivendran bhuy6 bhuyo yachate Ramachandrah || sri-Virupaksha (iu Kannada characters.) 12 On a copper plate in fhe same place. {Telugu characters.) {Front) S'ii-Ramaya namah. Harer lila Varahasya danclas sa patu vah | Hemadri-kalasa yatra dhatri chhatra-sriyain dadhau 1| namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave |1 Svasti sri-vijayabhyudaya-S^alivahana-saka-varshambulu 1586 yaguneti S'ubhakrit-sainvatsara-BhMra- A A pada-ba 3 lu sriraad-Atreya-gotr-Apastamba-sutra-Yajus-sakhadhyayulunnu Soma-vams^dbhavalunn A aina Ariviti-Rangapa-rajayyagariki pautrulunnu Gopala-rajayyagariki putrullunn aina srimad-ra- jadhiraja raja-parame^vara sri-vira-pratapa sri-vira-Raiigaraya-Deva-maharayalayyavaru Ghanagiri- sthalamandu ratna-siinhasanadhyakshulayi prithvi-sararajyani eluchu 1 Bhargava-g6tra Jairaini-sutra Sama-^akhadhyayi ayina Pitlavenga[ta]paku pautridunnu Tiruvengatayaku putridunn ayina Choli-Ve- nkatapatiki vrayinchi yichchina bhu-dana-dharma-sasana-kramam etlannanu Beluriki chelle Bataga- nada-siraal6ni Hirekole-gramamandu vuri-mundari chervu kinda dakshina-parsvana tatte tommidinnara puttinni l vuriki purva-bhagana raoradi pakka ayidu- {Baclc) nnara puttinni ubhayam tatte padi-henu pu- tlaku vivaram Nelligadde kha 1 Chikk61e hadi kha 1 Avaligana kha J- Gurunathana gana kha i Asa- garaadivelli kha ^ Kondada gadde kha 1 Vundimamina gadde kha 1 Tumina modalu kha U- Attimara-<noinclude></noinclude> 3375zxzgkhrwp4xagdzuoqnigz06w6o 104 117103 312318 2026-04-28T19:02:50Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 20 Seringapatam Taluq. da gadde kha i Karagalla gadde kha 2 Gotte gadde kha i Rayapana adivalli kha | a vambhattuvare khanduga Gorasina gadde kha 2 Chika-bavi-gadde kha i Pukutayana kodige kha i Nunada gadde kha 1 Masikatte gadde kha li a kha 5i yindku chelle Chekikere kodi hola 3 Hanasina-mara-hola 1 Bhate- komarira matalu-hola 2 Masikatte-hola 5 a padi-henu chelu pushpada tota 1 yi-paddhatinayi tatha- ti-punya-kalamandu sa-hiranyodaka-dana-dhara-purvakam... 312318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>20 Seringapatam Taluq. da gadde kha i Karagalla gadde kha 2 Gotte gadde kha i Rayapana adivalli kha | a vambhattuvare khanduga Gorasina gadde kha 2 Chika-bavi-gadde kha i Pukutayana kodige kha i Nunada gadde kha 1 Masikatte gadde kha li a kha 5i yindku chelle Chekikere kodi hola 3 Hanasina-mara-hola 1 Bhate- komarira matalu-hola 2 Masikatte-hola 5 a padi-henu chelu pushpada tota 1 yi-paddhatinayi tatha- ti-punya-kalamandu sa-hiranyodaka-dana-dhara-purvakambuga tri-karana-trivachakambuga Velapuri- sthalamandu sri-Chennakesava-svaml-sannidhini sri-Veiikatachalapati-pritiga dhaiadattam chestimi ga- naka [ yi svasthyala yalla-chatus-simantam logala nidhi-nikshepa-jala-pashanakshinagami-siddha-sa- dhyambulane yashta-bhoga-teja-svamyambulunnu danadi-vinimaya-kraya-vikrayanaku chellu nattuga a- chandrarka-sthayaga anubhaviiichuka sukhana vundedi || dana-palanayor madhye danachh^-eyonupalanam | danat svargam avapnoti palanad achyutam padam || ekaiva bhagini loke sarvesham eva bhubhujam I na bhojya na kara-grahya vipra-datta vasundhara !' sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam I shashtir varsha-sahasrani vishthayam jayate krimih || ^ brahmasva-paripushtani vahanani balani cha | yuddha-kale visiryante saikatas setavo yatha || " sri-Rama 1| 13 On copper platcs in the samc place. (la) S'ubham astu | svasti sri-vijeyadbudaya-S'aHvahana-saka-varusha sa 1585 sanda varttama- navada S'6bhakritu-sainvatsarada Phalguna-ba 1 llu si imad-rajadhiraja raja-paramesvara raja- martanda sii-vira-pratapa chatu-samudi-a-pariiyanta-bhumandaladhisvara Maisura-simhasanadhisvara A A srimad-Deva-Raju-Vadeyaravaru prithvi-rajyam gaiyuttiralu Atreya-gotrada Aslayana-sutrada Rrukku- saklieya srimad-rajadhiraja raja-paramesvara sri-raja-martanda sri-vira-pratapa ^ii-Maisura-Deva-Raju- Vadeyaravarusri-deva-devottama-devata-sarvabhaumaakhilandakoti-bramhanda-nayakaGautama-kshe- tra-vasa S'rirangapattanada Paschima-Ranganatha-svamiyavara padaravindagalige nilyadallu padadi- kesa-pariyantra alankara-divya-tirumale-tirunetti sri-Ranganayaki-ammanavara pada-kamalaga}ige alankara-tirumale 6ri-padada-ammanavarige sanna-tirumale ubheya-Nachyar-ammanavarige sanna- tirumale 2 yi prakaradaUi nityadallu tirumale-sevartavagi S'nrarigapattanada Tirumale-Ananta-alvara Chennapyaji Singar-aiyangara makkalu S'rinivasaiyangararavarinda namage kraya-(I&) sadhanavagi A banda Virambudhi-staladalli Allappanahalli-grama 1 nu Nammalvaru-sammandada Dravida-ved- A adhikaregalada S'rirangada Modali-Andanu-sammandigalada S'rivaishnavarugalige tirumale-kaiiiki- A ryakke upadanarthavagi kotta sadhanada krama | Kuruvada Appachiyara-ayyanavara komararu Singa- A ' ' raiyya | Alagasingaru I Bellaleya Narasaiyyanavara komararu Narasappa | Vasantapurada Singaraiyya- navara komararu Puttaiyya I Kurruvada Singaiyyanavara komararu Narasingiyya i Singaiyyanavara A komararu Narasappa yi aru kutumbadavarigu | sri-Ranganatha-svamiyavarige yi Allappanahalli-grama 1 vandanu niraage kottevagi yi gramada chatu-simeya vivara Bannangadi yelleyindam mudalu Bebi- yclleyindam teiikalu Jagateya Malaiyanahalli yelleyindam paduvalu Bastihalji yelleyindam badagalu yi chatu-simeyolagulla nidhi-nikshepa- I jala-pashana 1 akshini-agami-sidda-sadyangal-emba ashta-bho- ga-teja-svamyagalanu nimagc kottevagi praku Kannambadige tettu baruva jodi hanavige sri-Rauga- naya(IIa)ki-ammanavarige alankara-tirumale vandu | hullu-sarati bage hanavinalli sri-padada ammana- varige sanna tirumale vandu hoge hana sunka bedige davasa saha ubheya Nachiru-ammanavarige sanna<noinclude></noinclude> l88lnmuqw9cbirbanesk4ff10214yay 104 117104 312319 2026-04-28T19:02:56Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 21 A tirumale yaradii yi aru tirumale-seveyiinnu madi bahari yendu yi AUappanahalli-gramada a sakala- svamyavannu sri-Ranganatha-svamiyavara sevarthavagi kottevagi I nivu aru kutumbada S'nvaishnava- rugalu a-chandrarka-sthayigalagi putra-pautra-parampareyagi l yi tirumale-seveyannu sangavagi nadasi- kondu bahari yi grama maddikadalli viiru mundana hostagi kattisida mantapakke Harahina sri- Ramasvamiyavaru sri-Ramanavamiyallu biju-(Ji'... 312319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 21 A tirumale yaradii yi aru tirumale-seveyiinnu madi bahari yendu yi AUappanahalli-gramada a sakala- svamyavannu sri-Ranganatha-svamiyavara sevarthavagi kottevagi I nivu aru kutumbada S'nvaishnava- rugalu a-chandrarka-sthayigalagi putra-pautra-parampareyagi l yi tirumale-seveyannu sangavagi nadasi- kondu bahari yi grama maddikadalli viiru mundana hostagi kattisida mantapakke Harahina sri- Ramasvamiyavaru sri-Ramanavamiyallu biju-(Ji'&) || sri-Deva-Raju || maduva manttapadalli hostagi pratishte madida Hanumanta-svamige beddalu nalku 4 varahada bhumi kere kelage bijavari gadde kha i sanku-chakrada selege beddalu yeradu varahada bhumi yi prakaradalli yi sevegalanu nityadallu pratah-kaladaUi sevenu nadasikondu bahari yendu kotta tamrada sadhana || sva-datta-dvigunam punyam para-dattanupalanam 1 para-dattapaharena sva-dattam nishphalam bhavettu 1| dana-palanayor maddhe danachhreyonupalanam | danat tu svarggam avapnoti palanad achyutam padam || sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundhara I shashtir vvarusha-sahasrani vishtayam jayate krimi || navu madida sevege avadan obbanu kapatava yenisidavanu Kasi-Ganga-kshetradalli kapileya konda papakke hoharu l.sri-Ranganatha-svamiyavara harivanakke vishavan ikkidavaru I yi darmava alupida- varu narakada huluvagi huttuvaru || 14 W On copperplates in tlie same temple. (Ib) Subham astu || Kalyana-guna-purnasya Kamala-griha-medhinah I nabhi-nalikato jajtie Brahma loka-pitamahah !| A A Pitamahad Atrir Atrer Iiidur Indor Budho Budhat | Pururavas tatas chAyur Ayusho Nahusho 'jani |i Yayatir Nahushad asid Yayater Yadu-bhupatih l Dvaraka-nagaropante santata tasya santatih || tasyarn kritavatarah | katichana Karnata-desam ajagmuh I Yadugiri-sikharabharanain | Narayanam ikshitum Rama-ramanain || ramaniyakam alokya desasyasya samutsukah 1 tatraiva vasatiin chakrur Mahisura-pure vare || teshv asid ari-godhuma-gharatto Betta-Chamarat I vasya yasyahava-jusho vijaya-sri(r)-vilasinah || sutas trayo 'sya teshv adyas Timma-Raja-mahipatih l prapantembaragandakhyam prajyain birudam urjitam [| asid anantaras fcasya sodarah Krishna-bhupatih l svadhina-vijaya-sriman dharma-sthapana-tatparah || asid asya kaniyams 1 Chama-nripas sad-guna-gariyan | Remati-Venkatam ajav i ajayad yo Rama-Raja-senanyam || chatvaro 'sya kumara | nissadrisas te parasparam sadri^ah I jata vijaya sahayas j sakshad iva sadhanopayah || teshv adimo Raja-dharadhirajah i sangrama-bhumau kila sa-pratijnam | garvoddhatam Karugahalli-natham | apothayad vaji-kasabhighataih || jitva Tirumala-Rajam i hritva S'rirangapattanam ihasau l simhasanam adhitishtann i anvabhavat sarvabhauma-sammrajyara || tasyanujo Bettada-Chama-Rajah i pratapa-santapita-vairi-rajah I yajnopavitakritibhih kshatair drag i ranankane yena hata ganeyah || tasyasid Deva-Rajendrah sodarah samanantarah i Channa-Rajo 'nujo yasya jishnor Vishnur ivajani || asya sri-Deva-Rajendor anu-(IZa)raiijayatah prajah i chatvaro jajuire Pantisyandanasyeva nandanah || 6<noinclude></noinclude> 0jqrq42dckb3uumhd469ct62pu0v96u 104 117105 312320 2026-04-28T19:03:03Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 22 Seringapatam Taluq. Doda-Deva-Raja-nama | tesliam adjo Ragliiidvalio niyatarp | yad-bhakti-bliava-vivasair | nityam paricharyate nijair anujaili 1| sudiis susilas sukrlti kritajiio | dridha-vrato dana-paro dayaluh 1 pratapavan visruta-punya-kirtir | asid asau sri-Doda-Deva-Kajah || Lakshmana iva dvitiyas | teshu sri-Chikka-Deva-Rajendrah I manasa vachasa vapusha I tam upaste bhrataram jyeshtam || jayati subha-gunai svair advitiyas tritiyah I sri... 312320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>22 Seringapatam Taluq. Doda-Deva-Raja-nama | tesliam adjo Ragliiidvalio niyatarp | yad-bhakti-bliava-vivasair | nityam paricharyate nijair anujaili 1| sudiis susilas sukrlti kritajiio | dridha-vrato dana-paro dayaluh 1 pratapavan visruta-punya-kirtir | asid asau sri-Doda-Deva-Kajah || Lakshmana iva dvitiyas | teshu sri-Chikka-Deva-Rajendrah I manasa vachasa vapusha I tam upaste bhrataram jyeshtam || jayati subha-gunai svair advitiyas tritiyah I srita-jana-sura-bhiijo Deva-Raja-kshitindrah | paricharati muda yani bhavya-karmanujanma | sa khaki Mariya-Deva-kshmapatis satyasandhahlt datari daya-samudre | dakshe dakshinya-sevadliau dhire 1 rakshati dharam amushmin i Ragliava iva sarvatas saukhyam || Bhagirathah prak prachurais tapobhir | nyamajjayad yam kila Nagaloke | Mandakinim draii Mahisha-pure 'sau | tataka-dambhad udamajjayat tam || prag uttare Paschima-Raiigapuryah | kshetre pavitre Manikarnikckhye l mahisuranam uchitam vyatauid | asau mahi-svargam ivagraharam || jitvasau Madhura-puradhi[ :a-chamum Irodu-simantare hatva Damaralaiyyapendram apanudyarad Ananto Jinam | hritvasau Kulasekharabhidha-vibhum samrudhya gadham hathach A Chamballi- puram Qmaluru-nagara m Dharajiurain chaharat || nujitya senam Keladi-nripanara i Gangadharakhyam gajam ajahara I sudurgriiham durga-ganagi'aganyam | sa-Hasanam Sakhkharepattanani cha || satrany asau vyadhita Sakhkharepattanat prak i pratyak cha Selayapurad atlia dakshinasyani | sri-Chikkanayakapurad disi cliottarasyara | Dharapurat prati-patham prati-yojanam cha || kalye prabudliya Kamala-ramananghri-yugmam l dhyatvabhipujya niyamena sahasra-nannia l hutva {Ilh) krisanum adhikain vasu gam dvijebhyo | datva sa nityam itihasa-kathah srunoti || asyagra-janmano Dodda-Deva-Rajasya nandanah | udaras Chika-Devendra Upendra iva nandati sarva-kshonibhritani sirassu kalayan padarpanam pratyaham pushnan bhuri-kala nijair vasu-kulair asah param purayan l sanmargara prathayan sada ku-valayamodani samapadayan prayenanukaroti tasya Cliika-Devendras sudha-didhiteh || sishtanugraha-dushta-nigraha-dasa-pradurbhavad-vigrahe drishte yatra videshtate bhaya-bhara-klishto ripunam ganah I haste sri-Chika-Dova-Raja-nripater aste kripanatmana sa S'ri"bhumi-kara-grahaika-nipunah S'auris sada. nandakah || aropyanudinarn virodha-dahanam sauharda-hridyc jane divyantirn dhana-vastu-vahana-mahi-manabhimanadibhih | akraman vijaya-sriyam pratibhatan uchchatayann aiajasa grihnite Chika-Deva-Rad asilata venyam vita-gramajnih || Lakshmim akshni bibhartu bhavayatu yk S'arnara bhruva kandhara- kande kambu-kare Sudarsanam api prastautu rckhatmana | bhavam sri-Chika-Deva-Rnja-nripatih pushnatu va manushara taih kalyana-gunais tathapy avikritair naVislmur unniyate || gam ekam pradadau chiraya bahubhir bhuktam Balir Vishnave pradat kaichana gah param rasanaya Narayano Brahmane | dayam diyara upadadati suchaye gah pratyaharn bhanuman dheniih §ri-Chika-Deva-Raja-nripatis sadbhih pradatte sfida il<noinclude></noinclude> 7sl8j9mjb2wcsuv40h3ci4uz5eoczmo 104 117106 312321 2026-04-28T19:03:10Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 23 ekona-shodasa kalah kula-kandam indur | ekaikaso 'py atisrijau kramasali krlso 'bhut l Hemadri-bhaga-kahtani mahanti dayam i dayain sa-shodasa-kala-prabhritini chendhe || riamatmana yad ajayat Khara-niishanadyain | rakshah-kulaip tad upaklripta-Maratavarshma | Dharoji-Jaitaji-mukham nanu Pau-(JZZa) chavatyah i praptain nihanti sa-Haris Chika-DeYa-raurtih || S'ambhus stambhita-vikramah Kutupu-S'ah6 'sau hataso hathad A Ikkeri-Basa... 312321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 23 ekona-shodasa kalah kula-kandam indur | ekaikaso 'py atisrijau kramasali krlso 'bhut l Hemadri-bhaga-kahtani mahanti dayam i dayain sa-shodasa-kala-prabhritini chendhe || riamatmana yad ajayat Khara-niishanadyain | rakshah-kulaip tad upaklripta-Maratavarshma | Dharoji-Jaitaji-mukham nanu Pau-(JZZa) chavatyah i praptain nihanti sa-Haris Chika-DeYa-raurtih || S'ambhus stambhita-vikramah Kutupu-S'ah6 'sau hataso hathad A Ikkeri-Basavo 'pi dhikkritim agad Lkojir eko 'jani | Dadoji-bhidi Jaitaji jasavatos sarvanga-nasa-chhidi sri-vire Chikn.-Deva-Raia-nripatau yuddhaya baddhadare || drishtva kesariuam yat.ha vana-mrigah syeaam yatha pakshuiah sardulam sasaka yatha ssavidhagain Tarkshyam yatha pannagah l veshtante bata S'ambhu-S'aha-Basava blilta yad-al6kane so 'yam sri-Chika-Deva-Raja-nripatis sakshan Nrisimhakritih 1| tasmin Paschima-Ranganatha-nagari-simhasanadhisvare sri-Narayaua-pada-pankaja-yugi vinyasta-vishvag-bhare | pratyarthi-kshitipala-ratna-makuti-nirajitaiighrau chiram deva-brahmaua-rakshanaya prithivi-samrajya-diksha-bhriti || asya sri-Chika-Devendoh padapankaja-sevakah i dharmiko Dodda-Devaiyya-nama nirmala-manasah || sri-Devaraji-nripateh | kauta bhringara-dhariui suguna I Cheluvamma-namadheya-l jauayad amum Dodda-Devayam udaram || asmai Paschima-Rangeaa-seva-niyata-chetase | Raghuvirah prasanno 'bhiit Sita-Lakshmana-sevitah 1| prakare madhyame parsve dakshiiie tam pratisbtitam i ariradhayishurgramam adaddhara-purassaramH tad asmin vishaye tamra-sasanam sastra-sammatara I Hkhyate Chika-Devendos sva-hastakshara-sobhitam || Svasti sd-vijayabhyudaya-S'aHvahana-saka-varusha 1608 sanda vartamanavada Kshaya-nama-s im- vatsarada Margasira-suddha 1 5 llii birudentembara-ganda lokaika-vira sriman maharajadhiraja rja- parame-(/JZ'6)3vara praudha-pratapan apratima-vira-narapati sri-Chika-Deva-maha-raja-Odeyar-ayya- navaru S'rirangapattanadallu ratna-simhasanarudharagi prithvi-samrajyam gaiyvuttiralu S'riranga- pattanada sri-Ranganatha-svamiyavara sannidhiya dakshina-parsvadalli Mannaru-Krishna-svamiyavara sannidhige paduvalagi Sita-Lakshmana-sevitaragi namage prasannarada K6danda-Rama-svamiyavara A A * sri-bhandarakke Atreya-g6trada Aslayana-sutrada Ruk-sakheya Mahistira Chama-Raja-Odeyar-aiyyana- vara pautrarada Deva-Raja-Odeyar-aiyyanavara putrarada Deva-Raja-Odeyar-aiyyanavara Chambina vuligada Chaluvavveyavara kumararada Dodda-Devaiyyanavarukotta gramada tamra-sasanada kramav entendare I nanu Ballagullada Jannaiyangara vritti 4 nalku Chintamanaiyyahgara vritti 3 miiru ubha- yarn vritti 7 elakke saluva Balagulada sthalada Avverahalliya-gramavanu svamiyavara sri-bhandarada hesarinalli kraya-patrava bareyisi Chika-Deva-maharaja-Vadeyar-ayyanavara appane vididu krayakke tegadukondu yiddenagi yi-gramavanu yiga svamiyavara sannidhiyallu nadava nitya-kattale paditara- diparadhane sri-Ramanavamiya vutsava-muntada seve nadava nimittavagi dhareyan eredu kottevagi yi-gramakke salura gadde-beddalu-t6ta-tuduke-magga-mane-vaiiasunka-suvarnadaya-kadarambha-nira- rambha-kanike-bedige yivu modalada sakala-svamyavu svamiyavara-^JFa) sri-bhandarakke salu- vadu yi-gramada chatus-simeyolagulla nidhi-nikshepa-jala-pashana-akshini-agami-siddha-sadhyangal- emba ashta-bh6ga-teja-svamyavu svamiyavara sri-bhnndarakke saluvadu 1 yi-gramavu a-chandrarka- vagi svamiyavara sri-bhandarakke saluvadA yandu S'rirahgapattanada sri-Raiiganatha-svamiyavara sannidhiya dakshina-parsvadalli Mannaru-Krishna-svamiyavara sannidhige paduvalagi Sita-Lakshmana- A A sevitaragi namage prasannaradaKodanda-Rama-svamiyavara sri-bhandarakke Atreya-gotrada Aslayana- sutrada Rik-sakheya IMahisiara Chama-Raja-Vadeyar-aiyyanaYara pautrarada Deva-Raja-Odeyar-aiyya-<noinclude></noinclude> ghrrg8cd7u21me2teut79fu3ovsc5vu 104 117107 312322 2026-04-28T19:03:17Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 24 Seringapatam Taluq. navara putrarada Deva-Raja-Odeyar-aiyyanavara Chambina vuligada Chaluvavveyavara kumararada Dodda-Devaiyyanavaru namma alida svamiyavarada Chika-Deva-maharaja-Odeyar-aiyyanavara appane vididu sa-hirany6daka-dana-dhara--purvakavagi(;hika-Deva-maharaja-Vadeyar-aiyyanavara hastakshara- sahitavagi bareyisi kotta gramada dana-sasana | yi-graraada chatus-siraeya yelk-gallugala vivara i yi- iirige yisanya-bhagadalli Basari-kattege badagalad... 312322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>24 Seringapatam Taluq. navara putrarada Deva-Raja-Odeyar-aiyyanavara Chambina vuligada Chaluvavveyavara kumararada Dodda-Devaiyyanavaru namma alida svamiyavarada Chika-Deva-maharaja-Odeyar-aiyyanavara appane vididu sa-hirany6daka-dana-dhara--purvakavagi(;hika-Deva-maharaja-Vadeyar-aiyyanavara hastakshara- sahitavagi bareyisi kotta gramada dana-sasana | yi-graraada chatus-siraeya yelk-gallugala vivara i yi- iirige yisanya-bhagadalli Basari-kattege badagalada tittinalli purva-bhagadalli netta kallu 1 yi-urige miidalagi Kuppe-dadakke paduvalagi mavina-marada holada tevarinaUu purva-mokha-(7F?;) vagi netta kallu 1 yi-urige mudalagi goni-marakke tenkalagi piirvabhimukhavagi koraknla halada tittinalhi netta kallu 1 yi-urige agne-mokhada tittina kelage netta kalhi 1 yi-kahge paduvalada tittina niele dakshina- mokhakkagi netta kala 1 yi-kerege dakshina-pa- svadalli Kottigana moratiya paduva charikibbeyalli dakshina-mukhavagi netta kallu 1 yi-urigo dakshina-bhagadalH Kurubana kattege muda-dikkina bore mele hutugallu 1 yi-urige nairutya-bhagada kallu moratiya paduvana-parSvadalli huttugallu 1 yi-urige paduvala-dikkina maravana katte-halada baliya paduva-mokhavada huttugallu 1 yidakke utradalli bili- kallii morati-melana huttugallu 1 yidakke utra-mokhadalli raja-margadalli paduva-mokhavagi netta kallu 1 yi-urige vayavya mule aregallu-mele huttugallu 1 yi-urige badagana-vidikkinalli kari-kallu- moradige tenkalagi bili-kallu-moradige badagalagi netta kallu l yi-kerege mudalagi yi-urige vidikkinalli piirva-mokliavagi netta kallu 1 yi-kallige dakshinavagi urige vidikkinallu Narasi-gaudana holada tevarina mele utra-mokhavagi netta kallu 1 yidakke mudalagi vidikkinallu Baidava-Siddana holada tevarina mele badaga-mukhavagi netta kallu 1 yisannyada-vidikkinalli kammarana-gadde midade- baliya-(Va)na-tittina mele netta kallu 1 yi-gramakke purva-bhagadalli purvabhimokhavagi netta kallu 1 dana-palanayor madhye danach chlireyonupalanara | danachh svargam avapnoti palanad achchutain padara || mangalam aha sri sri sri ^ri sri || sri-Chika-Deva-Raja t| 15 On coj^per plates in the same temple. [Adgart characters.] {Ih) S'uklambara-dharam Vishnum sasi-vamam chatur-bhujara | prasanna-vadanara dhyayet sarva-vighnopasantaye || bhuyasyai bhavatam bhutyai bhuyad ascharya-kuiijarah | ahur vijriana-kantaram agamany asya yoginah || kshemam vah prachurikurya kshonim abhyuddharan Harih I krodakritar abhu yasya krigla-palvalam ambudhih || asti kshirarnavodbhutam apam pushpam anuttamam i amlanam pada-nirmalyam adhatte siraslsvarah || mahaniya-mahas tasya santanara Yadu-sarnjnitam | abhut pa^chima-purva vasudha palopa .... hitarn || Sangamo nama rajabhu[t]sarabhute tad-anvaye 1 reje ya^as-sudha-sindhau bharativa Surapaga || 8ati-ratna-nidhes tasya samrad asit tanubhavam | agryo Bukka-mahipalo maninam iva kaustubhah || tasya Tarambika-jatas tanayo 'bhud gunonnatah hara-gaura-yasah-piu'a-sal6 Hariharesvarah ||<noinclude></noinclude> kus7hixfxckp8s0yls4io06ka0sawap 104 117108 312323 2026-04-28T19:03:24Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 25 yat-shorlasa-maha-daiia-yasasam dig-viharinam l bhuyasam bhagavan alam bhuvanani chaturdasa || Pratapa-Deva-Rayasya putro 'bhud bhuvi visrutah I pramodasthaiva murte ya prajanam svai ganair abhut || pratyarthi-samidha hutva pratapagnau ranaiikane l Vijitayana-virena vijaya-sri-karagrahah || tasya Hemambika-jatas tanayo vinayonnatah ! vidya-nidhir visesha. . viro Vijaya-bhupatih || daya-nidher abhut tasya devi Narayanambika I S'a... 312323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 25 yat-shorlasa-maha-daiia-yasasam dig-viharinam l bhuyasam bhagavan alam bhuvanani chaturdasa || Pratapa-Deva-Rayasya putro 'bhud bhuvi visrutah I pramodasthaiva murte ya prajanam svai ganair abhut || pratyarthi-samidha hutva pratapagnau ranaiikane l Vijitayana-virena vijaya-sri-karagrahah || tasya Hemambika-jatas tanayo vinayonnatah ! vidya-nidhir visesha. . viro Vijaya-bhupatih || daya-nidher abhut tasya devi Narayanambika I S'aurer iva maha Lakshmi S'ankarasyaiva Parvati || putra-rijpam tapo-slaghyam purva-janma-tapah-phalam 1 Deva-Raya-mahipalo tatra divya-vibhutale || vikrame Vikramadityam bhoge Bhojam ivaparam 1 Rajarajam vitarane rajanam tarn prachakshate || abhaugam Aiiga-Kahnga-Vahgadyas chamaradibhih ! rajano yam nishevante raja-chihnai svayam yutaih || yam pratapanalojvala-jala-vyapta-digantararn ! Turushka-turugarudhayutanam abhivandatam |J raiadhiraja-tejasvi yo raja-paramesvarah 1 bhashatilahgha-bhu[)ala-bhujanga-birud6nnatah || vairi-bhupati-vetanda-chanda- mandana-kesari ! gajaugha-ganda-bherunda-prakhyata-birudonnatah || muru-rayara-gandahkam para-raya-bhayahkarah 1 Hindu-raya-suratrana ity-adi-birudonnate || sri-Tuhgabhadra-tire 'smin Vijaye nagarahvaye 1 pitryam simhasanarn prapya palayan prithivim imam || pratyaharn chihnitaneka-maha-dana-yas6-ni . . . . j punya-slokagra-ganyo 'sau Deva-Raya-mahipatih || sa S'akabde ra-ma-16-ke-yute Sadharanahvaye I varshe Kartika-mase 'smin suddha . . dvadase titliau || su-vara-riksha-yogeshu punya-kala-subhe dine 1 Tuiigabhadra-nadi-tire sri-Virupaksha-sannidhau || Hemakutachala-prante Pampa-kshetre nripottamah I vidvan-purodhasa-yukto mantribhih parivaritah || ratna-dhenu-raaha-danam kritva tatrokta-dakshinam I acharya . . (H a) acharya-brahma-pramukha .... rthibhya adarat ]! veda-sastra-pravinebhya kusalebhya kalasu cha 1 sad-dharma-niratebhyas cha dharma-vi .... punya-yutah |j tad-danangara tatha deyara hy agraharam raanoharam ! sarvamanyam dana-bhogai chata-sima-virajitam || graraam pattana-rajyake j Torinadakhyake venthye Menapura-su-magane || Chandigalakhyake grame vidyate 'tra man6haram ! tatakarama-kulyabhi-guhitam brahma-bhushitarn || Barva-badha-virahitam sarYa-syamya-samaavitam l<noinclude></noinclude> oykfjwyx21x2e13opr8ygx26r3tfxm9 104 117109 312324 2026-04-28T19:03:40Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 26 Seringapafam Taluq. PratapacPevarayakhyam puram kritva sva-namatah |! hiranyodakavad-dhara-purvakam dakshinanvitam | a-chandrarkam imam pradad Deva-Raya-mahipatih i( datva cha tamra-patre 'sminn isa-namantaram mude I aUkhad Deva-Rayo 'sau chiram jiyan nripottamah 1| vrittimanto 'tra hkhyante veda-sastra-kala-yutah i gotra-sutra-pitri-svasthya-vritti-sankhya-kraniauugah |i Gautamo Yajusho vidvan Naga-dikshita-naudanah 1 atracharyo Nafijinatha-yajva v... 312324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>26 Seringapafam Taluq. PratapacPevarayakhyam puram kritva sva-namatah |! hiranyodakavad-dhara-purvakam dakshinanvitam | a-chandrarkam imam pradad Deva-Raya-mahipatih i( datva cha tamra-patre 'sminn isa-namantaram mude I aUkhad Deva-Rayo 'sau chiram jiyan nripottamah 1| vrittimanto 'tra hkhyante veda-sastra-kala-yutah i gotra-sutra-pitri-svasthya-vritti-sankhya-kraniauugah |i Gautamo Yajusho vidvan Naga-dikshita-naudanah 1 atracharyo Nafijinatha-yajva vritti-trayesvarah I Jamadagnya Vasta-gotro Yajusho Madhavaryajah | sri-Krishna-bhatlo vidusham agranis tv eka-vrittiman i Harito Yajusho vidvan KampHiiaryasya nandanah | Srimat-Tarkika-bhatto 'smin eka-vritiisvaro bhavet | Kasyapo Bahvrichas sunu Lakshmidhara-v^paschitah I vidvan S'ankara-bhatt6 'smin eka-vritti-pati-prada i Vasishto Bahvricha-sreshto Murari-bhatta-nandanali | srimat-Pampari-bhatto 'srain eka-vritti-prati-prada l Vasishta-gotra-Rig-vedi Murari-bhattaja-sudhih I Sri-Visvanatha-bhatto 'smin vrittir ekam bhuuakty asau I Kasyapo Bahvrichas sunur amsa I ahitagne Nagadeva-bhatta saraika-vrittiman | Atriyo Bahvricho dhiman Nagadeva-vipaschitah l Kaundi-bhatto dvija-sreshto grame 'smin eka-vrittiman I S'rivats6 Yajush6 vidvan vidvad-Harihaiatmajah I vidvat Singari-bhatto 'smin eka-vritti-prati-prada | Kasyapo Yajushah Krishna-bhattaradhyasya nandanah I sriman Odeyaparadhya ekfi-vritti-prati-prada | Gautam6 Yajusha siinu Kesavaryasya yajvanah I vidvan-S'ankara-yajv6 'sminn eka-vrittim ihasimte | Bharadvajo Richo 'dhyeta vidvan-Kesava-bhattajah | Kaudi-bhatto maha-vidvan eka-vritti-patis tv ayarii | Mudgalas cha Yajur-vedi vidvan-AUala-bhattajali | Sri-Sitapati-bhatt6 'smin eka-vrittisvar6 bhavet l Agastyas cha Yajur-vedi aubharn Devana-yajvanah | Pafichagni-dikshitas chasmin eka-vritti-prati sada I Bharadvaj6 Yajur-vedi sut6 Narana-yajvanah | Brahman6 dikshitas chasmin eka-vritti-prati-prada I Kaundinya Sama-vidvam^ cha sri-Ramakhya-tripadijah I Mahabharatapathas tu sunur atraika-vrittiman | Bharadvaj6 Sama-vedi Devar6s tu tripadijah I ViSvanatha-tripad eka-vrittim ekam bhunakty asau 1 Atreyah Sama-§akh6 'sau sa-Trivikrama-bhattajah | Vishnu-bhatt6 dvija-sreshto 6ka-vritti-prati-prada I A ^treyas Sama-Yedajfio Bhanu-bhatta-tanubhavah<noinclude></noinclude> a65wvqeq1ubh56ygohodfdmzjwj6xqg 104 117110 312325 2026-04-28T19:03:48Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 27 Timmarenatha-bliatt6'smin eka-vritti-prati-prada l Bharadvajo Yajur-vedi Vamadevakhya-bhattajah | vidva-Narana-bhatt6'smiu eka-vrittisvaro bhavet I (Bharadvaj {II b) Bharadvajo Yajur-vedi Vasudevesa-yajvanah I v i Atiratra-mahayaji vrittim ekam bhunakty asau | Kausiko Sama-dharmajfio Lakshmidhara-vipaschitah | sunus Tirumala-nathakhya-bhattas chatraika-vrittiman I Bharadvajas tv Atharvaju6 srimat-Kesava-bhattajah l Rikpat... 312325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 27 Timmarenatha-bliatt6'smin eka-vritti-prati-prada l Bharadvajo Yajur-vedi Vamadevakhya-bhattajah | vidva-Narana-bhatt6'smiu eka-vrittisvaro bhavet I (Bharadvaj {II b) Bharadvajo Yajur-vedi Vasudevesa-yajvanah I v i Atiratra-mahayaji vrittim ekam bhunakty asau | Kausiko Sama-dharmajfio Lakshmidhara-vipaschitah | sunus Tirumala-nathakhya-bhattas chatraika-vrittiman I Bharadvajas tv Atharvaju6 srimat-Kesava-bhattajah l Rikpathaka-sarmasrainn eka-vrittisvaro bhavet I Atreya-SaraAtharvajno vidvat S'ankara-bhattajah I- Ramesvarakhya-bhatto 'smin eka-vritti8vai'6 bhavet I Bharadvaj6 'py Atharvajii6 vidvad-Dharasuratmajah | Krishua-bhatt6 dvija-sieshta eka-vritti-patis tv ayam | Kaundiny6 Yajush6 vidvaschakhan.dala-puru-pra3ah I sri-Hastigiri-bhaito *smin eka-vritti-patis sada || S'nvatsa-g6tr6 Yajusha-sri-Devagraha-bhattajah l Ananta-bhatt6 vidusham agranir eka-vrittiman I Gautamo Yajush6 sreshta Krishnacharya-suta sudhih I Kalasacharya .... dikshitas chaika-vrittiman 1 maha-matair anukrita likhyanta tatra ya | m agraharam ahgikaraua-pijirvakam i Bharadvajo Yajur-vedi Mai'a-dikshita-nandanah i Mayi-bhatta-dvija-sreshta eka-vrittisvar6 bhavet 1 A Atreyo Bahvrich6'dhyeta sri-Yajiiesvara-bhattajah 1 la V ahitagnis cha sad-vidvan eka-vrittiman I Bharadvaj6 Rich6 'dhyeta srimad-G6pala-bhattajah | Hari-bhatt6 maha-vidvau eka-vrittisvaro bhavet | Vasisht6 Bahvricha-sreshta Manni-bhattasya nandanah | kramita-bhatto 'sniin vritti-dvaya-patis tv ayam i S'rivatsa-g6tr6 Rig-vedi V'enni-bhatta-suta sudhih | nari-bhatt6 dvija-sresht6 eka-vritti-patis tv ayain | Kasyapas cha Mayi-bhattajah i Vishnu-dikshita-namatra vrittim ekam bhunakty asau i Kausik6 Bahvricho Dallala-bhattajah Nandinathakhya-bhatt6'smin vrittira ekam avaptavan | Vi^vamitro Rich6 'dhyeta sriman-Varada-bhattajah i sri-Ramakrishiia-bhatto 'smin vrittir eka-patis sada I Bharadvajo Yajur-vedi sut6 Devesa-yajvanah | Visve^vara-maha-yajvapy asmin sardhaika-vrittiman | Bharadvajo Richo 'dhyeta srimat-Kesava-bhattajah | • : Kaundi-bhatto dvij6 'py asmin grame sardhaika-vrittiman | Vishnu-vriddho Rich6 'dhyeta sri-Ramakhyasya nandanah l S'rirangaraja-bhattas cha eka-vrittisvaro bhavet l patheya-sidhyarthataya vrittir ekatra kalpita | sadara hita Vi^vesvara-su-yajvanah I<noinclude></noinclude> 0r38eyx7xoncv1ix6jqrax2zfz977l4 104 117111 312326 2026-04-28T19:03:57Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 23 Seringapatam Taluq. srimat-Kesava-devasya geha-su-vasinah i manga bali-bhuktyartham vrittir ekatra kalpita 1 Haiito Yajusha-sreshto vidva-Hampana-varya-jah i sriraat-Tarkika-bhatto 'smin vritti-traya-patis sada | tais ta samanvite sidhyai dikshu purvadishu kramat | Bimano 'syagraharasya likhyante desa-bhashaya l Pratapadevaraya-puravada Chandigala-agraharava kotta sasanada vivara Cbandigala-agneya-miilo Belavadiya isanya-natta-kallu-adiyagi Chandi... 312326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>23 Seringapatam Taluq. srimat-Kesava-devasya geha-su-vasinah i manga bali-bhuktyartham vrittir ekatra kalpita 1 Haiito Yajusha-sreshto vidva-Hampana-varya-jah i sriraat-Tarkika-bhatto 'smin vritti-traya-patis sada | tais ta samanvite sidhyai dikshu purvadishu kramat | Bimano 'syagraharasya likhyante desa-bhashaya l Pratapadevaraya-puravada Chandigala-agraharava kotta sasanada vivara Cbandigala-agneya-miilo Belavadiya isanya-natta-kallu-adiyagi Chandigahi Behivadiya simeya tenkana herove natta kalhi | aUitp paduvalu nadadu (JhandigaUi Belavadiya padu-simeuda nadahge uatta kallu | alhnda paduvalu nadadu herove Vidvida-hegucle^^ava . . nadapaUi | alhnda nairutyakke nadadu Chandigala Belavadiya . . . . ileya vididu nadadu ubbenda netta kallu | alhnda paduvala ube vididu a-Ciiandigahi Behiva- diya pade . . sime pada . . laga natta kallu | aUinda paduvalu nadadu ChandigaUx BL4ava(li-(7// a) ya e . . sime padalage natta kaUu | aUmda padiivahi ube vididu nadadu nairut^ada miileya Chandigala Belavadiya Meganahattiya katteyim miidalu achandiya miileya natta kaUu I a-kereya . . vididu nadadu u-NagulanahaUiya kereya miidana kodiya natta kaUu I aUinda badaga uadadu a-Nagulanahalliya Chandigala ede heddevara | ahnda tirigi paduva-muntagi nadadu edo heddevara vdidu nadadu Chandi- gala Mularahaliya paduvana ede . . | aUinda badaga nadadu lieddcvara mfile 1 aUinda paduvahi hcdde- varu vidida nadadu a-NagulanahaUiya tana . . niya Chandigala-paduvana edahe . ya nairutyada miileya || kaniya vobe vididu aUim badagalu nadadu Chandigala Naguhuiahalliya edaseveya hunase-mara | aUinda raudalu oni vididu nadadu anl. . galu vididu nadadu a-Nagulanahal}iya i.sanya Chandigala-vayavya Kaveri- lioleya kalve i tenkalu tuttaha nena-kaUu-bhandi-patiyal iha a haleya kalveya tadiya natta kallu vididu mudalu nadadu isanyakke nadacKi Adi-Gaudana-kereyim mudalu nadadu Tanappanahalli-padu- valum allim tehkalu-nadadu nayindana kodige-holada kariya moradiya natta kallu alliru tenkalu nadadu Menapurada Chandigala edeya. . kani kereya paduva tevara ja. . hadiyallu ninda banni-maradini paduvalu aUinda teiikalu nadada Belavadiya vayavyada Chandigala-agneyada NelapuradaBelavadiya Chandigala- Muchchandiyan-agneyada hodeya . . teluva natta kallu ubeya natta kallu 1 olagagi int i-chatu-sime- valagula nidhi-nikshepa-jala-pashana-akshini-agami-sidha-sadhyahgal-emba ashta-bhoga-tejasvamya sarvotpatti samasta-bali-suhka-suvarnadaya-sahitavagi Chandigala-agraharada maha-jananga]ige sallu- vudu l srt-dharma-nija[ya]-raja-sekhara | prithu-vara-jhahkara-gita-mahatmya l ^ri-Devaraya-nripateh | sasanam amlana-parrjatasya il sii I sasauacharya-dharmena sasanam svami-sasanani | tvashtra Varadapacharya-hastena likhitam tv idam || ekaiva bhagini loke sarvesham eva bhubhujam | na bhogya na kara-grahya pitri-datta vasundliara || 8va-datta-dvigunam punyam para-dattanupalanam | para-dattapaharena sva-dattarn nishplialam bhavet |I dana-palanayor madhye danat srey6'nupalanain 1 danat svargam avapnoti palanad achyutam padam | ^ri sri sri 1| sii Virupaksha (in Kaunada characters). 16 In Seringapatam, on the north wall ofthe Masjid. Written in Ardbic with Persian translation interlined. (Arabie and Persian eharacters). {Ar) Un Abi Hurairata unnan-Nabiya, sulallahu 'alaihi vo sallam, khala unnasu tabvun le- Khuraishin fi hazish-shani Muslimohum tabvun le-Muslimihira va kafiruhum tabvun le-kafirihim : mutta- fikhan-alaihi. {Fers.) Rivayet ast az Abi Hurairah ki tahkikh Nabi, .sulaUahu'alailii vo sallam, farmud<noinclude></noinclude> apyezm97oq2pjx5zkcjdkyd9p5k26h6 104 117112 312327 2026-04-28T19:04:12Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Talii(|. 29 jami'ai raardiim tabi'ai Klmreshra darinslian : Musalmanan tabiand Musalmanaui Khureslua va kafiran tabiand kafirani ishanra : muttafikun 'alaihi va nazabu. (Ar.) 'Alaihimul-majauikhi kama nazaba rasul-u'llahi, sallallahu 'alaihi va saUam, 'alattaifi va liarrikhu auuahu, 'alaihis salato vas saUimu, ahrakal Buvairata-khala va arsilu 'ahiihimul-ma'a va khat.tivu ashjarahum-vafsidu zaru'ahura le-inna fi zahk kasara shavkatihim va tag... 312327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Talii(|. 29 jami'ai raardiim tabi'ai Klmreshra darinslian : Musalmanan tabiand Musalmanaui Khureslua va kafiran tabiand kafirani ishanra : muttafikun 'alaihi va nazabu. (Ar.) 'Alaihimul-majauikhi kama nazaba rasul-u'llahi, sallallahu 'alaihi va saUam, 'alattaifi va liarrikhu auuahu, 'alaihis salato vas saUimu, ahrakal Buvairata-khala va arsilu 'ahiihimul-ma'a va khat.tivu ashjarahum-vafsidu zaru'ahura le-inna fi zahk kasara shavkatihim va taghrikha jam'aihim fayakuna mashruv'an. (Pcrs.) Va bar pa dared bar raashrikan tir o tufang va rakhsh chunauke bar pa dashta bud rasid, suUallahu 'alaihi va sallam, bar taifa va bu sozaid anha zairake 'alaihis-salatu vas salam ba- sokht Buvairatra va irsal nuraayed baran kafiran abra va babured darakhtahai ishanra va tabah sazed kishtu kari ishanra zerake tahkikh daran shikast shavkati anha ast va paragaiidagiye jam'aiyati ishan : pas dar shar'a in haraa umur rava ast. {Ar.) Man ahabba akhahu faly'alira iyahu. {Pers.) Y'ane shakhseke dost darad biradari momiii khudra pas agah numayad imi k.iseke i';inati-jange kuffar bekunad dar harab l)enafsihi y'ane khud sharik bcshavad ya bamal ya ba salahi jang pas [agar ra'alum shavad azo mail va raghbat ba tarfi dini kuffar pas li. az kuffar ast : agar ni^alum nashavad raghbat pas khaid kurda raishavad va tazir mishavad. 17 On ihc west wall of thc samc. {rersian characters ) Gar hazrati Sulainian andar zamani mazi T'amir masjide kard namasli nihad Akhza Dar in avani farrukh Sultani din bina kard An masjide ke ismash Mulhim guzasht 'Ala Takh ast chun malie nav takhash ba husno hubi Ruhash clio riih bashad dilchasp va faiz paira. Darad uishan za Marva au suffai safa khiz Mihrabi dilkashi vu aina dari Bata Manindi zar cho joya gashtam barai tarikh Ta'at sarai sabit hatif naraiid ilkha (1215) 18-19 Ai Ihe same huildmg. {Ambic characters.) The 99 naraes of God The 99 names of tho Pi-ophct. 20-21 Af the same hnlding. {Arahic charactersi) 22 ()n fhc soufh ivaU of the samc. (Aralic md Pernian characfers.) (Ay.) Khaulahu Ta'ala : — va anzalallazina zaharuhum min ahhlkitabi min syasihim va khazafa fi khulu-bihimurroba farikhan takhtaliin va tusiruna farikhan va avarasakum arzahum va diyarahum va amvalahum va arzan lam tatavha va kanallahu 'ala kuUi shayin khadira. (Vers) B'adaz fararl kuffar hukm shud ki baharbi Bani Khuraiza ravand ki 'ahad shikasta madadgari- ahzab namudand : lashkari Islani ishanra panzda shaban roz mahasaru kardand va kar bar ishan tang shud va bar hukrai 8'ad-bin-M'aaz farod amadand. Va S'ad hukra kavd ki mardani ishanra bakushand va zanan va kodakani ishanrA Itarda girand va amvali ishanra bar Musalmanan khismat 8<noinclude></noinclude> hbm1oql3is5xrfwly7c3ycqb1qlszs1 104 117113 312328 2026-04-28T19:04:22Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 30 Seringapatam Taluq. kuuand. Hazrat risalat, salairahii 'alailii va sallani, farmiid ki ai S'acl M'aaz hukm karJi ki Khiiclai T'aala bar balai haft asman hukm karda biid: va Hakh Subhanahu azin vakh'aa khabar midehad: va farmud farod avard Khuda ananra ki yiiri dadand ahzabra va ham pushti ishan gashtand az ahl Tavarait y'ani Yahud kharizara farod <vai"d az kharahai ishan va afgand dar dilhai ishan tars az paighambar va lashkari u giirohera ki kushidan... 312328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>30 Seringapatam Taluq. kuuand. Hazrat risalat, salairahii 'alailii va sallani, farmiid ki ai S'acl M'aaz hukm karJi ki Khiiclai T'aala bar balai haft asman hukm karda biid: va Hakh Subhanahu azin vakh'aa khabar midehad: va farmud farod avard Khuda ananra ki yiiri dadand ahzabra va ham pushti ishan gashtand az ahl Tavarait y'ani Yahud kharizara farod <vai"d az kharahai ishan va afgand dar dilhai ishan tars az paighambar va lashkari u giirohera ki kushidande noh-sad tan bekushtand ya haft-sad tan va barda migired gurohera y'ani farzandan va zauani ishanra va miras dad shumara zamini ishan y'ani mazar'ay va hadaikh va sarahai ishan y'ani liusun va khaVa va malhai ishan az nak'aud va amt'aa va niav'ashi va arazi va bashaina dLid zamin ra ki berafta aid daian ya maUki an buded murad Khaiber ast ya dayaro Piiun ya mumahki Faris: va gufta and har zaminke bahavze Islam darayed ta khiyamat dariu dakhil ast: va hast Khuda bar har chiz khadir va tuvana. 23 At Ganjam, on the ivest ivaU of the Gunibaz. {Fersian cJuiracters.) Bismillah ir rahraan ir rahim Zahe gunbaze kaz shikohi bina Tu khvahi maho khva khurshid khvan Buvad shamsa ash nuri chashmi falak Tariivish kunan bahri rahraat zi Idiakh Sahargah pai kasbi faiz o sharaf Cho in mazjai taza amad bachaslim Ki in shahi asudara chist nam Yaki zan miyan guft tarikh o nam Allah, Muhammad, Abu Bakr, Umar, Usman, 'Ah". Falak zeri dastash buvad dar 'uhi Falak dagh gardid az rashki u Khamar yafta zue falim azo Gurohe zi kariibiyan girdi li Guzashtam azin khwab galii uiko Namiidam cho ruhanian justoju Che tarikb rihlat namiid ast u Ki Haidar 'AH Khan Bahadur bugo (1195.) 24 At the same huiWing. {Arahic and Persian characters.) As san ul Hijri an Nabuviya 1213. Bismillah ir rahiman ir rahim Tipu Sultan shahid shud nagah Bud Zikh'ada bist o haslitumi an Mir salash ba nira ah buguft Tarikhi kushta gashtani Sultan Haidari Cho an mardi maidan nihan sliud zi dunya Ptiihi khudsi ba arsh goft lci ah t In ukhizat misrii kama khad zakaru ( Musibatun ma mislaha arrakhtuha Sal tarikhi u Shahir buguft Eabbi arham as sultan-ul-karim Khuni khud rikht fi sabilillah Shuda dar rozi Shamba hashr 'aiyan Nuri Islara va din za dunya raft Tipu bavajhi dini Muhammad shahid shud Yaki guft tarikli shamshir gum shud Nasli Haidar shahidi akbar shud Va saraju fatavakhizat va rabbuha ) |' jyiSi! Zahaba izzar Piumi val Hindi kuUaha j "i " " Haraia din shahi zamana baraft Barul Jifri. Khad sannafhul-hakhir Mir Hussain 'Ali va harrahu Sayyid 'Abdul Khadir bil khattil jali. 25 On a tomlstone to tJie south of tlie same huilding. (Persian cJiaracters.) Chun sipahdari juaudi Tipu Sultani shahid Zin jahau bagzasht dar mulki bakha manzil gazid Nam tarikh o nashani raarkhadash justam za dil Ba dili mahzun buguft in turbati Sayyid Hamid (1206)<noinclude></noinclude> 3qwc7h6wyvb99931hkewb9a3f96vfsu 104 117114 312329 2026-04-28T19:04:28Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 31 26 On Webl^e^s Momment ncar Sermgapatani. Erected to tlic Memory of JOSIAH WEBBE Esq by POORNIAH DEWAN as a Tribute of Veneratiou and Respect for Splendid Talents, Unsullied Purity and Eminent Public Virtue. 27 At Seringapafam, on Mommient at north end of Wdlesley Bridge. WELLESLEY BRIDGE dedicated to RICHD- MORQS- WELLESLEY K : P : Gov^ Gen^. of India j^, by KRISHNARAJ WODEIR bahaudur as a Publ... 312329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 31 26 On Webl^e^s Momment ncar Sermgapatani. Erected to tlic Memory of JOSIAH WEBBE Esq by POORNIAH DEWAN as a Tribute of Veneratiou and Respect for Splendid Talents, Unsullied Purity and Eminent Public Virtue. 27 At Seringapafam, on Mommient at north end of Wdlesley Bridge. WELLESLEY BRIDGE dedicated to RICHD- MORQS- WELLESLEY K : P : Gov^ Gen^. of India j^, by KRISHNARAJ WODEIR bahaudur as a Public Testhnony of his Gratitude ' - and as a Lasting Monument of tbe Benefits Conferred on the Peoplc and Country of Mysoro. Begim Aiigust 1 802 Finished October 1804 under the care of poorniah DEWAN. (i;i Fersian characlcrs.) Chunki khalbi Rajai Maisur dar shukri davam B;i(l niushtakhi samai nami iin 'alimokham Pas nifazi hukm shud ba Piirnaiya sahib nialiam Husni tadbire numai ism ta nianad mudani Sakht jasre bas'azim-ush-shan mavasumash ba nani ISIarquis Wellesley Bahadur muftakhar kulle anani Khwast Raja ta barayed jumla makhsudash bakara NAm gaslita jasri Welleslcy bar zabani khaso ami Fardi tarikh Kakham shud 'Isavi san bahri itmam 'AcVun-ul-misl nav pul manfazi 'lim 1804 san'Isavi<noinclude></noinclude> 8j9y4xh3s8zo525tj6xg8nq2fujilts 104 117115 312330 2026-04-28T19:04:35Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 32 Seringapatani Taluq. 28 At Sermgajimtam, on the roclc on ivliicli tlie Gautama nmntdjya is hiiiU, in the Paschima-vahm of tlie river Kdvert. Gautama-muni yi ha . . tirtliadalli snaiiava madidavaru Pascliima-Rangana sayujyav aliudu 29 At Seringapatam, on a stone at th.e steps in the Chwidra-vana, near tlie sluice- .... sriman-mahamanda bhuvaua-malla Talakadu Gangavadi Nonambavadi .... gonda bhuja-bala Vira-Gauga sriman-raaha Narasiraha-Hoysala-... 312330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>32 Seringapatani Taluq. 28 At Sermgajimtam, on the roclc on ivliicli tlie Gautama nmntdjya is hiiiU, in the Paschima-vahm of tlie river Kdvert. Gautama-muni yi ha . . tirtliadalli snaiiava madidavaru Pascliima-Rangana sayujyav aliudu 29 At Seringapatam, on a stone at th.e steps in the Chwidra-vana, near tlie sluice- .... sriman-mahamanda bhuvaua-malla Talakadu Gangavadi Nonambavadi .... gonda bhuja-bala Vira-Gauga sriman-raaha Narasiraha-Hoysala- Devaru. . Dorasamudrada nodadi rajya hiiiya-bhandari ma nayaka-Gaiiga gana , gatta kattisi tiddisidaru mangalamaha sri sri 30 At Pala]ia//i, in the MaMn. {Persian charadeis.) Dar tWUuqai Rahmat Nazar ek kit'ai zarain dar tul panj-sad -dir'a 'arz panj-sad dir'a barayi kuburi ahU Islam va sivayi mazkur khabrastan mublagh slia4 hun batariklu inam mtltahati an zamin tari va khushki az husur badshai zaman Tipu Sultan ghazi, khalladallahu raulkohu va saltanatahu, mukarrar farmuda tavahyati an ba Shah Mir Darvesh istikhrar yafta : panjumi mahi Rabi-us-Sani san 1 207 Hijri mutabikhi shashumi mahi Zakari sal Sahar san 1221 Muhammad. 31 At Tirwmtasdgara-chlialra, on the hasc of thc VeuJM/aramanasvdmi tem^le. Nija-gadaba 32 At Vadrahalli {Tirumalasdgara-chlmtra hoUi), on a stone at the Bore-deva temple. Naiijyaya-nayka aravantige 33 At KeHchanaha//i {same lioUi)^ on a sfonc in front of the Mdri-giif/i. {Grw^tha c/uiracfers, Kannaja langmfjc.) Svasti 8ri-viiayabhyadaya-S'alivahana-saka-vatsarafigalu ndu varutamana- vada Virodhi-sanivatsarada Margasirsha .... yalu srimatu maha-mandalesvara vii"a-pratapa Rama- Raja-Tiraraala-Uajayanavaru Ammala-Lakshmipati-Ayahgarigc chatu-sirae-olagula Kcnchanahajliyanu sa-hiranyodaka-dhara-purvakavagi achandrfirka-sthayiyagi kotta sila-sadhana 34 At liigalaguppc {same hoUi), on a stone norih of tJi^ door of tJie S'amhhu-deva tcmxHc. Svasti S'aka-varisha 1048 Visvavasu-samvatsarada Poshya-masada tadigc Somavara svast srimau-maha-mandalesvara Tribhuva[na]-maUa Talekadu-gonda bhuja-bala Vira-Gauga Poysalafc Devaru Gaugavadi-torabhattaru-sasiramam eka.chchhaira-chayim suka-rajyara goyuttire Balcgara- kula-r»ivi-Settigani P>6kisege putti-magam Bammona lugilikanakuppeya Svayam])U-devarige tapaiti-<noinclude></noinclude> ca5qaenszk7udv5trzla076at4my522 104 117116 312331 2026-04-28T19:04:41Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 33 battu i-pavalyava madisidani uttara-deseya hallavam kattisida Dharmma-rasi-pandi tanima pavalige honnaleyum ibaka l^i penditi ka ra-purbakam madi bittar i-dharmavan avanamim alidarappade Gangeya Banarasiyali alida bramatiya || arasagala 35 At AtWmi^pe {same liolli)^ on a sfone in front of tJie Malidlingesvara tempJe. Svasti srimanu-Attikupeya Linga-devarige .... mmaiia-Hegadeyu Tima-Devanu nanda-divigeke ganada tereya bittar... 312331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 33 battu i-pavalyava madisidani uttara-deseya hallavam kattisida Dharmma-rasi-pandi tanima pavalige honnaleyum ibaka l^i penditi ka ra-purbakam madi bittar i-dharmavan avanamim alidarappade Gangeya Banarasiyali alida bramatiya || arasagala 35 At AtWmi^pe {same liolli)^ on a sfone in front of tJie Malidlingesvara tempJe. Svasti srimanu-Attikupeya Linga-devarige .... mmaiia-Hegadeyu Tima-Devanu nanda-divigeke ganada tereya bittaru Adala-sukiga bitta-dati alihida avage gati-moksha illa || Attikupeya Marisatti-Siva- nandiyage nivediyake bitta-gadeya salige naku liolada araba sah'ge eradu int i-dharmmava alihi kandage . . . .r 36 A At Ancvdla {same JioUi), on a stonc inside tJie CJmidamnia teniplc. S'ri subham astu || svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-saka-varushangalu 1542 ya Piaudri-sam- vatsarada Marggasira-su 15 lu sriman-maha-rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-pratapa Rama-Deva- A maharaya-dorevaru | ratna-simhasanarudharagi aneka-prutuvi-samrajyam gailittiralu Atre-gotrada Mai- siira Narasa-Raj-Odeyara komara Chama-Raj-Odeyaravara dalavayi Chamappanavaru Chama-Raj- Odeyarige punyav agabekendu sriman-maha-deva-devottama Maisura bettada sri-Mahabalesvara- A devarige Anevala-gramavanu yi-chandra-grahana-punya-kaladali dhareyan eredu kotta sila-sasana sri 37 At tJie same village, cn a stone lying in front of tJie Bairc-deva temple. S'rimatu-Kilaka-samvatsarada Vayisakha-su 1 lu Nali-Settige ]Maitaiigige avara maga MaSchi gaunda nilisida | tausi taiya kallu a-Maiiche-gaundage madida Kariya-Deoji galu-samadhi 38 On a stone lying in front of tJie same tempJc. S'rimatu-Vir6dhi-samvatsarada Sinda-gaiindana maga ma gubiya 39 A At Mendgara {same JioUi), on i stone in front of iJie Aujanega femple. Svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-saka-varusa savirada ayanu sandu vartamanavada Partiva^amvatsarada Chayitra sii 1 lu sri-Raiigadhaniana sri-bhandara snman-maha-mandalesvara Rama-Raja-Tirumala-Rajayya-deva-maha-arasugal-aiyanavaru kotta sila-sasanada kramav entendare namma tande Rama-Raj-ayanavarige punyav agabekendu sri-Raiigadhama-svamige . atirasa ka Tondanura-grama 1 Menagarada-gra 1 Narihalli-gra 1 antu gra 4 sarvamanyavagi dharcyanu yeradu samarpisail yi-niilaka-gramake saluva chatus-simey-olagada gadde-bedalu-ane- achekatu-kadarambha-nirarambha-magga-mane-vana-suiika-suvarnadaya yetagii ya ge nidhi-nikshepa-jala-pasana-ashta-bhoga-teja-svamyavana svamiya naivedyake samarpisi hiranya- purvalfavagi dhareyanu yardadu a-chandrarkaii nadisi baruveii yi-sevej'a dharmavanu nadisade tappi- davanu tamma tayi-tandeya Kasiyali konda patakake hoguvanu 9<noinclude></noinclude> hpbzwffo360oxxp2s1lcm4r6xbdmsl5 104 117117 312332 2026-04-28T19:04:48Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 34 Seringapatain Taluq. 40 At Narilialli {same liobli), on a stone at tlie AraU-Jcatfe. Svasti sri-vijayabliyudaya-S'alivahana-,saklia-varLisham . .. 1507 sandu vartamanavada Partiva- samvatsarada Chayitra-su 1 lu sri-Rangadhamana sri-bhandara srimanu-maha-mandalesvara Rama- Raja-Tirumala-Rajayya-Deva-maha-arasugal-aiyanavaru kotta sila-sasanada kramav entendare namni- tande Rama-Raja-ayyanavarige punyav agabekendu sri-Rangadhama-svamige alankaradalli s... 312332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>34 Seringapatain Taluq. 40 At Narilialli {same liobli), on a stone at tlie AraU-Jcatfe. Svasti sri-vijayabliyudaya-S'alivahana-,saklia-varLisham . .. 1507 sandu vartamanavada Partiva- samvatsarada Chayitra-su 1 lu sri-Rangadhamana sri-bhandara srimanu-maha-mandalesvara Rama- Raja-Tirumala-Rajayya-Deva-maha-arasugal-aiyanavaru kotta sila-sasanada kramav entendare namni- tande Rama-Raja-ayyanavarige punyav agabekendu sri-Rangadhama-svamige alankaradalli sara 1 kke sanna-akki-prasada-talige 5 ke ravisada-talige 2 aki sa 50 bhatavahi sa 5 yi-kayinkiriyake saluvagL sa . . . . Patasomanahalli-grama 1 Surika-Tondanuru-grama 1 Menagarada-grama 1 Narihalliya-grama 1 antu grania 4 ke saluva chatus-simey-olagada gadde-beddalu-tota-tudike-ani-achakatu-kadarambha- nirarambha-magge-mane-vana-surika-suvarnadaya karti yetaguyyalu nidhi-nikshepa- jala-pasana-ashta-bhoga-teja-svamyavanu svamiya naivedyake samarpisi hiranya-purvakavagi dhareyanu yeradu a-chandrarkaii uadisi baruveii yi-seveya dharmavanu nadisade tappidavanu tamma tande-taya Kasiyali konda patakake hoguvanu Chandalada yoniyali janisidavanu yendu samarpista sila-sasana sva-datta dvigunam punyam para-dattanupalanam | para-dattapaharena sva-dattam nishphalam|bhavet || sri-Rarigadhama 41 At tlie sarne viUage. at tlie YaUi-gufta. Sva-dattam para-dattam va yo hareti vasundara | sashtir vvarsa-sahasrani vishthayam jayate krimih || 42 At AraJcanalcere {same IwUi), at ilie village gate. S'ubham astu sri-Ganadhipataye namah || svasti sri-vijayabhyuda . . S'ahvahana-saka-varsha 14 [641 sauda vartamanavada Subhakritu-sanivatsara S'ravana-ba 1 lu srimad-rajadhiraja-paramesvara-vira- pratapa Sadasiva-Rayaru Vidyanagaradali pritvi-sa Atreya-gotrada sri Tipadeva-maha 43 At S'amhlmnalmlli {samc liohli), on a jnllar in Kainba's field. {East face.) Svasti srimanu-maha-mandalesvara Tribhuvana-malla Talekadu-gonda bhuja-bala Vira-Ganga Vishnu- varddhana Hoysa sri-Yadavapurada .... srimatu- {North face.) tamm-avve Madala-mahadeviyaru madisida Tuvvalesvara-devarige Sarikarahalli yandu hesar ittu tambra-sasanava kottu chatus-sima-sahitavagi dliara-purbbakavagi kottaru {Wcst face.) sva-dattam para-dattam va yo hareti vasundaram | shashtir-vvarsha-sahasrani vishthayani jayate krimih |] 6ri sri || 44 At Hajebidu {same liohli), ontlie hase oftlie Kamhhesvara temple. Svasti srimanu-maha-mandalesvaram Tribhuvana-malla Talakadu-Korigu-Narigali-Koyaturu-Uchcbangi- Panurigallu-Banavase-P>arikapura-Halasige-pannichchhasiravain konda asahaya-sura nissarika-malla Sanivara-siddi giri-durgga-mallachalad-arika-Rama bhuja-bala-pratapa Vira-Ballala-Devaru Garigavadi- tombhattaru-sasira Dorasamudrada nelavidinalu suka-sarikhatha-vinodadi rajyam geyuttam irc || Banada-Tondanura sri-Kambesvarada-dcvarige ariga-bhoga-ashta-vidharchancgam alliya piijaru hagarura paricham hanigum matharcrigum skhanda-sphutita-iimnoddharakam ahara-danakkamvagi K* regodu-<noinclude></noinclude> gjzk1p7zih8mr1pbhbanlrgej878a8w 104 117118 312333 2026-04-28T19:04:54Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 35 nada Maleyanahalligalii saliitavagi Gavutama-Sivayogi-Ballala-bhattarige dhara-purbbakavagi madi- kotta-dharmma |i i-dharmmakke dakshakaradavaruHima-Setu-pariyantadalu madida dharmakke poparu [| 45 In tJie same ])lace. Svasti sri-Kambesvara-devaru amavase bijeyam gaiyvaUi Yalliya-Bachannana dharmma dolage samya-bhagakke Ballala-bliattaringe devasa hadinaru 16 Gangadhara-bhattagam Bham | A Dhammali-bhattagam Alvi-bhattagara de... 312333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 35 nada Maleyanahalligalii saliitavagi Gavutama-Sivayogi-Ballala-bhattarige dhara-purbbakavagi madi- kotta-dharmma |i i-dharmmakke dakshakaradavaruHima-Setu-pariyantadalu madida dharmakke poparu [| 45 In tJie same ])lace. Svasti sri-Kambesvara-devaru amavase bijeyam gaiyvaUi Yalliya-Bachannana dharmma dolage samya-bhagakke Ballala-bliattaringe devasa hadinaru 16 Gangadhara-bhattagam Bham | A Dhammali-bhattagam Alvi-bhattagara devasa enttu 8 Bharadvaja-Bama-Devangam Kamba- ringam devasa naluku 4 Maha-devarigam Chandrabhushaiiangara devasa eradu 2 Nagadaya-bhatta- riugam devasa eradu 2 anta muvatta eradu dina vritta '| 46 In tJie same place. Hevalambi-saravatsarada Phalgn[naj-sa 13 hi Somavaradalu Haleyabicia Kambliesvara-devara 200 kalapujey illade saluvagi yiraki devara datti hana nakkaru bandu jirna-udaraka madidaru Manja- yappa adi 47 " . At tlie same village, on a sione at the east gate. savirada aranura araneya Tarana-samvatsarada -. rajadhiraja paramesvara vira-pratapa sri-Ranga-Raja-Vodeyaru ratna-simhasanariidharagi prithvi- A rajyara geyuttiralu S'rivatsa-g6trada Asvalayana Visvesvara-Narasiraha-devara. Madhya-Manikarnika-tiradalH S'rirangapattanakke sakiva Haleyabidu-graraavanu adakke saluva grama Chikanahalli 1 Boleyanahalli 1 JuSjapura 1 Bonkanahalli 1 48 At tlie same village, on a stone at tlie Arali-lmfie to tlie casf. Svasti sriman-maha-mandalesvaram pratapa-sahasa Vira-Ballalu-Devaru prithvi-rajyam geyyuttire Sriman-malia-pradhanara Hiriya-Kottara-veggade nimayyangalu Haleyabidan aluttiraki avara maga Mailchaya-nayakanu Baira-devarara pratishtheyani madi a-dcvara nivedya-puje-punaskarake bidi- sida gadde kolaga. 10 bsddala miiniiram Karaa-Jiyange dhara-purvvaka madi kottaru i-dharmmava kedisidavanu Varanasiyaki sayira-kavileyam konda brahmatiya hoda 49 At Hosalcote {same hoUi), on the outer ivaU north of the door of the NishMmcsvara tempJe. S'rimat-trail6kya-pujyaya sarva va priya | A tasya Echala-devi tabhyam abha mam || Yadava-kula-kalasa-kalita-nripa-varrama-ha padaraviuda-vandana-vin^dananum akshunna-- la dhika-pada-pitha-vinyasta-pada-talanum svetata rannauottirnna-harsha-pulaka- santananum . .. mano-tanditakliandalanuni vaksha-sthala-viraja. . .. madhura-vachana-railita rigam aiijanathodbudda-kusuma-pidita-bala-madhu-kara-nikara-jhankara-raukharita-sthana- ntaganurn niti-nitarabini-hridaya-niliita taranga dita prachanda-te<noinclude></noinclude> 5at7uoczf7bu9ptmckg6m7hh6ttvd8t 104 117119 312334 2026-04-28T19:05:00Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 36 Seringapatam Taluq. bhrit-kula-niyukta kshemanum sangita- prasanga-bhangi-sauga-chatura-Bharatanum tarka-vidya-visarada-vichara-niratanuiri sabda-vidya-sama- gra-lakshana-susikshanum veda-vidya varala-satya-maniya ya- kanti-pati Manu-kavitva-tatva- nisita-buddhiyum adya-mantra-siddhiyum 16kal6kana-sri-karanukaranum samutpanna-sauchadi-guno- daranum Kambhoja-vaji-sancharananum . . d-valaya-gaja-raja-ganda-vijaya-dindiniayaman6ddamara- madhukara-pat... 312334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>36 Seringapatam Taluq. bhrit-kula-niyukta kshemanum sangita- prasanga-bhangi-sauga-chatura-Bharatanum tarka-vidya-visarada-vichara-niratanuiri sabda-vidya-sama- gra-lakshana-susikshanum veda-vidya varala-satya-maniya ya- kanti-pati Manu-kavitva-tatva- nisita-buddhiyum adya-mantra-siddhiyum 16kal6kana-sri-karanukaranum samutpanna-sauchadi-guno- daranum Kambhoja-vaji-sancharananum . . d-valaya-gaja-raja-ganda-vijaya-dindiniayaman6ddamara- madhukara-patala-gharjita-pinchhatapatranum para .... putranura karala-sri-karavala-sakala-nripala- hridaya-vidalana-prakata-rana-keliyura Jagaddeva-bala-vijaya-Bhairavanum S6mesvara-prabhata- .varada-kabalana-prabala-kanthiravanum Chaki'agottapura . . rasirnha-brahma-bhuja-bhanjana-pra- bhanjananum Kalapala-kapala-cliampaka-s6nita-pana-tushta-y6gini-man6-raiijananum Bengiri-bhu- jaiiga-bhanga-kara-khala-khadga .... sundalanum bala-padoddhuta-dhuli-dlmsarita-diku-pala-Behgiri- Permala-kutkila-chalana-chatura-sarva-sainyanum Patti-Permala-pratishthanudhritatma-sainyanum atmikrita-Talavana .... duri-kritari-varganurn puri-krita-Nila-parvatanum urarikrita-K61ala-puranum unmulita-K6vatura-puranum uttaralita-Tereyirranum ullahghita-Valliiranum mada Vishnu- vardhana-Hoysala-Devaru tamm-avve Talavala-deviyaru tamm-atmagrajana. . . . nripa-bhupan udirdda S'ivay6gl-bhattarige dhara-piirvaka eradu kottaru Gaiigeya tadiyalu konda-papake 50 In ilie same pJace. S'ri-Punada Kottarada Heggade-Kaliyannana Senab6va-Naganna sii kesvara-devarige tana- c^vige sahitavagi chandrarkkam akhandita-dipain nadevantagi Bikari-saravatsarada Chaitra-su Somavaradandu hihge tiugalige haga vondara bitta 51 At tlie same villaf/e^ on tlie tvall oflsvara iemple. [GmnflM and Tamil charactets.) Svasti sn-pratapa-chakravartti sii-Vira-Narasimha-Devar prithivi-rajyain panni arulan irka Kliara- samvatsarattu Avani-masam mudal Pukiri-nattu sri-Yadavapura-Mannikkisvarattu sthanapati Gavu- tama-gotrattu Nayaka-Devar-Pillai Uyyakanda-Pillai Yu . . ala-Pillaikal Dennayakanu Nikkarasanum Nikkarasina raakan Nayaka-Devarura i-nal-peram Talaikkadana Rajarajapurattu S'aramisvaram- udaiyar-koyil-sthanapati Vira-Bhankkana-taiyapanar Kausika-gotrattu S'am])u-Devarukku i-k6yil nankal piranatudairankal achchana vritti Kana . . napalli ettu-vrittil oru-vritti pnpti kollai man .... k6tiyile pattukkaka kkalaniyum alavanapi .... akattukku atakku oru-malaiyum idu kondu ettile oru-la . . deva- kariyau cheyya kkadavataka ippadi achatidi arkka-sthayi chella kkadavadaka ponnu . . . kondu nira . . Itu kkudutt6m ivvalai .... S'ambii-Devarkku || 52 On ihe same waV. {^Grantlia aml Tamil characfers.) Svasti sri-Vira-Narasimha-Devar prithivi-rajyam panni ariilan irkka nikki . . ttu vii a ttar vira-ka Itana Chambuvura i-kk6 . . sthanapati devar raakan Uyya[kanda-Pil]lai . . kkum . . 1 )c^nayakkanukkura ........ nkal .... tikanna-pal ppatu ponnum kaiyil .... dhara-puivakam p^nni kudutt6m nda-Pillaiyunikakkayum pankum pon kodu danna<noinclude></noinclude> 5r8e922ajz4khmdsxhy24x9q94z969r 104 117120 312335 2026-04-28T19:05:07Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 37 53 On the same wall. {Grantha and Tamil cluxracters.) Svasti sri-pratapa-chakravartti ^ri-^ ira-Narasimha-Devar prithivi-rajyam panni arulan irka Khara- samvatsaratii Vaikasi-masam yi-koyil-sthanapati Uyyakonda-Pillaiyum Dannayakanum Nikkiyannum Nayaka-Devarum pandi navarukku Makannapaliyile arai arai vritti .... vritti- vondra udakam panni kuduttom i nalveram iruvarukku arai-viruttiyu aka orrai-vrittikku ayiratteru-nuru man... 312335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 37 53 On the same wall. {Grantha and Tamil cluxracters.) Svasti sri-pratapa-chakravartti ^ri-^ ira-Narasimha-Devar prithivi-rajyam panni arulan irka Khara- samvatsaratii Vaikasi-masam yi-koyil-sthanapati Uyyakonda-Pillaiyum Dannayakanum Nikkiyannum Nayaka-Devarum pandi navarukku Makannapaliyile arai arai vritti .... vritti- vondra udakam panni kuduttom i nalveram iruvarukku arai-viruttiyu aka orrai-vrittikku ayiratteru-nuru manum .... kalani irandu ' :/:'-' 54 At Tori^anur {same liohU), in inner endosure of the Ldkshmi-Ndrdyanasvdmt tenipJe, on the outer ivaU of the Eanga-manfapa. (Gra/ntJia aiid Tamil characters.) Svasti sri (Jhitrabhanu-saravatsarattu sri-Yadava-Narayana-chatur-vedi-mangalattu Kunnara-Deva Perumala-Bhattan sri-Lakshmi~Narayana-Perumalukku tiru-nanda-vilakkikku sii-bhandarattil orkkenga- jyamahichukkum pohyuddalataru tiru-nanda-vilakku chandradityavaka chellavataka vaittan 55 At the same village, on the outer ivall of the Krishna-deva temj^le. {Grahtlw. and Tamil characters.) Svasti sri i-tti[ru]-murram Aitturru Vinanakan 56 On the same ivall. {Grantha and Tamil characters.) Svasti sri S'ukla-samvatsarattu sam i-vvirri Kunda-Pe sthayiyaka prathama-yamattil . . 57 In the same place. Svasti sri-Hoyasala sri-Vira-Ballala-Dev-arasaru prithvi-rajyam geye Virodhikritu-samvatsarada A§vayja-ba 2 Bu I Rayaru sri-Gopinatha-devarige hottharina vallasu 58 At the same temple^ on ihe outer wall of the inner enclosure. {Qraiitha and Tamil characters.) Svasti sri i-ttiru-murram cheya vittan Karikuti Ula-kamuntan makan Kuttanti-tantanayakkan i-ttiru- murram Tillai Kutta Vinnakar 59 In the same place. Svasti sri i-ttiru-muttam Karigudi-Kutandi-Vinnaghara Svasti sri i-ttiru-muttara madisida Karigudi-Kuttandi-dandanayakaru 10<noinclude></noinclude> fglo6cta6pyu9oy58d0k4mqbpq9cxrq 104 117121 312336 2026-04-28T19:05:13Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 38 Seringapatara Taluq. 60 In tlie same place. Svasti samasta-prasasti-sahitam snmanu-malia-mandalesvara Tribhuvana-malla Talakadu-Kongu- Nangali-Gangavadi-Nonambavadi-Uchchangi-Banavasi-Hanungalu-gonda bhuja-bala Vira-Ganga chalad- anka-malla pratapa-sri-Narasimha-Hoyasala-Devaru srimad-rajadhani Dora li rajyam gaivu- ttirdda S'aka-varisham sasirad-aravatt-eradaneya Pramathi-sainvatsarada Asvayuja-sudda-trayodasi- Adivara Uttara-Bhadrapada Tulaya(na... 312336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>38 Seringapatara Taluq. 60 In tlie same place. Svasti samasta-prasasti-sahitam snmanu-malia-mandalesvara Tribhuvana-malla Talakadu-Kongu- Nangali-Gangavadi-Nonambavadi-Uchchangi-Banavasi-Hanungalu-gonda bhuja-bala Vira-Ganga chalad- anka-malla pratapa-sri-Narasimha-Hoyasala-Devaru srimad-rajadhani Dora li rajyam gaivu- ttirdda S'aka-varisham sasirad-aravatt-eradaneya Pramathi-sainvatsarada Asvayuja-sudda-trayodasi- Adivara Uttara-Bhadrapada Tulaya(na)-saiikramanad-andu sii-Yadava-Narayana-chaturvvedi-maiiga- lada nadnvana devalayadal Ittirunda-sri-Narayana-devarim nivedyarada madi-kottu bitta- datti i-mara hattu-vrittiya tereya bitta . . . . 1 int i-darmmavam nadasidavaru Gangeya tiradalli sasira- kavileyam sasira-Brahmanaringe danavara madida phalavan ayduvaru i-dharramavam kedisi tereya kondavaru Gansa-tira . . .* reta vasundharam 1 shashtir vvarisha-sahasrani vishthayam jayate krimih || 61 At tlie sanie templv^ on the south ivall of the oidcr endosure. Svasti sriman-maha-raandalesvara Talakadii-Hamingalu-Nonambavadi la Vira-Gangan asahaya-Sura nissaiika-pratapa Hoysala-Ballala-Deva nelevidinolu sukha-saiikatha-vinodadini rajyam geyuttam irahi .... ha-pasayitara tantra Surigeya-Hagayyanu Manmatha- samvatsarada Chaitra yada pati 62 On fhe hase of the same tmiile. {Upper part.) Svasti samasta-prasasti-sahitam ^riman-maha-mandalesvarain^Tribhuvana-malla Talakadu- Kongu-Nanguli-Gafiga[vadi]-Nonambavadi-Uchchangi-Banavasi-Hanungallu-gondabhuja-balaVira-Ganga Jagadeka-malla sri-Narasimha na . . varu sriraad-raiadhani-Dorasamudradalu sukha-saiikatha- ' A vinodadim pruthvi-rajyam geyvuttiralu S'aka-varisha savirada muvattaneya Isvara-samvatsaradalu .... . . bahula-aslitami-S'ukravara Tola rvadliikari senadhipati Karikudi Tili Kiita Yadava-Narayana-chaturvedi-mangalada madhyadalu Karikudi Tile Kuta-Vinnaghara .... madisi sri- Lakumi-srt-Bhumi-sahitavagi Vittirunda-Perumala tiru-pratishtheyam madisi a-devarige a-chandrarkar saluvantagi dhara-purvakam madi-kottu-bitta-datti hosa-vrittiya paduvana Bettahalli Ivada Babehalli Nagarur Agiri Manamahalli Gumraanahalli eradu-Sindhughatta Medana Bettaha Huliyakerc Darasiguppe Belekalu Bandihole Koratikere Kiirada • Peradanahalu Serehalu Goravi Huluguni Badabatteyakere Silana[ke]re Kenkanahatti erad-Iiiguna Saha .... Bebevura Sarahatti Makabbahalli Manikanahalli int i-muvatt-ura prabhu-gavudagalu vokkalu gudiddu Karikudi Ttile Kuta-Vinrianggaringagi Kuttadi-dandanaykara kayyalu Hanumaiigale kondu paduvana Bettahalliya purva-siraa-sahitavagi Vitirunda-Perumalu-devarige sale madi kotta Mayahalliya terigegagi Karikudi Tile Kuttanda-dandanaykara kaiyyala [salu]vantagi yi-muvat-ura prabhugalu .... galu . . kudi . . kottevu iSanya-simantarastha paduvana Bettahalliya .... hiri-yaraliyu vajagana sima-sahitavagi .... Perumalu .... Kuttadi-dandanaykara kaiyyalu yinnuru- honnu maga . . kondu yi-yinnuru-gadyana-honniiigagi {Loiver part.) madida phalava eyduvaru<noinclude></noinclude> ftfb94t502l3di6elfgyh9rdp2mfxan 104 117122 312337 2026-04-28T19:05:19Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. * 39 int i-maryadeya tappidavaru Gaiiga-tiradali sasira-kavileyuvam sasira-Brahmanaruvam konda papaYau eyduvaru samany6'yam dharmma-setur nripanam kale kale palaniyo bhavadbhih | sarvan etan bhavinah parthivendran bhuyo bhuyo yachate Ramachandrah (| sva-dattam para sundharam I shashtir vvarisha-sahasrani vishthayam jayate laimiii |i Karikudi Ttille Kkuttahdi-dandanayakkaru Vittirunda-Perumalihgagi sri-Yadava-Narayana-chatur- vedi-... 312337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. * 39 int i-maryadeya tappidavaru Gaiiga-tiradali sasira-kavileyuvam sasira-Brahmanaruvam konda papaYau eyduvaru samany6'yam dharmma-setur nripanam kale kale palaniyo bhavadbhih | sarvan etan bhavinah parthivendran bhuyo bhuyo yachate Ramachandrah (| sva-dattam para sundharam I shashtir vvarisha-sahasrani vishthayam jayate laimiii |i Karikudi Ttille Kkuttahdi-dandanayakkaru Vittirunda-Perumalihgagi sri-Yadava-Narayana-chatur- vedi-maugaladalu kondu-bitta-bhumi Kesava-dikshitara kaiyyalu embattu-gadyana honna kottu maru- fconda hiriya-banam ondukkam a-Brahmaiiara kra kkottu marukonda vritti nalkukkam a Brahmanaru danam madida vritti nalku-varekkam a asesha-maha-sabheyu kudirddu kotta-vritti yeradu-varekka sabhe Vittirunda-Perumala tiru-pratishtheyura dhara-purvvakam madi-kotta-tengana- mavina banam .... nura-ippatta-entu sakshi Maddura-sabhe Tailura-sabhe mahgalamaha ^rih [ 63 Chi tJie east wall of tlie same iemple. S'vasti sriman-maha-mandalesvara gonda bhuja-baja Vira-Gangan asaha , srimad-rajadhani Dorasamudrada ne man-maha- pradhana sarvvadhikari maga agrahara-sriya 64 Copper plates at tlie same temple. {Tb) S'ubham astu 1) srimate Eamanujaya namah n patu trini jaganti santatam akuparad dharam uddharan krida-kroda-kalebaras sa bhagavan yasyaiva damshtrahkure i Kurmmah kandati nalati Dvirasanah patranti dig-dantino Meruh kosati medini jalajati vyoniapi rolambati || avyad vah prathamah potri sarasam udvahan rasam i priyahga-sanga-saSjata-sandra-svedodayan iva || '. Harer lila varahasya darashtra-dandas sa patu vah | Heraadri-kalasa yatra dhatri chchhatra-sriyam dadhau || vri il sri tann andada rupu kaustubhadol achch-ottirddavol tore kara- | d etarkk ike madiya-vasa-grihaman tam pokkal end irshyeyim- l d a-tamrakshi nirikshisuttum ire tan-mugdhatvamam kandu sam- | jatantas-smitan ada Krishnan ohd ig ananda-sandohamara i| jayati bhuvana-janma-sthema-bhahgadi-hlani i sahaja-sakala-kalyanaikatanam mahiyyah | api cha nikhila-heya-pratyanikam tad ekam | vata-dala-sayaniyarn Brahma Lakshmi-sahayam |i purushan achid-aviseshan i drishtva dayaraana-raanasasya tada | purushottamasya nabhi- i pushkara-madhye Hiranyagarbh6'bhut || A asyAtri-namadheyas | chitra-charito Vidher abhiit putrah | vasya yasya tanhjah 1 Kesava-Lokesa-Bhutesah i| Atri-netrad udabhavat Trinetra-vasatir Vvidhuh naksliatra-liara-taralah kshatra-vaiiisa-karirakah li Budh6 Vidhor abhut tasmat pradurasit Pururavah l Ayur avirabhut tasmad Ayusho Nahush6'jani li<noinclude></noinclude> 551yfuaaan5r42ps5g13p7il0izmpdr 104 117123 312338 2026-04-28T19:05:25Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ^O ^ Seringapatam Taluq. Yayatir Nahushad asid Yayater Yadu-bhupatih i Dvaraka-nagaropante santata tasya santatih || tasyam kritavatarah | katichana Karnnata-desam ajagmuh | Yadugiri-sikharabharanam | kula-C/J «) daivatam ikshitum Rama-ramaiiani ramaniyakam alokya desasyasya samutsukah | atraiva vasatim chakrur Mahisura-pure vare || teshv asid ari-godhuma-gharatto Betta-Chama-rat j . prapantembara-gandakhyam prajyam birudam urjitam |1 sutas tray6'sya t... 312338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>^O ^ Seringapatam Taluq. Yayatir Nahushad asid Yayater Yadu-bhupatih i Dvaraka-nagaropante santata tasya santatih || tasyam kritavatarah | katichana Karnnata-desam ajagmuh | Yadugiri-sikharabharanam | kula-C/J «) daivatam ikshitum Rama-ramaiiani ramaniyakam alokya desasyasya samutsukah | atraiva vasatim chakrur Mahisura-pure vare || teshv asid ari-godhuma-gharatto Betta-Chama-rat j . prapantembara-gandakhyam prajyam birudam urjitam |1 sutas tray6'sya teshv adyas Timma-Rajo mahipatih I asid anantaras tasya sodarah Krishna-bhupatih || asid asya kaniyams | Chama-nripas sarvva-sad-guna-gariyan | Revati-Veiikatam ajav | ajayad yo Rama-Raja-senanyain || chatvar6'sya tanuja | nissadrisas te parasparam sadrisah | jata vijaya-sahayas | sakshad iva sadhanopayah || teshv adim6 Raja-dharadhirajas | sangrama-bhumau kila sa-pratijiiam I garvvoddhatatn Karugahalli-natham | apothayad vaji-kasabhighataih || jitva Tinimala-Raiam | hritva S'rirangapattanam ihasau | simhasanam adhitishtann | anvabhavat sarvvabhauma-samrajyam || tasyanujo Bettada-Chama-Rajah | pratapa-santapita-vairi-rajah | yajii6pavitakritibhih kshatair drag | ranangane yena hata ganeyah || asyasid Deva-Rajendras sodaras samanantarah i Channa-Raj6'nuj6 yasya Jishn6r Vishnur ivajani |: asya sri-Deva-Rajendor anuraSjayatah prajah | chatvar6 jajiiire Pahtisyandanasyeva nandanah || Doda-Deva-Raja-nama i tesham ady6 Raghiidvaho niyatam i yad-bhakti-bhava-vivasair | nityam paricharyate nijair anujaih || 6uchis su^ihis sukriti kritajii^ j dridha-vrato dana-par6 dayaluh | pratapavan visruta-punya-kirttir | asid asau sri-Doda-Deva-Rajah || Lakshmana iva dvitiyas | teshu sri-(//i) Chikka-Deva-Rajendrah i manasa vachasa vapusha | tam upaste bhrataram jyeshtham || jayati subha-gunais svair advitiyas tritiyah | ^rita-jana-sura-bhuj6 Deva-Raja-kshitindrah | paricharati mudayam bhavya-karmanujanma i sa khalu Mariya-Deva-kshmapatis satya-sandhah || datari daya-samudrc | dakshe dakshinya-sevadhau dhire l '^"'. rakshati dharam amushmin | Raghava iva sarvvatas saukhyam || asyagrajanman6 Dodda-Deva-Raja-maliibhujah 1 dharmma-patiiy anuriipasid Amritamba yasasvini || sa hi Ramad ivamushmad SiLa Kusa-Lavav iva | asiita Chika- Devendra-Kantliirava-mahipati || tayor jjyayan gunais sreyan suraa sarvva-kaladiiarah | udaras Chika-Devendra Upendra iva visrutah || Kamsarati-Yayati-Vikrama-mukhair uttamsita praktanair [ yasyodara-gimair iyam prakatita Chandri-kulabhyunnatih | pativratyam upaiti yatra cha jaya-sris sad-gunambhonidhis i s6'yam kirtti-vadhu-svayamvara-pati ^ri-Chikka-Devadhipali ||<noinclude></noinclude> exnjg8eyxb7fwdwaefy36gx5a4igu9g 104 117124 312339 2026-04-28T19:05:32Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 41 vri II jagadol sri-Chikka-Devanim piriyar ill ettanuin untadodam | bagegolgum palavatinol doreyum ill ettanum untadodam | bagegolgum pratibimljadol malepar ill ettanum untadodara | ^ bagegolgum pranayiiparadha-vidhadol mey dorad inn-slhyum || sishtanugraha-dushta-nigraha-kala-pradurbhavad-vigrahe ' ^ drishte yatra viveshtate bhaya-bhara-khslitij ripimani ganah | haste sri-Chikka- Deva-Raja-nripater aste kripanatranna sa sri-bhii... 312339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 41 vri II jagadol sri-Chikka-Devanim piriyar ill ettanuin untadodam | bagegolgum palavatinol doreyum ill ettanum untadodam | bagegolgum pratibimljadol malepar ill ettanum untadodara | ^ bagegolgum pranayiiparadha-vidhadol mey dorad inn-slhyum || sishtanugraha-dushta-nigraha-kala-pradurbhavad-vigrahe ' ^ drishte yatra viveshtate bhaya-bhara-khslitij ripimani ganah | haste sri-Chikka- Deva-Raja-nripater aste kripanatranna sa sri-bhiimi-karagraliaika-nipunas S'auris sadanandakah i| balev-ari-sainyadalU Chika-Deva-nripahma kaiyya nandakam i poledodan antu kutti karulam bharadim tiridurchchi rAja-sam-| kulamane poydu kaytlu Madhuresana gehhi pura-vraj; g.ilani | seled edeyadugum khalara siksln'pa Kvishnana liley-antevol || kam II rangam bokk-ari-mani-maku-i tangalan udirisute khadga-nartaki dhuradoll ringana gunidal pade ja-| yiiiigane Chika-Deva-Rayan unnata-bhujada || vaHtarati-sirahkura- [Illa] pratisaralahkare sambhinna-krit-| tl-hxsach-chitra-pati-parite ripu-hvit-pahkeiiihottamf^a-mam-l jule sorapim Chika-Deva-kliadga-vadliu-gadhotsahaditn durhrid-am-l tra-lata-maleyan ittal andu jaya-kantahg ahavodvahadol || dalitaribha-sirah-ka.prda-tati-bliringarahgalam vidvishat-j gala-srihgaugalan au.isa-khandita-sira-varnsangalan desiyim l taled olpim ("hika-Deva-khadga-vadhu raktasara-Kasmirado-1 kuliyani susidal ahavotsavadol asa-kamini-brindadol || kam II nandakaan uru-kirtti-hita-i kandakara atidarpitari-bhubhrid-vanita-l krandakani asrita-jauata-i nandakam i-khadgam avani-SahkrandanailS. || mandalagrena chanena svapna-dattena saruiria | jigaya Chika-Devendro mandalendran sahasrasah || Mayano S'ambaran6 Diisasya-sutano ^hirichano yembinam | ^ A bhayadind Agare-Dilli-Bhaganagara-prantahii-alol nfulugar l jjaya jiyy end idir-itta-kappad-odavim pemp-^^ri-band a-S'iva-| jiya sorkkani muridikkiy apratima-virabhikhyeyan taldidam || S'ambhus starabhita-vikramah Kutupa-S';ihu'sau hataso hathad Ikkeri-Basav(Vpi dhikkritim agad Ekojir ek6'jani i Dadoji bhidi Jaitaji-Jasavatos sarvvah^arna^sa-chchhidi sri-dhire Chikka-Deva-Raja-nripatau yuddhaya baddhadare || Talagrahi-Witta || oudu deseyol Turukar ond i. kade} ol Morasar l • oid edeyol Areyara brindam alahm ber-i oudu baliyol T igular ond iravin^l Kodagar i ond i kehidol Malegar ondu vered ellar 1| sandanisi kalagake varivannam ada-l tind avara thattugala pandale2;a]ain dig-| brinda baliyittu geladinde Chikka-Deva-nripan | ,.-- anda mige perjjasaman ondi sogav-aldam || balasiyuni ondu gudi paritanda ripu-kshitipala-varggamara | glialilanc poydan endod adu permmeye apratimaug idirchchid-| a balayutar appa bal Kutupu-S'ahanan Edulu-S'ahanah kara | muluffisi maime vettu ncgaldam iagadol Chikka-Deva-bhuvarara || ' n<noinclude></noinclude> hiytpx336my7mo0f383tejbvu3qolk5 104 117125 312340 2026-04-28T19:05:38Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 42 Seringapatain Taliiq. clrislitva kesarinam yatha vana-mrigas syenam yatlia pakshinas sarcldulam sasaka yatlia savidhagam tarkshyam yatha pannagah | veshtante bata S'ambhii-S'aha-Basava bhita yad-alokane s6'yam sri-Chika-Deva-Raja-nripatis sakshan Nrisimhakritih || vri II gandara ganclan urkkuvara makkala-ganclam idirchchi kaidu-gai- 1 kondara ganclan acli-nucli- tappuva-rayara ganclan ahav6-i ddanclara gandan emba palavum birudum Chika-Deva-Piayanol I... 312340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>42 Seringapatain Taliiq. clrislitva kesarinam yatha vana-mrigas syenam yatlia pakshinas sarcldulam sasaka yatlia savidhagam tarkshyam yatha pannagah | veshtante bata S'ambhii-S'aha-Basava bhita yad-alokane s6'yam sri-Chika-Deva-Raja-nripatis sakshan Nrisimhakritih || vri II gandara ganclan urkkuvara makkala-ganclam idirchchi kaidu-gai- 1 kondara ganclan acli-nucli- tappuva-rayara ganclan ahav6-i ddanclara gandan emba palavum birudum Chika-Deva-Piayanol I manditam alte motta- [Illh] modal ondida satya-parakramankadim || ^ gam ekam pradadau chiraya bahubhir bbhuktara Bahr Vishnave pradat kaschana gah parara rasanaya Narayano Brahraane | dayan dayam upadadati suchaye gah pratyahara bhanuraan dhenus sri-Chika-Deva-Raya-nripatis sadbliyah pradatte sada || ekona-shodasa-kalah kula-kandam indur ekaikas6'py atisrijan kramasah kris6'bhut | Hemadri-bhaga-kahtani mahanti dayan dayara sa shoclasa-tula-prabhritini chendhe || S'rirange Yadubhudhare 'iijanagirau Kaiichyau cha Vikshavane S'etau S'ankharaukhe cha Darbbhasayane sri-Kurabhagh6na-sthale | Ka.syam Dvaravatipure'pi cha Jagannathe Prayage tatha nityani vasayati sma vira-Chika-Devcndr6'bhijatan dvijan !| Prithoh katha mudhabhavan Nalabhidhagalat tadii i Raghur akharvvata gata kva Karttavirya-kirttanara || Dilipa-bhupatur yyasah kva sarmma yatu dharmmana | dharatalam prasasatiha Chikka-Dcva-bhuvare 1| satisliu manyasu satishu tasya sri-Devamaraba malushi nripasya | kantasu kantasu Piathahgapaner Lakshmir iveyam hridajahgaraabhut || pativratanam ganana prasahge sri-Devamaraba pratharaabhidheya 1 yasyas charitrena Sudaksliinadir nnirdisya ity-eva satih pratimah || saktih para raurttir iyani IMimires saririni va kaiuna tadiya i bhuloka-punyair avatariteyam nanyeti raany^mahi Devaraarabam || sri-Devamaniba-su-gunanuvadain lokas sat6'nanta-mukh6'py aseshah I karttuin na sakuuti tathavidhe'smin mitananah kiiu kurutam sa S^esUal.l || taya devya sakam mahita-Chika-Devendra-nripatis thiram kurvvau rajyam jita-sakala-samanta-samitih | dvijan dcvaii bandhun vividha-vibudhan samsrita-janan paritrayan Lakshraipatir iva babhav asya jagatah || tasmach chhri-Chikka-Devaa nripa-makuta-maner Ddevamamb6darabdhau Vishn6r amsena jatas sa jayati satatain raja-Kanthiravendrah | yas satye Hamachandras sakaUx-ripu-van6tpatane yah karindras san-niarggc [)urna-cliandras subha-guna-nichaye sas svayain Yadaveadrali. I abhiit Kausalyayani Kaghupatir anunendu-vadano Murarir Devakyani mani-mukura-bimboparaa-niukhah 1 ahani tv evain stambhad abhavam-iti inatva Naraharih punar DJevarabayani ajani kanianiyiunbiija-mukhah ||<noinclude></noinclude> 31p28chn5k4emayj3hdh7uoydie65zb 104 117126 312341 2026-04-28T19:05:45Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 43 yasyapa,iiga-vil6kane'inbudln-suta vaktre clia vag-vaikhari chitte Vishnu-padaravinda-rasika bhaktir ddharitribhuje l fiste hasta-tale sada vitarana-srih pada-padrae^nisam rajnani mauH-mani-prabha budha-grihe Lakshmis trilokyani yasah t1 chaturddha vibhajyatmano rajyam adyan dvijebhyah param devatabhyah prayaclichan | dvitiyantu dharramaya tnryam svakiyam vidhayavati kshmam hi Kanthiravendrah || grame grame bhiiri nirishtanna-da... 312341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 43 yasyapa,iiga-vil6kane'inbudln-suta vaktre clia vag-vaikhari chitte Vishnu-padaravinda-rasika bhaktir ddharitribhuje l fiste hasta-tale sada vitarana-srih pada-padrae^nisam rajnani mauH-mani-prabha budha-grihe Lakshmis trilokyani yasah t1 chaturddha vibhajyatmano rajyam adyan dvijebhyah param devatabhyah prayaclichan | dvitiyantu dharramaya tnryam svakiyam vidhayavati kshmam hi Kanthiravendrah || grame grame bhiiri nirishtanna-danani devasthanany ntsavas teshu nityam 1 [iVa] margge margge sad-vanani prapascha sasaty urvvira raja-Kanthiraveildre || sa jayati vidya-lolas sakalari-nripala-sasane Kahih kalyana-gana-susilah Kanthirava-Narasa-Pvaja-bhupalah || *raja-kulabdhi-sasankah siiro dharani-varaha-birudankah i rana-siraani nissaiikas taruni-nivahe navina-Minankah Chika-Deva-Raja-simut s chintita-sarvartha-dana-sura-dhenuh I nripa-gotra-ratnasanur vairi-mahiprda-vana-briliadjdirmuh || kanda || lunthita-satrava-mada-gAja 1 kantha-galad-rakta-dhara-vigraha-ruchirani | ktinthiravan enal esegum I Kanthirava-Narasa-Raja-prithvindrara || Kanthirava-kshmapati-dharmma-patni Chalvajamambeti jagat-prasiddha I chhayanuvrittyabhavad atma-bliarttu Ramasya Siteva gunabhirama || ChahTij unaniba gunatas cha namna sadhvi chaiitrais cha su-dharmmatas cha sarvvatisayiny abhavad dharitryam saundaryatah sri-Hari-bhaktitas cha || tasyam Kanthiravendrad ajani Yadupatir Devaki-garbbha-sindhau S'aureh Krishno dharitriin avatum iva sutah Krishna-Raja-kshitindrah i samprapta yasya janmotsava-pataha-ravad agatat kandisikacl artthi-vratad vipakshad adhika-vijayita Chikka-Devendram asu || aruna-pani-talodara-lakshitair amala-sankha-rathanga-saroruhaih | api samakalanena Rama-Bhuvor Harim adhimnhi Krishna-mahipatim || yatha yatha sadhu-kalabhir eshas samedhate Krishna-nripala-chandrah I tatlia tathfi chandrikayeva kirttya sandrikriyante sarasam jaganti || padambujara Krishna-nripalakasya balasya cliapi kshitipa bhajante | balasya 1)hanor ggirayo mahantah padan sirobhir na kim adriyanto || bfde srimati Krishna-RPija-nripatav alambya dliatryah karam dvitrany eva padani dasyati sanair ddipre mani-prankane i mu!(tva bhiipatayah kara-graha-kathain svam svam padam chatyajan tad yuktam prati-b]nbhiijarn prakritayah prayah pratipa yatah || sri-Krishna-kshitipalake sva-vapnshi sri-Krishna-lila-pushi krida-kritriraa-kunjarair annkalam kridaty alolani sisau | mattebhanupadatmaoa mahibhujas svam lakshas kotisas samantas svayam arppayanti sa punar bbidah kathaii kathyatani U s6'yam paschima-Rahgarajanagari-siinhasanadhisvarah sii-Narayana-pada-pankaja-yugi-vinyasta-vishvag-bharali l pratyarthi-kshitipala-ratna-makuti-nirajitaiighris chiram deva-brahmana-rakslianaya jagati-samrajya-dikshAdharah || * Fioui l.frc 2 lines oftlie originr.l, to. <unit, afe in GraMtlM cliarac>ers. •j- From Kere 2 lines. ol the originul, to Nara a^Hu, are in Nagnri charaitors.<noinclude></noinclude> 458ehjgznc841x99yi6f0vrrt8nhd7e 104 117127 312342 2026-04-28T19:06:26Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 44 Senngapatam Taliiq. gambhiiyam garima matii- madhurima dakshyam daya dhirata pragalbhyam prabluita iiradaua-parata prema-prasanua girah | ittliam yo Ghika-Deva-bhiibhuji uialia-raje mahaato ganas tau sarvvan iha Krishua-Raja-nripatau sakshad aveksha mahe || anarchcha yain kuUi-patim Chika-Deva-Rajo "■ :-j bhaktya sva-h.asta-dhritaya nija-mudraya cha | [IVh] pautro'])h.ivat sva-kripayasya sa eva Krishno namna jayaty ayara atah kila Krishna-Rajah ||... 312342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>44 Senngapatam Taliiq. gambhiiyam garima matii- madhurima dakshyam daya dhirata pragalbhyam prabluita iiradaua-parata prema-prasanua girah | ittliam yo Ghika-Deva-bhiibhuji uialia-raje mahaato ganas tau sarvvan iha Krishua-Raja-nripatau sakshad aveksha mahe || anarchcha yain kuUi-patim Chika-Deva-Rajo "■ :-j bhaktya sva-h.asta-dhritaya nija-mudraya cha | [IVh] pautro'])h.ivat sva-kripayasya sa eva Krishno namna jayaty ayara atah kila Krishna-Rajah || alankriyangeshv iha Rukminiyyam vaklramliuje vag iyam atra Satya I ., _ sri-Krishna-RajeBahibhadrayog6'py asau sphutam saiusali Krishna-bhavajp Vrishni-vamsa-sudhabdhinduh Krishna-Raja-mahipatih | Vishnur eva svayaiu uoched 'aislinava-srir iyara kutah || prasadayau paschima-Rahgakantan nityotsavair mmitra-kulani rakshan | vitrasayan chatru-mahipatims cha Vibhishano^bhud bhuvi Krishna-Rajah || kalye prabudhya Kamala-ramanahghri-yugmam dhyatvabhiprij/a niyamena sahasra-namua i hutva krisanum adhikam vasu gam dvijebhyo datva sa nityam itihasa-kathas srunoti 1| sri-Krishna-Raj6rjjita-ni(ya-dana-dharabhir asasv abhipiiranibhih | Kaverajabhut kanaka-sravanti yasamsi 16ke'sya tu chandananti || hvi- adavachala-pateh kula-nayakasya Narayanasya navaratna-kiritam agryam 1 Sampat-sutasya cha tad-utsava-divya-murttes sad-ratna-kaiichukam akarayad esha Raja || Patalara paripalayaty Ahipatau vataaino bhoginas S'akre siisati Nakalokam amaras satrasanam bhuijjate | prithvim rakshati Krishna-Raja-nripatau sarvve labhante jaua mridv-arjnam mridulambaraui mriga-madain cliamikaram chamaram || kam II eredargg ivavu sura-taru i sura-mani sura-pasuga} ereyadodara old-ivam | maranuin maniyum pasuvum 1 doreye sri-Krishna-Raja-dharanisvaranol || yad-danam sura-bhuruhan tirayate yacS-chhris suradliisvaram yat-kirttis Surauimnagam Suragurum yad-buddhir ittha kila | yach-chhauryyam dvishatam Kapardy-alika-drik-prodyat-Karalanalaiu s6'yam satya-parakramo vijayate sri-Krishna-Rajo nripah || 6ri-Krishna-rajanya-lasat-pratapat padiuani ratrin-divam utpalani | dalanti milanty aray6'py aranye davagai-sahkakulitfi dravanti || paiichamara-kshiti-ruhan api paucha-sakhe bbumim bhuje drisi Ramara vadane cha Vanim | visvambharam hridi dadhan yasasa dadhati viisvambharabharanatani api Krishna-Rajah |1 S'riuivasa-yatindrasya kripaya paripushtaya | Snvaishnava-sriya Krishna-Rajendr6'tivirajate || yasmin r&ujayati mahim deva-dvija-baudhu-mitra-vargganam | prakiittnam prabalam abhiit tushtih puslitir jjayas clia dliannma^ cha ||<noinclude></noinclude> nbl4w7c3vl7fxio6429n2qofxnoggil 104 117128 312343 2026-04-28T19:06:34Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taliiq, (J5 Va] Krislmasya Riikminivasya Krishna-Raja-mahipateh I Devajammeti mahfshi prathama giina-sahni |i varaiigyah piiaar asyashtau mahibliyas sabha-lakshanah | ^ rupa-yauvana-lavanya-salinyas charn-loohanah |1 tabhis sri-Yadusailashta-tirtthanam sarasam kramat raja-patnibhir ekaikaii jirnocldliaram akarayat || ■■^" s6 'yam samasta-nripa-ratna-kirita-nrityad- ajiia-nati-chatula-nataka-sutradharah l ^ri-Krishna-Raja-nripatis... 312343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taliiq, (J5 Va] Krislmasya Riikminivasya Krishna-Raja-mahipateh I Devajammeti mahfshi prathama giina-sahni |i varaiigyah piiaar asyashtau mahibliyas sabha-lakshanah | ^ rupa-yauvana-lavanya-salinyas charn-loohanah |1 tabhis sri-Yadusailashta-tirtthanam sarasam kramat raja-patnibhir ekaikaii jirnocldliaram akarayat || ■■^" s6 'yam samasta-nripa-ratna-kirita-nrityad- ajiia-nati-chatula-nataka-sutradharah l ^ri-Krishna-Raja-nripatis svayam agraharam kurvvan yatheshtam atha karayatisma matra || Chalvaiamambaya chaikam agrahara-varam subham I clevasthanasya chanader jjirnoddharam Ramapateh || pitamahyapy agraharam Devirammakhyaya punah I karayan deva-gehader jjirnoddharam cha bhupatih || svakiya-Karnataka-rajya-madhye vicharya punyan sukhadan su-bhojyaa !!• clesan apasyat svayam eva raja teshuttamam Vaishnava-vasa-yogyaiil |( sa deso Yadava-giier ddakshine tv arddha-yojane | Kaveryas chottare bliage Niladreh paschimottare || Kamannjahgliri-sri-tirttha-tatakadres tu purvvatah | upatyakayain punyayam Lakshmi-Narayanasrayah || ramyo Hoysala-desakhyas sarvva-kala-sukha-pradah I tatrasllia Yadavapuri Nisljiiuvarddhana-pahta || 8ri-Ranuinuja-pad;hja-paragaih pavanikrita | Lakshmi-Narayanas sriman devo 'syam bhakta-vatsalah || tasya srl-deva-geliasya purvvasyam disi sobhanam | sri-Y'adava-Narayana- | Vasanta-Gopaladeva-vara-bhavanara l tad-deva-gehayor ubhayor i ab!)it6 'py agrahara-griha-rachanam || nirniyakarayad raja chatu-rathyabhir anvitau | griha-sreni samayuktav agrahara-varau ^ubhau |l tatraiva nitya-vasarttham tayor api cha devay6r | iiityam nity6tsavadinam sevartthan desa-desatah || aniya sadhun sad-vrittan veda-vedaiiga-paragan I Rig-Yajus-Sama-sakhasu pravinan chhastra-k6vidan ll = Brauta-smartta-vidhanajfian agnih6treshu nishthitan | (^antan kr6dhadi-rahitan kulinams cha kutumhinah || vedanta-dvaya-tatvajnan Dravidamnaya-desikan 1 S'rivaishnavan Madhva-vipran dvijan Advaitinas tatha I| etesham nitya-vasarttham kutumba-bharanaya cha | atra kshetradi-samyukta vrittis samyag akalpayat || asantu sarvva-vrittinam graman datva grihan api I achandrarkka-sthiter asya grama-simadi-b6dhakam |1 varaha-mudra-[F&] samyuktam sva-hastakshara-chihnitam '' ? asyagrahara-varyasya sasvatam tambra-Sasanam || datavyam ity apratimah Krishna-Raja-mahipatih i Ramavanam-Tirmmalaryam Kaundinyam Vaishnavam kavim || 12<noinclude></noinclude> bd7c8x40pq0917dswz46vcgq61whe2l 104 117129 312344 2026-04-28T19:06:41Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ^ Seringapatam Taluq. avochach chhasana-granthains tvam kumshva likhcti cha | datri-pratigrihitrinara sarvva-dharmmartha-sadhanam |; tenaiva vidusha chedain likh^^ate tamra-sasanain | svasti S'rinatha-nabhi-nalina-hiiava-"idhatur dvitiye pararddhe hy adye Viiraha-kalpe parinamati Manor antare saptamasya I ashtavitnse yuge'smin Kah-samaya-mukhe Sahviihe sakabde bhiite vedarnavarttu-kshiti-pariganite'nantare varttamane i| S'ubhakrid-vatsare Milrgge puniim... 312344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>^ Seringapatam Taluq. avochach chhasana-granthains tvam kumshva likhcti cha | datri-pratigrihitrinara sarvva-dharmmartha-sadhanam |; tenaiva vidusha chedain likh^^ate tamra-sasanain | svasti S'rinatha-nabhi-nalina-hiiava-"idhatur dvitiye pararddhe hy adye Viiraha-kalpe parinamati Manor antare saptamasya I ashtavitnse yuge'smin Kah-samaya-mukhe Sahviihe sakabde bhiite vedarnavarttu-kshiti-pariganite'nantare varttamane i| S'ubhakrid-vatsare Milrgge puniima Bhauma-vasare | Bralimayoga-yutArdrayam Balave karane tatha || €vam subha-diue raja S'rivaislinava-nripagraiiih | somoparaga-samaye i Eamanuja-janma-tarakadhyatvat | tad-yati-rajadhyushitam | Yadava-nagarim dvijaih pravarddliayitum || . virachayya vipra-vaiyair 1 vvidvadbhir weda-paragair jju&htani 1 Dvaravati-nagaragata I Yadava-bhupala-punya-phalarupah j; arttlii-jana-kalpa-sakhi 1 pratyartthi-vraja-sapaksha-giri-^'ajri | birud-ent-embara-gandah I prati-nripa-sundala-gandabherundah || ripu-kadali-vetauriah I para-bala-ghaiia-timira-chanda-marttaudah | sarvva-samanta-bhiipala-mauli-lalita-sasanah | Mahrirashtraryakaharya-daranodyad-iramraadah || Turushka-sushka-gahana-dahanodyad-davanalah | chanda-bahubaloddanda-Pandya-khandana-panditah || Chola-Kerala-bhupala-kalabha-vraja-kesari | Keladi-dharanipala-megha-janjha-prabhafjjanah || artth i-cl i ataka-san doh a-san toshakara-tuy adah | srimad-rajadhirajas sn-bhuprda-paramesvarah || A praudha-pratapa-viro narapatir Atreya-gotra-sanjatah | A guna-sindhur Asvalayana- | sutri Kshatriya-varas cha Rik-sakhi || Chika-Deva-Raja-pantrah I putrah Kanthirava-kshitindrasya | l apratima-Krishna-Raiah I sriman asianta-dana-sura-bhujah ji sangadhyayana-sampannan chlu'auta-smartta-visaradan | - ■■ brahma-tejo-n^dhin sadhun sat-kuliniuns cha Vaislinavan || Dravidamnaya-nipnnan vcdanta-dvaya-paragan | satvikan nirjjita-krodhan Madhvadvaiti-dvijan api | kutumbinah patra-bhvitan pariksliya paramadarat | etesham nitya-danarttham kutumba-bharanochitam || vritti-jatam tato datum k3hetraramadil)hir yjnitam 1 graman akalpayad raja sii-iman dliaimaika-vatsalah || Hoysala-dese tv asmin I ramyah [Vla] Kuruvanka-nadu-naniayam f antar-ddeHah sphitah 1 khyatcVsminn agraharika gi amah |I tesirv adya Yadavapuri Tondanur iti ya janaih | prakhyatasyas samas tv anyas Chalvadev.unbudlrr mmahan || Attikuppet i yo gramo desiyair abhidhiyate | r dvav imnu prabalau gramav upagraman bravimy atah || Ilonnainahidlir eshv eko Maralia)lis tathaparah I «I Sadugondanaha|lis cha Henil.hallis talhetarah 1<noinclude></noinclude> qdbdq4q77t4vj9q3qrysk4pdfwfcpq1 104 117130 312345 2026-04-28T19:07:00Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 4T A Hinkalile-saiiiju6'nya Uclianhallih Puras tatha i Naduboyanalicilli^ cha Hemmanhallir athaparah || HanumanakatiG-gramas I Chikkavanhallis cha Chikka-Hosahallih | Teginahalli Kafichinakere 1 Murukanahallir asya koppalu chaij Hakki-Mafichanahallir 1 Gganganahallis cha tan iman graman | sasyadhyan dasa-sapta cha I su-prajasah prabala-setu-su-tatakan !| tabhyara chaiva pradhanabhyaip sakam ekona-vimsatin | sarddham koppalun... 312345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 4T A Hinkalile-saiiiju6'nya Uclianhallih Puras tatha i Naduboyanalicilli^ cha Hemmanhallir athaparah || HanumanakatiG-gramas I Chikkavanhallis cha Chikka-Hosahallih | Teginahalli Kafichinakere 1 Murukanahallir asya koppalu chaij Hakki-Mafichanahallir 1 Gganganahallis cha tan iman graman | sasyadhyan dasa-sapta cha I su-prajasah prabala-setu-su-tatakan !| tabhyara chaiva pradhanabhyaip sakam ekona-vimsatin | sarddham koppaluna tena vimsatin vividhartthadan H graman salikshu-su-kshetvaramopagrama-samyutan l esliu grameshu vipranam vrittinam dvadasottaram || satam vibhajya bhagajiiair gramanibhir })rithak prithak | bhumir uttaraa-madhyama- i kanishta-saraudayatas cha sarvvasam | vrittiinam pratyekam 1 pratyekam sarvva-saramatatvena 1| asyam Yadavapuryam 1 vipranam dvadasottara-satani | nivesanany api nrlpas su-dridhani su-silpibhih akarayat parinaha yamany api yatharhakaia i| grihan vidhaya vipulan vritter vvritter vviijhagasah | grihopakaranais sarvva-sambharais tanduladibliih || sopaskarair vvatsarasya mitair apurya tan grihaii j sa-vatsam sudughan dheiiura ekaikam vesnia-vesmaiii || badhva vritti-kraraenaiva tat-patranam dvijanmanam | alaidcaraya kauseyam pattoshnisham cha knn»lale || anguliyaka-mukhyani kalpayitva prithak prithak I| etan vimsati-sankhyan 1 vrittinam dvadasottara-satanam 1 gramau viprendrebhyo I Yadavapury-agrahara-vasibhyah || pavanatara-Kaveri- 1 kallolasphala-puta-sala-vrite | S^rirangaputtonakhye | Paschiina-Raiige 'kshapada-su-kshetre || Phani-parivridha-paryaiike l S'ri-Bhumibhyam sukheua sayitasya | Rangesasya Rama-kara- 1 lalita-padcisya sannidhau raja 1| ^ri-Lakshrai-Narayana- I charanabja-kriparttham urvvara-danam | etebhyah klriptebhyo | viprebhy6'hain karisliya iti saidcalpya |1 aniya viprcvvaryan 1 nanavidha-gotra-sutra-sakhakhyan i sa-hiranyodaka-dhara- | piirvvakam ebliyas tu na mania na manieti || ; prayachchhat Krishnarpanam 1 astv ity apratiraa-Krishna-Rajendrah l ittham pradad graman l vrittinain dvadasoLtara-satanam H klriptan vinisati-saiikhyan 1 vipiebhyah Kvishna-Raj;'.-prithvir.drah l atra dvadasa-yuta- 1 sata-vrittinam pratigrihilri-nriinani || tat-tat-tri-purushani clia I likhyantc gotra-siitra sakhabhih | ; Kausika-Nrisimha-SLireh I pautras S'risaila-siiri-sukuraarah || i Apastam[F/&] bas Tiruiuale- l yaryo blumteHra vritti dvc | (143 luics foUotvwg coiitain naires <0c. of Vr'dlidars.) [in 7X Z»] sri-Krishiui-lAaja-rnicnclra-raatia CliaL-Ajaraambaya I Devirammakhyaya rajnah pitainaliya cha i.aritc H Yadava-puragrahai e | vrittinain dv;das6ttara-sataiiam madliye navottara-satc 1 vrittinAin ilia mahajanabliikhya, 1|<noinclude></noinclude> r7tsv76yx5h7hmlz713hgs9gbvx0qlp 104 117131 312346 2026-04-28T19:07:06Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 4$ Seringapatam Taluq. pratyekam pratyekam | padyaih prokta tri-purushair evam I Yajur-adhyapakasyaika vrittis Samnam athapara I sastra-pathasya chapy eka vrittinani tritayantv idara 1| iibhau varggau militvemau vrittinam dviVlasottaram | , satam sankhyatam etasminn agrahare gunakare || n ulcta-sankhyaka-vrittinam grama vimsati-samniitah | :- . prag uktah punar apy etair Lingapurvva-samahvayah || Bommarasanakoppalu- | Ranganakoppahi-samjiia-kharvv... 312346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>4$ Seringapatam Taluq. pratyekam pratyekam | padyaih prokta tri-purushair evam I Yajur-adhyapakasyaika vrittis Samnam athapara I sastra-pathasya chapy eka vrittinani tritayantv idara 1| iibhau varggau militvemau vrittinam dviVlasottaram | , satam sankhyatam etasminn agrahare gunakare || n ulcta-sankhyaka-vrittinam grama vimsati-samniitah | :- . prag uktah punar apy etair Lingapurvva-samahvayah || Bommarasanakoppalu- | Ranganakoppahi-samjiia-kharvvadabhyam cha I yukta-gramo milita i- 1 haitasam puranaya vrittinam || evam trayo-vimsatishu grameshv eshu prithak prithak I vibhakta dvadasodagra-satamsa svasthya-bhumayah || punas cha nitya-vasartthara dvijanam atra kalpitah | chatvaro vrittayas tasam pratyekam sadhanany api |j lekhayitva dharitrinara tat-tad-desasya namatah l nivesanany api prithak chatvari nripa-pungavah || karayitva tatas tesham bhusuranam adan muda | tesham tri-purusha-grantha-chatusLtayam idam kritam I| ' etat tat-tat-sadhaneshu likhitam cha yatha yatham l itah param upagrama-pradhana-grauia-gocharam || (charam) chatus-sima-nirnayadi likhyate desa-bhashaya I yadaYapuii^agrahara-hubali-gramagala yelle chatus-simegalige pratishthe raadiruva Vamana-mudre'* fejljlugal aYava-baliyol nett irppav eie l (194 Imes follotving contain defaiJs of houndaries) [la KllJa] int ivellamura i-Yadavapuri-agraharada nura-lianneradu-vrittige saluv ippattu-graniagala yaUe-gallugala [XIIl h] vivara i raattam | slo 1 ya klripta sastra-patharttham sate'smin uvadasuttare | sa datta bhubhuja vrittir Gopinatha-pradhanine || panditayatra-likhitam tasya traipurushantv idani | Bahvricha BharadvajA- 1 nantayyaja-Pandurauga-panditajah I A Gopinathamatyo I 'tty atraikam Asvahiyano vrittim || ity evam vim^ati-gramair dvadasottaram uttaraam i vrittinam tu satani kritva datva Krishna-naresvarah || graraa-yugrae punas chashtau vrittih kritva viseshatah | ashtabhyas tas cha viprebhyas sishyebhyah pratyadapayat || ir tau gramau Kerale-nadu-desasthav Amritur-sthale | tasmin Holalugundakhya-gramadhinas tayoh pura || grarao Hosapurabhikhyas tv ekas tasyartta-purttaye | datta Holalugundasy Madanhalles sthale'dhika || pana-dvayadhika-chatur-nishka-siddayada raahi | Bettadapurabhidhane 1 grarae'rddhara chapi samvibhajyadat I clvi-panadhika-nishka-chatu | shka-kara-kshetram cha Bettadapure'rddhaiil cha |f kritam Hosapuradhinam vrittinam artha-purttaye | tathanyas Sanababhikhya-gramayatt6'bhavat pura || namna Hauchipuro graraas 8(Vpi' datto mahibhuja | Bettadapurarddha-sahitau I Hosapura-Hanchipurav imau gi'amau i dvi-panadhika-niskka-chatu I shka-kara-prada-bhu-yutau dvijadhinau ||<noinclude></noinclude> 5g2ci8ur6zdtiqek3iq87gyrvaxpxq6 104 117132 312347 2026-04-28T19:07:25Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq, 49 atra sarvvatra klriptashta-vrittibhajam clvijanmanam | tat-tat-troipuriisha-sloko hkhyate pratipurusham | (1 1 Unes following contain names dx. of Vrittidars.) vrity ashtakam idam adau | vrittinam dvadasottara-satam cha ubhayam vimsaty-uttara- 1 satam kritam sankhyayatra vrittinarn || Mahisuranvaya-varidhi- | cbandra-sri-Krishna-Raja-nripa-dattah i jiyyad a-chandrarkkarn | Yadavapuryyam kritagraharo 'yam || Bettadapurarddha-samyu... 312347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq, 49 atra sarvvatra klriptashta-vrittibhajam clvijanmanam | tat-tat-troipuriisha-sloko hkhyate pratipurusham | (1 1 Unes following contain names dx. of Vrittidars.) vrity ashtakam idam adau | vrittinam dvadasottara-satam cha ubhayam vimsaty-uttara- 1 satam kritam sankhyayatra vrittinarn || Mahisuranvaya-varidhi- | cbandra-sri-Krishna-Raja-nripa-dattah i jiyyad a-chandrarkkarn | Yadavapuryyam kritagraharo 'yam || Bettadapurarddha-samyuta- | Hosapura-Hanchipurakhyayor anayoh | sima-sthapita-drishadam I sthanany api sahkhyayatra Ukhyante |i mattam i-entu-vrittig untada Hosapura [XZFa] naSchipura BettadapuradalU arddha mattam kam 4,-jl2 nalku varahanu yeradu hanavina bhiuni chatus-sime yellegu kuda pratishthitavagirppa Vamana-mudre- kallugala vivarav ent enc i Yadavapuri-agraharadaUi nur-ippattara gana-sahkhya-puranartthavagi mattam esagida yentu-vrittigalge Kerale-nada Amritura sthaladalli. vihgadisi kotta gramagalalli Holalu- gundada-hobali Hosapurada gramada yellegaUu | (36 lines foUoiving contain details of boimdaries.) [in XlVb] Saumyabda-Bhadra-varse tii sva-guroh punya-vasare | sarvvagrahara-viprebhyas sarvva-manya-pradah praljhuh || Bettadapurasyottararddham api dhara-purassaram | pradad Yadavapury-agraharibhyali Krishna-bhiipatih || asya simopahinam cha nirimayo Ukhitah puni | idak eUe gaUina vivaram munname bared ii-ppudu sri [XFa] inti-sima-pradesa-pratishthapita-Vamana- mudra-sila-pariveshtitagalagi Yadavapuri-agraharakke salnva 23 ippattu-miiru-gramaiigala chatus- simeyolag untada gadde-beddalu-tota-tudike-ane-achchukattu-kadarambha-nirarambha-magga-mane- vana-suuka-pommu-suvarnadaya-kanikc-bMlige-huUu-ha!,)a-hoge-kanike--kuri-derige-jatig-uta-Deva vatta-hech(*hu.-bedige-gramadaya-charadaya-horadaya yivu modalada a-sakala-svamyavannu uliga-ma- nyada arevasiyannu kuda yi-Yadavapuri-agraharada 112 nura-hanneradu-vritti-raahajanahgalu sarvva- manyavagi sasvatavagi tarn tamma putra-pautra-parampaiyyavagi a-chandrarkka-sthayigalagi i-bburay- akasahgal ullannegam nirabadhavagi sukhadind anubbavisikond iharuint i 23 ippattu-muru-gramahgala chatus-simegalaUiruvanidhi--nikshepa-jala-pashana-akshiny-agami-siddha-sadhyahgalemba"ashta-bh6ga teja-svamyahgalum 1112 nura-hanneradu-vritti-maliajanahgalge ^asvatavagi salurudu | yillindam munde i 112 nura-hanneradu-vrittiyum i-raahajanahgal maduva adhi-kraya-dana-parivarttanagal emba vyavahara-cliatushtayakkarn yogyavagi salvudul indumodtdu i 23 ippattu-muru-gramagalalUyum untada a-sakala-svamyavannu i 112 nura-liatmeradu-vrittiya mahajanahgal ellarum ivar-ivara putra-pautra- A parain[)aryyavagi a-chandrarkkamum sasvatavagi siikhadind auubhavisikond iharii yendu Atreya-gotra- A sikliaraiahkara-kalpasakhiyuni I Ajvalayana-sutra-sobhavaba-suparvva-maniynra Rik-sakha-prakhyapaka sudha-rasa-phalamum euisi prasiddhivet! a Ghika-DGva-raaharaj-Odeyaravara pautrarum | Kanthirava- Narasa-Raj-Odcyaravara putrarurn Ch:ilvajamaui]ja-garbbliamriLrirnb]i6dhi-raka-sudhakararuni enisi sakal ivavn salahuttam ileyanr palisMttam irppa srirnan-maha-rajadhiraja i aj >,-p;irainesvara praudha- pratapa birud-ent-embara-ganda Dharani-Va :-aha-birudan uddanda-dor-ddanda s;!hgiama-Rama Yada- va-kul6ddliarana-dhurinaKarnnataka-chakra' artti sakala-kala-pravina SVivaishnava-mata-pratishthapa- ka sri-Vehkatachala-nivasa-S'riniva3a-charr ;.aravinda-karuna-vidhayaka-kaihkarya-dhaureyan^^ sri- S'rinivasa-paramaharasa-parivrajaka-pravarai, ,hri-sarasiruha-sandra-makaranda-rasasvada-samvarddhitia- bhrihga-rajanum I dainandiua-purvvahna-vi^rtmitaneka-maha-dana-santananiim sauryailca-nidhananum | saranagata-paritrana-parayananum l santata-santatatmiya-kirtti-sudha-dhavalitakhila-bhuvana-bhavana- stomanum i nirahkusa-bala-parfila'ama-praohan(la-nij^-bhuja-daj,Kbi-prak-ampita-Nandakakhy6ddanda- 13<noinclude></noinclude> lktgfs1m4hizidaswwozv3e8xa37sc5 104 117133 312348 2026-04-28T19:07:32Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 50 Seringapatam Taluq. mancialagra-prabliuta-pratapanala-kilaYali-salabliayitahita-Maharashtra-bMpa^ I durddanta- samanta-bhukanta-niauli-mani-ghrlni-nirajita-nija-charana-taruna-pravalanum | ripu-vijayaika-lilanum virarol-gandanum ant-embara-gandanum enisi SLi-mahita-^Iahisiira,pratima-Krishna-Raj-Odeyaravaru sakala-jagad-rakshana-parayana-sriman-Narayana-prityartthavagi somoparaga-punya-kaladalli tamma pitri-pitamahadi-maha-rajar ellarggam srimad-Vaikun... 312348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>50 Seringapatam Taluq. mancialagra-prabliuta-pratapanala-kilaYali-salabliayitahita-Maharashtra-bMpa^ I durddanta- samanta-bhukanta-niauli-mani-ghrlni-nirajita-nija-charana-taruna-pravalanum | ripu-vijayaika-lilanum virarol-gandanum ant-embara-gandanum enisi SLi-mahita-^Iahisiira,pratima-Krishna-Raj-Odeyaravaru sakala-jagad-rakshana-parayana-sriman-Narayana-prityartthavagi somoparaga-punya-kaladalli tamma pitri-pitamahadi-maha-rajar ellarggam srimad-Vaikuntha-lokavaptiy agalendu nalavind ubhaya-Kaveri- madhyada [XF6]* Gautama-kshetrada Paschima-Ranganatha-svam-iyavara charanaravinda-sannidhiyalli nana-gotrada nana-sutrada nana-vichitra-sakheya nanavidha-namadheyadi Yadavapuri-agraharada 112 nura-hanneradu-vritti-mahajanangalgami 23 ippattu-muru-gramagalam sa-hiranyodakavagi sri-Krishna- rppana-buddhiyim dhareyan eredu kottu tavu madid iy-agraharam sasvatavagi a-chandrarkkamum sarwamanyavagi nadoyutt irali yendu Dharani-Varaha-mudra-sahitavagi sva-hastaksharangalim sva- nama-safichihnitara geydu baresi kotta bhu-daua-tamra-sasanara || srih |i ekaiva biiagini loke sarvvesham eva bhubhujam I na bhojya na kara-grahya vipra-datta vasundhara || dana-palanayor mmadhye danach chhreyonupalanam l danat svarggam avapnoti palanad achyutam padam |1 sva-dattad dviganam punyam para-dattcinupalanam | para-dattapaharena sva-dattarn nishphalam bhavet || sva-dattara para-dattam va yo hareta vasandharam | shashtir-vvarsha-sahasrani vishthayam jayate krimih || Indrah prichchhati Chaudalim kim idain pacliyate sublie | 6va-mamsain suraya siktam kapalena chitagnina || kimartthara vada kalyani charramana pihitam tvaya I brahma-svam brahmana-kshetrain harayanti haranti ye | tesham pada-rajo-bhitya charmmana pihitara maya H imam dharmmam cha ye ghnanti ye cha tat sahakarinah I Kirata-Mlenchha-Chandala-charmmakaratraajas tu te |j bahubhir vvasudha bhulita rajabhis Sagaradibhih | yasya yasya yada bhurais tasya tasya tada phalara |! samanyo 'yam dharmma-setur nripanam | kale kale palaniyo bhavadbhih l sarvvan etan bhavinah partthivendran I bhiiyo bhuyo yachate Ramachandrah || mad-vainsaja vanya-kulodbhava va I rakshanti ye dharmraam imam nripalah | teshan tu nityarn sa Harir ddadatu I santana-vriddhirn bhuvanadhipatyain || t dharmmas su-sthiratam yantu Krishna-Raja-mahipateh I yavad-dharadharadhara yavach chandra-divakarau || Karnnat-Andhra-su-Samskrita- I kavita-gandharvvakeshu yah kusalah | tenedain Ramayana- 1 Tirumaleyacharya^siirina bhanitah || granthas santoshaya | prabhavantv iha tambra-Sasane likhitah sampat-sarasvata-bahu- 1 santana-kshema-sarvva-saukhyaya 1| kalyanaya yatheshtam | kahta-samastepsitarttha-labhaya | sri-Raraayana-Bharata- | parayana-nihita-vrittina kritina 11 kavina Tirumaleya- charyyenedarn tambra-sasanaTn likhitain 1 6ri-Krishna-kshraapatir nnityaiii palayann akhilarn mahiin I jayaty asau ripu-stoma-kari-kanthiravatmajah |1 kih 11 6ri-Krishna-Rajah H • A sieka is eDgvaved l.ere wbich is repeated at the end. t This 8'Jcika is also engraved at the top of the plate.<noinclude></noinclude> 7haq4axzp7kofbweiwmyyt344vnh8oj 104 117134 312349 2026-04-28T19:07:39Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 51 65 At the same village, on the wall south of tlie Kaildsesvara temple. {Gmntha ancl Tamil chataders.) Svasti sri rattu Markali-masam na-chcheturveti-man sam-utayar-koyil .... tta-Pillai al-utayar ... ttauum . . yya-kont-ittanum pakkalum chantikkiramattu ttevantai Putoluranti- chettiyar i-ttevarkku oru tiru-nanta-vilakku a-cha yaka ppeHyutta .... 66 On the wall west of the same temple. {Grantha and Tamil characters-) Svast... 312349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 51 65 At the same village, on the wall south of tlie Kaildsesvara temple. {Gmntha ancl Tamil chataders.) Svasti sri rattu Markali-masam na-chcheturveti-man sam-utayar-koyil .... tta-Pillai al-utayar ... ttauum . . yya-kont-ittanum pakkalum chantikkiramattu ttevantai Putoluranti- chettiyar i-ttevarkku oru tiru-nanta-vilakku a-cha yaka ppeHyutta .... 66 On the wall west of the same temple. {Grantha and Tamil characters-) Svasti sri Yuva-samvatsarattu Masi-masam sri-Kaiyilasam-utaiyarukku turumu .... anta .... lakku 67 ' On the hase of the same temple, {Qrantha and Tamil charaeters.) Svasti sri Raudri-samvatsarattu Vai mbhu-devar Nikkarasa-Pillaikal Tevappa lasam-utayar-koyill-aiukal-utaya mum intukku varum a-sakalamum kramam panni kkututtu konta ga 52 sva-dattam para-dattam va yo hareti vasundharam I sha Simbhuljara tottu Mahadevannana 68 In the same place. {Chrantha and Tamil characters.) samvatsarattu Mesha-macham .... polu ravennaika . . tta Bhasanta-rayar i-dde valakku neru i-ddevakam Mahadeva-bhattan .... 69 In the same place. {Qrantlm and Tamil characters.) Svasti sri Nara§a-ka tevarkku Bharadvaja-gotrattu Appananu Mahadevarum ^ri-Kai vritti-pra . . , . a-sakalamu kramam panni kututtu . . . , nal ttoranulam iran . . . . 39 manulamasta Vikrama-sam , . . . . pananu Mahadevaru .... 70 In the same place, {Grofntha a/ncl Tamtl characters.) .... nam ^ri-Kailasam-utayarkku tiru-prati Narasimha-Devar prithivi-rajyara panni arulan irka Prabhava-samratsarattu ....<noinclude></noinclude> 5jtc8hpqqxkascz7ewoow2igt41j2xq 104 117135 312350 2026-04-28T19:07:45Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 52 Seringapatam Taluq. 71 In ilie same iilace. gonda bhuja-bala-Vira-Gauga-Vishnuvarddhaiia-sri-Narasimha-DeYaru du . . graha jyam geyuttiralu srima vagg ellakam vrittiya . . raya sarvva-badha-pariharavagi dhara- purvvaka madi bitta datti i-dharmmavan an madya-griinigalagi ragi nadasuvarige sri-Varanasi- yalu rige nur-ara kavileya dana ma . . . . sva-dattam para-dattam va yo hareti vasundharam | sha S'imbukara-tottu-Mahadevannana 72 On tlie n... 312350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>52 Seringapatam Taluq. 71 In ilie same iilace. gonda bhuja-bala-Vira-Gauga-Vishnuvarddhaiia-sri-Narasimha-DeYaru du . . graha jyam geyuttiralu srima vagg ellakam vrittiya . . raya sarvva-badha-pariharavagi dhara- purvvaka madi bitta datti i-dharmmavan an madya-griinigalagi ragi nadasuvarige sri-Varanasi- yalu rige nur-ara kavileya dana ma . . . . sva-dattam para-dattam va yo hareti vasundharam | sha S'imbukara-tottu-Mahadevannana 72 On tlie nortli wall of the same temple. {GrantJia and 'Camil characters) Svasti sri Hemauampi-samvatsaram Vaicha tayar-koyihl sthanapatikal Tarani-bhattanum Alutayar-bhattanum nal pakkalum Tonda 73 On tlie soiith ivaU of tJie same temple. {Grantha ancl Tamil characters,) Svasti sri dhi-saravatsaram Markali-masam pirnntare. . nu .... paunamiyum tiuka .... perra Rohini-nal sri pa chaturveti-mahkala Kailasam-utayar .... nunpati Kau^ika-gotra llai Pilavara Gahgadharanu maye viruvolam i-ko. . . . garanar pati gen-tama go 74 At StuiJca Tondanur {same liolli), on a stone nenr the south base oftJie (JhannaJces'ava tctnple. Svasti samasta-prasasti-sahitam siiman-maha-mandalesvararri Tribhuvana-malla Hoysala-sri-Vishnu- varddhana-Devara pratapav entendade || NahgaU-Kohgu-Singamale-Rayapuram-Talakadu-Uoddav-a- | Behgirivasa-Kollagiri-Ballare-ValUiru-Chakrakottam-U- cbchahgi-Viratana-polaUa-Bahkapuram-Batiavase-Koyatur | ttuhga-parakiamam vijaya-varddhanan i-kaU-Vishnuvarddhana ]| A Niladri-Padigbattam- 1 Elumale-Kaiiehi-Tulava-RAjendrapurara | Kolala-Bayalunaduhnan | alapade konda Vishnuvarddhana-Deva || Halasige-Beluvala voppuva l HuUgerey a-Lokkugundi-Heddore-varegara | kaUgalane taguldu vikrama- | baladira kaikonda Vishnu bhumandalamam || tat-putrara || ghana-Sauryyatopadindam Dravida-Magadha-Pauchala-Nepala-Lala- | vanipalanikamam sadhisi sakaja-ripu-brata-dhatri^aram kond- 1 anitum desahgalam tannaya bhuja-baladind eyde kaikondu samra- jya-nivasa-nathan irddam Yadu- kula-tilakam Narasimha-kshitisam i| svasti samadhigata-paucba-maha-6abda-maha-mandale^varam Dvaravati-pura-varadhiivaram Yadava- kulambara-dyumaniy artthi-jana-chintamani male-raja-rajani niala(pa)rol gandady-aneka-namavaji- virajitam appa sri-Tribhuvana-maUa Talakadu-Kohgu-NahgaU- Gahgavadi-Nonambavadi-Banavase-<noinclude></noinclude> rxu2k0o00m5mr3dfvhlepropyvvzsfw 104 117136 312351 2026-04-28T19:07:51Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: lieringapatnm Taluq. 53 Hanungallii-Halasige-Belvalam goiida bhuja-bala Vlra-Ganga-Hoysala-pratapa ^ri-Narasimha-Devaru Dorasamudra-nelevi<Jino}u duslita-nigraha-sisbta-pratipalanam madi suldia-sankatha-vinodadim prithvi- rajyam geyvuttav iral atan aramaneyoUl || dhareyo} mum sanda dandadhiparol atisayam danadol dharmmado} . . | sakala-mahi-ma vacliana-sahasra-pratanangalo} sam- 1 4. rasa-sauryyatopadol sad-gunadol adhilia-tejangalol .. .. | dhatrisv... 312351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>lieringapatnm Taluq. 53 Hanungallii-Halasige-Belvalam goiida bhuja-bala Vlra-Ganga-Hoysala-pratapa ^ri-Narasimha-Devaru Dorasamudra-nelevi<Jino}u duslita-nigraha-sisbta-pratipalanam madi suldia-sankatha-vinodadim prithvi- rajyam geyvuttav iral atan aramaneyoUl || dhareyo} mum sanda dandadhiparol atisayam danadol dharmmado} . . | sakala-mahi-ma vacliana-sahasra-pratanangalo} sam- 1 4. rasa-sauryyatopadol sad-gunadol adhilia-tejangalol .. .. | dhatrisvara nurmmadi migil enipam dandanathambararkkam || desadhikari Kamme-ku- 1 lesani dvija-vamsa-tilakan apratima-yasam | Kausika-gotra-pavitra | tarnsa || a-mahiraa-nidhanana maha-sati gotra-pavitre rupinol 1 Gominigam pompinol Girijegara gunadol Janakatmajegam. . . . | .... patibrate Dekkale-narige sandud aiiya-kam- 1 tam adhilcad-vilasa-charitara padiye ku.. norppad eniyam i| *utta-varic]ia-su .... krita r enisi nalvar I Kkantu-ppratimanar esedar avanitaladolu H a dandadhisa-dava birana bira dor-ddanda-danda . .. darppishtha-dandesvara-kantha-chchheda- vajrayudha dakkarakke maruvakkam kirtti-lokakke dhairyyad aregottan enal Kudavanam dhanyam perar bbappare || janakara . . . . yi Komma-Rajarn sthira-Narayanange yudugadeshthegale komara para-nari-diirana , « sanda gunodara , ri. . nadina sunkada . -■ , Tondanura (1 5 lines UlegiUe.) vrittiyan a-pradhanam a-Brahmapuri-da.ia ta marddana. . . . 1 shashtir vvarbhsha-sahasraui vi 1 , bhavet || 75 At the same viUage, on a vtraJidl south of tJie BdJcshasamma temjoile. S'riraatu Bahudhanya-samvatsara-Phalguna salu ^. . 76 At Tondamr (same JioUi), on a stone in Sihgaldchari''^ paddy field, {Qranthaand Tamil c^iaraders.) Svasti sri srimatu-mahamandalesvara Talekkatu-Kanka Konku-Nankali-Vanavaclii-Panu .... . . iita 6ri-Narachinka-P6chala-Devar prithuvi-rajyam panni yarulan irka Yuva-samsarattu Tai-masattu purva-pakshattu ^ima deva marre tinal kilamai nal *. .. Yadava-Nara- yana-chchaturppeti-mankalatta a^esha-mahajanamurn vyavasthai pannanpati Tiru-Narayana-Pperu- mala tiruvitai yattaken Tiru-Narayanan tirulata valattukku ^esha-varushatthil nalu-ponnumekolla- kkatavomanom itukku anisayam anilai ttara raja-drohi grama-drohi go-brahmanarai vadhai-panninar alca.. ...... • It is imposiiUe to re&tore the following verses owing to eo mucli laeing defaced.<noinclude></noinclude> 3hqnqgxdyjj3n97mk3bi99k9gu88xb7 104 117137 312352 2026-04-28T19:07:58Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 54 Seringapafam Talnq. 77 •• At Melukote^ on a rock helow tlie NarasimJia tempJe on tlie hill. Sli-Tirunarayana-SYami Nrisimha-svamige mahi-Darai sal-Jalau nara Ijijal || Vi^vavasu-nama-samvatsarada Ashadha-su 7 lu Navaha-Tipu^Siiltan bachayi adil ane 2 hennane 1 sa S'iirangapattanadinda hajdra-nayaka-S 'rinivasachari harikara-Uakshi saha Mehigote-parapati-Kasi-Iiaii Mira-Jaina-una mund ittu vapisiy-idhe. * 78 On a hig rocJc on tJie same hill. Achyu... 312352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>54 Seringapafam Talnq. 77 •• At Melukote^ on a rock helow tlie NarasimJia tempJe on tlie hill. Sli-Tirunarayana-SYami Nrisimha-svamige mahi-Darai sal-Jalau nara Ijijal || Vi^vavasu-nama-samvatsarada Ashadha-su 7 lu Navaha-Tipu^Siiltan bachayi adil ane 2 hennane 1 sa S'iirangapattanadinda hajdra-nayaka-S 'rinivasachari harikara-Uakshi saha Mehigote-parapati-Kasi-Iiaii Mira-Jaina-una mund ittu vapisiy-idhe. * 78 On a hig rocJc on tJie same hill. Achyuta-Vijaya-Raghava-nayanivari sada seva srimatu 79 At a mantapa on the way up the same JiiU. Achanna madida padiyata sata seve antu padi hadinaidu 1 5. 80 At MeluJiofe, on a stom nortJi-east oftJie Gariida iemple in tJie Ndmada-Jcaite garden. S'ri-Siddhartthi-samYatsarada Asada-sudda 1 S6 Hedataleya Immadi-RaYutta-Raya-Perumalu-Deva- dannaykara makkalu Immadi-Ravutta-Raya-Madappa-dannaykaru Emberumanaru-kanda-tiri-maima- samyavanu Madapa-dannaykaru tiri-manna Perumalige kotta-dharma mangalam aha sri sri 81 A At MeluJcote, on a rocJc south of Tirumangi Alvdr femple. ( Tamil characters.) Tirumalai Nam ... . nanta vanam 82 At MeJuJcote, on tJie sJuice oftJie Jcalydni. B'n-Vithala-nathagala dharma 83 At tJie same place^ on tJie east of tjie Totti-mantapa of the Ndma-tirtJia, Amritammanavara seve-mantapa 84 At tJie satne place, on tJie hase ofthe BJiuvaneSvari. A Mahisura-samsthanada sri-Krishna-Raja-Odeyaravara seve S'alivahana-Saka 1739 ne Isvara-samvat- A sarada Ashadha-bahuja-bidigc-divasa 85 On tJie soutJi of tJie same. A Malii^iira-samsthanada 6ri-Krishna-Raja-VadayaraYara seve Salivahana-sakha 1739 ne I^vara-samvat- sarada Ashadha-ba 2 divasa<noinclude></noinclude> 4erntjj5l5gj41wbhxgdss10nere5uw 104 117138 312353 2026-04-28T19:08:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 55 86 At M'2iiJcd:e, gji a stone in the ground norfli ofthe raiiga-manfapa of the Nammdlvdr temple. S'iibliam astii |j srimate Ramamijaya namali ]| uttare Sahyaja-tire sarvva-sthana-samuchcliaye 1 Karayana-gh*au srunan aste Narayanas svayam || svasti sri-jayabhyudaya sriman-malia-rajadhiraja raja-paramesvara ari-raya-vibhada bhashege tappuva rayara ganda chatus-samudradhipati sri-vira-pratapa sri-Virupaksha-maharayaru suga-sankatha... 312353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 55 86 At M'2iiJcd:e, gji a stone in the ground norfli ofthe raiiga-manfapa of the Nammdlvdr temple. S'iibliam astii |j srimate Ramamijaya namali ]| uttare Sahyaja-tire sarvva-sthana-samuchcliaye 1 Karayana-gh*au srunan aste Narayanas svayam || svasti sri-jayabhyudaya sriman-malia-rajadhiraja raja-paramesvara ari-raya-vibhada bhashege tappuva rayara ganda chatus-samudradhipati sri-vira-pratapa sri-Virupaksha-maharayaru suga-sankatha-vino- dadim prithvi-rajyam g?yiiittirahi |! S'aka-varLisha 1393 neya varttamanav aha Virodhi-sarnvatsarada Asvija-ba punya-kaUidahi. . . . na-mantapaparabhidhana dakshina-Badarikasrama sri-Yadava- giriyada Tirunarayanapurada sri-Narayana-devara di vya-Lakshumi-deviya S'atag6pa-munivara-kayinka- rya-parangatarada Nachiyarammanavaru Kuru . . vajampadiya parama-vayidika-S'rivayishnava-maha- janahgalige kotta dharmma-bliu-danada kramav entendare nanuImmadi-Prahuda-Deva-RayaradaMaUi- karjjuiia-maharayara kayyaUi Sanaba-Mukuliya-nadanu sri-Narayana-devara sannidhiyalu a-chandrarkka- sthayiyagi dana-dhara-purvvakavagi tambra-sadhanamam padadu sri-Narayana-devarige samarpisida gramad()lage6ri-Narayana-devaracharanaravinda-bharitatatrayika-nishthita-tulapurushadi-maha^daua- vrata-dikshita-abhinava-kula-sekhararada ^riman-maha-pradhanara Timmanna-dannayka-vodeyaru sri Narayana-devara divya-s i-pada-padmaradhakHrii sri-Ramanujacharyyara prathama-^iahyarada veda- marga-pratishthapanacharyyaru ayivat-il)baru S'rivayishnavaru kudi Alvara-devara kayihkaryak endu Kurukulavampadiya Alvara-seveyarn madikond ilia S'rivayishnava-mahajanahgalige a-chandrarka-stha yiyagi dana-dhara-purvvakavagi sri-Naiayana-devara sannidhiyalu kottu namma vasavagi kottu yidannu Kuliyakoraya kaluvali Ntilenahalliya gramada griha-nivesana Parahkusasamudrada kereya kelagana gardde-beddalu lekka yippatta-aru-varamiu Kurakulavarapadi-griha-nivesana-muntagi sarvvamanyavagi kottevagi Tirupatiya Kulava npadiya chatus-simeya vivara Madarisaratiyinda paduvalu Kand^diya Cheimarasara brindavanadiiidarn badagalu hiriya-didiyim mudalu Kalyanisarasvatige hoguva didiyim tehka^u ?.nlu Vamana-rand eya kalUm valagada chatus-si.neya griha-nivesana hadimuru grihavannu k ittikkombante Nallenahalliya-gramada valig? tehkana keriya medina maneyannu hadimuru nivesana- vam madi avarolasje aivatt-ibbarige onda nivesana Kurukkalampadiya S'rivaishnava-mahajanahgalige griha-nivesana hanneradu antu hadimiiru-nivesanada gadde beddalu chatus-simeya vivara Nallena- halli tehkala hora-voni mereyagi Parahkusasamudrada-kereya kodi-niru-liayuva-gaddeyim paduvalu Kadabada kcreya nir-kond-iha simeyim badagalu yattu kattuva guddakke mudalu Nallenahalli kereya paduvala kodi int i-chatus-simeya gadde beddalu gu 26o-o syanubhaga-Ramanujage beddalu gu Ho ubhayam beddalu gu 26iio Parahkusasamudrada kere kelagana gaddeyalli syanubhaga-Ramanujage bijavari gadde kha oio aksharadallu aidu-kolaga-gadde aidu-hanada holavannu kottev3,gi Parahkusa- samudrada kere kelagala gadde beddalu Nallenahalli tehkana kereya griha-nivesana Kurukkalampadi- ya griha-nive^ana muntagi griha-gadde-beddalannu anubhavisikkonda baha .. S'iivaishnavarige kotta namada vivara Kaundinya-gotrada Apastambha-sutrada Tiruva-Rahga-Perumal-aiyagala makkalu Pileyahgaru Lohita-gotrada Asvalayana-Ramanujaihgara makkalu Yalaiyahgaru Kausika-gotrada Apastambha-sutrada Kalamegh-Aiyahgara makkalu Aiyahgaru Visvamitra-gotrada Jayamuni-sutrada Ramanuj-Aihgar Bharadvaja-gotrada Apastambha-siitrada Tirumalachar Gargga-gotrada Apastambha- sutrada S 'rirahgarajar Vatsa-gotrada Apastarabha-sutrada aigal Krishnainavar yajamana-vritti aivatt- ibbara aiyyage S'rivaishnava-mahajanahgalige Nallenahaliyalli griha-nive^ana beddalu Parahkusa- samudrada kere-kclagala gadde muutagi sahkha-chalira-Vamana-mudre-lcallina valagada gadde-beddalu-<noinclude></noinclude> i54908de2y451yrfivfxq903s7ot257 104 117139 312354 2026-04-28T19:08:13Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 56 Serlngapatam Taluq. tota-tuduke-ane-achchugattu-agami muntada kslietrada a-sakala-svamyavaunu nimage navu sa- hiranyodaka-dana-dhara-purvvakavagi a-chandrarka-sthayiyagi Nachcharammanavaru kotevagi i-maryadige griha-kshetra-gadde-beddahi-tota-tuduke muntagi hanneradu-varushada mele kraya-vikra- yakke salluvadu mele idantaha S'rivaishnava-mahajaiangalige vicharisi nimma maryadeyalU iddavarige vikraya-dana-parivarttanege saUuvadu yendu Nachcharammanavaru... 312354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>56 Serlngapatam Taluq. tota-tuduke-ane-achchugattu-agami muntada kslietrada a-sakala-svamyavaunu nimage navu sa- hiranyodaka-dana-dhara-purvvakavagi a-chandrarka-sthayiyagi Nachcharammanavaru kotevagi i-maryadige griha-kshetra-gadde-beddahi-tota-tuduke muntagi hanneradu-varushada mele kraya-vikra- yakke salluvadu mele idantaha S'rivaishnava-mahajaiangalige vicharisi nimma maryadeyalU iddavarige vikraya-dana-parivarttanege saUuvadu yendu Nachcharammanavaru Kurukkalampadi iha yajamana- vritti-aivatt-ibbaru hanneradu-jana-S'rivaishnavaru antu hadimuru-mandi-S 'nvaishnava-mahajanangaHge navu namma svaruchiyinda vadampattu kotta bhu-dana dharmma-sadhana i-maryadige sakshigalu aivatt-ibbaru int ivara ubhayanusammatiyinda baradata Ramanujana baraha Nachcharammana vappita Yadugiri-Nachchiyar aivatt-ibbara vappita Tirumaleyappa sri-Narayana sri-Narayana sri-Narayana sri- Narayana sva-dattam para-dattara va yo liarech cha vasundharam | shashtir varsha-saliasrani vishthayara jayate krimih || gva-datta dvigunam punyam para-dattanupalanam | para-dattapaharena sva-dattam nishphalam bhavet || samany6'yam dharma-setur nrip4nam kale kale palaniyo mahadbhih | sarvan etam bhuyo bhuyo yachate RamachandralTi |[ sri 87 lu tlie mantapa west of the same temple. Svasti saraasta-prasasti- sahitam sii-mandalesvarara ari-raya-vibhada bhasBege tappuva-rayara-ganda sri-Vira-Bukaijna-Riiy^J^^varu prithvi-ra KaH-yuga sanda nalku-savira-nanura mele saluva Asvija ba 10 S6 Yadavagiriyada Tirunarayana kotta sila-sasanada kramav entendade sri-Narayana-devara timvadi .... Mailanahalliya kereya kelagana kumbarara gaddeya kelage ya deva- rige turuvadiy atavagi devara amrita-padi divige-enne tiru-vadyana tiru-nalu tiru-Visakha nitya-samara- dhane naimittika-samaradhane naduvantagi yi-gadde kha 2 kke ga 24 nu sri-Narana-devarige bhumiya Krishna-pura tamma kaiyankaryavagi nadisuiidu yi-dharma a-chandr^rka-sthayi agr 88 {Ilkgible.) 89 At Mehlcdte^ on a stone left of tJie verandah of tlie Jiyar tewpJe. Uttare Sahyaja-tire sarwa-sthana-samuchchaye | Narayana-girau sriman aste Narayanas svayam || sasauam Yatirajasya satam murdhni-kritasanam trasanam dushta-siddhanta-vasana-dhusaratmanam || Yadu-varasa-mahambodhi-chandramas chandra-kirttiman | 6ri-MalUkarjun6 nityam jiyad a-chandra-tarakam || Sriman Timmanna-dandeso Lohitanvaya-sekharah | jiyat tasyapi mahishi Rangaraba maugalatmika ||<noinclude></noinclude> 31c60djgi6qta77csv9bqsg8vojpvpm 104 117140 312355 2026-04-28T19:08:20Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 57 svusti saiiiasta-prasasti.sahita Yadava-kiila-parampara-pmpta Sangaina-Raya Bukka-Haya Haiihara- Raya Deva-Raya Vijaya-Raya gaja-bentikara-Prahuda-Deva-Raya-maliarayara kumararu siiman-maha- rajadhiraja raja-paramesvara ari-raya-vibhada bhasege-tappuva-rayara-ganda chatus-samudi-adhipati §ri-vira-pratapa Immadi-Prailda-Deva-Rayarada Manikarjuna-maharayarii sukha-sankatha-vinoda- dim prithvi-rajyam geyiiitta yiraUi Nagamangalada maha-... 312355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 57 svusti saiiiasta-prasasti.sahita Yadava-kiila-parampara-pmpta Sangaina-Raya Bukka-Haya Haiihara- Raya Deva-Raya Vijaya-Raya gaja-bentikara-Prahuda-Deva-Raya-maliarayara kumararu siiman-maha- rajadhiraja raja-paramesvara ari-raya-vibhada bhasege-tappuva-rayara-ganda chatus-samudi-adhipati §ri-vira-pratapa Immadi-Prailda-Deva-Rayarada Manikarjuna-maharayarii sukha-sankatha-vinoda- dim prithvi-rajyam geyiiitta yiraUi Nagamangalada maha-prabhu parama-bhagavata Lohita-kula- Sekhara S'iuganagala makhalu Sitambika-tapah-phalah veda-margga-pratishthacharyya Yadava-giri- jirnoddharaka Yadugiri-Narayana-charanaravinda-bhakta tatrayika-uishtha tula-purushadi-maha-dana- vrata-dikshita Rangambika-mano-vallabha sriman-maha-pradhanam Timmanna-dannayakaru khebha- Ramendu-ganitavada S'aka-varusha 1 S80 neya vartamanavaha Bahudhanya-samvatsarada Marggasira- ba 1 2 S'aiirivaradaki barasida dharmma-sadhana-kramav eutendare srimad-anadi-maha-svami-sthanam §ri-Vayikuntha-varddhana-krita bhuhMja-Vayikuntha-juana-raantapa Yadava-giri-Tirunarayanapuravada Melugoteya sri-Narayana-prityartthavagi tamma dharmma-patni pararaa-bhagavatottameyada Rangam- manavaru ratnabharana-rachita-pariyaiika-mantapa-maha-tatadi sakala-vidha-kayinkaryyagalanu madi a-stlianadali dada beladu arupagi idda nivesanavanu krayavagi kondu desantra-mathavagi kalpisida ranga-mantapadalli tamma kayinkaryyavagi ippatta-nalku parama-vayidika-Vayishnava-Brahmana-bho- jana Ramanuja-kutati nadiyabek enalagi naii i-dharmavu a-chandrarkka-sthayi ahantagi Immadi-Praiida- Deva-Raya-maharayarige binnahara madi Huyisala-rajyada Kuruvafika-nada-ventiyadolage Melu- goteya kakivali kula embhaltu-varahanan ettuva Balenahalli-Yalavadahalliya gramav eradu a-gramav eradake Rangasamudrada kereya kelage sri-Ohalapile-Rayara bliandarake uttu bitti varavan ikkuva gadeya kaladu a-gramav eradake sakiva gade a-kereya niruvariyali Balenahalliya simeyaki agamiyagi belada gade modalagi a-gramav eradara tambra-sadhanastha-chatus-simey olagula gadde-beddalu-tota- tudike vakkalu-makkalu kirukula sunka-suvarnadaya enula a-sakala-svamyavanu sarvvamanyavagi a-chandrarka-sthayiyagi dana-dhara-purvakavagi rayara kayyaU tambra-sadhanavam padadu mathada kattaleya dharmma-vechchake grama-dayaii nerasada karana nalvattu-varahana adayada sarvvamanyada kshetravanu nanuru-varahage krayam kondu kottu sri-Sampatkumara-sakala-vidha-kayinkarya-dha- rmma-bodhakarada Ramanuja-Jiyyara vasavagi kalpistevagi a-Ramanuja-Jiyyaru a-mathadale yiddu arraatha-seshavada grama-kshetradi a-sakala-svamyavanu agu madikondu a-Ramanuja-kutada kattale ranga-mantnpada Lakhumi-deviyara cherapu vrindava-mathada bhanasi-paricharakara jivita-modalada dharmma-vechagala kaladu migikmtadare a-mathada sode-sunna-kasa-musa-kambu-mujaga-ude-tode muntada enula mathada-kaiyinkaryake madikondu yi-dharmraavanu taraa sishya-prasishya yati-pa- rampariyagi a-chandrarka-sthayiyagi nadasi kombadu endu yukta Ramanuja-Jiyarige barista ^ila-sasana sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam | shashtir vai-sha-sahaSrani vishtayam jayate krimih || 90 At 3IeluJc6{e, on tJie wdll opposite iJie door of the Sarasvati-BJianddra. S')imitu Belagalada Valaya-Malagiyara vodavuttida Akabeyum Perundeviyura Niirayana-devara tir- malege kotta gadcya dharmavanu Tirikannadara-Jiyaru yendendigum nadasuvaru 1| 91 At MeluJcote, on a stmie in tJie PdtdldhJmna oftJie Mrdyanasvdmi tempTe. Bvasti sriraan-maha-rajadhira]a raja-parame^vara ari-raya-vibhada bhashege-tappuva-rayara-ganda «hatus-samudradhipati ^ri-vira-pratapa Deva-Raya-maliarayaru prithvi-samrajyara geyaiitiraki S'aka- 15<noinclude></noinclude> 6jt13qk6u8870c07g51ro021xh4ngal 104 117141 312356 2026-04-28T19:08:26Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 58 Seringapatani Taluq. varisha sa 1[3]54 neya Virodliikritu-samvatsarada Pusliya-ba 7 S'u lu Deva-Raya-maliarayara niiu- padim sri-Sampatkara-Narayana-devarige Deva-Raja-Udaiyaru tamma dharmmavagi Vasantotsavada tirunalina dadhyannada avasarada-saudhi-amrita-padi kolaga nanda-divige vanamale tettu baha Hosahali aytiya kelage 92 0)1 the wall of tlic large cook room of Ihc samc tcmiHG, Svasti pancha na ba da . . vu pratapa-chakravarti sri-Hosala sri-... 312356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>58 Seringapatani Taluq. varisha sa 1[3]54 neya Virodliikritu-samvatsarada Pusliya-ba 7 S'u lu Deva-Raya-maliarayara niiu- padim sri-Sampatkara-Narayana-devarige Deva-Raja-Udaiyaru tamma dharmmavagi Vasantotsavada tirunalina dadhyannada avasarada-saudhi-amrita-padi kolaga nanda-divige vanamale tettu baha Hosahali aytiya kelage 92 0)1 the wall of tlic large cook room of Ihc samc tcmiHG, Svasti pancha na ba da . . vu pratapa-chakravarti sri-Hosala sri- Vira-Ballala-Devarasaru prithvi-rajyain geyvuttire Melugoteyada Tirunarayana-Perumalige srimanu maha-pradhanam sitakara-ganda Nilagiri-sadara Kongara Mari visala-mudreya-disapatta modakoleya immadi-Pia,huta-raya Edataleya Perumale-dannayakara maga Madappa-dannayakaru Ketappa- dannayakaru eleya kiri Emmailra Kulavana-haladaUi gadde 1 ko 10 nu sri-Lakshumana-dasaru anubho- (gi)si varishamprati karunakaradaki hadinay-gula eleyakkiyanu ehandradityar ullanavaram salivaru mangalam aha sri sri || 93 Oii tlic floor ofthe ranga-manfafa of ihe same (emple. Svasti kiraanu-maha-pradhana chatradhikari pagi. . tim heggade Surigaya Nagidevannangalu Yadava- giriya Narayaria-devara. . . . i-purada seva-dharma ivara rakshe ivara dharma || 94 On a stone west ofthc do&r of the Udmmwjdcharya shrinc^ in thc scmw ianple. S ubliam astu svasti sri-vijayabhyudaya-Salivahana-saka-varsha 1600 sandu varttamanavada Kala- yukti-samvatsarada Ashadha-su 11 llu birud-entembara-ganda lokaika-vira siiman-mahri-rAjadhiraja parame.^vara praudha-pratapan apratima-vira-narapati sri-CJhilva-Deva-maharaja-Vader-aiyanavaru S'ri- rangapattanadalli ratna-siinhasanarudharagi prith vi-rajya m gaivuttiralu srimad-avapta-samasta-ka- makhila-heya-pratj-anika-sakala-kalyana-gunakararada bhuloka-Vaikuntha Yadava-giri-Tirunarayana- A pura sri-Narayana-svamiyavara sri-bhandarakkc Kausika-gotrada Apastaniba-siitrada Yajua-sakJioya S'rirangapattanada Singar-Aiyyaiigara pautrarada Tirunial-Aiyyangara putrarada srimad veda-marga- pratishthapanacharyobhaya-vedantacharyarada Alaha-S'ingar-Aiyangaru Deva-Raja-Vadeyar-aiyyan- avaru namma kaiyya Maha-P>haratava keli Yudhisthirabhisiu';ka-sravana-kaladalli namage dliarcyau cra- du kotta Narasipurada hobali Mandagere-sthalada Natanahalli Biruballi yennisikomba gramagalali Natanahalli-gramavanu namage ulisikondu Biruballi-gramavanu praku-svamiyavara sri-bhandarakke navu havahsi kottu yiga Kottagalada sthalada Siugananiaranahalli yennisikomba granmkke badiilagi dhareyan eradu kottev adakarana yi-Biruballi-chatus-simey-olag-ulla nidhi-nikshepa-jala-pashana- akshini-agami-siddha-sadhyangal emba ashta-bhoga-tejas-svamyagalii prati-varshavu namma seveyagi nadadu baha Emberumanara tiru-nakshatrada hattu-divasada vahana-rathotsava raantapada charupu kanike muntada seve niraityavagi svamiyavara sri-bhandarakke a-chandrarkkavagi saluvadu yendu barasi kotta sila-sasana || dana-palanayor mraadhye danach chhrey6'nupalanani | danat Svargam avapnoti palanad achyutain padam|t ^ri sri sri sri sri hn sri<noinclude></noinclude> dj6vae0z1560i5imq2502rq94kl88pw 104 117142 312357 2026-04-28T19:08:38Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 5$ 95 '-'] On the north hase of the same. S'ri-Ramaiiujaya namah svasti 5ri-jayabhyudaya-S'alivahana-saka-varusha 1457 sandu varttamanavada A Manmatha-sanivatsarada Ashadha-su 1 1 lu sriman-maha-rajadhiraja raja-paramesvara 6ri-vira-pratapa sri-vira-Achyutayja-Deva-maharayaru prithvi-rajyain gaiuttam iralu ^rimad-anadi-maha-sv&mi-sthanattk bhuloka-Yaikuntha Vaikuntha-vardhana-kshetra-jnana-mantapa parabhidhana dakshina-BadarikaSram... 312357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 5$ 95 '-'] On the north hase of the same. S'ri-Ramaiiujaya namah svasti 5ri-jayabhyudaya-S'alivahana-saka-varusha 1457 sandu varttamanavada A Manmatha-sanivatsarada Ashadha-su 1 1 lu sriman-maha-rajadhiraja raja-paramesvara 6ri-vira-pratapa sri-vira-Achyutayja-Deva-maharayaru prithvi-rajyain gaiuttam iralu ^rimad-anadi-maha-sv&mi-sthanattk bhuloka-Yaikuntha Vaikuntha-vardhana-kshetra-jnana-mantapa parabhidhana dakshina-BadarikaSrama ari-Yadava-giriyada Tirunarayanapurada sri-Sampaikara-Narayana-devaru §ri-Chalapille-Rayara §ri-bha- ndarakke Kasyapa-gotrada sindhu-Govinda sitakara-ganda davalahka-Bhima Mauinagapura-varadbi- A Svara Svarga-Martya-Patala-tri-bhuvana-nikarari-raya Vudaya-giriya Harinila-Abba-Rajaga}a makka^u Tirumala-Rajagalu samarppisida kainkaryyada sila-sasanada kramav entendare Achyuta-Deva-maba- rayaru Rama-bhatayanavara 96 On a stone west ofthe door ofthc same. {niegme.) 97 At MeluMte, on the Q>th piUar south side of thc manfapa hefcre Yadugiri Amma. (Grantha and Tamil charaders.) S'ri-Timma-dandanayaka-| mahishi sri-Ranga-nayaki rachita | Sampatkumara-mahisbi-i puratali pratibhati raiiga-mantapika |j 98 At 3IeluJi6fe, on fhe golden crown of the god Narasiiftiha.. S^alivahana-saka-varushagalu 1765 ne Saibbakritu-sam | Margasira-su 1 ralu S'ukravaraxlalu Melukote sri-Yoga-Narasimha-svtimiyavarige Maisura-samsthanada Krishna-Raja-Vadeyaravara dharma-patni Kyishna-vilasada Lingajemmanniyavaru vappisida svarna-kiritada seve kirita-addike-gatu saha chinnada tuka 656vr8. 99 At BleluJcdfc, ou the floor of thc Yatiraja niafha. Svasti srimanu-Vijaya-sainvatsarada Margasira-su 1 Sanivaradalu sri-Vayikuntbada kshetradala nelasuhada.. yana-devara niriipadinda aya-varibaruTarakaclial)eya-Chanapa-Settiyara makalu Alagiya- Iklalavala-dasaradaKetiyapa-Settiyaru Ranuinuja-kutake bitta grainaKsha. . vanahali 1 Kamakapipura 1 antu grama 2 Harahada Keta . . haliyalii gade kha 5 yi . . , « sa madikondu Yiulava-Na sri 100 yv^ At MelulMfe, in the Kauchi mafha. Ih' S'ubliam astu | srih || siimate Ramaniijaya namah | patu trini jaganti santatam akuparad dharam uddliaran 1 krida-kroda-kalebaras sa bliagavan yasyalva dainshtruiikure kurmmah kandati nalati Dvirasanah patranti dig-dantino | Meruh ku«[iti Medini jahjati vyoinapi rolambati |)<noinclude></noinclude> ae4emix8zlky68nwcvjr8x5mmzl1vo6 104 117143 312358 2026-04-28T19:08:45Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 50 Seringapatam Taluq. Harei* Uila-varahasya damslitra-clandas sa patu vah | HSmadri-kalasa yatra dhatri chhatra-sriyam dadhaii || jayati bhuvaria-janma-sthema-bhangadi-lilam sahaja-sakahi-kalyaiiaikatanam mahiyah l api cha nikhila-heya-pratyanikam tad ekam vata-dala-sayauiyam Brahma Lakshmi-sahayam || pumshan achid-aviseshan | drishtva dayamaua-manasasya tada I Purushottamasya nabhi-i pushkara-garbbhe Hiranyagarbbh6'bhut H Pitamahad Atrir Atrer Indur... 312358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>50 Seringapatam Taluq. Harei* Uila-varahasya damslitra-clandas sa patu vah | HSmadri-kalasa yatra dhatri chhatra-sriyam dadhaii || jayati bhuvaria-janma-sthema-bhangadi-lilam sahaja-sakahi-kalyaiiaikatanam mahiyah l api cha nikhila-heya-pratyanikam tad ekam vata-dala-sayauiyam Brahma Lakshmi-sahayam || pumshan achid-aviseshan | drishtva dayamaua-manasasya tada I Purushottamasya nabhi-i pushkara-garbbhe Hiranyagarbbh6'bhut H Pitamahad Atrir Atrer Indur ludor Bbudho Budhat | A A Pururavas tatas chAyur Ayusho Nahus]i6'jaui || Yayatir Nahushad asid Yayater Yadu-bhupatih | Dvaraka-nagaropante santata tasya santatih || tasyam kritavatarah | katichana Karnata-desam ajagmuh | Yadu-giri-sikharabharanam | kula-daivatam ikshitum Ramaramanam Ji ramaniyakam alokya des:isyasya samutsukah | atraiva vasatim chaki-ur Mahisiira-pure vare || teshv asid ari-g6dhuma-gharatt6 Betta-Chamarat | prapantembara-gandakhyam prajyam biriidam urjjitain || sutas tray6'8ya teshv adyas Timma-l^iija-mahipatih | asid anantaras tasya s6darah Krishna-bhiipatih || asid asya kaniyams-l Chama-nripas sarvva-sad-guna-gariyau Eeraati-Venkatam ajav | ajayad y6 Rama-Raja-senaoyam || chatvar6'sya tanuja | nissadrisas te parasparam sadrisah | jata vijaya-sahayas sakshad iva sadhanopayah |1 teshv adim6 Rajadharadhirajah | saugrama-bhumau kila sa-pratijnam | garvoddhatam Karngahalli-natham | apothayad vaji-kasabhighataih |j jitva Tiruraala-Rajam | hritva S'rirangapattanam ihasau simhasanara adhitisthann | anvabhavat sarvvabhauma-samrajyam i| tasyanujo Bettada-Chama-Rajah | pratapa-santapita-vairi-rajah | yajii6pavitakritibhih kshatair drag | ranangane yena hata ganeyah H tasyasid Deva-Rajendras s6daras samanantarah l Chenna-r>aj6'nuj6 yasya Jishnor Vishnur ivajani || asya sri-Deva-Rajendor anuranjayatah [Ila] prajah | chatvar6 jajfiire Pantisyandanasyaiva nandanah |j Doda-Deva-Raja-nama | tesham ady6 Raghudvah6 niyatam | yad-bhakti-bhava-vivasair | nityam paricharyate nijair anujaih jt asya dhannmatman6 Dodda-Deva-Raja-mahibhujah | dharmma-patny anumpasid Amritamba yasasvini • sa hi Ramad ivamushmat Sita Kusa-Lavav iva I asuta Chika-Devendra-Kanthirava-raahipati || tay6r jyayan gunai^ Sreyan suras sarvva- kaladharah | udaras Chika-Devendra Upendra iva visrutah || Kamsarati-Yayati-Vikrama-mukhair uttamsita praktanair yyasyodara-gunair iyam prakatita chandri-kalabhyunnatih | pativratyam upaiti yatra cha jaya-6iis sad-gunambh6nidhi3 86'yam kirtti-vadhii-svayamvara-patih sri-Chikka-Devadhipah (|<noinclude></noinclude> g5m7qf2roe9znkn5yd2p04z6ci9f341 104 117144 312359 2026-04-28T19:08:51Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 61 suchis su-silas sukriti kritajuo l dridha-vratu dana,-par6 dayaluli | pratapava,!! visruta-punya-kirttir | asid asau sri-Cliika-Deva- P.ajah |i ekona-shodasa-kakxh kula-kandani indur ekaikas6'py atisrijan kraniasah kris6'bhiAt | Heniadri-bhaga-kalitani Riahanti dayain dayam sa shodasa tula-piabliritiui chendlie || sarvva-kshonibhritam sirassu kalayan padarppanam pratyaham pushnan bhuri kala nijair vvasu-kulair asah param pu... 312359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 61 suchis su-silas sukriti kritajuo l dridha-vratu dana,-par6 dayaluli | pratapava,!! visruta-punya-kirttir | asid asau sri-Cliika-Deva- P.ajah |i ekona-shodasa-kakxh kula-kandani indur ekaikas6'py atisrijan kraniasah kris6'bhiAt | Heniadri-bhaga-kalitani Riahanti dayain dayam sa shodasa tula-piabliritiui chendlie || sarvva-kshonibhritam sirassu kalayan padarppanam pratyaham pushnan bhuri kala nijair vvasu-kulair asah param purayan l san-marggam prathayan sada ku-valayani6dam samapadayan prayenanukaroti vira-Chika-Devendras sudlia-didhiteh || satishu manyasu satishu tasya j sri-Devamamba mahishi nripasya i kantasu kantasu Rathaiigapaner | Lakshrnir iveyani hridayaiigamablult jl pativratanam ganana-prasange | sri-Devamamba prathamabhidheya l yasyas charitrena Sudakshinadir i nnirddisya chety eva satih pratiniah |[ saktih para murttir iyani Murares | saririni va karuna tadiya | l)hul6ka -punyah" avatariteyam | nanyeti manyemahi Devamambani || tasyara rajadhirajan nripa-makuta-manes Chikka-Deva-kshitindrad Vishn6r amsena jatas sa jayati satatam Raja-Kanthiravendrah | yas satye Ramachandrah sakala-ripu-van6tpatane yah karindrah san-margge purnna-chandras subha-guna-nichaye yah svayam Yadavendrah Ij' Ba jayati vidya-161a]i l sakalari-nripLda-sasrne Kalah | kalyana-guna-su-silah | Kanthirava-Narasa-Raja-bhupalah || lunthita-satrava-mada-gaja-i kantha-galad-rakta-dhara-vigraha-ruchirah i kanthirava. iva vilasati l Kanthirava-Narasa-Raja-chandr6'yam || Kanthirava-kshmapati-dharma-patni | Chalvajamambeti jagat-prasiddha | chhayanuvrittyabhavad atraa-bhartii | Baraasya Siteva gunabhirama || Chalvajamamba gunatas cha namna i rupena silair api dharmatas cha | sarvvatisayiny ahhavad dliaritryara sakshad iyam S'rir iti su-prasiddha || tasyarn Kanthiravendrad ajani Yadupatir I)devaki-garbbha-sindhau S'aureh Krishn6 dharitiira avatum iva sutah [Ilh] Krishna-Raja-kshitindrah samprapta yasya janraotsava-pataha-ravad agatad artthi-sartthad bhitat pratyartthi-brindad adhika-vijayita-Chikka-Devcndram asu || aruna-pani-t al6dara-lakshitair amala-sankha-rathanga-saro ruhaih | api samakalanena Rama-Bhuv6r i Harim adliimahi Krishna-mahipatim || anarchcha yafi kula-patiin Chikka-Deva-Raj6 bhaktya sva-hasta-dhritaya nija-mudraya cha i pautr6'bhnvat sva-kripayasya sa eva Krishn6 namna gurus tam akarot kila Krishna-Rajam || alaiikriyange«hv iha Rukminiyam | vaktrambuje vag iyam atra Satya j 5ri-Krishna-Raje Balabbadra-y6g6'py i asau sphutam samsati Krishna-bhavam Ij: Vrishni-varnsa-sudhabdhinduh Krishna-Raia-mahipatih | Vishiiur eva svayam no ched Vaishnava-srir iyam kutah || gambhiryam garima matir mmadhurima dakshyam daya dhirata prag^dbhyam prabhuta pradana-parata prema-prasanna girah| ittham ye Chika-Deva-bhidihuji maha-raje raahant6 gunas tan sarvvan iha Krislnia-Raja-nripatau sakshad avekshamahe || 16<noinclude></noinclude> j5vg33ws266gk4nyhhmpnftzx6m7rq1 104 117145 312360 2026-04-28T19:08:58Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. s6'yam paschiina-Rangaraia-nagari-simhasanadMsvarah sri-Narayaua-pada-pankaja-yugi-vinyasta-vishvag-bharah | pratyartthi-kshitipala-ratna-niakuti-nirajitanghris chiram deva-hrahmana-rakshanaya jagati samrftjya-diksham vnhan || raja-dharmmena satatam raiijayann akhilah prajah | sudhainsur iva hMianam subhamyur abhavad bhuvi || yasmin rimjayati niahin deva-dvija-bandhu-mitra-vargganam | prakritinam prabalara abhiit l tushtih pu... 312360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. s6'yam paschiina-Rangaraia-nagari-simhasanadMsvarah sri-Narayaua-pada-pankaja-yugi-vinyasta-vishvag-bharah | pratyartthi-kshitipala-ratna-niakuti-nirajitanghris chiram deva-hrahmana-rakshanaya jagati samrftjya-diksham vnhan || raja-dharmmena satatam raiijayann akhilah prajah | sudhainsur iva hMianam subhamyur abhavad bhuvi || yasmin rimjayati niahin deva-dvija-bandhu-mitra-vargganam | prakritinam prabalara abhiit l tushtih pushtir jayas cha dharmmas cba [| s5'yam saraasta-nripa-ratna-kirita-nrityad iijiia-nati-chat.uhi-nataka-SLitradl)arah | sri-Krishna-liaja-ur patis sakalams clia dliarmman kurvvann athAchyuta-daya-paril)rihmanarttham || ^ri-Yadavachalapateh kula-iiayakasya Narayanasya navaratna-kiritam agryam | sampatsu tasya cha tad-utsava-divya-miirttes sad-ratna-kanclmkara ndanchitam anvakarshit || *sri-Venkatachalapates subha-danta-chitram sauvarna-patta-ghatitam sibikam su-ramyam | ' sarvvotsavaya sa-sukhastaranopabarham bbuktyarppayat su-mahatim kriti-Krishna-Ifajah ]| evam V^^rishadri-S^rirauga-sthitayor ddevayor nripah | kainkaryam atulani kurvvams tatha Kaiichipurisatuh n kin nu karttavyam asmabhih kaijikaryam iti manase | alochya tasrain saraayo Kanchyah S'rirangapattaiiam |I sarapraptat Saumya-jaraatri-Kanianuja-yatisvarat Hastisailendra-mahatrayain srutavan iti bl.upfitih || Gaiigaya dakshine bhage yojananam sata-dvaye | paiicha-yojana-matrena purvvarabhodlios tu ])aschime H Vegavaty-uttare tire Punyakotyam Haris svayam | Varadas sarvva-bhutanam adyapi paridrisyate || ittham Hastigirisasya srutva mahatrayam uttamam | sva-vamsyanan tatha rajiiam naranain nathatvam aditah |I tasya sri-deva-[Jf/a] devasya Deva-Rrijasya bhaktitah | nityam nityam aho-ratram aradhayitum adarat || apam kumbhais tatharghyarlyair abliishekair vvaraiiibaraih | bhushanair ggandha-pushpais cha darppanair ddhnpa-flipakaih H salyodanais su-raudgannair nnaivedyarttham viseshatah | chitrodana-ghritapupa-supa-vyaiijana-sat-phalaih || rasayanais siipadamsair ddadhi-kshii-opasechanaih i paniyaihama-tarabfda-gana-nirajanadibliih (| tathaiva pushpa-vatibhir mraantapodyana-pushkaraih ( kalpaniya saparyeti Krishna-Raja-mahii^atih || saiikalpyasyas samagrarttha-jana-vastu-samriddliaye | graman salik8hu-sukshetrara.m6pagrama-S3myutan II ThcTollowing verse, falle,! a"Pal'iikki-s'I6i;i, is wriUcn in tlie fcrmofii ia'anquin at fhe foportlie i>late.<noinclude></noinclude> fda8bkfcmn9z0gccek568011g1ze13h 104 117146 312361 2026-04-28T19:09:04Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. <63 pradat pmlirislita-manasa- sarvva-clliaruimarttlia-sadliakaii I tan etaii Sanmya-jamatri-Uamanuja-yatisituli || vase kritva sva-kainkaryaui Varadasya nirantarain I yCiyam sishya-prasisliyadi-paramparyena kritsnasali || kurudlivam iti sruitosliad adisya nripa-pungavali | a-chandrarkka-stliiter asya grama-simadi-bodhakam || varaha-mudra-saiuyuktaiii sva- hastakshara-ch.hnitam | sva-vamsya-raja-rajendrady-atyudara-mahibhujam 1| Mah... 312361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. <63 pradat pmlirislita-manasa- sarvva-clliaruimarttlia-sadliakaii I tan etaii Sanmya-jamatri-Uamanuja-yatisituli || vase kritva sva-kainkaryaui Varadasya nirantarain I yCiyam sishya-prasisliyadi-paramparyena kritsnasali || kurudlivam iti sruitosliad adisya nripa-pungavali | a-chandrarkka-stliiter asya grama-simadi-bodhakam || varaha-mudra-saiuyuktaiii sva- hastakshara-ch.hnitam | sva-vamsya-raja-rajendrady-atyudara-mahibhujam 1| Mahisiira-narendranam tojah-kirlti-parakraman | sva-prabhava-gunan kirtti-pratapa-bala-vikraman || prasamsadbhis subhaih padyais sobhitam tamra-sasanam | datavyam iti chahuya Krishn:i-"Rai;vmahipatih || Ramayanam Tirmmalaryani Kaundinyam Vaishnavam kavim | avochach chhasana-granthams tvam kurushva likheti cha || dalus sri-Krishna-Eajasya sarvva-dharmrnarttha-sadhanam | tenaiva vidusha chcdam likhyate tamra-sasanain || svasti S'rinatha-nabhi-nc»lina-bhava-Vidhatur dvitiye pararddhe-hny adye Varaha-kalpe parinamati Manor antare saptamasya i ashtavimse yuge'smin Kah-samaya-mukhe Salivahe sakabde l:)hute ritv-arnavanga-ks]iiti-pariganite'nantare varttamane || Krodhi-samvatsare Pushye krishna-pakshe Harer ddine | A " BudhAnuradha-samyukta-Vriddhi-yoge sa-Balave !| iittare tv ayane punye Makaram yati bhasvati | evam subhe dine prahne S'rivaishnava-nripagranih || Dvaravati-nagaragata-| Yadava-bhupala-punya-phala-santanah | artthi-jana-kalpasal{hi 1 pratyartthi-vraja-sapaksha-parvvata-Vajri [( ])irud-aiit-embara-gandah i prati-nripa-sundala-ganda-bherundah | ripu-kadali~vet;nidah | para-bala-ghana-timira-chanda-marttandah || sarvva-durddanta-samanta-mauli-lalita-sasanah | Maharashtrarya-kaharya-daranodyad-irammadah || Turushka-sushlca-gahana-dahanodyad-davanalah | chanda-bahu-[J/'//>] baloddanda Pandya-khandana-panditali 1| Chola-Kerala-bhupala-kalabha-vraja-kesari 1 Kehuli-janapoddama-inegha-jaSiha-prabhanjanah | srimad-rajadhirajas sri-bhiipala-paramesvarah 1| A praudha-pratapa-viro i narapatir Atreya-gotra-saSiatah l A " guna-sindhur Asvalayana-| sutri kshatriya-varas cha Rik-sakhi 1| Chika-Deva-Paia-pautrali | putrah Kanthirava-kshitindrasya | apratima-Krishna-RajtJi | siiman asranta-dana-surabhujah H ^rimato deva-devasya Deva-Rajasya aobhanam | nityarn Hastigirisasya i)ujam sarvvopaclnirinim || kala-traye karayitum rai-vastu-nri-samriddhaye | graman datum vinischiiya bhiimindrcVtiva bliaktitah || yat kritam sva-pitamahya pura Devajamambaya 1 yaviyasya pitamahya Devirammabhidhsxtmya i|<noinclude></noinclude> m2z1lb78l24vwoe4zrl3nx9ss2ots64 104 117147 312362 2026-04-28T19:09:18Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 64 Seringapatam Taluq. raja-Kautliiravendrena sva-pitia karitam cba yat | yat-kaiukaryam su-vihitam matra Clialvajamambaya n yat-pushkabm sva-kainkaryari Varadasya visesbatah | kala-tritaya-naivedya-Vaisakhotsava-vatika || mantapodyaua-sarasi-pramukhais sasvatani kritam | etesham api sarvvesliam kaiiikaryanam anuttamau || graman dvadasa dharmajiiah Karicbya-nikata-varttini | sva-rajye su-prajabhis cha tatakair abhisobhitan |i vicharya Vii-abhadrakbya-d... 312362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>64 Seringapatam Taluq. raja-Kautliiravendrena sva-pitia karitam cba yat | yat-kaiukaryam su-vihitam matra Clialvajamambaya n yat-pushkabm sva-kainkaryari Varadasya visesbatah | kala-tritaya-naivedya-Vaisakhotsava-vatika || mantapodyaua-sarasi-pramukhais sasvatani kritam | etesham api sarvvesliam kaiiikaryanam anuttamau || graman dvadasa dharmajiiah Karicbya-nikata-varttini | sva-rajye su-prajabhis cha tatakair abhisobhitan |i vicharya Vii-abhadrakbya-durggasya vasa-varttinal.i | Karimaiigala-desasthan kalpitarttha-prakalpakan i deyan adita vai tesham namalra samudiryatc ji Pannirkkola-nighnah prak i Papampattis tatakavau adyah | Yattiganahallir ekas i Tacharballis tathaparu gramab 1| Kamahanayakauaballir i Ggariapanayakauahallir iti cbobhau | Madehallir BbaUur i Vvaratehallis cha te trayo gramah ij Belacharahalli-SajjaUi-l ha]|yau dve dvau punas tatha gramau | Vepabihallir Nallapa-l nayakanahallir iti sasya-sampannau i| tan iman dvadasa graman Hastisaibvvihariuab | pranatarttiharasyarchcha.vidhaye sasvatau tv ami | bhuyasur ity apratima-Krishna-T^ajendra-chandramah |1 pavanatara-Kaveri - 1 kall6ksphrda-puta-srda-parite | S'riraugapattanakhye 1 paschima-Range 'kshapada-punya-kshctre ll Phani-parivridha-paryaukc l S^ri-Bbumibhyani sukhena sayitasya l Rangesasya Ramakarii-i lalita-padasya sannidbau dharmmajiiah || ahuya Saumya-jamatri-Piama nuja-yatisvaram l yiiyam sishya-prasishya[di]-paramparyena santatam 1| Varadasyasmadiyani kainkaryani vidbanatal.i | [IVa] karayadhvam ami-bv arttljan gramesbv adaya sarvvasah || ity uktvaitan graman | Krisbuarpp.vnam iti cha Kribhna-Rajendrab | pradat sa-hirauy6daka-| dbara-piirvvakam idan tu na mameti || evam Varana-sikhari sri-vibhave Krishua-Raja-dattanam l gramanani Karuatya I simadcr nnirnaya vihkhyante H «ubliam astu '' svasti §ri-vijayabhyudaya-S'ahvaliana-saka-varsliangalu 1646 sandu varttauu avadr Krodhi-sarnvatsarada Pushya-bahula 11 yu Saumyavaradallii sriman-Mabisuranvayada Atrcya-g6trada Asvalayaua-sutrada Rik-sakheya Chika-Deva-maha-raj-Odcyaravara pautraradaKanthirava-Narasa-Raj- Odeyaravara su-putrarada Chalvajamamba-garbbbamritarunavabhinava-sudhakararada sriman-maha- rriiadhirrija raja-paramesvara praudba-pratapa birad-ent-embara -gand a dharaui-varaha-biruda saugra- ma-Rama-satya-parakrama lokaika-vira Mahisurapratima-Krislina-rtaj-Odcyaravaru sri-Kanchipuri Hastigiri-Aikbaradalli jagad-rakshanartthavagi nelasiruva sriraan-maha-deva-devottama devata-sftrvva- bhaumi ;ikbilauda-k6ti-brahmanda-nayaka anauta-kalyana-guna-gana-paripiirnna bhakta-jana-vatsala- rada Varada-Raja-svaraiyavara sri-bhaudarakke barasi-kotta bhu-dana-tambra-sasana-kramav-cnten- dare nija-bhakta-jana-sarvvcxbbisbta-varadar enisi sevaka-jana-nayanananda-dayigalada devaravara divya-bri-charanaravindaiigala sannidbiyalli namma appajiyavaru prak arabhya Alagiya Manavala-Ra- manuja-jiyyaravara mukbautiravagi nadasikondu baruva nitya-kattale kaiidcarya udayadi-kala-traya- radhane naivedya-diparadhanc muntadavu namma ammanavaru Chaluvajammanavaru Deiramma-<noinclude></noinclude> arnomkxctujlrtlushwqh5zb2fmot7a 104 117148 312363 2026-04-28T19:09:40Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117149 312364 2026-04-28T19:09:46Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ^E>;iSa594.pX'^'^9SS)9aopj'^^9ofe l^?TO ^^.^3^© t3^^ - -^. w>y»^. W^V^I IV^W ' ^ _ - . . - _ ^^ _^ ai^^^B^RSjfRTOii^spio<^w^6gitfg^f>MiE ^■fiiiiiA^ 312364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude> ^E>;iSa594.pX'^'^9SS)9aopj'^^9ofe l^?TO ^^.^3^© t3^^ - -^. w>y»^. W^V^I IV^W ' ^ _ - . . - _ ^^ _^ ai^^^B^RSjfRTOii^spio<^w^6gitfg^f>MiE ^■fiiiiiA^<noinclude></noinclude> cw8pps0p0mk17r8nrk2gkqsbq8y5hrn 104 117150 312365 2026-04-28T19:09:56Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 65 navariigalu sevartthavagi nadasikondu baruva Vaisakhotsava rauntada viseshotsava taru nandana-vana dharmmada topu mantapa kalyani sarovara Peri-Jiyyara sannidhiyalhi nadeva nitya tadiyaradhane muntada kainkaryagalig ellakku varsha vondakkc Kanthirava-gulige 500 aiiiuru-varahavannu kodisi- koiidu baruvahage kattu-madisi yi-bage sevegalannu yi-Kailchiya Alagiya-[IF&] Mauavala-Ramanuja- Jiyyara havahnaUi nadasilconflu barutta iddar adak... 312365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 65 navariigalu sevartthavagi nadasikondu baruva Vaisakhotsava rauntada viseshotsava taru nandana-vana dharmmada topu mantapa kalyani sarovara Peri-Jiyyara sannidhiyalhi nadeva nitya tadiyaradhane muntada kainkaryagalig ellakku varsha vondakkc Kanthirava-gulige 500 aiiiuru-varahavannu kodisi- koiidu baruvahage kattu-madisi yi-bage sevegalannu yi-Kailchiya Alagiya-[IF&] Mauavala-Ramanuja- Jiyyara havahnaUi nadasilconflu barutta iddar adakarana | i-dharmmavu sasvatavagi i-merege mattu adhikavagi nadadu baruvahage Karimangala-iui la Virabhadradurgga-sthahida Panekolada-hobali- yaUii Piiparppatti-grama 1 Ikere 1 Yattiganahalli-grama 1 Acharddahalli-grama 1 Kamalanaykanahalli- gnima 1 Gonapanayalcanahalli-grama 1 Madehalli-grama 1 BaUuru-grama 1 Varatehalli-grama 1 Belachanahalli-grama 1 Saj jidahalli-grama 1 Vepalahalli-grama 1 NaUapanayakanahalli-grama 1 antu grama 12 kere 1 saha Karichi-Varada-Uaja-svamiyavara kaihkaryakke sa-hiranyodaka-dana-dhara- purvvakavagi dhareyan eredu kottii i-gramagaligo sila-pi^atistheyannu maclisi kodistev adakarana i- gramaiigalu 12 hanneradu kere 1 saha i-gramaiigala yellegalalli sankha-chakrankitavagi pratishtha- pitavagiruva chatus-sime-yallegallugalige volag-agiruva gadde-beddaiu-tota-tudike-ane-achchukattu- kadarambha-nirararabha-kani-bedige Virabhadradui-ggada aththavanege teruva bidu-devasthanada arevasi iiliga-manya kammiirara totti-derige bettafla podina terige Palbgara jati-derige bala-derige nama-ganike Gopala-svami-varttane sunkakke salluva pattadi yeru-suuka tegada bagila hana jita- garara kambaJagarara suhka volav aii sankakke saluva a-sakala pairu pommige saluva javali labha- dayada pomrau kabbinada pommuhogesoppina pommu muntada a-sakala-svamyai-Paparpatti-gramada pethe suvarnnadaya suhka pommu i-petheyalli kattuva Brihaspativara-sante-huttuvali saha i 12 hanneradu graraada a-sakala-svamya l Atti-nada Anantagiri-sthaladaUu piirvva-dattavagi sarvva- manyavagi nadedu baruva Vepapiindi-grama 1 idaraUiyum aththavanege saluva pairu-suhka pommu devasthanagalige salva pairu mattam manihya-paikakke sahivadu jatig uta k^ivada muntaddakke saluva pairugalu saha i-Kauchi-Varada-Eaja-svamiyavarige navu nadeyisuva paditara-diparadhane kaiiikaryake saluvudu | ubhayam i-purvva-datta saha 1 3 hadimuru-gramaugala yelle-chatus-simey olag untada nidhi-nikshepa-jala-taru-pashanaksliiny-agami-siddha-sadhyangal emba ashta-bh6ga-[Fa] muntada a-sakala-tejas-svamyavii sriman-mahadeva devottama devata-sarvvabhauraa akhilandakoti- brahmanda-nayaka ananta-kalyana-guna-gana-paripiiriia nikhila-vedanta-vedya bhakta-jana-vatsala Pitamaha-mahadhvarapirrvva-phaladantavalachalodaiichita-Kaiichipuri-Varada-Kaja-svamiyavara divya- sri-charanaravindagaligG namma seveyagi Alagiya-Manavala-Ramanuja-Jiyaravara mukhantara nade- yisikondu baruva nitya-katle paditara-diparadhane Vaisakhotsava muntada visesliotsavahgal tiru-nauda- vanam modalada sakala-vidha-kaihkaryakkam i-Alagiya-Mauavala-Ramanuja-Jiyaravara sishya-pra- sishya-paramparyavagi a-chandrarkkavu sasvatavagi i-bhiimy-akasahgal ujlannegam sarvvamanyavagi salvud endu Atreya-gotra-sikharalankara kalpasakhiyura Asvalayana-siitra-sobhavaha-suparvva-mani- yum Rik-sakha-prakhyapaka-sudha-rasa-phahunum enisi prasiddhi vetta Chika-Deva-maha-Raj-Odeya- ravara pautraruin Kanthirava-Narasa-Raj-Odeyaravara su-putraruin Chalvajamamba-garbhamrita- rnnavabhinava-sudhakararum appa sriman-maha-rajadhiraja raja-paramesvara praudha-pratapa birudant-embara-ganda Dharini-Varaha-biruda sahgrama-Rama satya-parakrama lokaika-vira Mahi- surapratima-Krishna-Raj-Odeyaravaru sva-hastaksharangalim sva-nama-saiichihnitam geydu Dharani- Varaha-mudra-sahitamagi dhareyan eredu kolta bhu-dana-tamra-sasanam | dana-palanayor raadliye danach chhreyonupalanam I danat svarggam avapnoti palanad achyutam padani ll sva-dattad dvigunani punyani para-dattanupalanam | para-dattapaharena sva-dattani nishplialam bhavet || sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam | shashtir vvarsha-sahasrani vishthayam jayate krimih || 17<noinclude></noinclude> g1hseylqpq77jafkkqokeq7nyof5vc5 104 117151 312366 2026-04-28T19:10:03Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 66 Seringapatam Taluq. samany6'y!m dliarmma-setur nripanam | kalc kale palaniyo bliavadbhih | sarvYan etan bhavinah par^thivendran bhiiyo bhuyo yachate Ramacbandrah 11 mad-vamsaja vanya-kulodbhava va i rakshanti ye dharmmam imam nripalah | teshan tu nityain sa Harir diladatu | santana-vriddhini bhuvanadhipatyam |] sri-Ramayana-Bharata-l parayana-vibita-vrittina kiitina | kavina Tirumalcya- i charyenedam tamra-sasanani likhitam || varadam Dviradadrisa... 312366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>66 Seringapatam Taluq. samany6'y!m dliarmma-setur nripanam | kalc kale palaniyo bliavadbhih | sarvYan etan bhavinah par^thivendran bhiiyo bhuyo yachate Ramacbandrah 11 mad-vamsaja vanya-kulodbhava va i rakshanti ye dharmmam imam nripalah | teshan tu nityain sa Harir diladatu | santana-vriddhini bhuvanadhipatyam |] sri-Ramayana-Bharata-l parayana-vibita-vrittina kiitina | kavina Tirumalcya- i charyenedam tamra-sasanani likhitam || varadam Dviradadrisam sriuidhim karuna-nidhim | Saranyam saranam yami pranatartti-haram Harim || siili ji sri-Krishna-Kajah 101 At Meliiliof-e., on tlic rock at the stq')^ north of ChiklMyya^s poncl. A k5'rimate Ramanujaya namah srimatu Ratidri-samvatsarada Phalguna-^uddba 5 Achari-Pilaappa-Ayya- gara (Tlie rest is in the water.) 102 Al McliiJcdfe^ on a stom at Kdhmcgha AlasihgaJdchdrVs house. yada vi ra raa Vaisbnava nu namma . . . . ta raya Edatalir. vagi kotta kraya sasana sri-bhuvana dadhi-raya immadi bhiiga vartti Hoysala-bhuja-bala vira yyahi dhara-purvaka Naniyanapuramam Narayana-Perumal tiri cbcbavadigiriy on Ui yi yim nesa . . . bi. . vahsa naga Madapa-dani yyalu a. . janangalu . . . Ui kondu , raya m agi pa Vaisbnava-maha-janangahi Madapa , sava-praraana da sva-hasta sri-NarA vana 103 At Blchtlcofe, in possisson of Jayardma Singaldchdrya. [Ib] S'ubham astu namas tasmai Varahaya hlayoddharatc mahim I khura-madliya-gato yasya Meruh kanakanayate || namas sri-Ranganayakyai ya( -kataksha-lavekshitah | bhavanti lokas satatam sarva-bhumer adhisvarah |j jayatu S'ripater vama-netra-vam.sabdhi-chandrnm'ih | kala-nidhir udara-srih Kanthirava-Nrisiniha-Rat || srimat-paschiraa-Rangapattana-vare siinhasane samsphuran mukta-'jhhatra-suvania-matsya-makai'akara-dhvajais chihnitah | nityara shodasa-chamarair yuvatibhis samsevyamanas sudhir nana-desa-nripala-mauli-manibhir nirajitanghri-dvayah || tad-raja-varyena vibodhitfVhuni i tasyagraharasya tu samyag evam | likl.ami dharmam sthira-sasanam cha l puratananam saranim prngriliya ||<noinclude></noinclude> frq2jv7qkslt9grmn4s30co9nttzy71 104 117152 312367 2026-04-28T19:10:13Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq, 67 jagach-chliariro jagatani adhisali | Padma-patih pannaga-talpa-sayi | yas Sahyajayas tata-nitya-vasi | tan-nabhi-padme Vidhir avirasit || tasmat sa jato munir Atri-nama | tan-netra-padmad abhavat sa Chandrah | satam patir Vishnu-padavalambi ] sarvajiia-clmdamanir apy abhiid yah || tad-anvaye deva-kulavatariiso i Krishiias sa-Hla-manujavatarah | jatas tu Narayanasailam etya i Narayananghrim bhajate sma bhaktya || tat-puja-pari... 312367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq, 67 jagach-chliariro jagatani adhisali | Padma-patih pannaga-talpa-sayi | yas Sahyajayas tata-nitya-vasi | tan-nabhi-padme Vidhir avirasit || tasmat sa jato munir Atri-nama | tan-netra-padmad abhavat sa Chandrah | satam patir Vishnu-padavalambi ] sarvajiia-clmdamanir apy abhiid yah || tad-anvaye deva-kulavatariiso i Krishiias sa-Hla-manujavatarah | jatas tu Narayanasailam etya i Narayananghrim bhajate sma bhaktya || tat-puja-paritoshitas sa bhagavan sri-Yadavadrisvaras tam praha vraja Mahishim pura-varam asmad girer dakshinam i rakshishyanti tavanvayodbhava-nripas tatra kshitim dliarmatas w;^^^ chet tvam Bettada-Chama-Eaja-tanaya-vyajaj janishye tv aham || atah Narahari-vacha vismito deva-maulir ddritataram agamat tam Mahishim rajaclhanirn | bata giri-sikharasthain Parvatim prapya devim nija-kula-nripa-pa . . devatam svichakara || ittham Harau palayati prajas cha | tad-anvaye raja-ku [Tla] higraganyah | sri-Chama-Kaj6'jani charu-vritto | ratnakave ratnam iva pradiptam || tasmin Chama-mahipale pala[ya]ty akhilam mahim | namatam unnatis chitrani rapam anamatam natih || tat6'bhavad Bettada-Chama-.Rajo i dig-anta-vi^ranta-yasah-pratapah i snane cha dane cha jaye cha Vi&hiioh | pujavidhau tat-sadriso na kaschit || Nrisimhadevad adhikam na kanchid | itiva nischitya purisa-vanim | raja Mahendradri-samana-saro i Nrisimha-pujabbirato babhiiva i| etadrisain mahinatham Narasimhas suchi-vratam i brute sma svapna-samaye kripaya. vachanan tv idam || yada Turashka bhuvam ardayanti | jatam vijanihi tavanvaye'smin | Kanihirava-sri-Narasendra--namna | bharam vinetum hi vasundharayah || ity uktva bhumi-palam samajani bhagavan Betta-Chamendra-dhuryyam machchhamartyam ivaji-vraji-khura-dalita-kshmarti-santim vidhatum f ■ s6'yam sriman Nrisimhah punar api divase masi lagne cha tare tasmin vairibha-Kanthirava-Narasa-mahipala-namna dharitryarn || vedasy6ddharanaj jagan-nivahanad g6trabhivriddhes tatha bhaktaliladanat6 BaU-pramathanach chhatru-kshayat satyatah i Mleilchhanam hananad bhuja-prabalat6 dharmmali-g6-palanad ekatraiva Ilarer da^akritidharah Kanthirava-kshmapatih || tasmin chhasati medinim Siirapatih kale pravarshaty alam prithvi piirna-phala disas cha visada varnnas sva-dharme ratah | mr6gas sakalah praja janapada nishk-antaka y6shitah pativratya-jushas samastam abhavan mangalya-yuktarn jagat i| mitra-dveshitvam indav adhika-chapalata kamininam k-at.ikshe karsyani madhye cha mandyam vilasati cha gatau vakiMta kuntaleshu | jati-tyagam Vasante sarasija-nichaye k6sa-sank6cha-y6g6 naivam Kanthirava-sri-Narasa-narapatau rakshake tat-prithivyam || Vangas sangara-bhiravah kara-galad-bana babhuvnr hhrisam Hunah Konkana-bhubhujo nija-padatank6ru-sankakulah I Saurashtra gata-rashtrakah parigalad-vaji-vraja Gurjara Mlenchhas te p; rimiirchhitas sama-[/Z&] bhavan yasyaji-rangangane ||<noinclude></noinclude> 9iqlnnvogi77yk85gvzsiqbcsl7i7bx 104 117153 312368 2026-04-28T19:10:20Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 6S Seriiigapatam Taluq. S'm-aiige saivva-tim§e Kai"igiii-sikhare sai-va-sare tathaiva S'risaile Yadavadrau inuni-jana-bliarite paschime Raiigadhamni | Kasyam Setau cba nityam ripu-nripa-mriga-Kanthirava-kshmapatis san mrishtanna-vrata-varshasana-kusuma-bharan agraharams chakara || yad-danodaka-viprishas tu sudhiyaip haste patanty6'bhavan mauikyani mahambarani bahudha dhamaui hemani cha | tat-Kanthirava-bhubhuja jada-nidhi-sthaniya-suktau dadat tulyah ki... 312368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>6S Seriiigapatam Taluq. S'm-aiige saivva-tim§e Kai"igiii-sikhare sai-va-sare tathaiva S'risaile Yadavadrau inuni-jana-bliarite paschime Raiigadhamni | Kasyam Setau cba nityam ripu-nripa-mriga-Kanthirava-kshmapatis san mrishtanna-vrata-varshasana-kusuma-bharan agraharams chakara || yad-danodaka-viprishas tu sudhiyaip haste patanty6'bhavan mauikyani mahambarani bahudha dhamaui hemani cha | tat-Kanthirava-bhubhuja jada-nidhi-sthaniya-suktau dadat tulyah kin nu sa mauktikaika-janakain tad-vari varipradah || tat-kircya dhavalikrite tri-bhuvane Vani S'iva S'rir yasya yaiia-sthana-vihara-bhumir adhika jateti santoshitah i yiiktam tat khaUi tadrisain para-gune pritis tada buddliiman hams5 nira-payo-vibl.aga-karane chitram sa mudh6'bhavat || birud-embara-gand6'yain sri-raja-paramedvarah l rajcldhirajas tejasvi nri-Kanthirava-bhupatil.i || e:t:dnsr.-juncp3t6 dayamrifa-mahainnavah i agraharam svayara lcvitva Vaishnavebliy^ nyavedayat !i nagartu-bana-vasudhiyuji S alivaha- nakhye sake saradi Sarvajid-ahvayayam | Vaisakha-masi Mr!gasiisha-SAmah.vayaikshe puuye ti:.thakshayr.-'iitiya-diue clia Bhaume 1| vare sukarmayuji sat-karane cha Bhadre savmangale sikala-dharmada-punya-kale i Samliyatm ija-s.ikala-kalmaslia-hari-suddha- vary-uraii-panti-rariveshtta-Rangadhamni || sakshad Vaikunthab'iute'smin Gautamasya tapc-nidbeh | kshetre punyatamc riimye Raiganathasya sann'dhau || Nrisimharppana-buddhya iu partthiv6 dharma-kovidah veda-sastrartha-tatvajnant sad-achara-ratan chhuchin | ■ smrity-uktachara-niratan Vishnu-puja-parayanan i samadi-guna-sampannan chhr6triyan veda-plvagau || vidushas sat-kul6tpannint satvikau anasiiyakan | a [III a] huya Vaishnavaras taiis cha parikshya bahudha nripah || tebhyo dadau grama-ratnam kutumba-bharanochitam l nana-vriksha-samakirnam tatakai ama-s6bhitam || sarva-sasyaspadain ramyam sarva-kala-phalapradain | Yadavadrer uttarasyam sinrita-sarvagha-nasinah || diai sth im Sukad^rakliyam sva-namna parichihnitam | gramam tadrig-upagramaih saptabhih parivaritam || eleshim grama-ratnanain namadh^yaiiy anukramat | Tattekereti vikhyata Handehalli tathaiva cha || KalenhalU tatha ramya Biranhalli su-s6bhana i Kalligundi visala cha Mallanayakahalli ha || Maranayakahalli cha sarva-sasya-samanvita | > ete Sukad6rakliyasya upagramas tu sapta cha 1| adhityakayarn Yadubhudharasya i S'rivaishnavanam vasatih prasasta | Kalyana-tirtthasya tate'ti-raniye i punyair anekair api durlabhe^smin ||<noinclude></noinclude> 67fp14cqp3hrt77kjvhzpj310ax4t18 104 117154 312369 2026-04-28T19:10:27Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 69 tatra punyatame raraye grahan uirmaya bhumipali l graha-sopaskarair yuktan mridv-astarana-samyutan j| vatsara-grasa-sampurnan kalpayitva grihan prithak | Vaishnavan sthapya tatraiva nidanartham cha parthivah || Sasanam karayamasa dharma-marga-prasasanam | Atri-vamsabja-mitrena Asvalayana-sakhina || raja-rajena dattanam vrittinam adhipa ime || sriman Bettada-Chama-bhuvara-maner garbhabdhi-jaivatrikas sri-Kantiiirava-bhupatis sa ni... 312369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 69 tatra punyatame raraye grahan uirmaya bhumipali l graha-sopaskarair yuktan mridv-astarana-samyutan j| vatsara-grasa-sampurnan kalpayitva grihan prithak | Vaishnavan sthapya tatraiva nidanartham cha parthivah || Sasanam karayamasa dharma-marga-prasasanam | Atri-vamsabja-mitrena Asvalayana-sakhina || raja-rajena dattanam vrittinam adhipa ime || sriman Bettada-Chama-bhuvara-maner garbhabdhi-jaivatrikas sri-Kantiiirava-bhupatis sa nikhilo 'py ardhas tvadiyo mama | ity arudha-dridha-vrato bhagavate Lakshmi-Nrisimhaya tat pradad vritti-yugam tad-eka-saranah sakshan Nrisimhas svayara 1| (50 lines following contain names of Vrittiddrs.) IVh] ittham rajesa-Kantbirava-Narasa-nripambhodhi-namagrahare | vrittindra Vaishnavas te bahu-guna-bharita varnitas charu-vrittah |j ashtanam grama-ratnanam chatus-sima tu kathyate | Narasimhapura-gramat paschad bhage cha sarasthitaih || A . Aytanhallya uttarais cha "rjundahallyas tu purvagaih Bomminayakahallyas cha dakshinasyam disi sthitaih || bhumis Sukadorakhyasya hy ashta-gramair adhishtita | etadriFa-chatus-sima-madhyagair amitair api || nidhi-nikshepa-pishanair ja^akshini-samanvilaih i agami-siddha-sadhyais cha yuktam grcimam su-iobhanam agraharam yushmad-amsam prapya bhoktum ihlrhatha a-chandrarkam putra-pautra-pararaparyena Vaishnavah || yushmad-amsa bhavantv ete yogya-dane kraye tatha | adhau vinimaye chaiva bhoga-yogya bavantv iha || ittham rajebha-Kanthirava-Narasa-nrifas sasanara karayitvS, samyag varaha-mudram tad-upari clia param sthapayitva Hkhitva | sviyabhikhyam manojuam kanaka-raani-lasat-panina Vaishnavebhyali pradat ttisham idam hi prachuratara-gunananta-bhoge nidanam || ekaiva bhagini loke sarvvesham eva bhubhujam na bhojya na kar-i-grahya vipra-datta vasundhara^H sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam i shashtir varsha-sahasrani vishthayam jayate krimih || sva-dattad dvigunara punyam para-dattanupalanam | para-dattapaharena sva-dattara nishphalam bhavet || dana-palanayor madhye danach chhreyonupalanam | danat svargam avapnoti palanad achyutam padarn || s'rtmat-Kausika-vamsa-mauktika-maner vede srutadau sada prajuasya prathitasya sadhu-charita-sri-S'rinivasambudheh | ! putras sri-Narasimha-surir ari-ran-mattebha-Kanthirava- ^; kshmapalena nilodhitah kritim imam tach-chhasanasyakarot |j {In Kamada characters) &n sii sri sri sri-Kanthirava-Narasa-Raju,<noinclude></noinclude> juw3pv5mo7um3anumqgvwlfy61apjuc 104 117155 312370 2026-04-28T19:10:36Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 70 Seringapatam Taluq. 104 At KadaJayere {same hohU), in a ^nantapa at tlie village enirance. (TJie upixr portion quite defaced.) ttige punavi-kala . . ley olage samudra Karadiyagadda rige saluvaiita .... tiru ya hoda .... vaya-sahita ga . . hola-ga baii-sahita sa . . lanu , yaru tamma tamma Tirttapp-0<leya-niyakara ya Tiru-Narayana-Pemmalinge :. a-parisutrada devaiugalige prau naya nada Madhava-devarige amudu-padigey uppiujane bhanda . . . .... 312370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>70 Seringapatam Taluq. 104 At KadaJayere {same hohU), in a ^nantapa at tlie village enirance. (TJie upixr portion quite defaced.) ttige punavi-kala . . ley olage samudra Karadiyagadda rige saluvaiita .... tiru ya hoda .... vaya-sahita ga . . hola-ga baii-sahita sa . . lanu , yaru tamma tamma Tirttapp-0<leya-niyakara ya Tiru-Narayana-Pemmalinge :. a-parisutrada devaiugalige prau naya nada Madhava-devarige amudu-padigey uppiujane bhanda . . . . ku tirunalinge .... agi a-kebbe huna idake saluva kaluvalig4 olage Edataleya dannayaka makkalu Madappa-dannayara kaiyalu dhare vagi S'rivai8hiiavara dattiya vritti nalu .... saluvav aga hingisida stala peggade yalu bhu saluvudu Tiru-Narayana-Peruma dina eradu bhagisi hingisida stala Kaddalagere Mu . , guliyakere Doddigatta Gavudigere Hosahalli Honneyanahalliyalu arddha-bhagi hola Kuppeyalu muraralu eradu-bhagi hola Gummana-ayadalu muraralu eradu-bhagi a-Kaddalegereya Lakshumi-Nara- yana-devara ya mula siddayavanii a-devarige kottadu a pu . . , . ya . . Tiru-Narayana- Perumala Tira-Vishnu Yadava .... bhaga saluvadu ■ yi-mariyadiyalu nadasuva dharmmakke dhara- piirvakam madi karunyam madidaru a-sthalangalige hoge-dere niagga-dere ka . . . . adu-dere ale-dere kappile-derc manniya para .... karuka kattagada . . kataka savarna murara putiki volagada pu . . yavanu baradadd karunyam madi ya-m-ariyadiyendu saluvantagi a-sri-Vira-Ballala-Dev- arasaru a-Madappa-dannayakaru .... tamnia Kittappa-daniiaykara hesaralu nadasuva dharmmakke karunyam madi a-chandrarka-sthayi agi saluvantagi dhara-purvakam madi kottaru || dharmam su-sthiratam yatu sri-Ballala-mahibhuvah | yavad dharadharadhara yavach chandra-divakarau |] danam va palanam vapi danach chhreyonupalanam | danat svarggam avapnoti palanad achyutam padam || sva-dattara para-dattam va yo nihatya vasundhararn i shashtir varsha-sahasrani vishthayam jayate krimih || 105 At Mddenalialji (same JwUi), in iJie Uomhale fielcJ. Svasti sri-S'aka-varushanga]u 1338 sanda vartamanada Lurmati-sanivatsarada Karttika-su 10 S6 sri- Tirunarayanapurada Tiru-Narayana-devarige Athavaneya Timmarasaru Tiparsaru madisuva nanda- divige nayivedyake Baligagatada kaluvali Madenahalliyanu nada-gaudugala kayalu krayavagi kondu sunka ale-dere adu-dere muntagi sarwamanyavagi dhara-purvvakavagi tamma dharmmavagi bittaru yi-dharmmavauu alupidavaru Varanasiya-tadiyalu tamrna tayanu . . 106 At Uosdhalli {same holli), on a stone lyinfj ncar Bdsa-Seflfs fieJd. S'ubham astu briraatu-vira-pradapa maha .... bada-Rayara nirupadira .... dev-arasaru tamma dhamma .... gote sri-Chalapila-Rayara .... da-divige nadavadakke dandananuva Hosahalliya sanka sunka ya bittaru a-chandrarka-sthayi • grama saluudu yi-dharmmavanu tadiyalu tamma tande tayi . . ,<noinclude></noinclude> 4urg1xu6frkbmf0b3omr61v5r84z64f 104 117156 312371 2026-04-28T19:10:42Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 71 107 At tlie same village, on a stone west of the road. rajadhiraja raja-paramesvara ari-raya-vibhada bhashege tappuva-rayara-gandaru chatu(s-sa)mudradhipati sri-vira-pratapa-Vijaya-Eaya-maharayara rajyam gaitiralu S'akada 1368 Kshaya-varushadali Bolaru-kula-Gangala-Rajara kumararu Tirumala-Rajara dharmmaii yi-vrindavana dharmmakke subham astu 108 At Aralcere {AraJxre IwUi), on a pillar lying hehind tlie MaraleSvara temple.... 312371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 71 107 At tlie same village, on a stone west of the road. rajadhiraja raja-paramesvara ari-raya-vibhada bhashege tappuva-rayara-gandaru chatu(s-sa)mudradhipati sri-vira-pratapa-Vijaya-Eaya-maharayara rajyam gaitiralu S'akada 1368 Kshaya-varushadali Bolaru-kula-Gangala-Rajara kumararu Tirumala-Rajara dharmmaii yi-vrindavana dharmmakke subham astu 108 At Aralcere {AraJxre IwUi), on a pillar lying hehind tlie MaraleSvara temple. S'ri-S'alivahana-saka-varugham 1547 neya Krodhana-samvatsarada Jeshtadallu Chik-Odeyaravara maga Dodaiyana seve || sri [Ndgari letter.) 109 On the soutli wall of the same temple. Svasti sri-Dundubhi-samvatsarada Phalguna-ba eka sri-Manalesvara-devarige. . . . sarvajiia sri-Viranara- sirahapuravada Arakereya srimad-asesha-mahajanangalu kotta sasana devara amrita-padige Senabova Hiriyapanu emma kaiyalu Balli-madavaya khandikada gade keva embhattanu kraya-danavagi kondu i-devarige kottanagi i-gadeya hadike gadyana hattanu bija-honnagi Hiriyappana kaiyalu kondu akara- vagi bhumi chandrar ullanabaram sahivad endu kotta sasana srimad-asesha-mahajanaugala sri-(ha)stad oppa sri-Sarvajiia iyarn sri-Hiriyappana sri . . . . 110 . At tlie same village, on tlie soiith hase of the ChanniMsvara temple. $X| ^ ci'^ fcf"' / {In Ndgan characters, Kannarla language). Svasti srimatu-Yadava-Narayana pratapa-chakravartti Hoyisana sri-Vira -Somesy ara-Deva-varshada ippatt-ondaneya Ananda-vatsarada Karttika-suddha-pailchami A-varadandu srimat-sarva-namasyada pattada mahagraharam sarvajna-sri-Viranarasimhapuravad Arakereya Prabhakarada Kumandur-achara hendati aiyyidyake a-vura tanna vrittiy olage pada-vrittiyanu a-vura sri-Kesava-devarige tiri-namada kani ja-svamya-siddha-sadhya-nidhi-nikshepa-akshini-agami-sasali samasta-bali-sahita stri- putra-jfiati-sva-grami-samanta-dayadady-anumati-purassaravagi priti-dana-dhara-purvakavagi kottalu a-pada-vrittiya prati-varshada samasta bele utpattiyanu a-devara tirinam danava maduvavara prati- varshada jivita mukhyavagidda a-devara srikaryada anga-bhogakke kodu-baharu maiigalam aha sri ^ri 111 ,., .,'V.t ^ On the north wall ofthe same temple. S'ri-Vikari-samvatsarada Jeshta-suddha 1 5 lu Melugoteya Chelapile-Rayarige Chengala nira-maduvina sevege Adapa-Rayaru Chika-Singa-Rayarige kereya kelage bijavari kha 1 kaluve kejage bijavari kha 1 gadenu kotevu yidake avan ar obanu yi-gadego avanan obanu alipidare tayigc alire tayige alupida bage 112 On a pUlar of the verondah of the same temple. (North side.) Nandana-samvatsarada Margasira-ba 10 lu Arakereya prabhugalu Dasapanayakara ujigada tuttage . hiriya kereya kejage kha 1 gadeyanu manyava kottaru a-gadenu<noinclude></noinclude> n3b68cvmge25rgfgtrpwqvrm1ujnzk2 104 117157 312372 2026-04-28T19:11:06Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 72 Sermgapatam Taluq. (West side.) Chana-Kesava-devarige dadhyanake kotta uyi-manyavanu avan obba alupidare a-apamanavanu 113 On a stonc at the main entrance of the sinic temple. Yijaya-samvatsarada Asvayaja-su 13 Lokayya-nayakara karya-kartarada Arakereya maliajanaiigalu kolagi . . vagi naii karasi Sankresvara yi-dayavanu idake bidisi-bitevagi yi . . grake gramada kondu gramadali sukhadali yihari yidake ava 114 At thc same village, on tlie w... 312372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>72 Sermgapatam Taluq. (West side.) Chana-Kesava-devarige dadhyanake kotta uyi-manyavanu avan obba alupidare a-apamanavanu 113 On a stonc at the main entrance of the sinic temple. Yijaya-samvatsarada Asvayaja-su 13 Lokayya-nayakara karya-kartarada Arakereya maliajanaiigalu kolagi . . vagi naii karasi Sankresvara yi-dayavanu idake bidisi-bitevagi yi . . grake gramada kondu gramadali sukhadali yihari yidake ava 114 At thc same village, on tlie west hase of Channigardya temjjle, {Grantha and Tamtl cJuifacters). Svasti gamasta-prasasti-sahitam srimanu maha-raandale^vara Tribhuvana-malla Talaikkatu-Konku- NanMli-Koyarriir-Uchchanld-Panunkal-Kanka-pati-[Nul]ampati-Vanavachi-Puhkirai-Vela bala 115 On ihe north ivall of the same tcmple. {Granthi and Tamil characters). Svasti sri [?] Tetarnmmave nat utaiyar 116 At tJie same villagc, on tlie base of tlie Narasimh.i-svdmi temple. Angirasa-samvatsarada Kartika-su 1 A dandu sriman-maha-pradhanani Kameya karago . . bova Ramannanavam ^rimat-sa . . da agraharam Maleyala sa Arekereya adivaradalu a ii amrita-padige a-ura raolalaneya bali madaviiyali a-mahajanaiigala kaiyali kraya . . akara maga kondu kotta gadde kamba GO J Kagammannaiigala Mayanna kondu kotta gadde kamba oOi Gaiida- gereya pa . . deri kondu ko . . kamba 1 % sri {In Ndgari characters) sva-dattain para-dattam va yo hareta vasundharam i shashtir varusha-sahasrani vlshtayam jayate krimih || 117 At the same viUage, on thejnllar of a manfapa in Chimche-gauda's ficld. S'ri-§ubham astu S'Mivahana-3aka-variisha 1547 neya Krodhana-saravatsarada S'ravana-su 7 yalu Mayisura-Charaa-Raja-Vodera raakkalu Deva-Rajara seve 118 In a field to the east of tJie same viUage. (14 lines itkgibU.) .... mariyade brahmara konda papakke hoharu gova konda papakke hoharu tamma tande tayanu Varanasiya Ganga-tiradali dahisida papakke hohani . . yidanu paleyisida jatige tara. . « «• ...*... vanu yidan aritu sarvamanyavagi nadasodu<noinclude></noinclude> sj4um864ua7d8dji5h10wjhjy042z5x 104 117158 312373 2026-04-28T19:11:12Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 73' 119 At tlie same vittage, on a sfone in Talavdra B6ra's field. Saka-varisha 1030 neya Sarvadhari-samvatsara-Vaisaka-suda 12 A Bhanuvaradandii Baha . . re nada Arakereya dara Ayarappa-nayakan Arikunti Dammi-rilleya magam Odeya nambiyada Udeyaditya-Pallava-Raya kattisida kerege mechchi bitta kodange Muliga-Charandara-Mancha-gavunda Kabala-gavundana maga Holalaya nada-tolagada- ganda Arakereya-nad-aluvanu Bira-gavundanu ildu bit... 312373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 73' 119 At tlie same vittage, on a sfone in Talavdra B6ra's field. Saka-varisha 1030 neya Sarvadhari-samvatsara-Vaisaka-suda 12 A Bhanuvaradandii Baha . . re nada Arakereya dara Ayarappa-nayakan Arikunti Dammi-rilleya magam Odeya nambiyada Udeyaditya-Pallava-Raya kattisida kerege mechchi bitta kodange Muliga-Charandara-Mancha-gavunda Kabala-gavundana maga Holalaya nada-tolagada- ganda Arakereya-nad-aluvanu Bira-gavundanu ildu bitta kodange galde kadahu muru salage nalku beddala sayirada yrniiru chandrarkan ullannavara salvantagi kotta kottavu kotta . . int- appudan alida Varanasiya kavileyam brahmauagam vadhe geyda paiicha-maha-patakar | (At the hacTc of the stone.) Tonga-Ugalesvara-devargge ga ydu sakshi Panchakanda-Hiriya-Jiya Kannadiga senabovanu sakshi .... banda brahmanargge galde kolaga muru sva-dattam para-dattam va yo hareti vasundharam l shashti-barisha-sahasrani vishthayam jayate krimi 1| A i-lekanavam baradam Chinnaya-nada Kulagandapadeya senabovane i-kalla poyda kal-kutiga Akoja 120 Belotv the same. {GrantM and Tamil cMracters.) pataikalil raja vijya tatterika tana sa . . . . rku a . . lai nayaka .... yatitta Pallavaya kattu vichcharikal nali .... kaikutankai puncheyana ira itukku chchanyammantiyaiikule Ttunka-Chola- Pallavayan raja-kunchara-Pallavayan patai-kkanakkan Malaiyantan eluttu 121 At IlanfJyadaJcoppalu (same hobli), on a roch at the lathing ghaf west of the viUage. ^lanye Gan[gam viya]d-Gangam Kaila[s6 Bhrama]ri puri | Bhrama[ris6 Majhadevas saksha[t] S'iva-param padam || 122 East of the dbove. Prasanua-Bhramaresvaram idu Ganga-tirtha 123 West of tht above. na kha 28 gaddeiinu srimat-parama-havaua ^rimad-anuyogananda Tidari Raghupatige gri-kripc kotteu niii a-chandra agi anubhavisiri 124 At Banahalli (sam hoUi)^ on a Uack stone hjiug to tlie north of the village &ttrance. (Tamil characters.) Vananaililava amutelataka .... kkantan Kankalanumnam kkunar unminumurkkunavutu ^ •• ■ 19<noinclude></noinclude> 9jl4mu48e6wi2l2pvrykom1nvfd5jse 104 117159 312374 2026-04-28T19:11:20Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 74 Seringapatam Taluq.- 125 At Kiraugiir {Kirmgur lioUi on the north hase ofthe Bdma-deva temple. Tanangadiyada Panchava-marayanada Rajendra-Chola vild areya nimmala kola madisida teiikanadi agneyasyan di 126 At ChiJcka Kirangur (same hobli)^ on a stone at tlie old cliannel S'ri-Rama nimma Veukata-Raghavaya 127* At KdcMnahalU {sam Iwbli), on the sonth of tlie outer tvall of Mallesvara temple on the hill. Svasti §ri vatsarada Sivalyava Mayakalal... 312374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>74 Seringapatam Taluq.- 125 At Kiraugiir {Kirmgur lioUi on the north hase ofthe Bdma-deva temple. Tanangadiyada Panchava-marayanada Rajendra-Chola vild areya nimmala kola madisida teiikanadi agneyasyan di 126 At ChiJcka Kirangur (same hobli)^ on a stone at tlie old cliannel S'ri-Rama nimma Veukata-Raghavaya 127* At KdcMnahalU {sam Iwbli), on the sonth of tlie outer tvall of Mallesvara temple on the hill. Svasti §ri vatsarada Sivalyava Mayakalalayika-kula-su-putra Rama-Setti yi-kalla paljaki kotta dana-tura 1'28* In the same place. Svasti sri .... sa-devaringe kotta ga 1 maugajam aha 129 At tlw same temple, near the piscina. Svasti Maiigala-konda Harahariy-agraharada Narasinihapattanada Balalu-Setti srt-Mallikarjuna- devara Sivalyada horaraka i-gadyana onda kottu yi-kala palavaka yondu Balalu-Setti gal-aya maugaja || 130 At the same temple^ on the nwth side of tJie oider ivall Svasti sri-Vibhava-samvatsarada Phalguna-bahula chaturddasi Adityavarad-andu sri-vira-pratapa- chakravartti sri-Vira-Narasiuga-Devarasara samrajyada nnayak ari-raya sri-Mallikarjuna-devara 131 At Paffasomahalli {same hobli), on a vtraJcal nortJi of tJic Aiijanvya temple. Svasti ra Yadava-kulambara-dyumani samyaktva- chudamaui male-raja-raja maleparol-ganda ganda-berunda kadana-prachanda ran. . ekanga-vira S'anivara-siddhi Giridurgga-malla chaladam ka pratapa-Hoysala-chakravartti sri-Vira-Narasinga- Devaru Dorasamudra-nelevi S'rimukha-samvatsarada bahula sudda panchami S'anivarad-andu Kuruvanka-nada Yadava-Narayana-chaturvvedi hiriy-agraharada Edaveya Pattana- svamihalliya Saiikiyara-kulada samanta-Mallana-Suyyana putra Hidamallali Vinodeyabbe-nulu-turuv arivalli iridu vira-svarggava kaikonda na maga Mallayana vamsake mangalam aha sri 132 On anotJier vtraJcal in tJie same place. Svasti 6ri-Vira-Ballala-Devaru prithvi-rajyam gey tam ire | Raudra-samvatsara * These two inscriptions are almost illegible.<noinclude></noinclude> qnp8bnawy9njcz9hqhag0l0aosdnogw 104 117160 312375 2026-04-28T19:11:26Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 75 133 At Nelaniane (same hoUi), on stones m front of the Ndrdyamsvdmi tempte. (On tlie south stone) {Lines 1 ^o 1 8 the same as in No. of this Talwi.) siiddha-Lohita-vamsa-mauktika-Siiiganakhya-maba-prablior atta-murttir aneka-jauma-tapah-phabltisayah kshami | vispburan dhii-a-Timmana-dandanatha-siromani sthira-vaibhavas tasya rajya-dhurandharo dharanipates sachivo 'bhavat || yasas-sarovare yasya taraka kumudayate i haras... 312375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 75 133 At Nelaniane (same hoUi), on stones m front of the Ndrdyamsvdmi tempte. (On tlie south stone) {Lines 1 ^o 1 8 the same as in No. of this Talwi.) siiddha-Lohita-vamsa-mauktika-Siiiganakhya-maba-prablior atta-murttir aneka-jauma-tapah-phabltisayah kshami | vispburan dhii-a-Timmana-dandanatha-siromani sthira-vaibhavas tasya rajya-dhurandharo dharanipates sachivo 'bhavat || yasas-sarovare yasya taraka kumudayate i harasa-sobhayate chandro gaganam saivalayate || kara-sthalodyattara-varidhara | patena durvvritta-nidagha-tapam l sa-raulam unmulya tanoti yo 'sau | sada muda dharma-tarum pravriddham |j alokanais svakiyaih | Kaveri-vasa-kahta-saubhagyam | kuvalaya-sumanas-stomam i kurute dvijaraja esha soUasam || asit Timmana-dandanayaka maner asyabhijatanvaya rajya-srir apareva ramya-vibhava Rangambiketi srata | pativratya-gunena sarva-dliarani-chakram sadahladavad drisyad-durvinaya-praroham adhuna yasya samujrayate || ramye Yadugiri-sikhare | Yadava-Narayanena saha devi | ramate chirena Lakshmis | tayaiva Raugambiya sada sevya || naivedyartham maha-Lakshmyas tasyas sri-ranga-mantape | a-kalpantam dvijatinam anna-dana-pravrittaye || agrahara-dvayam deyam iti Rangambaya muda | yimmadi-praudha-Devendro vijnapto vira-sekharah || khebha-raraendu-ganite S'ake 'bde Bahudhanyake | Margasirshe krishna-pakshe dvadasyam Saurivasare || pauchasatas trimsatas cha varaharjam jani-sthalain | kramena sasya-sampanna chatus-sima-samanvitam || Kurvanka-nada-venteya i ^ekhara-mani Melukote-rajya-gatam | Ballenapalli Yalavada- | paUiti prathita-namadheya-yutam || ashta-bhoga-svamya-yutam sarvotpatti-samanvitam | Lakshmyai grama-dvayara pradach Chandramaules tu sannidhau || agrahara-dvayasyasya simano desa-bhashaya | a-go-pala-pratityartham Hkhyante vriddha-sammatah || Ballenahalliya simeya vivara {On tlie north stone.) (3 5 lines fdllowing give the loundaries of JBdllenahalli ancl Ydlavadalialli) tvashta-Varadapacharya-sunus sasana-lekhakah | S'rigiris su-guno dhiman vrittim ekam ihasnute || sva-dattad dvigunam punyani para-dattanupalanam i para-dattapaharena-sva-dattam nishphalam bhavet || : sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam shashti-varsha-sahasrani vishtayam jayate krimih || ekaiva bhagini loke sarvesham eva bhubhujam | na bhojya na kara-grahya vipra-datta vasundhara 1|<noinclude></noinclude> 6win93zzkc7l2fj029hxse3q38mn1ps 104 117161 312376 2026-04-28T19:11:35Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 76 Seringapatara Taliiq. dana-palanayor madhye danacli chhreyo 'nupalanam | * danat svargam avapnoti palanad achyutam padam l| samanyo 'yam dharma-setur nripauam | kale kale palaniyo bhavadbhih | sarvan etan bhavinah parthivendran | bhuyo bhuyo yachate Bamachandrah subham astu mangalam alia sri sri Viriipaksha ]| Doddavanaya-baraha | sri sri sii n 134 Iv SJl A-^Vl^ A M^ At tlie same village, on a stone east of tlw Bdma-deva tcmple. (The tipper part i... 312376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>76 Seringapatara Taliiq. dana-palanayor madhye danacli chhreyo 'nupalanam | * danat svargam avapnoti palanad achyutam padam l| samanyo 'yam dharma-setur nripauam | kale kale palaniyo bhavadbhih | sarvan etan bhavinah parthivendran | bhuyo bhuyo yachate Bamachandrah subham astu mangalam alia sri sri Viriipaksha ]| Doddavanaya-baraha | sri sri sii n 134 Iv SJl A-^Vl^ A M^ At tlie same village, on a stone east of tlw Bdma-deva tcmple. (The tipper part is hrolcen off.) .... masta-bhuvana-vinuta-Ganga-kula-gagana-i)irmm3la-tarapati jaladhi-jala-vipula-valaya-mekhala- kalapalankritailadhipatya-Lakshmi-svayamvritapatitvaganita-guna-gana-bhushaiia-posbita-vibhutif^rima {On tlie lack.) • ..*•.. . . Nilmalag e daye-geyda sthi .. soUageye beliy-akki embud illa ella kiilana unbodu idanalidan a-kereyum araveyum a . . kavileyuman alidom mattam pancha-maha-patakan sanda lokakkc hohan || 135 At Haravu {same liobli), on a stone nortlircast of Bdm/x-deva tempJe. {Tamil cJuiracters.) {Illegible.) 136 At Voderi (same lioUi on a storn hjing heJotv the tank hund. Svasti srimat-Timmaryyah Tiriyammain kere gattisuvandu sasanavam kotta stiti-kramav entendade uradola Pattasamyada Puttagura-deva-kerege salvudu ura danada pyettavii kerege salvadu kere- godange kha 13 ivella de[va]kerege salvudu kha bituvatt:i tappavanga idakkam alipidavar kavile Baranasin alipidar 137 At Elekere {same holU), on a stone west ofthc Aujaneya temple. Svasti sri-Hosahal|iya Bettahalliya Hattibireya chatus-sima-sahitavagi sri-Yadava-Narayana-chaturvedi- mangalada va . . da Karikudittile ru . . tta . . . . vinna .... kude Perumaliiige tiruvidiyarttham agi nadevadu sama mangalam aha srih || 138 At Md/dnahalH {samt hobli), on a stone in Kuri Beffa^s field. Svasti 8riman-malia-mandale;5vara Dvaravati-pura-varadhisvara Yadava-kula-vardhi-vardhana-sudha- kara satya-ratnakara samyakta-chCidamaiii malcparolu-ganda malo-raja-rajanura Tribhuvana-maUa Talaka^a-Kongu-Nangali-Nonambavadi-Uchchangl-Banavase-IIanuiigalu-Halasige-gond asahaya-sauryya nissanka-malla pratapa-4ri-Hoysala-Vira-Ballalu-Devaruni sri-Dorasamudrada pattanadalli dushta- mgraha-sishta-pratipalanam madi suka-sankatha-vinodadi prithivi-rajyam geyyuttire Saka-varisham 1097 neya Manmatha-saravatsarada su 5 So Knrukki-nada Malanahalliya Erameyara-kolada Chaka- gavundana maga Harada-gavunda urinda mudana hulu-moradi anati agi tenkana-kere Haradasamudra- mam kattisi devalyavan ettisi Haradesvara-devargge bitta manna-dati chandrarka-taram baram gadde ko 10 beddale mannu em 800 intuhuda alidava Gangeya tadilu tange-kavuleya konda papa sva-dattam para-dattam va yorvvahe Varanasi l shashtir vvarisha-sahasrani vishtayam jayate krimi ||<noinclude></noinclude> 8cq69a9lelwkmg9767u2p92ov7bqhq5 104 117162 312377 2026-04-28T19:11:42Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatara Taluq. 77- 139 At Sitdpura (same hoUt)^ on stones south-east of Kumdra-gauda's field. Svasti saraasta-prasasti-sahitam srimaii-maha-rajadliiraja raja-paramesvara pratapa sri-Virupaksha- maharaya prithuvi-rajyara gayittiralu S'alivahana-salva-varsha 1390 ttaueya Sarvajit-samvatsai'a prathama-Bhadrapa[da]-ba 8 Sani Rohini-nakshatradalu Nagamangalada Singanna-Vodeyara makkaiu Deva-Rajagala sri-Ramachandra-devarigu vyapadesyarada eppattaru-sri... 312377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatara Taluq. 77- 139 At Sitdpura (same hoUt)^ on stones south-east of Kumdra-gauda's field. Svasti saraasta-prasasti-sahitam srimaii-maha-rajadliiraja raja-paramesvara pratapa sri-Virupaksha- maharaya prithuvi-rajyara gayittiralu S'alivahana-salva-varsha 1390 ttaueya Sarvajit-samvatsai'a prathama-Bhadrapa[da]-ba 8 Sani Rohini-nakshatradalu Nagamangalada Singanna-Vodeyara makkaiu Deva-Rajagala sri-Ramachandra-devarigu vyapadesyarada eppattaru-sri-mahajanangaligu kotta dhar- mma-sadhana-kramav entendare navu Kaveriyalu hostagi vondu katteyanu katti kaluvenu tandevagi Harahina mahajanangalu tamma Harahina chatus-simeyalu kaluveyana tarvadakke nammanu vodam- badista vivara tamma grama-simege vondn bhaga naii maduva deva-daya brahma-dayakku namage yajamana-bhaga saha muru-bhagavagi sadhanavanu kottukondu Harahina hebaruva sri-Rahganatha- gala makkalu Yaduvannagalu Kurvvanka-nada-veuteyada Hosahalliya gramavanu namage srotriya- vrigi kottu yiddaragi a-gramada simeya mele naii kaluveyanu tandu a-HosahaJli-gramavanu yi-dina paryantara srotriyavagi anubhavisikondu yaka . . a-Yaduvannagalu vandu vagi yi-samvatsara- dalu Harahina rauna-bhagiya .... olage namigo yippattu-savii'ada nuru-vanda kulavanu Tondanuralu tamage ula bhageyolage nauiage vondu-bhageyanu Kurvvanka-nada veiitheyada tanna bhageya halli- yolage Chikka-Malali-grama 1 Hosahalli-grama 1 Kendanahalla-gramada volage ardha-bhage sahavagi nanuru-honnanu yisikondu namage krayavagi kottaragi yi-simeya volage Hosahalliya-gramavanu namma amma Sitayammanavara dharmmavagi sarvvamanyavagi gramadhidevate adantha sri-Ramachandra- devarigu yi-yeppatt-eradu-mahajanangaligu kottevagi a-gramada chatus-simeya vivara (8 lines following contain details of boundaries.) int i-chatus-sime-valag ula kaluveya gadde-beddalu-tota-tuduke-vala-kothara-sunka-suvaninadaya- okkalu-olavaru-lioravaru-yi-sandada a-kam sarvamanyavagi nura-yentu vrittiyagi rachisi sri-Rama-Sitapurada sri-Ramachandra-devarige saladayavagi vritti 1 kke bijavari kha 1 gaddeya lekkadalii kottadu vritti 1 beddala sidhayada salege a-devara sarvvaradhanege salavagi tadi meunagi hanneradu honnina beddale nutana raane. . ma madiruvagi vritti 1 kke bijavari kha l gadde lekkada beddalu yi-vrittiya okkalu yi-vrittige untada na . . nivesanava niiru dasa . . vibhagadalli nuru-vrittiya mele hanchi kotta vivara | (38 lines foUowing contain golra, sutra andnames <&c. of vrittiddrs.) antu yi-yappatta aru . . mahajanangalige vritti 200 sri-Ramachandra-devarige vritti yentu ubhayam. vritti 208 aksharadalu yinnura-yentu vritti navu yi-HosahalJiyauu sri-Rama-Sitapura .... praku Pa- rthiva-samvatsarada S'ravana-ba 8 S'anivara-R6hini-nakshatra-jayanti sri-Krishnavataradalu sri-maha- Vishnu-pritiyagi namma amma Sitayammanavara dharmmavagi sarvamanyavagi a-chandrarkkavagi sahiranyodaka-dana-dhara-purvakavagi sukhadim anubhavisuviri yendu dhareyan eradu kottevagi yi- grama-simeyalu praku. . laba. . ra. . . . nada bijavari yentu khanduga gaddeyu avarige purvva-maryyade alu yi-Hosahalliya gramada kula ■ . nugalu . . bali kanike siddhaya 25 gudi yeu untadare cha saha ga 25 ubhayara ga 50 aksharadalu yi-ayiva.. .. vrittiyagi Harahige-nada-pattanada simeya gaddeyalu namma yaiamana-bhagiya . . ya ... yippattu-khanduga-gaddeyanu kottevagi a- gaddeya simeya vivara hosa-kaluve .... mudalu .... isanya-bali .... yira badagalu a-dasara kadahina dariya Mallappa de vagi yagi bija bijavari yippattu-khaiiduga-gaddeyanu surakshitavagi beddalu yi-graniada chatus-simey olaguja nidhi-nikshepa-jala-pashana-akshini-agami-siddha-sadhya-ashta-bhoga-tejas-sva- myagalu nimmage kottevu nimma nimma vritti-praptiya-sahita nimage adhi-kraya-parivarttane danagalige saluiidu nau yi-Hosahalliya ^ri-Rama-Sita sarvvamanyavagi yeppatt-eradu .maha- janangalu a-chandrarkkavagi sukhadirn anubhavisuviri yendu navu sva-ruchiyinda odambattu kotta* 20<noinclude></noinclude> m3mlrq9c5ijaxzue85zlsobhw65qume 104 117163 312378 2026-04-28T19:11:52Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 78 Seringapatam Taluq. ^ dharmma-dana-sadhana yi-sadhanada prakaradalu chi sadhauake kattisi kotteii yi-dharmma- fletuvige sri-Ramachandra-devara Brahaspati-devara vrittigalu | Bamany6'yam dharmraa-setur luipanam | kale kale palaniyo bhavadbhih | sarvvan etan bhavinah parthivendran | bhuyo bhuyo yachate Ramachandrah i| ekaiva bhagini loke sarvesham eva bhu-bhujam | na bhojya na kara-grahya vipra-datta vasundhara || sva-dattam para-dattam va yo hare... 312378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>78 Seringapatam Taluq. ^ dharmma-dana-sadhana yi-sadhanada prakaradalu chi sadhauake kattisi kotteii yi-dharmma- fletuvige sri-Ramachandra-devara Brahaspati-devara vrittigalu | Bamany6'yam dharmraa-setur luipanam | kale kale palaniyo bhavadbhih | sarvvan etan bhavinah parthivendran | bhuyo bhuyo yachate Ramachandrah i| ekaiva bhagini loke sarvesham eva bhu-bhujam | na bhojya na kara-grahya vipra-datta vasundhara || sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam i shashtir varsha-sahasrini vishtayam jayate krlmih || yavat vamsati matrani chandra-kshetra-kritani te | tavat kalpa-sahasrani tam vrajet || koti Varanasyam mahartthinam | Harah || dana-palanayor madhye danat srey6'nupaUinam l danat svargam avapnoti palanad achyutam padam !| yint appudakke sakshigalu Harav6na hebbaruna sii-Raiiganatha sri-Karamudi Mattannagala Yadu- A vannagaja makkalu L6kabadavagalu Nadiya Achannagala makkalu Lamadevagalu Harahina maha- janangaju Maderi Kala-Gavundangalu yint appuda kaUi '■ mangalam aha ^ri sri sri || 140 At Balmuri (Balagula Iwhli), on a stone io tlie icest of Agastyesvara temple. S'ri-Gangavani-Rattavadi-Malenad-ilam Nolamb-Andhra-dig-| bhagam Kongu-Kalinga-Pandya-vishayalu tarkkalam kondu munt | agal kon mudilana-16k-anituvam Chol-nad enalk aldu bhu-l bhagendram Kali-Rajaraja-Cholam chakresvaran taldidam 1| 6ri-K6vi-Raja Raja-Kesan-Varmmarana sri-Rajarajam atibare sri-pada-pankaja-bhramara Pafichava- maharayar atta Bengi-maudalakkam matta Ganga-raandalakkam ^ maha-dandanayaka-padaviya padedu pravarttisida bhuja-balat6pam entene || Tulavam Koiikanam eyde taldi Maleyam benkondu Cherammanan | Telugam Rattigam otti payisidanant atandu bengolal a I kilidam Balvala-desamam mogisidam ma-rayan en a . . ta-l ^ llalisalk appudu kuiiku-vurbba-varegam chandar balam marbbalam || fen-ramaniya-niti jaya-murtti su-lakshana-lakshitaiigan a-l bjari-karopamam baliyal anda baram mulidand arati-sam-| hara-layagni-y Antakana kayp-upama . . raga-sidilam I Mariya rauriy antarige raummadi Ch61ana-gandha-varanam 1| #»#••«•••••.••••••••••••§••.•••••••••.•••.•••••••••••••• ••.«••••••••••••••"••••••• Cholana-gandha-varanara || gaja-vana-kritya-bbapavu Ch61a-marttandana lanminada^ . . . ye tanna balakk anusariyagi javanakkil pokkihe tandaniga , mahatavi-prasaram annade vaydali sipagam Bhatamariya-vurigan nijotkata- rana-ranga-kopasi laladardd usiddu satyeta vata-rajiyarn bi^iade madudu Chola-gandha-vara- nam II ... . saka-varisha 834 neya Paridhavi-samvatsarake ^ti-Rajaraja rgge yandu irupatt- enla tutamba nana pa. . §rt chanda-dandanayakam Panchava-ma m tad- Terisha . . pada mi ^. . . rayana-safikrantiyol BaJlegolada Balaraburi-tirttavam mindu maha<noinclude></noinclude> s1io0cwxinzy6gl3ef2tpi95hmumu7g 104 117164 312379 2026-04-28T19:14:37Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 7^ ., .. ,. .. vargge dhasavajam nalku-ballav akkiya iradii-hottina nivedyavu nanda-di dena Devapa-maharayaru Balambariya a-deva kalaniya paduvana kalava Varanasiyaa alidam 141 At the same village, oi a crcss leam in frcnt of fw Pdrvati temple, rear tlie lathing ghdt. Svasti sri-vijaYabbyudaya-S'alivahana-saka-varusha 1656 sanda vartamanavada Ananda-nama-samva- tsarada Vaisakba-suddha 15 lu Agastjesv&ra-svamiyavara sannidhiyalh S... 312379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 7^ ., .. ,. .. vargge dhasavajam nalku-ballav akkiya iradii-hottina nivedyavu nanda-di dena Devapa-maharayaru Balambariya a-deva kalaniya paduvana kalava Varanasiyaa alidam 141 At the same village, oi a crcss leam in frcnt of fw Pdrvati temple, rear tlie lathing ghdt. Svasti sri-vijaYabbyudaya-S'alivahana-saka-varusha 1656 sanda vartamanavada Ananda-nama-samva- tsarada Vaisakba-suddha 15 lu Agastjesv&ra-svamiyavara sannidhiyalh Suprasannambika-ammana- vara charanaravindangalige Mahisura pradliana Subba-Panditaravara syave sri 142 At Kdriimra {same hohh), on a rocJi in tlie Kdveri to the soiith. Svasti sriraanu-maha-pradbanam Kurnara-Heggade-Deva-danuayakaia bahi-manusya Billangereya Ramaya Subhakrit-samvatsarada Phalguria-su | 10 Ballegolakke Katterina-madu ya-chandra-taram bararri nilvudu. 143 At Nosahalli {same hohli), on a stone in the hedge of Lakshmiimra Ddsayya^s fieJd. Svasti ^ri-Belegolada Dhauadevalliya pola-simeya kala kilt-atarn kavileyurii Varanasiyuman alida nada-^ sidong auanta-punya. 144 At Bastipura {sct,me hohli), on tJie houndary rocJc. S'rimat-p[irama-gambhrra-syadvadam6gba-lanchhanarn | jiyat trailokya-nathasya sasanarn Jiua-sasanarn || sn-MuIa-sahgha Kanur-gana Tintiiri-gachha Korrdakundauvyada srr-Vasupujya-Bevara sishyaru in- Sakalachandra-Devara tapada prabhavam entendode || sthira-vakyarii su-bratambhonidhi sakala-jagat-pavanarn raja-pujyain parama-sri- Jaina-dharmmambara-dinakaran udyat-tapo-murtti . . . . na | bharanarn Traividya-chakresvara-vimala-padambhoja-biugain Jina-sri- charananankara-sirusha(ja)rii su-kavi-jana-yanap-san-muniin raja-hainsain || A sosti sri-Saka-variisba 1315 rieya Subhakritu-sainvatsarada Sravai.ia-masa-sudda-padya-Adityavara- Sirnha-lagnadalli Kungihalliya prabhugalu Gaudu-kula-tilakarura mare-hokkara-kavaruiri sithila- benkombarum salyadalli Karnnarum appa Keta-Gairda Bama-Gauda Sambuva-Gauda Madi-Gaiida modalada samasta-gairdugalu bastiya pratishtheyam madisi bastiya badagana bitta beddalu ko 10 Parusha-devara amritapadi ttaru Devojana baraha marrgalam aha srr ^ri ^rr 145 On a done north of the above. ka II Akalafika vak-Chandrakrrttiyain dhavalise Digambara bhavya-prakara-chakorarn naleya | ya kutila-vaikannya padambhojara H<noinclude></noinclude> 5kuaz5wt7w32kemae0pezauz1jrshxs 104 117165 312380 2026-04-28T19:14:44Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 60 Seringapatam Taluq. 146 At Krjdtanalmlli (KyatanaTialU hohli), on a stone in the Kodanda-Iidriia tentple. S'iimat-parama-garabhira-syadvadam6gha-lauchhanam | jiyat trailokya-iiathasya sasauam Jina-sasanara || svasti sriman-maha-mandalesvara Talakadu-Gangavadi-Nonambavadi-Banavasi-Hanungahi-gondj bhuja-bala Vira-Gaiiga asahaya-sura riissanka-pratapa Hoysala-Vira-Ballala-Deva siimad-iajadhan Dorasamudrada nelavidhialu suka-sankatha-vinodadim rajyam g... 312380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>60 Seringapatam Taluq. 146 At Krjdtanalmlli (KyatanaTialU hohli), on a stone in the Kodanda-Iidriia tentple. S'iimat-parama-garabhira-syadvadam6gha-lauchhanam | jiyat trailokya-iiathasya sasauam Jina-sasanara || svasti sriman-maha-mandalesvara Talakadu-Gangavadi-Nonambavadi-Banavasi-Hanungahi-gondj bhuja-bala Vira-Gaiiga asahaya-sura riissanka-pratapa Hoysala-Vira-Ballala-Deva siimad-iajadhan Dorasamudrada nelavidhialu suka-sankatha-vinodadim rajyam gevutt-iidda Manmatha-samvatsaradi Marggas'ra-su l Adivaradandu sn-Yadava-Naiayana-chaturvvedi-mangaladalu srikaranada Kahyanani kodageyolu ayvattu-kolaga gaddeyam sahira-kolaga bcddaleyam siikaranada Heggade . . layannani kayyalu Pallala-De .. ge krayada honra kotta sarvva-badha-pariharavagi Kcfhhala-basadige chandra rkka-tarambara salvantagi dhara-piirvvakam maJi yrreyana bitta datti 147 On a sfone lying in the Basti jKulchj-ficld south ofthe same village. Bhadram astu Jina-sasauaya anavarata d akhila-surasura-narapati-mauH-mala . . naravinda-yugala sakha]a-S'ri-raj}a-yuva-raja[r-appa Bbadra]bahu-Chandragupta-munipati-charana mudrankita-visala-si .... mana-jagal-lalaraayita-sri-Kalbappu-tirtta-sanatha-Belgola-nivasi sravana-sangha-sadvada-dharabhutar-appa srimat svasti Satya-vakya-Kohgoni-[va]rmma-dharmma maharajadhiraja Kvalala-puravaresvara Nandagiri-nalha svasti samasta-bhuvana-viuuta-Ganga-kula gagana-nirmmala-taiapati jaladlii-jala-vipula-vaLiya-mekhalaknlapalarda-itailadlnpatya-Lakshmi-sva yara-vrita-patitvady-aganita-guna-gana-bhushana-bhushita-vibhuti ^iiraat-Permmanadigalum Ereyappa rasarum ildu chagi Perraraanadigala kalla-basad ayyar-pparapihge Koraarasena-bhatarar padeda stit biliy-akkiyum sollageyu bittiyun tuppamuman ella-kalakkam sarvva-badha-pariharam age bidisidar idai alid undonum kondonum pasuvum parvvarum kereyum arameyum Baranasiyuman alidom pancha-maha patakarn deva-svan tu vishara ghoram na visham visham uchchate ] visham ekakinam hanti deva-svam putra-pautrikam 148 At Bdmpiira (same holli)^ on a stone in Singri Gaiida^s paddy-field on thc ivest hanh of the Kdvrt, opposite the Gautama-lcshctra. S'ri-rajya-vijaya-sambatsara Satya-vakhya-Permmanadigal alutta nalkancya var^hada Margghasira masada Peratalc-divasamage svasti samasta-vidya-Lakshrai-pradhana-nivasa-prabhava-pranata-sakals samanta-samuha Bhadrabahu-Chandragupta-munipati-charana-lanchhanaiichita-visala-^ira-Kalbappu giri-sanatha-Belgoladhipatigal-appa §ri-vara-Matisagara-Panclita-bhatarara besadol Annayanum Deva komaramim Dhoranum ildur arapo Bananapalliya koncla sri-Kesiga tale neriyalu katta kattuvudarkke kotta stiti-kramav entuv endode ond-araniya nira bayagida varisa pcttondi eracjaney varisha mel alavi muraneya varishad andige ayd alavi ella-kalakkara ell ild ulalu salguni 149 At Meldpura {Chandagdlu hohli), on a stone in the outer wall easf of thc Mdri-chdvadi. S'ubham a3tu svasti sri-viiayabliyudaya-S'aUvahana-saka-varushagalu 1489 neya Krodhana-samvatsa rada Jeshta-su 1 r.du §riman-maha-raiadhiraja raja-paramesvara ^rivira-pratapani Sadasiva-Dev; mana suda-jata Dananjaya Timmannagalu sri devadi-deva deva-deva Tirumale 6ri-Tiruvengadanatha-devara bhandarakke samarppisida grama-^ila 6asanada kramav entondare namago Abura-raaganige saluva yolagai?a<noinclude></noinclude> 4bshvdtaqednh0e5c4ut741yi1lzpvv 104 117166 312381 2026-04-28T19:15:03Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ^^/)0(^ e)g^4 Kyatanhall! (Seringapatam Taluq NS147) 312381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude> ^^/)0(^ e)g^4 Kyatanhall! (Seringapatam Taluq NS147)<noinclude></noinclude> dj02jvf35lzv12nmbnsjkj7xao00v18 104 117167 312382 2026-04-28T19:15:13Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117168 312383 2026-04-28T19:15:30Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: (B(§6pcPc^(W^U^^6 RaMPURA (SERINGAPATAM TaLUQ N«i-V8) 312383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>(B(§6pcPc^(W^U^^6 RaMPURA (SERINGAPATAM TaLUQ N«i-V8)<noinclude></noinclude> q0p7pps332onntyq9s9tr1u45k9141e 104 117169 312384 2026-04-28T19:15:38Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117170 312385 2026-04-28T19:15:44Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. ^ prasiddha salava Hebadiya-gra 1 Dandaganahalli-gra 1 Bedarahalli-gra 1 antu gralKUI § sri Tiruvengadanatha-devara §ri-bhandarakke natl dhara-purvakavagi ... nidana-kaladalli mo^ftllt Vedanta-Ramanuja-jiyarige (18 lines more illegible.) 150 At Kangatta {S'ettihaUi hoUi), on the outer wall north ofthe Mchen-door of the S'rtmvd$Ci temjole, Nala-sainvatsarada Magha-su 10 hi Mayisura Raja-Vadera seve. 151 On copper plates helongmg... 312385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. ^ prasiddha salava Hebadiya-gra 1 Dandaganahalli-gra 1 Bedarahalli-gra 1 antu gralKUI § sri Tiruvengadanatha-devara §ri-bhandarakke natl dhara-purvakavagi ... nidana-kaladalli mo^ftllt Vedanta-Ramanuja-jiyarige (18 lines more illegible.) 150 At Kangatta {S'ettihaUi hoUi), on the outer wall north ofthe Mchen-door of the S'rtmvd$Ci temjole, Nala-sainvatsarada Magha-su 10 hi Mayisura Raja-Vadera seve. 151 On copper plates helongmg to tlie same place. S'ubhara astu |f Harer lila-varahasya damshtra-dandas sa patu vah i Hemadii-kalasa yatra dhatri chhatra-sriyarn dadhau Kalyana-guna-purnasya Kamala-griha-medhinah i nabhi-nalikato jajne Brahma loka-pitamahah || Pitamahad Atrir Atrer Indur Indor Budho Budhat | A A Pururavas tatas chAyur Ayusho Nahush6'jani || Yayatir Nahushad asid Yayater Yadu-bhupatih | Dvaraka-nagaropante santata tasya santatih tasyam kritavatarah katichana Karimata-desam ajagmuh i Yadugiri-sikharabharana])! i kula-daivatam ikshitum Rama-ramanaitt H asya desasya saubhagyam avalokya samutsukah | asmin prajah palayanto Mahisura-pure vasan I| teshu pratita-charito Deva-Raja-mahipatih i asid akhila-samanta-mauli-laUta-sasanah || .- , asya sri-Deva-Rajendor anuraiijayatah prajah l chatvaro jajnire Pantisyandanasyeva nandanah j| Doda-Deva-Raja-nama l tesham adyo Raghudvaho niyatam | yad-bhakti-bhava-vivasair i nityam paricharyate nijair anujaih !| nityam yo vibudhavauaika-nirato Jishnus su-dharmmasrayah prodyad-vairi-bala-prabhedana-vidhi-praudha-prataponnatah | '■ pratyarthi-kshitibhrid-vikunthana-kala-panditya-parangatah sthane samprati sopamam prati nripa-sri-Deva-Rajabhidham i| dharma-patny Amritambasya Sita Kusa-Lavav iva l asuta Chikka-Devendra-Kanthirava-mahipati || sarva-kshonibhritam sirassu kalayan padarpanam pratyabam pushnan bhiiri-kala nijair vasu-kulaih asah param purayan | san-margam prathayan sada kuvalayamodam samapidayan prayenanukaroti tasya Chika-Devendras Fudha-didhiteli || prachyam Pandyani Chokka-bhupam vijitya samare 'harat l parama-Tripuram mrishtam praty Anaatapurim api i| pratichyan Keladi-bhupan prahritya Yavananugan | SakaleSapuram prapad Arakalgudam apy asau || aharat Ketasamudrara | jitvodichyams cha Ranadula-Khanani | Kandikere-Handalagere-i Gulur-Tumukuru-Honnavallis cha || Morasa-Kiratanugatam | Mushtikam ajau viniriifcya | hritva Jadakanadurgam | vyatanoch ChikaDevaRayadiirgakhyam || 21<noinclude></noinclude> juc8wxtnntx52f3xubk3qgv08le4ef2 104 117171 312386 2026-04-28T19:15:51Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: it Seringapatam Taluq. Varaham adyam S'rimushnat chutam Yavana-viplutat | A S'rirangapattanasthanim aniyAchyuta-bhaktitah 1| Maddagirim Midugesim | Bijjavaram Channarayadurgam cha | aharat Timmappa-Gaudam | jitva Ramappa-Gaudam cha || Paschime Ranganagare ratna-simhasane sthitam | deva-brahmana-pujartham samrajyam pratipadayan || indu-bindv-anga-chandreshu Sakabdeshu gateshv atha | Siddharthini Sahe krishna-dvitiyayam Pitus tithau IJ _^ uttare Sahya... 312386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>it Seringapatam Taluq. Varaham adyam S'rimushnat chutam Yavana-viplutat | A S'rirangapattanasthanim aniyAchyuta-bhaktitah 1| Maddagirim Midugesim | Bijjavaram Channarayadurgam cha | aharat Timmappa-Gaudam | jitva Ramappa-Gaudam cha || Paschime Ranganagare ratna-simhasane sthitam | deva-brahmana-pujartham samrajyam pratipadayan || indu-bindv-anga-chandreshu Sakabdeshu gateshv atha | Siddharthini Sahe krishna-dvitiyayam Pitus tithau IJ _^ uttare Sahyaja-tire Nilachala-nivasinah | Srimato Venkatesasya deva-devasya sannidhau ]l kainkaryanam aseshanain karanaya S'riyah pateh | chaturnuara Vaishnavagryanam chatus-svamyany akalpayat ||. Yajusha-S'iinivasasya pautro Gopala-nandanah | Kasyapas Tulasi-Krishnas svamyam prathamam asnute || 'J' Yajusha-S'rinivasarya-pautr6 Narayanaryajah | Vatsyo Jagannathayaryo dvitiyam svamyam asnute jj Bharadvajo Ramachandra-pautrah Krishnarya-nandanah | Yajush(5 Vaikuntha-Rayas tntiyam svamyam asnute || Samaga-sn-Nrisimharya-pautro Maudgalya-gotrajah | Nrisimhajo Rangapatih turyam svamyam samasnute || tenedam Raja-varyena pradattam tamra-sasanam | deya-dravyany aseshani likhyate desa-bhashaya || 152 At Tonniir, on a stone east of tJie Ndrdyanasvdmi temple. Tondanur-agraharada agaya Nakharesvara-devara nadaviugege saluvant avar adana Amrita-Kasistana- pati-kayyalu chandrarkka-sthuyiyagi dhara-purvaka madi bitta-datti Chaiidiyaba nija ra a- samvatsaradalu mane-dereyolage devara nanda-divigege Nagaimana besadiin Ayata-Heggade dhara- purvvaka madi bitta magga ondu 1 adarayalu nakharangalu bitta settiyali Nakharesvara-devarige sva-dattam para-dattam va 153 At the same vtllagCy on tlie north uaU of ilie Narasimlia temple. (Grantha and Tamil characfers.) Svasti §ri Dunmati-samvatsarattu Kartikai-niasam sri-Yadava-Narayaua-[chatui-]vedi-mangalattu Chchinka-PpGramal-tiru-muiTattu srikariyan cheykira Chokka-Pperumal manichchan tillaikkuttanura ittiru-murrattu nampimarum ivvanaivom sri-Latshmi-Narayana-Pperumal tiru-murrattu S'rlvaishnavar- kalum natuvil tiru-murralti Vallala-Dasaium unnaka tuni nilam pankuk ayinpati ivarutaiya iraiyiruyu vintu 6eshamaka Amittanararkal appanai Kiranchi-Pperumal uimitam talaikahl nampiyar mutamutalil ivarkal kamukum vennilamumaka variyiruttu varutitanku nayam ikkalattu sramasamalaiyale kattina vivasa inta vittinamumvam ipperumannai nitta ivvantu-mutal anupavittu iyaiyiruttu kkollakkata- vakalaka i-Chchinka-Pperumal-utaiya iraiyiruyavarutti aiichilelittirunam<noinclude></noinclude> mmskghsgtn2g37knxjtvkmnri4dgh5k 104 117172 312387 2026-04-28T19:15:58Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Seringapatam Taluq. 8S 154 At the same villagi'^ round the lasi' ofthe Vdhana-rnanfapa ofihe LaJishmUNdrdyana icmple. Svasti samasta sri-prithvi-vallablia rar.ha-rajadliii ajam piramesvaram Yadava-kujambara- dyuraani sarvvajiia-chMamani , deda t [ratapa-chakrayartti sri Yira-Narasimha-Devaru Harahina kaluve tidduv allige Kuruvanka-nada holeya suiikadim gadyanav aravatta-nalkam tarabra-sa Ita hariy agrabara Tondanur asesba-maha-janangalige kalave va... 312387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Seringapatam Taluq. 8S 154 At the same villagi'^ round the lasi' ofthe Vdhana-rnanfapa ofihe LaJishmUNdrdyana icmple. Svasti samasta sri-prithvi-vallablia rar.ha-rajadliii ajam piramesvaram Yadava-kujambara- dyuraani sarvvajiia-chMamani , deda t [ratapa-chakrayartti sri Yira-Narasimha-Devaru Harahina kaluve tidduv allige Kuruvanka-nada holeya suiikadim gadyanav aravatta-nalkam tarabra-sa Ita hariy agrabara Tondanur asesba-maha-janangalige kalave varusham prati tidduvalage kotta ga 64 id a-chandrarkka-sthayiyagi pratipalisuvanu 155 To the right oft)ie dbove. Svasti samasta-bhuvanasraya sri-prithuvi-vallabha maha-rajadhiraja-paramesvaram Dva vijaya- galam madi bandu Dorasamudrada nelevidinahi suka-sankatha-vino 156 On the left waU ofilie same temple. Svasci sri-mantapain siimanu maha-pradhanam sri-karanada heggade Nagannagala raadisida dharrama 157 Copper plate at Melukoie. S'nmate Yoga-Narasimhaya namah Ilarer hla-Varahasya damshtra-dandas sa patu nah | Hemadri-kalasa yatra dhatri chhatra-sriyam dadhau || namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-starabhaya S'ambhave || vasti sri-vija3abhyud;iya-S'alivahana-saka-varusha 1536 sanda varttamanavada Ananda-naraa-sam- atsarada Vaisakha-suddha 1 5 llu ^rimad-rajadhiraja raja-paramesvara prauda-pratapan apratima- vira-narapati Venkat;ipati-Rayaru Vijayanagara-pattanadalU ratna-simhasanarudharagi sukhadim prithvi-sambrajyam gaiyyuttiralu Atreya-gotrada Asiayana-sutrada Rlk-sakhanuvrittigalada Mahisura Dodda Chama-Raja-Vadaiyyar-aiyyanavara putrarada rkaja-Vadaiyanavaru nana-gotrada nana-sutrada nana-^akhadhyayigalada Melukote Chaluvaraya-svamiyavara devasthanakku ippattentu-mandi maha- anangaligyu. baresi kotta bhudana-sasanada kraraav entendare || naraage Venkatapati-Eayarinda umbaliyagi banda S'rirangapaitanakke saluva Kuruvanka-nadu-hobalige serida Muttegere-grama 1 idakke serida upagramagalu Bennahatti-grama 1 Keuchanahalli-graraa 1 Harakahalli-graraa 1 Hatna- graraa 1 Hunuganahalli-grama 1 Nafijenahalli-grama 1 Nayikanahalli-grama 1 HuUuhalli-grama 1 Kodagahalli-grama 1 antu upagrama 9 Hiriyuru 1 ubhayarn grama 10 kke huttuvali-vivara || Qiere folhw the details) antu graraa 10 Muttegere-graraakke pratinaniadheya Nrisimhapurakke salhivada idakke gana-sankhya vritti 50 Idie raahajanangaja vivara || (25 lines following contain names and description of the Vriltiddrs.) antu ranhAj inam 28 kke vrittigalu 49 Chaluvaraya-svamiyavara devastanadalU garuda-vahanada charu» pina sevnrthakke vritti 1 ubhayam vritti 50 Yadavagiri-kshetra-dakshina-Badarikasrama-kalyani-tira-Nara- simha-svainiyavara sannidhiyallu Vaisakha-suddha 1 5 punya-kaladaUi namraa mata-pitrigalige punya- lokavaptiy agaliyandu sa-hiranyodaka-dana-dhara-piirvakavagi dharen eradu kottev&gi yi-graniagalige saUuva chatus-sime yalle vivara 1| tengina bhaga Channapuradindam mufjalu Basara}u-Hongehal}adin-<noinclude></noinclude> pa6pxuvlg9orqpi1q948tv5rc91shet 104 117173 312388 2026-04-28T19:16:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 84 Seringapatam Taluq. dam padiivalu Beiinahatti Hullekere badagala-bettadiudam teukalu Mudugundura dodda-bettadindaip badagala i-chatus-sime valag ulla nidhi-nikshepa-jala-taru-pashana-akshini-agami-siddha-sadhyangal emba ashta-bhoga-tejas-svamyangalu nimige saUuvadu i-gramagalamiu nivu nimma putra-pautra- paramparyavagi a-chandrarkka-sthayigalagi sukhadirn anubhavisikondu baral ullavaru yi-svasthyanga- |aunu nivu maduvantha adhi-kraya-dana-parivarttanaga... 312388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>84 Seringapatam Taluq. dam padiivalu Beiinahatti Hullekere badagala-bettadiudam teukalu Mudugundura dodda-bettadindaip badagala i-chatus-sime valag ulla nidhi-nikshepa-jala-taru-pashana-akshini-agami-siddha-sadhyangal emba ashta-bhoga-tejas-svamyangalu nimige saUuvadu i-gramagalamiu nivu nimma putra-pautra- paramparyavagi a-chandrarkka-sthayigalagi sukhadirn anubhavisikondu baral ullavaru yi-svasthyanga- |aunu nivu maduvantha adhi-kraya-dana-parivarttanagal emba vyavahara-chatushtayangaligyu yogya- vagi salluvadu yandu nana-gotrada nana-sutrada nana-sakhadhyayigalada gana-sankhye vritti 50 kke ippatt-entu-mandi mahajanaugaligyu Melukote Chahivaraya-svamiyavarige garuda-vahanada charupina- sevarthakku Atreya-gotrada Aslayana-sutrada Rik-sakhanuvrittigalada Mahi^ura l)odda-Chama-Raja- Vadeyar-ayyanavara pavutrarada Chama-Raja-Yadeyar-ayyanavara putrarada Raja-Vadeyaravaru Vaisakha-suddha 1 5 puiiya-kaladaUi Yadavagiri-kshetra-dakshina-Badarikasrama-kalyani-tira-Nri- simha-svamiyavara sannidhiyaUi namma mata-pitrigalige punya-lokavaptiy agah yandu Mehikote Chalupilleraya-svamiyavaru suprata su-prasannar agali yandu sa-hiranya-dana-dhara-purvakavagi dharen eradu barasikotta bhu-dana-sasana ii idakke dharmma-sakshigalu aditya-chanilrav anil6'nalas cha dyaur 1)humir apo hridayam Yamas cha | ahas cha ratris cha ubhe cha sandhye dharmasya janati narasya vrittam ||j ekaiva bhagini loke sarvesham eva bhubhujam | na bhojya na kara-grahya vipra-datta vasundhara || 8va-dattad dvigunam punyam para-dattanupalanam | para-dattapaharena sva-dattam nishphalam bhavet || Aditya Vasavo Rudrah Brahma Somo Hutasanah | Narayana^ cha bliagavan abhinandanti bhumipam || Indrah prichchhati chandalim kini idam pachyate tvaya I sva-marasam suraya siktam kapalena chitagnina !| deva-brahmana-vittani balad apaharanti chet | tesham pada-rajo-bhitya charmana pihitani maya || na visham visham ity ahuh brahma-svani visliam uchyate | visham ekakinam hanti brahma-svam putra-pautrakam || dana-palanayor madhye danach chhreyo'nupalanam | danat svargara avapnoti palanad achyutain pad:im i| sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam | shashti-varusha-sahasrani vishthayam jayate krlmih 1| balad dattam balad bhnktam balad yanvapi lekhitan I purvaparakritan arya akritan Manur abravit || Kalau Kartayugam dhannraam yo narah karttum ichhati | svami-drohiti tam matva tain naram badhate Kalih Ij rakshasah Kalim asritya jayanto brahma-yonishu | brahmanan eva badhante tatrapi ^rotriyan krisan || 158 On a rock at Mmli-hefta near Melulcofe. B'ubham astu srimate Ramanuiaya namah | Vishu-samvatsaram Vaisakha-ba 5 lu sriman-maha-manda- lesvara Rama-Rajayya-Deiilu Vabajaramagaru Narayana . malaj) samakhainchina tiruvanam dava- jiam seve<noinclude></noinclude> ilxshsj7b87u6aofgqqpl35dhba513j 104 117174 312389 2026-04-28T19:16:10Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: MANDYA TALUQ/ In Maddur, on stone over the main doorway oftlie Narasimha temple. I .... llala-nathasya sasanam sasitiir dviBham tl 6ri bhuvana-malJa bhuja-balaVira-Ganga-Hoysala sii-vira pa Sri-Vira-Narasinga-Devaruli svastisamasta-bhuvana.. yara sri-prithvi-vallabhara maha-rajadhiraja-paramesvara. . vajfia-chudamani male-raja-raja malaparol-gaiida bherunda kadana-pradianda asahaya-suran ekariga-vira Sa . . . . siddhi Giridurga-malla chalad-aiika-R... 312389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>MANDYA TALUQ/ In Maddur, on stone over the main doorway oftlie Narasimha temple. I .... llala-nathasya sasanam sasitiir dviBham tl 6ri bhuvana-malJa bhuja-balaVira-Ganga-Hoysala sii-vira pa Sri-Vira-Narasinga-Devaruli svastisamasta-bhuvana.. yara sri-prithvi-vallabhara maha-rajadhiraja-paramesvara. . vajfia-chudamani male-raja-raja malaparol-gaiida bherunda kadana-pradianda asahaya-suran ekariga-vira Sa . . . . siddhi Giridurga-malla chalad-aiika-Rama sangrama-Bhima vairibha. . . . vam Magara-rajya-nirmula Chola-rajya-pratishthacharya Pa . . . . la-samuddharana Kaduva-Raya-disapatta nissanka-pratapa .... vartti sri-Vishnuvardhana-Hoysala-sri-Vira-Narasinga-Devaru srimad-rajadhani-Dorasamudrada nela- bidinolu. . sankatha-vinodadiin prithvi-rajyam geyyuttam iralu a. . kravarttiya rajya-sanmdclharanamam made sriman-ma ranmam mantri-manikya raantri-chudamani devi-sama-haya- mukta-praudhatva Kharya-vam lam dava mavan-ankakara ayyara-vira Cliikka-Ketayya ku .. .. ru muda-rajyada dala-bhara-sahita dandetti bijayani ga .. .. Sakha varsha 1199 noya Isvara- samvatsarada Magha-bahula 1 llu Somavara Modaneti .... gotra .... kilale sahasra .... yada nadey- agrahara Maddura sri-Narasinga-chaturvedimangala . . •. mahadevarigeu sri-Allala-perumala-devarigeu saha geyya madsi ma-padakke Garapanu kotta di . . ra iVchan .... rka darmay akkum e . . . . maskaram madi S'rimukha-samvatsaradalu 2 sthalada S'rivaishnava-ma . . vada aruvattu-nalku simadhikarara kayyalu kiru. . ya kanike hodake nadu-kattudo- Jage tettu bandagyu Gangavadiya nada adhikari Piriya-Madanna. ! . . . . ge a-nadu kattudolagana kulaja katsi 2 deva .... tara chandraditya ullanam tettu nadavantagi a-devara. . khanda-muda a-Vaishnavara kayyalu vagi dhara-purvakam udakara madi kottu baradu kottann a-Chikka-Ganga- vadiya nadi nobba adhikarakke bandavaru na bitta-da. . . . alapadc nadesuttargge. avum sri- yuip vijaya . . . kkum Vanarasiya Gangeya tirthav adidal ullar akkum .... rmavagiyu eradu-dharma- kkeyu kida r makke 2 On ivall south of tlie inner doorway. {GranUa and Tamil characters) A Svasti sri-Vikriti-^atnvatsarattu Adi-masa .... Simha-pperumalukku Tiruvalanti-valanatta Era-nattu kanakkan-kutiyir nanakkangu .. .. ninar choti-chandraditya-varai chelvataka 4ri-pa .. . . ladeke tina pinvippanakalil polichai ya . . . kkadava tirunta vilakku ondru 3 On tlie south ivllar near the hdli-pitha. {Grantha and Tdmil ciaracters.) Svasti Tribhuvana-chakravarttikal Konerimmaikondan Marudur mahajanangalukku tangal ur padinaifi- javadu vilai kalaniyil vittu vattattil mndalana mudaladuttu eriyum karai katta eri«vaykkalum tiruttu- vadaka chonnom ippadikki chandiraditya varai chella cha .... * Unimportant injcriptions of no historieal or liter.iry value havo not been transUterated. 22<noinclude></noinclude> qxx46502g2612w4latcmy78mj3ppg5s 104 117175 312390 2026-04-28T19:16:17Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ^ . Mandya Taluq. 4 On ihe north pillar. Vikrama rayana NArasiinha-Devara kanda pandadali kanuva dupa 3 kajha 3 dosi 3 yiii yishtu chandra-suryad gaki nlla pariyantaradalu Vikrama-Rayanu Ane- lingage kottantha punyau Vikrama-Rayarige agali sakala-janakii agali 5 On a stone near the old Idtchen oftlie same temple. S'ubham astu svasti sri-vijayabhyudaya-S^ahvahana-saka-varusha 1513 rieya Khara-samvatsarada Margasira-ba 10 Budhavaradallu srimannu ..... 312390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>^ . Mandya Taluq. 4 On ihe north pillar. Vikrama rayana NArasiinha-Devara kanda pandadali kanuva dupa 3 kajha 3 dosi 3 yiii yishtu chandra-suryad gaki nlla pariyantaradalu Vikrama-Rayanu Ane- lingage kottantha punyau Vikrama-Rayarige agali sakala-janakii agali 5 On a stone near the old Idtchen oftlie same temple. S'ubham astu svasti sri-vijayabhyudaya-S^ahvahana-saka-varusha 1513 rieya Khara-samvatsarada Margasira-ba 10 Budhavaradallu srimannu .. Narasiniha-Devaru ^ri-Ramachandra-Devaru Bri-Allalanatha-Devarugalige sriman-maharajadhiraja raja-parame^vara vir;>-pratapa Raya* maharayaru prthvi-rajyam geyyuttiralu §riman-maha-pradhanarn Chikka raja .... raja. ... xasugala karya-kartarada yyanavaru Rama-Rajayyanavarige pniiyav Agabekendu .... chaturvedimaiigala Maddura sri-Narasimha-Devara sri-lJamachandra- Devara ^ri-Ala,lanatha-Devara anga-ranga-bhoga amrita-padige sa .. grama dehali Muddura gadde sri-Alalanatha-Devarige saluva grama S'ivapura valagana Kape-Maddura gade sa-hiranyodaka-purvakavagi dhareyan eradu 6 Cluirm on a yantra stone at the entrance to the temple, ra 1 ma 1 ra* tS mahendra-rama bha t6ta bha ma ramate gate | te mate nirbhaya jateteja yamamahe [gate] || rajate nirbhaya firira rasrt yasyatibhasura | rasubha varddhate suraraiiite tavate jara || 7 In Maddur^ on a stone south of the inner doorway ofthe Varadardja temple. {Orantha and Tainil charactem.) Svasti sri-Tribhuvana chakravattihal Konerinmaikondan Marudur maha-janaugalukku tangal ur Arulalanathanukku Pavanekavira sandi amudu seyvadaha nanjepayile irukandaha-nilamum Tiru- malai-ppurattukku kollaiyile iruniiru kuliyum sarva-maniyamaha nadayuvadaliavum palla-Periyur kala- ttukku oru kulahani eduttu kkollavum innal mudal madandorum iruvattettu nalayil orunal nam piranda S'ittirai-nakshattarattile elundarulvikkavum ippadikku kallilum sembilum vetti kkudukkumbadi nam kariya pperil Alakiya Manavala peruraaludane soUappodakkadinom ippadikki kallilum sembilum vetti kollavura ivai Valarbahankondar eluttu ivai Vira Pandyakkalaiigayar eluttu inda dharma raivan Araiyuril Aritan sri-Pundarika-nambi Alakilum Manavala pperumal dharmma 8 At tJie same temple, near the stairs of the outer doortvay. (Grantha and Tamil characters.) . tiruvalaru S'uli yudai . . Vakkula jiiana-bhattanku chaturvedi-mangalattu sri-Kai .. am-udayark» tiruppani seda pari tirunnanda vilakku ondru tirunandavi-tiruvannu .... mpu .... mma amudupadi.. . . Nachiyarukku tiruprati^^thai . . . . m tiru .... namu yu. . » . . . . vi mudalaha ttupi pariya * To b? read aa follows : — Ramft ramfirainara ramim ftra ramlra m4 mftramfira ramftm Sra mfiram firaramS rumS.<noinclude></noinclude> 0xl02853k3vr9myg9m3vq9ceb2nzdd8 104 117176 312391 2026-04-28T19:16:25Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117177 312392 2026-04-28T19:16:31Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: TAVALUR (MaNDYA TaLUQ Nei4j 312392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>TAVALUR (MaNDYA TaLUQ Nei4j<noinclude></noinclude> b13oh3rwx1nwqxsqsh8xehxwxtp3nu0 104 117178 312393 2026-04-28T19:16:37Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Maridya Taluq. 87 9 On the Maddur hridge. ;^ (See Translations.) 11 In Besagarahalfi {Ane hoUi)^ at the iemple of the Bestas. Saiimya-samvatsarada Chayitra su 1 lu Besagarahalli simeya Maduru Hebaruva janangaiu . . . va- pattanada bhumigalu Besagarahaliya janagajige kotta manya 12 In Rampura {same hdbli), at the Bdmes'vara temple. S'ri-Ganadhipataye namah | namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave I trailokya-nagararambha-mula-stambh... 312393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Maridya Taluq. 87 9 On the Maddur hridge. ;^ (See Translations.) 11 In Besagarahalfi {Ane hoUi)^ at the iemple of the Bestas. Saiimya-samvatsarada Chayitra su 1 lu Besagarahalli simeya Maduru Hebaruva janangaiu . . . va- pattanada bhumigalu Besagarahaliya janagajige kotta manya 12 In Rampura {same hdbli), at the Bdmes'vara temple. S'ri-Ganadhipataye namah | namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave I trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave firiman-niaharajadhiraja raja-paramesvara sri-pratapa-Virupaksha-Devara divya-sri-pada-padmaradha- kam appa Mallikarjuna-Raya-maharayaru srimannu maha-pradhana Timmanna-dannayakaru sahavagi Narasingana rajya-karyyake Penugondeyola sukhadinde rajyam geyyuva kaladalli S'aka-varusha 1381 neya Bahudhanya-samvatsarada Magha-su 5 liga Nalikappanavara maga Tippayya- navaru Rayaru dannayakara seveyam madi avara chittamam padedu Belatura Sri-Rajaiya-devarige amrita-padi anga-ranga-bhoga samasta-vayibhogara nadeva pariyali Rayaru dannayaka uirupadini Kelaleya Madura-sthalada Basavanapattanavannu dhareyam padedu mageli . . ma sriman- maha Ramaya-Devara amrita-padi anga-ranga-bhoga ]Qavanu kottu dhara-purvvakam kotta dharma-sasana 13 In Tdyalur {Tippur IwlU), at ihe north sluice ofthe fanJc. ' '^ Svasti Saka-nripa-kalatita-sambatsarangal e ntu-nura-padinelan eya varisham pravarttise Nolambadhi- Raja prithuvi-rajyam geye Tairura Kaundilya-gotrada Gtamunda-samigala magan Nagammayya kalla- degulamam madisidade {right side,) salisal endu kotta mannu or-kkanduga aydu varisakke 6ote ikka- de sva naman aldoru .... lisida nalva di . . ru pancha-maha-patakar appor {left side illegible.) 14 At the same village, in the tank hed. S'riman-mahalayakana sanmatha. S'aka-nripa-kalatita-sarabatsara-satangalentu-nur-irppatt-ombatta- neya S'ravariada Peratale-divasamage Kadarura gamundagalum okkalum odag-ildu Kachchavara Polala- Settiya kattida kereya kal ele gotta krama muvattay-gandugara mannu Polala-Setti tanna raechcbi- dalli kondu avarolag ay-gandugara mannum pattondiyan ikki unbo ulida muvattugalolam puduvinole pattondiyan ikki urgge alaviyan ikki unbo eradu kavi-neleyol tanna mechchidalli mu-gam mannu t6nta kantagolvonadu sarva-badha-pariharam age varisaklce loha dramma gattale padinaydu-panamum pan. nir-kule miriyura orkkula tuppa mund iluvon i-kramavan ur alisuvon idan alidom chhavira-kavileyum Varanasiyuman alida paiicha-maha-patakan appo I Polala-Setti tanna mechchidalli idakke sakilduldo ^. .. firuvii Atkura posa-gereyum Belatfira inibara sanmatha baradom S'ridharamman<noinclude></noinclude> 36bup7g5l5rvv5q3kilg2o57800qksd 104 117179 312394 2026-04-28T19:16:50Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 88 Mandya Taluq. 16 At Belatur {Atjie Jwbli), at the Somesvara temple helmv the tarik hund. (^Orantha and Tamll characters.) Srasti hil prata . . chakravarti Vira-Somesvara-Devar prithiYi-rajyam panniya . . luld Plava-samvatsa- rattu Tai-masam mel Bilattar sri-makkan samandan mahan Kalaiya-nayakkan mahan Chokundaiyan- abhisita pradan Idanduratu sentravarilial iruvale vahittihal Harasveyamaran aivanukku kudangai pal- kollai ku urama namaraihindra- . pa... 312394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>88 Mandya Taluq. 16 At Belatur {Atjie Jwbli), at the Somesvara temple helmv the tarik hund. (^Orantha and Tamll characters.) Srasti hil prata . . chakravarti Vira-Somesvara-Devar prithiYi-rajyam panniya . . luld Plava-samvatsa- rattu Tai-masam mel Bilattar sri-makkan samandan mahan Kalaiya-nayakkan mahan Chokundaiyan- abhisita pradan Idanduratu sentravarilial iruvale vahittihal Harasveyamaran aivanukku kudangai pal- kollai ku urama namaraihindra- . padinaingultta-kalani sella kkadavadu 17 At Hondalagere {Tippur Iwhli), iiorih of the chdvadi. S'ubham astu svasti Sri-vijayabhyudaya-S^alivahana-varsha 15 (?44) sanda varttamaua Durmati- samvatsarada-su 10 dhiraja raja-paramesvara ^ri-vira-pratapa sri-vira-Rama-Deva- Rayara simhasanariidharagi aka prithvi-sambrajyamam geyyuttirahi Atreya-gotrada Asvalayana-sutrada Rik-sakheya Mayisura Raja-Vacleyaravara pavutrarada Narasa-Baja-Vadeyaravara putrarada Chama-Raja-Vadeyaravaru Kasyapa-gotrada Asvalayana-sutrada Rik-sakhadhyayigalada Akajapurada Naiayana-Panditara pavutrarada Appaji-Panditara putrarada Ramajayya Virupakshayya Govindayya bhu-dana-dharma-sadhanada kramav entendare namma prabhutvakke salluva rayada S'rirangapattanakke salluva Kelale-nada Maddura-sthalad olagana Hondala- gereya-grama grama 1 Jayasamudra grama 1 Bidu-grama vandu 1 Bhimanakero grama I Yadorakiluvanahalli yidara kaluvali Hallikere-grama 1 Madddru tavare-katte kelage gadda 19 At HdgalahaUi (Tippur Jidbli), at tlie viraJcal iemple near the Anjaneya temple. S'n-Ganadhipataye namah Sarasvatyai namah sri .. rajaim naraah S'aka-varusha sa 1308 ne Kshaya- sam(va)chharada Maga-bahula 1 S6 va |! ... daravagila Ketappana maga Narana-Devaru svargasthan Sdali atana maga madsi nedsida viragallu. 20 At the same temple. Akshaya-samvatsarada S'ravana-suda 1 lu , Bore-gavudana maga Bore- gaudara jirnodara 22 At BMr (same hohli), Chinde-gauda^^ field. Svasti sri-Narasimha-Devaru pritivi-rajyam geyuttara irahi Raktakshi-samvatsara-Pu Brihaspativara- dandu Bellura Bararaadara Kala-gaudana maga Bfimikara Biragaudanahalliya Asagara Goravanu handiyan iridu svargastan adanu l a Irugakara madisida biragalu 23 :.. In the same place. Svasti samasta-bhuvanasraya ki-prithvi-vallabha maharajidhitaja paramesvara Yadava-Narayaria maleraja-raja S'anivara-sidhi Talekadu-Konga-Naiiguli-Uchangi-gonda bhuja-Vala Visbniuvordhana-<noinclude></noinclude> ajlw5c5io5v430fvhsn4vyn7jvqnrd9 104 117180 312395 2026-04-28T19:16:56Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandja Taluq, &9 Hoyisala Vira-Ballala-Devarii Dorasaraudradalu sukadim rajyam geyutire Sakana kaki 1121 Ravudri- samvatsarada Pusya-masa su 5 Adivaradandu Kelale-nada vishayada Chikka-Belura Kurape-nad-alvan iridu luruva kondu bahahali bhumikara Barandara Chikka-gondana maga Kabaiyan iridu turuva moguchi paraloka praptan fida 24 In tlic same place. Svasti siimatu Vira-Narasiiiga-Devaru prithvi-rajyain geyuviralu i rramadi-samvatsai ada Brahaspati- v... 312395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandja Taluq, &9 Hoyisala Vira-Ballala-Devarii Dorasaraudradalu sukadim rajyam geyutire Sakana kaki 1121 Ravudri- samvatsarada Pusya-masa su 5 Adivaradandu Kelale-nada vishayada Chikka-Belura Kurape-nad-alvan iridu luruva kondu bahahali bhumikara Barandara Chikka-gondana maga Kabaiyan iridu turuva moguchi paraloka praptan fida 24 In tlic same place. Svasti siimatu Vira-Narasiiiga-Devaru prithvi-rajyain geyuviralu i rramadi-samvatsai ada Brahaspati- varadandu Belura Rachu .... ya-Devana maga Maralala-kara y atana maga Hariyannana. . . . 25 At Kahhdre {same Iwhli)^ at the Bdre-dcva teiiqjle. Svasti sii-vijayabhyudaya-STilivahana-sakha-varusha 1511 sanda vartamaiiavagi nadedu baha Virodhi- samvatsarada Chaitra-su 2 yahi sriman-maha-mandalosvara Tirumala-Raya-makalu Rarna-Ra^aiyyana ,, . . Tiruraahi-Rajaiyyanavaiu Gaiitami-tiradahi yiha Ganapilti-par.ditara mal<kalu Appaji-panditaru Appaji-panditara makalu Shannnikha-panditaru bittu kotta ngraharada sasanada kramav enteudaro !| namma Maddurigo sah.iva grfima sthalada Kabbereya granmv oudanu sarvamanya- vagi sa-hiranyodaka-dhara-purvakavagi .... vngi a-gramadalli 26 At fhe same village, in Kemjie-gauda^s fitld. S'rimatu Partiva-samvatsarada Vayisaka-bahula 5 lu .. ka .. sare Bairana Gaidanamaga Sivanappa- Gaiida tuba katisidake kotta kodige 27 A At Alm' {Kudaregunrfi hohli), at the Basara fcm^^lr. S'ubham astu sri-vijayabhyadaya-S'aHvahana-saka-varusha 1409 no Yisvur;;-sainvatsarada Vaisakha-su 3 lu sriman-ma • . maha-rajadhiraja raja-ra-je.3ri S'riranga-Raja-maharayaru prithvi-rf jyam goyyuttirahi sriman » Rama-Raja 28 At Vaidyandthajmra {same hohli), at the doorway offlie Vaidyandfhescara iemjjJe. S'aka-varusha 1.32(8) neya Byaya-samvatsarada Jeshtha-su 5 Gu svasti srimannu maha-rajadhiraja raja-paramesvararn Harihara-maharayara kumauaru Bukka-Rayaru prithvi-rajyam geyyuttiralu srimad-anadi-agraharada Narasin^ha-chaturvedimangala Kelaleya-nada IMaddurd aseslia-maha- janahgalu raya-rayaru Narasinga-Dovagalu a-sthalada samasta-prajegalu sri-^'aidyanatha-devaringe nadevantagi a-devara . . samayida .... dhara-purvakav agi bi re he anu ku gana kavali volagara lioragaravu sunka-kanikc-kadtlaya-bitti bi . . . . lcalu . . dara danda-dosha- hodake yamba . . la ana kshapanu natha-devarige saluvant a-nayakatana . . Chokkannana kayyaUu dhara-purvakavagi bitta dharma 23<noinclude></noinclude> 6ar4sv4e6xnplehrkd6fj4lfqp874w0 104 117181 312396 2026-04-28T19:17:09Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 90 Mandya Taluq. 29 At t'ic rauga-manlapa ofthe same temple. Nanias tunga-siras-clmrDbi-chandra-chamara-chaiaYe | trailokya-nagararambha-mula-stambliaya S'ambhave i! svasti sriman-maha-mandalesvaram Talekadu-Kongu-Nangali-Banavasi-HanungaU-Uchchaiigi-goiKla bhuja-bahi Vira-Ganga-Vishnuvarddhana-Hoysala-DevaruGangavadi-tombhattan-a-sasiraNolambavadi- muvattir-chhasira Banavase-pannir-chliasira Hanungahi-ayniirumani drishta-nigraha-sishta-pratipala- na... 312396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>90 Mandya Taluq. 29 At t'ic rauga-manlapa ofthe same temple. Nanias tunga-siras-clmrDbi-chandra-chamara-chaiaYe | trailokya-nagararambha-mula-stambliaya S'ambhave i! svasti sriman-maha-mandalesvaram Talekadu-Kongu-Nangali-Banavasi-HanungaU-Uchchaiigi-goiKla bhuja-bahi Vira-Ganga-Vishnuvarddhana-Hoysala-DevaruGangavadi-tombhattan-a-sasiraNolambavadi- muvattir-chhasira Banavase-pannir-chliasira Hanungahi-ayniirumani drishta-nigraha-sishta-pratipala- nadim sukha-sankatha-vinodadim srimad-rajadhani-Dorasaraudrada nekibidinohi prithvi-rajyam geyyu- ttam yire || Saka-varusha 105o neya Paridhavi-samvatsarada Paushya-masada suddha-panchami Soma- vara uttarayana-sankramanadandu Kelale-nada jMaddurada sri-Narasiipha-chaturvedi-mangahada S'iva- purada sri-Svayamljhu-Vaijanatha-devariuge Kelale-nada Hahiguram sarvva-badha-pariharam madi devadanavagi biltaru Sivamarasiinha-Devan emba GaugaiTi dliara-purvaka madi kotta paiichama uda. . khyapi Siva-brahmana pai adisiyara su-putrani , . . yandaringe svasti sri-Vislinuvarddhana-Hoysala- Devaru kudc a-sthaja Adappa Ivajappa binnaham berasu Halugura Vaijyanatha-devaringe naivedyakam nanda-divigegam degula hale charakkain Halugura purva-maryjideya tambra-sasanaraarp nodisi keldu ya sima-sahitavagi Pilleyandara kaiyolu dhara-purvakain madi kottaru yachandrarka taram barani saluvantagi bitta datti i-dharma Nandalvarasugalu tappade pratipalisuvaru i-dhar]namam sva-dharma- dim nadisidavarge sri-Varanasiyalli chatur-veda-paragarappa sahasra-brahmanarge sahasra-kavileyan alaiikara-sahita kotta i^halav j| idan alipida patakangc sri-Varanasiyalli sahasra-brahmanarumam sahasra-kavilcyumani konda doshara II , Pilleyandaru .... Panditojanige Hahigura kereya kelage kodage gadde sayi degulam madi sasanam bare 30 In tlie same place. Svasti nanias tunga-^iras-chumbi-chandra-cha .. .... gararamblia-miila-stambhaya S'ambhavc || vinaya ninda Ereyangorbbisanini Vishnuva-| rddhananind a-Narasirnha .... pratibalain Ballalanim Narasim- | haua , dudaradiin | vinayamblionidhi Narasi dolu j| svasti samasta-pra^asti rajadhiraja raja-paramesvaram ........ Yadava-kula chudamani male-raja-raja malaparoju ganda ganda-bernnda . . kadana-prachanda Saniviira-siddha giri-durga-malla chalad-anka- Rama Magai'a-rajya-nirmidana Chola-rajya-pratishthacliaryya voddharana Kaduva-Raya-disapatta chakravartti Hoysala-sri-Vira-Narasirnha Dorasamudrada nelabidinolu sukha-sankatha-vinodadnii .... geyyuttam ire U atana mantri-lalamani niti yam Kete-cha padmopajivi || ratna .• Keta rathini-pati bhujabalam sahityan atyanta rafijayada .... sam II yintan ire mavana madalajav abhinava bhava ja nu || Rvasti srimanu maha-pradhana<noinclude></noinclude> igx3b7kafhnhcrx2jj6a7p5gg9ndne1 104 117182 312397 2026-04-28T19:17:15Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandya Taliiq. 91 jubu Soya-dannayakara , dannSyakara . . rsha 1183 neya Durmati-sarjivatf^arada Phalguna varadandu 31 On tlie hase of tlie smie teniple. Svasti sri-Chavuiida-Raja sri-Vaijyanatha-devara S'ivapurada Hakigura sunka agantuka gana-teTe hale-dereyag agisihida pariharavagi Pillayandara su-putrara kula-dipakara Vaijandarada Madi-para- desiya pu . . . . yada dhara-purvakani madi kotta datti svasti srimatu Kha . . samvatsara Vayisakha- A... 312397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandya Taliiq. 91 jubu Soya-dannayakara , dannSyakara . . rsha 1183 neya Durmati-sarjivatf^arada Phalguna varadandu 31 On tlie hase of tlie smie teniple. Svasti sri-Chavuiida-Raja sri-Vaijyanatha-devara S'ivapurada Hakigura sunka agantuka gana-teTe hale-dereyag agisihida pariharavagi Pillayandara su-putrara kula-dipakara Vaijandarada Madi-para- desiya pu . . . . yada dhara-purvakani madi kotta datti svasti srimatu Kha . . samvatsara Vayisakha- A sudda padiva Adivaradandu A rasanakereya dana bitta kama .. Kasyapa-gotra-pavitraka Ma- randa-Herggedeyu badavya . . gedeya a-ganada tere Yaijyanatha-devara fl 32 At the south door of the same ttniple. (Grantha and Tamll characters.) ... visvasinaha van sri-kanattu tiruvinda-dala yahaipa Perumal-deva ma-nayaka nen-Pramati- samvatsarattu Arpasi-masam svasti sri-Marudurana sti-Narasimha-chaturvedi-mangahxttu sri-Vaidya- natham-udayar-devatanattil nimaiijaha tyakkai ittevarkku-ttu ondru chandraditya varai sella-kkadavadaha Gangai kkarayil 33 At KudureguncH {mme hohU at Bore-deva temple. Subham astu Dhatu-sainvatsara-Bhadrapada-ba 10 lu srimara maha-mandalesvara Rama-Raja-Kama- JRaja-ayya-maha-arasugalu Talakadu chatra . . rige kotta paHki-umbalige maha-sasanada kramav entendare Arasanakereya stalada Kuduregundiya .... vasanail . . nige umbaliyagi a-gramakke saluva chatus-simey-olagana nail gadde-beddaki-muntada nelada ja . . umbaliyagi dharma agu yagi undukondu putra-pailtra-parampariyagi a-chandrarkavagi anubhavisikondu bahiri endu kotta palaki- umbaliya sasana 34 At HuUlgere^Mra {same hohJi), on a pillar hefore the Basava tcmpile. S'rima .... sarvvarn ne ya sayaya maneya mandudya .... nitya-puja . . na asit samyamina prithvyara homenanyan maha tapah | tat sarnsina sila-stambho Jinachandrena nirmitah 'j 38 At the same mVage, on the hase oftJie ArJcesvara temple. Yisvara-samvatsara-Jestha lu ^rimatu pratapa-chakravavtti sri-Vir i-Rallala-Devaru prithvi- rajyavamade<noinclude></noinclude> niy31vvy13spv0pklv6otjd8ih96lu0 104 117183 312398 2026-04-28T19:17:22Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 92 Mandja Taluq. 39 At YaraganalialH {same hohli)^ at tlie Mdri-gudi. A A S'ri-Manumatha-samvatsarada Asvija-baliula 1 3 Adivaradallu srimattu Kamabbatta-ayyanavara karya- A kke kartarada Bennur Timmarasa-aj^anavaru Atakura-Nagappa-Gauda Liiigappa-Gaiidanavarige Era- ganaballiyanu dandigeya umbaliyanu Nayakalahalli holaii . . . . yi-umbaliya sa kottaddu naclasi- baralu ; sade ava ..... aharu 40 At Chimianadoddi {same holU), in Kari Timme gauda'... 312398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>92 Mandja Taluq. 39 At YaraganalialH {same hohli)^ at tlie Mdri-gudi. A A S'ri-Manumatha-samvatsarada Asvija-baliula 1 3 Adivaradallu srimattu Kamabbatta-ayyanavara karya- A kke kartarada Bennur Timmarasa-aj^anavaru Atakura-Nagappa-Gauda Liiigappa-Gaiidanavarige Era- ganaballiyanu dandigeya umbaliyanu Nayakalahalli holaii . . . . yi-umbaliya sa kottaddu naclasi- baralu ; sade ava ..... aharu 40 At Chimianadoddi {same holU), in Kari Timme gauda's fielcL Svasti sri-jayabhyudaya-Saka-varusha 1244 sanda Dundubhi-samvatsarada Vayisakha-ba 5 Ma Bamma- Gaiidanu Chimbi-Settiya maga Koteyappange yi-kereyanu naku-liaUind olagula gaddeyanu kodageyagi kottaru yidu atana makkala makkalu atana makkalige sahivadu . . 41 A At AtaMr {same hohli), hefore the Challekara temple. Svasti Saka-nripa-kalatita-samvatsara-satangal entu-nijr-erpatt-eradaneya S'aumyam emba samvatsaram pravarttise | svasti Amoghavarisha-Deva sri-prithuvi-vallabha paramesvara parama-bhattaraka pada- paukaja-bhramaran anka-Trinetran ane-vedefigarn vana-gaia-mallam kachchega-Krishna-Eaja ^rimat-Kannara-Deva alkovade Chola-Rajadityana mele bandu Takkokidol kadi kondu bijayam geyyutt- irdu svasti Satya-vakya-Konguni-varmraa dbarmma-maharajadhiraja Kojalapura-vare^vara Nandagiri- natha ^rimat-Permmanadigal nanniya-Ganga jayad-uttaranga Ganga-Gangeya Ganga-Narayanan atan-alu svasti sakala-loka-paritapa . . hata-prabhavavatara Gaiiga-pravahodara Sagara-vamsa Valabhipura-varesvaran udara-Bhagirathan iriva-bedenga Sagara-Trinetram senase-mug-arivom kadanaika-Sudrakam Butugan-ahkakara ^rimat-Manalaraiige anuvaradol mechchi bedikoll endode daveya merev oll emba Kaliyani daye gey yendu kondan a-nnya Kelale-nada Belatura paduvana deseya ' a' ' " moradiyol piriya-pandige vitt ode pandiyum nayum oda sattuv adarkkey Atukurol Challesvarada munde kallan nadisi piriya-kereya kelage malti-kalangadol ir-kkandugam mannu kottar a-mannan okkal nadan alvon uran alvor i-mannan alidon a-naya geyda papamam koudon a-sthanaman ajva goravan a-kallam pujisad undarappode naya geyda papamam konda urad idiranta-Chola-chaturahga-balangalan atti mutti tal- | t-iriv-edeg orvvar appodam idirchchuva gandaran ampev endu po- | ttalisuva biraram nereye kaneme Cholane sakkiyage tal-| t-iridudan ame knndev ene mechchador ar Ssagara-Trinetranam || narapati bennol ildon idirantudu vairi-samuham ilH ma-| chcharlsuvar ellarum seraguv aldapor inn iren endu sihgad ant | ire Hari bira-Lakslimi nerav agire Cholana-kote ycmba si-| ndhurada siragramam biriye poyidam kadanaika-Siidrakam i| Bomd the top, srasti sri-Ereyappana magam Rachamallanara Butugam kadi kondu tombhattaru-^asiramumam aluttire Kannara-Deva Cholanam kaduv andu Biatugam Rnjadityanam bisu-geye kajlanagi surig ii-idu kadi kondu Banavase-pannu-chchhasiramum B 4vola-muniirum Purigere-muniirum Kisukad-erpattum Baginad- erpattuvam Biitugahge Kannara-Devam mechchu gottarn Biituganum Manalaram tanna munde nind A ' • • • • x iridudakke mechchi Atukur-ppanneradum Bclvolada Kadiyuramam balge mechchu gotta maugalam aha sri<noinclude></noinclude> 2muc8yqgxyyli6ti5cpa7omf1kd67v2 104 117184 312399 2026-04-28T19:17:28Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 1:11^ j^ »Tr6WM.nutSWS^iW(y(:.iat::^iil[ni|i{illl|iiy||il||||^^^ AtUkOr (MANDYaTaLUQ Ng4l) 312399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>1:11^ j^ »Tr6WM.nutSWS^iW(y(:.iat::^iil[ni|i{illl|iiy||il||||^^^ AtUkOr (MANDYaTaLUQ Ng4l)<noinclude></noinclude> cdnbvg2vtqs9wbfrk1qrii1f9sj5vku 104 117185 312400 2026-04-28T19:17:41Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117186 312401 2026-04-28T19:17:58Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandya Taluq. 93 42 At the same village, at tJie tohnkai platfmn. Bahudhaiiya-samvatsara . . pinthi ru Gorava Ata^ tura Marappange a-Gorava Atakura-danda . dege tapu tarad ihad endu. . . . krama-maryadi vajharoja chikka tale badada^aringe matra alasya koduvantagi kotta sasaua a-chandrarka sala 43 At tJie same village, on tJie side ofa stream frotn tJie hig tank. Svasti sri-bhuvanasrayam maba-rajadhirajam sri-Vira-Ballala-Devaru prithvi-rajyam geyut... 312401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandya Taluq. 93 42 At the same village, at tJie tohnkai platfmn. Bahudhaiiya-samvatsara . . pinthi ru Gorava Ata^ tura Marappange a-Gorava Atakura-danda . dege tapu tarad ihad endu. . . . krama-maryadi vajharoja chikka tale badada^aringe matra alasya koduvantagi kotta sasaua a-chandrarka sala 43 At tJie same village, on tJie side ofa stream frotn tJie hig tank. Svasti sri-bhuvanasrayam maba-rajadhirajam sri-Vira-Ballala-Devaru prithvi-rajyam geyuttiralu A ' A ' Ananda-samvatsarada ba 5 Atakura ba nu Chikka-Kaiichi 44 ^^.:,,, At the saine village, in Fatel Vtr^-Gauda^s imddy field. S'ii-sa ma sta-prasasti-sahita sri-vira-pratapa-chakravartti sri-Vira-Ballala-Dev-arasaru prithvi-rajyam gevuttam idaU Ilemalambi-samvatsarada Asvija-ba 1 Bra srimad-anadi-agrahara sii-Narasimha-chatur- A vedi-mangalavada Maddura sri-Narasiruha-devara rattu Atakura hiriya-kere magavantange ^odagi sasana saluva kodageya gaddc salige .... chatu-wme ualu-kalHng olagada adara kattisidadake A sa 4 Atakuradalli aramane madsi bidisidaru sa 4 keya kodavan adara 45 At HMalu (saine liobli)., in tlie tanJc hed. Svasti sri-Nolpambura dayvad okkal Karmmana magar alegar-ava irmmadi-bira Manalera Kuningil acharan atyahgalavene kalegada irinmadi-yamunda-ravadi chalana nere nerapi 48 At JJundcnnhallK at tJm Vmi-gudi near CJtdmalapuri. S'6bhakritu-samvatsarada Vai^cikha-sudlia .... divasa 1 svasti samasta-bhuvanasraya sri-prithvi-valla- bhani maha-i-ajadliiraja raja-paramesvaram Dvaravati-pura-varesvara Yadava-kulambara sa- rbbajna-chudamani malaparola ganda kadana-pracbanda . . da ekanga-vira .... chalad-anka . . . . rmmulana Chola. . . . Nangalayvira mundana hiriya-kereya paduvana vadiyula a-tubina yadalalli ma- dhyarolaga salcg ogado . . yyan avaru nclada gayyagi bittaru i-mariyadcyanu miridade Gangeya tadi .... kavileya .... 49 At Kestur {same Jidbli), on xyillar hefore Uanumanta iemple. Ankusa-Raya-Vaderu ayanavaru Nala-samvatsaradallu Hanumanta-Raya-devarige kotta manya gadde Kostura kero kolage bcdalu Varadana-Rajana kere kelage ba 1 yi-gadde sarvvamanya bedige barabe- kendu . . • . ba Chauilihali ... kondavanu ,. jakeda hana magan alida avana baya .... 50 A ,;;.;,;;-_ At Ahalvddi (Koppa JioUi), near tJie houndary wall,^^ S'rimat-parama-gambhira-syad-vadam6gha-laiichhanam | jiyat trail6kya-nathasya ^asauam Jina-sasanam || Svasti samadhigata-paScha-maha-sabda malui-mandalesvaram Dvaravati-pura-varadhi.svaram dasa- kashtha-nivasa Vasantika-devi-labdha-vara-prasada dasa-disa. . tilaka ki ., kundapada .... ■ 24<noinclude></noinclude> jqmky0n30ybm9vxwu4544lp84d1t16q 104 117187 312402 2026-04-28T19:18:24Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ^4' Mandya Taluq. tamanda ma . . . . karanda nanda ........ rapalam athi . . kyam ari-Bhimaja ripu .. fijara |u gaudam visva-vidya-vichara .. .. dala madi samasta gavadi Nonambavadi gonda .... Vira-Ganga .... viba yisala Vishnuvarddhana .... .... dushta-nigraha-sishta-pra . . . . su dole .... ke javara . . . . Vishnu- .... tarambaradolu .... rana . . . . lu Mallinatha || atana samasta-bhuvana-khyati gotra .... lara sutra mara-samanvita .... niru ....... 312402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>^4' Mandya Taluq. tamanda ma . . . . karanda nanda ........ rapalam athi . . kyam ari-Bhimaja ripu .. fijara |u gaudam visva-vidya-vichara .. .. dala madi samasta gavadi Nonambavadi gonda .... Vira-Ganga .... viba yisala Vishnuvarddhana .... .... dushta-nigraha-sishta-pra . . . . su dole .... ke javara . . . . Vishnu- .... tarambaradolu .... rana . . . . lu Mallinatha || atana samasta-bhuvana-khyati gotra .... lara sutra mara-samanvita .... niru .... gotra chuda 11 tat-pa parama-ja ...... dliarmma .... Bhimam U .... rauga machikeya dharmma ya bam pada ndva-jana narula garagara || yana . . . , . . jata ...gene punya rama bayolu vahatana . . ge ku . . . . mattu hamari-taradala palabaru .... ligalu sri tarava praptarum si . . sadyaragi tat sa . . na . . sri Mula-saughada Desiya-ganada Pustaka-gaehhada si . . ddhanta- chakravartti Darmmana . . tara-devara sadharmmar appa ^ri . . . . dra-siddhanta-devara Sisbyaru || Kamam . . . jadi-pura-gata dhuta-kashayar atula-ratna-traya-sa tadolu sriman-Nayakirtti- Bhanukirtti-munindrar || satiya . . kadhoksha-ba . . hatiy adan ondu hridayad alipa sigala . . tay embude Nayakirtti-bratinathanol atanu . . . .' davanalanolu H vinuta .... rudakadanvita viraala-viyat-tigma-rug- mandalara braja .... menit anit atalaru . . nakarani prasphurad-darppa . . dappana kotyaj ja . . pra- haranan upamanita-punya .... cha • . nika . . . . ti patine visva-vidya-nidanam || arita-bratamum ati- santateyura . . ra-karanuva brata-kirananum urj ji . . . . dol esevantir esagum 6ruta-sarasija-bhanu-Bha ...kirtti-bratiyolu || a-muni-mukhyasya yama . . da tana sa gurugale . . reya . . hiyada . . la guna-sila- brata-nidhi MaUinathanolu manuja . . . . si pogartte negartte . . perggade Malliuatha . sadiyani madisi S'aka-varsha 1 .. 3 neya Sadharana-samvatsarada Phalguna bahula 3 Somavaradanclu .... kirtti- Bhattara kalam karchchi .... piijegam khanda-sphutita-jirnnodharakkam devara kereya kelagana . . .... yalu hanneradu salige gaddeyum basadi .... raaha .... ranaja llaghattamum bidisida nama-harana pa . . . kshadolu tadanujam || basani .... vag-vi shnii-bhupauem vasu-raama-nir utara akeyan Aharayanam liya sha sima dina pempu . . si sii-yuljina basadi .... ganida trahi . . gan udgha sat-sara tarasu samasta-guna sri chaluua vimaja .... sabahirava chakravarttigal enisi ha 8ai'wa heggade pujeyagalu , tire yada ra sadi . . dendu da Machana 51 At Crulur (same hohli), near the cMvacfi Svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-^aka-varusha 1586 neya sanda vartamrinavada Plavanga-samva- sarada Vai 6u . . . ya . . . . vara-punya-kaladalli Deva-Raj-Odeya-kumara Deva-Raj-mahipala- karu Krishnadevarayapatnada sthalakke salluva Guluru-graraa 1 Vadra BiHkere-giama 1 Nambi- nayakanahalli-grama 1 yi-muru-gi'amagalu naii modalu madida Araritura sthalakke salhiva Haluganga- ke.re namadheyavada Devarajapurav emba agraharakc upagramagalu sahivadu yandu kotta grama 53 At Haralaltere {same holli), on a stonc in lygeri moimJ. Svasti Bri-vijayabhyudaya-S'aliva,hana-saka-varusha savirada nanura araneya Vikari-samvatsara Chai- tra-su 1 lu sriman-maha-rajadhiraja paramesvara sri-vira-pratapa ^ri-Bukka-Raya-maharayaru prithvi- xajyam galftttihali Sunkana Nayaka . .<noinclude></noinclude> 7tbt0lpxw2fn00520c0yaj1hjlr4fh7 104 117188 312403 2026-04-28T19:18:32Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandya Taluq. Wl §4 At Taggare i&ome hohli), m a sfmie to tfie south of tlie easfem viUaga enirance. S'ubham astu i Srimate Ramanujaya naraah | sriya . . trayantya-vasarabingha ubhay§. . . .. .'. j Yadavachala sri-jayabhyudaya 1489 ue S'ukla-samvatsarada AsTija-Stt 7 lu ^rijnatu-rajadhiraja raja-pararaesvara sri-vira-pratapa Sadasiva-Deva-maharayaru prithYi-r&jyai]El geyuttiralu . . Nagamangalada ra jyada Koppada simege salluva . . ga kodiivaya 55... 312403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandya Taluq. Wl §4 At Taggare i&ome hohli), m a sfmie to tfie south of tlie easfem viUaga enirance. S'ubham astu i Srimate Ramanujaya naraah | sriya . . trayantya-vasarabingha ubhay§. . . .. .'. j Yadavachala sri-jayabhyudaya 1489 ue S'ukla-samvatsarada AsTija-Stt 7 lu ^rijnatu-rajadhiraja raja-pararaesvara sri-vira-pratapa Sadasiva-Deva-maharayaru prithYi-r&jyai]El geyuttiralu . . Nagamangalada ra jyada Koppada simege salluva . . ga kodiivaya 55 At Huragalavd^i {same hobU), on copper plates in possession of Narasimlunr-Bhat^a^ son of KardJa-Bhafta. (Th) S'ri-Ganadbipataye namah | namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || Harer lila-Varahasya darnshtra-dandas sa patu nah Hemadri-kalasa yatra dhatri-chhatra-sriyam dadhau 1| kalyanayastu tad dhama pratyuha-timirapaliam i yad gajo^py &gai6dbhutarn Harinapi cha pujvate || asti kshiramayad devair malhyamanan mahambudheh i navanitam ivodbhiitara apanita-tamo mahah ]| tasyasit tanayas tapobhir atuiair anvartha-nama Budhah punyair asya Pururava bhuja-balair ayur dvisham nighnatah i A tasyAyur Nahush6'sya tasya paiiisho yuddhe Vayatih kshitau khyatas tasya tu Turvasur Vasu-nibhas sri-Devayanipateh jj tad-vamse Devaki-janir didipe Timma-bhupatih | yasasvi tu nripendreshu Yadoh Krishna ivanvaye l| tat6'bhud Bukkama-janir Isvara-kshitipalakah | atrasara aguiia-bhramsani mauli-ratnam mahibhujam !| sarasad udabhut tasman Narasavanipalakah | "^' Devaki-nandanat Kam6 Devaki-nandanad iva 1| Kaverim asu badhva bahula-jala-bharaiii yo vihinghyaiva ^atrun jivagrahara grihitva samiti-blmja-balat tach cha rajyam tadiyam l kritva S'riraiiga-purvain tad api nija-vase pattanara yo babhase kirtti-starabham nidhaya tri-bhuvana-bhavana-stuyamanapadanah || Cberam Cholam cha Pandyam tam api cha Madhura-vallabhani maDa-bh<ishaQl Tiryodagram Turushkam Gajapati-nripatim chapi jitva tad-anyan 1 a-Ganga-tira-Lanka-prathama-chararaa-bhubhrit-tatantam nitantam kbyata- kshoriipalinaiu srajam iva sirasara sasanaru yo vyatanit |j yividha-sukrit6ddame Ramesvara-pramukhe muhur mudita-hridaya-sthane sthane vyadhatta yathavidhi | budha-parivrito nana-danani yo bhuvi sh6dasa tri-bhuvana-janodgitam sphitajp yasah punaruktayan H Tippaji-Nagala-devy6h Kausalya-sri-Sumitray6h | devy6r iva Nrisirahendrat tasmat Paiitirathad iva I| - " - virau vinayinau Rama-Lakshmanav iva nandanau | , '/ jatau Vira-Nrisimhendra-Krishna-Raya-mahipati || ^.<noinclude></noinclude> bsr7szvukc8akwxbiiai06a69csimel 104 117189 312404 2026-04-28T19:18:39Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: |# Mandya Taluq. Vira-sri-Narasimhas sa Vijayanagare ratna-simhasanasthah kirttya uitya nirasyan Nriga-Nala-Nahushau apy avauyam vadanyan a-Setor a-Sumei6r avanisura-nutas svairam a-chodayadrer a-paschatyachalantad akhila-hridayam avarjya rajyam sa^asa || nana-danany akanshit Kanakasadasi yas sri-Virupaksha-deva- sthane sri-Kalaliastisitur api nagare Veukatadrau cha Kaiichyam | S'risaile S'6nasaile mahati Hariharc']i6bale Sangame cha S'rirangc Kumbhakon... 312404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>|# Mandya Taluq. Vira-sri-Narasimhas sa Vijayanagare ratna-simhasanasthah kirttya uitya nirasyan Nriga-Nala-Nahushau apy avauyam vadanyan a-Setor a-Sumei6r avanisura-nutas svairam a-chodayadrer a-paschatyachalantad akhila-hridayam avarjya rajyam sa^asa || nana-danany akanshit Kanakasadasi yas sri-Virupaksha-deva- sthane sri-Kalaliastisitur api nagare Veukatadrau cha Kaiichyam | S'risaile S'6nasaile mahati Hariharc']i6bale Sangame cha S'rirangc Kumbhakone hrita-ta(Il.a):nasi maha-Nanditirthe Nivi-ittau || G6karne Ramaselau jagati tad-itareshv apy asesheshu puiiya- sthaueshv arabdha-nanavidha-bahula-mahadaua-vari-pravahaih | yasy6dafichat-turanga-prakara-khura-rnjas-sushyad-ambh6dhi-magna- kshmabhrit-paksha-chhid6clyattara-kulisa-dhar6tkanthita. kunthitabhut j| brahmandam visva-chakiani ghatam udita-mahabhutakam ratna-dhenum saptambh6dhini8 cha kalpa-kshitiruha-latike kailchanim kamadhemim | svarna-kshmain y6 hiranyasvarathain api tulapurushani g6-sahasram hemasvarn hema-garbhain kanaka-kari-ratham paircha-laugaly atauit jj pnijyam prasasya nirviglmain dyu-rajyam ia sasitum l tasmin gunena vikhyate kshiter indre divain gate || tat6'py avarya-viryas sii-Krishna-Raya-mahipatih { bibhartti mani-keyura-nirvisesham mahim bliuje || kirttya yasya saiuantatah prasritaya visvam ruchaikyam vrajed ity asankya pura Purarir abhavat phalekshauah prayasah | Pa(lmaksh6'pi chatur-bhujo jani cbati!r-vaktr6'bhavat Padmabhuh Kali khadgam adliad llama cha kamalam vinarn clia Vani kare || V yat-pratApa-jit6 bhanuh pataty ambunidhau dhruvam | dussaham manasas stapam sutarara s6dhum akshamah |{ satrunam vasam etc dadata itl rusha kin nu saptamburasin nana-sena-turaiiga-trutita-vasuinati-dhulika-palikal)bih | sam^oshya svairam etat-pratinidhi-jaladhi-srenikam y6 vidhatte brahmanda-svarna-Meru-pramukha-n'ja-maha-dana-t6yair ameyaih || mad-dattam arthi-sarthas sriyam iha suchiram bhuiijatam ity avetya prayali pratyiiha-hetos stapaiia-ratha-gater alayam daivatanam | tat-tad-dig-jaitra-vrityapi cha biruda-padair aukitams tatra tatra stambhan jata-pratishthau vyatanuta bhuvi yo bhubhrid abhrankashagi*an Kauchi-S'risaila-S'6nachala-Kanakasabha-Venkatadri-pramukhyeshv avrityavritya sarveshv atanuta vidhivad bhuyase sreyase yah | deva-sthaneshu tirtheshv api kanaka-tulapiirusbAdini nana- danany evopadanair api samam akbilair agam6kt;ini tani |i ' roshakrita-pratipartbiva-dandas S esha-bhuja-kshiti-rakshana-sauiidah I bhashege-tappuva-rayara-gandas toshakrid arthishu yo rana-chandah || rajadhiraja ity ukto yo raja-parame^varah | Hinduraya-sura-traua dushta-sardula-mardauah || yad-bahu-ganda-bheruuda ity-adi-birudankitah | alokaya maharaya jaya jiveti vadibhih ||<noinclude></noinclude> 2fnwyhn1fsxuaevdm6z5eahaudqfnd6 104 117190 312405 2026-04-28T19:18:46Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mand^a Taluq. 97 Auga-Vanga-Kalingadyai rajabhis sevate cha yah | stutyaudaryas sudhibhis sa Vijayanagare ratna-simhaaanasthah kshmapalan Krishiia-Raya-kshitipatir adhaiikritya nitya Nrigadin | a-purvadrer athasta-kshitidhara-katakad a cha Hemachalantad a-Setor yas samarthas sriyam iha bahulikritya kirttya babhase 1| sri || kritavati sura-lokam Krishna-Raye nijanisam tad-anu tad-anujanma punya-karmachyuteudrah l prakatam avani-lokam svamsam etyari-... 312405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mand^a Taluq. 97 Auga-Vanga-Kalingadyai rajabhis sevate cha yah | stutyaudaryas sudhibhis sa Vijayanagare ratna-simhaaanasthah kshmapalan Krishiia-Raya-kshitipatir adhaiikritya nitya Nrigadin | a-purvadrer athasta-kshitidhara-katakad a cha Hemachalantad a-Setor yas samarthas sriyam iha bahulikritya kirttya babhase 1| sri || kritavati sura-lokam Krishna-Raye nijanisam tad-anu tad-anujanma punya-karmachyuteudrah l prakatam avani-lokam svamsam etyari-jeta vilasati Hari-jeta vidvad-ishta-pradata (| yat-kirtti-cliandras ciiarati kshamayam tithishv aseshasu vivardhate cha | tauoti chakrasya mudam samindhe diva cha sayara kumudair virundhe || madam manasi marutam siihilayaty ame(ll?>)yai rayair yad-asva-patali khura-kshatirajobhir utthapitaih | aho janad imam vridha kimu viseshayaty ambudhiin BaUi-pramathanasya no raya-vnodiiinam vajinam || karagriiiakalita-viia-virodhi-bhupa-daravali-kara-vichahta-charaarasya | rajadhiraja-para-raja-bliayankaraika-viradikani birudani bahuni yasya || G6karna-Sangama-Nivvitti-Suvarna-S'ahkha-S'6nadri-Parvata-Viriachi-pureshu Kanchyam | sri-Kalahasti-nagare'pi clia Kumbhakone danani shodasa bAliuni kritani yena || ambh6dena nipiyamana-salilo^gastyena pitojjhitas tapto Raghava-siiyakagiu-^ikhaya santapya.manas sada autasthair badabaualojvala-sikha-jalair visushyan dhruvam yad-dananjbubhir ambudliis chiram asau piirnas samudyotate |j Ahgenapi Kaliiigcna chaparair nripaih | jaya jiva maharajety anisam giyate cha yah || sa jayati nara-palo ratna-simhasanastho Vijayanagara-vasi Idrtti-purno vilasi | Nriga-Nala-Nahushadin nichayan raja-uitya nirupama-bhuja-viryaudaryya-bhur Achyutakhyah || sri-Ganadhipataye namah !| ^akabde S^alivfdiasya sahasrena chatus-sataih | pafichasata cha sahkhyate shad-abhyadhikaya kramat | Vikrame vatsare Pushya-sukla-pakshe'rka-vasare i dvadasyam chaiva Rohinyara yatna-jfiana-parayanaih || snana-dana-parais sadbhis sarvada vihita-stave | bhavye Makara-sahkranti-punya-kale subhanvito || Tuhga-bhadrapaga-tire Hemakiita-nivasmah | sri-Virupaksha-devasya deva-devasya sannidhau II S'eshaseshanana-sri-vilasita-dasan6tkandhara-praudha-bliava- vyakhy6panyasa-dhati-ghatita-sura-saril-161a-kall61a-h]ah | praJQopakhya-prapafichanchita-chaturatarodara-sarasvatadhyah praja6'lahkara-yajva sadasi vijayate vadi-vidvat-kavindrah |1 sudhiye sii-Yajus-sakhadhyayine saslra-vedine | varapastaraba-sutraya Gargya-g6tr6dbhavaya cha || Lakshmanadhvari-putraya Subrahmanyatiratrine | kalanam keli-saudhaya sahityabdhi-sudharuche 1| bhu-dana-patrabhutaya varalahkara-yajvine | Kaveri-tiragc rajye maha-II6sala-na<lak6 1| S'rirahgapattana-kshmayam Basuravana-sthale sthitam | Kereg6du-Chikkehalli-gramatah prag-disi sthitam 25<noinclude></noinclude> drjyjlxgjjgg2hl7ebwj1lbhh8dq7xb 104 117191 312406 2026-04-28T19:18:56Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 98 Mandja Taluq. Bidirakote-Goluru-gramad dakshinatas stliitam | S'ivarakhyad atha gramat paschimam disam asriiam || Vadakkeghattaka-gnimad uttaram disam asritam | Maragondanahalliti vikhyataip lakshananvitam || Achyutendra-maharaya-samudra-pratinamakam | sarva-sasyais samagrais cba sobhitam gramam uttamiim || sarvamanyam chatus-sima-samyutam cha samantatah i nidhi-nikshepa-pashana-siddha-sadbya-jalanvitam || akshi(IIIa)ny-agami-saliitam eka-bhogyam sa... 312406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>98 Mandja Taluq. Bidirakote-Goluru-gramad dakshinatas stliitam | S'ivarakhyad atha gramat paschimam disam asriiam || Vadakkeghattaka-gnimad uttaram disam asritam | Maragondanahalliti vikhyataip lakshananvitam || Achyutendra-maharaya-samudra-pratinamakam | sarva-sasyais samagrais cba sobhitam gramam uttamiim || sarvamanyam chatus-sima-samyutam cha samantatah i nidhi-nikshepa-pashana-siddha-sadbya-jalanvitam || akshi(IIIa)ny-agami-saliitam eka-bhogyam sabhuruham | vapi-kupa-tatakais cha kachchhair api samanvitam || putra-pautradibhir bhogyaiii kramad achandra-tarakam | danasyadhamanasyapi vikrayiides tathochitam || pavitah prayatais snigdhaih purohita-puiogamaih | vividhair vibudhais srauta-pathikair adliikair giram |1 Achyutendra-maharayo mananiyo manasvinam | sahiranya-payo-dhara-purvakam dattavan muda || purayato budha-vauchhajn varayato vairi-l}hubhujam garvam | Achyuta-vihita-vibhuter Achyuta-Rajasya sasanam tad idam i| Acliyutendra-mahaVaya-sasanena sabha-patih | abhanin rnridu-sandarbhani tad idani tamra-sasanam ]| AchyutSndra-maharaya-sasanan Mallanatmajah | tvashta-sri-Viranacharyo vyalikhat tamra-^asanam || (6 Ums following cmitaiii usual pliala-sluti.) sri-Virupaksha |! 58 At Kerefjofhi {Basarcilu liohli), on a stone lehind HunaganaVerc. S'ubham astu ^ri-vijayabhyudaya-S'alivahana-saka-varusha 1 . . neya sanda vartamana Virodhi-sam- vatsarada Kartika-6u 1 ralli srimatu tri-sasirana Harabanura Chikka-Kapayanavaru Keragoda Hanugana kere tiibina kelage hakida bhu-dasavand.i teragana neravina hana kerege ade aru kasu- kondani naya-marasa tinda hage katte 59 At DanndyaJcanapura {satne hoVli), oii a slone in ffont of Basava temple. S'ri-GanadhipatAye namah i| namas tunga-sira^-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararamhha-mula-stambhaya S'ambhave || sriman-raaha-rajadhiraja raja-parame§vara Sri-Pampa-Virupaksha-devara divya-^ri-pada-padniaradha- karum appa Mallikarjuna-Raya-maharayaru sriman-maha-pradhana Timmana-dannayakaru sahavagi Narasiiigana raja-karyake Penagundeyolu sukadim rajyam gayiiittiddalli S^aka-vaiTisha 1381 neya Bahudhanya-samvatsarada Magha-su 5 lu sri-Malaligana Lakappanavara maga Tippannavar u-rayaru danayaka-^iraeyam bappade avara chittamam padedu Belatura Sri-Rameya-devarige amrita-padi anga-rauga-vibhavagalu mariyade Dayara-danayaravaru kudi Kelaleya-nail. Anda-stalada Basavappa dhareyam padedu (8 lines lUegihh).<noinclude></noinclude> j570xnn66zww6pehi32kkfrkvw805t2 104 117192 312407 2026-04-28T19:19:08Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandya Taluq. 99 61 At Muddanagere (same lioUi), on a stone ivest of Basava temple. (OrantlM and Ta^nil charaders.) Saniasta-prasasti-sahita ^rimat-pratapa-chakravarti Hoysala-sri-Vishnuvardhana-sri-Vira-Narasimha- Devar prithivi-rajyam panni arulaDirka Vyaya-samvatsarattu Tai-masattu purva-paksha-ekadasiyum S'anikldlamaiyura Mangalattu Vuge. . . . loman tithi terppi padirvirukka Mauakkavapenulava Mangala. 62 At Kmja settipura {same lioUi), on a st... 312407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandya Taluq. 99 61 At Muddanagere (same lioUi), on a stone ivest of Basava temple. (OrantlM and Ta^nil charaders.) Saniasta-prasasti-sahita ^rimat-pratapa-chakravarti Hoysala-sri-Vishnuvardhana-sri-Vira-Narasimha- Devar prithivi-rajyam panni arulaDirka Vyaya-samvatsarattu Tai-masattu purva-paksha-ekadasiyum S'anikldlamaiyura Mangalattu Vuge. . . . loman tithi terppi padirvirukka Mauakkavapenulava Mangala. 62 At Kmja settipura {same lioUi), on a stone east of Somesvara temple. Svasti II namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave [| svasti sriman-maha-raahiman appa Sri-Kailasa-pura-varadhisvaram martya-kirala chaScha-somalita dasa-bhuja paiicha-vaktra Parame^varaua volagada Bhringisa-Chandisa-mukhya-pada salokya-samipya- sarupya.sayujya-padaviyam hadeda deva-lukada deva-ganangalu Virabhadra-Vira-Somanatha-devara pranamagalu || svasti srimanu-maha-mandalesvaram Talakadu-Gangavadi-Nonambavadi-Banavase- Vuchchangi-Kongu-Naiigali-gonda vira-bhuja-bala Vira-Gangan asahaya-siira Sanivara-siddhi giri- durgga-malla nissanka-pratapa Ho} sala-Vira-Balla.la-Devar D6rasam.udrada nelabidinalli sukha-sanka- tha-vinodadirn rajyam geyuttam ire Saka-varisada 1107 Visvavasu-samvatsaradaChaitra-su 1 Mangala l KeregodG-ncda Bitira Kadeya Malleya-Nayaka Soraeya-Nayaka tamma haliya S'ivapuravagi bhaktarige dhara-purvakam madi kotta dharraavanu Madeya-Nayaka balu-hinde sivana bidadade Vira-Malayya Kuttikodu-nalu-simeya kalla kandu Madeya-Naya(ka)-kayyalu Sivapurava kondu Somanathapuravagi macHdaru ij svasti srimanu-maha-mandalesvaram prithvi-vallabhaip, maha-rajadhirajam Dvaravati-pura- varadhisvaram Yadava-kulambara-dyumani sarvajna-chuclamani male-raja-raja Maleparolu-ganda giri- durgga-malla kadana-prachanda Sanivara-siddhi chalad-anka-Rama Magara-rajya-nirmula Chola-rajya- pratishthacharyya Pandya-rajya-stapanacharyya nissaiika-pratapa-chakravartti Hoyisala-Vira-Somesva- ra-Dev-arasu Kananuralli sukhadi rajyara geyuttara ire 1 Saka-varshada 11G8 Sadharana-samvatsarada Chaitra-sudda 5 Manga | madida asaiikhyata maha-ratnangada Virabhadra-devaru mukhyavada Vira- Somanathapurada vrltti muvattu Somanatlia-dcvara vritti stanapati madi raja-gurugalige vritti I kelage devalyalcey avanu yikkuvanalla | Karastalada Basavi-Devange vritti 2 (19 lines foUowing contain names of vrittidars,) 63 Tn 3Ia/)(fya, on a stone soiith-east of TirumaJdchdrya^s pond. (Grantha and Tamil diaraders.) Subham astu || srilipsake S'akabde gatavati mahite vatsare veda-saiikhye Vaisakhe krishna-pafichamy-adhi-Budha-divase chottarashadlia-tarc I Govindaryasya sunur vyatanuta sachivadhisvaro Ranga-puryas S risailaryo gunabdhis sva-pitur abhidhayodyana-kasara-yugmam || i-sarovara Govindaraja-pushkarani i-topu Govindarajodyana. 64 On a stone south-west of the same pond. S'ubham astu svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-saka-varsha 1732 sanda vartamana Praraodirta- samvatsarada Vaistikha-ba 5 Budhavara Uttarashadha-nakshatradallu S'rirangapattanada Tiruraale Anandampille Govinda-Bajara kuraararu Tirumalacharyara dharma || yi-sarassu Govindaraja-pushkarini yi-topu Govindarajodyana j|<noinclude></noinclude> s7q9hescxno2byu0ppo22fuz4b2puck 104 117193 312408 2026-04-28T19:19:14Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 100 Mandya Taluq. 65-66 ^ ^ On stones north-west and north-cast of tlie sarne jcmd. (The sa/im as No. 64 in N&gari charaders.) 67 In Man4ya^ on a stone ivest of imier gate of Mukhyaj)rdna temple in S^rinivdsa Haos chatfram. S'ri-S'rinivasa* svasti sri-vijayabhyuclaya-Salivahana-sakabda 1769 ne sanda vartamanavada Plavanga- samvatsarada nija-Jyestha-suddha 1 5 Somavarada varige yi-Prana-devara-devasthana sarovara jana- galige upayogavagi kattisiddu... 312408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>100 Mandya Taluq. 65-66 ^ ^ On stones north-west and north-cast of tlie sarne jcmd. (The sa/im as No. 64 in N&gari charaders.) 67 In Man4ya^ on a stone ivest of imier gate of Mukhyaj)rdna temple in S^rinivdsa Haos chatfram. S'ri-S'rinivasa* svasti sri-vijayabhyuclaya-Salivahana-sakabda 1769 ne sanda vartamanavada Plavanga- samvatsarada nija-Jyestha-suddha 1 5 Somavarada varige yi-Prana-devara-devasthana sarovara jana- galige upayogavagi kattisiddu yaradu maneyu yidakke serida Nandavana yidaralli yiratakka teugina- gida saha devarige upayogavagi yi-dharma nirantara sasvatavagi nadasatakka abhijnarige untaguva phala i sva-dattad dvi-gunam punyam para-dattanupalanaip | para-dattapaharena sva-dattam nishphalani bhavet || Mandya-taloku-amila Kasyapa-gotra Tirukudi S'rinivasa-Eavu vijnapane || 70 At Hosa Budanuru (same hohli), on a stone in Ananta-Padmandhha temple, otJurivise callcd Kesava-devasthdna. Svasti samasta-prasasti-sahitani srimatu-pratapa-chakravartti Hoysaiia bluija-bala-.sri-Vira-Narasimha- Dev-arasaru prithvi-rajyam macluttiddalli I S^aka-varusha savirada nura-tombhatta-enyiiiifya Diiatu- samvatsarada Pusyarsu 1 S6 dandu svasti samasta-prasasti-sahitam srimad-udubhava-sarvajiia- Padumanabha-purada srimad-asesha-malidjanangalige Yadavanarayanapuravuda Guttala Kesava- devara sthanilca Nambi-Piljiya maga Purushottama-Devanu avar anna Adurana maga Naaibi-Pilll yint ibaru kotta sasana-kramav entendado a-Kesava-devara deva-danada viiru uuira kadananu kudi-niuka deva-danavagi makkalu-makkaju tappade a-chatus-sima-samanvitavalui u-mara-kadana gade bedal olagada bhiimiyolage tengu-kavungu-mukliyavada samasta-sthavaravalui pluila-vrikshaii- galanu yikkikondu kereya kattikon(lu kaluveyanu tandukondu santana-gamiyagi bliogisuvaru | a-kshetrad- ojage a-Kesava-devara amrita-padige a-kereya hinde gaddo salage muru bedalu nyinurani^i kondu a- viiringe siddaya kattu-guttage varushamprati gadyana hattanu kattu-guttage pindadana sarvva-badhe pariharavagi madi a-devara Chaitra-pavitrada parvvakke varushamprati nulu hala hattu akki kolaga hattu benne kolaga eradu yi-mariyadeyal endendigevu a-chandrarkka-sthayiyagi kondu A-mahajanan- galige a-chandrarkka-sthayiyagi bhogisuvantagi kotta sasana mangalam aha sri sri sri j| yint appudakke sakshigalu sarvvajna-Vira-Narasimhapuravada Arakereya mahajanangalu Ballalu-chnliirvedi-Nara- simhapuravada Maddura mahajanangalu srimad-anadiy agraharam Hiriya-Arsanakereya mahajanan- galu srimad-anadiy agraharam Mandeyada mahajanangalu Malhkarijanapuravada Guttala mahajanan- galu int ivar ubhayanumatadini patra-sasanava nodi barada achari Masanoja || sri-Lakshnu-Narasimha 6ri-sarvvairia-8ri-Narasimha {in Graniha characters) ^ri-Vijaya-Narasimha sri-Malikarjuna {iu Ndijari characiers). 72 A At Sdianuru {same hdbli), o.i a stone in front of Aiijanctja tcmple to thc casf of fhe sfeps leading to Narasimha-devara hclia. Bahadhanya-sainvatsirada Bhadrapala-su 5 ralu Gangayadannayalca Basavarasara mayidunam Vii-a- Sankarasara nirupadini Kupam-daniyakara nirupidinda Sirigayana !'r'-Kambhada Tirumala-devara •In Nagari charactcrr.<noinclude></noinclude> o0kdjeiy3nu7wwwzs42234fohldv3sf 104 117194 312409 2026-04-28T19:19:25Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandja Taluq. 101 rath6tsa(va)da .... bittu kotta bettada bali nalku dikkina sankha-cbakrada kallu volagada yere yi- honnina volige aradaru .... 73 At Kinigmdum {same lidbli), on a stone in Bore-Gauda^s Jcattehalla. S'ri-Dhatu-samvatsarada Chaitra-su 1 S'a Kirugundura Gulayana maga Lakkayya Manchayyaua maga Adimandala Kajana maga Koloja katisida kere- katege bitta kodage sa l kam bhumiya bairuva- indagra ikuvaru gaudagaluda vapa ida alihaU hu suruvudu... 312409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandja Taluq. 101 rath6tsa(va)da .... bittu kotta bettada bali nalku dikkina sankha-cbakrada kallu volagada yere yi- honnina volige aradaru .... 73 At Kinigmdum {same lidbli), on a stone in Bore-Gauda^s Jcattehalla. S'ri-Dhatu-samvatsarada Chaitra-su 1 S'a Kirugundura Gulayana maga Lakkayya Manchayyaua maga Adimandala Kajana maga Koloja katisida kere- katege bitta kodage sa l kam bhumiya bairuva- indagra ikuvaru gaudagaluda vapa ida alihaU hu suruvudu Kasari-Devana baraha sri-Somanatha. 74 At Jigimdipafna {same lioUi), on two sides of a small sfonepillar of Chandramaulesvara temple. {Front^ 4 lines illcgihleyrsisu. Mahanayaka-Vaderu sam yirana Chikka-Masaga Huhvanada Madi-Gauda MaSchi-Gauda volagada pa . . . . ligala gaudu-prajegal ella Huhvana-pattanada Manisa-Settingeyam hularigeyu kotta sila-sasanada kramav entendade S'aka- varsha 1242 neya Baudri-samvatsarada Pushya-^ii 1 Manisa-Settiyara mare {BacJc, upper part illegibJe) tale-madi iladavaiige vokkanna . .... tamma saravo sammanda iladade Kuttala-sime Kaliyura sri-devalyakke saluiidu yidan avan obanu alidade Garigeya tadiyalu kavileya konda drohadaU hohanu , 77 At Clulmaldpura (same hohli), on a stone east ofBasava temple. Svasti sri-vijayabhyudaya-S'ahvahana-saka-varusa savirada munura tombhatta vombhattaneya. . . sam- vatsarada Sravana-suddha 1 lu sriman-maha-mandalesvara sri-Vikachi-Vodeyara nirupadim Timmara- saru Harini-Deva-Vodeyarige kotta dharma-sadhanada kramav entendare namma nagarige saluha Arasa- nakereya simeya Huhvanada-sthaiadalU HuUvanadalh purvada Hnga-mudreya kall itta sammandha baclagana-koteyalli vondu kereyanu a-sthaladalli Unga-mudreya hola gaddeyanu nimage hinde Deva- Raya-maharayaru kottidda sammandhakke purwa-simeyanu firjjitava madibittu naii niraage Hulivanada sthalada Cliamalapuravanu nau nimage sudharmmadapuravage kotteii a-purakke saluva chatus-simey olagada-gadde-beddalu-ane-achakattu-lcatte-kaluve-sarvva-samyavanu anubhavisikondu bahari yendu kotta dharmma-sadhane yidalcke avan orbba tappidaru Gangeya tadiyaUi kapileya konda papakke hoharu tamma tande tayi goii brahmara VaranasiyalU konda papakke hoharu tamma sri-guruvige tappidavaru yendu kotta dharmma-sadhana !| 78 At Beluru {Kottatti liohli), on a stone heJiind Durgd-Devi on the tanJc hund. Svasti samasta-ripu-nripa-kumbhi-kumbha-dalana-panchasya samudita-srima . . . }a-vimukta-Ch61a- bhupala Uta .. . . jita-vira-lakshmi a^rita-bhakta-malapakarshana bhumi-sancharana jaya-mftla- stambhara srimad a. . Gauga-mandale^vara prabhu. . padma-yugraasoka-bhogika^rita-bhramad-bhraraara jita-ripusamsita-samara-pratapa. . .. rajya-bhara-dhuramdharam araatya-saraiti-virajamanam satyatva- A Nabhi-Kaninam samara-jita-bhupa-jiva-pradanura atiputacharanam ripu-khara-kiranam. . . . tig Aiijane- yara saucha-Gaiigeyam saranagata-vajra-paiijarara ripu-kauja-kunjaram tantra-rakshamani mantri- chintamani vineya-vilasam srimat-Perggade- Hasam viSva-bisa-hasar ppatihitabharanara || S'aka-nri- pa-kalatita samvatsara-satangal 944 neya Durmmukhi-samvatsarada Phalguna-masa-suddha-paSchami- 26<noinclude></noinclude> j3pelw29qeaxebsh37cvrjx4mx4gqjh 104 117195 312410 2026-04-28T19:19:32Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 102 Mandya Taluq. Somavara Pun^rvasa-iiakshatradandii Ganga-Permmanadigalu Karnnatan aluttam ire tamma sva- doralad andum nava Jinalayakke Permmanadi jivitam da Balora-kattal a|vada kereya mettukam boysi katteya kattisi tuban irasi munnara tava .... kolaga maimu bitta donda .... kerege .... uiumam bittam idan alida koti-kavileyam brahmanarum Kasiyaman alikkiri bahubhir vasudha bhukta rajabhis Sagaradibbili l yasya yasya yada bhumis tasya tasya tada pha... 312410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>102 Mandya Taluq. Somavara Pun^rvasa-iiakshatradandii Ganga-Permmanadigalu Karnnatan aluttam ire tamma sva- doralad andum nava Jinalayakke Permmanadi jivitam da Balora-kattal a|vada kereya mettukam boysi katteya kattisi tuban irasi munnara tava .... kolaga maimu bitta donda .... kerege .... uiumam bittam idan alida koti-kavileyam brahmanarum Kasiyaman alikkiri bahubhir vasudha bhukta rajabhis Sagaradibbili l yasya yasya yada bhumis tasya tasya tada phalara || 79 At Dodda-Garudanalialli {Dudda Iwbli), on a slone in tlie riiined Soitiesvara temple. Svasti samasta-bhuvana^raya sri-prithuvi-vallabham maha-rajadhiraja gandanam madana .... ..... Sanivara-siddhi giri-durgga-mallanum chalad-aiika-Ramanum Pandya-rajya-pratishthachariya Iloyi- sala-pratishthacharyasri-Vira-Narasimha-Devanu prithvi-rajyamgeyvuttiddu i Kaladalada-nada Abalada- santeya Karada Mmcha-Gaiindana putra Chola-Gaiinda bayala-marttanda rana-rauga-kesari tappe- tappuvarg alv addarippuvam Bantagonta-munura Bairakambeya Kaduvittiya l<alagadali gelidu vairi- samharam madi (sa)mantara kadu(pa)ni hididu gelidade mcchchi gottaru Yiva sa.. . . rada Sravanaba 3 Bri-dandu srimat-pratapa-chakravartti Hoysala sri . . . . ra . . . varsaru Gariidahalliya Sankara-Gau- dana mava . • . nya madi kotta jay.i-patra halliya sima-vivadakke a Garudana- halliya tambra-sasana duga(n)diiravar akilara kaladinda pu mma odarabadam yillendu balatkaradinda kala nattar endu a-Murudipura(da)varum undigeyan ikkidade Garudauahalliya Kanuai- yanu yikkida odambadikeya barigavi nadisidar-oppa saladudanu balatkaradirn dalliya natta kalla muriyade enna bhumi endu a-Murudiyan ettit adan a-sirahpatrava barasi srimad-raja Ihani-Dora- samudrada sri-Hoysalesvara-sannidhiyali a-saravatsarada S'ravana-ba 3 a-dina a-Kaunayai.u dibyava hididu geddanu adu karana a-bhatag aveyavaru natta kallu mereyagi a-naya-GarudanahaUige salud enda §ri-Vira-Narasinga-Dev-arsaru Garudanahalli sarana Garudanahalliya uru-kupayali beddalu 400 dod-eriya gadde sa 2 Chikka-Garudanahaliiya kereyalu sa 2 antu sa 4 nu sri-Vira-Nara- singa-Dev-arasaru a-Kannayyange dibyava tudike beddal-ere karunya ma .. .. kotta kodege vola Kara- dara Rolada Mara-Devana makkaju besadi madi a-Kannayange kotta kodigi sri-^Ialaparolu- ganda sri-Kondisvara sri-Vira-Somanatha Soraanatha sri-Visvahatha. 82 At Btchemlialli, on a stone h front of Mdri temple. Parthiva-samvatsarada Phalgnna-sudda 5 lu Ramachandra-Hebbaravaru Duddana-Naiijapanavaru Turu-Devaru muvaru ekastaragi Duddma lcerege muru bhandige Jiijahalliyanu naii lcoteii yidanu a- Hebaru yi-dharmmake alupidavaru tamma tande tayiya Varanasiyalli konda papake hoharu y£- dharmma alupadavaru. 83 At Maradipura {same hoUi), on a stone near Ealcyikii. S'ri II namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || svasti sriman-maha-raahiman-appa ^ri-Kailasapura-varadhi^varam sri-Parvvati-vallabham Parvvati- mano-nayana-pranesvarani Parvvati-kucha-kalasa-kunkuma-pahkankita-sahara-vakshastala Parvvati- manas-sarovara-ka . . .. ha, Parvvati-prananatha bhasmoddhulita suddha-gatra khatviiuga-dhari trisiila- dhara Ganga-dhara Jahnavi-jata-juta-kotira-bhara pancha-vaktra paramesvara triy-anibaka tri-16chana trisiiVi-dhara khatvahga-dhari kapala-kara kre-korala here-nosala turugida-kenjadeya Navileya Jadeya-<noinclude></noinclude> 4i4yv50t9tmq1pzld3ut2zq9tt0vrs9 104 117196 312411 2026-04-28T19:19:38Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Maiidya Taluq. 103 S'ankara-devara padihara-dasayya sadyojata naraana-murtti bhakta-jana-vanavartti Hari-Viriiichigala kula-svami tetrimsadi-koti-devarkkal-piijita sakalada nistaraka Andhakasura-mada-bhaiijana Lalasura, kolahala Tripura-samhari sveta-murtti su prana-prada Viriuchi-paiichama-sira-chchhedana Narayana-netrambhoja-pujita-pada-dvaya Bana-Banasura-bahu-piada Madana-samhari Naradadi-muni- gana-mano-nayaka uchcharisidde mantra uddharisidde tantr... 312411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Maiidya Taluq. 103 S'ankara-devara padihara-dasayya sadyojata naraana-murtti bhakta-jana-vanavartti Hari-Viriiichigala kula-svami tetrimsadi-koti-devarkkal-piijita sakalada nistaraka Andhakasura-mada-bhaiijana Lalasura, kolahala Tripura-samhari sveta-murtti su prana-prada Viriuchi-paiichama-sira-chchhedana Narayana-netrambhoja-pujita-pada-dvaya Bana-Banasura-bahu-piada Madana-samhari Naradadi-muni- gana-mano-nayaka uchcharisidde mantra uddharisidde tantra S'ivacharave pathavagi nadava rishi- ganaiigala priya Daksha-yajiia-nasana bhalaksha hara akshesvara Naiidi-natha Nandi Mahakala Vira- bhadra Bhi-iiigi-natlia Aiigaja A tagriva Mayagriva Ghantakarna Aggalagaima Daruka Renuka sarupya-sayuiya-samipya-padaviyam hadada Ganga-valuka-sama-Rudraru sakala-gana-pariveshtita yekkotigal-pujita matt{)in martya-lokada gananga(la)pa S'iriyaluva Dasa Dasavarmma Dihila Udbhatu Nambi ivumbara-gunda Andavala Kali-kala-Chola Bhoga-Deva Bana Mayura Kalidasa Kesiraja-danna- yaka SurigdyaChalvada-Raya Saiigana Basavayy a Linimiti-Kesava-Iiaja Jagadeva-dannayaka Ekantada- Rainayya Sonahgeya-Ramayya Huligereya-Ponnaya Neluvigeya-Santayya sakala-gana-pariveshtita-sri- Kali-devara prasasti mangalam 1| svasti srimanta maha-mandalesvaram Talakaclu-Gangavadi-Nonamba- vadi-Banavase-Harmngahi-Vuchchaugi-Kongu-Naiigali-gonda bhuja-bala Vira-Gangan asahaya-sura Sanivara-siddhi giri-durgga-malla chalad-aiika-Piama nissanka-pratapa Hoyisana- Vira-Eallala- Deva Dorasamudrada nelevidinalu sukha-sankatha-vinodadim ravinohi rajyani geyyuttam ire tat-pada- padmopajivitaaumappasriman-maha-samautabhasege-tappuva-leiikara-gandaHuliyaJyaguleya mottada- seua-nayak;un sii-ivali-devara divyH-sri-pada-paduuuigalara kamala-nala-siitrad ant edevareyade anu- dinani b-salvoyyuttab ippa Ntigayya Vira-Bammayyana raaga bhaktara Karunala karunyad-amara- saranara dasa S ovana S'ingana Marcya-Nayaka tamma Baltayya maga S'antayya Kcregodi-nada Hadi- mandaUx Vittiyamandala Hoyisaua-Gavuda Kebbelialliya Gaiiga-Gavuda Bevukalla Chavuda-Gavuda Karuiayanahattiyana Chokeya-Nayakan olagada samasta-gavundugalu vi(l)du Saka-varisada 1202 neya Visvav as a- saiuvatsarad a Pusya-su 2" S6 Yemmeyaketanahalliya sri-Kali-devarige S'ivapuravagi bhak- — - — — A tarige kotta dharmma Atakesvara-devara tottu Vira-Bammayya Chiidama-devara Aiikayya Mallinatha- devara Jakkayya S6manatha-d3vara Ketayya Appayya Mallinatha-devara Yechayya Ramanatha-devara Hoyisaivadisi Cinidama-devara Machayya Aiikana:ha-devaia Honnayya Chudama-devai"a Ei^ikabii- vaiiiia yint inibarigu dhara-purvakarii madi lcotta dharmmav a-chandraikka-tai'ambarain saluvudu yi- dliarmmake anukulan adavanu Siva-loka-praptan appanu yi-dharinmakcy anyayava bilisidavanu Gaiigeya tadiyalu savira-brahmana savira-kavileya konda brahmatiyali hoha || sva-dattarn para-dattani va yo hareta vasundliaram I shasti-varslia-sahasrani vishthayam jay^^^^e krimih || 6ri-Jidcya Saiikara-devara Mallayya barada S'iva-deva || mangalam alia sri || 85 At ILinjydimra attaclied to CliohJcanaliaHi (sanie hobli)^ on a viraJcal north of Basava tcwjyle. S'ii-gurubhy6 aamali || Vishu-siinvatsarada Marggasira-sudda 15 Bu | svasti samasta-prasasti-sahitam srimat-pratapa-cliakravartti Hoyisala bhuja-bahi Ballala-Deva prithvi-rajyam gevutta yiralu Basuru- valu Keregodu Kaduvalli Basarivala Vuruliya kiriya gudiyara-kulada Kare-Gaudana maga llariga- Gaudanu kali b.uidaUi ata .... vadeyaru yi-gavuda Manda-Gavudanu tamma anna Raiiga-Gavudana bira-gaTanu yettisidaru madida achari Alibanii aliudam yili Ranga-Gavudana niaga Chikka-Gavudanu kalla duinara alida balika raarali Subhakritu-samvatsarada Jyeshtha-sudda 15 bele ga 6 honnanu kottu du . . . . ravanu tiddisi melu-muchuliyanu muchisidaim yi-dharmmavanu tamma annandiranu kaikondu madisidanu yi-dharmmavauu kedisidavango agliora-naraka a-gavudagala oppa sri-Visvesara sri-Vi- svesvara sri-Kambosvara sri-Mallikarjuna-devaru matte madida achari Akasale Bandiyojana raaganu Mamariyanchi-tammanu atana oppa srl-Mallikar-juna Alibanu (t)ididaU ga 6 Manchonu tiddidali ga (> antu ga 12 11<noinclude></noinclude> j5m6m6rgfj7vbk6wmoxvc9jeiosr2ve 104 117197 312412 2026-04-28T19:19:44Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 104 Mandja Taluq. 86 At Muttegere, cn cqp^^erplate in possession of Huchche-Gauda. (/) S'rimate Ramaiiujaya namali || svasti sn-vijayabhYudaya-S'alivaliana-saka-varushambulu 1155 neye A S nmukha-nama-samvatsaram Ashadha-su 5 varuku siimad-rajadhiraja paiamesvara vira-pratapa sri-Vira-Rama-Deva-maharayalaiyanavaru Penagonda-ratna-simhasanarudhalaina prithvi-sambrajyam vijeyichunduganu Vishnu-varddhana-gotrulaina srimad-rajadhiraja rAjesri Rana-Pedda-J... 312412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>104 Mandja Taluq. 86 At Muttegere, cn cqp^^erplate in possession of Huchche-Gauda. (/) S'rimate Ramaiiujaya namali || svasti sn-vijayabhYudaya-S'alivaliana-saka-varushambulu 1155 neye A S nmukha-nama-samvatsaram Ashadha-su 5 varuku siimad-rajadhiraja paiamesvara vira-pratapa sri-Vira-Rama-Deva-maharayalaiyanavaru Penagonda-ratna-simhasanarudhalaina prithvi-sambrajyam vijeyichunduganu Vishnu-varddhana-gotrulaina srimad-rajadhiraja rAjesri Rana-Pedda-Jagadeva-Raya- laiyaugaru ma amaraniki paliiichi yichchina Haisala-nadu Nagamangalam stalaniki cherina Muttegere- gramam S'ivacharam Dele-Gaudu Jennige Kurubuladu Nalamarudu Huchchamaruduniki saha vrasi yichchiiia jaya-rekha yemante yi-gramaniki padamata tolasi-katta bhumilona miru ropamullo vesu- koni yi-gramam motuka-chettulu naraki yi-gramam katti kotanu vesina-valla miku yichchina manyam bhiimi tolasi-katta bhumilona kha 1 — 1| — 1 vakka manike yi-gramaniki turuma kham | — 1 vaka balla bhumi anubhavinchikoni gramu-gaiidike rendu-pallu mida putra-pautrulu varaku anubha- viuchukoui vachchedi ani vrayiiichi yichchina jaya-rekha |i sri || sri || sri || 90 At Solalu (Yaliyiir hchli), cn a stone luilt into the roofof the coolc-rcom of lYiiufavesvara teniple. S riman maha-mandalesvar&m ari-raya-vibhada bhasege-tappuva-rayarH-ganda chatus-samudradhipati Yindu-raya-suratrana sn-Bukkanna-Vodeyaru . . nna-Vodeyaru Bayiriya-dannayakaru , . vagi konda Holaliya baliya-kere 91 At Yuliyur {sair.e holli), on a sfcne in the field of Liiige-Gauda, son of Kuri-Kempa. Hemilambi-samvatsarada Vayisaka-ba 5 Pemmana-Gaiidana maga Devarasa-Gauclanu tamma tayi mayelagi lanima tange ondage l.oguta yiralAgi Devarasa-Gaiidanu kadadu-kondu Rangeyagaru- maganige tamma koteya holada volagara 95 Af YaUchdlianahafli (same holli), on tlw door-frame of lludra-deva temple. S'ri-Mahisiira-nagaradaliu divya-ratna-simhasanariirlharagi prithvi-samrajyavam gaiyuttaliruva alida- mahasvtimi sri-Krishna-Raja-Vadeyaravara samsthanadalli parampareyagi priya-sevakarada aramane vala-bagila gurikurru Channa-Virappanavara pautrarada Mari-Channa-Virappanavara putrarada aramane vala-bagila gurikarru Channappanavaru svasti ^ri-vijayabhyudaya-S alivahana-saka-varshanga}u 1747 sanda vartamanavada Parthiva-nama-sanivalsarada Kartika-sudda panchami Mangala-varadallu macjisida Yalechakkanahalli-sri-Virabhadra-svamiyavara devasthanada jirnoddharada seve || 96 At Channappana Doddi attached to Guttal viilage {Kottatti holli), on a stone in Uomhdlamma temple. {Tamil aml Grantha claracters.) .... manakal sri-Rami «li-Purusliottanianukku tanaka ku m samasta pra raka olamaduttama ... napalli nadakka kadavadu sri va^edar Ga .. .. karaiyil kurar .. su konran p&pani nam .-. situje panam Kaveri . . . . le ha<noinclude></noinclude> afj59io2maaotz9hzs5y7up3zg58czd 104 117198 312413 2026-04-28T19:19:54Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandya Taluq. 105 97 At tlie samc place. {Tamil and Qrantha cliaracters.) .... Uttaaia-CIiola raja Koparaikesari 100 At Guttal {same liohli), on a stone opposite to Gdpdlasvdmi iemjple. Svasti sriinat-pratapa-chakravartti Hoysala sri-Vira-Ballala-Deva-arasaru Dorasamudradalit nelebidam katti snklia-saukatha-vinodadim rajyam geyyuttire | S'aka-varusha 1238 ne Nala-samvatsarada Vayisa- kha-sudda 13 Budhavarada dina srimad-anadiy-agraharam MaUikarjj... 312413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandya Taluq. 105 97 At tlie samc place. {Tamil and Qrantha cliaracters.) .... Uttaaia-CIiola raja Koparaikesari 100 At Guttal {same liohli), on a stone opposite to Gdpdlasvdmi iemjple. Svasti sriinat-pratapa-chakravartti Hoysala sri-Vira-Ballala-Deva-arasaru Dorasamudradalit nelebidam katti snklia-saukatha-vinodadim rajyam geyyuttire | S'aka-varusha 1238 ne Nala-samvatsarada Vayisa- kha-sudda 13 Budhavarada dina srimad-anadiy-agraharam MaUikarjjunapuravada Guttala Gopala- Devana makkalu VissaniiaLgalu AUappanu kanam kraya-konda Basadihalliya madureyada-kulada Kempa-Gavudana makkalu Gaiiditammange kotta sila-sasanada iiramav entendade Tavareya-kereya hiriya-tumbina kela(m the &ac7c)ge kotta kamma hadakodige tareyada madinalu Tammahalli godageyinda teukalu Vissannangala bhagadalu sa 1 ko 10 gadde Tammadihalliyalu Vissannaiigala bhagadaki 400 suli beddalaiui Basadihalliyalu Gavuditammaiige Sanna-Gavudana mana-inda mudalu ha 1 5 kai-mane- yanu kottu antu nanviru beddalange muvattu kolaga gaddege hadinaidu kai-mane agi ya-kodage dere agi vartisham-prati agi varusha varusha | 8 teruvaru Guttala-gavudugala mariyadiya Belukaclina baliya tera l 8 ra i-niariyadige Vissannana Allappamgalu Gavudatamange kotta sasana int appudakke sakshi Darani-Dijva Nagaima Guttala nalvaru gavudagalu sthanikaru nalvaru kumbaru heggadigalu Kanabovan olagada nalva-bovagalu Ajoja Jakkoja asagara Bliima nainda hebahole Manda-Nayaka Guttala pandi- tara Barcyappa (Juttala adolu Matarasa madidu Btioja. . .. 102 At Pura (same Iwlli), on a stone soiith of Viragudi. S'rimat-pratai)a-chakravartti Hosala sri-Ballala-Dev-arasaru prithvi-rajyara geyuttiralu Saka-varusha 1(2)41 ncya Kalayukti-samvatsarada va | sriinad anadiy-agraharaiu Mallikarjunapuravada Guttala makkalu Parama-Devana 103 At the saine villagc, on a vtrahal of the maij/apa. vada. . . ra vira-pratapa-sri .... Raya-maharayaru prithvi-rajyam gcyutire S'akha- varusha 1330 ne Hema]ambi-samvatsarada Bhadrapada-su 5 sri-Sahadlayapurada mare . . , . maga Butikharauu svargastan adali atana hendatiyaru muvaru tolu-kayi kota kamba | Avinaya-Basava- bhaktana maga Bommannanu danava kadi Basava-bhaktana magarn bijaya sii 104 At Taggiha]U (same hoUi), on a stone at the platform in front of the village. ba 5 lu srimanu Malla-Raja-Vode Halavadi Tippa-Voileyaru Malla-Dcv-arasana Gaudahalli-grama mana 105 At Halavddi {same holli), on a stone near the village entrance. S'ub])am astu sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-§aka-varusha 1.453 neya vartamanalce saluva Khara- samvatsarada S'ravana-ba 10 .... danayalca .... rasanu jya geva Irngana-Vode- yara maga Dcvara ...... 27<noinclude></noinclude> q5bwcm17sithzx4sya0t8q80iy4n3u8 104 117199 312414 2026-04-28T19:20:01Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 106 Mandya Taluq. 106 At Kottatti (same holU), on a viraJiol south-west of Boredeia temple. Svasti srimaa-maha-mandalesvara Tribhuvana-malla Talekadu-gonda Vira-Hoysala-Ballala-Devaru. pnthivi-rajyam geyyuttav iralu svasti srimatu Balagayya-sena-pati Savanta Sosiya-putram .. .. , sasirada nura-hadimuru 1113 Vii odhikritu-samvatsarada ge du nada Kottattiya . . .... yara kula Haradahaleya hegade sri-Bbaru svargasthar adaru jj 107 On a vtralcal hehi... 312414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>106 Mandya Taluq. 106 At Kottatti (same holU), on a viraJiol south-west of Boredeia temple. Svasti srimaa-maha-mandalesvara Tribhuvana-malla Talekadu-gonda Vira-Hoysala-Ballala-Devaru. pnthivi-rajyam geyyuttav iralu svasti srimatu Balagayya-sena-pati Savanta Sosiya-putram .. .. , sasirada nura-hadimuru 1113 Vii odhikritu-samvatsarada ge du nada Kottattiya . . .... yara kula Haradahaleya hegade sri-Bbaru svargasthar adaru jj 107 On a vtralcal hehiml tlie same iemplc. Svasti Saka-nripa-kalatita-samvatsara-satauga 899 ►ttaueya Pramadi-samvatsara pravarttise | svasti Satya-Vakya-Konguni-varmma dharmma-maharajadhiraja Kuvalalapura-varesvai a Nandigiri-natha jagad-uttaraiigula Haralantakam srimat-Rajamalla-Permmanadigal prithivi-rajyam gcyyuttire srimad- Isara-gandain sri-raja-prema Eajaraalla-narepam dand ette baha Malildurin nayakan ippa Pallava- balamam anta anti sarana .. ra .. kalta .. Iti .. vurbba lalpinam kava to birak adaramagi sattapade Kottattiya .. tala Madivanua nija-bhuja sila bay nilkavunta pavanam talanada tolatinidilsi malla vinada ladalta yendam mar-mmaledaran atti taltiridu vudura MalUkarjjunam Siripagalalu- sa Rajamalla-Peva tyaral irapa .... da kavadi sadagam attisi 108 A At the same viUafje, on a stone tvest of Isvara teniple. Vipyara-nayakanu dharmma 109 At MolaliaUi {sanie hobli), on a viraJcol sonth-west of Boredeva temple. Svasti §riman-maha-mandalesvara Tribhuvana-malla Talekadu-gondam Vira-Ballal?-Devaru prituvi- rajyam geyyuttam iralu svasti i^rimatu Balagayya-senadhipati Savanta Sosiyappa-nayakarige tiri-vesaka hogiya Virodikritu-sanwatsarada Chayitra-su Adivaradandu Badagundu-nada Kottatti ri Muda-Gavundana magani Savautaua hale Kalubova Mara .... 110 At the saine viliagc, on a stone tvest of Basava teinple. Bava-samvatsarada maha-rajadhiraja raja-paramesvara srimatu Krish^^a- Deva-Piaya maharaya 111 At Ndfanalerc (samc hoUi), on a stone ivest of Basava iemplc. Dundulii-sainvatsarada Magha-su 14 sri-rajam Kaidaua Vadena-Vodera maga Racha Takinala-kercgo bitta nasamicha<noinclude></noinclude> pvzo4ucfe8mbf2wb48ih7xwbi898qyd 104 117200 312415 2026-04-28T19:20:10Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 312415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 312416 312415 2026-04-28T19:20:21Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117201 312417 2026-04-28T19:20:29Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: i29.:S^-^i IJF^-S-^^^^S -. RPt9 S^fc K K ><; -? (c:r ^rh> J^ r^- ^?3 Ui fc^ X^ f<s: ^D.i K^ft- 312417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude> i29.:S^-^i IJF^-S-^^^^S -. RPt9 S^fc K K ><; -? (c:r ^rh> J^ r^- ^?3 Ui fc^ X^ f<s: ^D.i K^ft-<noinclude></noinclude> as2gyj375yo9tnadti03qs3c9ym8h00 104 117202 312418 2026-04-28T19:20:40Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117203 312419 2026-04-28T19:20:46Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: -c ^jgV o CH3 C So^hts^ PO E? tS ^ ^ ?^€ ^ ui *>rc e=>crt?/ Ui < ir Ll Q. (L O O UJ Li o Ul _l _J < X t? O 1 f^ & f== 3 ^ p^.^fr6c' © h:^ f;fcr>vAi(Oo «? '^ ^©is_^^5? £ .. .•^ m><;s •]?-,■.%. g^s!.™ m J^ cucQ »=»(£ a fi/ 312419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>-c ^jgV o CH3 C So^hts^ PO E? tS ^ ^ ?^€ ^ ui *>rc e=>crt?/ Ui < ir Ll Q. (L O O UJ Li o Ul _l _J < X t? O 1 f^ & f== 3 ^ p^.^fr6c' © h:^ f;fcr>vAi(Oo «? '^ ^©is_^^5? £ .. .•^ m><;s •]?-,■.%. g^s!.™ m J^ cucQ »=»(£ a fi/<noinclude></noinclude> k9zn3wj10l3kmw3gvchexjx73z23xaj 104 117204 312420 2026-04-28T19:20:53Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandja Taluq. 107 112 At Hehhalcavddi (same liohli), on a stone north of MaUe-GaiuJa^s liouse. Svasti srimatu Saka-varuslia savirada naniira arpattaneya Hemalambi-samvatsaraclaVayisaklia-suda 10 lu Soraanatliapurada Channa-Kesava-devara anga-bliogajce saluva Hebbakavadiyanu sriman-maha- mandalesvara Achyuta-Rayarige punyav ^agabeicendu Varunasi Vadadai Aunayyanavaru madida jinina-uddara || 113 At Hallegere., on copper lilates in posscssion of Krisli... 312420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandja Taluq. 107 112 At Hehhalcavddi (same liohli), on a stone north of MaUe-GaiuJa^s liouse. Svasti srimatu Saka-varuslia savirada naniira arpattaneya Hemalambi-samvatsaraclaVayisaklia-suda 10 lu Soraanatliapurada Channa-Kesava-devara anga-bliogajce saluva Hebbakavadiyanu sriman-maha- mandalesvara Achyuta-Rayarige punyav ^agabeicendu Varunasi Vadadai Aunayyanavaru madida jinina-uddara || 113 At Hallegere., on copper lilates in posscssion of Krislinapi.a. [i&jSvasti jitani bliagavata gata-ghana-gaganabhena Padmanabhena srimaj-Jahuaveya-kulamala-vyoma- vabhasana-bhaskarah sva-khadgaika-prahara-khandita-maha-sila-stambha-labdha-bala-parakranio daru- nari-gana-vidiiranopaUibdha-vrana-vibliushana-vibhushitali Kanvayanasa-gotrah siimat-Kohgani-va- rmma-dliarmma-mahadliirajah tasya putrah pitnr anvagata-guna-yukto vidya-vinaya-vihita-vrittih samyak-praja-palana-matradhigata-rajya-prayojano vidvat-kavi-kaSohana-nikasliopahibhuto niti-sastra- sya vaktri-prayoktri-kusalo Dattaka-sutra-vritteh praneta sriman Madhava-raahadhirajah tat-putrah pitri-paitaraaha-guna-yukt(5'neka-chaturddanta-yuddhavapta-chatur-udadhi-salilasvadita-yasas sriman- Hari-varmma-mahadhirajah tat-putro dvija-guru-devata-pujana-p-aro Narayana-cliaranauudhyatah sri- man Vishnug6pa-mah{idhirajah tat-putrah Tryanibaka-charanambhoruha-rajah-pavitrikritottamfingah sva-bhuja-bala-parakrama-kraya-krita-rajyah kshut-kshamoshtha-pisitasana-pritikara-nisita-dharasi Kali- yuga-[Z/rt]bala-pahkavasanna-dharmma-vrish6ddharana-nitya-sannadd]udi sriman Madhava-maha- dhirajah tat-putrah srimat-Kadamba-kula-gagana-gabhasti-malinah srimat-Krishna-varmma-mahadhi- rajasya priya-bhaginey6 vijrimbhamana-sakti-traya-sarapannah sambhramavanata-saraasta-samanta- mandalo vidya-vinayatisaya-paripuritantaratma nir..vagrahah pradhana-sauryo vidvatsu pratliama- ganyah sriman Kohgani-mahadliirajalx Avinita-nama tat-putrah vijrirabharaana-sakti-trayah Andari- Alattur-Paurulare-Pernnagarady-aneka-samara-mukha-raakha-huta-prahata-sura-purusha-pasupahara- vighasa-vihastikrita-Ivritantagni-raukhah Kiratarijuniya-panchadasa-sargga-tikakarah Durvvinita-nama- dheyah sriman Kongani-vriddha-rajah tasya putrah durddanta-vimardda-vimridita-visvambharadhipa- mauli-mcila-raakarauda-puiija-piiijarikriyamana-charana-yugala-nalinah srimiin Kohgnni-vriddha-rajo Mushkara-dvitiya-naraadheyah tad-atmajah udit6dita-sakaIa-digantara-prathita-SindIm-raja-duhitri- jananikah S'rivikraraa-prathita-naraadheyah sriraan Ko^ZZZ^jhgani-raahadhirajah chaturddnsa-vidya- sthanadhigaraa-viraala-matih viseshat6'navaseshasya niti-sastrasya vaktri-prayoktri-kusalo ripu-timira- nikara-nirakaran6daya-bhaskarah pravara-vidagdha-raugdha-lalana-janaika-Piatipas cha tasya put- rah aneka-sanmra-sampata-vijrirabhita-dvirada-radana'-kulisabln'ghata-vrana-sararudha-bhasvad-vijaya- lakshana-lakshikrita-visala-vakbha-sthalah sakti-traya-saraanvitah samadhigata-sakala-sastrartha-tatvah samaradhita-tri-varggah niravadya-charitah pratidinam abhivarddhamuina-pnibhavah ^rtman Kohgani- mahadhirajah Bhuvikrama-dvitiya-namadheyah api cha | nana-heti-prahara-pravighatita-bhat6rah-kavat6tthitasrig- dharasvada-pramatta-dvipa-sata-charana-kshoda-sammardda-bhime | sahgrame Pallavendran narapatim ajayad y6 Velandabhidhane raja S'rivallabhakhyas samara.-sata-jayavapta-Iakshmi-vilasah || kritva Pallavam asu pallava-dala-prachchhaya-durggaspadani tasyantahpura-sundarir api balad ahritya namy6'bhavat | atraikritya cha tasya cha[///a] kram akhilam yah kantakany jigrahit §riman bhijpa-sikhamanir Mmanasija-sri-slaghaniya-dyutih ||<noinclude></noinclude> pdmtf1en7q031gx7uptiiyykbxvynbq 104 117205 312421 2026-04-28T19:21:08Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 108 Mandja Taluq. tasyanujo nata-narendra-kiiita-koti-ratiiarkka-didhiti-virajita-pada-padmah i Lakshmya svayamvrita-patir Mavakama-nama sishta-priy6'rigana-darana-gita-kirttih 1| Lakshrai-vaksha-sthalastho harati Muraripoh kirttim akrashtum ishte suddham Ramasya vrittiin budha-jana-mahitam ]Ianavim svikaioti l nirvyakliyo loka-dhurttah para-yuvati-haro Devaraj6'py anindyah chitram kim chatra chitram phalam aparam atah kintu sishta-priyatvat || Mer... 312421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>108 Mandja Taluq. tasyanujo nata-narendra-kiiita-koti-ratiiarkka-didhiti-virajita-pada-padmah i Lakshmya svayamvrita-patir Mavakama-nama sishta-priy6'rigana-darana-gita-kirttih 1| Lakshrai-vaksha-sthalastho harati Muraripoh kirttim akrashtum ishte suddham Ramasya vrittiin budha-jana-mahitam ]Ianavim svikaioti l nirvyakliyo loka-dhurttah para-yuvati-haro Devaraj6'py anindyah chitram kim chatra chitram phalam aparam atah kintu sishta-priyatvat || Merau kaiichana-mekhalanta-vilasat-taravali-puslipite Kailasadri-tate cha S'ailatanaya-padaravindankite | Reva-maruta-manda-kampita-vanabhoge cha Vindhyachale gayanty ardra-mrinala-khanda-dhavi^lani yach-cheshtitam Kinnarah i| yasya dvishan-nripati-vasa-grihodareshu sadyohata-dvirada-dana-kritangaragali | alokayanti muditas suratavasane chhayam kirata-vanita mani-vedikasu 1| tenaneka-nripati-makuta-koti-lahta-sasanenasatru-sasanena dvishal-lakshmi-kara-graha-grahaiia-bhuia- raksha-priyamana-janata-priyena srif7/J&]mat-Prithivi-Kongani-mnharr!jena Sivamara-namadhevena Pallava-yavaiAjasya priya-tanayabhyam Jaya-Vridclhi-PallavadhirajabhyAni viJLiapitena paiicha-trimso- ttara-shat-cldiateiliu S'aka-vars]ieshv atiteshu atmanah pravardtlhamruui-vijayaisvarya-samvatsare chatus-trimsatke pravarttamane 'rahivanapnram adhivasati Viiaya.skandhavare Jyeshtamasa-Paurnna- masyani Keregodu-visbaye Keregoi.l-uttara-parsva-Kiline-nadi-setuin bandhayitva tasya eva nadyah dakshinatah Koilugola-Belkeie-sahitam uttaratah P^embampal-Punusepatti-sahitam Pallava-tatakani iti gramasya namadhoyain kritva tam gramain shat-shasliti-bhaga-yuktain kritva tatra sliat-trimsad- bhaga Atreya-sa-gotraya Vajasaneya-charanaya Mahascnapnra-vastavyaya Ijliava-sarnimanaJ.i pautraya Mara-sarmmanah putraya ^hldhava-sarmmane Uktliya-yajine udaka-iiurvvan dattah avasislitaii trimsad- bhaga yatha-hkhitebhyas trimsadbiiyo ln'ahman("'l>liyo dattah i HArita-sa-gotraya Kosava-sarmmane Bharadvaja-sa-gotraya M,'ulliava-sarmmane Gantama-gotraya Madliava-sarnnnane ^'asishtha-gotrava A- ryya-sarmmane ghatika-sahasraya Ilarita-sa-gonAyrc Madhaf/Frtlva-sannmane Oargya-sa-gotraya Bappa-sarmmane L6hita-sa-g6traya Gobba-sarmman61]liaradvaia-sa-g6trAya Naga-sarinmane Vatsa-sa- gotraya S'arvva-sarmmane s6mayajine tasya putrAya laidra-sarnnuane Lakshanya-sa-g6traya Tri- vikrama-sarnnn:in<' K;s}apa-sa-,!j;6ti Ava Madhava-.s;',rnini;i.i6 Gargya-?;'.-,i:;6traya Viuaya-sarmmane ^6- A A ~ mayajin^ iuiui.Kiinya-- ;> I-'v.>i;i-^6maya)ine A;i('y:'-fa-g6tiaya ritti^^nma-somayajinc Bharadvaja- gotraya Pitti-sarmmauc ivu.v,apa-g6traya Narayana-.^i^iininiane Kaundinya-g6tra.ya Kapota-sarmmajie A Kanvayana-g6traya Karatta-sarmmane Vatsa-gotraya Pvajasri-sarmmane Atreya-g6ti'aya Nafra- Sarmmane Hanta-g6tr:ya N:ga-sariniuanc Vihvanntra-g6tiaya^Iagusa-sarnnnane Vishn^^ Kuppa-sarmmane Bharadv:'iia-,2;6tr;'iya Gulagadida-s6may:'ijine Kansika-g6traya Mara-sarmmane KAsya- pa-g6traya Govindix-sarmmane Vatsa-sa-g6traya Madhava-sannmane Ukthya-yaji[/F 6]nar putrena iye- shthena SMvamara-sarmmana shat-trimsad-bliagan punar dvi-chatvarimsad-bhagan kritva sva-pitri-pitri- vya-putran;'ira shannarn dv:dasa-l)hagan apani}a sva-bbratrin annjfi:] ya atmanas chaturo bhagan adaya anye bhaga yatha-likhitebhyo brahman(''hhy6 d;tttAh | Kausik;vg6tiaya Dr6na-P»]iattaya clvau Asma- rathya-gotraya Piudra>sarmma-s6mayajine dvau K;'isyapa-g6traya Er;i-sarmm6padliyaya.ya sardlia-ekali Bharadvaia-sa-g6trabhyamPudra-sannmanedvauDugga-sarmnu'diitagnaye ekahS'andilya-sa-g6treb]ivah Vinaya-sarmraane sardha-ekah "i^iiila-sarmmane ekah Nanda-sarmmane ekal.i Kaundinya-sa-gotreblivah Gana-sarmmano sardha-elcah Madhava-sarmmane ekah S'iva-sannniane ekal.i Atreya-sa-gotrebhyah Kotta-sarmnialiitAgnay(' ('k-;ih BAla-sarmmane dvau Ala-iarmmane dvau Daita-sarmmane dvau Mara- sarmmane s;irdlia-ekah Yajiia-sarmmane ekal.i Dugga-sarmmane ekah | asya gnunasya pracliy-:'idi-sima- vyavastha Kilina-sangata-maha-patha-nimba-pradcsat Udavakkol Ki.ru-Konninda-tataka-silochchayah<noinclude></noinclude> atbgvbn1moi8ibdjzd6m48rhtn9d3o7 104 117206 312422 2026-04-28T19:21:15Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: < 03 ^3&l03 QjlM. 5 5 (iDqs-a: Ho-d aw ri^o dUcUi 312422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>< 03 ^3&l03 QjlM. 5 5 (iDqs-a: Ho-d aw ri^o dUcUi<noinclude></noinclude> nvrt6od478wrgt4b2k2fwefjxjgxsqz 104 117207 312423 2026-04-28T19:21:24Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117208 312424 2026-04-28T19:21:34Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: < m ^ G3< ^ Ci «5 ?:°1B O -^ COZJ ^«l"4f= ^ol c^Ao lA0 2f 312424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>< m ^ G3< ^ Ci «5 ?:°1B O -^ COZJ ^«l"4f= ^ol c^Ao lA0 2f<noinclude></noinclude> ao9zhieohvwgxwhwf24l2idxkjalfis 104 117209 312425 2026-04-28T19:21:43Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117210 312426 2026-04-28T19:21:50Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandya Taluq. 109 Perggenninda-tataka-purvva-bhaga Irggare-nadim gatva saiva nady eva dakshina-BimaVelkere-namnaiva pa^chima-si[Fa]mnaiva gatva Bembappal-sahitam Peral-gollim gatva uttaratah Nesaru-pallam Selivenni Kiru-Balliyur Kkire-Sellakere Niduvetta-kere-kolli-sahita i asya danasya sakshinah chaturvvaidya- sahitah shan-navati-sahasra-vishaya-prakritayah asthayika-purushas cha sarvvan ittham ajnapayati Raja §ishta-priyah viditam astu bhavadbhir idam da... 312426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandya Taluq. 109 Perggenninda-tataka-purvva-bhaga Irggare-nadim gatva saiva nady eva dakshina-BimaVelkere-namnaiva pa^chima-si[Fa]mnaiva gatva Bembappal-sahitam Peral-gollim gatva uttaratah Nesaru-pallam Selivenni Kiru-Balliyur Kkire-Sellakere Niduvetta-kere-kolli-sahita i asya danasya sakshinah chaturvvaidya- sahitah shan-navati-sahasra-vishaya-prakritayah asthayika-purushas cha sarvvan ittham ajnapayati Raja §ishta-priyah viditam astu bhavadbhir idam danam sarvva-parihara-yuktam sva-dattan nirvvisesham paripalaniyani yo rakshati sa punyabhag bhavati y6'sya gramasya siddhayam apaharet lobhad badheta va sa panchabhir pahadbhih patakais samyukto bhavati api chatra Manu-gitas slokah svan datum su-mahach-chhakyam duhkham anyasya palanam i danam va palanam veti danach-chhrey6'nupalanam || sva-dattam para-dattara va yo hareta vasundharam | shashti-varsha-sahasrani vishthayam jayate krimih I| brahma-svan tu visham ghoram na visham visham uchyate i visham ekakinam hanti brahma-svam putra-pautrakam || Valmiker api slokah sarvvan eva prarthayaty esha Eam6 bhuy6-bhuy6 bhavinah parthivendran i samany6'yam dharmma-setur nripanam kale-kale rakshaniyam kramena || Visvakarmma-samanena Visvakarmmacharyenedam sasanam likhitara 114 At Kaudle {Koji^^a JidHi), on a stone near Helhagilu. S'ubham astu namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave l trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S^ambhave || svasti sri-vijayabhyudaya S'alivahana-saka-varsha 1585 sandu vartamanavada S'6bhakritu-samvatsa- A rada Ashadha-suddha-dvadasi-Somavara-punya-kaladalu K averi-madhyavarttiyada S'rirangapattana7 emba Gautamakshetradalli Ranganatha-svami-charanaravinda-sannidhiyalli srimad-rajadhiraja para- mesvara raja-sri vira-pratapa birud-antembara-ganda dharani-varaha-biruda nana-varna-makuta-ma- ndalikara-ganda Deva-Uaja-Odeyara kumara Deva-Raja-mahipalakaru S'riraiigapattana-simhasanadhi- svarar agi sukhadim prithvi-rajyam geyyutta tau madidantha Kudaliy-embagramakkeprati-namadheya- A vada Devarajapurav-emba agraharada sila-sasanada kramav entendare yi-dinadallu Atreyasa-g6trada A Asvalayana-sutrada Ruku-sakheya Chama-Raja-Vodeyara pautrarada Deva-Raja-Vodeyara putrarada Deva-Raja-mahipalakaru taii tamage vikramarjitavSgi banda Kelali-nadina Maddur-emba grama .... 115 Cop2'£^ plate at Mandya. (Lines l to 37 the same as in No. 55 ofthis Taluq.) S'alivahana-nirnnita-sakabde sa-chatu^-sataih i ashta-trim^at-samayukte sankhyate da^abhiS ^ataih || Dhatu-samvatsare masi Karttike Purnima-tithau | Tungabhadrapaga-tire Bittalesvara-sannidhau || ghrita-parvata-dauasya samaye Bhanu-vasare | §ri-Bharadvaja-g6traya varapastamba-sutrine || 23<noinclude></noinclude> 2w8rm03vdz2vp61wssc0hll0c977ni1 104 117211 312427 2026-04-28T19:22:01Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 110 Mandya Taluq. yasasvine Yajus-sakhadhyayine guiia-saline 1 anvishya Venkatesena vitirna-kusuma-sraje || AnantachS,r}'a-varyasya vamsa-varakarendave | pratishthobhaya-vedanta-tantra-vyakhya-patiyase || visishtacharya-veshaya S'eshaya vidusham mude i pada-vakya-pramaneshu param praudhim upeyushe || " vyakhyatakhila-sastraya prakhyata-gima-sampade I Varadacharya-varyasya siinave sunritoktaye || Govinda-Raja-gurave tarave sudhiyam divah | tadrise Ho... 312427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>110 Mandya Taluq. yasasvine Yajus-sakhadhyayine guiia-saline 1 anvishya Venkatesena vitirna-kusuma-sraje || AnantachS,r}'a-varyasya vamsa-varakarendave | pratishthobhaya-vedanta-tantra-vyakhya-patiyase || visishtacharya-veshaya S'eshaya vidusham mude i pada-vakya-pramaneshu param praudhim upeyushe || " vyakhyatakhila-sastraya prakhyata-gima-sampade I Varadacharya-varyasya siinave sunritoktaye || Govinda-Raja-gurave tarave sudhiyam divah | tadrise Hosale dese vikhyatasyadhika-sritam || S'riraiigapattanasyapi simaya pihitam sthitam | Krishnarayapuram cheti pratinamopasobhitam || Kottivaradanahalliyah prachim asara upasthitam i dakshine HuHvanach cha Satanur iti visritat || gramach cha Guttalahvanat paschimayam disi sthitam | gramach cha liajnahalliya uttarayam disi sthitam || Chikkamandiya-yuktam cha Kallahalli-samanvitani | samyuktam Hosahallya cha Tandasehalli-samsritam || Konahalli-samayuktam gramam Mandaya-namakam l sarvamanyam chatus-sima-samyuktam cha samantatah || nidhi-nikshepa-pashaiia-siddha-sadhya-jalanvitam | akshiny-agami-samyuktam eka-bhogyam sa-bhuruham || vapi-kupa-tatakais cha kachchhenapi samanvitam | putra-pautradibhir bhojyam kramad a-chandra-tarakam || dauasya vinayasyapi vikrayasyapi chochitara | ' ^ . paritah prayatais snigdhaih purohita-purogamaih || vividhair vibudhais srauta-panditaih pathikair yutali | Krishna-Rayo maha-devo maha-rayo manasvinara H .... sa-hiranya-payo-dhara-piirvakam dattavan muda I tais tais samanvitas chihnair dikshu prachy-adishu kraraat simany asyagraluirasya Hkhyante desa-bbashaya | 116 At Hale Budanur {Mandya hoUi), on a viraTiol near Somesvara teniple. Svasti samasta-viuaya-guna-sampannanum vipra-jana-vinutanum sva-jana-prasannanum sva-gotra-pra- varttitanum appa srimatu Kannayyana maga riujendra-Chola Kundur-nnad alva Tannura tu.rugalam kaludu sattu sarggatan ada 119 At Hosa Budaniir (samc liobli)^ on thc noiili wall of Vimdna of KCm-Viisvcsvara femple. {Teluffu Language.) Rudhirodgari-samvatsaram Bliadrapada-bahula 3 S'enivaram nadu sriman Kasi-Visvesvara-svamivari div}"a-§ri-pada-padmalu dariSanam sesiri Panchananam Siddaiyya Yallaiyya Kalaiyya<noinclude></noinclude> g8vtccunl1v291trxj7s1elwv4atc9h 104 117212 312428 2026-04-28T19:22:13Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117213 312429 2026-04-28T19:22:30Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandya Taluq. 111 121 At Basardl {Basardl liobU), on a slone mar thz south gate of Mallekara cr Ndgesvara tem^le. Namas tunga-^iras-chumbi-chandra-chamara-cliarave 1 trailokya-nagararainbha-miila-stambhaya S^arabhave |1 ^ri-vadhu muttin ekkasaradant uradol na!i/antu vikianra- | sri-vadhu bahu-purakadavol bhujadol nalivantu kirli dig- 1 deviyarol nijajiieveras adaradim nalivantu dharmma-la- l kshmi-varau agi palisidan urvvareyara Narasimha-bhubhujam |l... 312429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandya Taluq. 111 121 At Basardl {Basardl liobU), on a slone mar thz south gate of Mallekara cr Ndgesvara tem^le. Namas tunga-^iras-chumbi-chandra-chamara-cliarave 1 trailokya-nagararainbha-miila-stambhaya S^arabhave |1 ^ri-vadhu muttin ekkasaradant uradol na!i/antu vikianra- | sri-vadhu bahu-purakadavol bhujadol nalivantu kirli dig- 1 deviyarol nijajiieveras adaradim nalivantu dharmma-la- l kshmi-varau agi palisidan urvvareyara Narasimha-bhubhujam |l a-pratapa-chakravarttiy anvayavatarav entendode | Hari-nabhi-kamalakke puttid Ajanim sand Atriyim Somaniiii i A dore-vett a-Budhanim Pururavanin Ayur-bbhupaniin raja-sc- | kharan app a-Nahusankanim naya-Yayati-sreshtanim kshatra-man- i diran adam Yaduv atauim Yadu-kulam prakhyatam ayt urbbiyol H Salan emba Yadavam Hoy-i salan adam divya-muni-varam huliyam hoy | Sala yene nissankara Hoy-I salav esad ire S'asakapurada Vasantikeyol || adi-Varaham kodol | mediuiyain taleva terr.dn uijjita-satvam | mediniyam taledam Vina- 1 yadityam doh-pratapadim Hoysalarol || Viuayadityana nandanam uija-bhujavashtambhadim visva-me- i diniyam taldidan aji-virau Ereyangam haishamara talle mi- i tra-nikayam nija-satrugal bh.iyaman ettam talde b!iitanataf ! gghana-sam[ attiyan eyde talde d'g-r,dhisar ttalde tann ajiieyam || pesargond avava-desangalan enisuvud avava-durggangalim ba- i nnisi peluttirppud avav-avanipatigalam lekkisuttirfpid emb o.id | esakam kayganme nalkura kadala kadevararp dig-jayctsahadim sa- 1 dhisidam vikrantadim sand Eraga-nripatiy atm6dbh£.vam Bitli-Devam || , ' ' dore-vadeda Vishnuvardbana-i naranathaua sunu Gcmini-mukha-tilakam i para-nripa-Hiranyakasura-i Narasiipham riidhi-vadeda Vijaya-Nrisimham ]| a-Vijay a-Narasiinha-ma- |hivallabhan-agra-mahishig a-patta-maha- l devige pesar-vett Echala-i Devige Ballala-Devan udayara geydam || uradol saptahga-lakshmi-vadhu vijaya-bhuja-dandadol viLrama-iri | dhareyol tann-ajSe tannol Nriga-Nala-Nahusha-kshatra-dharmnara padabj6-'| daradol bhitanataugham sukham ire paramotsahadim visva-visvam- | bhareyam d6r-ddandadol taldidan atula-balam Vira-Ballala-Devara || a-chakresana sunu Vira-Narasimham Chola-raya-prati- | shthacharyam Magaradhiraya-laya-KaLnm Pandya-samraiya-sau- | kochadhayi-pariikramam dhaieyan aldam lileyim vira-la- | kshmi-chanchan-mani-haran ambudhi-gabhiram raja-vidyadharam || keladol kile tamam samvi.rasi hidiva kij-pala-govara Turushlam i bala-mukhyadhyakshadindam nadeva hadevalain Chol.an ucbclianda-baha- | baladim mey^-dorppa mavantara bali-vcsadol Gau|an in ava rayar | ttale-dorppar Narasirnhahg atula-sainara-simhahge vikrantadindam || nadevannam Narasimha-kshitipatig avauipalar ellirddapar bbal- | vidivannam kshatriyar ssahgara-sxmayadol ar nnindapar ddurggamara po- i kkodam urbbipalaram pcnn-iicleyan udisugum tanna d'>i ddauda-sauryam | pode-kichcham kasutirkkum kadey arasugajaru tanna tejah-pratapain ||<noinclude></noinclude> 5v8pmoqogx58rpti4tlpr8oqlniozpr 104 117214 312430 2026-04-28T19:22:37Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 112 Mandya Taluq. «. syasti samadliigata-pancha-maha-sabda maha-mandalesvaram i Dvaravati-pura-varadhisvaram i Yadava- kulambara-dyumani l sarbbajua-chudamani i male-raja-rajan | apratima-tejam | maleparol gandam kadana prachandan asahaya-suran ekauga-viram giri-durgga-mallam ripu-hridaya-bhallam chalad-anka-Ramam l)ii'ud-anka-BliimamHoysa|a-kula-kamala-marttandam ganda-bherundam Kaclava-raya-kanda-kuddalain Magara-raya-mastaka-sulam Sevuna-raya-darpp... 312430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>112 Mandya Taluq. «. syasti samadliigata-pancha-maha-sabda maha-mandalesvaram i Dvaravati-pura-varadhisvaram i Yadava- kulambara-dyumani l sarbbajua-chudamani i male-raja-rajan | apratima-tejam | maleparol gandam kadana prachandan asahaya-suran ekauga-viram giri-durgga-mallam ripu-hridaya-bhallam chalad-anka-Ramam l)ii'ud-anka-BliimamHoysa|a-kula-kamala-marttandam ganda-bherundam Kaclava-raya-kanda-kuddalain Magara-raya-mastaka-sulam Sevuna-raya-darppa-dalana-bahu-sauryyam Chola-raya-pratishthachar- yyara Pandya-raya-pannaga-vainateyam nissaiika-pratapa-chakravarlti Hoysala-sri-Vira-Narasimha- Rayan nija-rajadhani-Dorasamudradol sukha-sankatha-vinodadira prithuvi-rajyam geyuttum irddan a-pratapa-chakravarttig anvayagata-pradhanam pradhana-chudaratriani niyoga-Yogandharam pati- karyya-dhurandharam | salamanneya bentekaran uddaiida-ganda-bhangaram nalvattu-nayakara gandam | samara-prachandan asrita-jana kalpavriksham sai'ana-jana-raksha-daksham bandhu-jana- chintamani Siva-bhakta-chudamani srimatu Harihara-devara divya-sri-padaradhakampara-bala-sadhakan enisid Addayidada Harihara-dannayakan-anvayavatarav entendode || Tenad-aiikanvaya-Meru Chikka-Hadevallam pritiyim Vishnuva- | rddhana-Devam kude rajya-chihnav enisal sald-irdduvam divya-va- I hanamam dandigeyam podald adapamam pinchhatapatranvita- | sanamam tam padedara ditakk avane dal svami-prasadaspadam || bhoga-nidhi pati-hita-brate | Nagalegam Chikka-Hadevalaiigam dharmmo- 1 dyogam Malleya-nayakan i a-Gaurisargge Shanmukhana vol ogedam || amm amm ene dhare Gujjale-l gani Malleya-nayakaiigav anvaya-tilakar | ttamm cseva muvarum jana-| sammata-dharmmartha-kamadant oge-tandar || ereyana kaydu saiigarake Singeya-nayakan ataninde ner- | ggiriyan udara-varinidhi Mareya-naYakan ataninde ner- | ggiriyan ila-nutam Harihara-dhvajinipati yint ivar j jaga- | kk uruvar adenan und amama pettalo tay vesar-vetta muvaram || a-purusha-nidhanadolage I charitam Gaiiganadi-sangama-sahacharav asyendu satyamrita-sn- | bharitam lakhmi-vilasarn dvija-guru-budha-gotradi-sad-dana-diksham | gnru-chittam Parvvati-vallabha-pada-kamala-dhyana-sandhana-sarani | Narasirnhorvvisan-Addayadada Harihnrani lokadol tane dhanyam || siriyara takkallig iut iltana tcrade biyam geyyal ar vvallar embant | ire kanya-dana-bhu-danadol anupama go-danadol (>evata-man- | dira-vidya-danadol vahana-kanaka-payo-danadol permme-vettarn | Narasirnhorvvisan-Addayadada Harihararn dai.idanathagragaiiyarn || kadupim muttida vira-Sevunara sainyanikamarn pokku me- | jdade koad ikkidan okkalikki tujidam benn attidain mettidai» | pididam sale turangamarn Hariharain tann onde jaty-asvadim | gaja visvavani raechche raantri-tilakam vidvishta-vidravanam || modalindarn kalasam-bararn raereva nana-chitra-patrarigalirn | mudamam biruva Bharatadi-katheyam meyvetta-kutangalind | idu pafichalike talta Meru-giriyo pel erabinam vibhrama- | spadam agirppudu Mallikarjjunam ade .... devalayam |i j maniya hesarindani kere janakana hesarinde devata-grfliav csadir- | ppinegam madisidar nnija-tanayar mmuvarum id ern kritarttharo jagadol |i svasti firimatu S'aka-varsha 1157 neya Jaya-samvatsarada Vai^akha-suddha 2 Somavara Rohi^i- naJkshatrad-andu tamma tandeya hesara Mallikarjjuna-devaram Basurivalo} su-pratishtheyam madiy<noinclude></noinclude> o9paa9jx1chqgrxf1ibncaldytyhgkv 104 117215 312431 2026-04-28T19:22:45Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Mandj-a Taluq. 113 a-devara srikaryyakke Narasimha-Dev-arasara kayyalu dhareyam hadedu tavu a-Basuriva}ol bitta dattiy av avuv endode (1 1 lines following contain the description of tlie gift) yi-maryyadeya parividiyadale Tarsham prati a-chandrarkka-taram-baram nadevudu mangalam aha Sri sri §ri y 122 Kalale-Devigam urvvi- | palakan enisirdda Narasimha-nripangam | lile mige puttidam jaya- | silam Somesvaram manohara-rupam |i nelanam pott ette nalvar t... 312431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Mandj-a Taluq. 113 a-devara srikaryyakke Narasimha-Dev-arasara kayyalu dhareyam hadedu tavu a-Basuriva}ol bitta dattiy av avuv endode (1 1 lines following contain the description of tlie gift) yi-maryyadeya parividiyadale Tarsham prati a-chandrarkka-taram-baram nadevudu mangalam aha Sri sri §ri y 122 Kalale-Devigam urvvi- | palakan enisirdda Narasimha-nripangam | lile mige puttidam jaya- | silam Somesvaram manohara-rupam |i nelanam pott ette nalvar tanade mahimeyim ponguvara Kurmma-rajam | tale yattippam Phanisam madaman esaguvam dig-gajendram nitantam | balidirppam gotra-bhubhrid dharisidu nageyind urvviyam nirvvikararn | bala-dolol taldi pemparn taled atula-balam rayarol Sovi-Devam || ari-vaksho-rangadol kattige vijaya-bhuja-dandadol vikrama-sri i yire vaktrambhojadol vag-vanite nelase tann ajne vidvishta-bhupa- 1 " lara kotiraiigalol narttise vishada-yasam parvve varasi-tiram- l barav aldam visva-dhatri-talaman ati-balam rayarol Sovi-Devam || munnam rudiya Krishnakandharanumam markkondu Cholorwiyam l ninnant ar olapokku sadisidar ar Pandyesanam sauryyadim i bennam pattise Sovi-Deva ghateyam kaikondar ar Cholanam | tann amnayada rajyadol nirisidar Ssomanvayorvvi^varar || gadi mudal sale Kanchi yitta paduval taltirdda Velavuram l badagal Perddore teiikal. . . . a-nadankiyad i-nelain | kaditakk eritu Sovi-Deva-nripanind e vannipem rayarol | padiy ar ddakshina-chakravartti-tijakang i-visva-bhupalakar || a-pratapa-chakravartti Hoysala-Vira-Somesvara-Dev-arasaru nija-rajadhani-Dorasamudradolu sukha- sankatha-vinodadim prithvi-rajyam geyyuttam ire tat-pada-padmopajiviyappa svasti sriman-maha- pradhanam parama-visvasi bahattara-niyogadhipati niyoga-Yogandhara salamanneya betekara nalvattu- nayakara ganda bandhu-jana-chintamani Tenadanka-kula-kamala-marttanda sri-Harihara-devara divya- sri-pada-padmaradhakarum app Addayada Harihara-dannayakaru tamm ayyana hesara MaUikaijjuna- devar-anga-bhoga-ranga-pujya-patra-pavula-Chaitra-pavitradi-parvvangalgam khanda-sphutita-jirnno- ddharakkam satrakkam Vira-Somesvara-Dev-arasara kayyalu tamma Basurivala-halli Bebi-taraniy emb- erad uruvam Hemalambi-samvatsarada Karttika-su 2 Brihaspati-varadandu dhareyam hadadu tavu bitta datti (5 lines foUowing contain the description of tUe gift) yi-maryyadeyalu a-chandrarkka-taram- baram nadevudu i Chikka-Jiyanu parvvatakke hogi MaUikarjjuna-devararn tand allige bere dhara- purvakavagi kotta gadde Basurivala-hiriya-kereya kejage sa 1 Hadavajanahallige hod oniyim tenkala deva-danada hattiro bitta beddalu kamba 100 priyadind int idan eyde kava-manujang ayum jaya-sriyum a- | kkuv idam kayade kayva papige Kurukshetrangalol Varana- i siyol el-koti-munindrarani kavileyam vedadhyaram kondud ond | ayasam pordduguv endu saridapuv i-sailaksharam dhatriyol || ^loka !| sva-dattara para-dattam va yo hareti vasundharam i shashti-varsha-sahasrani vishthayam jayate krimih || dhare pogale Chidanandam | virachisidam sat-kavi^varam ^asanavam i Paramaprakasa-yogi-i ^vara-taneyam brahma-vidyeg aspada-rupam || mangalam alia sri ^ri sri gurave naraah (|<noinclude></noinclude> ppj95z4k7nmgtpakn1xorc6ifrfwvv5 104 117216 312432 2026-04-28T19:22:52Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 114 Mandya Taluq. 123 A-pratapa-chakravartti Hoysala-sri-Vira-Soinesvara-Devarggam Bijjala-Devigam janisida Vira-N&ra- Bimha-Dev-arasaru nija-rajadhani-Dorasamiiclraclolu sukha-sankatha-vinodadim prithvi-rajyam geyyuttam irddalli tat-pada-padmopajiviy appa Addayadada Hariyannana makkalu Hariyanna-Narasinga-Devan- galige Saka-varsha 1191 neya Prabhava-samvatsara-Vayisakha-ba 1 Mam | Basurivala-sri-MaUikarJjuna- devara sthanakke a-Hariyannana makkalogal st... 312432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>114 Mandya Taluq. 123 A-pratapa-chakravartti Hoysala-sri-Vira-Soinesvara-Devarggam Bijjala-Devigam janisida Vira-N&ra- Bimha-Dev-arasaru nija-rajadhani-Dorasamiiclraclolu sukha-sankatha-vinodadim prithvi-rajyam geyyuttam irddalli tat-pada-padmopajiviy appa Addayadada Hariyannana makkalu Hariyanna-Narasinga-Devan- galige Saka-varsha 1191 neya Prabhava-samvatsara-Vayisakha-ba 1 Mam | Basurivala-sri-MaUikarJjuna- devara sthanakke a-Hariyannana makkalogal sthanikaragi dhareyam hadadu Beleyanahalli ga 1 5 Terane 1 Bebi ga 50 antu ga 65 devara srl-kai-iyakke saludu sri-Malaparolu-ganda || sri ||<noinclude></noinclude> nshoezco911dhmkq5wrlmcmsi6tgv1z 104 117217 312433 2026-04-28T19:22:59Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: MALAVALLI TALUQ- ■i >>»»« 1 At Dodcla-Arasmakere {Arasimhere liobll), on a stone in front of Mddhavardya femple. Svasti samasta-prasasti-sahitam srimat-pratapa-chakravarti Hoyisala-bhuja-bala ^ri-Yira-Ballala-Dev- arsaru prithvi-rajyam geyuttam iralu S'aka-varushada savirada yinnura-iialvatt-ombattaneya Chitra- bhanu-samvatsarada Karttika-ba 5 S6 srimad-anadiy-agraharam Mummadi-Chola-chaturvedimaiigala- vada Hiriy-Arasanakereya srimad-a^esha-mahajana... 312433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>MALAVALLI TALUQ- ■i >>»»« 1 At Dodcla-Arasmakere {Arasimhere liobll), on a stone in front of Mddhavardya femple. Svasti samasta-prasasti-sahitam srimat-pratapa-chakravarti Hoyisala-bhuja-bala ^ri-Yira-Ballala-Dev- arsaru prithvi-rajyam geyuttam iralu S'aka-varushada savirada yinnura-iialvatt-ombattaneya Chitra- bhanu-samvatsarada Karttika-ba 5 S6 srimad-anadiy-agraharam Mummadi-Chola-chaturvedimaiigala- vada Hiriy-Arasanakereya srimad-a^esha-mahajanangalu tamma sati .... dagi vodambattu sri- Madhava-devara sannidhiyali sriman-maha-pasayi Mada-S'etti Virupannanavaru 4 In tlie same villagej on a stone in tlie field of Clianni-ChiTika^ lelow DharmaJcere. SvasU sri-S'aka-varusha 1359 ne Pingala-samvatsarada Marga^ira-ba 7 Guruvara ^rimatu Danaykaru Kamigereyara heralalagi Hiriy- Arsinakereyali kha 1 1 gaddeya vumbali sri-Vaidyanatha-devarige dhara- purvakavagi kottaragi yi-dharmavanu alidavaru Varaiiasiya tadiyalli kapileya konda papadalU hoharu 6 In the same village, on a stone, noiv in Anjaneya temple, hrought from Karanankardya temple, (GranfJut and Tamil charaders.) Svasti sri-K6mapalli viduvittan panni Perutaiyan Narayana Vijayapalan 9 At Dydvaralialli {same hoUi), on a stone in the avenue of tamarind trees. Svasti ^rimanu maha-mandale§vara tribhuvana-malla Talekadu , Nangali-Gangavadiyu Nolamba- vadi-Uchchangi-Banavase-Hanungalu bhuja-bala Vira-Ganga pratapa-chakravarti Sri- Narasinga-Devaru Dorasamudradalli prithivi-rajyam saluttire sriman-maha-pradhana nayaka Bittamayaugala purada sri-Madi-veggadey a-Sarvajit-samvatsarada A Karttika Adivaradandu Hiriya-Arasanakereya Madava-devara Madava-Ch61ayanahalliya suiika 10 At Kydgatta {same hohli), on a stone in front of Hariliar&svara temphj hdonging to the Matt-Doddi. A S'ri-Dundubhi-saravatsarada A^vija-ba 1 2 Su sri-svasti srimatu pratapa-chakravartti sri-Vira-BaUala- Devaru prlthvi-rajya alutam iralu | ^rimanu maha-ma;idalesvaram tribhuvana-malla yareyula Haniyura Kumata-bhudevam dayara(sa)vagiy oUadi kodipa dammadiy aru adarava madi Yabiraga-Pileyaru §ri- voppanadiy agraharam Chikka-Arasinakcreya mahajanangala a-hola Hiri-Yire-Gauda Bammarala-ga- nara Dodiyamma magalu Marravingo kotta manyada sa ksha va hn Hari-haranai tota mari riya kanike kanike 11 In the same village, on a virahxl in the Matt field. S'ri-S'rimantayyana maga Rachya avuda sakarani kalika Bhimana eledam bira-kalu "«^<noinclude></noinclude> 52uh5o2deds67wqfstf0exl9dwwsyu6 104 117218 312434 2026-04-28T19:23:06Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 116 Malavalli Taluq. 12 A At Aruvanalialli (same TioUi), on a stone in Ktrttiraju^s yard, ivest of Anjaneya tentple. Svasti samasta-bhuvanasrayam sri-prithvi-vallabham maha-rajadhirajam parame^varam parama-bhatta- rakam Yadava-kulambara-dyumani sarvajna male-raja-raja malaparolu-ganda ganda-bherunda kadana- prachanda asahaya-sura ekauga-vira S'anivara-siddhi giri-durga-malla chalad-anka-Rama Chola-raya- sthapanacharya Pandya-raya-pratishthacharya Mag... 312434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>116 Malavalli Taluq. 12 A At Aruvanalialli (same TioUi), on a stone in Ktrttiraju^s yard, ivest of Anjaneya tentple. Svasti samasta-bhuvanasrayam sri-prithvi-vallabham maha-rajadhirajam parame^varam parama-bhatta- rakam Yadava-kulambara-dyumani sarvajna male-raja-raja malaparolu-ganda ganda-bherunda kadana- prachanda asahaya-sura ekauga-vira S'anivara-siddhi giri-durga-malla chalad-anka-Rama Chola-raya- sthapanacharya Pandya-raya-pratishthacharya Magara-ra,} a-mastaka-sula jagadu palaPallava tatsapalam Trinetra javanike-Narayana misivara-ganda vira-pratapa Narasimha- Kajana kumara H6sana-Vira-Balla}a-Dev-arasa prithvi-rajyam geyyutidaUi S'aka-Yarshada 1239 Nala- saipvatsarada Karttika-su kaivaraharu kaivara-nissanka-malla kaivarakara tathodaka Kirti-Raya navu .... rav bada-singara-hara badavara darmadhara devana .... a-ncnabadudu tinda kangaralege ata. . . . ti devam gata a-devanu BaUala-Devanu tyagavagi .... sthala Aiuhalli tudi .... hyolagada 13 In the same place, on another stonc. Svasti srimatu Aruhanahalliya Kirttiyara makkalu Bachappanavaru anna Tamraarappa svargasthan adade nata Subhakritu-samvatsarada Vayi^akha-sudda 2 S'u-dinadi ippa a-Devappaua arasi Bayicha- kkan gaiyu-gudi Bachappanavaru ruha barisi nilsida kambba 14 In the sanie villagc, on the nortJiem side of ViraJcdllu-gudi to iJie soutJi ofKirttirdja temple. S'ri-Ganadhipataye namah | S'aka-varusha 1263 neya Vishu-samvatsarada S'ravana-su 1 Bu samasta- bhu-chakra-valaya-maha-rajadhiraja raja-parame^varam Yadava-kalambai'a-dyumani male- raja-raja 15 In tJie same village, on a stone huilt into the vrinddvana nortJi-east of Ahjaneya temple. S'ri I S'ukla-samvatsarada S'ravana-ba 8 Guruvaradalu Mayi-Devana maga Badikola Bhatta Naga-Deva- nu madisida tolasiya vriudavanake sarvvaru anukiilaru yi-vriudavanada pala Bhattara Babappana arasi Narana-Devige ardda ha a-Naga-Devana tayi Ratna-Naykigc ardda 18 In tJie same village, on a virdkal. Svasti 8ri-S'aka-varusha 1303 neya Raiidri-samvatsarada Karttika-ba 2 Bu KunJura Sibeyojana raaga Sabeyanu Aruhanahalliyali Kampanna-Vodeyaru samasta-gaudu-prajegalu a-Sabeyojana mundittukondu yiruvalu Aruhanahalligu Alurigu huyyal adali a-Sabeyojanu Kampana-Vodeyara samipadaH yidira- dalavav iridu svargastan adanu a-Sabeyojana raava Jayisojanu viragala huysi nilsida viragalu sri-Belatura MaUyoja madida viragalu Bayirqjana baraha 19 In th£ same viJlage, on a stone east of Giddli-Siddaiyds field. S'ri-Parthiva-8amvatsarada Bhadrapada-ba 7 S6 Prachanda-Deva Kannara-Deva Kirtti-Dev-arasara makkalu Dayanna Nagappa Pachayappa yi-Kirtiy-arasugalu Tamma-Gaudu Musuka-Made-Gondana<noinclude></noinclude> i14ap0c5x4vrji3juitshq11j74znif 104 117219 312435 2026-04-28T19:23:14Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: r-^a ^^jg^ '(S ^'*^L!"" ' "*'fe . 312435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>r-^a ^^jg^ '(S ^'*^L!"" ' "*'fe .<noinclude></noinclude> t52j2pza2528m03bua20bo6acc3onf8 104 117220 312436 2026-04-28T19:23:23Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 312436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 312437 312436 2026-04-28T19:23:32Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117221 312438 2026-04-28T19:23:40Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalli Taluq. IIT maga Chaiide-Gondange kodageyannu 300 gadde ga 1 nu a-chandra-kala sukhadiin baluvantagi kotta kodage arasugala oppa sri-Chaudesvari | anna-tammadiru kodage hn avarina opameya baradan adade ava dinak omrae kolaga madidan adade kari-bumige saluiidu kalla kittu hayikuvaru 20 In tlie sanie village, on a stone ncrth of Kdlamma temple. Namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave i trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave 1|... 312438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalli Taluq. IIT maga Chaiide-Gondange kodageyannu 300 gadde ga 1 nu a-chandra-kala sukhadiin baluvantagi kotta kodage arasugala oppa sri-Chaudesvari | anna-tammadiru kodage hn avarina opameya baradan adade ava dinak omrae kolaga madidan adade kari-bumige saluiidu kalla kittu hayikuvaru 20 In tlie sanie village, on a stone ncrth of Kdlamma temple. Namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave i trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave 1| .... maharajadhiraja raja-pararaesvara ekanga-vira kathari-Trinetra paiichanana-vi sri-vira- Harihara-raaharayaru pruthvi-rajyara geyuttam ire kaivara-viru kaivara kaivara-kara-tavaniii radrakara kshiti-rayamba-miila asthaua-jagajatti vanipa-vad.. i para-rashtra-pitamaha ubhaya- raya-vigraha-vinoda Badavare-vamsodbhava-parijata ka .. .. ya gajaiikusamam niti-rayamba-badiinama niti-rayamba-mulala haradu ibaru. . ngu parivasa-dala bhimu pav rav kupade raiittu rani-jaya bhavara bambalu saSijiya .... gajodu i sarati kati bindara-pati bamula sonnu-kodandi | sonnako^chhattiyati .... S'aka-varusha 1310 neya Vibhava-samvatsarada Chaitra-su 1 S6 Aruhanahalliya .... ^adapa para-nari- sahodara Kampannar-ojagadavarige A ruhanahaUiya Aja-Gaiidana sadi gu .. .. vana made alh gaiidiya madeirar-olagada samasta-baniggara Aruhanahalliya bagigagi nata .... Aruhanahalliyana aneya tandu puradadu modalagi a-Bukkannan-olagadara . . kanna serida manela jiktida adakke .... narivalaragagi a-gramada chatus-simeya tota-kila-mane-bida-binugu hole-madigaru Tippaya gulai ivu mo • sa geyagi urannam dityar-ulannam-bara nela-niran-ulannam-bara Tippiira varu Naganna kati Biliya-Marappana nahalliya Naganna | Hasngura Manche-Gaiidana Kalappa Bannihalliya Mallappa ira .... ubhayanumatadim lira sanabova Chalidojana baraha samasta-banigara oppa sri . . svari sakshigala oppa sri-Vitaraga sri-Somayya-devaru | Gopinatha-devaru .... savanatha-devaru i sri-Somanatha- devaru l sri-Irumuri-ganda sri sri kn sri 21 Li tlie same village, on tlie left side of Vira-gudi. Namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-miila-stambhaya S 'ambhave || sri-Chandesvari janatadharan udaran anya-vanita-diiram vachas-sundari-i ghana-vritta-stana-hara-siiranu suhrid-vaktrabja-martandanurn i vanajatayata-netra punya-krita-gatram navya-charitranuin | vinuta-prabhava-Kirti-Rajana sutam sri-Bachi-Rajahvayam || sriman-maha-mandalesvaram ari-raya-vibhada bhashege-tappuva-rayara-ganda piirva-paschimadhisvara rajadhiraja raja-paramesvara ekanga-vira kathari-Trinetra pancharaukha-vibhada sriraad-Bukka-Baya- taniibhava sri-vira-Hariharesvaram sukha-saiikatha-vinodadim prithvi-rajyam geyiiittiralu i S'aka-varsha 1304 neya Durmati-samvatsaradadvitiya-Vaisakha-ba 5 S6 | Hariharesvara-pada-pankaja-madhu-kaTia- 161upa-bhramara vanipa-vardhi-sudhakara raya-bhavi-singara-haramam niti-rayamba-bhatunaraaia niti-rayamba-raula kaivara-viru kaivara-nissanka-mallu Badavara-kula-tilaka lobhi-raya-gajanku^a Kirtti-Deva-tanubhava Bhattara Bacheyappanavaru Bukkaraya-samudra Kirtti-samudra Malaiiveya-kere Nagavveya-kere Bachappana-kere Chaiidappana-kaluve Bachapattanada adakeya^-t^ta Kampannana adakeya-tota Mallikarjuna-devata-pratishtheyolag ada sakala-dharmangalan anukarisi kanaka-dandige- 30<noinclude></noinclude> m54gn4t7thceumgvtyx9yb8yz7a3bxk 104 117222 312439 2026-04-28T19:23:47Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 118 Malavalli Taluq. kaBaka-chainara-kanaka-clihatraiigaJani dharisi nija-kalatra-sahitavagi Tungabhadra-tiradaUi Viru- paksha-devara sannidhyadalu parama-padavan eyidi mukti-vanita-stana-kalasa-harav adaru | sri sri sri mangalam astu i sukavi-jana-samajah kamininam manojas chakita-hariiia-netrah kanti-rajishuu-gatrah | Baka-ripu-sama-bahur durjana-grahya-Eahus sakala-guna-nidhano Bachi-Kajabhidhanah || surateyam mrigadhipanol a-kshameyam kshitiyol gab... 312439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>118 Malavalli Taluq. kaBaka-chainara-kanaka-clihatraiigaJani dharisi nija-kalatra-sahitavagi Tungabhadra-tiradaUi Viru- paksha-devara sannidhyadalu parama-padavan eyidi mukti-vanita-stana-kalasa-harav adaru | sri sri sri mangalam astu i sukavi-jana-samajah kamininam manojas chakita-hariiia-netrah kanti-rajishuu-gatrah | Baka-ripu-sama-bahur durjana-grahya-Eahus sakala-guna-nidhano Bachi-Kajabhidhanah || surateyam mrigadhipanol a-kshameyam kshitiyol gabhiramam l varidhiyol mano-ramateyam Makaradhvajanol susantiyam | ,- varija-vairiyol padadu Padmaja nirmisid antir anchitam I charu-charitra-Kirttiya-tanubhava Bachan udaran urviyol || para-bala-bhima punya-jana-dhama dayambudhi-soma santatani I vara-bhuja-danda sad-guna-karanda virajita-tundan unnatam I suruchira-gatra dhairya-sura-gotra ku^esaya-netran endum i- 1 ^ dharani nirantaram pogalgu Kirtti-tanubhava Bache-Rajanam || padyava virachisidam nira- 1 vadyam sukavindra-lapana-manimaya-mukuram | madyat-kanthirava-ravan | udyat-tuhinamsu-kirana-kirtti Nrisiraham || a-Bacheyappanavani parama-padavan eyididaUi avara hiriya-maga Bukkannanu Virupakshadali prayaschittava vidhisi asthiyanu Varanasige kaluhi sila-sasanavanu supratishtheya madidavara Bukkannanavaru i mangalam aha 5ri sri sri Kshetra-palaya namah {latdy wntten) Kampanna-Vodeyaru svargasthar ada dina Plava-samvatsarada Vaisakha ba 6 S'a 22 In the same village, on a vtraJccU east of Bivanaiya^s house. Namas tunga-sira^-chumbi-chandra-chamara-charave trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || 6ri II 6riman-maha-mandaleSvaram ari-raya-vibhada bhashege-tappuva-rayara-ganda Hindu-raya-sura- trana purva-paschima-dakshina-samudradhipati i vartamana-raya-paramesvara i Abhanga-Raya-danava- Janardana | asva-pati gaja-pati | Tini-Raya-Trinetra ashta-dikku-raya-mano-bhayankara | sri-Yira- saiigamesvarada raya-bahutu §ri-vira-Buka-Raja-maha-rayaru sukha-sankatha-vinodadim prithvi- rajyam geyuttam iralu | iri para-bala-bhima punya-jana-dhama dayambudhi-soma santatam | vara-bhuja-danda sad-guna-karanda virajita-tundan unnatam I suruchira-gatra dhairya-sura-gotra kusesaya-netran endum i- | dharani nirantaram hogalgu Kirtti-tanubhava Bacha-Rajanam || sri-kaivara-tiru i kaivara-nis^anka-malla | kaivara-jagad-dala | kaivara-kara pra laradhukara, . ti-Rayamba-mula i astliana-jaga-jctti | vanipa-vardhi-sudhakara | yacliaka-janabhivriddhi para-rashtra- pitiimaha | ubhaya-raya-vigraha-vihoda | Badavara-vam^odbhava-parijata | raya-bhata-sringara-hara lobhi-raya-gajankusamam niti-rayamba-mula I pahara-dui-bhatu | dui-pahara-raiitu | agivana-daja- niiiguva tsivana-dala-bhima l pa i yapayaku ghada-rautu | ranibbaya bavara-bimbalu | sambeya baji-ranaru i ranirau-pada bahgajadu sadati kati bindara-pati-bamula | soima-kodandi sonnakotsati | khati-dharite bindara-pati bamula Kirtti-Deva-tanubhava-Bachappa sukhi-bhhva || 6nmat-Kirtti-suta-prachanda-balava . . gotrena savitreyakara- | charitram mama bhatta-bandhu-jaladhim chandrodaye drupaye j bhupasthana-biraijjita.pramukha te srihgara-harambudah | prakhyate jagati dig-antara-maya .... ddana-nisstihkaya ||<noinclude></noinclude> h2jgjcd8xurtrpfvjmbkpa59xh459xw 104 117223 312440 2026-04-28T19:23:59Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalli Taluq. 119 Kirtti-Devan-arasa-makkala Bliattara Bachappanavaru madidantha purushartha-sakala-dharmangalam pelvem | sri svasti S'aka-varasha 1 280 neya Vilambi-samvatsarada Chaitra-su 1 S6-varadalu Bukka- raya-samudra Kirtti-samudra Bachappana-kere Chaiidappana-kaluve intu kereyanu emma tayigala hesarah kattisida Malaiiveya-kere ivellavanu Kunegereyagi kattisideil | adakke narivalavanu ikisidefl nalku-dikili sahi-maragalanu ikkisideii | a-chatus-s... 312440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalli Taluq. 119 Kirtti-Devan-arasa-makkala Bliattara Bachappanavaru madidantha purushartha-sakala-dharmangalam pelvem | sri svasti S'aka-varasha 1 280 neya Vilambi-samvatsarada Chaitra-su 1 S6-varadalu Bukka- raya-samudra Kirtti-samudra Bachappana-kere Chaiidappana-kaluve intu kereyanu emma tayigala hesarah kattisida Malaiiveya-kere ivellavanu Kunegereyagi kattisideil | adakke narivalavanu ikisidefl nalku-dikili sahi-maragalanu ikkisideii | a-chatus-simeyolage ikkidantha araliya-maragalige muiijiyanu katisideii | emma pesaraU Bachapattanavanu kattisideii [i 23 In the same village, on a shne east of Bestara Rdmalifif/a^s hoiise. S'ri Ananda-samvatsarada Bhadrapada-ba 10 Gu sri-vira-Bukkanna-Odeyaru prithvi-rajyam geyuttam iddalh Aruhanahalliya Kirttiy-arsara makkalu Pashiy-appanavrige a-Kirttiy-arasara makkalu Hiriya- Bayichappa-Bira-Bayichappanavaru dayade-sammaridha-vibhagake kotta kalHna kramav entendade iiru- kalu-kere-to^-beddalu-masa-vahana-bhaugara-belli-kabbu-muda-patra-nala-emine-ettu-tottu-davasa-dha- nyarn-haga-chinna-mana-bhatta enulla sakala-praptavanu Hiriya-Bayichappa-Chikka-Bayichappa- navaru Aruhanahalliya samasta-gaiidu-prajegala mundittu Pachiyappanavara kayyali hachchikoiidu kotta vibhaga-patrada kal-sasanada ole yi-maryadigala sakshigalti Hadaravagila Saya-Nayakara raakkalu Samanta-Gaiida Huhyakereya Jag-GaudaQa makkalu Manchi-Gaiida Malagaranahalliya Eaii-Gaudanu Chaudi-Gaiida int ivar-ubhayanuraatadim Arasanakereya Pedumarmanavara makkalu Irugannaiigala baraha a-Kirttiy-arasara makkalu Piriya-Baichappa-Chikka-Baichappargala sva-hastada oppa sri-Chaii- desvari sri-Chaiidesvari-sakshigala oppa Hadaravagila Devappana oppa sri-Inkanaiha Madeyanahalliya Samanta-Gaudana oppa sri-Mahadevaru HuHyakercya Mancha-Gaiidana oppa sri-Kirttamasami Miila- gtlranahalliya Chaiide-Gaiidana oppa sri-Chaiide^vari || 25 A At KddakottanaliaUi {same lioUi), on a stone teliind ISvara teniple to tlie north-ivcst ofthe tanh Svasti sri Saka-nripa-kalatita samvatsaraiiga 908 neya varshada Vyaya-sainvatsara pravarttise Ballapam Gangavadige banda kaladolage yarim rajyam geye 27 At Kadlavagilu (same hohli), on a viraJcal to the east of Sidde-deva teniple. Svasti sri-tri-bhuvana-malla Talekadu-gonda bhuja-bala Vira-Ganga-Vishnuvardhana sri-Vira-Ballala- Devaru prithvi-rajyam geyuttam ire i S'aka-varusha 1114 neya Paridhavi-samvatsara-Chaitra-masa- dahi Sosahya Pamangera-nadaluva Chataya-Nayakana maga Badagude-Nayaka Alamagila Perumalu- Nayaka Sosal olage 29 In tlie same place, on a viraJcal. Svasti 4ri-tri-bhuvana-malla Talakadu-gonda bhuja-bala Vira-Gariga Vishnuvardhana sri-Vira-Ballala- Devaru prithvi-rajyam geyuttam irc 1 Saka-varusha 1114 Paridhiivi. . . . vatsarada Bhadrapada-masadalu Hoyasala-naclu gavabhugara Chikayanarana magara BadabaguTidu-nada Kadilavagila bhumikar Kaneyya-Nayakanu Tola-Gauda-ganda Sigara-Garigamiya-Nayakanu Kadilavagila Devanalu Kuruva Mayiga vira-svargastan adanu | i-kalla Kaiyoja-Gam<noinclude></noinclude> 4flub0ioqlgkm3q8jum5yv72r8ev0g0 104 117224 312441 2026-04-28T19:24:08Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 120 Malavalli Taluq. 30 At Kfdagere (Kulagere Iwbli)^ on a stone on tlie tank hmd. Bhadram bhadresvarasya syat kehudra-vadi-mada-chclihidah | .... s'rimaj-Jinendrasya sasanaya bhava-dvishe || S'aka-nripa-kalatita-samvatsara-§atangal entu-nura muvatt-ondaneya varisha pravarttisutt ire svasti Konguni-varmma dharmma-maharajadhiraja Kuvalalapura-paramesvara Nandigiri-natha sri-Nitunar- gga-Permmanadigala rajyam uttarottaram saluttum ire Santarara. . . . m... 312441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>120 Malavalli Taluq. 30 At Kfdagere (Kulagere Iwbli)^ on a stone on tlie tank hmd. Bhadram bhadresvarasya syat kehudra-vadi-mada-chclihidah | .... s'rimaj-Jinendrasya sasanaya bhava-dvishe || S'aka-nripa-kalatita-samvatsara-§atangal entu-nura muvatt-ondaneya varisha pravarttisutt ire svasti Konguni-varmma dharmma-maharajadhiraja Kuvalalapura-paramesvara Nandigiri-natha sri-Nitunar- gga-Permmanadigala rajyam uttarottaram saluttum ire Santarara. . . . mechche Manaleyaram Kanakagiriya-tirthada mege basadiy immadisi arasar-adhyakshadol Kanakasena-bhattarargge Tippeyu- rolada atta-dereyura kuru-dereyum utta-samanta-dorey-ellavam bittan idan alidom kereyum araveyu- man alidu-kondom maha-patakam akkum sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam l shashti-varsha-sahasrani vishtayam jayate kriniih || 31 At lippur {same hohU on the hill^ north-cast ofthe village. Bhadram astu Jina-^asanaya sampadyatam prati-vidhana-hetave anya-vadi-mada-hasti-mastaka-sphotanaya ghatane patiyase srimat-parama-gambhira-syadvadamogha-lauchhanam | jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam || svasti Hoysala-vamsaya Yadu-mulaya yad-bhavah | kshatra-mauktika-santanah prithvi-nayaka-mandanani || svasti sri-janma-gehani nibhrita-nirupamaurvanaloddama-tejam | vistaropatta-bhii-mandalam amala-yasaS-chandra-sambhiiti-dhamam | vastu-bratodbhava-sthanakam atisaya-satvavalambara gabhiram | prastutyam nityam ambho-nidhi-nibham esegum Hoysalorvvisa-vamsam || adarol kaustubhad ond anarghya-gunamam devebhad uddama-sa- ttvad agurbbani hima-rasmiy-ujvala-kala-sampattiyam Parija- | tad udaratvada pempan orbbane nitantam taldi tan alte put- tidan udvejita-vira-vairi Vinayadityav afti-palakam || madavad-bhupa-balandhakara-haranam tejodhikara santata- bhyudayam samhata-vidvishat-kuvalaya-srikarn suhrich-chakrasam- i mada-sampadana-hetu sat-patha-gatam Padmodbhavodbhavakam viditarthanuga-naman alte Vinayadityavani-palakam || Vinayaditya-nripam saj- 1 janargam durjjanargam atma-vinayam tejam i janiyise nayamam bhayamam | vinutan aldom visala-bhu-mandalamam || a-Vinayadityana-vadhu I Bhavodbhava-mantra-devata-sannibhe sad- 1 bhava-guna-bhavanam akhila-ka- 1 la-vilasite Kyeleyabb-arasi yembalu pesarim a-dampatige tanubhavan i adam S'achigam Suradhipatigara munn ent | adam Jayantan ante vi- | shada-vidurantarangan Ereyanga-nripam || ereyan akhilorvig enisirdd | Ereyanga-nripala-tilakan angane chalving- i erevattu sila-gunadirn | nered Echala-Deviy entu nontarum olare || ene negajd avar irbbargara tanubhavar nnegaldar alte Ballalara Vi- shnu-nripajakan Udayadi- | tyan emba pesarindam akhila-vasudha-taladol || avaroj madhyaman agiyum dharaniyam pui^vbbaparambhodhiy e-<noinclude></noinclude> p1odf93v9zt9n4e9aei2gvxj2ph77y0 104 117225 312442 2026-04-28T19:24:15Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: • »«1*/* TiPPUR (Malavalli Taluq N83|) 312442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude> • »«1*/* TiPPUR (Malavalli Taluq N83|)<noinclude></noinclude> 9op8b51btiicchmcungc9r95tdgxwgr 104 117226 312443 2026-04-28T19:24:36Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117227 312444 2026-04-28T19:24:46Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalli Taluq. 121 yduvinam kude nimirchcliuv-ondu nija-baM-vikrama-kridey-u- | dbhavadind uttaman adan uttama-guna-brataika-dhamam dhara- dhava-chudamani Yadavabja-dinapam ^ri-Vishnu-bhupalakam || II kam II eleg eseva Koyatur ttat- 1 Talavana-puram ante Rayarayapuram ])al- i pala baleda Vishnu-tejo- I jvalanade bendavu balistha-ripu-durggangal || svasti samadhigata-pancha-mahasabdam maha-mandalesvaram Dvaravati-pura-varadhisvara Yadava- kulambara-dyu... 312444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalli Taluq. 121 yduvinam kude nimirchcliuv-ondu nija-baM-vikrama-kridey-u- | dbhavadind uttaman adan uttama-guna-brataika-dhamam dhara- dhava-chudamani Yadavabja-dinapam ^ri-Vishnu-bhupalakam || II kam II eleg eseva Koyatur ttat- 1 Talavana-puram ante Rayarayapuram ])al- i pala baleda Vishnu-tejo- I jvalanade bendavu balistha-ripu-durggangal || svasti samadhigata-pancha-mahasabdam maha-mandalesvaram Dvaravati-pura-varadhisvara Yadava- kulambara-dyumani samyaktva-chudamani malaparol-gandady-aneka-namavali-samalankritar appa §nmat-Tribhuvana-malla Talakadu-gonda bhuja-bala Vira-Ganga-Vishnu-varddhana-Hoysala-Devara- vijaya-rajya-pravarddhamanam a-chandrarkka-taram sallutt ire tat-pada-padmopajivi y janatadharan udaran anya-vanita-duram vachas-sundari- ghana-vritta-stana-haran ugra-rana-dhiram Maran en endapai | janakam tan ene Makanabbe vibudha-prakhyata-dharmma-prayu- kte uikamatta-charitre tay enal id en Echam maha-dhanyano || uttama-guna-tati-vanita- | vrittiyan olakondud endu jagam ellam kai- yyettuvinam amala-guna-sam- 1 pattige jagad olage Pochikabbeye nontal || A ant enisid Echi-Rajana Pochikabbeya putram sriman-maha-pradhanam dandanayakam droha-gharatta Ganga-Rajam Cholana-samantar Idiyamam modalagi Talakada-bidinol padiy ipp ant irddu Cholam kotta nadam kudade kadi kollim ene vijigishu-vrittiyind etti bajam eradum sarchidalli || ittana bhumi-bhagadol ad anyar ad eke bhavat-pratapa-sam- pattiya varnnana-vidhige Ganga-chamupa-jigishu-vrittiyind | ettida ninna kayya ni^itasiya temone benna-baran et- tutt ire pogi Kafichi-guri-yappinam odida Daman eydane || an onde-meyyol eydi Narasiiiga-varmma-modalada Cholana-samantar ellaram benkondu nad adud ellaman eka-chchhatrara madi kude kritajnam Bishnu-nripati mechchidem bedikollim ene i| avanipan enag ittapan en- i d avar-ivara-vol ulida vastuvam bedade bhu- 1 bhuvanam baimise Tippu-ra | vrittiyam bedidam Jinarchchana-lubdham || antu bedi kude padedu Gajaluru-Kudugerey olagada Tippura-vrittiyam Saka-varsha 1039 neya Hemanambi-samvatsarad uttarayana-sankramanad andu tamma gurugalu ^ri-Mula-sanghada Kanur- gganada Tintrinika-gachchhada sriman-Meghachandra-Siddhanta-Devara kalam karchchi dhara-pur- bbakam raadi bitta datti || priyadind int idan eyde kava purushargg ayum maha-sriyum ak- ke idam kayade kayva papige Kuru-kshetrorwiyol Banara- | siyol ek-koti-munindraram kavileyam vedadhyaram kond ad ond- ayasam sarggum id endu saridapuv i-sailaksharam santatam || 32 At DujganahaUi {same hoUi), on a stone east ofSomeSvara ienple. J7 vanga-sara vadiyan-ojagada Malavajliya samasta yara a- vittiha gaudugala munde Tiperuvalliya Adiya-Mandalasamiya raaga Mandalasami 31<noinclude></noinclude> 01sqyyj227z0mc243wm2nxaeq0woin0 104 117228 312445 2026-04-28T19:24:53Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ^22 Malavalli Taluq. .... a-Duggahalliya chatus-simey-olagana Marahalli-kere-tota-tengu-kaungu-gadde-beddalu-sahita nal- karal ondu bageya bhumiyanu chandrarkka-sthayi salvant agi Pedda-Gaudugala oppa-sahita kotta &asana I sakshi MareyahaUi 33 At Mdganur {same liobli)^ on a stone near Mdrt-cMvadi. Svasti iri-jayabhyudayav aha srimad-Vira-Some^varanavara maga sri-Virana-Narananda-Devaragalu rajyabhyudaya gayidali Maganura Satandana-Madahalli Rudirodga... 312445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>^22 Malavalli Taluq. .... a-Duggahalliya chatus-simey-olagana Marahalli-kere-tota-tengu-kaungu-gadde-beddalu-sahita nal- karal ondu bageya bhumiyanu chandrarkka-sthayi salvant agi Pedda-Gaudugala oppa-sahita kotta &asana I sakshi MareyahaUi 33 At Mdganur {same liobli)^ on a stone near Mdrt-cMvadi. Svasti iri-jayabhyudayav aha srimad-Vira-Some^varanavara maga sri-Virana-Narananda-Devaragalu rajyabhyudaya gayidali Maganura Satandana-Madahalli Rudirodgari-samvatsarada Maga-sudda 5 Bu-dandu 34 At Koregdla {sanie hobli), on a stone west ofMdri-gudi. S'ubham astu namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-miila-stambhaya S'ambhave || rajadhiraja ity ukto yo raja-paramesvarali i Achyutakhyo maharayo Narasavanipalajah 1| a-Setu-Meru-paryantam medinim palayan dridham | ratna-simhasane Vidya-nagaryam samsthito nripah 1| sachivah parthivasyasya Siddardappanna-bhupatih | vinejat-Samra-bhupasya khyatasyanyasya mandiram 1| airitya . . sasi .... S'akabde masi Madhave | sarddham tatsahe rukshe punya-surya-grahe ritau 1| Koregalam imam gramam chatus-sima-samanvitam I Narasimha-sutayasmai Nanjanatha-manishine 1| Tungabhadra-nadi-tire Virupaksbasya sannidhau | a-chandrarkkam imam [gramaraj pradat Siddardappanna-bhupatih || i-gramada chatus-sime (8 lines foUowing contain details ofhoundaries, dr.) 37 At Bandur {same hobli)^ on a virakal north of Mdri-chdvadi. Svasti Vira-Ballala-Devaru pfithivi-rajyam geyuttamire S^aka-varsha 1135 sanda Bhava-samvatsarada Badagare-nada MalavalJiya Bandura Siva Rachaya Kapayya Konga-maga Aiikana Harahondana- maga Borana Chikka-Kongana maga Kapanna Hatana Hesaya-Nayaka bandu Bandura-nelevu-turuvan ariyc kondu hohali kadi bidda 38 At Sasydlapura {same Jwbli), on a stone in B6le-Gauda's field, east of the viUage. S'ubham astu sri-Ganadhipataye namah | namas tunga-siraS-chumbi-chandra-chamara-charave I trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave Ij svasti sri-vijayabhyudaya S'alivahana-6aka-varusha 1472 ne varusha sanda varlamanavada-Paridhavi- samvatsarada Karttika-6u 10 dandu 6riman-maharajadhiraja raja-paramesvara vira-pratapa birud-and-<noinclude></noinclude> ij84p75p5v4f8qkfq4iexawy3c6k1c7 104 117229 312446 2026-04-28T19:25:00Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalli Taluq. 123 embara-ganda varaha Maisura Deva-Raja-bMpalaravaru prithvi-rajyam geyutt irala S'aliyalapiirada 41 At Talagavddi (same Jwbli)., on a stone near the viUage gate. Svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-Saka-varas]ia 1491 sanda va srimanu yimmadi Kempu-Nayaka , . . . . 42 At Boppasandra (same hohli), on a stone east of Sidde-deia tempk. Hariharesvara sukha-sankatha vinodadim prithvi-rajyam geyuttam ire Bhava-samvatsarada Chaitr... 312446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalli Taluq. 123 embara-ganda varaha Maisura Deva-Raja-bMpalaravaru prithvi-rajyam geyutt irala S'aliyalapiirada 41 At Talagavddi (same Jwbli)., on a stone near the viUage gate. Svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-Saka-varas]ia 1491 sanda va srimanu yimmadi Kempu-Nayaka , . . . . 42 At Boppasandra (same hohli), on a stone east of Sidde-deia tempk. Hariharesvara sukha-sankatha vinodadim prithvi-rajyam geyuttam ire Bhava-samvatsarada Chaitra-su 1 S6 Tillara-vamsada tribhuvana-ganda ra ga Devappa^atana maga Dannu Saharavana maga MadaTina atana maga ..... Vidanga-vamsodbhava-parijata Badavara-kula-chintamani Gaiitama-gotra- pati bhakta-janabhivriddhi raya-bhata-sruugara-haramara nitigara diimba batunava niti-raya .. kaivara-nissanka-malla ari-raya-gajaiikusa srimatu Bhatara-Bachiyappanavara makkalu Bukanna- navaru Kampannanavaru Chaiidesvaranavaru muvar olag ada charugala .... Hadaravagilake saluvana Madrara-gaude-katte a-gramada devategala kalasa-kannadige a-grama miidalu nira-dare. . . . (11 lines foUowing eontain details of boundaries, dc) 43 On a stone west ofthe same tempie. S'ubham astu yasa rajadhiiaja para rayaru prithvi-rajyam lu a-rayara karya-kinkarar ada Varanasi-Vira-Sannayanavaru Saka-varusha 1436 sanda varttamana- Yuva-nama-samvatsarada Ashadha-masa Malavalliya Narasimha Nanjaya Bopasamudrada gramavanu dara-purvakavagi kotta sila-^asana mahgalam aha sri sri kd 46 At Tore Bommanahajli (sam^ Iwbl), on a virahal at the Jcallu-lcafte near the village-gate. Svasti sri-Vira-Ballala-Deva prithvi-rajyam geyye Sakada sasira nura 4 Babadiya raaga Egarabadam Kundu-nada Savanaharinali turu-parivinali bidda | Mabalana baruhuda badaii 47 At HdgalahaUi (same hdbli), on a stone east of Mdrt-gudi. Ganadhipataye namah || namas tuiiga-siraS-chumbi-chandra-chamara-charave i trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || svasti samasta-bhu-mandala-mandita-bhuja-danda kirtti-kasturi-karanda-brahmanda yartamana-raja- paramesvara purva-pa^chima-dakshina-samudradhipati asva-pati gaja-pati nara-pati Tini-Rayamba-mula I Sahgamesvara-Raya-chavata i Bukka-Raja-raya-bahatu | raja-paramesvara kathari-Trinetra eka eku- vaghanamaritya-rayamba-mula §ri-vira-pratapa Harihara-maha-rayaru sukha-rajyam geiittam ire | A A S'aka-varusha sa 1314 neya Ahgira-samvatsarada Asvayuja-^u 1 arabhyadalu i raya-bhata siiigara- haru kaivara-viru kaivara-nissahka-mallu kaivara-kara-talu Romaka-Rati-rayamba-mulamam Niti- rayamba-bhatanama Niti-rayamba-mula Badavara-vamsodbhava | Aruhanahalliya Bhattara Bachiyappa- navara makkalu Bukkannanavaru Kirtti-Deva-Kamppanna-Chavadappan olagad avarige I Tillara-kulada<noinclude></noinclude> hh4ipj8xvma3838r5ixs5jrnex5anhv 104 117230 312447 2026-04-28T19:25:08Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 124 Malavalli Taluq. Hadaravagila Saya-Nayakanavara makkalii Devappanavaru saha Devana-Navakana makkalu Ramaima- Allappan olag adavaru salaudu varaha-gulige ga 1700 a | nayar aksharadalu gulige ayuiuru honnanu i honnanu todagati illade a-Hadaravagila nurada jata-kuta-kramav ent endare a-Hadaravagila chatus- sime-volagula gadde-beddalu kodage-deva-dana-kere-volagada yen ulanthaddana artta ardda sammauda i hiriyarullinnam-barala tamma sva-ruchiyinda vodamb... 312447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>124 Malavalli Taluq. Hadaravagila Saya-Nayakanavara makkalii Devappanavaru saha Devana-Navakana makkalu Ramaima- Allappan olag adavaru salaudu varaha-gulige ga 1700 a | nayar aksharadalu gulige ayuiuru honnanu i honnanu todagati illade a-Hadaravagila nurada jata-kuta-kramav ent endare a-Hadaravagila chatus- sime-volagula gadde-beddalu kodage-deva-dana-kere-volagada yen ulanthaddana artta ardda sammauda i hiriyarullinnam-barala tamma sva-ruchiyinda vodambattu natta kotta sasana ppudakke sakshigalu | (1 lines foUoiving contain names of witnesses, Sc.) mangalam aha 6ri sri 6ri 48 A At tlie same vlllage, on a stone near tlie oil-mill south-east of Isvara temple. sri-Miila-sanghada trinaka-gachchhada dhyana-dharana-mauna- nushthana-japa-samadhi- sila-guna-sandarappa niyaga Chandra-siddhantad amala-vidvat-kumuda-chandra A pandita-deva Adi-Natha-Pandita-Devara guddam Chama-Gaiindam Saka-varsha-kala savirada ara-nura- A ippatt-ondaneya Isvara-samvatsarada Magha-masada sudda-pakshadalu trayodasi-Somavarad andu 5ri- Tippuru-TirtthadahaUi-Hdilavagila bhiimigaram Tellara-kulada Ereyaiiga-Gaiindana magara Deva- Gaiindam atana magam Kali-Gaiindana magarn Chama-Gaiindanu kalla-ganamam madisidam manga- Jam aha ^ri I| Tippur-'] irtthadalli manitada • . . . 50 At Gaudagere (Gaudagere hohli), on a stone in Sifdrdma^s field. Svasti samasta-bhuvanasraya sri-prithvi-vallabhain pura-varadhisvara Maisara Dvaravati-piu'a-varadha Svara Yadava-kulambara-dyumani sarvajna-chudamani male-raja-raja malaparolu-ganda ganda-bherunda yaii kalula gareyalu ttiya || pattana varusha 1175 ne Paridhavi-saravatsarada Palguna-su 5 Bu Pattana-samigala Kadada Kumbagereyalu sala 52 At HullaliaUi {same hoUi), on astone in Kenche-gauda's field. Svasti sriman-maha-mandajesvara Tribhuvana-malla Tajakadu-gonda bhuja-bala Vira-Ganga-Hoysala firi-Narasimha-Devar prithivi-rajyam geyyalu S'aka-varsha 1093 Kara-samvatsara Jeshtha 11 Sanivara Kejale-nada Antaravalli Manche-Gavundara Mala-Gavundara magam Somara .... 54 At AntaravaUi (same luMi round the hase of S'6mehara temple. {Orantha and Tamil charaders.) Svasti samasta-praSasti-sahita srimanu malia-mandalesvara Tribhuvana-malla Talaikkadu-Ganga- padi-Nulampadi-Kongu-Nangili-Koyattur-Uchchangi-Vanavasi-Panangal konda bhuja-bala Vira-Ganga jagad-eka-malla asahaya-siira nissandeha-pratapa Vira-Vallaja-Deva prithivi-rajyam panni a Kkelale-nattu ten-pakai Auadanapalliyai svasti srimanu maha-pradhani Periyamanai Perkadivi Chan- dramuliyannan tamappanar tambi Battayanganuklcu Periya-Vitti-Devan agraharamaka kudutta ivv- uril firi-Kayilasa-sthanattile Chandramulisuram eduppittan Chandramuhyannan ik-koyilukku tanapati- yay ninnu naduppittan Vinnayandar makan Ma-Devan<noinclude></noinclude> chzfdp8hf93t0j7mn0al6ov0d06nvei 104 117231 312448 2026-04-28T19:25:14Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalli Taluq. 125 55 On fhe north lase of the same temple, {QrantJut and Tamil characters.) Svasti samasta-bhuvana^raya sri-prithivi-vallabham rajadhiraja malaiperulu-ganda ganda- verunda kadana-prachanda lad-anka-Rama Magara-rajjayam ninmu ..•«.. na Choja- rajya-pratishthacharya 56 At the same viUage^ on a stone east of the village-gate. Dundubhi-samvatsarada Chaitra-ba 1 Bra svasti sri-Hosala-Vira-Narasinga-Dev-arasaru sukadim rajyam geyy... 312448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalli Taluq. 125 55 On fhe north lase of the same temple, {QrantJut and Tamil characters.) Svasti samasta-bhuvana^raya sri-prithivi-vallabham rajadhiraja malaiperulu-ganda ganda- verunda kadana-prachanda lad-anka-Rama Magara-rajjayam ninmu ..•«.. na Choja- rajya-pratishthacharya 56 At the same viUage^ on a stone east of the village-gate. Dundubhi-samvatsarada Chaitra-ba 1 Bra svasti sri-Hosala-Vira-Narasinga-Dev-arasaru sukadim rajyam geyyuttam iralu svasti sri-Setubanda Rachugarahara Ayinura Honniga volagada Sandavasa-Panditaru Rachagonda-Panditara Alageya-Panditarige srimanu-maha-vadda-byavahari Kanchagara-setti Hajanam, biyu poraya kramav entendade Antaravalliya Pilakesari-bhagavanu honnan ikki konda bhumi-kanikeya Ramesvara-devaringe 57 At Nadagalpura (same hohli), on a stone south of Basava temple. S'ri-Pramadi-samvatsarada Vaisakha-ba 1 Bra srimatu-Tal^kada-Rajarajapura-elu-pura-paficha-mata- da stanapati Padma-Devanna Gangannanavaru Rakshana-namesvara-devara deva-danada Halirada- halliya grama 59 At Halasahalli (same hohli), on a stone north of Mdrt-gudi Namas tunga-^iras-chumbi-chandra-cbamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya Sambhave || svasti Sri-vijayabhyudaya S'aHvahana-saka-varusha 1459 sanda varttamanavada Hevalambi-sam- A A * I vatsarada A§adha-^u 2 Adivaradalu srimanu maha-rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-pratapa sri- vira-Achyuta-Raya-maha-rayaru Vidyanagariya simhasanadalli prithivi-rajyam geyutt iralu ^ri ..,.,. kkunada rajyadhipati Timmanappa gaja-simha komara Birappa-Vadeyara komara ru Talakada-nada-prabhu Sadipanavara maga Chikka-Sadiyappa- navarige godigeya sila-sasanada kramav entendare ra pahsida Talakada-simege saluva Danugura gramad-olagana nimage sarvvamanyavagi palisidevagi a-chandrarkka saluva nidhi-nikshepa-jala-pasana-akshini-agami 60 vAOv <;Jv ^ At Dhanagur {MalavalU hobli), on a stone in Ndranappa^s field south of the village. Svasti ^ri-Vira-Narasimha-Devaru prithivi-rajyam geyyutt iralu Tajakadada Rajarajapurada Kedaram Kondesvarada sthanapatigalu Yodandra Chelvara Kutandiyara maga Melamiyana Nayagalt ivara maga Maratammanu elu-pura-paiicha-mata-stanapatigala mund ittu a-devara deva-dana Danagura A Rama-Gaiindana maga Somaka-Gaiindange S'rimukha-samvatsarada Vaisaka-su 5 A-dandu sasana- kramav entendade Dimbara-Somaka-Gaiindana makkalu Rama-Gaiinda Manche-Gaflnda Chama- Gaunda Konakalana magan a-S'6katammanu yint i-anibaru Kanikarana bhageya. . . . bekandade emma- karana 32<noinclude></noinclude> le6gs0t66q8ocak2ipgavjjxf4i3zkq 104 117232 312449 2026-04-28T19:25:21Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 126 Malavalli Taluq. 61 At MalavalU, on a stone at the S'ingara-7coIa. S'ubham astu | namas tunga-siral-chumbi-chandra-chamara-charave I trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || jambu-kantaki-narikeli-kadali-jambira-narangakaih kharjjuradi-phah-drumair giri-nibhair harmyais cha purnam purim i go-viprais sura-padapais sura-grihair Airavatabhair varaih nagair vajibhir ambuvaha-ninadai ramyai rathaih pattibhih || adhyastari-mahisa-danti-nikar... 312449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>126 Malavalli Taluq. 61 At MalavalU, on a stone at the S'ingara-7coIa. S'ubham astu | namas tunga-siral-chumbi-chandra-chamara-charave I trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || jambu-kantaki-narikeli-kadali-jambira-narangakaih kharjjuradi-phah-drumair giri-nibhair harmyais cha purnam purim i go-viprais sura-padapais sura-grihair Airavatabhair varaih nagair vajibhir ambuvaha-ninadai ramyai rathaih pattibhih || adhyastari-mahisa-danti-nikara-prajyavalepapanut simhas sundara-kaya-kanti-vijita-Pradyumna-Nasatyakah i . yah Pandyangaka-nasa-Keralapatim nirjitya Karnatake pradad vipra-ganebhya a^u bahusah Sadupuretam Sasim || virai sri-Chika-Deva-Raya-nripati reme pure samvasan S'rirange ramaniya-gopuravati kshoni-vadhu-bhushane l Kaveri-pariveshtite guru-kavi-prajiiair vrite mantribhih lokanam cha hite purayatataram ramyam sar6'kalpayat || abde Krodiiana-namake Rati-pati-premaspade maUika- jati-charapaka-mukhya-pushpa-nivahair atyanta-sam^obhite | Radhe masi Ramapati-priyatare ratne ritunam Madhau Paumamyam sa chakara Deva-nripatih punyam mahad vai sarah || Lakshmi-Nrisiraha-pari-paUta-purva-tishte durge su-bhima-parighe Majavalli-namni | vedantagaih sruti-paraih smriti-dharma-vidyaih purne sma karayati Deva-nripas sar6'gryara || svasti sri-vijayabhyudaya S'aUvahana-saka-varshangalu 1 607 sandu vartamana Kr6dhana-samvatsarada Vai§akha-Su 15 divasadalli srimadu rajadhiraja raja-paramesvara praudha-pratapa-vira Sri-Chikka- Deva-Raja-Odeyar-aiyanavaru a-chandrarkkau dharma-kirty-abhivriddhyarthavagi Malavajiya koteyallj Sgneya-dikkinalli nirmisida sahi 63 At Malavalli Fort, on a stone south-east of Gaugddliaresvara temple, S'ubham astui vasti ^ri-vijayabhyudaya S'alivahana-sakabda 1595neya Paridhavi-samvatsarada Kartti- ka-§uddha 10 yalu sriman-maha-raja rajadhiraja vira-pratapa Maisura-simhasanadhipati Deva-Raja- bhupalanu Malavalliya Gangadhare^vara-svamiyavarige paditara-diparadhane nirapada nityotsahagalige namma Maisura-sime Malavaliya gramakke salluva Sasiyalapurav enisikomba gramavanu svami- yavara divya-§n-pada-padmakke dhara-purvakavagi kotteu yi-Sasiyalada purakke prati-namadheya Gangadharapurav endu nemisi yi-gramadalli huttida sakala-suvarnadaya-davasadaya-nidhi-nikshepa- muntada-ashta-bhoga-teja-svamyav ellaii svamiyavara divya-^ri-padakke salud endu barasi kotta Sila- likhita yidakke phala-grantha (Jiere follow usual phala-SldJcas.) 64 At Malavalli, helow tlie tanh-hund near ArMhara temple. svasti samasta-praSasti-sahitam Kaliyuga-sanda , 4566 fanedojage Saka-sa 1387 Bandu Partbiva-samvatsarada S'ravana-ba 5 lu a-Sriraadu rajadhiraja raja-parame^vara §ri-vira-pratapa<noinclude></noinclude> d3djxm0fbsyby5ciyve6o44y8oflym0 104 117233 312450 2026-04-28T19:25:29Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalli Taluq. 127 Deva-Raya-maha-rayaru rajyabhyudayam geyuvutta iralu Arkanatha-devarige Tipaiyagalu Nagaiyagalu . . purada Nanje-Gaundagalu Buppa mahajanangalu maliy a. . . . devalyavannu garbha-griha-stita-mantapa-sikhara sishtadi-sahavagi kettu jalandarava madisi devange nitya-padiyu dipa-seve vastra-dhupa-pushpada kotta dhara-purvaka- vagi tammadi (5 lines following coniain usml phdla-stuti) 65 At MdrihalH {same hoUi), south of the door of... 312450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalli Taluq. 127 Deva-Raya-maha-rayaru rajyabhyudayam geyuvutta iralu Arkanatha-devarige Tipaiyagalu Nagaiyagalu . . purada Nanje-Gaundagalu Buppa mahajanangalu maliy a. . . . devalyavannu garbha-griha-stita-mantapa-sikhara sishtadi-sahavagi kettu jalandarava madisi devange nitya-padiyu dipa-seve vastra-dhupa-pushpada kotta dhara-purvaka- vagi tammadi (5 lines following coniain usml phdla-stuti) 65 At MdrihalH {same hoUi), south of the door of Narasimhasvdmi iemple. Svasti sri-Vira-BallalarDev-arasaru pritivi-rajyam geyvut iralu Komara-Lakeya-dannayakara kaladalli Pandari-Devanu mahajanaru hadinentu patta-sasana-desiyara mund ittu sikara Parumapa-devarige kotta devara sasana adake menasu-nulu-sire-ere-hore 1 visa kateya hore 66 Nbrth of the same door. Subham astu svasti sri-jayabhyudaya-S'alivahana-saka varusha 1473 neya Parldhavi-samvatsarada S'ravana-ba 5 hi ki tama sri-Narasimha-devarige dare Annayyana maga-Ga sunkada 67 At the same village, on a stone at fhe Amriteivara temple. Sadharana-samvatsarada Bhadrapada-ba 10 sriman-maha-deva devottama Sri-Amritesvara-devara §ri- pada-padmangalige Baduramayika Kabburagaii-ayyanavaru maduva binnaha aramanege teruva sam- bala sarati kudike chetege adhikari senabovara sambala ellavanu bitteu yidana arasugalu gramada prabhugalu alapidavaru tamma matri-gamanavaru 68 At Madiir {same hdbli), on a stone north of Mdri-gudi. Svasti sriman • Eramma-maha-raja . . m alut irddu Kumarapurad-Aligiri-nathange vitta Nala .... pra. . marulpara rvva tata raasasida varal raadara nadara bha-nalasa idan alidam Baranasiyuma ya loka vi layun alid unda- pade maha 69 At MaJichanalialli {same hdbJi), on asfone south of Dodda-Mdde-Gauda^s hach-yard. S'ri-Ganadhipataye namah | S'aka-varusha 1594 sanda-vartamana Paridhavi-samvatsara Maisura-samsthana Narasa-Raja-Vodeyar-avaru 72 At ChaudahalU {same hdbU on a stone in front of Nanjundaya^s house. {Qrantha and Ta/mil cJiaracters.) , svasti hn masam yar makan devar- Tallavan deva-dana-chchangam pannayil sila Kommayarukkanka].-Nayar andu varu ^ pa devar Pallava-samayam o§aril akatakka ndan makan Emarada-Payumanaya- Gamundaa makan Kukkanur Antanaganudaiya pakai Kommaya-Nilasotta-Gamundiya Kanadaiika- Gamundanum Tammaragarauna Gamundan makan Yakatti-Gamunda ...... kku Munda-Kotumara- Gamundan ma<noinclude></noinclude> qubvac0lxdly3ravyykmj4nsdsw9y8c 104 117234 312451 2026-04-28T19:25:36Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 128 Malavalli Taluq. ^"^ 74 At Dhanagur (sanie JioUi), on a stone at the tank-hmd^ east of Gauriivara tenzpk. (Grantha and Tamil characters.) S'ri samasta-bhuvanasraya pancha-sata-vira-sasana lakshmi-guna-ganalankrita Satya-16ka-es6-iara . . » yasamaklia-samabhu prabhavishnara gavashtha .... vabhunavara da sri putrotsava- gri-Aiyapolil .... svakkelani padinettu . . patnamum ppadanau vanara puramum .... ttu nalu kadikai stana gamadi nima M undesvarik... 312451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>128 Malavalli Taluq. ^"^ 74 At Dhanagur (sanie JioUi), on a stone at the tank-hmd^ east of Gauriivara tenzpk. (Grantha and Tamil characters.) S'ri samasta-bhuvanasraya pancha-sata-vira-sasana lakshmi-guna-ganalankrita Satya-16ka-es6-iara . . » yasamaklia-samabhu prabhavishnara gavashtha .... vabhunavara da sri putrotsava- gri-Aiyapolil .... svakkelani padinettu . . patnamum ppadanau vanara puramum .... ttu nalu kadikai stana gamadi nima M undesvarikku makkalakiya settiyum ietti- pputtiranum Unkanum nija-rajadhiraja Pponir-vira-Taraaiya feo-matangaja-kkara-chcheya 76 At Grdmadevate-marakafte-maduvu (same JwUi), on a stone in Lingayya's field to the east. Svasti srimatu Saka-varusha 1302 ne sanda Raudri-samvatsarada Phalguna-su 1 5 Adivara vara- gauda sri-samudradhipa vira-Bukkaima-Odeyara kuvara Harihara-Rayanu prithivi-rajyam geyyutal iha hosa-birudara-ganda vibudha-sajjanamoda sivachara-sampannarum appa Danagura Nadi-Gavadanavara makkalu Nadiga-Gavadanavaru 78 At Kadivalli (Purigali lioUi)^ on a stone. Harapachariya mEigam Maiidalachari hoyidaru Hara maha sri svasti 6n-Vira-Ballala-Devani pritvi-rajyam geyyuttam irddu Badagare-nada Lakkiyura Kaganiyara- Bamma-Gavundana magam Made-Gavunda Ganiganum turuv alivana kadi turuva magu]clii biddadu Sobakritu-samvatsarada Ma magam Ha pa-Gavunda hoyisi .-..-... || Saka-varsha sasi .... nura aydaneya || 79 At BelaJcavddi (same hoUi), on a stone east of Kaf(e-Basaves'vara temjple. Pramadicha-samvatsarada Marga^ira-ba 5 S'ukravaradallu Baiadana-maluka Dabadagahu-ayanavaru Talakadu-prabhu-Chandrasekhara-Vodeyarige kotta pallakkiya umbaliya gramada Sila-sadhanada kramav entendade namage Ayana Malla-Vodeyaru namage kotta Talakadu-simege saluva Kundura- stalada Belakavadi yi-grama vondanu navu nimage kodageyagi kottevagi a-gramakke saluva gadde- beddalu-t6ta-tudike-sunka-suvarnnadaya-modalada payirugalanu iunu untada sakala-svamyavanu anubhavisikombiri yi-Belakavadiya-gramada chatus-sime-vo}agananiclhi-nikshepa-jala-pasliana-akshina- agami-siddha-sadhyav emba ashta-bhoga-teja-svamyau nimage saluvudu nivu nimma putra-pautra- parampareyagi a-chandrarkka-sthayigalagi sukhadim anubhavisikondu baliiri yendu Dabadagahu- ayanavaru Talakadu-simeya prabhu-Chandrasekhara-Vodeyarige pallakkiya umbalige kodigeya kotta Belakavadiya-gramada sila-sadhaua yi-sadhanaii Kirtti-Narayanana baraha maiigalam aha ^ri sri ^ri 80 Jt the same village, on a stone in front of S'amhhulhiges'vara iemple. Svasti Saka-varusha 1342 sanda Sarvvari-samvatsara-Ashadha- su 1 Bra sri-vira- Deva-Raya-Vodeyaru prithvi-ra,jyam madutt iralu srinian-maha-pradhaua Putayana-Vo^eyara nii-upadindale Pada-Devarasa- Vodeyaru Belakavadiya 6ri-Svayambhuuatha-dcvara nanda-divige ahara jainana ka yanamaga Siddana kuda-magam Kempaliiiga . . sayam .... chandrarkka damma kotta maga yi- dharraavanu avan obbanu (2 lines following contain usual phaJa-iJoJca.)<noinclude></noinclude> 75myd4uxr2usnj3ieuigfvyh08hbt1j 104 117235 312452 2026-04-28T19:25:44Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalli Taluq. 129 82 At tJie same temple^ on tlie lintel of fhe door. Subham astu svasti ^ri-vijayabhyudaya Salivahaua-saka-varusha 1525 saiida varttaraanavadaS'6bha- kritu-samvatsarada Vaisakha-^uddha 5 lu Virakta-Svaparana nirupadindalu Svayambhu-devara gudiya dodda-haugeya devara kripeyinda Danagura-dore Chandrasekhara-Vodeyara bhaktaru NaSja-Ilaj- Odeyaravaru sukha-rajyam geyyutt iralu avara voppa vididu Bijjavarada Chikkappa-Gaudara Totada- yyan... 312452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalli Taluq. 129 82 At tJie same temple^ on tlie lintel of fhe door. Subham astu svasti ^ri-vijayabhyudaya Salivahaua-saka-varusha 1525 saiida varttaraanavadaS'6bha- kritu-samvatsarada Vaisakha-^uddha 5 lu Virakta-Svaparana nirupadindalu Svayambhu-devara gudiya dodda-haugeya devara kripeyinda Danagura-dore Chandrasekhara-Vodeyara bhaktaru NaSja-Ilaj- Odeyaravaru sukha-rajyam geyyutt iralu avara voppa vididu Bijjavarada Chikkappa-Gaudara Totada- yyanu kattisidanu 83 At Changavddi, on a stone south-east of Basava iemj^ile. Krodhi-samvatsarada Magha-ba 10 Bra svasti srimanu pratapa-chakravartti Vira-Ballala-Pev-arasaru prithvi-rajyam geyyutt iralu briman-maha-pradhanam Gadada Siugaya-dannayakara makkalu J&mar- annanavaru Talakadada Rajarajapurada elu-pura pancha-ma. < stanapatigalu Gaiigara chiva a- hiriya-Ballala-Dev-arasaru S'ivalajavanu madisi a-Balalesvara-devarige archana-pritiyagi anga-ranga- amrita-padi nanda-divigye Changavadiyanu bittaragi a-sasana-mariyade dina vondakke amrita-padi- akki ko 1 kalasam Malasandiya pattu divakkeyanu nadeyuvantagiii devata-puje-punaskaravu bavana kala diladi . . am . . ya senapatigalu Agatiyappana maga Hatiru Atuvasuvina maga May- anna-galige yi-Balala-vira-devarinda abbana vrittiyagi Aj jauru Changavadiya mannu dunaya hiriya- Balala-Devara sabha-mukha yi..gi bittevagi a-Changavadiya . . . . mannu-manegalu-gadde-beddalu chatus-sime-yallavanu kottu nadesuvavaru devarige dhara-purvaka bitta danavanu madutiru yi-dharma- mam ajupidavaru Gangeya tadiyalli kavileya konda papadalli hoharu yi-dharmaii a-chandrarka-stayi- yagi nadeyaki mangalam aha ^ri 84 ^ At iJie same viUage^ on the oil-miU in Krishna-yyangdr^s field near tlie Javana-galli. {Qrmtlm and Tamil characters.) Svasti sri-Gaugan-S'uliyil tanavati Pichchandiyay rrark Attatiyandar pannitta vi itta nanaya inda 10 brahmanal seyda Attatiyandarku nanraka 85 At KanchigahalH (same IwUi), on a stone near Muri-gudi. Svasti sri-samasta-bhuvanasrayam srimat-prithvi-vallabham raaha-rajadhirajam paramesvaram pararaa- bhattarakam chakravartti parama Yadava-kulambara-dyumani samyaktva-chudamani male-raja-raja maleparolu-ganda ganda-bherunda kadana-prachanda ya Sanivara- siddhi giri-durga-malla chalad-anka-Kama kalava namutha ka. . . . pratapa-chakravartti Kanchi . . kanda kanda. sri-Vira-Ballala-Devam prithvi-rajyain. geyyuttam ire S'aka-varu6ha 1253 neya IsvHra-&amvatsarada Kartika-su 1 S6 ^rimatu maha-rajadhiraja sri na pura 86 At the same viUage, on a stme near the Basari tree in the lane north of the viUage. Prabhava-samvatsarada Bhadrapada-ba 10 llu srimanu-maha-rajadhiraja Mallikarjjuna-maharayaru prithvi-rajyam gaiyuvali danna kamalya tuyya. . . tanari^atirige . . . ndana maga .... 33<noinclude></noinclude> n7bn1nuzeqgjb14l2timwhqp9qidktf 104 117236 312453 2026-04-28T19:25:55Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 130 Malavalli Taluq. 87 At Furigdli (same Jiohli), on a stone in Ghanne-Gauda^s field. S'ri-Puruslia-inaharaja pritivi-rajyam keye Kulasatti-arasa vadar esadu munuru vola Mudugontu .... Singadi-arasa pavagame mald odiddar Attigala cliavuttake kiittipa Aralaya-devarige katti me-Kagani- kere kottuvor pannuvaru i-dharmavan alidon Varanasiyol kavileyum parvarumarn konda papam akke idak edavaldanum i-papadi adho don I 88 At the same place, on two fragment... 312453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>130 Malavalli Taluq. 87 At Furigdli (same Jiohli), on a stone in Ghanne-Gauda^s field. S'ri-Puruslia-inaharaja pritivi-rajyam keye Kulasatti-arasa vadar esadu munuru vola Mudugontu .... Singadi-arasa pavagame mald odiddar Attigala cliavuttake kiittipa Aralaya-devarige katti me-Kagani- kere kottuvor pannuvaru i-dharmavan alidon Varanasiyol kavileyum parvarumarn konda papam akke idak edavaldanum i-papadi adho don I 88 At the same place, on two fragments of stone, {Qrantha and Tamil characters.) Svasti ma sri-maha Yadava-kulambara araani kadana-prachanda ........ aya-sura giri-durgga-malla nga-pratapa-chakrava lala-Deva prithivi-rajya nirka Mudikonda Irajendi 90 At Kundiir (same IwUi)^ on a stone at MulasthdneSvara tcmple. S'ubham astu svasti 6ri-vijayabhyudaya S'alivahana-saka-varusha 1442 neya Pramadi-samvatsara- Chayitra-su 5 lu ^riman-maha-mandalesvara sri-vira Chikka-Pvaya-Vodeyara nmipadim Sadiyapa-Vode- yaru Kundura sri-Mulastana-devaralli dipada nityada kanikeyanu gaii^agaju stage tekkondu-barutira lagi devara nandadivige kaypi madi kottevagi yi-dharmava avanan obba alupidavaru Gaugeya tiradalli kapileya kouda papakke hoharu 92 At Kadivalli {same liohli), on a viralial. A Svasti sri-Vira-Ballala-Devaru pritivi-rajyam geyutara ire Badagare-nada Akiyurana Kadarabehalliya Mattiyara Bachi-Gavundana magarn Keta-Gavimda Ganiganura turuva tivina kadida S'6bakritu-samvat- sarada maseya hereya Angara-varada bidda Keta-Gavundana aniia Hemmodala Baga-Gavuuda hoyisida kallu Saka-varshasasirada-nura-aydaneya 93 At ChihJca-Ahhdgilu {same hohlt)., on ihe eastern ivall of Ndrdyanasvami tem^ile, Svasti sri pratapa-chakravartti sri-Vira-Narasimha-Devani prithvi-rajyam geyyut irahi Virodhi- samvatsarada Chaitra-ba 12 ma dandu Badagare-nada samasta-prabhu-gavundugala , .. rade Chikka-bagila Narayana-devarige 95 At MutnahalH (same hdhlt), on a stoip neCir the east waU of Sidde-Gauda^s house. S'ubham astu U bhiiyad vah kuhana-potri damshtragre yasya bhur dadhau i vikasat-kusakasyagre bhramad-bhramara-vibhramam || svasti Sri-jayabhyudaya S''alivahana-§aka-varsha 1428 sanda varttamanavada Kshaya-samvatsaradalli srimaQ-maha-rajadhiraja raja-paramesvara bhuja-bala-pratapa Narasiji;Lh^-p;) |{ ^l^aravaru Vijayanagari-<noinclude></noinclude> 5x7pmz48ndlypukh7ma23eu05pzvifl 104 117237 312454 2026-04-28T19:26:01Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalli Taluq. 131 yalli prithvi-rajyam geyut iralikagi Chikka-raya-pattavan aluva sriman-maha-mandaleSvara ghananka- chakre.^vara pesali-Hanuma arasankasa . nigara javadi-kolahala gaja-bentekara sangrama-bhima yemba biruda-samatarada Ummattura Devann-Odeya-kumararada Malla-Rajagal emba hesarula Chikka-Rayaru Kasyapa-gotrada Apastamba-sutrada Yajus-sakhadhyayigalada Alikonda Tirumala-Bhattara makkal,ada pada-vakya-pramanajiiarada prativadi-gaja-kesarigal... 312454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalli Taluq. 131 yalli prithvi-rajyam geyut iralikagi Chikka-raya-pattavan aluva sriman-maha-mandaleSvara ghananka- chakre.^vara pesali-Hanuma arasankasa . nigara javadi-kolahala gaja-bentekara sangrama-bhima yemba biruda-samatarada Ummattura Devann-Odeya-kumararada Malla-Rajagal emba hesarula Chikka-Rayaru Kasyapa-gotrada Apastamba-sutrada Yajus-sakhadhyayigalada Alikonda Tirumala-Bhattara makkal,ada pada-vakya-pramanajiiarada prativadi-gaja-kesarigalada alaiikarika-Siromanigalada Naga-Bhattarige a-Kshaya-samvatsarada Margajira-bahula-Amavasya-Somavara-punya-kaladalli dharen eradu kotta gra- mada sila-sasana-krama Chika-Rayaru AUkondana Naga-Bhattarige kai-kondanada Danagura stalada Monamuttahalli yemba gramavanu aramanege teruva kulavanu taredu sarvamanyavagi eka-svamyada agraharavagi nidiii-nikshepa-jala-pashana-akshini-agami-siddha-sadhyangal emba ashta-bhoga-svamya- sahitavagi sa-liiranyodaka-dana-dhara-purvakavagi tri-vacha dharen eradu kotta a-gramakke tamma hesaralli Chikkarayasagarav emba hesara madi a-gramada chatus-simegalalli suttu-bara Vamana- mudre kallanu nedisi kotti tarami hesaralli sila-sasanavanu barasi a-gramada munde nedisi kottu bitta a-Chikkarayasagarada chatus-simegala yalle vivara Boppagondanapuradim paduvalu Huturim vayavya Kodigehallim badagalu Sovanahallim isanya Saragurim mudalu Chigudihallim tenkalu Kanchu- gahallim nairitya int i-simcgala yallegalalli i^anyadiyagi suttu-bara netta Vamana-mudre-kallugal- olagada a-Chikkarayasagarada chatus-simeya gadde-beddalu-t6ta-tudike-kala-kuthara-a(n)dhu-g6-bhu;- mi-magga-mane-vana-adike-mara-yale-gaiii-sunka-olavara-horavaru-ada-terige-kumbara-terige-kannadi- terige-madarikG-modalada-jati-torige-samiiya-terige-aleya-sunka-hedige-motte-sunkamodalada sthavara- sunka-visesha charadaya huruli-kadale-kanike-khaddaya-matha-terige modalada sakala-sunka suvarn- nadaya betta-niru-vada-kerG-katte-kaluve-kaluvatti -grama-nivesana-sime modalada sakala-svamyavanu nive anubhavisikondu okkala-makkalu saha sudra-praje nana-jatiyada bisugu prajeyanu alikondu nimma putra-pautra-paramparyavagi a-chandrarkka-sthayi-yagi a-Chikkarayasagarav emba gramavanu A anubhavisikondu baliiri yendu Chikka-Oayaru Alikonda Naga-Bliattarige sarvamanyavagi eka-svamyada agraharavagi dhareyan eradu kottu bitta a-Chikkarayasagarav emba agraharada munde nedisi kotta sila-sasaua sri (2 Uncs foUowing contain usual phala-slokas) 98 At tlie saine village, on a stone in Mantasvdmi-gaddige. {Gmniha and Tamil claracters.) Svasti sri-Vira-Vallala-Devan prithuvi-rajyam panni arulanirka sa . . . . varusham a ttu yimaruppa kayito S'6bhakritu-samvatsarattu Pa m krishna 3 1 Talaiyakadana Rajarajappurattu Kottunayapa nala-bhattan tat6malana Kudanga 99 At SdinanahaUi (same hohli), roimd tlie hase of the Visvandthct temple on the river-lanJc. {Tamtl and Grantha cliaracters) Svasti sri-maha-mandalesvara Tiibhuvana-malla Talaikkadu-Nengili-konda .... VanavaSi Mangala Petturai yiyaka kkonda bhuja-b;ila svasti ^ri-Talaikkadana Rajarajapurattu Narettarapura- i-nam putran Karikudakkuttan ponnar ittu mannar kkondu namm urukku or appaneyaha tambi Puludi-Pamuran Vagisvaramangalam idir PnUipudutta Pulikapuderti-bhupa - tulikkal nar-pal-ellaiyum id-devarkal muvarkum dhara-purvakam panni kkudutten Vira-Srisvara-devare nadiippi arivom nagaramum tana Vira-Gaiiga P6sa]a jagad-eka-malla 6ri-Vira-Vallala-Deva prithvi-rajyam panni arulanirka Mudikonda Cliola-mandalattu Irajeiidra-Chola-valanattii Vadakarai-iiadu padikalu Anadaur<noinclude></noinclude> rufoqmsna2lh4iutfwr7pt90425grsr 104 117238 312455 2026-04-28T19:26:08Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 132 Malavalli Taluq. Koyirrama Mumadilattira tapasyarum Irandukarai-nattu it-tapa m desadrikalum desiyum Vira- Chola-auukkarum ivv-anaivarum i-dharmattai rakshikkakkadavom ik-koyihl stanapati-kkaniyum pujai- kkaniyum Babbisvarattu stanapati-kuladaluvakku Mukusarullatta-Pillanai kalalanamarkum ivanamaru emmal isaindu nallaraduvadarku ik-koyihl naj-vattam mup-patt-irandum mup-patt-irandakki devanana kulunar-nal nirnaittu kkuduttom tanapati-kkaiiiyu pujai... 312455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>132 Malavalli Taluq. Koyirrama Mumadilattira tapasyarum Irandukarai-nattu it-tapa m desadrikalum desiyum Vira- Chola-auukkarum ivv-anaivarum i-dharmattai rakshikkakkadavom ik-koyihl stanapati-kkaniyum pujai- kkaniyum Babbisvarattu stanapati-kuladaluvakku Mukusarullatta-Pillanai kalalanamarkum ivanamaru emmal isaindu nallaraduvadarku ik-koyihl naj-vattam mup-patt-irandum mup-patt-irandakki devanana kulunar-nal nirnaittu kkuduttom tanapati-kkaiiiyu pujai-kkaniyum mulu .... yannara arai-nalum Talu- vakkuujarar amagan Vagisvara-Devarkku kkuduttom ivan Pomadasandikka .... nasasakarukkum vaiyakattu kkana 100 On the lase of the same tenqile, {OranUa and Tamil characiers.) Svasti sri nallar naduvi-sakkainam adiyen Tasamal kaiyum Kattisvara-Udaiyar devadanam palli yir- A A " andum vallaikal enamarum enamattanda mun Enanale Alvar-Nambiyar makan Pasa-Alvanukku oru- " * " A nalum Pukal-Alva-Nembiyar makan Nayaka-Ddevarukku oru-nalum Naverukai-Nainbikal pujai stha- napa kkanikkum emmil isainda voruda kondu kurur-denam Virukkai-Nambiyenaku konra pa- vattai paduvar || 101 On the lase of the same iemple. {OranUa cind Tamil cAaracters.) Svasti sri naduvi-sakkai NadanimakkalaH-Udaya-Pillaiyum NaUavajlaim-Pallakaduma Udaya-Pijlai- „ -< A * yum Nolavolumakura-Udayar Pillaikalil Aludai-vasakkum-Udaya-Pillaikkum tirumalikaikku kkoyilkaj munrilum Puludipalapudupamanniyihim anmaruf a landa nalile ara'-nalum ittal vanda samasta pra- ^astiyura pon-arakkondu mannara kkuduttu a-chandrarka-sthayiyaka dhara-purvakam panni kuduttom Udaiyama tambi Miidam Aludaiyarkkum Udaiya-Veranaikkum 102 On the hase of the same templc. {QranUa and Tamil cliaracttn.) Svasti sri Alvanangai makan Teyalvaneya koyil munrihim tirumalikaiyilum palli yiraudilum en amsa yirandu-nalile oru-nalir padi arai-nal Patala .. .. tukkum Nayaka-DdCvarukku arai-nalum emmil isainda pomj kondu kudutten a-chandrarka-sthayiyaka yanu 103 At Maralalialli {same hobU), on a stone at tlie Basava temple east of ihe vilhujc. {Orantha and Tamil characters.) Svasti srimanu maha-mandale^vaia Tribhuvana-raalla maha-rajadhiraja.. . . f e. . . . YadaYr.-kularnbara- dyumani 6ri Vira-Vallaja-Deva Talaikkadana Pajaiajapuiana adhi_ raja-raji Ga . . . . ram Udaiya-Nayauark amudu .... padi ttatupadi .... kku. . S'iddartthi-samvatsaratt Adi-ma 104 At the same vUhge, rn a stone over a uatcr-course^ north-east ofthe viUagc. Svasti samasta-bhuvanasraya sri-prithvi-vallabham maha-rajadhirajam paramesvaram parama-bhatta- rakam Dvaravatipura-varadhi^varam Yadava-kujambara-dyumani samyaktva-chudamfini malc-raja-raja<noinclude></noinclude> ndlti7vcleuxg46qhyu83kl4xoh9ewx 104 117239 312456 2026-04-28T19:26:22Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalji Taluq. 133 maleparolu-ganda raya-huli raya-gauda-blierunda kadana-prachandan asahaya-sura Sanivara-siddhi giri- durgga-malla chalad-anka-Rama-bilu-vidya-Rama sapa(tha)dolu Partha Makara-raya-niimmula ( /hola- rajya-pratishthachariya Pandya-rajya-Scimuddharana-bhangi Gangavadi-Nolambavadi-Hanungallu-koiida- ganda nissanka-pratapa Kaiichi-kaiichana-kannadi Kadava-kulay-Adiyamay-apravesa-pratapa sii- Vishnuvarddhana-Hoyisala bhuja-hala sri-Vira-Ball... 312456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalji Taluq. 133 maleparolu-ganda raya-huli raya-gauda-blierunda kadana-prachandan asahaya-sura Sanivara-siddhi giri- durgga-malla chalad-anka-Rama-bilu-vidya-Rama sapa(tha)dolu Partha Makara-raya-niimmula ( /hola- rajya-pratishthachariya Pandya-rajya-Scimuddharana-bhangi Gangavadi-Nolambavadi-Hanungallu-koiida- ganda nissanka-pratapa Kaiichi-kaiichana-kannadi Kadava-kulay-Adiyamay-apravesa-pratapa sii- Vishnuvarddhana-Hoyisala bhuja-hala sri-Vira-Ballala-Dev-arasaru prithvi-rajyam geyyutt iraiu Saka- A varisha 1256 ne S'rimukha-sainvatsarada Asadha-ba 10 Bu Srimanu maha-pradhanam Dadiya Someya- dannaykara kumara Ballappa-dannaykaru Talakada-Rajarajapura-elu-pura-pancha-raatha-stanapati Somanna-Vodayannanavaru Saragura Setti-Gavudana maga Madi-Gavudange Hahanavadiya gadde- bedda (oti tJie hach) chatus-simeyalulla bhumiyanu dhara-purbbake saluvantagi Anappa-dannaykaru stanikarnm Adigarula torya jalla . . . dagiyagi dhare-chandra bara acharake saluvantagi vodambadeyagi kotta sila-sasana mangalam aha aramaneyanta tiranada senabova Vi^vasangala baraha Balappa-dannaykain 105 At KodagalmlU (same hoUi), on a stone hi Bhadrayya's feld, south oftlie villafje. Svasti sri-vijayabhyudaya S'alivahana-^aka-varsha 1452 sanda varttamanavada Vikritu-samvatsarada Guruvaradalu srimaim maha-rajadhiraja raja-paramesvara sri-viia-pratapa sri-vira- Achyuta-Raya-maharayaru Vidyanagarada-simhasanadah prithvi-raiyam geyutam irahi a-svamiya ulida dana-sasaua Rayara-makkalu Rayana-nayakaru Talakada sri-Kirtti-Narayana-devaiige chandia- gi"ahaiia-punya-kaladalU Achyuta-maharayai'ico dharmav-agabek-endu dhara-puivakavagi kotta Mayananapurada grama a-gramada chatus-simc-volagula ashta-bhoga-teja-svamyan sri-Kirtli-Narayana- devarige saluud endu kotta sila-sasana sri || , 107 At Samgiiru (samc hobli), on a slonc at Ihe village-gate to the easf. Svasti sri-Vira-Ballala-Devaru prithivi-rajyam gcyntt iralu Tnlakadada Rajarajapura-elu-pura-paiicha- matha-sthanapatigalu Marali Pcmmannanavaru nurmmati-samvatsarada 'aisakha-bahula-panchami- A Aditya maga-Madi-Gavudaiige dharmma saluvantagi k(jtt i kodage vura-nunidana-hola Ltkampurava Settikereya Vira-Balapanu naya obba betinayara kaggala obbagala bela hunisi toniia Kalavura-mundana balada obbayyaru vaisalu 108 At the same viUage, on a stone to the east of Mdrt-chdvadl S'rimatu saj-jana-suddha-S'ivachara-sampannarada dyava-pruthvi mahamatu voppitavagi Nanja-Raja- Vodeyara voppitavagi Manmatha-samvatsarada Jeshtha-su 1 la Talakada Lingada-Vira Kariya-Virana maga Keiicha-Viranu Saragura-gramakke sasanava nihsidenu desa-bhagada lingadavar karu-kanikeya tekolalila yidakke tappidare S^ivachara-knlachara-viracharakke horagu tappidavane holeya madiga 109 At Tigadahalli (samc hohji)^ on a stone in the ruincd Mdri-gudi north of tJic viJlnge. Svasti samasta-bhuvana^rayarn 5n-prithvi-vallabham maha-rajadhirajain parame^varam i)arama-l)hatta- rakam Dvaravati-pura-varadhisvaram Yadava-kulambara-dyumani sarbajiia-chudamani male-raja-raja maleparolu-ganda raya-huli raya-ganda-bherunda kadana-prachanda asahaya-^ura Sanivara-siddi giri- durgga-malla chalad-anka-Bhima bilu-vidya-Rama Makara-rajya-ninnfda Chola-rajya- pratishthacharya Pandya-raiya-samuddharana-bhangi-karaKangavadi-Nonambavadi-Hanungallu-konda- 34<noinclude></noinclude> hbmq7darkra9oj5d94b9gvrg8150uua 104 117240 312457 2026-04-28T19:26:28Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 134 Malavalli Taluq. ganda nissauka-pratapa Kauchi-kanchana-kannadi Kadava-kulay-Adiyamay-apiavesa sri-Vishnu- varddhana Poisala bhuja-bala Vira-Ballala-Dev-arasaru prithvi-rajyam geyyutt iialu Saka-varusha 1260 neya Isvara-samvatsaiada Marggasira-su 1 S6 srimatu Talakada-Rajaiajapura-elu-i.ura-pancha- matba-stauapati ISaga-Panditara makkalu Mallapanavaru Kalibhaktana makalu Marahali Baniga Kala-bhaktagey a-Kalabhaktana makkalu Daradabhaktage Yikrama-samv... 312457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>134 Malavalli Taluq. ganda nissauka-pratapa Kauchi-kanchana-kannadi Kadava-kulay-Adiyamay-apiavesa sri-Vishnu- varddhana Poisala bhuja-bala Vira-Ballala-Dev-arasaru prithvi-rajyam geyyutt iialu Saka-varusha 1260 neya Isvara-samvatsaiada Marggasira-su 1 S6 srimatu Talakada-Rajaiajapura-elu-i.ura-pancha- matba-stauapati ISaga-Panditara makkalu Mallapanavaru Kalibhaktana makalu Marahali Baniga Kala-bhaktagey a-Kalabhaktana makkalu Daradabhaktage Yikrama-samvatsarada Kartika-su 1 pariyan- tara. . 111 At S'ivanasamtidra, on a stone to the east of the endosure of Vtrabhadra temple. S'ubham astu svasti sri-vijayabhyudaya S'aUvahana-saka-varusha 1526 neyn Kiodhi-samvatsarada S'ravana-sudha 5 lu srimad-rajadhiraia sri-Venkatapati-Rayaru prithvi-rajyam geyyutt iralu Ha. . . . nada Rama-Flaja-nayakara kumara Tirumala-Raja-nayakaru saj-jana-suddha-S^ivfichara-sampannarada desayi Gavastfkana Guttiya . . ma 112 At the same villaye, on the hase of tlie outer ivall of Somesvara iemple. {Granfia and Taniil characUrs.) A lai Alavisvarattukkuiu ti . . . . laikka Utta-Vidangarukkum im-mun sthanamum Ja(ya)devau prithivi-rajyam paiuii arulauirka Mudikonda, . .. la-nattu Ambi-nada Penya-Desi-Raya. . . 113 At Kirugdvdlu {Kirugdtalu hohli), on a stone ncar the Bivan-Midna of Ganni-Khdn Sdheb^ north- east of iJie village. A Svasti sri-Hoyasala sri-vira Devar prithvi-rajyam geyutt iralu Saka-varusha 1254 sandu Afigi- rasa-samvatsara . . 2 lu srimanu maha-pradhanam 114 At ChiJclca-Mulagoffu {same hdbli)^ on a stone south of the old viUage-entrance. (east side) Prajotpatti-samvatsarada Vayisaklia . . . Soma-dandu svasti srimatu pratapa-chakravartti ^ri-Viia-Ballala-Devaru prithvi-rajyara geyutt irahi srimanu maha-mandalesvaram Koyal-arasa Nagarada Molegoda Bibbeya-naykana makkalu Ankam Sambhuvanna mandalika-devara. . .. ., bhapan -olagada samasta-praje-nayakarige pattanava maduvantagi kotta sasanada kramav ent- endade | a-pattanakke {soulli side) tayinda tapu avudu illa annan odave tammam tammau odave annaiige yivar arud i-kramaneya tandam seyivar aru yita. . ndade !i totu .... sattade chcdu ha .... du hendati sattade sudsi kala . . du yivu olaga ava 115 At Bodda-Midagodu {same holli), on a vtraJcdl south of Basina-gudi. S'ri-Vira-S6me,svara-prabhu pritlivi-rajyam geyuttiralu Narayana-sammatu rusam Tonniira Yiggalura bhiimi vajara Siriya-Gavudana maga Rayatammam kadi ittallaga Nelilura Tonnauiiru l)itta kodage Madigahalliya varema raru savira 117 At Kallcuni {same hohli), on a stone to the tvcst of Basavehara tcmple. S'riinat'i maha-mandalesvara Tribhuvaua-raalla Talakadu-gonda-bhuja vira-Ganga Vishnuvarddhana sri-Ballala-Deva prithvi-rajyam geyutt ire Badagare-nada Hiriya-Kalukaniya Madiraja-Hegade Badara- Nagesvara-devara madi devalyavan ettisi a-devage vi Badagare-nada samasta-prabhugaju galu nada-arasu . .<noinclude></noinclude> nhc97d69fsx4hsdge8qzg4x310nre5t 104 117241 312458 2026-04-28T19:26:34Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalli Taluq. 135 120 At Sujjaluru (same Jiobli), on a rocJc in the Karihal-hdla north-east of tlie village. Svasti Sn-samasta-prasasti-sahitam Nandinatlia-vira-chakravartti Majyaya-L)ev-arasara kuraara Hagaioi- galu Trailinge gonda Kalayukti-samvatsarada ! ,pii:aya-kaladalli .... 121 At the same village, copper plates in possession of Talavdra Timma. {Ndgari cJiaractera-) (/ h) S'ri-Ganadliipataye namah || namas tunga-siras-chumbi-chandra-... 312458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalli Taluq. 135 120 At Sujjaluru (same Jiobli), on a rocJc in the Karihal-hdla north-east of tlie village. Svasti Sn-samasta-prasasti-sahitam Nandinatlia-vira-chakravartti Majyaya-L)ev-arasara kuraara Hagaioi- galu Trailinge gonda Kalayukti-samvatsarada ! ,pii:aya-kaladalli .... 121 At the same village, copper plates in possession of Talavdra Timma. {Ndgari cJiaractera-) (/ h) S'ri-Ganadliipataye namah || namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'anibhave || ' rakshayai jagatam bhuyad dayalur Dviradananah | -* • pathah-krida-vidhau yasya palvalanti payodhayah || namas tasmai Varahaya yad-damshtra-nala-murdliani l sapta-dvipavati prithvi lila-srag iva drisyate || • svasti sri-Kamalalayanujataya divyan nabho-mandale nakshatradhipatihprabhabhir anisam din-mandaloUasakrit l kshirabdhi-prabhavah kala-nidhir iti khyatas sudhamsus svayam ^ maulau yas cha vibhushanatvam agamach chhambhor Bhavani-pateh || vamse tasyaiva sanjato Yadur nama mahipatih | j yad-vamsajena bhur esha Vasudevena palita || yasmin sangarajity abhangura-bhara-pratyarthi-prithvi-bhritain sanghair bhangam upagatair api gata diii-mandali sambhramam | yat-kirtir vivareshu gachchhati puro din-natha-briudeshv aho ' * ■sad-vrittas S'asi-mauli-mandana-manis scVbhiin nripas Sangamah || tat6'bhud Bukka-bhtipalas sarva-bhupa-kulagranih | yat-pratapanale sarve pataiiganty ari-bliubhritah || Karnata-lakshmis savilasam asa yasmiu mahipe mahaniya-kirtau | bhumis tathavapa vasundharatvarn dhireti-namnah prathamair gunaughaih ]i udayam Udaya-sailad udyad-uddama-tejah S'asadhara iva Bukka-kshmapates tunga-maulell | Harihara-narapalah prapad asas samastah kara-dhrita-vasu-puraih purayan purna-dhama H yenakari kalih kritadhikataro yenaisha-ghantapathah karma-brahma-pay6'jani prcisamitaseshopasarga-prada | yenambhonidhi-mekhala vasnn)ati dharmena samrakshyate tasyaneka-dig-isa-palita-yaso-bimbasya naivopama || Mela-Deviti-vikhyata S'ri-Parvaty6s tu melana I ♦ asid bharya mahibhartur antardha punya-lakshana || Indras sva-d6sham parihartu-kani6 bhumav adli6'5-yah pratippanna-rupah | pratapa-pui-vah kila Deva-Rayah pratapato bhiimim apalayat sah 1| Pratapa-vamse parijrimbhamane siishkas turashka api yasya rajiiah I ripu-kshtiindras cha nirasta-saurj ah kantara-valmika-kritatiiia-rakshah || "■ tasya Demambika-bhartuh putras satru-pramardaiiah | vidya-nidhir viseshajiio vir6 Vijaya-bhupatih |j .<noinclude></noinclude> k08dzcg2s34bfgal6inr3o927rxabs2 104 117242 312459 2026-04-28T19:26:40Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 186 MalaYalli Taluq. tasya Narayani-Devyam pradr.rasid yaso-dhanali | praudha-pratapa-vibliavah Pratapakhyo mahipatih jl gunair anekair avani-tale'sniiu virajamanas sxikritapta-kirtih nijagmjapraptam anadi-rajyam sadhikrid-arthi-vraja-parijatah i| tasya Simhala-Deviti bharya sarva-gui.iasra(ZZ" a)ya | Lakshmi Narayanasyeva S'achi Namuchi-vidvishah || tasyam S'ivah pradurabhud gunadhyo namna Virupaksha iti prasiddhahl rajadhirajah kshitipala-maulir vada... 312459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>186 MalaYalli Taluq. tasya Narayani-Devyam pradr.rasid yaso-dhanali | praudha-pratapa-vibliavah Pratapakhyo mahipatih jl gunair anekair avani-tale'sniiu virajamanas sxikritapta-kirtih nijagmjapraptam anadi-rajyam sadhikrid-arthi-vraja-parijatah i| tasya Simhala-Deviti bharya sarva-gui.iasra(ZZ" a)ya | Lakshmi Narayanasyeva S'achi Namuchi-vidvishah || tasyam S'ivah pradurabhud gunadhyo namna Virupaksha iti prasiddhahl rajadhirajah kshitipala-maulir vadanya-miitlih karunaika-sindhuh || nija-pratapad adhigatya rajyani saraasta-bhagyaih pari-sevyamanah | saiigramatas sarva-ripiin vijitya sammodate vira-vilasa-bhumih || Churikabhalanetreti vikhyatah pratipanna-dhih l v-^" ' muru-rayara-gandankah para-raya-bhayankarah !| Hiudu-raya-suratrana-ity-adi-birudanvitah | Tuiigabhadra-nadi-tire Virupakshasya sannidhau ]j divyam simhasanaip prapya pahiyau avanim imcim i punya-sl6kagragany6'sau VirApakshah kshitisvarah || dharma-sthana-gatas sadbhis samyukto dharanisuvaih | S'aUvahana-uirnita-saka-varsha-kramagate |l ritu-randhra-gunair yukte vidhuna }uta-vatsare | Vijayakhye tatha mase Pushje pakshe viseshatah |j Sukle cha dasami-yukte vare changira-saujiiite | sarikrantyam Makarakhyate punya-kale nripottamah i| rajadhirajas tejasvi y6 raja-paramesvarah i Virupak8ha-mahipal6 dharma-nadya yutas sudhih || Bharadvajaya vidushe Vishnu-Bhatta-sutaya cha | Putti-Bhattakhya-vidushe Bahvrichaya mahatmane li Haritayatha Yajushe S'ridhararya- sutaya cha i Vasu-BhaUarya-vidushe Bharadvtijaya vai punah i| Chaudi-Bhattatmajayatha Nrisiinha-vidushe tatha 1 RifT-vedine'tha Bitthancs tanayaya mahatmanc i! Bharadvajaya vidushe Bahvrichayatha dhimatc | Nrisimha-vidushe t idvach-chhiivatsaya mahatmane i| Lakshraanarya-sutayatha Bahvrichayatha bhiipatih 1 Narsanna-Bhatta-mukhyebhyas Svora-nadau sthitam param ii Horshanahvaya-desastham Hobalau srotriyasya cha | Kaveri-tira-samstham cha gramanT sasya-phala-pi-adam Alugoditi-vikhyata-gramam sasya-phala-pradam | amarakalpita-rekha-panashtaka-yutam param ii veda-tri-vasi-bhu-yuktam varaha-parikalpanat l saipsLhayam brahmanebhyas cha srotriyara kalpitani parain i» daire svarna-?amayuktam adaya-sahitain parain | sartham Sata-chatus-samstha-sahitam srotriyam saha " tasya sarabandham uclaka-mrittika-parikalpitam 1 Nuggilur-iti-vikhyata-Ka]upalya yutani param ii pura srotriya-bhagena sthitam gramam chatus-^atam | paScha^ad-adhikam sirva-manyam bhupa-kulottamah ||<noinclude></noinclude> b7idsdxgsr498iz9gf7e5uljwdrs6t6 104 117243 312460 2026-04-28T19:26:46Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Malavalli Taluq. 137 nidlii-nilisliepa-saipyuktam jala-pasliana-raisritam | akshiiiy-agami-sahitam sidclha-sadhya-samanvitara || ashta-bhogais clia sarnyuktam ashta-sima-samanvitam I sri-Chandramauli-devasya sannidhau nripa-pungavah || pura srotriya-kartribhyo bhiisurebhyoHha bhiipatih | Kalupalya yuta)n gram;im Tungabhadra-sarit-tate || su-kshetre Bhaskarakhyate sahiranyodakain pararn 1 a-chandra-tarakam pradad bhoktuin datum yat}iechchhaya ||... 312460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Malavalli Taluq. 137 nidlii-nilisliepa-saipyuktam jala-pasliana-raisritam | akshiiiy-agami-sahitam sidclha-sadhya-samanvitara || ashta-bhogais clia sarnyuktam ashta-sima-samanvitam I sri-Chandramauli-devasya sannidhau nripa-pungavah || pura srotriya-kartribhyo bhiisurebhyoHha bhiipatih | Kalupalya yuta)n gram;im Tungabhadra-sarit-tate || su-kshetre Bhaskarakhyate sahiranyodakain pararn 1 a-chandra-tarakam pradad bhoktuin datum yat}iechchhaya || sriman-maha-mandalesah sri-Viro Haryanritmajah l Oajakhetakam aty-ugram nama samprapya viratali 1| sva-svaminam samahuya karayitva jajakhyakam i mrigayam Haryano namna maha-virah pratapavan |j immadi-deva-vikhyato dvigunikrita-ki {II h) rtiman i tat-putras sarva-vidyasu vaichakshanyam samayayau || tasyatmajo Depaya-namadheyo vadanyatas surataya prasiddhah | bhu-devata-prinana-cnandra-rupo dig-anta-vikhyata-nija-pratapah |) «a tadrig-guna-samyukto Depayas tu maha-yasah | vijnapya sva-patim bhupam Virupakshakhyakam muda l dapayamasa sasyadliyam gramam Depaya-namakah || ,^ svasti srimad-Agastyanatha-nikate Kasi-Prayaganvita fiakshad dakshina-Varanasir iti [Ga]ya tri-sthanakam yat phalam | tad-dana-kshamam uttamam Trimakutam sthanam maha-punyadam kshetram samyag udikshya Depaya-maha-kirti-pratapojvalah || Kaveri-Kapilo-bhayatraaka-nadi-madhya-sthitam muktidam diyarn lingam itiritam muni-varais tasmad adho dakshine | Karnatesvara-raya-kunjara-Virupaksha-kRhamadhisata- dattam gramam ath Alugodur iti vikhyatam prajabhih puram |i Taggilur iti vikhyata-Kalupalli-yutasya cha | S'rivats6 Bahvricho dhama Krishna-Bhatto dvijottamah || bhu-danam labdhavan rajno vrittibbajara priyadimah | gotram sakha pitur nama dvijanam namatah kramat | likhyate vritti-sankhyatra chatvarirnsadishuttamam || (82 Unes foUowing contain nam(s,,&c., of vrittidars)* tais tais samanvitas chiohair dikshii prachyadishu kramat | simano 'syagraharasya likhyante desabhashaya |( A ITuggilurtt-Kalupalli sahavada Alugoda-srotriya-bhaga-niru-mannu-sahavada Prasnnna-clianna-kesa(va-) puravada agraharada chatus-sima-vivara | maravali-gadde-yale-guli-teiigu-mavu-halasu-bale-badane- kabinale-kalupachche-u(IV&)ppina-kavale modalada samasta-sunka svamya suvarnnadaya saha sarva- manya Alugoda niru-mannma bhageya hiriya-kere katte-kere koligere kelagulla yale-guli-sthala-tota- sthalargadde-hola-gadde yaradu-kodigalind olagulla yelle tittu go-bhumi Honnahallada . . uppina-molo olageregalali mru-nilluvantha-sime i-kerege saha kalnve purva-mariyade mahajanangalige purva-kodagi sandu baha prathama-nivesana dvitiya-nivesana kala kottara tippe-hala aravc modalada sarva-svamya a- Kaluvalli-Tuggilura kere-kelagana gadde tota kodaga-dare kere-mannu madyaka kiru-kula haligagala svamya alliya maravaliya sunka ale-sunka sthala-sunka samasta-ba]i-sahavada Nuggii^ura ckatus-sime tl ( 20 lines foUowing contain details of bomdaries).<noinclude></noinclude> ie22n6v4w7uz1frosu0q1dnhbl7s24m 104 117244 312461 2026-04-28T19:26:54Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 138 Malavalli Taluq. {Va) int i-chatus-sime olagula ashta-bhoga-tejas-svamya-sahitavagi putra-pautra-parampareyagt -sukhadim bhogisuv endu Virupaksha-maharayaru i-maha-janaiigalige barisi kotta tamra-sasana H i-vrittimantarolage ar obaru tamma tamma vrittiyanu sudraiugalige adhi-krayava madidare avaru brahmanikege boragu a-vrittigalu i-tandake salaii | . . mannu bedahi bhagegolagula S'aiva-Yaishnava- grama-devategalige saluva gadde beddalu tat-tat-sthanake... 312461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>138 Malavalli Taluq. {Va) int i-chatus-sime olagula ashta-bhoga-tejas-svamya-sahitavagi putra-pautra-parampareyagt -sukhadim bhogisuv endu Virupaksha-maharayaru i-maha-janaiigalige barisi kotta tamra-sasana H i-vrittimantarolage ar obaru tamma tamma vrittiyanu sudraiugalige adhi-krayava madidare avaru brahmanikege boragu a-vrittigalu i-tandake salaii | . . mannu bedahi bhagegolagula S'aiva-Yaishnava- grama-devategalige saluva gadde beddalu tat-tat-sthanake i-nya(ya)dolage salaii i Aitaparya-tanujanma-Yasishto Bahvrichas sudhili | Y^^allabho rayasa-svami vrittim ekam ihasnute || tvashta sri-Yiranacharyai-sunus sasana-lekhakah i Mallanas su-guno dhiman vrittim ekam ihasnute |j A Atreyo Yajusho dhiman Madhavaradhya-nandanah | sasana-grantha-krid vidvan Dugnapas chaika-vrittibhak || (Here foTloiv usual pliala-sWias). S'ri-Yirupaksha (In Kannacja characfcrs.) (Vb) sva-dattam para-dattam va yo hareta vasundharam | shashtir varusha-sahasrani vishtayam jayatc krimih || anyesham chhardditam bhunte svapi sva-chhardditam na tu tatah kashtataro nichah sva-dattasyapaharakah || sthana-manya purva-mariyade i-dharmakc arasu-makalu manyaru nayaka-makalu durgadhipati- pradhanarugalu gaudugalu ivagalige ar obaru alupidavaru ^'aranasili go-hutya brahma-hatya madi- davaru i i-nammavara muru-vrittigalige kudi varusha ondake aid-aidu-varahana mariyadch prativarsha- dalu maha-janangalu bhaga koda vahudu |i lekhara sarige 122 At BannalialH (Krdigere hohli), on a stone-pillar north ofBasava temple. {QrantlM aixd TanM characters.) East face] Svasti samasta-prasasti-sahitam srimat-pratapa-chakravartti Poya.4ala sri-Vira-Yallala-De- van prithvi-rajyain panni arujanirka S'aka-varusham 1234 kku mel-sellanirkira Praraadicha-samvatsa- rattu Masi-masa-mudal-Adi Talaikkadana-Pajarajapurattu elu-puramiim paucha-matha-sthanapatikali . . . Gaiigadhara-Devar makan Yennakiima Periyannan raakkal S'ambu-Devarura S'ovannanum Suriya- Bhattarum Malliyannan makan Agamaindra-Nayin-avanayam Devannan makan Mangannanum Yaduki- yannan makan Pcmmannanum Marattamman makan ... mannan makan napati Konavvarih . . . yengan yil sthana tur lliyanna palai tan Malappanaga edatta anai padinc na- Na [West face] naga-Vanna-pallikal sellakkadavadakavum indu anai vakittu charukkum Velakarisvaram-Udaiyarukkum akamaiyal vandavai urarkal sariyaka pakuttukkolla kkadavarakavum anai vaUittu ullurir pu-padaikal pallikal totlangal menokkina maramum kinokkina kanaruka} anda- chchenapati eduttirunda vanattukku prati-nilam katti in-Nayinarukku Adaippar-tcruvil manaikal okka pakuttukkolla kkadavarakavum in-Nayinar archana-vritti ten-karaiyil Takaluri-baira-marukka-maUi- palliyum okka padi pakuttukkolla kkadavaraka kkudutta pakudi-sasanam Mayadikku cha . . m-adittyarvaraisellakkadavadakavum tarak epperpatta kalan malla sakalangal vayam sorrappam.. .. kale pakka kudukkakka maka ippadi sammatittu sda-sasanam panni kkuduttom ivvaua- varom Malappanaga-Panditarukkum ippadikk ivarkal .solla Elukadunan Vasu-Narayanan eluttu [Soidh face] udanpattu kuduttamaikku iv-Vairavan Vairavankal oppu ippadikku Baghusthana-patikal oppu sva-dattam para-dattam va }6 hareti vasundharam | shashtir varsha-sahasrani vishtayam jayate krimili || inanga]am aha sri ari sri S^avoja vettu<noinclude></noinclude> dh0ukjv2qudyi5q7bv7g5unklebh2hn 104 117245 312462 2026-04-28T19:27:05Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117246 312463 2026-04-28T19:27:16Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 0 m¥ny r n ° O Q ' } o Talkad 312463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>0 m¥ny r n ° O Q ' } o Talkad<noinclude></noinclude> erkkv59232yj5unug6vjnfq9hp25vqp 104 117247 312464 2026-04-28T19:27:23Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: TIRUMAKUDLU-NARASIPUR TALUQ. 1 At TalaMdv, on a stone foimd in ChiJcJcayyangdr^s haclc-yard. Svasti sri-rajyam Prithuvi-Konguni-Muttarasar S'ri-Purusha-mahai aja prithivi-rajyam geye pra- thama-vijaya-sambatsaram Karttige Punname andu Talekkada irppatt-ayvarkkam Sindarasarum Deva- a' satti-arasarum Mauasijarum vinnappara keye Parama-Kular mmagandir Arakesigal anatti Agapallil vittu prasadam geydar idarkke tombattaru-sasirada prakritigarellorum nisa pa... 312464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>TIRUMAKUDLU-NARASIPUR TALUQ. 1 At TalaMdv, on a stone foimd in ChiJcJcayyangdr^s haclc-yard. Svasti sri-rajyam Prithuvi-Konguni-Muttarasar S'ri-Purusha-mahai aja prithivi-rajyam geye pra- thama-vijaya-sambatsaram Karttige Punname andu Talekkada irppatt-ayvarkkam Sindarasarum Deva- a' satti-arasarum Mauasijarum vinnappara keye Parama-Kular mmagandir Arakesigal anatti Agapallil vittu prasadam geydar idarkke tombattaru-sasirada prakritigarellorum nisa padilo 2 At tJie same viJlage, on the soutli-east pillar of tlie rahga-manlapa of tJie Kirti-Ndrdyana tempJe. Saka-varusha 1289 neya Plavanga-samvatsarada Magha-su 10 S6 Mariga Basavapana maga Chika-Nagapa nadasuva vileya 1 kam nada ga 130 ba 1 ge end audu nadasuvaru Saka-varusa 1289 neya Plavanga-samvatsarada Kartika-su 10 S6 devarige Basappana raaga Chika-Nagapa nadasuva devarige 2 kam tehga Hiriya-Tammana maga Bamage vondu ga 1 padi kam pa kam badige enne balla 1 nu end andu ko 3 On the nortJi-east jpillar oftJie same rahga-manlapa. {Orantha and Tamil characters to No. 12.) Svasti sri Sarasvati || Karuabharana-deseshu piirvam sardula-sambhavah | vakshas-sthaleshu bliupanam jate Ballala-bhiipatau |i achetana-samudbhuti-lajjam iva nivarayan | Ballala-chetanastambhan Narasimhas sainudgatah || Svasti || 4 On tJie soutJi-tcest pillar. Svasti samadhigata-pancha-mahasabda-maha-mandalesvaram Dvaravatipura-varadhisvarani Yadava- kulambara-dyumani samyaktva-chudamani malapar61-gandady-aneka-namavali-samalankritarappa ^ri- man maha-mandalesvarai^Tribhuvana-malla Talaikkadu -konda bhuja-bala Vira-Ganga Poyisala asaha- ya-sura nis^anka-pratapa sii-Vira-Vallala-Devar prithvi-rajyam panni arulanirka Sarvari-^arnvatsarattu Chchittirai-masattil Talaikkadana-Rajarajapurattil sri-Kirtti-Narayana-pperunial tiru-murrattil tali- yil al seyya i-Perumal makan Periya-Nana rauni mun-prasadamum kodakka kana-muvarkum Vallala-Devan puna-pratishtai panni kkuduttan a-chandrarka-sthira-sasanam idukk-alivu ninaippar ki-Kirtti-Narayana-pperumal anai Vallala-Devan-anai jiyarku mun-kambara mun-prasadam kuduttan Vii a-Vallala-Devan 5 At the samc village, on a stone at tJie old Taluq JcacJieri, notv tJie Kirti-Ndrdyana procession iemple. . . . enakku lur Nattilur-kalakkun ren peril Mallinatha-De panniru-kula kavitta kalani ya-Kulatturil totta-ttarike aka vakai kalani<noinclude></noinclude> t6ahrwfkdhe1lu8db7wu7ggebhscra7 104 117248 312465 2026-04-28T19:27:30Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 140 Tirumakudlu-Narasipur Taluq. Kkiluril mun daiyarku tiruvi Irajarajasuram-Udaiyar sanidiyile Ondesura-Pillaiyar tiru-kkaiyal Spriketalam-Udaiyarkku dhara- purvakam panni kkuduttom Iravala-Mudaliyar randu-kkaniyiim mannuman vari sada mundu Kkaya Iravala-Mudaliyar pillai .... Rama-Devarum S'okkakkuttarum chandraditya-sthayi nadatta kkada- vom.. vam astu 6 At tJie same vdlage^ on separate siones notili of ilw xiorcli hmdc ilw yard ofihe Vakhjesvara... 312465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>140 Tirumakudlu-Narasipur Taluq. Kkiluril mun daiyarku tiruvi Irajarajasuram-Udaiyar sanidiyile Ondesura-Pillaiyar tiru-kkaiyal Spriketalam-Udaiyarkku dhara- purvakam panni kkuduttom Iravala-Mudaliyar randu-kkaniyiim mannuman vari sada mundu Kkaya Iravala-Mudaliyar pillai .... Rama-Devarum S'okkakkuttarum chandraditya-sthayi nadatta kkada- vom.. vam astu 6 At tJie same vdlage^ on separate siones notili of ilw xiorcli hmdc ilw yard ofihe Vakhjesvara iemj}le. . . mavil merkku kilakku mukkaniyil ter maramun nirikaiyum vayajaka- ranam adaiyo Alaharukku amudupadi varai nangale seluta kuduttom Virata-Raya Haya Vakasa kavakku tterku mudal-kannarru .... air kadai vadaramavil mel-kadai-kkani-mundiri. . . . ki vadakkil . . 0(jaya-Murta-Battan kattu kila srimat-Talaikkadana Rai.arajapurattu . Pinnakanam Peramantalairai amudapadi raanikka ten-kala nakattil vitta nan 7 At the same place, helotv tJie upper cornice ofthe gaieivay. S'ri sripukal-madu vijanga jaya-raadu virumba nila-makal nilava malar-makal . . ra uriraaiyir ^iranda mani-mudi Villavar-kulaiy adira .... yalurruli turatti kanaittum tan sakara nadatti vijaya- bhishekam panni vira-singa^anattu avanimulud-odaiyalodum vi .... Kovirajakesarivarmarana cha- kravarttikal sri-Kulottunga-Chola-Devarkku yandu 32 avadu_mudi-k()nda lattu Gafigaikonda- €h61arvalanattu 8 At the same place^ on the gateivay, north sidc. «... ttunga-Chola rku yandu muppattu-munravadu . . shya- f • • • 9 At tlie same place, on the south hase of tlie gafetvay. S'ri munai virai verpadai Achcha arasan Mudisudadiraghavan tan adi-§udan uraiyum puravitt-oppada kanda tavira pol attanai irai ena valiya saiyattakamai valanjiyar ...... virattu ulla^ii^aiy-ii^^iy^i ^tan tavirttu yakondan mahipalan Manaliyu 10 In tlie same iempte, on stone hiiilt into tJie south side of the porch. .... ngal Perundurai kadayaka-kkonda bhuja-bala dutten Padavalavan cn ivan tanda .... sthanam . . l.aiyum ik-kanasar en nir-varttu kkudutten inda dharma nadattuvar .... 11 In the same place. P66a}a-Devar prithivi-rajyam panui arujanirka mudi-konda 12 In thc same place. yuin Vii'a-Ch61avanukkarum yik-koyilil tanapati Tiruvalar makan Kutta}varana Annurruva-Bhattarkum Kodukula-Ppillaikkum Kulaiyalvar makan Vaidyanatham-Udaiyarkum samatitt esiyom idukku vilanganam vandavara<noinclude></noinclude> cl9lluybz1pqi3tkgz0mzdlpbgj9b02 104 117249 312466 2026-04-28T19:27:41Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tiriimakudlu-Narasipur Taluq. 141 13 At tlie same tcmple^ on ihe door of the Uhga hehind. S'ubliam astu svasti sri-vijayabliyudayavada S'alivaharia-saka-varu&ha 1555 sanda vartamanavada S'nmukha-samvatsarada Jeshtha-ba 10 Guruvara Asvini-nakshalra simha-lagnadali Gajaranya-kshetra- da Vaidyesvara-svaraiyavara paschima-bhagadalH Maisura Charaa-Raja-Vodeyaru-ayyanavara ka- ryyakke karttarada Kempa-Vodeyara makkalu Basava-Lingananu madida pancha-hiiga-prat... 312466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tiriimakudlu-Narasipur Taluq. 141 13 At tlie same tcmple^ on ihe door of the Uhga hehind. S'ubliam astu svasti sri-vijayabliyudayavada S'alivaharia-saka-varu&ha 1555 sanda vartamanavada S'nmukha-samvatsarada Jeshtha-ba 10 Guruvara Asvini-nakshalra simha-lagnadali Gajaranya-kshetra- da Vaidyesvara-svaraiyavara paschima-bhagadalH Maisura Charaa-Raja-Vodeyaru-ayyanavara ka- ryyakke karttarada Kempa-Vodeyara makkalu Basava-Lingananu madida pancha-hiiga-pratishtha-seve || yi-svamiyavara paditarakke Talaka<]a Madarasa-Vodeyarji katte kaluveya kelage Alamadaveya volagere- ya gadde kha 5 ayidu khanduga gaddeyanu rurigaliyalli ga 1 hattu varahada boddala-bhumiyanu Basava-Lingannanu kottanu i| sva-dattam para-dattam va }6 hareti vasundharam | shashti-varsha-sahasrani vishtayam jayate krimih 1| yi-bhumiya apaharisidava 00 savira varusha uarakadalli yihanu | 15 At the saine viJlage^ on ihe hase ofthe Vailmnfha-Ndrdyana tcmple. (Graniha and Tamil charAders to No. 17.) .... konda Mudi-konda Cholan-madai 12m i-madai 12m kondu id-devarkku iraiyili deva-danamaka nangal iraiyirukki virrukkudutta nilam avadu i-Viirandamittil kil-parkk-ellai Kachchamaugalam-Udai- yanpaljikku merkku vadakku ner-payerin vaykkalukku merkkum te . . . . parkk-ellal i-devarin koyilHl arutala mukkiya Kodu-kulavan enu matattukku nangal atta nir-nilattukku vadakkum mel-parkk-ellai ur-nilattukku kilakkum vada-parkk-ellai i-ppalli-nilattukku devarkkum pala-nallaikkum naduvu unal im-moli vindu padinaru san kolal anda kuli emmil isainda vilai-pporul ....ponnara kondu mannara ik-kuli irandayiramum naiigaraiya in-nilattukku epperppatta iraiyum 6aii-k61al nangal vitta nilam munnurru aimbattu elu kuliyum aka ik-k61al irandal- yirattu munniarru aimbattu elu kuliyum id-devarkku virru kuduttom Muluvantarana llajendra . . . . di- maiigalattu sabhaiyom in-nilam anubhaviyamfii vighnam pannuvarum vighnam solluvarum vighnara soUivipparum kural pasuvayum brahmanaraiynm vatlhittan pukka narakam pukuvan e. . . . ru vivasthai ppanni kkuduttom iv-Alvarukku sabhaiyo 16 In the same temple., on the cormce of tJie upper base. ra pukundu vilakamuditta virasil a-mekan p6 lakka .... tirandana dhinana- lanan Ganapati vandal a . . . . munaiviyil .... turatti varabal adarum poli .... nda Ch61an uyanda peram-pukal K6-Viraja-Kesari-VarmaranaUdaiyar sri-Rajadhiraja-Devarkku yandu 23 vadu Mudikonda Chola-man Vaippidattu tayai mukkaridalil Kumbili-nakarul Chalukkiya malikai Tappitti- •nakkamilvillattu Garigai-konda-Ch61a-Yalanattu Padinattum miiva 17 At the same viJlage, on a stone huiU into tlie floor of tlie Manlasvdmi-gaddige. .c .. nalavadu made kkondu mannara virru Nuiigan-ranappichchanana-Devarkku ip-pramana rppadiye kallil vettikkolka Vema-Mantri karananana. . .. kala-adhikarikaj Jolantira-Sivakaluvendaven. . 36<noinclude></noinclude> o639yfvbkm8z517aqiuw5g8m6z9cw40 104 117250 312467 2026-04-28T19:27:53Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 142 TiruiDakudlu-Narasipur Taluq. 18 At tJie samc village, on tJie Kirti-Ndrdyana temple car^ at tJe soutJi door oftJie ViralJiadra temple. Svasti §ri-vijayabhyudaya Salivahaiia-saka-vamsha savirada aru-nura nalavattu vondu sanda varta- manavada Vilambi-nama-samvatsarada Kartika-suddha 5 S'ukravara srimad-rajadhiraja raja-parame- svara praiida-pratapa sri-vira-narapati §ri-Krishna-BaJa-Vodey-aiyanavaru S'rirarigapattanada.lli ratana- simhasanarudharagi... 312467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>142 TiruiDakudlu-Narasipur Taluq. 18 At tJie samc village, on tJie Kirti-Ndrdyana temple car^ at tJe soutJi door oftJie ViralJiadra temple. Svasti §ri-vijayabhyudaya Salivahaiia-saka-vamsha savirada aru-nura nalavattu vondu sanda varta- manavada Vilambi-nama-samvatsarada Kartika-suddha 5 S'ukravara srimad-rajadhiraja raja-parame- svara praiida-pratapa sri-vira-narapati §ri-Krishna-BaJa-Vodey-aiyanavaru S'rirarigapattanada.lli ratana- simhasanarudharagi prithvi-rajyani gaiyutt iralu Talakadu-^ri-Kirti-Narayana-devarige Cliikka-Deva- Raja-Vadey-aiyanavara komarati Kempa-Devaji-Ammaiiniyavaiu nutanavagi niadisida hcsa-rathotsava- seve sri-Kirti-Narayana-svamiyavara divya-sri-padaravindangalige 19 At tJie same tewple, on a stonc at tJie soutJi-tcest corncr. Tarana-samvatsarada Vayi^akha-su 10 varadalu Virabhadra-devara nanda-divige. • .. nna-Vode- yara dharmraavagi Talakada-devalyavam . . . . na Kommana magavanu sarvvamanyavagi a-chandrarkka- sthayi agi saluvodu yi-dharmmavana ar obbaru alupidar adade Garigf ya tadiyalu kavikya konda papakke hoharu 20 At tJie same viJlage, at tJie Kari-Basava temple. Svasti sri-vijayabhyudaya 5'alivahana-6aka-varuBha 1 536 Uu sanda varttamana Viiodhikritu-nama- samvatsarada Phalguna-suddha 10 llu maha-Mahanta-mathada pattada Kaii-Malhkarjuija-Devara dinadallu Talakadunalliha Sidda-Settara makkalu Rudra-Settiyaru desa-bhaga maha-Mahantage §iva- pritavagi madidanta likhita varutha 1 kke Nafijanagudu-jatreyinda chittaiyisidantha savira-devaru- galige yandu hagalu ratri kudi yaradu avasarada naivedya madisive yandu kaikondu gadyana 40 kke banda beddalu rdHi naivedya madona Maimyara-mathakke yidakke tappidalli sakshigalu desa-bhagada Mahanta Basavesa-Devam Rudra-Setti kottaddu maugalam aha sri ^ii 21 In tJie sameplace. Svasti srimatu pratapa-chakravartti Hosala sri-Vira-Narasimha-Devaru rajyava gaivalh S'aka-varu8ha 1132 sanda vartamana Prabhava-samvatsarada Vaisakha-suddha 1 1 Guruvaradallu Talakadall idda raja-sakar ada ^ri-vira-Bola-vanikar ada samasta prajegajige kondu sasanamam kotta kramav entendare makkalu yilladavarige anna tamma aliya mava kiri-aiyya hiri-aiyya avara makkalu a-vadave salluvadu niru bidda nelanalu sattavaran eladu kalehalu a-hesaru karakarav illa heridade sunkav illa miridade dandav illa yandu i-mariyadiyallu kotta sasana idakke tappidavaru Gauge-tadiyalli brahma- naru kapileyanna konda-papakke hoham 22 Tm tJie same iyJace. Svasti srimat-pratapa-chakravarti iri-Vira-Narasimha-Devaru Dorasam'udra-nelevidinallu prithvi-rajyam gaivalli sriman-raaha-pradhana Some-dannayakaru Talakadada Rajanapurada Kirti-Narayana-devarige pratah-kalada mosar-ogarada samaradliancge S'aka-vamsha .... neya Angirasa-samvatsarada Ma.. .. Gumvaradandu Kim-Nagaradavam va dagalu somegada battavannu padi akki padi kolaga 4 mosam padi baUa 2 yaradannu a-chandrarka-stayiyagi nadasi kodavaru masa nadeda padi akki kolaga kha v bajla 1 Somc-dannayakaru madida padi akki kolaga 4 antu kolaga 14 balla 10 mo3ar-ogarada santarppa^e madida dharmma Kirtti-Narayana-devarige<noinclude></noinclude> cqenzbj5nx0pirxn8skfxiun2g8itia 104 117251 312468 2026-04-28T19:28:00Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tiruraakudlu-Narasipur Taluq. 143- 23 In the same village, on copper plafes helonging to Kofikanydddm Raghmdthdchdrya. {Ndgari churacters.) {I a) S'ubham astu l Harer lila-varahasya dainshtra-dandas sa patu vah | Hemadri-kalasa yatra dliatri chhatra-sriyam dadhau 1| sri-S'aUvahana-sake sara-naga-bana-sitamsu-sammita-saratsu gatasv amushmin | varshe tu S'6bhakriti masi S'uchau valakshe pakshe'tha Vaishnava-tithav Amritamsuvare H. srimad-rajadhirajs... 312468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tiruraakudlu-Narasipur Taluq. 143- 23 In the same village, on copper plafes helonging to Kofikanydddm Raghmdthdchdrya. {Ndgari churacters.) {I a) S'ubham astu l Harer lila-varahasya dainshtra-dandas sa patu vah | Hemadri-kalasa yatra dliatri chhatra-sriyam dadhau 1| sri-S'aUvahana-sake sara-naga-bana-sitamsu-sammita-saratsu gatasv amushmin | varshe tu S'6bhakriti masi S'uchau valakshe pakshe'tha Vaishnava-tithav Amritamsuvare H. srimad-rajadhirajs sri-bhupaki-paramesvarah | kalyana-charito vira-pratapa-birudankitah || arthi-chataka-sandoha-sautosha-jala-toyadah | pratyarthi-prithivipala-mauli-lahta-sasanah || turuksha-sushka-gahana-dahanodyad davanalah | chanda-bahu-baloddanda-randya-khandana-panditah !| Chola-Kerala-Nepala-bhupaia-kari-kesari | Konga-Vanga-Kahngadi-bhubrit-timira-bhaskarah || birud ent embara gandas taruni-jana-valaya-Kusnma-kodandah | raja-kulabdhi-sasaiikas suro dharani-varaha-birudankah |1 sri-Narayaua-pada-paukaja-yugi-vinyasta-vishvag-bharas 6rimat-paschima-Rauganatha-nagari-simhasanadhisvarah | pratyarthi-kshi^ipala-ratna-makuti-nirajitanglais svayam deva-brahmana-rakshanaya prithivi-samrajya-diksham vahan || Atreya-gotra-sambhuta Asvalayana-sutravan | Rik-Sakhi Ohama-Rajasya pautras sad-guna-varidheh |l Deva-Rajasya tanayah Deva-Raja-mahipatih | dese Hosala-nadakhye nija-vikramanarjite H Nagamangala-sanjnasya pattanasya sthale sthitam | Mahisurahvayain prapa maha-prajno^vaniavarah H kulya-tatakopavana-sah^krid-geha-sahnah I sa tam Hallikere-namni;h graraasya vasa-varttinam || upagramam subhakaram sa(7 &)tya-papa-phala-pradam | manojuam bhuri Tanlccde-saiijnara sasya-samriddhidam i prati-namna Devarajapuram apratimarp bhuvi S'ri8aila-vainsa-kaiasanibudhi-sita-bhan6s 6ii-Venkatesa-parivardhita-Tata-namnah | 4ii-bhashyakrid-vara-gur6s sva-tate silagra S'risailapurna su-guroh kula-sambhavaya K layan mahikanta va padavi vashi desa jati-pravinaya kritaketara-vachana-yugi datta kankarya-narma-paritushtah | para-mata-bhaiijana-muhl-prabandha parivara parapardhito jnata-satya-sad-gunakrant mabitah | Tatacharyasya. tajyasya bhupalalankarasya cha | .... ra maru vapra sima devadi vrinda || uttama-sach-chid-ananda-deva-kusima .. na .. dardra ga kalyana-sati-pati ruchirataram punya-dedi- pyaraanam pautrenagamana 6ri-gi)ru-nidher narapater Deva-Rajasya Ikkeri-namakam chagraharam | Nulapuram atha na . . .. h chatush-shahti-sankhyanujakhyam udichyam ubhaya na . . . . vipulataram<noinclude></noinclude> 08yzb329q4l2pdgt01tyail286j1my1 104 117252 312469 2026-04-28T19:28:11Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 144 Tir umcakud j a-Narasipur Taluq. datva rajaprabandhan uvaclia i prapada . . i-a . . birnd antaralayan devatagara rajauana sidhapadi darpam analpa-divya-deseshu da . . | su-tarka-sana-kashana-puritamala-vachomani; Pataiijali-Padasto- mah para-vedanta-tatva-vettuh koti-kanya-pradanena prathitaudarya-saHnah | Rama-kuraara-Tatarya-namnas tasya tanubhavah sri-S^^ithamarshana-gotra-kshirabdlii-purua-yasah-pramodari-tapam | rayodita-harsha-jataya mahibh... 312469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>144 Tir umcakud j a-Narasipur Taluq. datva rajaprabandhan uvaclia i prapada . . i-a . . birnd antaralayan devatagara rajauana sidhapadi darpam analpa-divya-deseshu da . . | su-tarka-sana-kashana-puritamala-vachomani; Pataiijali-Padasto- mah para-vedanta-tatva-vettuh koti-kanya-pradanena prathitaudarya-saHnah | Rama-kuraara-Tatarya-namnas tasya tanubhavah sri-S^^ithamarshana-gotra-kshirabdlii-purua-yasah-pramodari-tapam | rayodita-harsha-jataya mahibhritain guruin hi svam sasanam avekshya || gurave tarka-ved an ta-sastra-samrajya-dhai ine I para-bhakti-para-jiiana-satya-sila-mahatmane Yeduri-vamsa-kudhara-sikhara-samruudha-pliaUta-vriksliaya I {Tla) Vehkata-Varadacharyaya srutyanta-yugartha-tatva-nirnetre II mahaty asmin punya-kale Rahgarat-pada-sannidhau 1 sriraan-Narayana-prityai pradaddhara-purassarani |J dattam Vehkata-Varadacharyayanena Deva-Pajena | dattasya tu punar eveha srarasita-tirthasambhrtair railite || pratita sa Devarajapurasya tu disi hy atah | chatus-sima-nirnayadi hkhyate sanianantaram || Naraabakadehaly-akhyah pratichim disam asritah | tatha Vahkanapaly-akliya, liy uttaram disam asritah || sa Kuberapure namna pratichim disam asritah | Mandev-akhya tathamushmad dakshinam disara asritah || evam-vidha-chatus-siraa-raadhya-desan upasritah I nidhi-nikshepa-sahla-pashanakshini samyutah || agarai-siddha-sadhyasyady-ashta-bhoga hy anuttaraah | satyam bhogya bhavishyanti tasyaitasya mahatmanah || Venkata-Varadaryasya grama-var6'yam purvasya jatanam | bhogyo vyavaharanam avadhi-kraya-dana-vinimayanyanam || imam divasam arabhya grama-varyam adad amum 1 putra-pautra-prapautradi-kramenachandra-tarakam || satottaram nirabadham sukhenanubhavantv iti I Atreya-gotra-jatena hy Asvalayana-sutrina || Rik-^akhina Chama-Raja-pautrena gunasahna I Deva-Raja-tanujena Deva-Raja-mahibhrita || S^athamarshana-gotraya tathapastaraba-sutrine | ma(Z/ &)hatas Tata-paryasya pautraya gunasahne || Rama-kumara-Tatarya-kumaraya mahatraane | Yeduri-vamsa-kudhara-sikhara-saraarudha-phahta-vrikshaya | Vehkata-Varadaryaya kshitidhartre narapater gurave || idara sva-hasta-Hkhitair Aryanamaksharais subhaih | sach-chihnitam bhu-varaha-mudraya cha viriVjitam || sarva-kalena sampannam tamra-sasanam uttamara | paschima-Rahga-kshetre ^riman-Narayana-prityai i sahiranyodaka-dhara-piirvam dattam subhottarara bhuyat || ; (8 lines following contain usual pliala-sWcas.)<noinclude></noinclude> dr9zieqb6wjkkh4m0j3lacpswm2t671 104 117253 312470 2026-04-28T19:28:22Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tiruinakudlu-Narasipur Taluq. 145. yas toshayan Gnrur iva vibudhan vedartha-garbha-vag-upetah i sri-Deva-Raja-nripates sabham sudharmam ivadhyaste || A tasyarthe Kausikanvaya-buddhipurnodar-Alasingararyasya | tanayas Tirumalacharyo vyatanit tambra-sasana-slolian || • {In Kannada cliaracters) sri-Deva-laja-Vadeyar-aiyyanavaru. 24 At tJie same village^ on three fragmcntary stones hrought from the Basti temple and hiilt into the floor and sfeps of th... 312470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tiruinakudlu-Narasipur Taluq. 145. yas toshayan Gnrur iva vibudhan vedartha-garbha-vag-upetah i sri-Deva-Raja-nripates sabham sudharmam ivadhyaste || A tasyarthe Kausikanvaya-buddhipurnodar-Alasingararyasya | tanayas Tirumalacharyo vyatanit tambra-sasana-slolian || • {In Kannada cliaracters) sri-Deva-laja-Vadeyar-aiyyanavaru. 24 At tJie same village^ on three fragmcntary stones hrought from the Basti temple and hiilt into the floor and sfeps of the verandah of tJw Police Station. (GranVia and Tamil characters) . . ni kkudutta vyavasthai yavadu nangal mathattukkumaka manaikkumaka vyavasthai pannikkuduttom sabhaiyom in-nilam ulukudi sa niyokap; adi ivv-eluttu vettinen Ottakkiri-konda Cholavachariya Naranarum vasavan ena Vinnakaralva yanapatta « Ttalaikkadana Kajarajapurattu sri . . 26 At tJie saine village^ oii a sione huilt into tJie roofoftJie GdJcarna tcmpJe. {Grantha and Tamil chatacters.) Svasti sri-Vira-Narasiraha-Devar prithivi-rajyam panni lanirka Talaikkadana Rajarajapurattu: Rajarajisvaram-udayar tiruvannadi tirunalaikku maha-tiruvidattukku 27 At Mdlihgi, on a stone soutJi-east of tJie MaJidlihgesvara temple. S'ri-gurubhy6 namah sri-Raraa-Krishna-prabhave namah sri- Ganadhipataye namah namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya sambhave || svasti samasta-prasasti-sahitarn srimat-pratapa-chakravartti Hoysana sri-Vira-Narasimha-Dev-arasaiir ^rimad-rajadhani-Dorasamudradolu prithvi-rajyam geyuttam ire tat-pada-padmopajivigalum appa Atreyottama-gotra-jata-tilakam sri-Vishnu-Devangeyum | dhatri-stutyate vetta Mafichalegam aunnatyodayam puttidam | piin(y)a(cha) I ritram sriPerumale mantri-mahimavashtambha-samrambhakam || javanikey oda tirvva lade vira-bhatavali node khalgadin- | dave Kali-narapa}ana-sir6mbujamam jaya-lakshmig ittutaj- | javanike-gonda-ganda Pcrumale-chamupatig intu sardud a- i javanike-Naranankav idu raiitarayan uddanda-dor-balam || svasti sri-jayabhyudaya S'aka-varusha 1212 sanda varttamana Vikriti-sam Margasira-su 1 1 Ma a- 6riman-maha-pradhanam Perumale-Deva-dandanayakarum Srimat sarva-namasyada agrahara dakshi' na-Varanasi udbhava-sarvajfia-S'riranga-puravada Mailangcyele nadasuva khandika bjila-siksheya dharmake a-Mailaogeya as^esha-mahajanangala kaiyalu Kuchannana Maradiya Dcvappanavara kaiyalu 37 <syntaxhighlight lang="wikitext"></syntaxhighlight><noinclude></noinclude> oc603v86do2brsjmyqyxqz55za80l82 104 117254 312471 2026-04-28T19:28:30Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 146 Tirumakudiju-Narasipur Taluq. -tat-kalochita-ki-aya-draYyavanu sakalyona hastastliavagl kottAi dhara-purvakavAgi konda kshetrati a-Mailaiig-'yahalli Chikka-Mailaugeyali ji-maha-janangalige madyaka-vagi idda kshetiadolage vritti- Tanta Anna Gopanna Kalannana dugada kshetradim tenkala | , (13 hues folhicing contaiti details of hoiindarks dr.) intir-aha kshetrangalanu ri-Ma[,{langeyalu Rigvedavan udisuva khandikada u[)adhyara jivitakke vaj'sha 1 kke gad... 312471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>146 Tirumakudiju-Narasipur Taluq. -tat-kalochita-ki-aya-draYyavanu sakalyona hastastliavagl kottAi dhara-purvakavAgi konda kshetrati a-Mailaiig-'yahalli Chikka-Mailaugeyali ji-maha-janangalige madyaka-vagi idda kshetiadolage vritti- Tanta Anna Gopanna Kalannana dugada kshetradim tenkala | , (13 hues folhicing contaiti details of hoiindarks dr.) intir-aha kshetrangalanu ri-Ma[,{langeyalu Rigvedavan udisuva khandikada u[)adhyara jivitakke vaj'sha 1 kke gadyanani aru | Nagara-Kannada-Tigul-Aryavan odisuva bahi-sikshe upadhyara jivitakke varslia 1 kke gadyanam aru | int i-dharmmangalige saluvantagi a-Peiumale-Deva-danayakaru dliara-puiva- kam madi kottaru I a-Mtiilingeya 'rancliyara-Setti-Gaudana maga Chokka-Gaiida a-MadiGaiidana maga Minda-Gandangalu a-kshetrava maduv altege a-Perumale-Deva-dannayakara kaiyalu modalu dugada gadyana era^la kondaragi a-kshetradalu yeuu nudadam vritti l:eladukon<lu kattr.-guttegeyagi beddalu kamba 1000 kke varsha 1 kke muru-honna-lekkadim a-beddalu kamba 4000 kam ga 12 nii a-khandika-bala-sikshe-upadhyara iivitakke varishamprati tamma tamma makkalu makkalu tappade ^ndendigam kodutta baharu i-gnha-kshetragaligcu i-kshetrava maduva vokkalugaligefi siddjiya sese aru-vana mane-vana bitti solige khana abhyagata kataka sese hog ippana hobali hodake kainke vosage utsaha patti bada putrotsalia aneya-sese kudureya-sese iii-a-vala-braya aramanei(n)daiii atolpu nadidam adhikariindarn banda hadir haranya laliv anyaya mukhyavagi enu bandadam a-mahajanaiigalu a- Devappanavarii tettu pariharisi kottu sarva-badhji-pariharavagi sarvamanyavagi a-chandrarka-sthayi- yagi yi-dharmava nadesi koduvaru |j int appudakke a-Perumale-Deva-dannayakara sri-hastad oppa a- mahajanangal oppa a-Devappanavar oppa manga|am aha sri sri ^ri (Iicre follow usual pliala-sJdlcas.) ji-dharmavanu aru vakraragi sva-hasta-vadheya madi 28 At Vijayainira (same h6bU on a slone east of the Arltekara temple. (Grantha and Tainil charactcrs.) Svasti sn-maha-mandalesvarattu iigu Nangili chchangi Panungal- •Gangapadi Nulambapadi kko sri-Vishnuvardhana Posala 31 At Tadi-Mdliiuji {same JicUi), on a stme east of the Jandrdana tcmx>le. S'riman-Narayanasyami bhuyasur bhuvana-sriye l trailokya-ratna-valabhi-nila-stambha-nibha bhujah || svasti samadhigata-pancha-maha-sabda maha-mandalesvara Dvaravatipura-varadhisvaram Vasantika- devi-labdha-vara-prasadani ripu-nripa-kirita-tadita-padaiYi sakala-kala-parayanam Yadava-Narayanam charu-charitram pararigana-putra Chola-kataka-siirekararn lipu-raya-bentekarani ganda-bherundam malaparolu gandam ity-adi-namavali-virajitarappa sriman-maha-mai.idalesvaram Talakadu-Gaiigavadi- Nolambavadi-Danavase-Panuiigallu-Halasige-Beluvala . . l)huja-bala Vira-Ganga S'anivara-siddhi giri- durgga-malla chalad-auka-Raman asahaya-Sura nissanka-pratapa Hoysala sri-Vira-Pallala- Devaru Eram- barageya-Kuppadalu sukha-saukatha-vinodadirn prithuvi-rajyam geyyutt iralu tat-pada-padmopajivi firiman-maha-pradhanarada {on ihe lack) sarvvadhikari Lada-khanday-aradi-haiyiram maha-pasaytim parama-vi^vasi Kiirura-Armmativala-dannayakaru Taranadu-Hadinadu-Kunadanu srimat-rajadhani- Sataruralu sukha-saiikatha-vinodadiin rajyam geyyuttam iralu tat-pada-padmopajivi Suiikada Komana-Kesiyana-Heggadeya maga Chibbila-Heggade MailaiigiyaJanardana-devara sri-karyake divigegain nadavam Saka-varsada 1118 neya Rakshasa-sainvatsarada Yaksha-tadige Bihavara fiuryya-grahanadalu Edenad Alahalli<noinclude></noinclude> rc07n2cct3q1ipxa3uyx9qr67kr2lqx 104 117255 312472 2026-04-28T19:28:47Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 147 32 On the north and tvest hase of the same tcniple. (Grantha and Tamil charaders io xVo. 33.) Svasti sii tini-mariiviya-sGngolavaii avau tirii ttamaiyanoram periya Irattapadi elarai ilakkamiim kouclu Kollapurattu jaya-stanibliam natti pperarri Koppattu Aliomallanai anutapittu avan anaiyum pei;fl.ir- bhanrlaramnm kouilaruli vijaiya-abhishekam panni vira-simhasanattu virrirunrlaruliya K6 33 In the same place. Svasti... 312472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 147 32 On the north and tvest hase of the same tcniple. (Grantha and Tamil charaders io xVo. 33.) Svasti sii tini-mariiviya-sGngolavaii avau tirii ttamaiyanoram periya Irattapadi elarai ilakkamiim kouclu Kollapurattu jaya-stanibliam natti pperarri Koppattu Aliomallanai anutapittu avan anaiyum pei;fl.ir- bhanrlaramnm kouilaruli vijaiya-abhishekam panni vira-simhasanattu virrirunrlaruliya K6 33 In the same place. Svasti sri udaiyar sri-Chola Ganga-Devarlvku yanclu nalavadu Mu<likoncla-Ch61a-mandalattu Gaiigai- A * koncla-Chola-valanattu Iclainattu Jananathapurattu Iravi-kula-mrtnikka Vinnakara-xlvarkku tiru-vola- kattukku pidi-vilakku iraiuiukku Danclanayakan Yalasavan Mangidlachariyana Pafichavan Makalaa vachcha madai irandum 34 On the ivest and south hase of the same temple. Svasti sri tirumanni valara iru nlla-m.aclaudaiyum porsaya-ppavaiymn sir-ttani-chchelviyun tan perun-deviyar-aki inbura necla-iiyil uli-ul Idaidurai-nadun tudar-vana-veli-padar Vanavasiyum sulli- A chchiil-madil Kollipakkeyum nannarkk-arnmuran jManruiikkadakkamum poru kaclal Ilatt-araiyar tam- mucliyum nngavar deviyar ong-eld mucliyum munnavar pakkal Tennavar vaitta Sundara mudiyum Indiran-aramum tendirai Ila-mandala muluvadum eri padai Kkeralar muraimaiyil siidun-kuladhanam- akiya palar pukal mudiyum sengadir malaiyu}n ttol perunga . . 1 pala-palan-tivum seruvil sinavi iiu-patt-oru kal araisukalai katta Parasuraman melavaruii S'antimnttivu ranakarudi irut .... ppali mika muyal mudnk-itt-olitta Jayasifi lapperum pukal odu pidiya Irattapadi ela arai ilakkar raum Navanedhikkula pperu malaikalum mapporu danclal ko kku tta nalam punseyyum .. . • Irajendra-Chola devarku ' yanclu 10 pattavadu Cangapadi ana Mudikoncla- Ch61a-manclalattu ttenkarai Idainattu Mayilaiigai Dhanajannathapurattu iravikulattanukku Udaiyanna- karattu senapati kavan Ulakalandanana Irajondra-Cholam Jayamur-nad-al van Ttalakka . . 1 kuclutta .... pana-sem-bon oru pon kai 35 On the west hase of ihe same temple. Svasti sri Tirumakal p61a peru-nila selvamum tanakke urimai punclamai manan-kusa Kandalur salai kal- marudarula Vengai-nadum Gangapadiyum Nulambacliyuin Tadikaipacliyum Kudamalai-nadum Kolla- A muii Kalihgavum en-clisai pukal tara Ilamandalamum Iratt.apadi elarai ilakkaraum tiudiral-veni-i dandar koiida tann-cdjl valara toludaka vilahgum yandey tesu kol sri- Kovirajarajakesari vanmar-ana Udaiyar sri-Rajaraja-Devarkku ya,ndu I padi ttchkarai Idai- nattu Mayilangai kamundan Vasava-kamundanunr S'ama-kamundanum S' . . . . hga konnyanum .... ' " A ' .... sa kamunclanum ulitta ivvanaivarum Periya Kundavai Aj.va bhandarattil A ninrum ivvur iravi-kula manikka Vinnakara Alvarkku nitta nimandam seykkumadaka Ponnda-Dovar bhanrlarattil nAiigal koncla tulai nirai Kemponakarasa nirai kkallal konda pon r.iir.ru kala kajafiiu pon kondu ehgalur bhumiyile nahgal virru kkudutta .... lamavadu Idlparkkellai Periyakalvura mahgakum teuparkkellai Ehgalapalli-Palasapalikki vadakkil kalnattu<noinclude></noinclude> 3211ht1cl4fn2geu0fup4t87f4ojzwl 104 117256 312473 2026-04-28T19:28:54Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 148 Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 36 Oii a pniar in tlie yarcl east of the same temple. Svasti sri. Idaiuad-ana Perianattii modalana Madiiran kambum idiim 37 At the same villaf/e, on a stone in Honna-Settfs yard. S'ri-guruve gati svasti snman-niaha-rajaclliiraja raja-paramesvara chatus-samudradkipati sri-Yira-maha- rayaru prithvi-rajyam geyiiitt iha KaH-varushada pramana la 432000 kke sanda varusha 3179 S'aka- varsha 1435 ubhayam 4614 neya varusha sa... 312473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>148 Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 36 Oii a pniar in tlie yarcl east of the same temple. Svasti sri. Idaiuad-ana Perianattii modalana Madiiran kambum idiim 37 At the same villaf/e, on a stone in Honna-Settfs yard. S'ri-guruve gati svasti snman-niaha-rajaclliiraja raja-paramesvara chatus-samudradkipati sri-Yira-maha- rayaru prithvi-rajyam geyiiitt iha KaH-varushada pramana la 432000 kke sanda varusha 3179 S'aka- varsha 1435 ubhayam 4614 neya varusha sandu nadava varuslia S'rimukha-samvatsarada Pushya-ba 7 Induvaradalu adi-nirafijana Yisvamurti-Guru-Eayaru Huyisana-desadalu dakshina-Varanasiyada Ka- veriya dakshina-bhagada Hadinada-ventheyadalu S'iiraiigapuravada Malangeyalu Yisvamiirti-Guru- Eayaru Kasiyinda Kaverige bond idda Yisvesvara-hngavanu tandu pratishtheyagi sthapisidaragi a- Visvesvara-devara auga-ranga-bhoga vayibhogada .... nta sarvva-tithigalige paripurta Yisvamurti- Guru-Rayaru samarppisida siineya vivara (9 tines foJlowing contain dcfails of grant.) iv ellavanu devara amrita-padi nandadipa padidipa gaadha vastra-vayibhuga parva-tithi nambira huvadiga vogaburaja matt ava viniyogavanu nadasi baharu yendu samaippisiddu idakke avanau obbanu apaharisidade Gangeya tadiyali kavileya konda papakke hohanu | (3 Jines following contain usual phala-stuti.) 38 At the samc villaye, on ihe north hase of the MalUMrjima temple. (Grantha and Tumil characters to Xo. 40.) Svasti sii Keralar ( lines in this correspond uith ihose in No. 34) 39 At the same village, on ihe south wall of the MaUekara temple. Svafeti sri-Perianattu Mayilingaiyana Jananathapurattu Mallisvaramu 1 179 senra Ananda samva kilamaiyum Porattirattana nakshatrati-nal ikkoyilil deva- kanmi kasvapanadi nambi makan Malliyannan mmaiyai ikkoyilil kuppakanmi Kosika-gotrattu 40 In the same x^Iace. Svasti sri-Periya-nattu Mayilaugai-yana Ja purattu suddha-manam-udaiyarkku S'akarai-yandu 4426 Raktakshi-samvatsarattu ra masattu chchuddahmalH pera ru tiru nanda-vilakku ga 4 Vellappanattu Ttalai diya tiru nanda anatukku kkudutta ga 4 akap po likkoyihl sthanapati Kasyapa- gotrattu deva-karmi Pe . . . . van bhattar makkal Pillai-yalvan-iran(lu nalum Kumuuja-pillai irandu nalum Devandan irandu nalurn Aiigakkaran irandu nalum man . . angakkaran-tan kondu- nadapan mu-nalum inda-nalalavum-i(vai)ye chandraditya varai selutta kkadavom nalveram sii 41 At Kaliijur (same Iwhli), on a sfone in front of the Mallilidrjuna temple. Vishu-samvatsarada Jyeshta-suddha-pafichamilu Kalaurigc prati-namadlieyavada Krishnadevaraya- purada sriraan-maha-deva devottama ^ri-Mallikarjuna-devara sii-anga-bhogakesaluva devara mundana hola(va)nuu a-ura asesha-vidvan-mahajanangalu navade mane katuvade selavagitcgadu kondu pratiyagi koUa holanu devarige saluudu modala holake kallugala Lokisarada kallu ycndu bittndu<noinclude></noinclude> 7tq46k93t1n7wqy4h8s72m2pcka2kvh 104 117257 312474 2026-04-28T19:29:08Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 149 42 At tJie same village^ on a stone south-west of Narasimha-Bhatta^s grazing ground, S'ri-Ganadhipataye namali i nanias tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || namas tasmai Varahaya lilayoddharate mahim | khura-madhya-gato yasya Meruh kana-kanayate || svasti vijayabhyudaya S'alivahana-saka-varushangalu 1445 sandu vartamanavada Vikrama-sanivatsara- dallu srimad-r... 312474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 149 42 At tJie same village^ on a stone south-west of Narasimha-Bhatta^s grazing ground, S'ri-Ganadhipataye namali i nanias tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || namas tasmai Varahaya lilayoddharate mahim | khura-madhya-gato yasya Meruh kana-kanayate || svasti vijayabhyudaya S'alivahana-saka-varushangalu 1445 sandu vartamanavada Vikrama-sanivatsara- dallu srimad-rajadhiraja raja-paramesvara ^ri-vira-pratapa Krishna-Deva-lUya-mabarayaru prithvi- rajyam getitt iralagi a-Krishna-Rayara sirah-pradhana Saluva Govinda-Rajagalu Krishna-Rayarige dharmav agabekcndu Hoyisana-desadu dakshina-Varanasiyada Kaveti-tirada Gajaranya-kshetrada da- kshina-kulada Ananta-kshetravada Mulura-sthalada Kalaiiranu Ballala-Rayaru kotta tamra-sasanastha- vada grama khilavadadanu Krishna-F^ayara jirnoddharavagi Krishnapurav endu prati-namadheyavada Kalaiiranu Vikraraa-samvatsarada Ratha-Saptamiya punya-kaladaki Pampa-kshetrada Virupaksha-de- vara sannidhiyalu sa-hiranyodaka-daua-dhara-purvakavagi sadyah-parichchhedavagi 37 vrittiyagi madi nanagotrebhyo brahmanebhyah yandu dhareyann eradu kottevagi a-Kalaiirige prati-namavada Krishna- purakke salluva chatus-sima-vivara (4 lines foUowing contain &0M«(?ar2cs) yinti-chatus-sime olagagi saluva- hali-hiriuru-kere-kattc-kMve-hole-betta-adu4mlu-liore-okalu-sunka-suvarnadaya-magga-mane-vana-mada- rike-olavaru-horavara-griharama-kshetra yi-chatas-sime olagana nidin-nikshepa-jala-pashana-akshina- agami-siddha-sadhyagal emba ashta-bhoga-tejas-svamyangalu eu untada mo ti stapaya avar avarige salluvadu yandu kottevagi vrittivantara gana-vivara {here follow names of vrittidars and usual phala-stuti) 44 At the same village, on a stone huilt into ihe roof of the Gopdla-Krishna temple. Svasti S'aka-nripa-kalatita-samvatsara-satanga 929 neya Parabhava-samvatsarada Chaitra-masada i — — — ' bahula-panchamiyum Adityavaradandu svasti samasta-rajya-bhara-nirupita .... satya-padavi-viraja- manan asahaya-singha Teya-kula-tilakam svamino bhrityam samara-vatsalam tatu-pati-hita-^uranum malepa-kula-kalarn sriraatu Raiauiia -Deva-pada-pankeia-bhramaram jita-ripu samara-tala-manikyam Kottamandala-nathain srimad-Aprameyan vijaya-stambham sri-ramani-svayamrita . . i sri-ramanig a-satyorjjita-loka vijaya- | sri-ramanigam amala-yasa- I sri-ramanig Aprameyan urvvige ganda || . . mene sanda Poysalana dhama Nagannam tammay amatya-mattam i ene dordda bal-mahabharana niya vijaya-prabhu mattam i ene ballit alli kodegal palam ettige nuuki menda san- | gramadin otti satya-mati patyain ranagradol Aprameyane || baladin arati-varggam ene tuld anit annagal ellam | tagidode tanna nijogra-bhujasiyindam a- I kalahadol atti taltiriye kajaga kurtta Kritantan ante yem I bali .... nul ayt iridu geldode Aprameyanam || miiichi palanchi sanchalisi paruva baldudi bhuta dakini l siiichita .... ruge padati kavirttu band ati maukitaip 1 .. mana prakara humkaranogram udagram ugra na- 1 ktanchara sancharaji-tana nama . . . . ta Aprameyane || 38<noinclude></noinclude> iafra8exfh4k9cfw5j0j7sjosyfng8r 104 117258 312475 2026-04-28T19:29:16Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 150 Tiruiiaakudlu-N^arasipur Taluq. gima mund urii])avaniya nayaki kattida mane-nukiii ol- | gunamaya gliaya raktamayam aytii . . vama-sasam aytu dakini | ganamayam aytu tripta . . yam aytu marulmayam aytu vayasa | kshanamayam aytu tottaue rano .... enisirdd Aprameyana || mandanaya kuta svacheya kiuagalan tore ponnol atma-tapa dija .... dade kayya k Aprameyana nijonnata-namau ila-pratishtanal kartukama padapinolu tanipidol ugram anya-sadhana t enippa... 312475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>150 Tiruiiaakudlu-N^arasipur Taluq. gima mund urii])avaniya nayaki kattida mane-nukiii ol- | gunamaya gliaya raktamayam aytii . . vama-sasam aytu dakini | ganamayam aytu tripta . . yam aytu marulmayam aytu vayasa | kshanamayam aytu tottaue rano .... enisirdd Aprameyana || mandanaya kuta svacheya kiuagalan tore ponnol atma-tapa dija .... dade kayya k Aprameyana nijonnata-namau ila-pratishtanal kartukama padapinolu tanipidol ugram anya-sadhana t enippa Hoysalanan ahava-rangadol atti pele matte hunkode hayaveli beiikode vairi Sene . . . jaya-lakshmiy eydidal idirchchi . . tave kouda birayarad amal antire sahasama atulav Aprameyanam || mele ghora-malla pottaralti geye gajottunga-sena-varidhiye jercg sanchiga kammaga . nnavara . . malagahi yere ramananu modalada Kottamandala- natha gode sattavaral enkiya na gandara ganda JMaijjaga KaJigaga tiiruga Naga- vammaya . . , rar ellam uttaranottabara Chandiga . . gamunda-simanta-i ajana raiiga- sikara Kalavura marila paiinira ravar kkula-manikaiik aji-rangadolu . . gu Poysalan emban enta balara kanno vaijatya sva-jana Kalavural penad otti kadi palararn kon(du) nija- yasa .... manikyanum Aprameyanum enipp aty ugra-namangal saltu a-chandranum ujlinan nirisida ta namad etti nijade bhuja-baladim k6ti-ripu-l)rajamam Kalavura bayalol ant iridu raksho-vijayiy enipp Aprameyana viryadi arka-chandra-taram baregam sahigum noja 47 On a Fttove ot the snnic rillnrje. Namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || namas tasmai Varahaya lilayoddharate mahim | khura-madhya-gato yatra Meruh kanakanayate || Svasti sri-vijayabhyudaya S'alivahana-saka-varshaiigalu 819 ne Paingala-naina-samvatsarada Maghai fiuddha 7 yallu srimad dakshina-Kasi-Gajaranya-kshetrakke prati-namadheyavada Talakadal iruva.. . . Bhagavata-sampradayada Agnimurdha-Krishnananda-svamigalavara sri-mathake A negundi-sani- sthanadalli ratna-simhasanarudhar agi prithvi-samrajyah gaiva vijaya-vidya-Deva-Rayar-avara sira-pra- dhanigalada Madhava-mantrigalu barasi kotta bhudana-sasana-kramav enlendare sii-matliadalli nadiyuva anna-sautaqipane Venugopalakrishna-svami-puiege saha sri-vijaya-vidya-Deva-Rayarige dharma barabek embadagi yi-Talakadu-sthaladalli Vijapurada-hobalige serida Koppalu-gramavannu Ratha-Saptami Suryasavarnika-manvadi-punya-kaladalli sa-hiranyodaka-dana-dhara-purvakavagi vutta- ra-vahini-tira Arkesvara-svami-sannidhanadalli sri-Madhava-pritiyagi kottev adakarana yi-grama- chatus-sime-vivara Hohgalavadi-Malekattege paschima Kaverige vuttara Heggerege piirva Haladasana- halli-Marugada-gudige dakshina yi-chatus-sime valagana iala-taru-pashana-nidhi-akshini-agami-siddha- sadhyahgal emba ashta-bhoga-teja-svamyaiigalu gadde-beddalu-tota-kadarambha-nirarambha-suhka- pomu hoge-hana mane-hana kuri-terige magga-maniya muntada a-sakala-svamyahgalannu nivu nimma Sishya-paramparyavagi sukhadim a-chandrarka-sthayigalagi anubhavisikonclu baral ullavar yendu barasi kotta bhu-dana sasana yint apudakke sakshigalu aditya-chandrav anilo' nalas cha dyaur bhumir apo hridayam Yamas cha | aha.4 cha ratriS cha ubhe cha sandhye dharmaS cha jAnati narasya vrittam || (7 lines foUowing cotitain usml phala-stuti.)<noinclude></noinclude> 0ez0trk9jkykh88h4asxmi54ye5zcpv 104 117259 312476 2026-04-28T19:29:21Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 151 48 At Biskod {same hohh), on fragmentary siones at McWiavamntri-haUe^ east of tlie river. ( Ta ni il ch o/racters.) {a) Atti-yiinna ttayir mukkuruni oru naliynm peral yum a brahmanarkku orattaikku nel 4 ma llu padakkum orattaikku pon mukkalaiijum pcral pon kalanjaraiyum pudu kalam iru-kuruvadai (b) sandan makan Kuttan Ankaikekan udappirtinda van Kattu nangai Talaikkadaaa Raiarajapu vaitta tiru-nanda-vilakku onrulc... 312476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 151 48 At Biskod {same hohh), on fragmentary siones at McWiavamntri-haUe^ east of tlie river. ( Ta ni il ch o/racters.) {a) Atti-yiinna ttayir mukkuruni oru naliynm peral yum a brahmanarkku orattaikku nel 4 ma llu padakkum orattaikku pon mukkalaiijum pcral pon kalanjaraiyum pudu kalam iru-kuruvadai (b) sandan makan Kuttan Ankaikekan udappirtinda van Kattu nangai Talaikkadaaa Raiarajapu vaitta tiru-nanda-vilakku onrulcku pon 3m namare ■ selusangadavo-kkadal ppaditaku i-kkol-elaikkum selutta-kadaven (c) nai aiiaikk-iduvitla saivJla iantapa • rodu madiya ttindiral virutavikkiyum vijaiya . . lan uyavnda perum-pukal-K6viraja-Kesari-Varmar-a im-mandalattukku danda- rayakam Chola-mandalattu kalittayasikayi ennali valuvada kal-rasi nali uriyum ney itleva {d) topuvan-ada jana viruta stana- patar -a . . ^ . . . '. kumuluda niarani vu konda Chola-ma •{$) S'ilurullida bliavakarmikal Omatti-Devar Devayana-yana vadatte vakai ppergadi araiyan Raja- raian kaiyyil yangal kadavonkonda parisattu yandu muppad-avadu nal irandil mala padai onre nalu-mavalum attandu toruii chandira-sahitaray elundaruli irunda Rajaraja-Vidanga-Devar Ani- muli-namattu-yadiru] arisi kalattukku nellu iru-kalane-tuni ppanguviyum appan-suduvar kullu- vanaiynm-.idapudrikk.ay inuduk niyum uir-vanam , 49 At Hemmige (same hdbli), on stones at the soufh-east corner ofthe Varadardja temple. {st stone) Svasti sri-jayabhyudaya S'ahvahana-saka-virusha 1448 sanda varttamanavada Vyaya-samvat- sarada S'ravana-su 5 lu chatus-samudradhipatiyada Krishna-Deva-Raya-maharayaru Vatsa-gotrada Yajus- Sakheya Apastamba-sutrada Hiriya-Madhavapurada Timmanna-upadhyara maklcalu Lakshminatha-Bha- A ttarige tat-samvatsarada Ashadha-suddha-Paurnnamiyii chandroparaga-puiiya-kaladalli Ummattura chavadige saluva Tayura stalada Paschimavahini-tirada Hemmugeya-gramavanu adakke sahiva sakala- svamya sahavagi sa-hiranyodaka-dana-dhara-purvakavagi maha-Vishnu-priti-nimittavagi dhareyan eradu kottev agi a-gramakke saluva gadde-beddalu-tota-tuduke-adu-mane-kala-kotara-sunka .... suvarnadaya-ane-achukattu-magga-manevana-gude- dhiiyya modalada a-sakala-svamya-sahavada y i- gramada chatus-simey olagula nidhi-nikshepa-jala-pashana-akshini-agami-siddha-sadhyahgal emba ashta-bhoga-teja-svamya-sahavagi yi-Hemmuge-gramavauu nivu a-chandrarkka-stayiyagi {2nd stone) putra-pautra-pararapareyagi sukhadim anubhavisikondu bahari endu chatus-samudradhipatiyada Krishna-Deva-Raya-maharayaru Vatsa-gotrada Yajus-sakheya Apastamba-sutrada Hiriya-Madhava- purada Timmanna-upadhyara makkalu Lakshminatha-Bhattarige kotta dana-sasana subham astu (5 lincs following contain usttdl phala-stuti.) idu Konappa-annagala dharmma Narasappa-ayanavara pratishte sri 50 In tlie same village., on a stone at the Somesvara temple. Prabhava-samvatsarada Bhadrapada-su 5 S6 Hemmadiyajanu Hemmadiya Naga-Lingananige kotta kramav enteadare tanigelsuva nakku dinada bagiya mane t6ta-gadde-liola Hommugereya simege salu- va svamya tanna sva-ruchiyim .... nduti kotta sasana yidakke sakshi Hadagalli Kavanna Chavadappa na maga Haravana .... Linga<noinclude></noinclude> 6uv7ljegrmguzvqzjf5j7ase6a2766x 104 117260 312477 2026-04-28T19:29:33Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 152 Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 52 In tlie same lillage, on a stone at the north-sast corrier of tJie Varadardja temple. Vikriti-samvatsarada Bhadrapada-su 1 Maii sri-vira-Devannaya-Vodeyaru prithvi-rajyain geyvuttiddalli adhikari Devarasaru Hemmuge HosahLalliya Allalanatha-devara nanda-divigege . . Madnava-dasara makkaju Karuhanaka Ramappanavaru sarwa-manyavagi dhara-purvvakavagl bittevagi i-dharmmavanu ar obbaru alupidavaru tadiyah kapileya konda pap... 312477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>152 Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 52 In tlie same lillage, on a stone at the north-sast corrier of tJie Varadardja temple. Vikriti-samvatsarada Bhadrapada-su 1 Maii sri-vira-Devannaya-Vodeyaru prithvi-rajyain geyvuttiddalli adhikari Devarasaru Hemmuge HosahLalliya Allalanatha-devara nanda-divigege . . Madnava-dasara makkaju Karuhanaka Ramappanavaru sarwa-manyavagi dhara-purvvakavagl bittevagi i-dharmmavanu ar obbaru alupidavaru tadiyah kapileya konda papakke hoharu 53 In the sanie village, on a stone hjing in street lehind Besta Bevas hcuse. S'ri-Prithivi-Kongaui Muttarasa prithvi-rajya yalu llani sollage gi manitta 54 Af BeffadaMJli (same hohli), mi a stojie at the side of the road near the Sivdchdra mafha. S'ri-vi)ayabhyudaya Salivahanasaka-varusha 1594 sanda vartamanavagi nadadu baha Paridhavi- samvatsarada Magha-5u 7 Budhavaradalu srimauu-maha-deva-devottama devata-sarvabhauma sri- Gajaranya-kshetradhisa Vaidyesvara-svamiyavara Varaadeva mukharavinda adi-S'risaila-namadi-pa . . tadhipatiy adanta sri-Malhkarjuna-svamiyavara anga-ranga-vaibhava-amrita-padi diparadhane sevige ^rimad-rajadhiraja paramesvara vira-pratapasaU-chakravartti Maisura-pura-varadhisvararada dakshina- simhasaua-Siirangapattanake karttarada Atreya-gotrada AsvaLyana-sutrada Rik-6akheya Chama- Raj-ayanavara paiitrarada Devaraja-Vadeyara putrarada sri-Deva-Raja-bhupalanayaravaru namage vikramarjitavagi banda Talakada-stalakke sahiva Bettahalliya-gramake pratinamadheyavada Deva- raj apurada-gramavannu Ratha-Saptami-punya-kaladalU sri-Sadasivarpitavagi sa-hiranyodaka-dana- dhara-piirvakavagi sila-pratishthe 55 At Vijayapura (sanie hdbli), on a stone east of tlie ArJcesvara iemple. Svasti sri-jayabhyudayav aha Saka-varusha 1348 rara miilya nadada Parabhava-samvatsarada Bhadra- pada-su 2 Bu Kirunagarada sri-Arkkanatha-devaiige sri-vira-pratapa Deva-Raya-Vodeyaru prithvi- rajyam geyutt iralu Hoyisala-nada-piriy-arasarkkala ajna-paripalakarada Simvarasara kumara]a Hole- koiikana kula-magga | kandera-maga I honnanu nandadivige a-chandrarka-staiyagi bitta. . . . yi-dhar- ramavanu avan obbanu .... madava Gangeya tadeyalli 56 In the same temple. Isvara-samvatsarada Kartika-su 1 srimatu Lakkhanna-Vodeyara mane sunkada Naujinathagalu Kirunagarada sri-Ankanatha-devara nanda-divige a-gramada Kaluvali Koppahala ho 57 In tlie same viUage^ on itvo stones in the Midasthanesvara temph. {Ist stone.) S'ri subham astu namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-miila-stambhaya S'ambhave || Harer lila-varahasya damshtra-dandas sa patu nah i Hemadri-kalaSa yatra dhatri ohha tra-§riyam dadhau |[<noinclude></noinclude> 08qg5i3frx3b4rp0lbh0ugbq1b1me7r 104 117261 312478 2026-04-28T19:29:39Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tiruinakudlu-jSrarasipur Taluq. 153 svasti sri-vijayabhyudaya S'aliYahana-snka-vaishangali.i 1777 ne sanda varttamanavada Eakliasanama- samvatsarada Asvija-suddha 2 Sthiravaradallu srimad-rajadhiraja-raja-paramesvara praudha-pratapa- pratima-vira nara-pati birud-ent-embara-ganda lokaika-vii a Yadu-kula-payali-paiavara-kala-nidhi sankha-chakrady-aueka-birudahkitarada sri-Krishna-Raja-Vodeyar aiyyanavarii Mahisura-nagaradalu ratna-simhasanarudharagi prithvi-... 312478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tiruinakudlu-jSrarasipur Taluq. 153 svasti sri-vijayabhyudaya S'aliYahana-snka-vaishangali.i 1777 ne sanda varttamanavada Eakliasanama- samvatsarada Asvija-suddha 2 Sthiravaradallu srimad-rajadhiraja-raja-paramesvara praudha-pratapa- pratima-vira nara-pati birud-ent-embara-ganda lokaika-vii a Yadu-kula-payali-paiavara-kala-nidhi sankha-chakrady-aueka-birudahkitarada sri-Krishna-Raja-Vodeyar aiyyanavarii Mahisura-nagaradalu ratna-simhasanarudharagi prithvi-sanibrajyam gaiyutt iralu Trimakuda-Narasimhapuradalli Kaundinya- 'a ^ sa {2nd stone) gotrarada Apastamba-sutraiada Yajus-Scikhadhyayigalada Kasipati-Suba-S'astriyu alida-mahasvaraiyavarige ito^dhika-srey^Vbluvriddhigagiyu samasta-pilrigalige punya-loka.-praptigag- sri-Anadi-Mulasthanesvara-svanii uitaia-bhagadalli alida-mahasvamiyavara khasa-devatarchaneyalli yidda Siva-lihgavannu appane kcdisiddarinda pratishthe raadisi sri-Akhanda-Sachchidaniindesvara- svami-yendu namahkitavagi yiruva devarige nitya- liairaittika-puja nadaju bagye tasadiku dakhaleyu madisi tasadikige dasakattu moharu raaclLsiruva prakaia khulla tasadiku kam 22°~() ke vivara (14 lines foUowing contain cletails ofthe grant cOc.) yiga yiruva guttige hcchchagi kudi bandare devasthana sithilavadaga bhadra-maduvadakke devarige vastra-patregc upayogisabeku yi-dharinma saroddharavagi nadasuva bagye dharmma-chittarada jauaru badhyaru yambadagi yichhaisuttene || sva-dattad dvi-gunam punyam para-dattanupalanam | para-dattapaharena sva-dattam nishphalam bhavet || Suba-Syatrigala ruju 58 At ihesame village, on a sfcj) ofthc Maihya-ghatja hathlng ghat. S'ri-gurubhy6 namah sri-Rama-Krishna-prabhave sri-Ganadhipataye namah namas tuhga-siras-chu nibi-cliandra-charaara-charave i trail6kya-nagararambha-nnla-starabhaya S'arabhave j| ■svasti samasta-bhuvanasraya yri-prithivi-vallabha malia-i^ajadhiiaja parame.svaram Dvaravatipura- varadhisvaram Yadava-kulambara-dyumani sarvajiia- chudaraani male-ra.ia-iaia malaparolu-ganda ganda-bherunda kadana-prachandan asahaya-suran ekahg.i-vira S'anivara-siddhi giri-durga-malla chalad-ahka-Rama rajya-nirnralana Chola-rajya-pratishthapanacharyya rana ni. . pratapa-chakravartti Vira-Narasimha-Dev-arasaru sri prithvi-rajyara geyyuttam ire tat Raya-raya-kataka rahga-rakkasanu svasti sri-jayabhyudaya-S'aka-varsha 1212 sanda varttamana-Vikriti-saravatsarada 1 Marggasira-su .. A l a-srimanu-mahapradhanara Perumala-Deva-dannayakaru siimat-sarva-namasyada agraharam da- kshina-Varanasi sarvvajha-prasanna-Channa-Kesavapuravada Alugoda-gramada sri-Kesava-devara rahgamantapavanu a-iira isanyada stana sri. . natha-devara rahga-mantapavanu a-grama viya. . sabha- mantapavanu madi kotta (here foUoiv nsudl phala-SJdJca.) mahgalam aha sri sri si i || 59 At Narasipttra, on a leom in tJm roofoftJie maiilapa in front oftJie ma>n cnfrance of tJie Gmjd-NarasimJia tempJe. S'rimad-rajadhiraja apratima-si^irodara-sri-Krishna-Raia-Vaderavaru Mahisura-siinhasanarudharagi ra- jyara geyyutt iralu S'alivahana-sa]ca-varsha 1646 ne Kr6dhi-samvatsarada Magha-su 5 hi Mugura pra- bhu Soma-Raju-Vadoyara kuraararu Vi ju-Vaderu yivara kr.mararu Krishne-arasinavara dharmma-patniy ada Chamammanniyavara mantapada seve sii 39<noinclude></noinclude> 2ll8d2oeiy2ya0cm2wylbvhgtrykt4i 104 117262 312479 2026-04-28T19:29:46Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 154 Tiiumakudlu-Narasipur Taluq. 60 Ori apiUar^ near fhe east waV ofthe vdhana-manfaj^a^ norfh-east ofthe same temple. .... vira-Krlsliua-Raya-ma iu pritlivi-rajyam yyutt iralagi avara nirupadim avara sirali-pradhrinarada Kauudiiiya-gotrada Apastamba-siitrada Yajas-sakhadhayar adag Rajaraja ga . . ra makkalu Sakiva-Goviuda-Rajagalu kotta bhu-daua dhaima-sasauada ki'amav enteudare uamage Krishna-Ra 61 At tlie same vtllage, on copper plates hipossess... 312479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>154 Tiiumakudlu-Narasipur Taluq. 60 Ori apiUar^ near fhe east waV ofthe vdhana-manfaj^a^ norfh-east ofthe same temple. .... vira-Krlsliua-Raya-ma iu pritlivi-rajyam yyutt iralagi avara nirupadim avara sirali-pradhrinarada Kauudiiiya-gotrada Apastamba-siitrada Yajas-sakhadhayar adag Rajaraja ga . . ra makkalu Sakiva-Goviuda-Rajagalu kotta bhu-daua dhaima-sasauada ki'amav enteudare uamage Krishna-Ra 61 At tlie same vtllage, on copper plates hipossession of Valabcigalu-Balishi Chinnanna. {The first 112 lines correspowl ivith those of Nos. 64 and 100 of Seringapatam Tahiq^tvith occasiomd transjyosition of verses.) ScVyamsamasta-uripa-vatna-kirita-nriiyad-ajua-nati-chatula-uataka-sutradharah | sri-Krishna-Raja-nripatis sakalams cha dharman karvan vidhatum api chaichchhad athagraharan |; svakiya-Karnnataka-rajya-madhye vidhaya ramyan sukhadan su-bhojyan i punyams cha desan atha nischikaya teshv ekam agryam nija-dharmma-yogyam H sa desah Kapihinadyah pavane dakshine tate | tasmin Nanjanagud-akhya puri S'rikantha-vaUabha I| tasyara karayitum linga-pujara vipraih prilhak prithak i {Tlie remaining phtes are missmg) 62 At the same village, on copper xnlaies in possession of Ananiardma-Sdstri of Dalavdyiimra ograhdra. {I a) Sri-Ganadhipataye namah I| namas tuiiga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-miila-stambhaya Sarabhave || svasti sri-vijayabhyudaya S'aUvahana-saka-varsha 1 544 sand varttamanavada Dundubhi-samvatsarada Phalguna-su 15 yalhi sriinad-rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-pratapa sri-Eama-Deva-maharayaru Ghanagirinagarav emba prithvi-rajyain geyivutt iruvalli sri-Krislina visishta-jana. . .. vyaha tatas samagatah kascbit sanujas simha-vikramah | siiraha yudhi vikhyata-dhanur-vidya-visaradah || raahipala • • raaba-tejas Chama-Raj6'tikirttiman I starma-r.ij6'yarn loke Raj-Odayarasa . . tah |i iat-sunur Narasa-ltajas cha dharmajnas satya-vak prabhuh | kritva nana-vidhan dhiinnan danaui vividliani cha | yat-punya-paripa,keoa Lakshniipati-kripa-vasat || sraddhavfin Chama-Rajo sva-samudbhavah | Chama-bhupala-vary6'yara kshipta-kshetragni-mandalah !l srutva nana-vidha kalah | dharma-sastrokta-raargena II {Tb)ny6 sa^i-sannibhah | rana-range Kiriti cha mitranam Kalpa-bhuruhah f( satrunam dasa-dik-palo vidusham Dhanadopamah i Chintamanir bhusuranam evamvidha-guno nripah ||<noinclude></noinclude> 7f7j48c82ndo28oj9ks3gnsymilvzi2 104 117263 312480 2026-04-28T19:29:53Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 155 intappa Maisura Chama-Raj-Odeyaru vondauondu dina sukha-sat-katha-dharma-prasangavagi iruvauth§. samayadalU navu vondu agraharava raadabekendu manassinalli vichansi dharmma-buddhiyinda praku Salivahana-saka-varsha 1534 sandu varttamanavada Paridhavi-samvatsarada Chaitra-suddha 5 yallu srimad-rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-pratapa sri-Venkatapati-Deva-maharayaru Ghanagiri- nagaradaUi samrajya-simhasanadaUi prithvi-rai... 312480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 155 intappa Maisura Chama-Raj-Odeyaru vondauondu dina sukha-sat-katha-dharma-prasangavagi iruvauth§. samayadalU navu vondu agraharava raadabekendu manassinalli vichansi dharmma-buddhiyinda praku Salivahana-saka-varsha 1534 sandu varttamanavada Paridhavi-samvatsarada Chaitra-suddha 5 yallu srimad-rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-pratapa sri-Venkatapati-Deva-maharayaru Ghanagiri- nagaradaUi samrajya-simhasanadaUi prithvi-raiyam gayivutt iralagi namma arasanavaru Raj-Odeyar- aiyyanavarige Ummatturu S'rirangapattanavanu abhaya-hasta-nirupa-purvakavagi kanaiichiyagi paU(su)- vaUi namma arasu Raj-Odeyar-aiyyanavaru navu vondu agraharava madabekendu bihnavattale(ya)nu kaluhisalagi a-Venkatapati-Rayaru maha-valit ayit endu voppa nirupavanu paUsida tamra-sasanav ire bokkasadaUi vicharisi a-tamra-^asanavannu tarisikondu a-Dundubhi-samvatsarada Phalguna-suddha 15 yaUu Minottara-punya-kahidaUi tirtha-yatra-nimittavagi Tiimakuta-kshe {II a) trakke banda Kaveri- KapUa-sangamadaUi Trimakuta-kshetradalU Agastyesvara-Somesvara-Markandeyesvara-Hanuman- (tesvara)-GargesYaran emba [iancha-Ungagala sannidhiyaUi sri-Gunja-Nrisimha-svamiya sannidhiyaUi Sphatikasarovara-tiradaUi Atreya-gotrada Asvalayana-sutrada Rik-sakheya Raj-Odeyara pautrarada Narasa-Raj-Odeyara putrarada Chama-Raj-Odoyaru namage Venkatapati-Rayarinda kanaiichiyagi banda Ummattura chavadige sakiva Mugura sthalada Tayura-nadadaUi Chujjeluru Votliallige paduvalagi Ganuganurige badagalagi Kakdvunda-Kadaha]li-Gpjjaganahalligalige mudalagi Bahnallige tenkalagi Yaraganahallige nairityavagidda i-chatus-simevolag ulla Naviluru Aladur emba yaradu gramavanu namma kula-kotigalige sasvata-Vaikunthavaptiy agabekendu nana-gotrada nana-sutrada nana-sakhe brahmanarugalige sa-hiranyodaka-dana-dhara-purvakavagi dhareyan eradu a-Naviluru Aladur emba grarnav eradanu ekakaravagl Chamarajasamudrav emba prati-namadheyavanu madi 41 vrittiyagi sadava madi Gunja-Nrisiniha-svamige vondu vrittiyanu tamma arasu Narasa-Raj-Odeyarige A A * sasvata-Vaikuntliavaptiy agabekendu samarpisi ulida 40 vrittiyanu Atreya-gotrada Asvalayana-sutrada Rik-sakheya Raj-Odeyara pautrarada Narasa-Raj-Odeyara putrarada Chama-Raj-Odeyaru nana-gotrada nana-sutrada nana-sakheya na(7J&) na-namadheyada 33 mandi brahmanarugalige pratyekavagi vibha- iisi kotta vivara (Jicre follow particuhrs of tlie s/iare/?oZ';V,'?.) i-prakaradaUi 40 vrittiyannu 33 mandi brahmanarugalige sa-hiranyodaka-dana-dhara-purvakavagi dhareyan eia {IV a) du kottu i-Naviluru Aladur emba yaradu-gramagaliga ekakaravagi prati-namadheyavada Chamarajasamudrav emba sarva- manyada agraharavanu madi i-gramakke untada chatus-simeyolag ulla nidhi-nikshepa-jala-pashana- akshini-agami-siddha-sadhyangal emba ashta-bhoga-tejas-svamyagalanu griharama-kshetra-gadde- beddalu-nirarambha-kadarambha-tota-tudiki-naga-mane vana-suiika-suvarnadaya-kala-kcthara-kaloni- nironi yen untada sakalaya svamyavanu sarvamanyavagi putra-pautra-parampareyagi a-chandrarka- sthayigalagi sukhadinda anubha.visikondu Trimakutakshetrada Guuja-Nrisimha-svamiya sannidhiyalli l^arasimhapurav emba agraharadaUi a-Narasirnhapurada chatus-simege nntada bhumiyanu sarvamanya- vagi anubhavisikondii sukhadaUi seruviri yandu nana-gotrada nana-sutrada nana-sakheya 33 mandi brahmarige Atreya-gotrada Asvalayana-sutrada Ruku-sakheya Raj-Odeyara pautrarada Narasa-Raj- Odeyara putrarada Charaa-Raj-Odeyaru kotta tamra sasana || Agasti^vara-Somesau Markandeyesvaras tathl | Hanumad-isa-Gargesau Bi'ahmes6 vata-riipa-dhrik || Asvattho vyapta-mpi cha Vishnv-iso Adi-Sankarah | mulasthanesvaro Guiija-Nrisiriihas clia Gadadharah || kshetresvaro Rudrapado l Kaveri Kapila chaiva Sphatikakhya-saras tatha || ye chanye devatas chatra sakshinah parikirtitah I vakshyami siraa-vivaram samyak Karnata-bhashaya ||<noinclude></noinclude> h8qcdqssuaxlj4n2y86177p5ny5n4iu 104 117264 312481 2026-04-28T19:30:13Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: l^^^fi Tirumakiidlu-Narasipur Taluq. A Navilur-Aladurakhya-pratiiiamnah [)Lalaptayt' | Chamarajasamudrasya sima-samvitti-siddliaye || (61 lines folloiviiKj conlain partiailars ofthc slmreholdcys). 63 At tlie same village^ on copj)cr plates in the possa-sion of the same. (Ji/^S^ubham astii | sri-Ganadhipataye namah i namas tunga-siras-chumbi-clumdra-chamara-charave l trailokya-nagaiaiarabha-mula-stambhaya S'ambhave || Harer lila-varahasya damshtra-... 312481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>l^^^fi Tirumakiidlu-Narasipur Taluq. A Navilur-Aladurakhya-pratiiiamnah [)Lalaptayt' | Chamarajasamudrasya sima-samvitti-siddliaye || (61 lines folloiviiKj conlain partiailars ofthc slmreholdcys). 63 At tlie same village^ on copj)cr plates in the possa-sion of the same. (Ji/^S^ubham astii | sri-Ganadhipataye namah i namas tunga-siras-chumbi-clumdra-chamara-charave l trailokya-nagaiaiarabha-mula-stambhaya S'ambhave || Harer lila-varahasya damshtra-dan-las sa patu vah | Hemadri-kalasa yatra dhalri chlu.tra-sriyam dadhau || kalyaiiayastu tad-dhama pi atyuha-timirapaham i yad gaj6'i)y Agajodbhutam Hariiiapi cha pujyate || Vaidehi-tatid-ujvalah pravilasaeli^chapottamenanvitah karunyaika-rasas tri-loky-abhayadas sri-sukti-mafiju-dhvanih | yachchhan nirmala-bhakta-chataka-tates saiijivanarn jivanani .sreyo vo vidadhatv abhishta-phaladas sri-Hama-nilambudah || sri-Sitasrita-bhakta-jata-vinuta saundarya-samsobhita vaktrendu-dyuti-ranjita pravila?at-pitambaraUiiikrita | nana-ratna-vibhushita nava-sumamodabhisamvasita sri-Raraaiikam upasthita vijayate sri-Deva-Eajarchita || Durvasas cha kalanidhis sahabliavau matanasuya sati yasyantevasatain varah kshitipatis sri-Kartaviryavjunah l yogi samsya-jatali karagi'a-vilasach-chin-inudrayalankrito Dattatreya-gurur mudavatu sada sri-Deva-Raja-prabhum || sriman yas sisur apy ameya-balavains trastadca-bimbas sudhir abhyastakhila-veda-sastra-saranissri-Rama-bhaktagranih j Sugriva-priyakrin Marut-tanubhavah prollanghitambhonidhir drishta-Kshmatanayo mude'stu Hanuman chhri-Deva-llaja-prahhoh asti kshiramayad devair mathyamanan mahambudheh navanitam ivodblmtam apanita-tarao mahah || tasyasit tanayas tapobhir atulair anvartha-nama Budhah A puiiyair asya Puriirava bhuja-balair Ayur dvishain nighnatah | tasyasin Nahush6'sya tasya parusho yuddhe Yayatih kshitau kbyatas tasya Yadur yadiya-yasasa vyaptam nablio-mandalam || Dvaraka-nagaii-prante santatis tasya santata | sarva-kama-samriddhabhut kshoni-rakshana-dikshita t1 tatrotpannah katichana Yadavas te yadrichchaya | Karnnata-desam ajagmuh Kaveryalankritain nripah || ramaniyam samalokya desam sarva-gunanvitam | atraiva vasatiin chakrur Mahisura-parottame || tad-varnse Chamabhupalas saujajne'ri-nishudanah | yasa^vi narapaleshu kshirabdhav iva chandramah ||<noinclude></noinclude> 9ew4n2r29s9ejnivp14mkec9fp18exg 104 117265 312482 2026-04-28T19:30:22Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 157 tat-sCinur bhuvi Timma-Raja-nripatir gambhirya-sauryanvitah sriman Krishna-mahipatis tad-anujah praudha-pratapounatah | dhiman Bettada-Chama-llaja-nripatis tasyanuj6'bhud bali tasmad Raja-mahipatis samudabhut samrajya-lakshmya yutah || {II a) s6'yam Raja-nripagranir Tirumala-kshmapala-rayam javaj jitva dor-yuga-vikrama-krama-bharais S nraiigapuryara sudhih | aruhyadbhuta-chitra-ratna-khachitam pr6ttunga-simhasanam... 312482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 157 tat-sCinur bhuvi Timma-Raja-nripatir gambhirya-sauryanvitah sriman Krishna-mahipatis tad-anujah praudha-pratapounatah | dhiman Bettada-Chama-llaja-nripatis tasyanuj6'bhud bali tasmad Raja-mahipatis samudabhut samrajya-lakshmya yutah || {II a) s6'yam Raja-nripagranir Tirumala-kshmapala-rayam javaj jitva dor-yuga-vikrama-krama-bharais S nraiigapuryara sudhih | aruhyadbhuta-chitra-ratna-khachitam pr6ttunga-simhasanam samrajya-sriyam apa tatra nikhila-ksh6nisa-vandyaughrikah |1 tasyasiu Narasavanisvara-varah pratyarthi-sarvankashas tat-sunur bhuvi Chama-Raja-nripatir bhumandalakhandalali | tad-vamsyah kshitipagranis samabhavat prakhyata-saury6dayah sriman Imma^i-Raja-rad bhuja-balais chakre sva-chakre mahim tad-vamsy6'bhud Raghupatir iva stuyamanapadanah sriman Kanthirava-Narasarad bhubhujam agraganyali | yasyasich clihri-Nrihari-charane bhaktir ananda-sandra ^; Mandhataram Prithum api Nalam yas tu kirtyatiseie ji tatas ^ri-Deva-Rajendras saiijajne'ri-bhayankarah | atrasam aguna-bhramsam mauli-ratnam mahibhritain IJ tad-vam^e Chika-Deva-Raja dharani-Devendra-namajani sri-Kanthirava- sabda-purva-Narasa-kshonipatis tat-sutah tat-sunur vara-Krishna-Raja-nripatis sri-Chikka-Rajatmaia • , Vishn6s S'rir iva yasya patta-mahishi Devajamambabhidha || yad-danambubhir eva varidhir asav apuri yat-tejasam udy6tena hata-dyutir dyavi parani bhanuh krisanuh kritah yat-kirtir blmvi dugdha-varidhir iti Svarge tu Gangety adho 16ke S'esha iti vyadhad bahuvidha medha budhanam param || tasyasit tanay6 nayojvala-gunas sri-Krishna-Rajas sudhir yasyamsam samupeyushi vasumati nadhyeti dig-dantinam | naiva kshonibhritam nava phanabhritam isasya kurmasya va napy etat kula-bhushanayita-nripaty-amsa-sthalinam na va || chiti yasya vir6dhi-bhupati-sirah-k6tishu jejiyate yat-tejas-trasarenur eva gagane bhasvan iti dy6tate | yat-kirtis tu virajate harid-ur6jagreshu haravali - yad-dana-sravanena namra-sirasah kalpadruma Nandane j| asti sri-Kalale-nripanvaya-lasat-svachchhamburaser vidhus trailokya-prathita-prabhava-vibhavas ^ri-Timma-Rajah prabhuh | T{td-baha-sikharavalambini dhara-bhare disa-dantinah S'cshah kurmapatis cha nirbharataya svairam charanti sma te || tat-sunuh Kanta-nama dala-patir abhavad visva-vikhyata-kirttis sarvorvinatha-mauli-sphuta-makuta-mani-stoma-nirajitaughrih I yena pratyarthi-prithvipati-nikara-sirah-pundarika-prakandais tuiigais sangrama-lakshmir adhi-rana-dharani-rangam abhyarchyate SQIA |f tasyasams tanayas tri-16ka-viditas sri-Nafija-Raja-prabhus Briraad-Doddaya Malla-Raja iti vikhyatah prataponnatah | «0<noinclude></noinclude> 7q1cmfjc7dk9w8simb7b5d9kn7dw4y5 104 117266 312483 2026-04-28T19:30:28Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 158 Tirumakudlu-Narasipur Taluq. senanyam samavapya vairi-nagarir akramya tat-tach-chhiro- rajad-ratna-kirita-kotishu padam savyam kshipanti sma te || srimad-Doddaya-bhupatindra-tilakad Gauramma-namnyam sudhir jajfie Vishnur iva pratapa-mahitas sii-Vira-Rajah prabhuh | danani kshitimandale kila tuladini dvijebhyo disann asa-minadrisam nijena yasasa kauseyam apy adisa-t !| raja-sri-vara-Vira-Raja-tanayau sri-Deva-Raja-prabhu- ^riman-Naiija-mahipati vitar... 312483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>158 Tirumakudlu-Narasipur Taluq. senanyam samavapya vairi-nagarir akramya tat-tach-chhiro- rajad-ratna-kirita-kotishu padam savyam kshipanti sma te || srimad-Doddaya-bhupatindra-tilakad Gauramma-namnyam sudhir jajfie Vishnur iva pratapa-mahitas sii-Vira-Rajah prabhuh | danani kshitimandale kila tuladini dvijebhyo disann asa-minadrisam nijena yasasa kauseyam apy adisa-t !| raja-sri-vara-Vira-Raja-tanayau sri-Deva-Raja-prabhu- ^riman-Naiija-mahipati vitarana-svalpikrita-svar-drumau i Rajete bhuvi raja-raja-vibhavau bhudeva-samrakshakau pratyarihi-kshitipala-vandita-padau gambhirya-sauryanvitau || tatradyah para-iaja-darpadalanas sri-Deva-Raja-prabhus srimat-Krishna-mahipater vijayate senadhipatyam vahan i yas chakre Midigesi-Magadi-lasat-Savandi-mukhyan bahiin desan anya-nripakkair bhuja-bahj jetum hy asadhyan vase i| tasyasil lalana sama guna-ganair Ganga-Bhavanyos sati rupaudarya-yuta dayardra-hridaya Chalvajamambabhidha I Atrer adbhuta-ka(J/ h) rmanah kila yatha bharyAnasuya tatha ya dharraadi-pumavtha-sadhana-vidhau ])aiyur grihita-vrata || yasya sri-Ramachandic hridaya-sarasije Uhijaya rajamano buddhiin sad-dharma-kritye niratam api mannh prerayan saravibhati I s6'yam tat-preritas san dala-patir anagho Deva-Raja-kshitiso vidvad-ratnavahbhir vijayati rachayann agraharani su-ramyaiii || tenatyadbhuta-karmana virachito Guuja-Nrisirahabhidhad Vishnor dakshina-parsvato ghanatara-siir agraharottamah I gad-vrittair vimalair dvijati-manibhir yas samtaram yojito bhu-devya mani-haravad vijayate sri-Ramachandra-priyah || ^ri-Ramachandrakhya-pura-sthitanam asesha-vidya-nidhi-bhusuranam | kshetrani vimsottarayuk-satani jayanti sarveshta-phala-pradani || S'ahvahana-nirhite sakabde dasabhis sataih I samanvitaika-saptatya shat-satair api vatsaraih i| S'ukhikhye vatsare masi Vaisakhe Bhaumavasare I dvadasyam sukla-pakhasya chandra-tara-balanvite i| Hastarkshe Harshane yoge karane Balavabhidhe 1 evain subha-dine raja Bharadvajanvayodbhavah || A A^valayana-sijtraimsary audarya-gunanvitah 1 pautras sri-Doddayaryasya Vira-Kaja-mahipateh i| putras sri-Deva-Raj6'sau Channajamma-tanudbhavah I veda-vedafiga-sampannant sarva-sastra-visaradan || sat-karma-niratant sadhun chhrauta-smarta-vichakshanan l kutumbinah patrabhutan ahitagnin dvijottaman i| santan jitari-shadvargan ahuya paramadarat I etesham vipra-varyanara kutumba-bharan6chitam !| vritti-jatara tato datum kshetraramadibhir yutam | Sriiiiad-rajadhiraja-sri-Krishna-Raja-raahipatim ii<noinclude></noinclude> aejonptkkbctu35j1c8m2pdqgmind1b 104 117267 312484 2026-04-28T19:30:36Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 159 pranamya sadaram bhuyo vijuapyasya nidesatah | chatur-dasa-grama-varant sampadya paraya muda [| graman akalpayad raja sriman dharmaika-vatsalah l Kaveryah Kapilayas cha saiigamat punya-vardhanat || Triraakutabhidhat kshetrad dakshinasyara disi sthitam | mula-sthauesvarach Chhambhoh paschimasyam disi sthitara |1 Alagudv-abhidhad gramad uttarasyam disi sthitam | Bairapurasya simayah prachim asam upasritain || Ramachandrap... 312484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 159 pranamya sadaram bhuyo vijuapyasya nidesatah | chatur-dasa-grama-varant sampadya paraya muda [| graman akalpayad raja sriman dharmaika-vatsalah l Kaveryah Kapilayas cha saiigamat punya-vardhanat || Triraakutabhidhat kshetrad dakshinasyara disi sthitam | mula-sthauesvarach Chhambhoh paschimasyam disi sthitara |1 Alagudv-abhidhad gramad uttarasyam disi sthitam | Bairapurasya simayah prachim asam upasritain || Ramachandrapuiabhikhyam agrahara-varam prabhuh | karta sri-Rama eveti matva sampradadau muda || grihan vidhaya vipulan prati-vritti-vibhagatah | sayyopadhana-paryanka-vichitrastaranasanaih || devopakaranair gobhir grihopakaranais tatha l saU-tandula-mukhyais cha dhana-dhanyair gudair ghritaih || tadadi-sarva-sambharais sambhritams tan grihottaman | pravesya dvija-varyani^ cha patni-putra-yutan muda || vastra-yugmam cha soshnisham kauseyam ratna-kundale | • anguliyaka-mukhyani kalpayitva prithak prithak 1| varstrabharana-tataiika kantha-sutradi-bhushanaih i brahmanam^ cha sa-patnikan pujayitvatibhaktitah || chatur-dasa-grama-yutara sa-vimsati-satamsakam i sarvamanyam chatus-sima-samyutam cha samantatah 1| nidhi-Dikshepa-pasbana-siddha-sadhya-jalanvitam | akhinagami-samyuktam ashta-bhogyara sa-bhuruham H vapi-kiipa-tatakais cha kachhenapi samanvitam | putra-pautradibhir bhogyam kramad a-chandra-tarakani 1| danadhi-vikrayanam cha yogyain vinimayasya cha | griharama-kshetra-yuktam agrahara-varam sudhih |1 brahraanebhyah kutumbibbyas te'stu na raameti cha | sa-hiranya-payodhai a-pLirvakam pradadau nripah |1 sri-Raraachandrapura-uamny agrahara-varo dvijah | vrittimanto vihkhyante veda-vedanga-paragah |1 {1210 Jines folJoiving contain nanies of vritticlars, loiindaries and j)}i>al.a-stuU dx.) Indrah prichchhati chandalini kira idara pachyate tvaya l sva-mamsani snraya siktam kapalena chitagnina || Indrah i kimartham vada kalyani charmana pihitara tvaya | chaiidali 1 brahma-svam brahmana-kshetram harayanti haranti ye | tesham pada-rajo-bhitya charmana pihitam maya 1| imam dharmam cha yc ghnanti ye cha tat-sahakarinah | kirata-mleuchha-chandala-charmakaratmajas tu te || (8 lincs foUowing confain furlhcr pliala-sldka^^.) :■ Kasyapah Samago dhiraan vidvauch chhri-Krishna-dikshitah | tamra-sasanagan slokan uktvaHkhya viiajate || Mahisura Dalavayi-Deva-Rajaiyya sri-Rama il ' '<noinclude></noinclude> fjoq39ctdsdnl4ujrzwsc7c86w31i1e 104 117268 312485 2026-04-28T19:30:42Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 160 Tirumakadlii-Narasipur Taluq. 64 • On copper plates m tlie laluq ireasury. [Za] Idu pratapa-Hariharapuravada Kolatura ^asana [/&] svasti ^rimatu saiitatam astu namo ' smai siiidliura-vaktraya bandhave jagatam prarambha-phala-vijrimbhe yat-smriti-matram vadanti samagrim jata-miile Gaiiga-salila-sukumare samudayan navaiikurakaram upari kalayantam ^asi-kalam | bhuvi kshetrantastham suchi-bhasita-dhuli-parinatam jagat-kandam vande Girisam asita-tva... 312485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>160 Tirumakadlii-Narasipur Taluq. 64 • On copper plates m tlie laluq ireasury. [Za] Idu pratapa-Hariharapuravada Kolatura ^asana [/&] svasti ^rimatu saiitatam astu namo ' smai siiidliura-vaktraya bandhave jagatam prarambha-phala-vijrimbhe yat-smriti-matram vadanti samagrim jata-miile Gaiiga-salila-sukumare samudayan navaiikurakaram upari kalayantam ^asi-kalam | bhuvi kshetrantastham suchi-bhasita-dhuli-parinatam jagat-kandam vande Girisam asita-tvak-parihitam || yasyodvaha-mahotsave vasumati-damshtra-karamarsanad agronmajjad-udagra-saila-sikharair arabdhi-romankura | paravara-pay6msuke'pi galite sarvanga-saktambara sthemanam katham apy avapa kuhana kolaya tasmai namah ^ akaro raja-ratnanam asrayas S'ripater api | jayatv alanghya-mahima Yadu-vamsa-maharnavah |j tasminn asit Sangamo nama raja raja-Sreiii-mauli-nirajitanghrih | saujagmate sris cha vani cha yasminn ahus tasmad yaugikam yasya nama ||- tasyabhut tanayah prasadhita-nayas sri-Bukka-Rajahvayas sakshat Tryaksha ivaparas .4uchi-vrisharudhas sada yas sivah lebhe saktidharam kumaram anagham sauhitya-yuklam satam nityam hasti-mukhanugam Hariharam sri-Malhnatham tatha tayos sri-Malhnathasya rajnah prajiia-janagranih | Narayana-kumar6'bhuiiNarayana-kumaravat || sa kadachit tithau punye Siipha-sankranti-saiigini ] Marudvridha-Kapilayos samagamam athagamat || s6'rtha-sarthena tirthe'sminu arthi-sarthah kritarthayan | agraharam dvijagrj-ebhyas sva^ritebhy6 vya^isranat l| svasti 8ii-S'aka-varusha 1319 varsha sandalli svasti siiman-maha-rajadhiraja raja-paramesvara pravi- dana-dana-vinodi shoda^a-maha-dana-kriyasamabhihari sri-vira-pratapa Ilarihara-maharayaru prithvi- A A rajyam gaivutt ihalli Isv.ara-samvatsarada S^ravana-suddha 5 Adivara Sirnha-sankranti-punya-kaladalu dakshina-Varanasiy aha Kaveri-Kapila-saugamadalli Agastyanatha-sannidhiyalli Briman-maha-manda- 16.4vara Mallapp-C>deyara kumara-Narayana-Dev-Odcyaru namma tande pratapa-Harihara-maharayari- ge ayur-arogy-aisvaryabhivriddhiy ahatagi Cliannapattanada balilad olagana Kolatura-gramavauu pratapa-Hariharapurav emba agraharav emba agraharava macli sarvamanyavagi dana-lakshana-lakshi- tavagi suvarnnoclaka-dana-dhara-purvakam madi brahmanarige kottevagi a-pratigrihitarugala vivara- (33 lines fdHoiving contain names of vritlidars.) int i-muvattaru vrittiya mahajanangalige a-Narana-Dev- Odeyaru sarvamanyavagi kotta Pratapahaiharapurav aha Kolaturu chatus-simeya vivara (38 lines foUow- inrj contain hotmdari^s.) int i-chatus-simey olag ulla nidhi-nikshepa-jala-pashana-siddha-sadhya-akshini- «garai-ashta-bhoga-tejas-svamya sarva-prapti sahasra-bali sthapitavada en ulla sarvamanyavanu a- muvattaini-vrittiya mahajanangalige sarvamanyavagi achanrarkavagi anubhavisuvar agi a-Narana-Dev- Odeyara sva-hastad oppa || sva-dattaip para-dattain va y6 hareta vasundharam | shashti-varsha-sahasrani vishthayam jayate krimih ||<noinclude></noinclude> osoxagvv9f3vmghqatofw0r3qgvw78f 104 117269 312486 2026-04-28T19:30:48Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 161 yash shodasa-mahadana-kriya-samabhiharavan | samam anvamatartham sa sriman Haribaro nripah || [III h] idu pratapa-Hariharapuravada Kolatura fiasana H (m Kannada charaders) sri-Triyambaka. 65 At Tirumahulal, on a stone to the north of the Asvaftha-l:atfe. *S'ubham astu sri . . Ganesa fsubham astu ma Jnamas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagarararabha-mula-sthambhaya S'ambhave 1| Bvasti 8ri-v... 312486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 161 yash shodasa-mahadana-kriya-samabhiharavan | samam anvamatartham sa sriman Haribaro nripah || [III h] idu pratapa-Hariharapuravada Kolatura fiasana H (m Kannada charaders) sri-Triyambaka. 65 At Tirumahulal, on a stone to the north of the Asvaftha-l:atfe. *S'ubham astu sri . . Ganesa fsubham astu ma Jnamas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagarararabha-mula-sthambhaya S'ambhave 1| Bvasti 8ri-vijayabhyudaya-S'aHvahana-saka-varusha sa 1658 sanda vartamanavada Na}a-nama .... Jeshta-ba 5 S'ukravara Simha-lagnadalU Gangadharaiua maga Lingappana patni Gaurammana uda- rotpanna Nanja-Hebbarige Sangamesvara-sthapana Visvanatha-Nanjundesvara-naivedyake Yaragana- halli hebka svasti ka ga 1 2 yi-Sagodanahalliyalli 66 At the same village, on a hroken stone in the floor of ihe verandah of the Asvattha-Ndrdyana temple. Svasti samasta-jana-vikhyata pasana-labdh^neka-guiia-ganalankrita-charita naya-vinaya-vinyuna- vira salana-visuddha gudda-dhvaja-virajita lilata-vaksha-stala bhuvana-parapra . . mula-bhadraluva ^rimatu Yirayya Nagenna Rajendra Parasara visva ma . . sade Derenali-Mahadevaravaru nagga . . bitta . . Yikrama-Bhatta 67 At the same village, on a stone in the steps of the Devara-haf/e hathing ghat. Svasti srimatu jayabhyudaya-Salivahana-saka-varusa 1416 sanda vartamana Ananda-samva- tsarada Chaitra-ba 3 S'u . . svasti samasta-prasasti-sahitav ada dakshina-Varanasi vada sri-Rud ra-padad a Kaveri-Kapila-sangama dah Tirumakudala siiman-maha-man(Ialesvara sri-Vira- Naiija-Raya-Vodeyar-arasina pradhana Deva-Rayanavara makkalada tanavaru sri-Agastyanatha- devara Gargesvara-devara varahagayilasav ada sriman-maha-deva devottama S'riman6hara- devaranu pratishtenu madi pratishte-punya-kaladalli avara amrita-padi 69 A At Algod, on a stone in the tanh. Parama-sriyam taled oged ereyorn paramopakari dharmmajnam sun- | dara-tejan enisi negaldam | dhareyol Govindamayyan emborvvisam || Manu-charitrar alanghya-vikrama-yutar ddharmmartthigal satya-sad-| vinutar niti-vidar pratapigal enalk iy andad i-Mabala-| A yyanum olpain taled Isarayyanum ivar Govindamayyauge sayp i enisal puttidar endod inn avarum i-bhul6kak ascharyyame || Bhimarjjunar alavam polv l a-raedini negalda tammut irwargge maha-| deva Nolamba-kulantaka- i deva-padabjangal avarge Mara-Yisvarara || vinuta-parakrama-kramadin i-nelanam nerey alda biran a-i tane modal endu bannipa jayojayan em kiriyalte Mabala-l • In Grantha and Tamil characters, f Ii Nagari characters. % In Kannada chatactere,<noinclude></noinclude> 3kho7mn3blzujuggoiv994i5mm8xxsg 104 117270 312487 2026-04-28T19:30:56Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 162 Tirumakudlii-Narasipur Taluq. yyane bilalam trivacha nere maddilana ghularende bhubhujam i manam osed ayyan ayyan enal ayya-vesar pporal akku dhatriyol || ene negalda Mabalayyang | aneka-gunaratna-ra^i Manu-muni-charitam j vinaya-vibhushanan olping | ineyam modal enisi puttidora Chavundam || atanin aluva bhuvanadole sale dammam aneka 70 At the same vW/ige, on a hrolccn stone in tlie hascment of tlie Siddhesvara temple. Karara benna-varggakke vidva... 312487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>162 Tirumakudlii-Narasipur Taluq. yyane bilalam trivacha nere maddilana ghularende bhubhujam i manam osed ayyan ayyan enal ayya-vesar pporal akku dhatriyol || ene negalda Mabalayyang | aneka-gunaratna-ra^i Manu-muni-charitam j vinaya-vibhushanan olping | ineyam modal enisi puttidora Chavundam || atanin aluva bhuvanadole sale dammam aneka 70 At the same vW/ige, on a hrolccn stone in tlie hascment of tlie Siddhesvara temple. Karara benna-varggakke vidvat-karadanda-. . vikasa-taruna-dinakaramBalagayya-sajatam varatejorasi 71 At Nilasoge^ on a hrolcen stone to the east of Mdliugesvara tanple. {Grantha and Tamil characters.) Svasti sri pukal-madu (ihe remaindtr corresponds wiih ilie No. 7 ofthis Taluq, down to) yandu 35 avadu ^2- At Hiriyur {Narasipura hohli), on a stone to the west of Jalandhesvara ttmpJe ncrtk ofthe viUage. Svasti sri-pratapa-chakravartti sri-IIoyisala-ViraBallala-Dev-arasaru prithvi-iajyani geyut ire Saka- varusa 1?22 sanda Saumya-samvatsarada Jeshta-ba 2 S6 srimanu malia-pnsayitarum appa Rayicha- navarii Tore-nada adhikaravam geyuttam yire Kcdaha-nayaka Danuran a-Linga-Gaudar>a maga Hom-Gauda -Gaudana maga .... 73 At Mdddpura (same lioUi), on a stone to the south of Sivdchdr Gauda-Basapp)a's hotise. S'ubham astu | svasti sri-jayabhyudaya-S'aka-varusha 1441 Pramadhi-sainvatsarada Chaitra-^u- 10 llu ^riman-maha-rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-pratapa sri-Vira-Krishna-Raya-maharayara nirupa- •dim sii-maha-pradhana Saluva-Govinda-Rajagalu Umatura-simeya Miigu(ra)-stalada Madhavapura- vanu llmmatura Deva-Raya-arasara makka}u Naujaya-arasarige Virupaiksha-Vithala-devara sannidhi- yalu sahiranyodaka saha sarvva-manya agraharav agi dharey eradu a-gramake saluva svamya sunka sahav endu bidisi kottu niHsida sila-sasana |] idakke grantha || (Jiereare 5 stanms containing phala-stuti.) 76 At Maradtpura (same hohli)^ on a stone to tJie west of tJie Upparige-Basava temple. Sarvadhari-vatsarada Chaitra-ba .... sriman maha-rajadhiraja raja-paramesvara sri-Krishna- Deva-Raya-maharayaru Vijayanagaradalli sukhadalli rajyam gaiyutt iralu a-rayange malia-pradhana .... yidanda .... luva Govinda-Raja-Vodeya sri-Mallikarjuna-pratishthe v 78 A t Mugur ( Mugiir Jidhli ), on a sfme at tJie Garuda-JcamhJia east of iJie BHesvara tempJe. S'ri-vijay6nnata-banubS;jiyem | devara-mitrana Yadavdrabudhim | pavana-nama-Harim namottamam | kavanu jita bujadhipam || svasti sri-samasta-bhuvanasrayam ki-prithvi-vallabham maha-rajadhiraja Dvaravati-pura-varadhisva- ram Yadava-kulambara-dyumani samyakta-chudaraani maleraja-raja mflleparolu-ganda ganda-bherunda kadana-prachanda asahaya-sura Sanivara-siddhi giridurgga-malla chalad-anka-Rama vairibha-kan- thirava Chola-rajya-pratishthacharyya Magara-rajya-nirmmida Pandya-samiuldharana nissaiika-<noinclude></noinclude> p18wrdnsfabjoi18l5j2m16enbunh92 104 117271 312488 2026-04-28T19:31:06Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 163 pratapa-chakravartti Hoyisaiia bhuja-bala sri-Vira-Narasimha-Dev-arasaru prithvi-rajj-am geyutt iralu I svasti sri-jayabhyudaya S'aka-varsha 1199 neya Yisvara-samvatsarada Jeshta-ba 13 Mamda-dina | Eamalayaraanargge Soyenahya Hemeya-Devaru nadu hadinalkaram kshema-nelagaiva Mallana Cha- mannanan udara-gunan sriman-maha-pasayitarum appa Bachanna Mallannanava {on ilie hack) ru kotta ^ri-Desinatha - . . . ru kumarana Naradat... 312488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 163 pratapa-chakravartti Hoyisaiia bhuja-bala sri-Vira-Narasimha-Dev-arasaru prithvi-rajj-am geyutt iralu I svasti sri-jayabhyudaya S'aka-varsha 1199 neya Yisvara-samvatsarada Jeshta-ba 13 Mamda-dina | Eamalayaraanargge Soyenahya Hemeya-Devaru nadu hadinalkaram kshema-nelagaiva Mallana Cha- mannanan udara-gunan sriman-maha-pasayitarum appa Bachanna Mallannanava {on ilie hack) ru kotta ^ri-Desinatha - . . . ru kumarana Naradatola-nadan aluvalli Sri-Hiriya-nada Mogura Sankanna Virayannanavara adhikaradalu | sita hadinalkuru nadige sthiraviha Mogura prabhugala amudadira bharadi Santhayan ura besahi para-nari-sahodarara galirp Mogura maha-prabhugalu Malagaya nad-alavan a-deva-bhagada bho {thc remainlng 25 lines contain the namcs ofSeitis.) 79 On a stone south of the pond of the same iemple. {Grantha and Tamil ciaractfrs.) Paaungal-Palasikai-Koiigu-NangiU-Koyarru-Petturai adiyaka kkonda imi eka- chhatra-chchayaiyil sri-Vishnu-var bala Vira- Vallala-Devar prathivi ra konda Chola-valanattu Tdai nam seydu 80 On a stone in the yard east of the same tempJe. Svasti sri-viiayabhyudaya-S alivahana-saka Vyaya-sarnvatsarada srimad-rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-Achyuta-Raya-maharayaru prithvi-rajyam geya Achyuta- Eaya deva-devottama sii-Desesvara-[de]vara anga-bhoga-ranga-bhoga vritti vagi bitta volagercya laKiiia 81 On a stonc south of the pond of the same temjyle. (Granfua ancl Tamil characters.) Vallala-Devan prathivi rajyam panniy arulan-irka Mayilangai-yana Dha vi kula manikka p-Periya-nattu Virn.vakaril Emberuman van-Duvarai p-P6machalli eluruchiyile amudu.. seyd- arula-kkadavadaka oru ikai arisiyum kariyamudum neyyamu(du)m surnlamudum sellakkada- vadaka p-Periyadesi viyapachchi pannirandu nakar taiiil 82 On a siont to the east of tlie same iemph. S'ri-Ganadhipataye namah | svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-saka-varusha 1 517 sandu nadava Manmatha-saiiivatsarada S'ravana-ba 3 llu srimad-rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-Achyuta-Raya- maharayaru prithvi-rajyam geutt iralu .... ya ragase punya-kaladahi . . . adhikari Achyuta-Devarige puiiyav agabek endu ya Devaniiru deva-devottamada sii-Desanathara anga-bhoga rariga-l)hoga 83 On a stonc soiith of ihe main dpor of thc temple. Svasti sri-Saka-varusa 1258 ?anda Dhatu-samvatsarada Pusya-^uddha 1 Bu srimatu pratapa-chakra- vartti Hoyisana si-i-Vira-Ballala-Dev-arasaru Dorasamudrada nelevi(lanalli prithvi-rajyam geyyut iralu ilrimatu<noinclude></noinclude> buoa0b7e44r9uazhni5vdxeauocb3nr 104 117272 312489 2026-04-28T19:31:21Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 164 Tirumakudlii-l!^arasixJiir Taluq. 84 On the hasement of the same temjile in front. S^ri-vijayonnata-banubajlyani | Yadavambliojam pavana-nama Hari-dina dava-kulambara-dyiimani sarvajiia-chudamani maleraja-raja malevavara-danda ganda-bherunda kadana-prachandan asahaya-siira . . . . - -. rajya-nirmula Chola-rajya-pratishthacharyya Pandya-rajya pratapa-chakravartti Hoyisana bhuja-bala ^ri- Yira-Narasimha-Dev-arasaru prithvi-rajyani geyutt iralu... 312489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>164 Tirumakudlii-l!^arasixJiir Taluq. 84 On the hasement of the same temjile in front. S^ri-vijayonnata-banubajlyani | Yadavambliojam pavana-nama Hari-dina dava-kulambara-dyiimani sarvajiia-chudamani maleraja-raja malevavara-danda ganda-bherunda kadana-prachandan asahaya-siira . . . . - -. rajya-nirmula Chola-rajya-pratishthacharyya Pandya-rajya pratapa-chakravartti Hoyisana bhuja-bala ^ri- Yira-Narasimha-Dev-arasaru prithvi-rajyani geyutt iralu !| Saka-varsha 1201 sandu Pramadhi-samva- tsarada Chaitra-su . - A-dandu. . saranagata-vajra-panjara nissanka-mallar appa sandhi-vigrahada Hari- hara-Sova-dannayakara tammandaru (Cha)mmana-dannayaka Yirabaya-dannayakaru Kumarana-nad ada Tala-nadanu aluva a daya-nada maha-prabhugalu Jtlugura ya-nad aluva Bamaja- Gavundana maga Dasa-Gavundanu Alagaya Vadraraya Kalacha Kondaya maga Padi-Gavundanu Aluvandana-ayana maga Mara-Gavunda Kaliya Karagudda Mada-Gavundana maga Tibaya Kala-Gavundana maga Mada .... Gavundana maga Tibayyan olagada samasta-prajegaju tammolu odambattu tarama ura S'ivalya-Desanatha-devara vasundharam | shashti-varsha II 86 At the same lillage, on the Garwja-liamltha hefure the Desesvara temple. Raktakshi-samvatsarada Kartika-su 2 lu Mugiiru-Til:)bannanavara makalu Hampeyannanavarige udesiye madi yadale avarige a-vyadhi samadlianav agi atanu pariuasuv agi sukhadahi yirabek endu udesanagi devarige atana tamma S'ivanappan udesu-madiya kambava nilasahan endu prarthisikondante yitaninda madida kambavu Tibanna-Vodeyara dharraa 87 On a stone in the same tempJe. Subham astu | svasti sri-vijayabhyudaya S'aHvahana-saka-varusha 1550 sanda Vibhava-sam | rada A Asviyuja-suddha 1 5 llu Doddaiyanavaru Hede-nudu Tiruraalaraja-Nayakara kaiyyalH kodagey agi tegada Save gadde MalligahalliyaUi khattige sere madi madike kodi gadde lli yaradu lchandiga gadde hogalagi vulida khandiga gaddeyannu Muguru-Pasanatha-devarige yekanta-avasarada nevedyakke dina- vondakke akki vagaire vondu-balla nevedya maduva mariyadcyaUi MariigalialliyaUi kodagiy Tigi nettu kotta gadde khani vandu i Idiandiga gaddeyu Chikka-Vadeyara makkala Doddaiyyanavaru madida seve 89 At the same village, on a stone south-east (>f tJie TiJJbd-Bevi or Tripura-smdari temple, in tJie yard. Svasti sri-Vira-Narasimha-Devaru prithvi-raiyam goyuttam iralu Mogura sri-Tibbavve-devige Durmmati- Bamvatsarada Bhadrapada-su 1 A adikari Harenna Chahanaya-Sankannanu .... nanda- divigeya yennege varisham pratiyagi ga 1 pa 2 bhaktam madidanu yi dammakke ya Gaugeya tadiyalu kavileya kondavanu<noinclude></noinclude> r49nqu2i21vhtxlu3ddaeh3b828g13r 104 117273 312490 2026-04-28T19:31:32Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117274 312491 2026-04-28T19:31:40Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: m^^^^pJ-k^^^^^^M^I M-^' i^mi^ KS^a DODDAHUNOI (TN.9I ) 312491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>m^^^^pJ-k^^^^^^M^I M-^' i^mi^ KS^a DODDAHUNOI (TN.9I )<noinclude></noinclude> pdr2n4h0l5z1gf4kbm4mux6so3j97kh 104 117275 312492 2026-04-28T19:31:47Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narafeipur Taluq. 16o 90 At the same vlllage, oii a hrolcen inllar lijing at tlie door of TorahaJM Kaujayya^s hmise. {Orantha and Tamil characters.) Svasti sri-Mokiir Malakeyau Vattarayan Paddiimaucha-kamuiidan makan Mancha-kamundan Tipp^w- vai koyilukku sandu yiduvichclian At Boddaliuiidi (same Itohli), on a vtrakal hjing in a pond. ^ « m - 'T Svasti Nitimargga Konguni-varmma dharmnia-maharajadhiraja Kovalala-puravaresvara Nandagiri-... 312492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narafeipur Taluq. 16o 90 At the same vlllage, oii a hrolcen inllar lijing at tlie door of TorahaJM Kaujayya^s hmise. {Orantha and Tamil characters.) Svasti sri-Mokiir Malakeyau Vattarayan Paddiimaucha-kamuiidan makan Mancha-kamundan Tipp^w- vai koyilukku sandu yiduvichclian At Boddaliuiidi (same Itohli), on a vtrakal hjing in a pond. ^ « m - 'T Svasti Nitimargga Konguni-varmma dharmnia-maharajadhiraja Kovalala-puravaresvara Nandagiri- natha srimat-Pemmanadigal svarggi m erida eridode Pemmanadlgala mane-magattin Agarayyam Nitimargga-Pemmanadige kil-guntliey adam Pemmanadigala su-putra Satya-Vakya Pemmanadigalg nldA {on the side of the stone) Vidiya Kahiadu kottadu Kappahalli parihara idan alido VaranasiyaT alidam 1| idakke kamraali-nageyaralla kummanda-satam gesi ketta stalugula vedamanduh idan.aiido mapatagan || . At AlcMru (Sosdle hdAA, o n a stone in front of Ch6/cs'vara ieinple to the north of the village, Svasti srimanu-maha-mandalesvara Banavase-Hanuugalu-gonda-gand a Kongu-NangaU-Talakadu-gonda- ganda bhuja-bala Uchangi-gonda-ganda Vira-Ganga IIoyasana-Dev-arasaru Vira-Ballala-Devaru sukha- dim rajyam geyuttam ire Vilambi-samvatsarada Magha-su S6 . . . . Bachiya-Nayaka Heggade Devayya ema 93 At Doddahdgilu (same holli), on a Irolcen stone hrovghl from ArTx,es'mra fcpt/^lc and iHo.ced in the Mdrt-cluiradi verandah. .... prithvi-rajya Nolambantaka Pemmadi. . . . sabe sandata sii)dali Kudilurolike svarggastar ada panilama Kalnadu gottu .... vara makkalge .... Vikramadityan Udiyadityanum embor avolisido muvatteradu sarbba parihara 1| i-Kalnattan arid olda kond aklange doler ettidonge sasira kavile sasira .... ma sasira kere na lokakke na • . . . 94 At Kolaiuni (same hohli), on copper plates in tlie Tahiq trcasury. {Grantha and Tamil cliaracttn — 5 platei.) {I a) Svasti sri-Rajendira-Chola Karikala-Chola-chakkaravattikku yandu 15 vadil Nikarili-Chola- mandalattu k-Kai (J h) yavara-nattu k-Kulattiir Mungavangusa kkulattullan Cholandanukktt Kulattur narpale (ITa) llaiyum MannukkLiriya valaiyaraiyam uykalafi sellumbadi kaniyaka kudutta pariyattamum ittu vittan Karikala-chchakkaravatti yi {II h) ppadi ku(lukl<a kkondu perandu oru erivuii katti koyihim eduttan Cholandan idu Kulattur valaiyam-avadu Uyakiraikku tte {III a) n- arukil Sivakurikki akkappatta kuttukkall akappada Sivakurikki akappada Nedukurukkiku mer {III b) kil Sivakurukki akappada Vengai ppallam akappada Kundanellikku vadav arukil kuttuk(JFa) kal akappada Kaivvarattukku naduvil Ambadakki malai aruke yidu ellai yidukku ch {IV h) chandu pratuvi appun tteyu vayu akasam chandiradita nakshattirari sandu Cliolan (Va) dan Pilaiytin Vedan Vayira- rukku kkani kannal ttaral ubayi viirai yivanukku yil {V h) lai enravan Gaiikay kkaraiyil kural paf^uvai kkonra papattile povan 42<noinclude></noinclude> r71o0sm2b46q74k8l1vydu9dp9enwsv 104 117276 312493 2026-04-28T19:31:53Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 166 Tirumakudlu-Narasipur Talucj. 95 At Ghidc.rvalU (same hohli), on a stom tvest ojtlie Sdmes'vara temple. Srasti pratapa rajadhiraja rnja-paramesvara sri-Vira-Deva-llaya-Vodeyaru prithvi-rajyam geyuttam idda. Saka-varusha 1341 neya varshada Vikari-samvatsarada Talakada-nada nadanala tamma purake mukhyavada Mallinathapurada gaddeyanna Channa Sindeyanna Purada Madaya Somayya Ramagova- 96 At Ukhalaijere (same holli), on a stone lying in the slreet t... 312493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>166 Tirumakudlu-Narasipur Talucj. 95 At Ghidc.rvalU (same hohli), on a stom tvest ojtlie Sdmes'vara temple. Srasti pratapa rajadhiraja rnja-paramesvara sri-Vira-Deva-llaya-Vodeyaru prithvi-rajyam geyuttam idda. Saka-varusha 1341 neya varshada Vikari-samvatsarada Talakada-nada nadanala tamma purake mukhyavada Mallinathapurada gaddeyanna Channa Sindeyanna Purada Madaya Somayya Ramagova- 96 At Ukhalaijere (same holli), on a stone lying in the slreet to the east of the Mdri-chdvadi. S'ttbham astu | svasti sri-vijayabhyudaya S'alivahana-saka-varslia 1598 ke sacda vartamanav ada Nala-samvatsara Ashada-bahula 2 sriman-maharajadhiraja raja-paramesvarar ada Atreya-gotra Apa- stambha-sutrada Devaraja-Vodeyara putrar ada Kanthirava-arasanavaru Somanathapuradalli Paita- bhirama-svamiyavara pratishtheya nadasalagi .. .. 9 ke Uklagereya gramava dharey eradu kottuiu [L 97 Ai SoiiamWiaimra (samc hdbli), at the enfrance ofihe KHava tem^ple, Srimat-sindhu-taranga-tadana-dasa-dainyad udasyan mahim payad vah paramah pumrm parigatah prandhim varahatmana | damshtra-simani yasya bhiir udavahat saluka-salka-sriyarn yasyasid avisala-palvala-nibhah kallohni-vallabhah || nity6dbha8i-mrina|a-k6ma]a-nija-pr6ttnuga-(lamshtrotthitam kshoiii-chakram a^ hii rasarita-payah-])urabh'ran!am mahat | sanandam vikasat-saroruha-dhiya sadyas sarojalayam arudham avalokya jata-hasitah potri Harih patu vah || avirbhavayati sma nabhi-nalinan Narayano rajasam Dhataram sa Chaturmukhas chaturaya visvam dhiyakalpayat | tasmad Atrir abhud akritrima-tapas tal-16chanad aindavam jyotir jjatu janim jagama vavridhe vamsas tat6 bhiibhu jam || tasmin vismayaniya-charu-charite jato Yadus tan-mukhah prakhyatas cha paras-satam bhujabliritah ke chit pura jajnire | *" tad-vamse S'ala ity udagra-mahima sarvani mahim bahuna bhuujano nripatir nijiin S^asapurim adhyasta sastrekshanah || Vasantim kula-devatam nara-patir nantum kada chid gatas tat-parsve nivasantam asrayad asau siddhani cha tatrantare | sardulo balavan j-ghrikshur agamat tain vya.jnghanapabhis siddhenapi cha hoy Saleti kathitah Kavnata-vacha nripah || tat-kalat prabhriti pratitim abhajan yad-vainsaja bhubhujas tan-namnaiva yadiya-dana-kathanaih Karn6'pi nakamyate | tasyasid P"rayanga-bhu-paribridhah putras lat6'jayata firiman Vishnur asesha-dhannma-vihitau Vedliah param nutanah || tat-putro Narasimha-bhumi-dayitas tasman mahi-vallabho Ballal6'jani danam atanuta yah pratyarthinam arthinam | t tasyabhut tanayo Nrisimba-nripatis Ch61a-pratishtha-parah ' Pandyanara avati sma mandalam ati-sphitena ^auryoshmana ||<noinclude></noinclude> p1xoywnz5d0l5ym4jd6y4r4kgewvkm9 104 117277 312494 2026-04-28T19:31:59Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Kolatur(TN.94) ^i /c -" i?< -T"^ 1? u^ f ^"v ' rv . ii M^N^fi^^- ^.i:i^ ■'''^'^'^ '^^S.D ^a.^ g^.C/ >#^- ^*''>! •.5 ^'>^^''=^^ ^ "-Si 'c,^^'^^^ 312494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Kolatur(TN.94) ^i /c -" i?< -T"^ 1? u^ f ^"v ' rv . ii M^N^fi^^- ^.i:i^ ■'''^'^'^ '^^S.D ^a.^ g^.C/ >#^- ^*''>! •.5 ^'>^^''=^^ ^ "-Si 'c,^^'^^^<noinclude></noinclude> 9m6ssfk378s7y2i2albbist6dviexzj 104 117278 312495 2026-04-28T19:32:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 312495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 104 117279 312496 2026-04-28T19:32:15Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: KOLATUR (TN.94) #. -g^oiw- ;cij cB ^ ^, ;$;■ I, jj^ ;^ W^ <^ rB i-' l*^*-'"'?^?^::?^ ^' '<ti '^iJ'^" -^.Sm.^ *^ "^iSJ^iS^^ ^S^^cV n^r^ ^^^''iO'^ ^.H -3 7,€,^T?-,d>'K .^o, 5^^ ^ D cu o ^> T (>J ^^^ ?r. O ol ^ Ov o,nJ ^OcfS X 1^ i-r-^ rJ 5s:x (^ oJ ri uc/ 1-' T f) *7 312496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>KOLATUR (TN.94) #. -g^oiw- ;cij cB ^ ^, ;$;■ I, jj^ ;^ W^ <^ rB i-' l*^*-'"'?^?^::?^ ^' '<ti '^iJ'^" -^.Sm.^ *^ "^iSJ^iS^^ ^S^^cV n^r^ ^^^''iO'^ ^.H -3 7,€,^T?-,d>'K .^o, 5^^ ^ D cu o ^> T (>J ^^^ ?r. O ol ^ Ov o,nJ ^OcfS X 1^ i-r-^ rJ 5s:x (^ oJ ri uc/ 1-' T f) *7<noinclude></noinclude> fvykg0foadkwkzf21143pamkcqf79sf 104 117280 312497 2026-04-28T19:32:24Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117281 312498 2026-04-28T19:32:34Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 167 tena sthavara-jangamasya jagato neta niyantii dvishain Sonias soma ivodapadi sakala yasmin praseduh kalah | asani-asa cha Vijjaleti mahila Gangeva dugdhambudhes tunga-srir udiyaja kalpaka iva sri-Narasimhas tayoh || yasya krura-kripana-kona-kashana-trutyad-dvishat-kandhara- kihi-schyotad-amanda-Iohita-payah-purair vvisuddham yasah | yasmin datari kataras sura-taruh Karnas sa kim varuyate chinta-ratnam achintyam ev... 312498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 167 tena sthavara-jangamasya jagato neta niyantii dvishain Sonias soma ivodapadi sakala yasmin praseduh kalah | asani-asa cha Vijjaleti mahila Gangeva dugdhambudhes tunga-srir udiyaja kalpaka iva sri-Narasimhas tayoh || yasya krura-kripana-kona-kashana-trutyad-dvishat-kandhara- kihi-schyotad-amanda-Iohita-payah-purair vvisuddham yasah | yasmin datari kataras sura-taruh Karnas sa kim varuyate chinta-ratnam achintyam eva surabhis saulabhyam abhyasyatu 1| pure vasan Dorasamudra-namni s6'yam Nrisimhah kshitipala-simhah | kada chid asthanam athadhyatishthat tati-otthito danamayah prasangah |i tadatve satvanam api hridaya-vedi matimatam mahiyati murdhauyas sakala-nripa-samanta-sadasah | Nrisimha-kshmapala-pranaya-rasikas Soma-sachivas sva-plthach chintabhis sahitam ahitanam udachalat || Malli-Deva-pritana-patis svayam yat-svasuh prathama eva nandanah | ^ varitiiri-nripa-sauryy a-pavakah pani -dhuta-taravari-dharaya || Chikka-Ketaya-chamii-dhurandharo yasya bahu-dhuram anya-durddharam abibhartti Narasirpha-bliupateh putra-bhandam api mandanam bhuvah || pranamya tishthantam avekshya Somam sabhagiueyam Yadu-vamsa-chandrah 1 vijnaya tat-karyam aseshara asu pradat svayam tasya samihitani || punas cha tenaiva krite'grahare pratishthitanam Murabhit-tanunam | piijartham asmai tri-sahasra-sankhyam karasvam atmiyam adat sa nityam || s6'pi Somaya-dandeso yatharham tam akalpayat | prakatikriyate s6'yam arthali Karnata-bhashaja |( svasti samasta-bhuvanasrayam sri-prithvi-vallabham maharajadhiraja raja-paramesvara Dvaravati- puravaradhisvara Yadava-kulambara-dyumani sarvvajna-chudamani maleraja-raja malaparolu ganda ganda-bheranda kadana-prachanda ekauga-vira rana-ranga-dhira S'anivara-siddhi giri-durgga-malla clialad-aaka-Kama vairibha-kanthirava apurvva-rupa-Kandarppa Ch61a-raya-pratishtl)acharyya Pandya- rajya-samuddharana Magara-rajya-nirramidana Setu-Vindhya-sthapita-jaya-stambha dhana-dhara- dana-sura sri-Vishnuvarddhana pratapa-chakravartti Il^sala bhuja-bala sri-Vira-Narasimha-Dev-arasaru DorasJinudra-nelevidinol i sukha-sahkatha-vinodadim prithvi-rajyam gevutt irddalH tamma priya-putrar ada Somaya-dannayakaru tamma hesarahi maclida maha-agraharadalli pratishtheya madisida Vai- shnava-stalada Kesava-devaru mukhyavada devarugala ahga-bh6ga rariga-bh6ga nity6tsava naimitti- kotsavA khai.ida-sphutiLa-jirnn^ddharakkeyum a-bahattara niy6gigala jivita-varggakkeyum selavao"! a Narasimha-Dev-arasaru S'aka-varsha sasirada nura-tombhatt-eradaneya S'ukla-samvatsarada Asha- dha-suddha dvadasi Budliavarad andu dhara -purvvakav agi kotta stalahgala ayahgalanu srimanu niaha-pradhanam Gayi-Govahi ganda-peiiilara mandalika-jubav uddanda-mandalikara ganda danda- natharDevendra asivara-Svayarabhu khalga-Trinetra ati-vishama-hayarudha-praudha rekha-revanta para-bala-Kritanta svikara-sarodaya anna-diina-vinoda suvarnna-dana-sura Hemnieya-dandanatha purvva- ehula-marttanda Revala-kalpavalli-pushpodgaman ada S6maya-dannayakaru a-mariyadeyalu dhara» purvvaka madi kottastalahgala ayahgajanu a-dannayakaraaliyandiru MalH-Deva-dannayakaru Chikka- Ketaya-dannayakaru vibhagisi a-devarugala amrita-padi vupa-brayakkeyu a-niyogigaja jivita-vargga- kkeyu vivarisi viniy6gisida kraraa |i svasti sri-Dliatu-samvatsarada Asvija-suddha tadige Adivarad andu Srimatu sarvva-namasyada mahagraliarara vidya-nidhi prasanna-S6raanathapurada grama-madhyada pi-asanna-Kesava-devaru ganda-pendara-Gopala-devaru varada-Janarddana-devaru a-prakarada Brahmadi-devaru aru Kesavridi-devaru hanneradu Hamsa-Narayanadi-devaru hanneradu Machchhadi-<noinclude></noinclude> h2ojw9a1liftz72301aa61af2ru3uhg 104 117282 312499 2026-04-28T19:32:52Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 168 Tirumakiidla-Narasipur Taluq. devaru hattu Sankarslianadi-devaru hanneradu Krishnavatarada-devaru hanneradu sri-Kaveri-tirada Lakshmi-Narasimha-devaru a-Yoga-Narayaiia-devaru Malavaljiya Sarangapani-devaru int inibaru ■devavugala deva-danada stalangala suvarnnaya {nhout 60 lines foVowing cofitam the details ofdya and vyaya) i-dharmmava madida Somaya-dannayakara s6dai'nliyarn Marura Chikka-Ketayya-dannayakara sri-hastada voppa | sri-guru 1 maiigalam aha... 312499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>168 Tirumakiidla-Narasipur Taluq. devaru hattu Sankarslianadi-devaru hanneradu Krishnavatarada-devaru hanneradu sri-Kaveri-tirada Lakshmi-Narasimha-devaru a-Yoga-Narayaiia-devaru Malavaljiya Sarangapani-devaru int inibaru ■devavugala deva-danada stalangala suvarnnaya {nhout 60 lines foVowing cofitam the details ofdya and vyaya) i-dharmmava madida Somaya-dannayakara s6dai'nliyarn Marura Chikka-Ketayya-dannayakara sri-hastada voppa | sri-guru 1 maiigalam aha sri (icliat foUoivs is pliala-sluti). 98 On ihe ivcst skh ofthc same stone. Svasti sri-V^ira-Ballala-Dev-arasaru kotta patra-sasanada padi jj S'arvvari-samvatsarada ('hayitra- suddha navami Mang.ilavarad andu svasti ^rimat-pratapa-chakravartti Hoyisana sri-Vira-BallAla-Dev- arasaru srimatu-sarvva-aamasyada mahagrahaiara vidva-nidhi prasanna-Somanathapurada S'aiva- *stana Vaishnava-stauada deva-danada mahajanangalige kotta patra-:^asanada kramav enUiidade a- Somanathapurada vritti nura yippattararolage jisyanyada Saiva-stanada Paucha-Linga-devaru holeya- tadi Narasimhesvara-devaru volag ada devarige iira-viitti elu a-grama-madhyada prasanna-Kesava- devaru holeya-tadiya Lakshmi-Narasimha-devaru Malavalliya S'araiigapani-devaru volag ada Vaislina- va-stanakke vulla vritti liadinaku antu a-dova-danaklce vulla vritti yippatta ondakke a-Soraanatha- purada mahajanangalu tattu vibhagav alte hiugisi kotta Bandiira tattina vritti yippattondarolage a- S'aiva-stanada vritti elara vutpattiya volage a-vrittigalige niyatakarav aha siddhayavanu a-Yaishnava- stanadavarige yikki uUyittu a-devara amrita-padige saluvudu a-Vaishnava-stanada vritti hadinalkar utpatti niyatakarav aha siddhaya gudi a-devarugala auirita-padi upa-braya volagayitakke saluvudu antu vritti yippattondara bagcya niyatakarav aha siddhayavanu a-S6raanathapurada niahajauangalu a-Vai- shnava-stanakke yikkuva siddhayada honnina olage ilihi kottu iilida honnanu a-mahajanangala kayiyallu a-Vaishnava-iaahajanangalu koivlu a-devarugaja amrita-padi upa-brayakke madi kombaru a- Somanathapurada mahajanangaUi Talekada Kirtti-Narayana-devarige koduva sibandiya honnu a- nelHguin a-S6manathapurada katte kaluvo kercya chandige hattu a-upa-kshayada honningara a-deva- danada vritti yippatta ondakke baha bageya honnanu a-vrittigala utpattigala olage a-deva-danada raahajanangalu terutta baharu nadii maryyadeyalu aramane inutti a-purvayav enu bandadam a-S6ma- nathapurada raahajanangalige kundisi a-deva-danada vritti yippatta ondakke hadikiyannu bere baruvu- du a-S6manathapurakke urutyav agl banda hadike horano hodikc raala braya volagayittu yenu banda- dam a-deva-danada raahajanangaja a-vrittiya stajangala karanav illade a-S6manathapurada maha- janangalu tave teruvaru a-S6nianathapurakke aramaneyindalu apurvvaya muntagi enu bandadam a- deva-danada karanav illade tave teruvaru yi-raaryyadeyalu a-deva-danangalu a-chandrarka-stayiy agi saluvant agi a-BallaJa-Dev-arasani a-deva-danada mahajanaugaligo karunyam madi kotta patra- ^asana raangalam aha sri 99 On tlie east side ofthe saine stone. Krodhana-samvatsara-Phalguna-ba 10 Bruhavarad andu svasti samasta-prasasti-sahitam srimat-sarvva- namasyada mahagraharain vidya-nidhi prasanna-S6raanathapurada aru tattina mahajanangalige a- graraa-madl)yada hadiualku vrittiya Vaishuava-raahajanangalu kotta patra-sasanada kramav entendode Kilubagu aru-tattina raahajanangalu a-Kesava-devar olagada devarige amrita-padiyagi sasanasthav agi ikkuva hagada liarike siddhaya gadyanam innura hattakke pratiyagi Hosahalliya kolu .... neya danage Malla-Kenchaya tritiyada gaddeyolage a-devara tattina chi . . da halina gade salapidu adara mudalu aidu tattina valage gadde salage ippattaidu antu salage muvattu-a,m-tattina mahajanangalu Kesava-devarige teruva hagada hanakke gadyanain inniira hattakke pratiyagi .... valigc muvattanu mahajanangala kaiyyalininde ko mahajanangalanu a-Vaishnava-mahajanangalu yendendu<noinclude></noinclude> hxsgwckafwkywvyplcqetgf9z4ynw8g 104 117283 312500 2026-04-28T19:33:14Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 312500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 104 117284 312501 2026-04-28T19:33:29Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tiruniakudju-Narasipur Taluq. * 169 hagada hadike gadyanarn innura hattanu belasala . . -salage muvatta herunu se aru-tattina mahajanaiigalu hadinaidu-tattiya Vaishnava-mahajanangalu varusham-prati gadyanam a-muru-kattBk- ligeyagi kere-kakiveya Brahmaru yi-gadde phala. . muvattara rajayavanu devara amrita-padi- sahge mata brayavanii .... yi-dharmmavanii a-chandrarkka-sthayiyagi 100 On the saiue stone at the hottom. Svasti sri-Vira-Narasiipha-Dev-ar... 312501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tiruniakudju-Narasipur Taluq. * 169 hagada hadike gadyanarn innura hattanu belasala . . -salage muvatta herunu se aru-tattina mahajanaiigalu hadinaidu-tattiya Vaishnava-mahajanangalu varusham-prati gadyanam a-muru-kattBk- ligeyagi kere-kakiveya Brahmaru yi-gadde phala. . muvattara rajayavanu devara amrita-padi- sahge mata brayavanii .... yi-dharmmavanii a-chandrarkka-sthayiyagi 100 On the saiue stone at the hottom. Svasti sri-Vira-Narasiipha-Dev-arasaru kotta patra-sasana-padi Vishu-samvatsarada Pushya-bahula- bidige Adityavarad andu srimat-pratapa-chakravartti Hoyisana sri-Vira-Narasimha-Dev-arasaru svasti samasta-prasasti-sahitam siimat-sarvva-namasya maha-agraharam vidya-nidhi prasanna-Somanatha- purada grama-madhyada Ari-prasanna-Kesava-devar olagada devarugala acharyyaru Vaishnavaru Nambiyarugalu olagadavarugal'ge lcotta patra-sasanada kramav entendade | a-devarugala deva-danada sthalangalolage a-S6mauathapiirada ara-tattina olagana Bandiira tattina olage a-Vaishnava-bageya vritti hadinalkara praptigalaiui halligala kodagiya tontangalanii Edadore-nad olagana prasiddha-sima- samanvitav aha Hadaravagilana holiiya tadiya kalaveyalli a-devara kodageya gadde salage innuranu int i-SLlialangala ashta-bhoga tejas-svamya-sahita nashti tushti giidi a-acharyyaru Vaishnavaru Nambi- yarugalu tave anubhavisikondu a-sthalangalige a-S6manathapurada aru-tattina mariyadeyali tamma hadinalku vrittige banda siddhayagege cnu bandadanu tave tettu a-sthalangalige tamraa sasana mariyade- ya siddhaya gadyanam sasirada aruvattakam yi-devarugala amrita-padige alava nellu a-sasana-mariya- deyallii tettu a-devara padiya kolagada Somaya-dannayakara addika muntagi a-devara kotharakke kode keyyaiigala beleya kalangalali alava nellu aidu-sasirada raunnijru salageyanu varsham-prati yi- mariyadeyal ashtarnsada hebbud ondu illade a-sthanadavaru alavutta baharu yi-maiiyadeyan ellanu kundi nadasuttam yiralu tamma bahatara niyogigalige piirvva-mariyadeya sasanadalulla jivitavanu munnina mariyadeyalli MareyahalUyali nele jivitavagi koluta baharu yi-sthalangalige adhikara addika kolukararu muntagi aru h6ga-salla a-Hadaravagilango nada-mariyadeyalli purbbayav enu bandade a- sthanadavaru teruvaru a-devarugalige yinnulla melu-padiyanu upa-brayavanu "nadasuva manisara nadasiii nadasuvantagi a-Narasiiifta-Dev-arasaru a-acharyyaru Vaishiiavaru Nambiyaru volagada- varugaVige karunyain madi kotta patra-sasana yint appudakke devara sri-hastad oppam | Maleparolu ga^da il 101 At tlie saine viUage, on a stone at the Pahcha-Lmga temple. Namas tunga-^iras-chumbi-chandra-charaara-charave | trailokya-nagararainbha-mula-stambhaya S 'ambhave i| nityodbhasi-mrinala-komala-nija-prottunga-damshtrotthitara ksh6ni-chakram abhiprasarita-payah-purabhiramara mahat | sanandam vikasat-saroruha-dhiya sadyas Sarojalayam arudham aval6kya jata-hasitah p6tii Harih patu vah ii :' asich-chhesha-phana-sahasra-vilasan-raanikya-jala-prabha- bhasvat-kundala-santater niMurabhido nabhi-sar6jat pura I devas sthavara-jangamasya jagatas srashtqjvalan yan-mukham- bh6jarama-nivasi-hamsa-vanitevabhati VAg-devata || Pushpachapa-visikhair anakalo kiiikar6'pi sura-vrinda-vanditah | manas6'.jani munir vVidhes sudliir Atrir a-tri-nayan6 vrisha-dhvajah || tad-akshnas sindlumam ayam ajani mitrain priya-sakhas chakoranam chuda-manir api Harasyakhila-gur6h | 43<noinclude></noinclude> 6bkou641m7zbvk9536m4xi87mqidfn0 104 117285 312502 2026-04-28T19:33:37Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 170 . Tirumakudlu-Narasipur Taluq. sudha-rochir yyasmmu udayati saraih panchabhir alam pidhatte Pushpesbus sakalam api lokam prati muhuh || Yadus sudhakarasyasit kule balavad-agranili | prasarita-yasas-stoma-visadikrita-dinmukhah || Salakhyas tad-vamse visada-yasasa kshalita-harit paripako nrinam iva sukrita-raaes samajani.| visasmara kshoni Sagara-mukhar6rvvisa-vi)'aha- vyatham yasmin jate S'asapura-nivasaika-rasike |t {From liere corresjoonds with N... 312502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>170 . Tirumakudlu-Narasipur Taluq. sudha-rochir yyasmmu udayati saraih panchabhir alam pidhatte Pushpesbus sakalam api lokam prati muhuh || Yadus sudhakarasyasit kule balavad-agranili | prasarita-yasas-stoma-visadikrita-dinmukhah || Salakhyas tad-vamse visada-yasasa kshalita-harit paripako nrinam iva sukrita-raaes samajani.| visasmara kshoni Sagara-mukhar6rvvisa-vi)'aha- vyatham yasmin jate S'asapura-nivasaika-rasike |t {From liere corresjoonds with No. 97 ofthis TtMtq, heginning with Vasantim, verse 5, doivn to pra- sanna-Somauathapuraj suhstituting S'aiva-stlialada Somanatha-devaru for Vaishnava-sthalada Kesava- devani. Tlien confinues) isanyada Biijalesvara-devaru Hemmesvara-devaru Revalesvaradevaru Soma- natha-devaru Bairalesvara-devaru a-sri-Kaveri-tirada Narasimha-devaru Paiicha-Linga-devara battireya Sovalesvara-devaru int inibaru devarugala deva-danada sthalangala suvarnnaya {here follow deiails of aya and vyaya to the end.) 102 At Muttatli (Raugasanmlra hoUi), on a hroJccn slone ai the Mdri-cMvadi. .... niba ppaudita-pada-kamala ki-kula Valabhi-pura-varesvara ba ata panciia-netra- dhvajadhiraja ma ari-rupa-singa nanniyasekara sri Muttattiyam Nagakumarayyange kotta dendode siddayam aya-ganya .... gadyana putti muru .... kandugavu bhaUa nalagadivam .... kuru-dere vadderappa .... {on tlie haclc) .... vibluiv eHakke stiteya bha .... dene- yarasiya nerajayatatri .... la Muttattiv ellakke saldo .... 103 At Jodi Basavanapura^ on a stone at the enlrance of the Mahohalekmra temple. {Grantha and Tamil characters) S'vasti 8ii-samasta-bhuvanasrayam sri-prithivi-vallabliaiu maliArajadhii-aiani paramesvaraiu parama- bhattarakam Dvaravati-pui'avaradhisvararn Yadava-kulambara-dyu mani samyaktva-chvidamani ,male- raja-raja malaparolu ganda ganda-bherunda kadana-prachnndan ekanga-viran asahaya-siira S'anivura- sidhi giri-durga-malla chaladanka-Rama vairibha-kanthirava Magara-i ajya-nirmulana Choja-rajya-pra- tishthacharya Pandya-disapatta nissaiika-pratapa-cbakravartti Hosala sii-Vira-Somesvara-Devan ChoJa-^ rajyan kondu ange prathivi-rajyam pannanirka Periya-nadana I(]ai-nattu Kolkanattu Mudakkulaiyan S'aiikara-Kamundaa makan kiman maha-pradhana nayakkan ....... gatakala ^akabdam 1101 senra Vi(ka)ri-8amvatsarattil Idaidurai-nattu p-Pittuman-pa]|iyil Asvalayana-sutran Harita-gotro- dbhavau KittayanpillaiViisudevare inda Hariharattai anda Vasudevar pillai De^iyappa avar pil Alvan avar piUai Kesava-Devar-ana Sivaka nand)i sangarpaniyay jirnittiiunda koyilai ilich- chi karpariiyaka chcheyvittan gopuramum Durgisvaram-udaiyarku makara-toranamuin Vrishabha-dev- araiyum ttam udaipattaiyum seyvittan sva-kul: ja-purushena sthapitam purvam asmin Harihara-griha-madhye Sahyayones tu tire | divasa-vilaya-jirnam Kesavaryena bhuyo Har^bara-griham etat nirmitam sarva-vandyam l|<noinclude></noinclude> d7s84veua9st7hdq6z44m9mgb032iod 104 117286 312503 2026-04-28T19:33:45Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 171 104 On the 'basement ofthe same temple. - {GranHia and Tamil characters.) S'Tasti sri-Vira-Vallala-Devan pratavi-rajyam panniy arulanirka Plava-samvatsarattu Karttikai-masattu A t-Tukki;lvaram-udaiyarku ttirunanda-vilakkukku Iralichchekkunakkumbiran-Bhattan kudutta gajyanam nalu innakikkum oru nanda-vilakku chandraditya varai seluttak kadavan ik-koyilil kaniyalan Periya-Devan 105 At the saihc village^ on a slo... 312503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. 171 104 On the 'basement ofthe same temple. - {GranHia and Tamil characters.) S'Tasti sri-Vira-Vallala-Devan pratavi-rajyam panniy arulanirka Plava-samvatsarattu Karttikai-masattu A t-Tukki;lvaram-udaiyarku ttirunanda-vilakkukku Iralichchekkunakkumbiran-Bhattan kudutta gajyanam nalu innakikkum oru nanda-vilakku chandraditya varai seluttak kadavan ik-koyilil kaniyalan Periya-Devan 105 At the saihc village^ on a slone on tke edge of Hundi-S iddana ChikJca^s field. {Ist Side) Nirddhuya-puti-mala-lepaui ulaiii kiilaukam alokatas tii-jagati prati-pujito yah 1 sii-Varddhamana iti paschima-tirtLia-iiatho bliavyatnianam disatu santatam ishta-pushtim || bd-Varddhamana-Jina-vak la-samutthHm arttha-sartthaip samastam api sutra-gatam chakarat yas sarvva-bhavya-jana-kantha-vibhushanartthain sri-Gautauio ganadharo' stu sa nah prasiddhyai ||: gurunam kirttimau-murttir vviihnishadya virajate | tad-viprayoga-sokartta-bhakta-chitta-prasantaye || srimad-Dramila-sanghe'smiu Nandisahghe'sty Arungalah l anvayo bhati nissesha-sastra-varasi-paragaih || Samantabhadras samstutyah kasya na syan muihsvarah I Varanasisvarasyagre nirjjita yena vidvishah || upetya samyag disi dakshinasyam Kumaraseno muihr astam apa | tatraiva chitram jagad-ska-bhanos tishtaty asau tasya tatha prakasah 1| kritva Cliintainanim kavyam abhishtartha-samartthanam I Chintamanir abbuu namna bhavya-chinta-manir ggu. . . || vidvach-chuda-maiiis Chudamani-kavya-krite. . . I Chuclamani-samakhy6'bhul lakshya-lakdia. . . . lakshanah || yas saptati-mahavada-vijayi vandya eva sah 1 brahoia-rakshasa-vandyaiighrir mMahesvara-muuisvarah !| asanta-varttini-kirttis tapas-sruta-samudbhava 1 yasyana.vadya-santatnja S ant -Deva-munisvarah II tasyakalahka-Devasya mahimi kena varnu^at3 I yad-vak^ia-khadga-ghatena hato Buddiio vibuddhisah |1 sri-Purpasena-munir cva padain mahimno devas sa yasya pamibhiit sa bhavan sadharmma I sri-vibhramasya bhavanam nanu padmam eva purpsshu mitram iha yasya sahasra-dhama I| kirttir vVimalachandrasya chandramsu-visadi babhau I yad-vakya-lalitoUasam atra soko'yam idrisah |1 patram satru-bhayahkaroru-bhavana-dvar5 sadi siiicharan- nana-raja-karindra-brinda-turaga-bratakule S-hcipitam l S'aivan Pasupatams Tath'.'ati.-mat'an Kapljikm Kapilan uddisyoddhata-chetasan Vimalacliandrasambaie aad irat ;| Indranandi-munindrtryam vaudyo yena prakalpitau I Pratishtha-Jvalini-kalpau kalpantara-kritvsthiti |j Paravadi-Malla-Devo devo yad-bhagya-di. . . . pravritta Krishna-Rajagre sva-namadesa-deiim ||] ; grihita-pakshad itarah paras syat tad-vadinas te para-vadinas syuh | tesham hi mallah Paravadi-Mallas t ui-nama man-nama vadaoti santah ||<noinclude></noinclude> hks4nxj1he4cdgvh2yqwqh06wc0kdp3 104 117287 312504 2026-04-28T19:33:52Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 172 Tiramakudlu-jSIarasipur Taluq. (2nd slde) sanmatih satya-nama na Gautama tasya jato Bhattaraka. (31 lines gone) . sri-Maladhari srimad-Dramila-sangha . • (Zrd side) namah nam6s'tu (iih side) (9 lines gone) 'jitasena-Paudita . . . , divauka-stutah tarkka-vyakaranagamadi-viditas traividya-vidya-patii.i .. miila-pratipahiko guiia-gunir vidyu-gurnr yyasya sah | sri-Chandraprabha-namato iiumi-pates siddhanta-pruaugrtto .. chandi'... 312504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>172 Tiramakudlu-jSIarasipur Taluq. (2nd slde) sanmatih satya-nama na Gautama tasya jato Bhattaraka. (31 lines gone) . sri-Maladhari srimad-Dramila-sangha . • (Zrd side) namah nam6s'tu (iih side) (9 lines gone) 'jitasena-Paudita . . . , divauka-stutah tarkka-vyakaranagamadi-viditas traividya-vidya-patii.i .. miila-pratipahiko guiia-gunir vidyu-gurnr yyasya sah | sri-Chandraprabha-namato iiumi-pates siddhanta-pruaugrtto .. chandi'6'jitasena-l)eva-rannip6 va .. myatam praptavan 1| srimat-Traividya-vidyapati-pada-kan;ahiridhaiia-Udjdlia-buddlus siddha .... nidhanah visarad-;uurita-svadn .. shta-i)vara6dah | diksha-raksha-su-vaksha . inakiiti-uipuiuis santatan-i bhavya-sevyas s6'yaiu dakshiuya-miirttir jagati vijayate Vasupujya-vratindrah || .. .. timira-mitras sad-gurus sach-charitrah vibhudha-vana-su-chaitrah puuya-sampurnna-gatrah | Jina-nigadita-siitrar pa . . sa sat-pavitras sa jayati guna .... saiua-Chandrapr£d)h6'trah ]| ya . . . . ma-kalapah dhvasta-nissesha-tapah .... sakala-bhupo nirjjitah Purpachapah i galita-sakala-k6pas san-raunis sat . . pas sa jayati gnua-rupas suri-Chandrnprabhankah |j sva-para-mata-vikasas S risuteh kantha-paso namita-muni-ganesah bhavya-b6dh6padesah | Snita-parama-nivesas suddha-raukty-auganesah jayati vara-munisas suri-Charidraprabhesah || Samayadivakara-Dev6 tach-chhishyah parama-tarkkikambuja-mitrah Chandraprabha-muni-nath6 kritva sallekhanain subha-tanu-tyagara |( 6ake sayaka-khendu-bhumi-ganite samvatsare S'6bhakrin- namnisht6 Kujavara-suddha-dasami-prapt^ttarashadhake | mase Bhadrapade prabhata-samaye Chandraprabhakhy6 munis eannyasena samadhina su-maranam se . . gani drag al^hut |i yasyaryyasya gui us satara guna-gurus traividya-vidya-nidhih khyat6'sau samaye divakara iti syad-ikshaya sishyakaih | tair dattara sakalam . . . , ta sruta-guiiam ratna-trnyakhyam kramad aradha . . tya-samadhi .... patis Chandraprabhrd<liy6'bhavat || ya pa . . dasa-vidh6 dharmma kshama kara ganagame parinatis sahitya bhrajante sa bhavan samadhi-vidhina chary6 divam yato dhyana-balanvitah raga-dveslia-m6]iastliirah ||<noinclude></noinclude> m1tl6x6bt64niw33bltrhzomk8rj6og 104 117288 312505 2026-04-28T19:33:59Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tiruinakudlu-^^arasipur Taluq. 173 yas tatvo ... varddhaiuvvitDmh kamebha-kanthiravah ^rimad-Diavila-saugha-bhushana-inanis sad-jnana-chintamanih | dhritva charu-tapas-charitram amalain smritva Jinanghri-dvayam kritva saniiyasanam Jinalaya-gato Chandraprabhas san-munih || "~ loke dushta-janakule hata-kule lobhatnre nishture salaiikara-pare raanoharatave sahitya-liladhare | bhadre devi Sarasvati guna-nidhih kale Kalau sampratam kam yasyasy abhimana-ratn... 312505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tiruinakudlu-^^arasipur Taluq. 173 yas tatvo ... varddhaiuvvitDmh kamebha-kanthiravah ^rimad-Diavila-saugha-bhushana-inanis sad-jnana-chintamanih | dhritva charu-tapas-charitram amalain smritva Jinanghri-dvayam kritva saniiyasanam Jinalaya-gato Chandraprabhas san-munih || "~ loke dushta-janakule hata-kule lobhatnre nishture salaiikara-pare raanoharatave sahitya-liladhare | bhadre devi Sarasvati guna-nidhih kale Kalau sampratam kam yasyasy abhimana-ratna-nilayani Chandraprabharyyam vina 1| sahityonnata-padapam kshiti-tale dushkarmmana patitam Vag-devi-pritlm-vaksha-mandanam aho saSchhidya nirnnasitain | Sarvvajnagama-sara-bhiidharam idam dveshena nirllotliitarn sri-Chandraprabha-Deva-daiva-rnarane sastrarnnavam soshitam j| nam6'stu 106 At Tanibalii {same liohli), oii a sfone ivest of the Upparige-Tyasavatcrnple. Namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave 1 trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || Salan embam Jina-muni hoy | seleyindam puhyan endode gondu mahi- i talav avv-enegani poy Poy- | sala-pesarain taladud itta Yadava-vamsarn. || a-Yadu-kuladolu sakala-ma- | hi-yuvati-kantan enipa Vinayadityam | sriyam palipan adan u- I payajuam tat-tanujan Ereyanga-nripam 1| tad-apatyar Banalam j vidita-gunani Vishnu-bhiipan Qdayadityam | Madanari-mahimar avarolu | hridaya-priyan akhila-dharege Vishnu-nripajam |! atana mahimeyam pelvade H jayati dharani-lokottamsitatmiya-padas chatuia-vibudha-goshthi-praudha-vani-vinodah i sakala-Bharata-vidya-hridya-gambliira-bhavo vipula-vijaya-lakshmi-vallabho Vishnu-Devah || tat-taneyam Yadava-vam | sottaman avadata-kirtti-sahasa-dhanan u- | dvritta-virodhi-nripalaka- | matta-dvipa-simhan enisidam Narasimhani 1| atana tanayan ati-pra- i khyatan udaram samasta-lokadharani | nitividan endod upama-| titam Ballala-bhupa samaratopa |1 svasti samadhigata-paiicha-maha-salifla maha-mandalesvarani Dvaravati-puravaradhisvaram Vasantika- devi-labdha-vara-prasada mriga-madamoda sriman-maha-mandalesvararii Talakadu-Gaugavadi-No- Jombavadi-Banavase-Hanangallu-gonda bhuja-bala vira-Ganga Sanivara-siddhi giri-durgga-malla chalad- anka-Raman asahaya-sura nissahka-pratapa Hoysala Vira-Ballala-Devaru srimad-rajadhani-Dora- samudrada nelevidinolu sukha-sahkatha-vinodadim prithvi-rajyarii geyyuttam irddu Tiramakudala sny-Agastyesvara-devara dibyahga-bhoga-nivcdyarthavagi Yedatore-nada TumbaUx a-Tumbalada Kalu- halli Sabramaniyahalli Scttigavudanahalli Bachagavudanahalli int i-halligal olagada chatus-simeya bhdmiyam Saka-varusha sasirada nura-eradaneya S'arvvari-samvatsaradaPushja-suddha Ashtami Briha- varad Uttarayana-sahkramanadalu a-sthanada sthanilca Pichcha-Jiyara maga Aghati-Jiyargge sarwu- namasya-dattiyagi sri-Vira-Ballala-Devaru dhara-purvvakam madi kottaru | i-dharmmamam prati-pah*si- avaru Varanasi-mukhyav appa punya-tirtthahgalahi sahasra-veda-paragar appa brahmanargg anitu kapilegalam salahkaram madi kotta maha-punyavantaru | i-dharmmaman alidavaru a-punya-tirttliadall anitu brahraanaruman anitu kapilegaluman ajida maha-patakar (2 Imes folhiving contain usual fyml verses) Heggade Bamma-Devana ajiya Naga-Devana baraha mahgajam aha sri sri sri 44<noinclude></noinclude> 4kdc0tbg3kc5z197x9p29574j2slvql 104 117289 312506 2026-04-28T19:34:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 174 Tirumakudlu-NarasiiJiir Taluq, 107 On ihe ivest and south sides of the same stone, {Grantha and Tamil character/'.) {Corresponds tvord forivord ivith Ko. 106, hut cowc/uJes)— stbaiiapati Akattiyanrlar makani: Vach- chandai eluttu sivam astu Hara camas Slvaya 108 In fhe same place. S'ubliam astii svasti sri-jayabbyudaya-S'alivahana-saka-varuslia sa 1478 s:inda vartamanavada .. sam- vatsarada Kartika-ba 30 Chandravara suryoparaga-punya-kaladalu... 312506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>174 Tirumakudlu-NarasiiJiir Taluq, 107 On ihe ivest and south sides of the same stone, {Grantha and Tamil character/'.) {Corresponds tvord forivord ivith Ko. 106, hut cowc/uJes)— stbaiiapati Akattiyanrlar makani: Vach- chandai eluttu sivam astu Hara camas Slvaya 108 In fhe same place. S'ubliam astii svasti sri-jayabbyudaya-S'alivahana-saka-varuslia sa 1478 s:inda vartamanavada .. sam- vatsarada Kartika-ba 30 Chandravara suryoparaga-punya-kaladalu sriman-raaha-deva devottama Tiruvengadam Agastesvara-devarigu akhilanda-koti brahmanda-iiayaka sri-adi-Gimjiya-Narasiniha-de- varuga .... .. maha-rajadhiraja paramesvara sri-vira-pratapa sri-Sadasiva-Raya-maharayaru prithvi-ra- jyam geyyutt iraiu.. .. dhisvara siiman-maha-mandalesvara Komara Konda-Eajayya-Deva-maha-arasu- A gala karyyake kartarada Haritasa-gotrada Apastamba-sutrada Yajus-sakhadhyayaiada Timma-Ha- j-ayyanavara komara Rayasada-Vehkatadri samarppisida grfimada dharma-sasanada krnmav entendare S'nrangapattanakke saluva Tumbalada-gramada kaUivali sahavagi samarpistivagi sri-adi-Gimja-Nara- sirnha-devara tiravali akki anga-rahga-bhoga dipa naivedyakke yi-Tumbalada-gramava yi-a-lcahivali yalla- ya adabhoga yi-gramagala adaya yi-gramagalu salu grama Agastyosvara-devara ahga-bhoga rathotsaha kesvara-devara naivodyake selavagi a-Tumbnlada-ar:1nui kaluvali volage ardha saluvudu yi- gramagala chatus-sime volagulla nidhi-uikshepa-jala pasluiua-akshini-a-gami-siddha-sadliyagal emba ashta-bhoga-iejas-svaniyagalu sri-adi-Guiijiya-Narasiniha-devariga Agastyesvar.i-dovarigii sariyagi salu- vudu yaadu' suryyoparaga-punya-kaladahi tanima tandrgevbi Timma-Kayagalige punya-lokav agabek endu sahiranya-udaka-dana-dhara-purvakavagi dhareyan eradu samarppisitla grrimada dharmma- sasana || {lierc folhtv usual final verses) yi-gramakke yi-sasana-pramanige alupidade satta naya tindavanu H sri-Vehkatesa 109 In ihe same village, on a stone east of Basava temph. (Front) kasa-hhga degulavam madi devaram pratishthe geydu kala ndavarii madi pujeyam nirisi geydam int inituvani tamnia bhuja-baladalam' bhiksha-vrittiyalam madisidain Kava-Gavundara magalu Mahgabbe bhattara rakshisikond iral inituv aytu kereyam kattisi tontamam samedu nana-bha sabha kal kijridappannevararn Sivalayaman aty-utsfdiadim.. .. gu- ttirid ippaut ire madid . . na padambhojakko sad-bhaktiyind eragutt irpnan id cm raaha-purushan em Kundeyyan i-dhatriyol (| (hack) 110 At Attihal/i (Bevinahalli hohli), on a stone in Ohamas field, west of the vilhge. Svasti srimadu-S'aka-varusha 1288 neya Parabhava-samvatsarada Phalguna ba 5 lu srimad-anadi-agra- hai'am sri-riamapuravada r»annur;i srjmad-asesha-mahajanahgalu Chokka-Gavudanu ba hajliya Eamasta-praja-gaudagal ella kd<li Attihalliya<noinclude></noinclude> mwxlbs7ut6jucn52q1wshsuis0htchk 104 117290 312507 2026-04-28T19:34:13Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakudlu-Narasipur Taluq. %7J^ 111 At BettaMUi {same hohli), on a stone near tlie south gate ofSomesvara temple helow the tarik. {Orantha and Tamil cJuxraders.) S'vasti srimat-pratapa-cbakkaravartti Hosala sri-Vira-Narasimlia-Devar prathivi-rajyam panni arula- nirka Pramadhi-sanivatsarattu Avani-masam Attipallile Appajayan raakan Kumbandaiyum avan tambi S'angandaiyum Vettanapalliyil Nani Appajayan peranmar Anantayan Bayichchandai Settiandai im- muva... 312507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakudlu-Narasipur Taluq. %7J^ 111 At BettaMUi {same hohli), on a stone near tlie south gate ofSomesvara temple helow the tarik. {Orantha and Tamil cJuxraders.) S'vasti srimat-pratapa-cbakkaravartti Hosala sri-Vira-Narasimlia-Devar prathivi-rajyam panni arula- nirka Pramadhi-sanivatsarattu Avani-masam Attipallile Appajayan raakan Kumbandaiyum avan tambi S'angandaiyum Vettanapalliyil Nani Appajayan peranmar Anantayan Bayichchandai Settiandai im- muvarukkum Vedapalil Ramanata-devastanam" Aimaudandan bhagavata padan kondu bhumiyarkku ittopu .... ppadikku panni Adaipparu eluttu 112 At Bannur (Bannur liohli), on a front pillar of ihe mantapa near the Kaildsesvara temple. Namas tuiiga-^iras-chumbi-chandra-chamara-charave i trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || subham astu svasti sri-jayabliyudaya-S'alivahana-saka-varusha 1476 neya varttamanavada Prama- dicha-samvatsara-Karttika-ba 1 5 yii Sthiravasaradalu sriman-maha-deva devottama sii-Kailasa-devara sri-piidakke Vahnipurakkc prati-namadheyavada Bannura Bharadvaja-gotrada Rikka-sakhadhyayigal- ada Chikka-Liugajasara makkalu Kapiniyu tamma kula-koti ellavu pavanavagi sad-gatiyan aidabek endu nanage sarva-manyavagi nadadu baha Gnndasamudrada tatakavanu Kavtika-Paurnnamiyu punya-kaladalu sa-hiranyodaka-dana-dhrira-purvakavagi dhareyan erodu kottenu || {here follow the usual fmal verscs). 113 At the same village, on a stone north ofthe Rdmasvdmi temple^ Svasti sri-Prithu purusha prithuvi-rajyam urolu yippatt oge vitta . . ri mura sasirada arayu . . tt eradu madhye Vadugura . . rakkar appa tera akka endu aka .... ragi srimad-Muttarasa . . . . n i-ponn endu kodagegagi alidon Varanasiyo sasirvva- parvvarum sasira-kaviloyuman konda paiicha-maha-patakan akku idan varedon Kumba-kammharar 115 In the sanie place. dapume > mma attak agire kolum velaroluin mudupa . . sarn murum mannum inittuin Ereyappa Muttarasar maneyim paduvay maneyum Muttarasara urum irdu . . ti nod ikka kottar ivan kedisidonum dettonnam pottir mmakkal puttegu Varanasiya sasirvvara parvvara konda kole eydi . . paficha-maha-patakan akku 116 On a stonc east of the inner gate of the same iewple, S'ubham astu | namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-miila-stambhaya Sarabhave || svasti ^ri-vijayabhyudaya-S'alivahana-saka-varusha 1 537 ncya vartamaaavada Rakshasa-sarnvatsarada Chaitra-su 15 Guruvaradalu srimanu-maha-rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-pratapa chatus- samudradhipati sri-Venkatapati-Deva-maharayam prithvi-rajyani gaiutt iralu Vahnipurada sri-Rama- chandra-devara pada-padmangalige Maisura Chamarasa-Vodeyaravara makkalu Raju-Vaderu Raghu-<noinclude></noinclude> czcplhymf25xxohg2n1j5ldv31xd5yb 104 117291 312508 2026-04-28T19:34:19Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 176 Tirumakudlu-Xarasipiii' Talnq. pati-svamiya archana-virtti auga-raiiga vaibhoga paditarakke salavagi iiaraage Vcnkatapati-Deva-maha- rayarinda putra-pavutra-paranipareyavagi a-chandrarkka-sthayiyagi vunibaliyagi l^aiida Banniira stha- lakke saluva Bevinahalliya gramada chatus-simey olag ullanidhi-nikshepa-jala-[ashana-aksbina-agami- siddha-sadhyangal emba ashta-bhoga tejas-svamya saha Bevinahalliya-gramavanu Raghtipatiya sri- pada-padmangalige samarppi... 312508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>176 Tirumakudlu-Xarasipiii' Talnq. pati-svamiya archana-virtti auga-raiiga vaibhoga paditarakke salavagi iiaraage Vcnkatapati-Deva-maha- rayarinda putra-pavutra-paranipareyavagi a-chandrarkka-sthayiyagi vunibaliyagi l^aiida Banniira stha- lakke saluva Bevinahalliya gramada chatus-simey olag ullanidhi-nikshepa-jala-[ashana-aksbina-agami- siddha-sadhyangal emba ashta-bhoga tejas-svamya saha Bevinahalliya-gramavanu Raghtipatiya sri- pada-padmangalige samarppisidenu I| ifolloiving 3 lines contain usml pliala-stuti vfrses). 119 At the sanie tew.ple., on the south and tast hase oftlic cuter ivall of thc garhha-griha. {ijrantha and Tanul characfcrf;.) SVasti Parabhava-s .... sarattu Mithuna-ma tturattu Somavarattu-nal sri-Somisvarae Devan piratuvi-rajyam pannanirka Srivandiyanna nata Chaturvedi-raangalattu maha-prabhu Vallala- Bhattar makan alivatta s'ri-C'henna-G6pina^an ga 4 m A sri-So tam uvand-alivatta ch-Cholarkku inguchchai taiuvanibadi sadam samayiyal Alvar Tiruvengada-Vatta yamaka iruvarum pasatta ilas tadana uvanda irutaru 120 At the same village. in fhe Hamimantesvara tcniple, on a stone in thc Girijd-Jcalgdna-nianfapa. S ubham astu namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-raula-stambhaya S'ambhave || surasurendra-san-mauli-nirmmalya-charaiiambujah | Gangadharas sada patu kalanidhi-kaladharah || svasti §ri-vijayabhyudaya S'alivahana-saka-varusha 1463 neya S'arvvari-samvatsafada Magha-ba 14 lu sriinan-maha-rajadhiraja paramesvara sri-vira-pratapa Achyuta-Raya-mahrirayara tat-sambrajya dhurandhara maha-sirah-pradhanan agi yiddantha Varanasi-Varadapannagala karyakkc karttarada Kannapa-Nayakara garbha-sambhuta Tamma-Nayakaru sriman-maha-deva devottama Vahnipuradhi- 6vara sri-Hanumantesvara-devarige hostagi divya-rathavanu kattisi Uma-Skandesvara-Vighnesvara- devarugalu muntada saumya-vigrahagalanu hostagi bija-madisi yi-rathotsahaii a-chandrarkka-sthayi- yagi nadeyabek endu bittaritha svasthyagalu Kaveriya kaluveya kelage gadde kha 6 aksharadalu aru khanduga gadde kalla-madaveya tota adakeya mara 900 aksharadalu adakeya mara vombhainuru Tamma-Nayakara madavalige Tippammanu sri-Hanumantesvara-devarige pratah-kaladali nityavagi dadhyodanada avasara nadeyuvadakke bitta gadde kaluveya kelage kham 1 antu gadde yelu khanduga vombhaiuuru adake maravanu Bannura hebbarrugalu mahajanangalu gaiidugalu gramada senabova- ranu - . matava madikondu S'ivaratri-punya-kaladalu Tamma-Nayakaru Yedehalliya paduvana kere- yanu a-kereya kelage . . lu gadde totavanu kudi sa-hiranyodaka-dana-dhara-purvvakavagi svamiya sannidhiyalu dhareyan eradu kottanu jl dana-palanayor mmadhye danat §rey6'nupalanam | danat Svarggam avapnoti palanad achyutam padam || 121 On a pillar south ofthe east gate ofthe same temple. Subham astu Nala-sarnvatsarada Magha-su 7 lu sriman-maha-deva devottama Hanumante^vara- devara ^ri-padakke Acharasaru madida seve svamiya dadhy-annada avasarakke kaluve gadde Siridevi- hajla kha 1 vannara krayavagi kondu svamiya ^ri-padakke samarpistanu |<noinclude></noinclude> a1b9vppno5qmcq9ff21fuhugl31af2h 104 117292 312509 2026-04-28T19:34:25Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tinimakugllu-Narasipur Taluq. 177 123 On the outer wall mrth of the sanie tempk, umler the cornice. kereya badagan-eriyam raahajanam bittar maiigalam svasti ^ri-Saka-Yarisha 1 081 nt ya Chi- trabhanu-samvatsaradahi sri-Hanuraesvara-devarggo sauje-sodderiiige Hagadiiira Vasudeva-Bhatt^ kotta pana 5 dara vriddi ahi chandrcirkka-tarain-barara nadavantagi kottain Matapati. . Saya-Jiyauu Macha-Jiyanu nadesuvaru , - . . kaviloyan alidarii avvaru nada vige e... 312509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tinimakugllu-Narasipur Taluq. 177 123 On the outer wall mrth of the sanie tempk, umler the cornice. kereya badagan-eriyam raahajanam bittar maiigalam svasti ^ri-Saka-Yarisha 1 081 nt ya Chi- trabhanu-samvatsaradahi sri-Hanuraesvara-devarggo sauje-sodderiiige Hagadiiira Vasudeva-Bhatt^ kotta pana 5 dara vriddi ahi chandrcirkka-tarain-barara nadavantagi kottain Matapati. . Saya-Jiyauu Macha-Jiyanu nadesuvaru , - . . kaviloyan alidarii avvaru nada vige eradu sauje-bejakii nalku urarkkaUrn banda enne arkki tuppam ellum ponnadod ellam devara ])haidaram deva .... geydu karppangala . . nakke ir-kkolara bhattam koihivem madil rakshisuvem i-dharmmak ahitam gcydar grama-kantakan akkurn || 124 On a stone south of tlte main entrance of tJie same tetnple. S'ubhani astu Plava-samvatsarada Karttika-su 1 S6 Banniura Hanumantesvara-devange Piriyaija- Vodeyaru Devarasa-Vodeyara niriipadinda Madarasaru savira-marada adakeya sunkavanu rayarige Dannayka-Odeyarige les ahantagi manyavagi sasanada kalla nedisidevagi avan obbanu yi-dharmmake tappidan adade Varanasiya tiradahi soma-sjurya-grahanadah Kasi-Visvanathana sannidhi)'ali tanna taya-tande-sri-guru-kapile-brahmanaranu vadhisida dosadahi lioharu || 13 utiganahalliya Baraua maga Ketana maga Dadana maga Matiganahalliya Kadana raaga koraara-ganike mode-sunka yishianu nanda-divige (Jiere foUow the usual fiiial verses.) 126 At tlie sameplace^ on the south hase ofthe outer ivall ofthe Pdrvati tempile. {Grantha aiui Tamil cJiaracters to No. 128.) S'vasti i^ri Vira-Vallala-Devan prithvi-rajyam pauni arulanirka Dundubhi-samvachchara .... raasam - Jota-Govinda-Bhattan sandhi vilakkonrukku sthanapati devaka .... Tiruv-Akattisvara- Bhattai* kaiyil kudutta panara 35 127 At the same vilJage, on the south hase ofthe Hammantesvara tcmple, Svasti ki-Ud isvaram-udaiyarku palli p-Panaka-Setti pen MapuUavvai suvittu nadu-dinattu Dhanur-raasam tiru-nanda-vijakku onrukku kudutta ga 3 idil poH-ettil sellakadavadu 128 On the outer wall south of the same temph. Svasti sri-Vira-Somesvara-Devan prithvi-rajyam panni arulanirka nittira daiyeu KcttahVuflai ma(ka)u Iramanadaikku Anumisuram-udaiya 129 At the same village^ on tlie north base of ihe outer ivall of the Jandrdam tempJe. Svasti sriman-maha-mandale^vara tri-bhuvana-maUa Talekadu-gonda bhuja-bala Vira-Ganga-Vishnu- vardhana-Poysala-Devaru prithvi-rajyam geyvutt ire Banniyui-ada Jananatha-chaturvodi-mangalada mahajana sayira-olnubaru ku(llrahi Belvalada Badaviya Huhyara Narasiniha-Deva nia«lida dhaiiiirr.a 45<noinclude></noinclude> tkttjky9hf65j4r525bnm5f7l1ubblu 104 117293 312510 2026-04-28T19:34:32Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 178 Tirumakudlu-Narasiiiur Taluq. Saka-vaiislia sayirada ayvad-entaneya Rakshasa-samvatsara Utlai-ayana-sankramanadalu Vishnu devaringe nanda-di varinge nanda-divigege kotta gadyana murii mahajanada sanje- mateka aggishtegege kotta gadyana muru mahajanake ubhaya-parvvangalige sauvarnnada tambulake kotta gadyana eradu antu kotta gadyanam hannondu matta mahajana matada aggeshtegege kotta gadyana ondu antu gadyana hanneradu i-hom-gadyana vondakke masam-prat... 312510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>178 Tirumakudlu-Narasiiiur Taluq. Saka-vaiislia sayirada ayvad-entaneya Rakshasa-samvatsara Utlai-ayana-sankramanadalu Vishnu devaringe nanda-di varinge nanda-divigege kotta gadyana murii mahajanada sanje- mateka aggishtegege kotta gadyana muru mahajanake ubhaya-parvvangalige sauvarnnada tambulake kotta gadyana eradu antu kotta gadyanam hannondu matta mahajana matada aggeshtegege kotta gadyana ondu antu gadyana hanneradu i-hom-gadyana vondakke masam-prati haga virdiyalu i-darm- mava {on the stone abave) nadisuvaru ind alva prabhugalu nadayisadade tanmia madida dharmma itange {usVicA find verses) 130 At the sa^ne iemple^ on the wesf and south hase ofthe outer wdll. {Graniha an d Tamil charAckrs.) Svasti ^ri-Vadakarai-uadu Velliyiiraaa Jananatha-chchadurvedi-maiigahittu maha-sabhaiyom Mana- raja Alvarai ttiru-pratishthai panni Irakshasa-samvatsarattu Makara-nuisattu Paurannaraasaiyil Pu- 6attu-nal Kaveriyile irundu tirtham prasadittarulina podu ayirattirunuri-uvamra Jananatha-Vinnakara AJvarklvu deva-dauamakavum S'araanapalli narpparkellaiyun guda dharai vattu kkuduttom ayiratt- irunurraverum idai ilakkuvan Gengaiyidai kKumariyidaiya chcheyda papain kojvan ivvaru. . 131 On the soutli wall of the same tentple. {Grantha and Tamil charactets.) Svasti sriman raaha-mandalesvara tribhuvana-malla Talaikkadu-Kongu-Nangili-Koyamutut-Uchchangi- Vanavasi-Panungal-PalaSike . . . .* konda bhuja-bala , sanivara dhdha giri alla chala ma pratapa p-P6^ala sri-Vislmuvardhana sri-Vira-Vallala-Devan prathivi-rajyam panniy arulanirka Mudi-konda Chola-mandalattu chchernda Chola-Valanattu Vapada- nattu Vanniyurana Jana .... ata-chaturvedimaiigalattu TiruvirundapcrumaJ-tirumurrattile .... nadai kadatta kkadavenana p-Padinattu Velurana sri-Vijaya-Narayana-chchaturvedi-mangalattu Kilikulur Kaiyapa-gotrattu Pon .... Kali-Bhattan makan mala-Bhattan . . kku nambiycn itta Vanniyurir kalvayal kalaniyil madaikku vakkvd Savayanapallattil kula munnurukku mahajanattukku pponnara ittu mannara kkondu iraiyiliyakki kal nattu Kilaka-samvaf- charattu Purattadi-masattil TimvirundapcrumAlukku nittnpadi iru-kulagain arisi amudupadi nadakka kkadavadakavum prasadamanaclu nittam Valinadaiyan idakk- adavadakavuin ppadi chandiraditta varai tta kkadavadakavuin dapadi nadatta kkadavom Vanniyur maha-sabhaiyoin alivu karai kar- ppasuvai kkonya papattile povar 133 At Chi(hraval/i {Sosale hohli), on a rocJi in Balagai Rdvalas field^ west ofthe village. Aya-mahita-Kondakunda- | nvaya-sambhava-bosikakhya-ganadol gunigalu j, priya-dharmmar nnegaldar upa- | tta-yasar . . Nandi-Devar i-vasumatiyol || a-gunigala sishyantiyar | agamad ishtadolc ncgaldu tapadol sale ka- | lagamaman arid attati sand | ogadisade Nagiyarbbo-kantiyar agalu ||<noinclude></noinclude> d283xwmddpacwivseje35e9ja7xv1vw 104 117294 312511 2026-04-28T19:34:40Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tirumakiidlu-Narasipur Taluq. 4?^ tori . . taya pari-graharaam iiere uont aradhanatita. . raanadol padahgalan arid opputam aydam asama- na ga . . bhaktiyindam apatya-srikariyaman atmambikege pratyaksha-paroksha-vinayamam manya- charita 134 At Hemmige {Talahdd hoUi), on cojpper plates. {Ndgarl characters)- [/&] S'ri-Ganadhipataye namah I namas tufiga-siras-chumbi-chandra-charaara-charave I trailokya-niigararambha-mula-stambhaya S'ambhave H avyad a... 312511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tirumakiidlu-Narasipur Taluq. 4?^ tori . . taya pari-graharaam iiere uont aradhanatita. . raanadol padahgalan arid opputam aydam asama- na ga . . bhaktiyindam apatya-srikariyaman atmambikege pratyaksha-paroksha-vinayamam manya- charita 134 At Hemmige {Talahdd hoUi), on cojpper plates. {Ndgarl characters)- [/&] S'ri-Ganadhipataye namah I namas tufiga-siras-chumbi-chandra-charaara-charave I trailokya-niigararambha-mula-stambhaya S'ambhave H avyad avyahataisvarya-karano varaiiananah | varadas tivra-timira-mihiro Hara-nandanah ii sriman adi-Varalio yas sriyam disatu bhudhaii I gadham alihgita yona medini modate sada Ij asti kaustubha-kalpa-dru-kamadhenu-sahodarah 1 Raraanujas sudhamsus cha kshira-sagara-sarabhavah |j udabhud anvaye ttisya Yadur nama-mahipatih I pahtain yat-kuliyena Vasudevena bliutalam || abhut tasya kule sriman abluingura-gunodayah | apasta-duritasanga-Sangarao nania bhiipatih 1| ■"-. ,. asan Hariharah Kampa-Rayo Bukka-mahipatihl Marapo Muddapas cheti kumaras tasya bhupateh || Pauehaaanatmanam tesham prakhyato Bukka-bhupatHi | prachanda-vikramo raadliye Pandavanam ivarjunah 1| dik-karindra-duroddhara-dakshina-skaudha-bandhurah l *t Bukka-Rayas tatas sriman asid ahava-karkasah || yad-yodhe yuddha-rahge Bidhapati-paritas tandavam manda-bhagyo Bukko sushkas Turushka bhava-bhaya-bliaritas Kohkanas S'ahkaparyah I Andhra randhrani dhavanty adhritim adhigire Gurjara jharjharahgah Kambhojas chhinna-dhairya^ sapari samabhavan prapta-bhahgah Kajingali || rajadhirajas tejasvi yo raja-parame.svarah | muru-rayara-gandakhyah para-raja-bhayahkarah H Hindu-Raya-suratrana dushta-varana-mardanah | bhashatilahglii-[IZ" rt]hhupala-bhujahgama-vihahga-rat |1 tasya Gaurambdca nama mahishi samajayata | mananiya-guna Maya-vallabhasya yatha Rama || Kapardino yatha Gauri S'achiva Namuchidvishah I Pitamahasya Savitri Chhaya Dinaraaner iva || vilasa-vibhraraoUasa-tiraskrita-Tilottaraa I Anasuyapi sasuya yat-pativratya-sampada |j '• ahina-bhoga-samsaktir asau ra^a-i^ikhamanili | tasmat Hariharam * iauryah kumaram udapadayan || Sishtan samrakshato yasmad dushtanara api nigrahah I labdharthair vidushara sarthai rajno Hariharatmanahah |j yasmin shodasa-danishta-yasasa parisobhite | danambu-dharaya tasya vardhante dharma-padapah |j<noinclude></noinclude> qfd4o51kmeq40hxmxhe62iyvcwa3nof 104 117295 312512 2026-04-28T19:34:47Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 180 Tirumakudlu- Narasipur Taluq. S'akabde nidbi-chaiulragni-vidhuna yuta-vatsare i Yisvare Kartike masi dvadasyam utthite Harau || Tungabhadra-nadi-tire sri-Vii uijiiksha-sannidhau | Atreya-gotra-jataya tathApastamba-sutiine fj Yajushanam vareiiyaya paripavana-miirtaye | pada-vakya-pramaneshu param praudhim upeyushe ;t ^ paropakara-daksliiiya para-tatvavabodhine | pure sthitaya Sarvajna-Hari -Madhava-namake || Alala-Dikshitendrasya sunave sunrit^ktay... 312512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>180 Tirumakudlu- Narasipur Taluq. S'akabde nidbi-chaiulragni-vidhuna yuta-vatsare i Yisvare Kartike masi dvadasyam utthite Harau || Tungabhadra-nadi-tire sri-Vii uijiiksha-sannidhau | Atreya-gotra-jataya tathApastamba-sutiine fj Yajushanam vareiiyaya paripavana-miirtaye | pada-vakya-pramaneshu param praudhim upeyushe ;t ^ paropakara-daksliiiya para-tatvavabodhine | pure sthitaya Sarvajna-Hari -Madhava-namake || Alala-Dikshitendrasya sunave sunrit^ktaye | tasmai Varada-Bhattaya dhimatam agrapayine !| ^rimad-Oysala-rajyeshu Pereurakhya-simasu | Tapurakhya-stha [II h] lain tatra Kaveri-saritas-tate !| puram Paschima-valiinyah paiicha-krosantare sthitam | Talakadu-Gajaranyakshetra-Scindhya-susobhitam !| Hemmuge-visrutam gramam pallibhih parisamyutaip | 6nmad-Harihararajendrapurra nutana-samjuaya i| sarvamanyam chatus-sima-sainyutam cha san)antatah j nidhi-nikshepa-pashanady-ashta-bhogair athelai-aih || vividhais cha phalair yuktain sa-tatakam sa-bhuruham | a-chandra-taralcam bhoktum datum chapi nijechhaya 1| putra-pautrais cha tat-putrais tat-sutais tata uttaraih | srimad-Harihai'a-raiendra-maharay6 maha-manah || dakshina-sahitam dhara-purvakam dattavan nuida |( STasti samasta-bhuvana-prasasta muru-rayara-ganda para-raya-bhayankara dushta-^ardula-mardana rajadhiraja raja-paramesvara sri-vira-pratapa §ri-Harihara-Raya-mahaiayaru Atrcya-goxrada Apastam- l)a-sutrada Yajus-Sakheya Hiriya-Madhavapurada Alala-Dikshitara makkalu Varada-Bhattarige Hem- muge-grama kaluvali-sahitavagi tatha tithi-punya-kaladali sa-hiranyodaka danavagc dhareyan eradu kottevagi nivu nimma putra-pautra-paramparyavagi danadin-kraya-yogyavagi sukhadim anubhavisuvadu yandu kotta sasana !| idam akhila-raja-sekhara-madhukara-jheukara-gita-mahatmyarn | Bri-Harihareudra-nripates sasanam achalaika-parijatasya !| prakhyatam sasanam svami-^asanena vininnmitam i sasanacharya-varyena Nagi-Devena Silpina || {after usual verses) sri-Virupaksha (m Kamada charcwters.) 135 Ai Kcmpanapura {Mugur hohli), on a stone in ihe MulasthdneSvara tmplc. Srasti firi-vimala-yasah-prastutananu mahita-guna-ganavasi sada-vistfiritan akhila-raahipa-stut^ne negalda ? Chola-Narayauana vijaya-rajyabhivriddhi sukha-sankatha-vinodadim ge Saka-nripa- kalatita-samvatsara 99 1 ne Khara-samvatsara^ pravartisutt ire tad-varshabhyantarada Paushya-maBa uttarayana ^ri-Somarasi-Bhattarakargge Kellura para .... yyakere Herurali gandaga ni veradala totamu .... paginurol tanna manyadolage nela nnuva devar-adhyakshanada kala karchi dhare yere .... maga ka vandu kotta grama-dharmmam ellappe tapasvi-bhukti-visesha khanda-sphutitakkamagi uegaK- van idu vairagya-sthanav idan alida Varanasiyu kavileyuraan alidam |1 svadattam<noinclude></noinclude> 52eert36h6nfxomlk68b6laz4x78g75 104 117296 312513 2026-04-28T19:34:53Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Tiriiraakudlu-Narasipur Taluq. ISl 136 On a stone south of tlie sanie temple. Svastl s.aiiiasta-pi'asasti-saliitain Hnman-malia-mandalesvaram tribliuvana-malla Talakadu-Nangali- Koyatur-Banavase-FIanunkalu-konda sii-Vira-Narasimlia-Devaru pritliivi-rajyam geyyutt ire S'aka-varisha 1 09 2 neya Vikriti-sanivatsara-Cliaitra-suddha-panchami-Brihavaradal u Pushya-nakshatradaUi Hadi- nada Kalirra Vaddhula-gotrada Narana-Devana magara Chandrasekhara-marayam Ed... 312513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Tiriiraakudlu-Narasipur Taluq. ISl 136 On a stone south of tlie sanie temple. Svastl s.aiiiasta-pi'asasti-saliitain Hnman-malia-mandalesvaram tribliuvana-malla Talakadu-Nangali- Koyatur-Banavase-FIanunkalu-konda sii-Vira-Narasimlia-Devaru pritliivi-rajyam geyyutt ire S'aka-varisha 1 09 2 neya Vikriti-sanivatsara-Cliaitra-suddha-panchami-Brihavaradal u Pushya-nakshatradaUi Hadi- nada Kalirra Vaddhula-gotrada Narana-Devana magara Chandrasekhara-marayam Edenada Hegotta- * A garada Ilageyara Keta-Gaundangum Odoya-Gaiindaugum Adi-Gatindaugum Kotta-Gaiindagum Harada- Gaiindangum anna-danimain Padiuanahha savatagi enna bagadaiu sarvva-bhagam mummade damaranum . . Imodida baviyuin orasagi Hoanappa-Gaundu bhumiyam kottam int appudakke Chandra- sekharana opiiam idakke sakshi (9 V.nes foUoiviny contain the names of ivitnesses) int i-sakshi idam. Haniboja-baraha 137 On a stone ncar thc same temple. {Naffari churacters-.) Namas tuiiga-sira.s-chumbi chandra-charaai'a-charae l trailokya-nagararamblia-mula-stambhaya S'ambhave || raka-tan-nisi-jrimbhamana sasabhrich-chhayabha-kii tir ghana- nekantadi viradashagi ghatana-praudha-prabhavojvalah l Nakantahpura-kamini-parivritas spharah prasiddho mahan ekaiita-sthitina vibhati Vrishabhah prinatu yo desikah || svasti sriinad-akhila-ueva-kula-makuta-sahkaHtaganita-raani-gana-kiranavarana-sri-charaua-saroruha-- srimad-vira-Somerivaru Dvarasapaavayodbhiita-sakala-sastra-paravura-parahgata Vira-S'aiva-mata-stha- panacharya sruti-sinrttitihasa-puranagama-tatparya-pratipadita tri-vipadisavipasava-daksha Jajajura sri- mad-Aikanta-liasavesvara-Devaru mulasthana-devarige Kadahakellura kereya kelage gadde prak allade gadde ara prak allade tota kambha 300 , Dammuruvadiya simeyali hola karabha 300 Kelluru- Pura-Dammuruvadi T-inuiu-gramadalli devara simeyaUi kattida HalHgalliya apasaya-nimittavagi konda danda ishtanu avan obbanu alupidaua a-makalava-hatyadi-maha-pataka 138 On a sfo}w in Uruguppe, east of the same viJlage. {flrnnfha and Tamil characters.) Svasti sri-samasta-bhuvanasraya paiicha-sata-vira-sasana lakshanalahkrita-vakshastala bhuvana- parakrama sri-Vasudeva-ganda vimuhi vandi raudalaka sii-Ayyapolil-pura-Paramesvarikku makka- laki amalar-kkala-mehya ppukal-peruka disaiya anaittu sehgohiy Nayadmi Kannar Mudikonda-Chola- mandalattu Gahgaikonda-Chola-valanattu Padinattu Vehlrana Rajadhiraja-chaturvedi-mahgalam Eri- Vira-pattanam seda paris avadu Mehrra-Mudiyanukku raennadai pavadai Kilerra-Mudiyanukku menna- dai pavadai oru val viranukku ikkalam mel pavadai Kavarai Isvaram-Udaiyar tirii-vilakk-ennaikku kuduttom panisai-makkal vandal mey kkanappu ^orum virar-adi setta savu panriyil-onrum Karmavari- yam senapati-Pate-andanum nana-desiy-Uyakkondanum Vira-Settiyum virakalam-talai Yuvata Raya- num rajadhiraja Padinenbhumi-andauum Kohga-mandalam-Uyakkondanum Anhurruv-andanum desa- padai kalaya Aisetti Karmavariyam aka naua-de^i-ppovariyan kai vina muraiyil samaiyam yanikka eludinen Dalambi Uldka-Manikka-Setti yen ara maravara yillai. 46<noinclude></noinclude> n7nqie2y619brh7bg33dsun4p37ffep 104 117297 312514 2026-04-28T19:35:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 1^2 Tiruraakudhi-Narasipur Taluq. 139 At Kanneijala (sanie liobli), on a stom near the Devara-gadde south of ihe Ambale Mlve. Visvavasu-samvatsarada Kartika-su 1 lu Talakada Vayidyaiiatha-devaiige Kannavegalada Malaliuatha-Dikshitara makkalu Mayi-Dikshitaru kotta kallu-^asanada kraniav entendare namage Depanna-Voderu danavagi kotta ko . vrittiya sarvva-svamyavanu nura-aivattu-honnige krayavagi kottu -. . a-vritti-praptige en untada sarvva-svamyavanu u-... 312514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>1^2 Tiruraakudhi-Narasipur Taluq. 139 At Kanneijala (sanie liobli), on a stom near the Devara-gadde south of ihe Ambale Mlve. Visvavasu-samvatsarada Kartika-su 1 lu Talakada Vayidyaiiatha-devaiige Kannavegalada Malaliuatha-Dikshitara makkalu Mayi-Dikshitaru kotta kallu-^asanada kraniav entendare namage Depanna-Voderu danavagi kotta ko . vrittiya sarvva-svamyavanu nura-aivattu-honnige krayavagi kottu -. . a-vritti-praptige en untada sarvva-svamyavanu u-chandrarkka-sthayiyagi anubhavisuviri | Kanna- galada asesha-mahajanangalu kotta-dharraraa-sadhana Mayi-Dikshitaru kotta vondara vrittige grama- vechcha en untadanu dhareyan eradu kottevagi tathatithi arabhyavagi grama vechcha illavada karana a-chandrarka-sthaiyagi anubhavisuviri endu kotta kalla sasana i-mariyadege Mayi-Diksliitara voppa Visvanatha asesha-maliajanangala voppa *sri-Pratapa-Harihara 140 At the same village, on a sione in the river, north of Subrahmanyekvara temple. Kuvalalapura-varesvaram Nandagiri-natham ankakara srimat-Nitimargga- Permmanadigal prithi sva-dattam para-dattain *ln Nigarl clMracten.<noinclude></noinclude> hhwtv6a1q0sc4ik5p954uilch397qf5 104 117298 312515 2026-04-28T19:35:16Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117299 312516 2026-04-28T19:35:30Z Pragathi. BH 7585 /* Without text */ 312516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 4gl9xhymplktzzqjyrslkxbe03b704i 104 117300 312517 2026-04-28T19:35:37Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: NANJANGUD TALUQ. 1 At Nanjangiid^ ahove thc main doorway of the Nanjundes'vara temple. ^Vi-Nanjundeivara-svamiyavara sannidhige i| Svasti sri-vijayabhyudaya-Salivaliana-saka-varsliangala A A 17 . . . . sanda vartamanavada Atreyasa-gotra Asvalayana-sutra Rik-sakhanuvarttigal- ada Vammadi-Krishna-Raja-Vadayaravara pautrarada Immadi-Krishna-Raja-Vadayaravara putrarada srimat-samasta-bhu-mandala-mandanayamana uikhila-desavatamsa-Karnnataka-janapada-samp... 312517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>NANJANGUD TALUQ. 1 At Nanjangiid^ ahove thc main doorway of the Nanjundes'vara temple. ^Vi-Nanjundeivara-svamiyavara sannidhige i| Svasti sri-vijayabhyudaya-Salivaliana-saka-varsliangala A A 17 . . . . sanda vartamanavada Atreyasa-gotra Asvalayana-sutra Rik-sakhanuvarttigal- ada Vammadi-Krishna-Raja-Vadayaravara pautrarada Immadi-Krishna-Raja-Vadayaravara putrarada srimat-samasta-bhu-mandala-mandanayamana uikhila-desavatamsa-Karnnataka-janapada-sampad-adhi- shthanabhuta-sriman-Mahisura-maha-sanisthana-madhya-dedipyamanavikala-kalanidhi-kula-kramagata- Raja-kshitipala-pramukha-nikhila-nija-rajadhiraja maharaja-chaki-avarti-mandalanubhuta-divya-rataa- simhasanarudha srimad-rajadhiraja raja-paramesvara praudha-pratapapratima-vira narapati birud- entembara-ganda lokaika-vira Yadu-kula-payah-paravara-kalanidhi sankha-chakrankusa-kuthara- makara-matsya-sarabhasalva-gauda-bherunda-dharani-varaha-Hanumat-kanthiravady-aneka-birudanki- tarada Iri-Chama-Raja-Vadayaravara dharmma-patni Devajammaimiyavaru sthiram-jivi sahasra- yushya^rimat-samasta^bhumandala-mandanayamauety-adi-sakala-birudankitaMahisura-pura-varadhi^a- rada namma aiyaji Mummadi-Krishna.Raja-Vadayaravaru ratna-simhasauarudharagi prithvi-sam- rajyamam gaiyyutt irahi avara anumatiyinda sri-sannidhige purobhagadalli nutanavagi yel-antasthina- gopuravam kattisi svarna-kalasa-yuktavagi gopura-pratishtheyam madisi vappisida gopurada seve dharma a-chandrarka-sthayiyagi yiruva sevartha || y 2 In tlie same temple, on a stone north of the dhvaja-stamhM. S'alivahana-saka-varshangalu 1771 ne sanda vartamanavada Saumya-naraa-sarnvatsai ada Vaisakha- suddha 3 Budhavaradallu alida-maha-svamiyavara dharma-patniyada samukhada totti Muddu- Krishnajiy-ammaimiyavaru pratishte madisida Muddu-Krishnesvara-devaru 3 On a stone in frmit ofa shrine east of tlie saine templc. S'aUvahana-saka-varshangalu 1771 ne sanda vartamanavada Saumya-samvatsarada Vaisakha-Suddha 3 Budhavaradalu alida-mahasvamiyavara pada-sevakalada Gottugati-Parvatammanavaru pratishthe madisida Parvatesvara-devaru. 4 In the samc temple^ in front ofthe Ist shrine soiith oftlie ranga-mantapa. S alivahana-saka-varshangaju san 1772 neya sanda vartamanavada Sadharana-samvatsarada Phalguna- bahula 2* Budhavaradalu srimad-rajadhiraja samasta-birudaiikitarada Mahisura-vara-puradhisa 6ri- Krishna-Raja-Vadeyaravara dharma-patni Chandra-vilasada sannidhanada kumartiyarada Dodda- l*uttammanniyavara hesarinda pratishteyada Bala-Kempananjesvara 5 In front of the 2nd shrine in the same place. S'alivahana-saka-varshangalu 1756 nc sanda vartamanavada Jaya-nama-sara i Kartika-Suddha-bidige Somavaradallu srimad-rajadhirajadi-samasta-birudankita Mahisura-pura-varadhi^a sri-Krishna-Raja- Odeyatavara dharma-patni Chandra-vilasada-totti Kempina Basaramayyanavarinda pratishthitarada Basavesvara-svamiyavaru,<noinclude></noinclude> eajmve5u5jkjsssip2tshbxcih9cdh1 104 117301 312518 2026-04-28T19:35:44Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 184 Nanjangud Taluq. 6 lu front of the 3rd slmne at the same ^lace. S'alivaliana-saka-varshangalii 1756 ne sanda vartamanavada Jaya-nama-sam 1 3'ravaiia-baluila 10 S'ukravaradallu ^rimad-rajadhirajadi-samasta-binidaiikitarada Mahisura-pura-varadhi^a sri-Krishna- Raja-Vadayaravara dharma-patni Mano-vilasa-totti Mari-Devammayyanavarinda pratishthitarada Deve- ^vara-svamiyavaru 7 In front ofthe Ist slirine north ofihe same mantajia. S'alivahaua-saka-v... 312518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>184 Nanjangud Taluq. 6 lu front of the 3rd slmne at the same ^lace. S'alivaliana-saka-varshangalii 1756 ne sanda vartamanavada Jaya-nama-sam 1 3'ravaiia-baluila 10 S'ukravaradallu ^rimad-rajadhirajadi-samasta-binidaiikitarada Mahisura-pura-varadhi^a sri-Krishna- Raja-Vadayaravara dharma-patni Mano-vilasa-totti Mari-Devammayyanavarinda pratishthitarada Deve- ^vara-svamiyavaru 7 In front ofthe Ist slirine north ofihe same mantajia. S'alivahaua-saka-varsha 1769 ne Plavanga-samvatsara-Margasira-sa 1 Budhavaradallu sriuiad-raja- dhiraja samasta-birudahkitarada Mahisura-vanx-ixiradhisa sri-Krishna-Raja-Vadayaravara dharma- patni Krishna-vilasada sannidhanada Lihgajiyammanniyavarim pratishthitarada Maha-Lihgesvara- svamivavaru 8 In front of the 3rd shnne in tlie same place. S'alivahana-8akabda 1775 ne sanda vartamanavada Pramadicha-nama-samvatsarada Jeshtha-bahula 10 Guruviiradallu srimad-rajadhiraja raja-raja-samasta-birudahkitarada Mahisura-pura-varadliisa sri- Krishna-Raja-Vadeyaravara dharma-patni Chandra-vilasa-sannidhanada chikka-komartiyarada Putta- Tayammanniy avarinda pratishtheyada Bala-Kem padevajes vara. 9 On the front hase ofthe ffreat bull north ofthe same iemphi. S'ubham astu svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-.saka-varusha 1565 sanda vartanuwiavada Svabhanu- samvatsarada Magha-sudda 12 Guruvaradalu iMaisura-Kaja-Vadeyaravara kumara Dalavayi-Vikrama- Rayana seve ij 10 At the same tem^le, on a stone south of the Ndrdyanammn shrine. S'ubham asta svasti sri-jayabhyudaya S'alivahana-^aka-varusha 1439 sandu vartamana Yisvara-samva- tsarada Kartika-su 10 lu ariman-mahadeva dfivottama sri-Nanjunda-devarigc Srirahga[)attanada sri- man-maha-sena-samudra Saluva-gaja-simha Chikkojiyara komara Virakhatheyaru svtxmiya muraneya javada abhisheka-naivedyakke Patnad-Ashtagrama-simeya Balagulada sammatu Vrittiya-sinieyolage Chandagrdakke saluva Pura yi-yeradu-gramavanu svamiyavara sannidhiyalli a-gramakke saluva auvarnadaya-suhka sahavagi dhareyan eradu avakke sila,-sthapanavauu madi svamige abhisheka- gaudha-pushpa-dhupa-dipa-naivcdya-tambulavanu madi baha hage Visagala-Viriipalisha-BhaUaru Naujinatha-Devarugala Lakshmimannagalu Danigeliya Remanagala makkalu Naujunda-Devarugalu ■Gurumuiti-Vodeyara makkalu Deva-Rayagalu Boyalapurada Meganada makkalu abhisheka-nayivedya- ▼anu dinachariyyalu madi a-prasadavanu tave kondu huharu a-giamaga]anu agraharavagi putra-fxautra- parampari a-chandrarka-sthayiyagi anubhavisikondu baharu yi-parupatyavanu Balagiilada Anna- magasa-hebaruvaru vicharisikondu! baharu endu barasida 6ila-^asana yidakke ar obbaru alupidavaru Varanasiyali tamma tamma tande tayanu govanu vadhisidaru sri 11 At the same temitle, on the tmll south of tJie (jateofthe Sahasra-Lmgek^ara shririe. S'alivahana-3akha-varshahgalu 1769 ne Plavahga-samvatsara-Kartika-sudha 12 S'ukravaradallu alida maha-svamiyavara pada-sevakalada Hosura-Subbamraaninda pratishthitarada Brahmanycsvara-svami- ir&varu l|<noinclude></noinclude> r5ylwg0yeaoyb4sg5c0f250lz65eq34 104 117302 312519 2026-04-28T19:36:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Nanjangud Taluq. 185 12 At Nanjangud^ on the door of tlie Bhadrakdlesvara temple, S'alivahana-saka-varusliangalu 1773 ne Virodhikritu-samvatsarada Jeshtha-su 6 Guruvaradallu Bhadra- kalammainu pratishthe madisida Bhadrakalesvara-devaru || 13 At Nafijangud, on a copper plate in front of the GaiUama car of Nanjundesvara. Svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-saka-varshangala 1741 ne sanda vartamanavada Pramadi- samvatsarada Chaitra-suddha 1 1 Angaraka-... 312519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Nanjangud Taluq. 185 12 At Nanjangud^ on the door of tlie Bhadrakdlesvara temple, S'alivahana-saka-varusliangalu 1773 ne Virodhikritu-samvatsarada Jeshtha-su 6 Guruvaradallu Bhadra- kalammainu pratishthe madisida Bhadrakalesvara-devaru || 13 At Nafijangud, on a copper plate in front of the GaiUama car of Nanjundesvara. Svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahana-saka-varshangala 1741 ne sanda vartamanavada Pramadi- samvatsarada Chaitra-suddha 1 1 Angaraka-varadallu srimad-rajadhiraja raja-paramesvara praudha-pra- tapapratima-vira narapati birud-entembara-ganda lokaika-vira Yadu-kula-payah-paravara-kalanidhi sankha-diakrMkusa-kuthara-makara-raatsya-sarabha-salva-gaiida-bheriuida-dharani-Yaraha-Hanumad- Garuda-kaiithiravady-aneka-birudankita sri-Mahisuru-samsthanada Chama-Raja-mahipalakara dharma- patni Kerapa-Nafijamamba-garbha-sudhambudhi-raka-sudhakarayamana sri-Chamundambika-vara-pra- sadodbhavarada sri-Krishna-Raja-Vadayaravaru sri-Garalapuradhisa-S'rikanthesvara-svamiyavarige Gautamaru madisida rathavu sithilavaddu yi-divasa jirnoddhara madisidantha seve sri 14 At Nanjangud, on a copper plate in front of the car of Pdrvati at the Nanjimdesvara temiile. (The same as number 13.) 15 A At Nanjangud, on a copper plate in possession of the Agamika of the Nahjundesvara tetnple. * S'ubham astu - * Harer lila-varahasya damshtra-dandas sa patu vah | Hemadri-kala^a yatra dhatri chhatra-sriyam dadhau || namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || svasti sri-vijayabhyudaya-S'alivahaua-saka-varushangalu 1683 sanda vartamanavada Vishu-samva- tsarada Kartika-ba 11 llu srimad rajadhiraja raja-paramesvarapratima-praudha-pratapa vira-narapati Maliisura-sri-Krishna-Raja-Vadeyar-aiyyanavaru Venkata-Ramai(ya)ge barasi kotta kraya-bhu-dana- tamra-sasanada kramav entendare | Pattanada-hobali Vicharada-chavadi-valitada Channapattana-stha- lada Mailanayakanahalli-grama 1 upa-grama Hareyiira-grama 1 Hosahalli-grama 1 Ballupattanada- doddi 1 katte 2 kalve 1 saha Vicharada-chavadi-karanika Venkata-Krishnaiya ^anabhaga-Venkatara- raanaiya baradakondu banda lekha-prakara Pramathi-samvatsarakke huttiddu suvarnnadaya davasa- daya saha gu 509iioii vingada maniha sunkadamommu gu 2|^o ubhayam 530 Holl ainura-muvattu va- rahavu aidu-hanav addada huttuvali gramagalannu kraya- bhu-dcinavagi appane kodisabekendu ninu helikondu-yidakke sallo krayakara gu 5305 |io aidu-savirada munnura- aidu-varahavu aidu-hanavannu Vira-Setti mukhantra bokkasakke vappistiyada-karana i-gramagalannu kraya-bhu-danavagi ninige kodi- siyiruvadarinda a-merege i-Mailanayakanahalli-grama upagramagalu saha ninna havalu madikondu yalle chatus-simeyolagulja nidhy-ady-aslita-bhoga-teja-svamyagalu ninige sallodu | illinda munde ninu Maduva-adhi-kraya-dana-parivarttanegu sallod ada karana putra-pautra-paramparyavagi nirupadhika- sarva-manyavagi sasvatavagi anubhavisikondu baruvadu i (4 Unes following contain the usual final verses,) ^ri-Krishna-Raja. 47<noinclude></noinclude> bxxy5gr702xp2abvkcq04ar6p1seqbi 104 117303 312520 2026-04-28T19:36:14Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 186 Nanjangud Taluq. 16 At Natljangiifl, on copper pJahs in possessimi of S^dmibMga Siilha-Itdya. {II) S'ri-Ganadliipataye namah I (from here to Hemachalantad in line 61 corresponds tvith No. 55 of Mandya Tahiq). (116) a-S etor arthi-sartha-sriyam ilia bahulikritya kirtya samindhe l S'alivahana-nirnite sakabde sa-chatus-sataih | pancha-trimsat-samayuktais sankhyate dasabhis sataih || A vatsare S rimukhabhikhye masi chAshadha-naniani | sukhi-paksh... 312520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>186 Nanjangud Taluq. 16 At Natljangiifl, on copper pJahs in possessimi of S^dmibMga Siilha-Itdya. {II) S'ri-Ganadliipataye namah I (from here to Hemachalantad in line 61 corresponds tvith No. 55 of Mandya Tahiq). (116) a-S etor arthi-sartha-sriyam ilia bahulikritya kirtya samindhe l S'alivahana-nirnite sakabde sa-chatus-sataih | pancha-trimsat-samayuktais sankhyate dasabhis sataih || A vatsare S rimukhabhikhye masi chAshadha-naniani | sukhi-pakshe cha punyayilra pratliamaikadasi-tithau || Tuhgabhadrapaga-tire sri-Viriipiiksha-saunidhau | nana-sakhabhidlia-gotra-su trebhyas sastra-vittaya ][ vikhyatebhyo dvijatibhyo vedavidbhyo viseshatah | Ghanagiryakhya-rajyasLliam Hosaur-naduke sthitam || gramat Madanapaly-akliyat prachim asam upasritam l dakshiiuisyain disi praptavasain Gottaganapurat !| grairiad Gahgasamudrakliyat paschimayam disi sthitam | Sichikati-kara-gramad uttaia)n disam asritam |! vatsare Krdayukty-akhyr' ]Iargasiishaka-masi cha l suryoparaga-samaye punyc Darsa-samanvite || pare-payodhi punye cha sri-I»amesvara-sannidhau | pitra Narasa-bhupena bhu-danatvena kalpitam !| Narasimhapuram cheti prati-uama-samasritain i gramam khyatibhritani Hiryabidalur-akhyam uttamam 1| * sarvamanyain chatus-sima-sarayutain cha samantatah | nidhi-nikshepa-pashana-siddha-sadhya-jalanvitara !| «- akshiny-agami-samyuktam gana-bhogyara sa-bhuruham l vapi-kupa-tatakais cha kachchhenapi samanvitam jj putra-pautradibhir bhogyam kraraad a-chandra-tarakam | danasyadhamanasyapi vikrayasyapi chochitam j! paritah prayatais snigdhaih purohita-purogamaih | vividhair vibudhais srauta-pathikair adliikair giram 1! Krishna-Deva-maharayo mananiyo manasvinam l sa-hiranya-payo-dharci-purvakam dattavan muda i| sarvada sasya-yukte'smin grame dvadasa-vrittike i vrittimanto vihkhyante veda-vedahga-paragah 1| (16 lines foUoiving contain tlie namcs of sharcliolders) (Illa) tais tais samanvitas chihnair dikshu prachy-adishu kramat I siman6'syagrahan sya hkhyante desa-bhashaya !| (5 lines folhmng clcscribe tJie loundar.es ofthc vilJage) tad idam av uii-vanipaka-vinuta-dhara yasya Kri.shna-Rayasya 1 sasanam ati-vala-sasaua-sura-taru-danasya sapadanasya |1 Krishna-Deva-maharaya-sasanena sabha-patih l abhanin mridu-sandarbhara tad idani tamra-sasanam H Mallanachaiya-varyas ^ri-Viranacharya-nandanah | a-kalpam asnutcVtraikani vrittim sasana-lckhakah Ij (5 lities folJoiviny con'ahi the usnaJ final verses) sri-Virupaksha<noinclude></noinclude> 2sgx2fxtb6ygkqpyndh26kg7ukid6hm 104 117304 312521 2026-04-28T19:36:21Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Nanjangud Taluq. 187 18 At Natijangud, on a stone m the ivaU soutli of tlie door of Ndrdyaii-Edya^s Jionse at Ndrdyana' Bdya agrahdra. S'rir astu | svasti sri-S'alivahana-saka 1785 ne Rudhirodgan-sam I Margasira-suddlia 10 Sthiravara- Revati-nakshatradallu rajadhiraja luaharaja sn-Krishua-Raja-Vadeyaravaru Mahisura-samsthauadalli uavaratna-gimhasanarudhaiugi prithvi-samrajyam geyutt iralu Kapilanadi-tira Garalapuri-kshetra Sri- kantheivara-svami-sanui... 312521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Nanjangud Taluq. 187 18 At Natijangud, on a stone m the ivaU soutli of tlie door of Ndrdyaii-Edya^s Jionse at Ndrdyana' Bdya agrahdra. S'rir astu | svasti sri-S'alivahana-saka 1785 ne Rudhirodgan-sam I Margasira-suddlia 10 Sthiravara- Revati-nakshatradallu rajadhiraja luaharaja sn-Krishua-Raja-Vadeyaravaru Mahisura-samsthauadalli uavaratna-gimhasanarudhaiugi prithvi-samrajyam geyutt iralu Kapilanadi-tira Garalapuri-kshetra Sri- kantheivara-svami-sanuidhiyaUi Gargya-Bharadvaja-sa-gotra Apastamba-sutra Yajus-s§-khadhyayigal- ada Lakshmi-Narasaiyanavara pautrarada Naranappanavara putrarada Mahisuru-samsthanada Basi- dent-kacheri-hed-Sirastara Chavudappanavara dharma-patni Savitrammanavarinda eka-vyuhasahkhya- kavagi Savitrambagraharavu nirmitavagi 5 mane sopaskaravagi brahmanarigu | Mantapa-devarigu Lakshmi-Nrisimha-Chaudesvara-prityartha Krishnarpana-purvaka sa-hiranyodaka-dhare yeradu vritti 1 kk-e S^^^ll varahada mere vritti 6 kkc 49||0 varahavendu kodalpattitu || 21 At Saragiir (Nanjangiid hohli), on a liraJval in frcnt of the Scmesvara temple. A Svasti Saka-varsha madhya ha-si-na-ya Isvara-samvatsarada Phalguija-masada Ladirara-Poluganya Padariyiira Bageganya kalal pole Gahga tanna parichchhadakke margga-clikk oram pogi tanna talara ar oyirendu Badreganam mulli-pelo . . du sattu Saragu . . Gavundan ayyalarn 22 A.t MuUur (same holU), on a stone north of the viUage. S'ri subhaui astu svasti sri-jayabhyudaya S'aHvahaua-saka-varusha 1389 neya saudu varttamana Sarvvajitu-saravatsarada Karttika-su 1 Soraa svasti sri-samasta-bhuvana-senadhipati karmmaranya-dahana-davanala la . . timira-divakara sama yukti-bhukti- mukti-phala-prada •. dakshiiia-Varanasi Parasurama-papakshaya Kritayuga-Raraa nava chinta-ratna sri-Naujundesvara-devara div}^a-sri-charanaravinda Ummatt- ui'a Somayya-Devagalu sashtahga-pranama-purwakavagi samarppisi kotta grama Hoylsana-rajyakke saluva sri-Naiijundesvara-devara amrita-padi , anga-bhoga-rahga-bhogakke samarppisi kottevagi a-Mullurige saluva gadde-beddalu-tota-tudike-kara-mani-suhka-suvarnnadaya- maggadere-olavaru-horavaru-motte-suhka -bisalu-gaua-talavaru-kula-akshini-agami-nidhi--uikshepa-jala- pashana-siddha-sadhyav-emba ashta-bhoga-teja-svamyavanu anubhavisikondu sri-Nanjundesvara-devara seveya madikondu yi- dare Gangeya-tadiyalu kavile-go-vadhada papakke hohanu !| 23 At Holalavddi (same hoUi), on the ivaU ofthe Padla-hhdvi. Svasti sri-Kohgiini-maharajadhiraja paramesvara S'ri-Purusha prithavi-rajyam keye adir illandigalge keyda kapo ma pora kalla . . ve vikaseseda sirvvar ppa .... .... maha-patakan akkuni suhkam vittar i-vura yellakkam 25 At KaUalmlli (same hohU), on a stone at the cnfrance oftlie Upparige-Basava temph. (Upper part gone) Hadinalku-nadu kudi kari pa-Gaiindam Yarala Yaramara A liiira hegade Kuvalura Kolagrtta-Mara Chaharade Hu^isenelala Kadagannouaji Chikannonaji<noinclude></noinclude> 08o52491ecc39oj369qv6j2hft4z3i5 104 117305 312522 2026-04-28T19:36:33Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 188 ISTanjangud Taluq. volagada samasta-ga Nafijundesvai^a-devara amrita-padige Narasi Jiuge balage jayav aliantagi a-de . a-Karenada karev adaya dhara-purbbaka e dii kotta sila-sasana {tisml final verses). 26 At Debur (same liobli), on a stmie in front oftlie Rdmaliugesvara temple. Svasti sri-S'ivamara pritliuvi-rajyam keye Punnad-arii-sasirakke ereyar nell-akki sollage bittu .. . di Isvargge stireya-mariyade kottar ida . . nattipattal odediru man... 312522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>188 ISTanjangud Taluq. volagada samasta-ga Nafijundesvai^a-devara amrita-padige Narasi Jiuge balage jayav aliantagi a-de . a-Karenada karev adaya dhara-purbbaka e dii kotta sila-sasana {tisml final verses). 26 At Debur (same liobli), on a stmie in front oftlie Rdmaliugesvara temple. Svasti sri-S'ivamara pritliuvi-rajyam keye Punnad-arii-sasirakke ereyar nell-akki sollage bittu .. . di Isvargge stireya-mariyade kottar ida . . nattipattal odediru mana podar idan alitton paiicha-maha- patakan agi dittagal undu kotta 28 On a stone north of the same tempJe. (Orantha avd Tamil characters). nakka vanda dam innilattal vi virramurum nangalum ndom inda stanamudaiya ippo Gangai-kko nda danmam rakshikka kkadavar ivar vaiani vittom inda devadanam vi landa bhokattukku vanda kuraivu niraivu ul landu nilai nirutti inda danmam kadavom-akavum inda danmam alippan Gangai-kkaraiyil kavilaiyai kkonra brahmahatti eduvan 29 In the same place. Svasti sri pukal-madu {ihe remainder corrcsjmils ivitli Nos. 7 and 71 of Tirumdkudlu-Narasiinir Taliiq down to) yaniju muppatton 30 On a stone at tlie viJlaye entrancc. Svasti Sriman-maha-svami Krishna-Raja-Vadeyam Kasyapa-gotrada Asvalayana-sutrada .... .... Bhima-Rayara pautrarada Balaji-Rayara putrarada Savara-Kacheri-Bakshi Bhima-Ra A Bahudhanya-sanivatsarada Asvija-^u 15 r yinamagi kotta kodige Deburu-grama || 31 On a slone at the houndary between Deburu and Bijdldr. X A A|ida mahasvami Krishna-Raja-Vadeyaravaru Bahudhanya-samvatsarada Asvija-Su 15 lu Savara- Kacheri-Bakshi Bhima-Rayarige dayapalista yinamu-kodige putra-paiitra-si 32 At JBydldr (same hoUt), on a stone east of the Mdri-gudi. Svasti sri-S'aka-varsha 1081 sanda Pramathi-samvatsarada .. .. su 1 Ihi svasti samasta-bhuvanadhi- patiyappa sri-Kailasanivasa sri-Kapila-Kaundinya-sangamada Naujundesvara-devara anga-ranga-bhoga- Tiniyogakke sri-Chama-Raja vira-pratapa 33 At Badancthal(i {same hobU on a Irdken stone hjing at the north-gatc of the Mahdlihgelsvara femple. (OranUa and Tdmil cAaracters). "- pa chakrava Vira Some . . . . vi rajyam pan varusham 1170 . . saravatsa piirva paksha la kkilamai .... perra<noinclude></noinclude> iduonagarha4lo9ig2zncgomcf5a921 104 117306 312523 2026-04-28T19:36:43Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Nanjangud Taluq. 189 devanum '. kamundauuin *»] siddha <- manya 34 At Basavatti (sanie hoUi), on a sfone m Nanje-Gauda's field^ soii'.h-ecis' ofthe village. S'ubham astu namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || svasti sri-jayrib]iyudaya-S'ahvahana-saka-varusha 1468 neya saluva Parabhava-samvatsarada S'ravana- su 12 Somavara punya-kaladaUi | sriman-maharajadhiraja raja-paramesvara ..tap... 312523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Nanjangud Taluq. 189 devanum '. kamundauuin *»] siddha <- manya 34 At Basavatti (sanie hoUi), on a sfone m Nanje-Gauda's field^ soii'.h-ecis' ofthe village. S'ubham astu namas tunga-siras-chumbi-chandra-chamara-charave | trailokya-nagararambha-mula-stambhaya S'ambhave || svasti sri-jayrib]iyudaya-S'ahvahana-saka-varusha 1468 neya saluva Parabhava-samvatsarada S'ravana- su 12 Somavara punya-kaladaUi | sriman-maharajadhiraja raja-paramesvara ..tapa sri-vira-Sadasiva- Raya-maharayaru prithvi-rajyam geyyutt irahi sriman-maha da brahmana-pratipalakarada Nandyalada Avubhalesvara-Deva-mahara . . 35 Iit the same place, on another stone. Subham a.stu svasti sri-jayabhyudaya-Sahvahana-saka-varusha 1451 sanda yaradaneya vartamana Virodhi-sainvatsarada Magha-ba 1 2 Somavara-punya-kaladalu sriman-maha-mandalesvara katari- Trinetra pesali-Hanuma aras-auka-sunegara penaiikada kasara javadi-kolahala kari-ventegara sri- vira-Malla-Raja-Vadeyaru sri-mahadeva devottama sri-Naujuudesvara-devara amrita-padige Banada- venteyake saUiva Tagadura-sthalada Kallukuda-gramavanu Malla-Ilaja-Vaderu sri-Naujundesvara- devara amrita-padi naivedyakke saha sa-hiranyodaka-dana-dhara-purvakavagi samarppisi kotta Kalu- kuda-grama a-pura-sahavagi kalla haldda chatus-sime-vivara 36 At Badandlu {same hoUi), on a stone in front ofthc Mahdlihgekara tewple. Svasti samasta-bhuvanasrayam sri-prithvi-vallabham maharajadhiraja paramesvara parama-bhattaraka Dvaravatipura-varadhisvara Yadava-kulambara-dyumaui sarbbajua-chudamaui male-raja-raja maleparolu [ganda] ganda-bherunda kadana-prachandan ekanga-viran asahaya-sura Sanivara-siddlii giri-durgga- malla chahad-anka-Rama Magara-rajya-nirmiilana Chola-rajya-pratisbthacharya Pandya-rajya-nirddhuma- homa nissanka-pratapa-chakravartti Poysala-vira-Somesvara-Dev-arasaru Chola- raj y a da K a nnanuralu sukha-sankatha-vinodadim prithvi-rajyam geyut ire 1 Sa ka-varisa 1151 n eya Salvadhar i-samvatsarada Chaitra-suddha-saputami Vaddavara (puna) Pushya-nakshatrad andu E'.lenadu-sri-Gangapuravada Ba- (on tJie hach) navala sri-Mulasthana-devaringeu a-Dombesvara-devaringeu a-Hongu-Arasati-Gaiindana Varggada-Kritti-Gaunda Anka-Gaiinda Mara-Gaiinda Betti-Gaiindana maga Bayire-Gaiinda Kotta- Gaiindana maga Mara-Gaunda S'ahkara-Gaundana maga Chama-Gaiinda int ivar olagada samasta- prabhu-gaiindugalum astanikaru nibandiyagi teruva ga 6 rolage ga 2 pa 5 mara nitya-naivedaya hattu-manakkeyanu astanikaru salisuvantagi dhara-purvakam madi bitta dharmma | i-dhammavanu kedisidavanu Gangeya-tadiyanura brahmanarum kondavaru 38 At Mamlur (same hoUi), on a stone north-easi oftlie S'amlhidiiigGs'tara temple. Svasti sri-vira-Narasihga-Devaru prithvi-rajyam geyyuttam iro Khara-samvatsarada Vaisaka-bahuja dasami Adivaradalu Manalura Katura Habbambadiya Bidigodi . . durada Kembala Chikka-Belarlatore Belerida int i-el-uringe bliumikara Emcya Chavundachariya maga Chikkacharlya maga Manalachariya 48<noinclude></noinclude> myxja136um53528u0pdql5xf3cy49ua 104 117307 312524 2026-04-28T19:36:50Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 190 Nailjangud Taluq. maga Sakalachari Haraiacharl Bavaohari Chikkachari Sakalacliarlya maga Cbaun.dachari Haradacha- riya raaga Ketachari Chikkacharlya maga Heggade-achariya _^maga Sakalachari Pattiyachari int ivar ella kudi ga . . vanu kottu sri-Ketaiimange devalyavan ettisidaru 'avaringe kadagemam 1000 bhumi vajake kattasu sri sri srl 40 On tlie oil-miU in front of fhe same temple. {GrjnUia and Taniil characters.) Svasti sri-Kulottuiiga-Devar yan... 312524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>190 Nailjangud Taluq. maga Sakalachari Haraiacharl Bavaohari Chikkachari Sakalacliarlya maga Cbaun.dachari Haradacha- riya raaga Ketachari Chikkacharlya maga Heggade-achariya _^maga Sakalachari Pattiyachari int ivar ella kudi ga . . vanu kottu sri-Ketaiimange devalyavan ettisidaru 'avaringe kadagemam 1000 bhumi vajake kattasu sri sri srl 40 On tlie oil-miU in front of fhe same temple. {GrjnUia and Taniil characters.) Svasti sri-Kulottuiiga-Devar yandu eluvada niana Echchaman , 41 At Echiganahalli {simc hoNi), on a stone near the Mdrt-chdvadi east of the village. Svasti sri-vijayabhyudaya-S'ahvthana-saka-varsha 1606 sanda vartamana Raktakshi-samvatsarada Pushya-bahula 30 yallu sriman-maharajadhiraja raja-paramesvara praudha-pratapan apratima- vira-narapati ^ri-Chikka-Deva-maharaja-vadpyar-ayanavaru yalavandura Dodda-Panditarige Maisura hobaliya Yechiganahalli yemba gramavanu dhara-dattavagi kottu a-gramada chatus-simeH sila- pratishtheyanu madisi putra-pautra-paramparyavagi anubhavisikondu baruva prakarakke baresi kotta sila-sasana maiigalam aha sri 43 At the same vilhge, on a slonc nodh of ths Nemindtha-lasti, near the rirer. S'nmat-parama-gainblura-syad-vadam6gha-hxiichhanam | jiyat trailokya-nathasya sasanam Jina-sasanam || dhirar apara-sad-gana-mani-braj i-varidlrgal apaya-sani- | harigajada bhava-parar iddha-Jinesvara-dharmma-rajigal | kiire-charitra-P>ahubaU-Devar abhishtuta-Parsva-Devaru m | suri-vinutavad vi^ada-Saktiyan ant esedar nnirantaram || Jaina-matamburasi-parivarddhana-chandranan asta-tandranam | manita-sara-sarvva-guna-rundranan unnata-kirtti-sandranarn | pin a- v; moha-ni arana-mr ige 1 1 d ranan udgha-kripa-nadindrii nam | bhu-rmta-Meghachandranan asesha-janam nalavinde bannikura || ariyada viddey illa vidad odada kelada sastrav illa kurtt | i bhupar illa sale sohxda vadigal illa santatam I nereye samastaruin pogaladirdda kavisarum illa lokad o-| llare Parsva-Deva-stuta-Ba,hubah-brati-saktiy adbhutam || Saka-varslia 1292 neya sanda Virodliikritu-samvatsarada Marggasira-su 1 n A | varada divasadalli Meghachandra-Devaru n)uktige sandaru mangalam aha sii yivarige nisidhiya madisida Varakotiya Meghachandra-Devara sishyaru Manika-Devaru | 44 At fhe same village, on a stone in the Somesvara temple. Svasti 6ii-Kul6ttunga-Cli61a-DJvaru pritivi-rajyam geyye saka-varishara 1035 neya Jaya-samvatsarada A Palguna-masada aparn-paksham Padiva Adityavararn Hasta-nakshatram Ededore iiada Karavurada sta- na-patigalu Mai-a-Jiyarum Naga-Jiyarum samyabhagigalagi pachchundu barutani Naga-Jiyam tanna- bhagada bhumiyaip Mara-Jiyanga ponnara kondumannara kottam Karavurada Madimara Macha-Gaun- dana raaga Chola-Gaundanum Madeyara-nad-filvana magam Macha-Gaundanum Ededorc-nadu-sayirada<noinclude></noinclude> 618ca50z5geae6mg6bw9dog13t0788f 104 117308 312525 2026-04-28T19:36:58Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: Nanjangud Taluq. 191 talakk atipati Karaviirada Nemi-Settiyum panneradii halliya pallikararum aimanigarum taiideyada Ne- ma-Gaundanum Kaniyada Ka. . Gaundanum inibarum sakshiyage kottam Naga-Jiyam tanna vamsada aranum toppade. . ringe drohi and alv-arasinge dandu-palakaru idan alidam Banarasiyuraam kavileyu- mam lingamara kittu brahmatige sandam Karavurada Nakarachariya magani Cholachari sakshi 47 Af Bdmpura (samf. JioUi), on a stone near the Kuppe-hola... 312525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>Nanjangud Taluq. 191 talakk atipati Karaviirada Nemi-Settiyum panneradii halliya pallikararum aimanigarum taiideyada Ne- ma-Gaundanum Kaniyada Ka. . Gaundanum inibarum sakshiyage kottam Naga-Jiyam tanna vamsada aranum toppade. . ringe drohi and alv-arasinge dandu-palakaru idan alidam Banarasiyuraam kavileyu- mam lingamara kittu brahmatige sandam Karavurada Nakarachariya magani Cholachari sakshi 47 Af Bdmpura (samf. JioUi), on a stone near the Kuppe-hola to thc northofthe village. Svasti sri-vijayabhyudaya-Salivahana-saka-varusha 1426 sandu yippattelaneya Eaktakshi-samvatsarada Vaa^v<V^ Bhadrapada ^u 5 lu sriman-maha-raandalesvara rauvara-rayara-ganda Nilagiri-uddharana Mudana- koteya Govanna-Odeyaru tarama sthala-svamiyag-iddantaha Gopala-Krishnan a jirnoddhara-kelasavagi sarve^varana seve a-chandrarkavagi nadeya bekagi a-Mudalakotege saluva graraa a-kotege yisanya dikkinalli a-Tenkalukote badagalu a-nele mudalu Chikka-Belale a-madhyadal iddantaha Bellahalliyanu namma gotragalu sahavagi namma sa-gotrigalu sahavagi a-sthalada prajegala . . adiyagi namma sva- ruchiyim vodambattu a-BellahalJiyanum kalla haki kottevagi a-gramada chatus-simey-olagada akshina- agami-nidhi-nikshepa-siddha-sadhya-jala-pashana-gadde-boddalu-tota-tudike sarva-samyavanu agumadi- kondu a-stlialada a-G6pala-deara anga-ranga-bhogavanu nadisuva hage kotta grama i i-gramavanu nadisade alihidava 50 At the same village, on a sfone in thc S^dmibhoga^s field, west ofthc, village. Svasti kimat-Konguni-arasara S'ivaraara prithvi-rajyam geye ele 51 At Sindhuvalli {Kalale hohli), on a sfone north of the S'ankaresvara tempJe, (Grantlia and Toinil rJiarurfer.-^.) Svastiki S'akarai yandu ayirattu muppadu'' perra Vyaya-samvatsarattu sri-KuIottunga-Chola-Devar prathivi-rajyattu yandu muppatt-elavadu Mudikouda-Chola-mandalattu Gangai-konda-Chola-valanattu Kkarai-nattu dan makan Machcha Mutta-Kamundarana S'atya Papakshaya-Kamunda-nen eduppitta Mulastanam-udaiyar koyilum kattina eriyam itta tumbum 55 At UppinahaUi (same hdbli), on a stone east ofthe Mcm-chdvadi. S'ri svasti samasta-bhuvanasrayara sri-prithvi-vallabham maharajadhirajaip pararaesvaram parama- bhattarakara Dvaravatipura-varadhisvara Yadava-kulambara-dyumani sarvvajila-chudamani Sanivara-siddha giri-durgga-malla chalad-anka-Raraa kanthirava Mala-rajya-nirmmida Chola- ra]ya-pratishthacbarya • • sriraan-raaha-mandalesvara . . pratapa-chakravartti Hoyisala sii-Vira- NaraRimha-Dev-arasavu prithvi-rajyam geyyutt ire Saka Bahudhanya-samvatsarada Chaitra- sudda 1 Adivara sriman-maha-pradhanam nadan alv adhikari ^rimatu-Hariyanna halliya Bachi-Gahundana maga Appaniia Gahundana maga Honne-Gahunda 56 hi ihe same pJace. S'ubham astu svasti ^ri-vijayAbhyndaya-S'aIivahana-s.ika-varusha 1584 sauda Subliakritu-sainvat- sarada Chaitra su 5 lu sri-maha-mandalesvara S'rtrai"ig'i]xivtanav-aluva Dovn-Haia-^^adeyan-ayyanavara<noinclude></noinclude> 7tqnkn24utgtdx8avmhsn6qsg6rhbwk 104 117309 312527 2026-04-28T19:38:17Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾಫ್, ನ್ಯೂ - ಗಾಬ್ರಿಯಲ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಇದು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ವಿಕಾರಗಳಿಂದ ಎಂದರೆ ಗುದಲಿಂಗ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಗುದದಲ್ಲಿ ಗಾನರೀಯ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ. ರೋಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸು... 312527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾಫ್, ನ್ಯೂ - ಗಾಬ್ರಿಯಲ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಇದು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ವಿಕಾರಗಳಿಂದ ಎಂದರೆ ಗುದಲಿಂಗ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಗುದದಲ್ಲಿ ಗಾನರೀಯ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ. ರೋಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನ: ಕೀವನ್ನು ಗಾಜಿನ ಸೈಡಿನ ಮೇಲೆ ಲೇಪಿಸಿ ಗ್ರಾಮನ ವರ್ಣೀಕರಣ ವಿಧಾನದಿಂದ ಬಣ್ಣಕೊಟ್ಟು ಕ್ರಿಮಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. 1960ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಪ್ರತಿರೋಧಿ ಕಿರಣಸ್ಸುರಣ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ರೋಗ ತೀವ್ರವಿದ್ದಾಗ ಪಿಎಎಮ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರೋಗವಿದ್ದರೆ ದಿವಸವೂ 1 ಸಿಸಿ.ಯಂತೆ ನಾಲ್ಕು ದಿವಸ ಕೊಡಬೇಕು. ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಪಿಎಎಮ್‌ ಅನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೂ ರೋಗ ಗುಣವಾಗುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಸ್ಪೆಷ್ಟೊಮೈಸಿನನ್ನು ದಿವಸಕ್ಕೆ 1 ಗ್ರಾಮಿನಂತೆ 5 ದಿವಸ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಕ್ರಿಮಿ ಸ್ಪಷ್ಟೋಮೈಸಿನಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅಕ್ರೋಮೈಸಿನ್ ಮುಂತಾದ ಜೀವಿರೋಧಕ ಮದ್ದುಗಳನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ 2 ಗ್ರಾಮಿನಂತೆ 1 ಇಲ್ಲವೆ 2 ದಿವಸ ಕೊಡಬೇಕು. ಹುಟ್ಟುವ ಎಲ್ಲ ಶಿಶುಗಳ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ವರ್ ನೈಟ್ರೇಟ್ ದ್ರಾವಣ ಇಲ್ಲವೆ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಕಣ್ಣಿನ ಉರಿಯೂತವಿದ್ದರೆ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿರಬೇಕು. ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ 2 ಲಕ್ಷ ಯೂನಿಟ್ ಪೊಕೇನ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿವಸ ಗುಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಕೊಡಬೇಕು, ಭಗೋಷ್ಠ ಉರಿಯೂತವಿದ್ದರೆ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ದಿವಸವೂ ತೊಳೆದು ಪಿಎಎಮ್‌ನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ 1 ಸಿಸಿ.ಯಂತೆ ಗುಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಗುಣವಾದ ಮೇಲೂ ರೋಗಿಗಳನ್ನು 3 ರಿಂದ 6 ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಕಣ್ಣಾವಲಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಬೇಕು. ರೋಗ ನಿರೋಧ: ಸಂಭೋಗವಾದ ಕೂಡಲೆ ಪಿಎಎಮ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಇಲ್ಲವೆ ಸಂಭೋಗ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಕವಚ ಧರಿಸಿದ್ದರೆ ರೋಗ ಬರಲಾರದು. ಕನಿಷ್ಠ 2 ಲಕ್ಷ ಯೂನಿಟ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಉಳ್ಳ ಮಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸಂಭೋಗದ ಮುಂಚೆ ಇಲ್ಲವೆ ಸಂಭೋಗದ ಅನಂತರ 15 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ರೋಗ ಬರುವ ಸಂಭವ ಕಡಿಮೆ. (ಎನ್.ಕೆ.ಎಂ.) ಗಾಫ್, ಹೂ : 1779-1869. ಐರಿಷ್ ಸೈನಿಕ. ಲಿಮರಿಕ್‌ನ ವೂಡ್ಸ್ ಡೌನನಲ್ಲಿ 1779ರ ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದ. ಈತ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು 1794ರಲ್ಲಿ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಗುಡ್ ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದ ಆಕ್ರಮಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲೂ 1797-1800ರಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಕ್ರಮಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ. 15ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅಡ್ಡುಟಂಟ್ ಆಗಿ 25ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿಯೂ ಮೇಲೇರಿದ ಈತ ಪೋರ್ಚುಗಲ್-ಸ್ಪೇನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಲಿಂಗ್ಟನ್ ಡ್ಯೂಕನ ಸೇನೆಯ 87ನೆಯ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನ ಸೇನಾನಿಯಾಗಿದ್ದ. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯ ಗೊಂಡರೂ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವೂ ಕಾದಿತ್ತು. ಗಾಫ್‌ಗೆ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ದರ್ಜೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅನಂತರ ವಿಟೋರೀಯದ ಟಾರೀಫಾ ಬಂದರಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಈತ ನಡೆಸಿದ ಕದನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಗಾಯಗೊಂಡ, ಧೈರ್ಯ ಸಾಹಸ ಸಂಘಟನೆ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗಾಗಿ 1815ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ನೈಟ್ ಪದವಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. 1821-24ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ರೈತರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಫ್ ನಿರತನಾಗಿದ್ದ. 1830ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ದರ್ಜೆ ದೊರಕಿತು. ಗಾಫ್ 1837ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾದ. 1840ರಲ್ಲಿ ಚೀನದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಓಪಿಯಂ ಯುದ್ಧದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ. 1843ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಆ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಮರಾಠರ ಸೈನ್ಯವನ್ನೂ 1845-46ರಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಿದ. ಎರಡನೆಯ ಸಿಖ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೂ (1848-49) ವಿಜಯ ಬ್ರಿಟಿಷರದಾಯಿತಾದರೂ ಈ ಎರಡು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲೂ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಆದ ನಷ್ಟ ಅಗಾಧ. ಇವನ ನಾಯಕತ್ವದ ಹಲವು ದೋಷಗಳು ಆಗ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾದವು. ಇವನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನೇಪಿಯರನ ನೇಮಕವಾಯಿತು. 1862ರಲ್ಲಿ ಗಾಫ್ ಫೀಲ್ಡ್-ಮಾರ್ಷಲ್ ಆದ. ಈತ ತೀರಿಕೊಂಡದ್ದು 1869ರ ಮಾರ್ಚ್ 2 ರಂದು. (ಎಸ್.ಕೆ.ಎಸ್.) ಗಾಬಿ ಚುಕ್ಕೆ (ಕುರುಡು ತಾಣ (ಫ್ರೆಂಡ್‌ ಸ್ಪಾಟ್) : ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಪಟಲದಲ್ಲಿ (ರೆಟಿನ) ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಥ ಮಿಮೀ, ಕೆಳಗಡೆ ಮತ್ತು 3 ಮಿಮೀ. ಒಳಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸುಮಾರು 3 ಮಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಸವುಳ್ಳ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂಡಾಕಾರವಾಗಿರುವ ಸ ಹ ಜ ವಾಗಿ ೨೨೩ ಭಾಗ ಕುರುಡುತಾಣ-(ಫ್ರೆಂಡ್‌ ಸ್ಪಾಟ್), ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಪಟಲದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ನರತಂತುಗಳು ಬಂದು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ದೃಕ್ (ಆಪ್ಟಿಕ್) ನರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಬಲ್ಲ ಜೀವಾಣುಗಳಾಗಲಿ ನರಕೋಶ ಗಳಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊರ ವಸ್ತುಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ ಅದು ದೃಷ್ಟಿಪಟಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರಕ್ಕೆ ಬರಲಾರದು. ಆದರೆ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳ ಕುರುಡುತಾಣಗಳು ಎಡಗಣ್ಣನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಬಲಗಣ್ಣಿನಿಂದ X ಗುರುತನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತ ಮಸ್ತಕವನ್ನು ದೂರದಿಂದ ಹತ್ತಿರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇಕು. ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 15-20 ಸೆಂಮೀ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ವಸ್ತು ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಲಗಡೆಯ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆ ಆದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ವನ್ನು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಿ ಆ ಕಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳ ಏಕಕಾಲಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಲಾಭವುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಕುರುಡುತಾಣದಿಂದ ಯಾವ ಅನನುಕೂಲತೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದೃಷ್ಟಿ ಇದ್ದರೆ ಆಗ ವಸ್ತುಗಳು ಒಂದೊಂದು ಸಲ ಕಾಣಿಸಿದೆ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಟು. ಆದರೆ ದೃಷ್ಟಿಸುವಾಗ ಕಣ್ಣು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದೂ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. (ಎಸ್.ಆರ್.ಆರ್.) ಗಾಬ್ರಿಯಲ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ : 1927– ಕೊಲಂಬಿಯದ ಅರಕಾಟಕಾದಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಮಾರ್ಚ್, 1928ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಾಬ್ರಿಯಲ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮಾರ್ಕೆಜ್ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉದಾರವಾದಿಗಳ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದ ಅಜ್ಜ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿಯರ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ. 1946ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ. ಮುಂದೆ 1958ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಯಾಗಲಿದ್ದ 12 ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಆಗ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಡಿದ್ದ. ಓದಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿರದೆ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೊಲಂಬಿಯದಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯದ ಏರುಪೇರುಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡು ಕೆಲವು ಕಾಲ ಸೋಷಲಿಸ್ಪರ ಸಂಗ ಹೊಂದಿದ್ದ. ಅವನು ಎಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರ್ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ತನ್ನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾರಿ ನೌಕಾಘಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳು ಅವನಿಗೆ ಅಪಾರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವನು 1950ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ. ಅನಂತರ ಇಡೀ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿ ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ತಿರುಗಾಡಿದ. ವಿಲಿಯಂ ಫಾಕ್ಟರ್ ಊರೊಂದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಮಕಾಂದೋವನ್ನು ಕಲ್ಪಸಿದ. ಕೊಲಂಬಿಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಬಂಟು ಎಂಬ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಕಾಂದೋ ಎಂದರೆ ಬಾಳೆ, ಉತ್ತರ ಕೊಲಂಬಿಯದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯೂ ಬಾಳೆ ಆಗಿದ್ದು ಅವನ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಲು ಕಾರಣವಿದೆ. ಅದನ್ನು 1955ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತನ್ನ ಕಿರು ಕಾದಂಬರಿ ಲೀಫ್ ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಳಸಿದ. ಆ ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಫಾಕ್ಸರ್‌ನ ಪ್ರಭಾವ ಗಾಢವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾದದ್ದರಿಂದ ಆಗಲೇ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಗಳು ಪಟವಾಗಿದ್ದರೂ ಕಾವ್ಯನ ಮೆಟಮಾರ್ಫಸಿಸ್ ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಅದು ಅವನಿಗೆ ಅವನ ಅಜ್ಜಿ ತನ್ನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಕೇಳಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಅದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಕಥನದ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ ತಾನು ಬರೆದಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡು ತನಗೆ ಸಹಜವಾದ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವತೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿರುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರೆಯತೊಡಗಿದ. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ<noinclude></noinclude> olg916k0k4so3sl91ksk83rw4mbr5wx 104 117310 312528 2026-04-28T19:38:26Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ್ ದಾನೂನ್' ಟ್ರೋ - ಗಾಮ ತನ್ನ ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹದಿನೆಂಟು ತಿಂಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ “ನೂರು ವರ್ಷದ ಏಕಾಂತ” (ಒನ್ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಾಲಿಟ್ಯೂಡ... 312528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ್ ದಾನೂನ್' ಟ್ರೋ - ಗಾಮ ತನ್ನ ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹದಿನೆಂಟು ತಿಂಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ “ನೂರು ವರ್ಷದ ಏಕಾಂತ” (ಒನ್ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಾಲಿಟ್ಯೂಡ್) ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದ. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಡತನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವನ ಸಂಸಾರದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾರಬೇಕಾಯಿತು. ಅವನಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಸ್ತ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಕದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಬರಹಗಾರ ಕಾಲ್ಲೋಸ್ ಫಂತಸ್‌ನ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದ ನೂರು ವರ್ಷದ ಏಕಾಂತ 1967ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. 1969ರಿಂದ 1982ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ನೂರು ವರ್ಷದ ಏಕಾಂತ ಬ್ಯುಂಡಿಯಾ ವಂಶದ ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕಥಾ ಹಂದರದಲ್ಲಿ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾದ ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ದಾಖಲೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದರೂ ರಾಜಕೀಯ ಏರಿಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಕೊಲಂಬಿಯದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರತಿಫಲನ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪುವ ಅಂಶಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿ ಮಕಾಂದೋವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಬ್ಯುಂಡಿಯಾ ಮನೆತನ ಊರಿನೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿ ಕ್ರಮೇಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವ ದುರಂತವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳ ಮಾನಸಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಮಾನವನ ಮೂಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಅನಾವರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿವು, ಕಾಮ, ಪ್ರೇಮ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ, ಸಾಹಸ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಜೊತೆ ರಸವಾದ, ಸುಳ್ಳು, ಸೂಳೆಗಾರಿಕೆ, ಹಾದರ, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ದೆವ್ವಗಳು, ದಂತ ಕಥೆ ಮುಂತಾದವುಗಳೂ ಇವೆ. ಗೊಂಡಿರುವ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅದ್ಭುತ ರಮ್ಯದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಎಂದಿನಿಂದಲೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಅದರ ನಿಜವಾದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು ಅವರ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಗೆ ಸಹಜವಾದದ್ದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಾಬ್ರಿಯಲ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮಾರ್ಕೆಜ್‌ನ ಹಸ್ತ ಪ್ರತಿಗೆ ಅಪಚಾರವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 1966ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಇನ್ ಇವಿಲ್ ಅವರ್ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯ ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಕೃತಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ಕೊಲಂಬಿಯದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು. ಅವನ ತಂದೆಯ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿರುವ ಲವ್ ಇನ್ ದ ಟೈಮ್ ಆಫ್ ಕಾಲರ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ 1983ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. 1999ರಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವ ಮಾರ್ಕೆಜ್‌ನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಆಟಮ್ ಆಫ್ ದ ಪೇಟ್ರಿಯಾರ್ಕ್ [1975], 1996ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಕಿಡ್‌ನ್ಯಾಪಿಂಗ್‌, “ಲವ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಡೆಮನ್ಸ್ [1994] ಮತ್ತು ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳಾದ ಇನ್ನೊಸೆಂಟ್ ಎರಿಂಡಾ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಟೇಂಜ್ ಪಿಲಿಗ್ರಿಮ್ಸ್ [1992]. ಆತ್ಮ ಕಥನದ ಮೊದಲ ಭಾಗವಾದ ಲಿವಿಂಗ್ ಟು ಟೆಲ್ ದ ಟೇಲ್ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವಾದ ಮೆಮೊರೀಸ್ ಆಫ್ ಮೈ ಮೆಲಾಂಖಲಿ ವೋರ್ [2004] ಎಂಬ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಇವನು 1999ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯದ “ಕಾಂಬಿಯೋ” ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಸ ರೂಪ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. (3.3.) ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ್ ದಾನೂನ್ ಟ್ರೈ : 1863-1938. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇಟಲಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದ ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ, ಕಥೆಗಾರ, ಹಾಗೂ ಸಾಹಸಿ. ಏಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ಕಡಲುತೀರದ ಅಬೂಸಿ ಪ್ರಾಂತದ ಪೆಸ್ಕಾರಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ 1881ರಿಂದ 1915ರವರೆಗೆ ರೋಮ್, ನೇಪಲ್ಸ್, ಅಬೂಸಿಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಈತ, ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ. ಕ್ಯಾಂಟೋನೋ (ನ್ಯೂ ಸಾಂಗ್) ಎಂಬ ಕೃತಿ ಇವನಿಗೆ ಅಪಾರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಇಂಟರ್‌ ಮೆಸ್ಕೊ ಡಿ ರೈಂ ಮುಂತಾದ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ ಕಾವ್ಯಭಾಷೆ ಹುಚ್ಚು ಹೊಳೆಯಂತೆ ಹರಿದು ಇಳಿಗತಿಯತ್ತ ಸಾಗುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಓಡಿ ನವಲಿ ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಲು ಹಾಗೂ ನೌಕಾ ಜೀವನಗಳ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ಇಟಲಿ ತನ್ನ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸಾರುವ ಪ್ರಚಾರ ಗೀತೆಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. 1893-1900ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಈತ ಆಕಾಶ, ಸಮುದ್ರ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವೀರರನ್ನು ಕುರಿತ ಪ್ರಸಂಸೆ ಎಂಬ ನೀಳವನವನ್ನು ಬರೆದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಕಲೆ ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ರಸನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ವರ್ಣನೆಗಳು ಸ್ವಾರ್ಥಿ, ಸ್ಟೇಚ್ಛಾಚಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಮನೋವಿಕಾರಗಳ ರಾಶಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ಪೆಸ್ಕಾರಾದ ಕಥೆಗಳು ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಗ್ರಹ ಹೊರಬಂತು (1882). ಇದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಊರಾದ ಅಬೂಸಿ ಪ್ರಾಂತದ ರೈತರ ವಾಸ್ತವಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಕವಿ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಈ ಚಿತ್ರಣ ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾರಸ್ಯರಹಿತವಾಗಿದೆ. ಅಂತಶರಣವನ್ನು ಆದರಿಸಿ ಅಸುಗಂಟೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಜೀವನದ ಯಾವ ಮೌಲ್ಯವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣಲಾರೆವು. 1889ರಲ್ಲಿ ಈತ ಇಲ್ ಪಿಯಾಸರೂ (ಭೋಗಗಳು) ಫಾರ್ಸೆ ಚಿ ಸಿ, ಪಾರ್ಸೆ ಚಿ ನೂ (ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು, ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು) ಮುಂತಾದ ಏಳು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ನೀಚೆಯ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಈತ ಟ್ರಯಾನ್ನೊಡಲ ಮಾರ್ಟೆ ಎಂಬ ಸತ್ತ್ವಶಾಲಿ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದ. ಮನಸ್ತೇಶ, ಸ್ವಾರ್ಥ, ನಿಷ್ಕಾರುಣ್ಯ, ಕ್ರೌರ್ಯ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ವಿಷಯಲೋಲುಪ್ತಿ- ಇಂಥ ಮಾನವ ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು-ನಿರುತ್ಸಾಹಿಗಳು, ಧರ್ಮಬಾಹಿರರು. ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನರಿಯದ ಅಂಧ ಜೀವಿಗಳು. 1898ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಸಿಟ್ಟ ಮಾರ್ಟ (ಮೃತನಗರ) ಎಂಬ ನಾಟಕ ಬರೆದ. ಆಮೇಲೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದರಂತೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಲ ಫಿಲ್ಲೆಯ ಡಿ ಲಾರಿಯೊ ಎಂಬ ನಾಟಕ ಹಿರಿಯಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಇಟಲಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ಸೇರಬೇಕೆಂದು ಈತ ಪದೇ ಪದೇ ಒತ್ತಾಯಮಾಡಿ ಪ್ರಚಾರಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತನ್ನ ದೇಶವೂ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ ನೌಕಾ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ. ಏಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ತೀರದ ವಿಮಾನ, ಕಡಲು, ಭೂ ಸೈನ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಾನಾ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾದಾಡಿ ಶತ್ರು ಶಿಬಿರಗಳ ಜೊತೆ ಹೋರಾಡಿ, ತನ್ನ ಅಸಾಧಾರಣ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ. 1910ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಮೆ ಪಟ್ಟಣ ಇಟಲಿಗೆ ದಕ್ಕಲಾರದೆಂದು ಖಚಿತವಾದಾಗ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಸುಮಾರು 300 ಜನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಡನೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಆ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿದ. ಆಗ ಈತ ತನ್ನ ಉಜ್ವಲಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕಥೆ, ಕವನ, ಪ್ರಚಾರ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದ. 1921ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಸೈನ್ಯ ಫ್ಯಮ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಮುತ್ತಲು ಬಂದಾಗ ಈತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಿವೃತ್ತನಾದ. ಗರ್ದ ಸರೋವರ ತೀರದ ಭವ್ಯ ಸೌಧವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು 1938ರಲ್ಲಿ ಕಾಲವಾದ. ಕೇವಲ ಬುದ್ಧಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಶುಷ್ಕ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಅಸಹಜತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಂದಿನ ಇಟಲಿಯ ಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಈತ ಭಾವ ಪ್ರಧಾನವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಅದು ಮಾನವ ವಿಕಾರಗಳನ್ನೂ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನೂ ರಾಗೋದ್ವೇಗಗಳನ್ನೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ( ಎಚ್.ಕೆ.ಆರ್.) ಗಾಮ : 1888-1953. ಭಾರತಕ್ಕೆ 1910ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ದೊರಕಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಸ್ತಿಪಟು. ಈತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಪಂಜಾಬಿನ ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ಇವನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಗುಲಾಮ್ ಮೊಹಮದ್‌. ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಕುಸ್ತಿ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಇವನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿ. ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮನೆಯವರಿಂದಲೂ ಇವನಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ. ಇವನ ತಂದೆ ಅಜೀಜ್ ಪೈಲ್ವಾನನಾಗಿದ್ದ. ಸೋದರ ಇಮಾನ್ ಕೂಡ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುವಾಗಿದ್ದ. ಹೀಗಾಗಿ ಕುಸ್ತಿಪಟುವೆಂದು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹುಬೇಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ. ಇವನಿಗಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಯಂತೂ ಹೇಳಲಸದಳ. ಈತ ಬಾದಾಮಿಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹೊಸಕಿ ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆದು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಕಬ್ಬಿಣದ ದಪ್ಪ ದಪ್ಪ ಮೊಳೆಗಳನ್ನು ಅಂಗೈ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯದ ಬೆರಳು ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡು ಬಗ್ಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವಾಗ ದಮ್ಮು ಕಟ್ಟಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಶರೀರದ ಭುಜ, ಎದೆ, ಬೆನ್ನು, ತೋಳುಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕಾರು ಜನ ಪೈಲ್ವಾನರುಗಳಿಂದ ಡಂಬಲ್ಸ್ಗಳಿಂದ ಏಟು ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದೂ, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಹಾಲು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ.<noinclude></noinclude> iepyet8b8c5pz1xx0xuxsoumj5nhip2 104 117311 312529 2026-04-28T19:38:41Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾಯ ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ದೊರೆ ಗಾಮನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ. ಇವನಿಗೆ ಭಾರತ ಸಮುದ್ರದ ಅಡ್ಡಿರಲ್ ಎಂಬ ಬಿರುದು ದತ್ತವಾಯಿತು. ದೊರೆ ಇವನಿಗೆ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ. ಗಾಮ ಭಾರತವನ್ನು ತಲುಪ... 312529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾಯ ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ದೊರೆ ಗಾಮನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ. ಇವನಿಗೆ ಭಾರತ ಸಮುದ್ರದ ಅಡ್ಡಿರಲ್ ಎಂಬ ಬಿರುದು ದತ್ತವಾಯಿತು. ದೊರೆ ಇವನಿಗೆ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ. ಗಾಮ ಭಾರತವನ್ನು ತಲುಪಿ ದೊಡನೆಯೇ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಿ, ಭಾರತದ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಿದ. ಅನಂತರ ಕೊಚ್ಚಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ (1503). ಇವನ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದಾಗಿ ಗಾಮ ಪೋರ್ಚುಗಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ. ಇವನು ಅನಂತರ ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ. 1519ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ವಿಡಿಗೈರಿರದ ಕೌಂಟ್ ಪದವಿ ದೊರಕಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ ಈತ ಭಾರತದ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಆದ. ಇವನು ನಿಧನನಾದ 1524ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಈತ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ. (23.000.) ಗಾಯ : ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನತೆಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ತಡೆ (ವೂಂಡ್). ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಸಮರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಾಯ ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಇವು ಪರಸ್ಪರ ವಿಭಿನ್ನವಾದವುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಜನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಿದಂತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ರ್ಪಕರಣ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ 1 ಪಕಗಳು ಈ 1 ಮುಚ್ಚುಗಾಯಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ಭೇದಕ ಗಾಯಗಳು: ಜಜ್ಜುಗಾಯ, ರಕ್ತಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಉಜ್ಜುಗಾಯ; 2 ಬಿಚ್ಚು ಅಥವಾ ತೆರೆಗಾಯಗಳು ಅಥವಾ ಭೇದಕ ಗಾಯಗಳು: ಕಚ್ಚು ಇರಿತ, ಚುಚ್ಚು, ಹರಿಯುವಿಕೆ, ಹೊರಗಾಣಿಸದ ಸರಳಭೇದಕ ಗಾಯ, ತೂತುಗೊರೆದು ಹೊರಹಾಯುವ ಭೇದಕ ಗಾಯ, ಚೂರು ಚೂರಾಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಿಡಿಯುವಿಕೆ. 1 ಮುಚ್ಚುಗಾಯಗಳು : ಮುಚ್ಚುಗಾಯಗಳು ಚರ್ಮದ ಪೂರ್ಣ ಪದರವನ್ನು ಭೇದಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಒರಟಾದ ಆಯುಧದಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದಾಗ ಜಜ್ಜು ಗಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಒಡೆದು ಹೋಗುವುದಲ್ಲದೆ ಚರ್ಮದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೃದುವಾದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಂದ ಹೊರಹರಿದ ರಕ್ತ ಚರ್ಮದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಚರ್ಮ ವಿವರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ನೋವು, ಊತ, ವಿವರ್ಣತೆಗಳು ಜಜ್ಜುಗಾಯದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು. ಹಾನಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಅಂಗಾಂಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೋವು ಮತ್ತು ಊತಗಳು ವಿಪರ್ಯಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ವೃಷಣಕೋಶಗಳಂತಹ ಸಚರ್ಮವುಳ್ಳ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಜಜ್ಜುಗಾಯ ಉಂಟಾದಾಗ ಊತ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ನೋವು ಕಡಿಮೆ ಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ನೆತ್ತಿಗೆ ಗಾಯವಾದಾಗ ಊತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ನೋವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಂಪುರಕ್ತಕಣಗಳು ಒಡೆದು ಹೀಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ವಿವರ್ಣತೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊದಲು ದಟ್ಟ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು ಅನಂತರ ನೀಲಿ, ಕೆಂಪು, ಕಂದು, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಗಳಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಕಲೆಯಾಗಿ 14-20 ದಿವಸಗಳೊಳಗೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್ ಹೀರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳೇ ಈ ವರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣ. ದೇಹದ ಒಳಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಜಜ್ಜು ಗಾಯವಾದಾಗ ಊತ ಮತ್ತು ವಿವರ್ಣತೆಗಳು ಏಟುಬಿದ್ದ ಜಾಗದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿ ಅದು ತಂತುರೂಪದ ಅಂಗಾಂಶ ಕೋಶದ ಪದರಗಳ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮೊದಮೊದಲು ಇದು ಗುಂಡಾಗಿ, ಹುಚ್ಚನಂತೆ ಮುದ್ದು ಅನಂತರ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಯ ಗಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮೆತ್ತಗಿದ್ದು ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುಗಳೂ ಇಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಗಂಟುಗಳಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ರಸಿಕೆಯ ಕೋಶಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಮೇಲೆಯಲ್ಲಿ, ನಡುವಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತೊಡೆಯ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ರಸಿಕೆಯ ಕೋಶಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ತಂತುದ್ರವ್ಯ (ಫೈಬ್ರಿನ್) ಶೇಖರಗೊಂಡು, ಹೀಮೋಗ್ಲಾಬಿನ್ ಕರಗಿಹೋಗಿ ಮೇಲೆ ನಸುಹಳದಿಬಣ್ಣದ ದ್ರವ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಒಳಪೊರೆಯೊಂದು ಬೆಳೆದು ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಮಿಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಭಕ್ತ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾಧ್ಯಮ, ಆದ್ದರಿಂದ ದುರ್ಬಲಕರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಲ ಈ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗಲಬಹುದು. ಮಾಂಸಖಂಡ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೇಲೈಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳಂತೆಯೇ ಒಳಾಂಗಗಳಾದ ಮಿದುಳು, ಪಿತ್ತಕೋಶ, ಗುಲ್ಮ, ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗ, ಪುಪ್ಪುಸ ಮತ್ತು ಅನ್ನನಾಳ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೂ ಜಜ್ಜು ಗಾಯವುಂಟಾಗಿ ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಆವಶ್ಯಕ. ಆವಿಯಾಗುವ ದ್ರವಗಳ ಲೇಪನ, ಶಾಖ ಕೊಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿನೀರಿನ ಸ್ನಾನ ನೋವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಒತ್ತುವುದರಿಂದ ರಕ್ತಹೊರಸೋರುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉಜ್ಜುವಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರ ಬಂದ ರಕ್ತ ಬೇಗನೆ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದ ಹೀರುವಿಕೆ ತಡವಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಬಿಗಿಯಾದ ಕಟ್ಟುಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದ ರಸಿಕೆಯ ಕೋಶ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. ಯಾವುದಾದರೂ ದೇಹದ ಭಾಗ ಒರಟು ಮೇಲ್ಮಗೆ ಉಜ್ಜಿದಾಗ ಉಜ್ಜು ಗಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚರ್ಮದ ಮೇಲ್ಪದರಗಳು ಕಿತ್ತುಹೋಗಿ, ನರಗಳ ತುದಿಗಳು ಹೊರಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ತುಂಬ ನೋವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಯದ ಮೂಲಕ ದೂಳು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಸೋಂಕು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಯವನ್ನು ತೊಳೆದು ಮುಲಾಮನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು. ಮರದ ತುಂಡು ಅಥವಾ ಗಾರೆಯ ಗಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಮುಕಿದಾಗ ವಿಶೇಷವಾದ ಜಜ್ಜುಗಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜಜ್ಜಿದ ಭಾಗದಿಂದ ಒಳಹೊಗುವ ಜೀವಾಣು ವಿಷವಸ್ತುಗಳು (ಟಾಕ್ಸಿನ್ಸ್) ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗಗಳ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗದ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ (ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್) ರಕ್ತಚಲಸ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬರದಿದ್ದರೂ ಜಜ್ಜಿದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಪೀಡನೆ ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಜೀವಾಣುವಿಷದ ಹೀರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿ ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗದ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 2 ಬಿಚ್ಚು ಅಥವ ತೆರೆಗಾಯಗಳು: ಬಿಚ್ಚು ಅಥವಾ ತೆರೆಗಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಅಥವಾ ಲೋಳೆಪೊರೆಯ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನತೆಗೆ ತಡೆಯುಂಟಾಗಿ ಒಳಭಾಗದ ಮೃದು ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ತಗಲುತ್ತದೆ. ಇದರ ತೀವ್ರತೆ ಪೀಡಕ ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಹಾನಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಮಾಂಸಖಂಡದ ತಂತುಗಳ ರಕ್ತಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗಿ ಅವು ತಮ್ಮ ಸಂಕುಚನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸೋಂಕು ನಿರೋಧಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅವಾಂತರಕ್ಕಸನ ಜೀವಿಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಇವು ಉತ್ತೇಜನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಉರಿತದ ಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಾರಂಭ ವಾಗಿ ಶರೀರ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾವದಿಂದಾಗಿ ಏಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಊತ ಕೆಲವು ಸಲ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಆ ಅಂಗದ ರಕ್ತ ಚಲನೆಗೆ ತಡೆಯುಂಟಾಗಬಹುದು. ಚರ್ಮ ಅಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ದೂಳಿನ ಕಣಗಳು ಗಾಯದೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಗಾಯ ಉಂಟಾದ ಮೇಲೆ ಆರರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಈ ಕ್ರಿಮಿಗಳು ಹಾನಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಅಂಗಾಂಶದ ಮೇಲೆಯೇ ಇದ್ದು ಇನ್ನೂ ನಂಜನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಗಾಯ ಸೋಂಕಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ ಎಂದರ್ಥ. ಕಚ್ಚುಗಾಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಜಿನಚೂರು, ಚಾಕು ಮೊದಲಾದ ಹರಿತವಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ನೆತ್ತಿಯ ಬಿಗಿಗೊಂಡ ಚರ್ಮವಿರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊಂಡು ಆಯುಧ ಸಹ ಕಚ್ಚುಗಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಕಚ್ಚುಗಾಯದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದ ಆಳಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಯದ ಅಂಚುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಸಂವೇದನ ನರಗಳು ಕತ್ತರಿಸಿಹೋಗುವುದರಿಂದ ನೋವಿರುತ್ತದೆ. ಸೋಂಕು ತಗಲಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗಾಂದ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಅವು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಕ್ತನಾಳಗಳು, ನರಗಳು, ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಮುಂತಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಆಕಸ್ಮಿಕ' ಚುಚ್ಚುಗಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಗಾಯದ ಪೂರ್ಣ ಹರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಸೋಂಕು ತಗುಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ನರ, ಮಾಂಸಖಂಡ ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪುನರ್ನಿಮರ್ಾಣ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಸಾವಕ ಗ್ರಂಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪುನರ್ನಿಮರ್ಾಣ ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದಲ್ಲಂತೂ ಇದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಸೂಜಿ ಮೊದಲಾದ ಹರಿತವಾದ ಮೊನೆಯುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಇರಿತ ಮತ್ತು ಚುnectಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೊರಟ ವಾಗಿದ್ದರೂ ಅನ್ಯವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಸೋಂಕು ಇವುಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು; ಒಳಾಂಗಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹೋಗಬಹುದು.<noinclude></noinclude> rthtiipv8em31t3i7tfrvxqyena0jxx 104 117312 312530 2026-04-28T19:38:59Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: UÁgï «ÄãÀÄ - UÁj¨Á°Ø, dƸɥàÉ ªÀiÁzÀjUÉ ¥ÁzÀ¤ZÀÈzÁÎAiÀÄwæ : ¥ÀªÀ¸Àé «±ÀéZÀµÀð uÉÃs©ü «±Áé¤ PÁªÁå ¸ÀSÁ ¸ÀT¨sÀåB FqÀå || (IÄUÉéÃzï 9-3-66) UÁAiÀÄwæ ¸ÀA§AzsªÁzÀ E£ÉÆßAzÀÄ ªÉÊ®PÀtåªAzÀg, UÁAiÀÄwæAiÀÄ MAzÀÄ À ë É É CxÀªÁ MAzÀQÌAvÀ ºÉZÀÄÑ ¥ÁzÀUÀ¼À£ÀÄß wæµÀÄÖ¥ï, dUÀw ªÀÄÄAvÁzÀªÀÅUÀ¼À ¥ÁzÀUÀ¼ÉÆqÀ£É PÀÆr¹gÀĪ... 312530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>UÁgï «ÄãÀÄ - UÁj¨Á°Ø, dƸɥàÉ ªÀiÁzÀjUÉ ¥ÁzÀ¤ZÀÈzÁÎAiÀÄwæ : ¥ÀªÀ¸Àé «±ÀéZÀµÀð uÉÃs©ü «±Áé¤ PÁªÁå ¸ÀSÁ ¸ÀT¨sÀåB FqÀå || (IÄUÉéÃzï 9-3-66) UÁAiÀÄwæ ¸ÀA§AzsªÁzÀ E£ÉÆßAzÀÄ ªÉÊ®PÀtåªAzÀg, UÁAiÀÄwæAiÀÄ MAzÀÄ À ë É É CxÀªÁ MAzÀQÌAvÀ ºÉZÀÄÑ ¥ÁzÀUÀ¼À£ÀÄß wæµÀÄÖ¥ï, dUÀw ªÀÄÄAvÁzÀªÀÅUÀ¼À ¥ÁzÀUÀ¼ÉÆqÀ£É PÀÆr¹gÀĪÀÅzÀÄ. GzÁºÀgÀuÉUÉ : (i) PÀPÀĨsÉÆöÚPï-UÁAiÀÄwæ, dUÀw, UÁAiÀÄwæ: ¥ÀÄgÉÆöÚPï-dUÀw, UÁAiÀÄwæ, UÁAiÀÄwæ; ¥ÀgÆöÚPï-UÁAiÀÄwæ, É UÁAiÀÄwæ, dUÀw (ii) 4 ¥ÁzÀUÀ¼À §ÈºÀw-1 dUÀw+3 UÁAiÀÄwæ, (iii) 4 ¥ÁzÀUÀ¼À ¥ÀAQÛ-2 dUÀw + 2 UÁAiÀÄwæ, EzÉà jÃwAiÀÄ°è wæµÀÄÖ¥ï ªÀÄvÀÄÛ UÁAiÀÄwæAiÀÄ ¥ÁzÀUÀ¼À£ÀÆß PÀÆr¹ ¥ÀÄgÀ¸ÁÛeÉÆÓöåÃw (1 wæ + 4 UÁ), ªÀÄzsÉåÃeÉÆÓöåÃw (2 UÁ + 1 wæ + 2 UÁ). G¥ÀjµÁÖeÉÆÓöåÃw (4 UÁ + 1 wæ) JA§ÄzÁV ¨sÉÃzÀUÀ¼À£ÀÄß PÀ°à¹gÀĪÀÅzÀÆ GAlÄ. (n.«.«.) UÁgï «ÄãÀÄ : ¨É¯ÉÆä¥sÁ«Äðøï UÀtzÀ ¨É¯ÉÆärà PÀÄlÄA§PÉÌ ¸ÉÃjzÀ PÉ®ªÀÅ eÁwAiÀÄ «ÄãÀÄUÀ½VgÀĪÀ ¸ÁªÀiÁ£Àå ºÉ¸ÀgÀÄ. ¸ÀÄgÀ½, PÉÆAn, PÉÆPÀÌgÉ «ÄãÀÄ JAzÀÄ ¸ÀܽÃAiÀĪÁV PÀgAiÀÄÄvÁÛg. ¸ÁÖçAV®ÆågÀ ¸ÁÖçAV®ÆågÀ, É É ¸Á. PÉÆPÉÆqÉÊ®¸ï, ¸Á. E¤ì¸À, ¸Á. ¹PÉÆäAiÀÄ, Qì£ÉAlqÁ£ï PÁå£À¹®, æ ¨É¯ÉÆä ªÀÄÄAvÁzÀªÀÅ ¥ÀæªÀÄÄR UÁgï«ÄãÀÄUÀ¼ÀÄ. EªÀÅUÀ¼À°è ºÉaÑ£ÀªÀÅ ¸ÁUÀgÀªÁ¹UÀ¼ÀÄ. PÉ®ªÀÅ ¹»¤Ãj£À PÉƼÀzÀ®Æè, £À¢UÀ¼À®Æè ªÁ¹¸ÀÄvÀÛªÉ. §®Ä GzÀݪÁzÀ zÉúÀ, PÉÆQÌ£ÀAvÉ GzÀݪÁzÀ ªÀÄÆw, ¸ÀtÚ PÀtÄÚUÀ¼ÀÄ, ¸ÀtzÁzÀ FdÄgÉPÌU¼Ä, CµÁÖV PÀª¯ÆqÉ¢gÀzÀ ¨Á®zÀ FdÄ gÉPÌÉ (læAPÉÃmÉqï), Ú É À À À É ¥Á±ÀéðgÉPÉÌ ºÉZÀÄÑPÀrªÉÄ GzÀgÀ ¨sÁUÀzÀ°ègÀĪÀÅzÀÄ. UÀÄzÀzÀ ªÀÄvÀÄÛ ¨É£ÀÄß FdÄgÉPÌÉU¼Ä ¨Á®zÀ FdÄgÉPÌÉUÉ ¸À«ÄÃ¥Àz°gĪÀÅzÀÄ. - EªÀÅ UÁgï «ÄãÀÄUÀ¼À À À À è À ¥ÀªÄÄR ®PÀtUÀ¼Ä. «avÀæ ®PÀtªÉAzÀgÉ EªÀÅUÀ¼À ªÀÄÆ¼É ºÀ¹gÀħtÚQÌgĪÀÅzÀÄ. æ À ë À ë À ªÀÄÆw §®Ä GzÀݪÁV ZÀÆ¥ÁVgÀĪÀÅzÀjAzÀ F «ÄãÀ£ÀÄß ¸ÀÆf «ÄãÀÄ (¤ÃqÀ¯ï ¦ü±ï), PÉÆPÀÄÌ «ÄãÀÄ (©¯ï ¦ü±ï) JAzÀÆ PÀgÉAiÀÄĪÀÅzÀÄAlÄ. EªÀÅ ¸ÁªÀiÁ£ÀåªÁV ¤Ãj£À ªÉÄîälÖz°è FdÄvÀÛ EzÀÄÝ DVAzÁUÉÎ ¤Ãj¤AzÀ À ªÉÄîPÉÌ £ÉUAiÀÄÄwÛgÄvÀª. Qì£AlqÁ£ï PÁ壹®, eÁwAiÀÄ «ÄãÀÄ PÀ£ÁðlPÀzÀ É À Û É É À ¥À²ÑªÀiÁ©üªÀÄÄRªÁV ºÀjAiÀÄĪÀ £À¢UÀ¼À°è PÁt¹UÀÄvÀÛªÉ, EzÀ£ÀÄß ¹»¤Ãj£À UÁgï «ÄãÀÄ, PÉÆPÀÌgÉ «ÄãÀÄ JAzÀÄ PÀgÉAiÀÄÄvÁÛgÉ. UÁgï«ÄãÀÄUÀ¼ÀÄ ªÀiÁA¸ÁºÁjUÀ¼ÀÄ; ºÉjæAUï, ªÀiÁåPÀgÀ¯ï, ¦®ÑgïØ ªÀÄÄAvÁzÀ EvÀgÀ eÁwAiÀÄ «ÄãÀÄUÀ¼À ªÀÄjUÀ¼£Äß »rzÀÄ w£ÀÄßvÀª.É DºÁgÀª£Äß À À Û À À »rAiÀÄ®Ä vÀªÀÄä GzÀݪÁzÀ ªÀÄÆwAiÀÄ£ÀÄß PÉÆQÌ£ÀAvÉ §¼À¸ÀÄvÀÛªÉ. PÀqÀ°¤AzÀ UÁgï «ÄãÀÄUÀ¼À£ÀÄß C®à ¥ÀªÀiÁtzÀ°è »rAiÀįÁUÀÄvÀÛzÉ. UÁgï «ÄãÀÄUÀ¼À æ ªÀiÁA¸À ¸ÁPÀµÄÖ gÀÄaAiÀiÁVzÀÝgÆ CµÁÖV ºÉ¸gĪÁ¹AiÀÄ®è. vÁeÁ gÀÆ¥Àz°è À À À À À ªÀiÁgÁl ªÀiÁqÀ¯ÁUÀÄvÀÛzÉ. (©.JZï.JA.) UÁj¨Á°Ø, dƸɥàÉ : 1807-82. El°AiÀÄ gÁµÀç֥ëÄ, ºÉÆÃgÁlUÁgÀ, æÉ UÀtgÁdåªÁ¢, £Ár£À KQÃPÀgtªÀ£Äß ¸Á¢ü¸®Ä §ºÀÄ ªÀÄnÖUÉ PÁgÀtgÁzÀªgÀ À À À À ¯ÉƧâ. EªÀ£Ä 1807gÀ dįÉÊ 4gÀAzÀÄ El° zÉñÀz°zÝÀ ¥sÁ£ïì ZÀPÁ梥våÀ PÌÉ è À À è æ ü À ¸ÉÃjzÀ ¤Ã¸ï £ÀUgz°è d¤¹zÀ ªÀÄUÀ ¥Á¢æAiÀiÁUÀ¨ÃPÉA§ÄzÀÄ vÀAzÉvÁ¬ÄAiÀÄgÀ À À À É 229 C©ü¯ÁµÉAiÀiÁVvÀÄÛ. DzÀgÉ EªÀ£À£ÀÄß PÀqÀ®Ä DPÀ¶ð¹vÀÄ. EªÀ£ÀÄ ªÁå¥ÁgÀ ºÀqÀUÉÆAzÀgÀ°è §ºÀÄPÁ® £Á«PÀ£ÁVzÀÝ. El°AiÀÄ PÁæAw £ÁAiÀÄPÀ dƸɥÉà ªÀiÁnìäAiÀÄ ¥À¨ÁªÀPÆ̼UÁV, CªÀ£À (AiÀÄAUï El°) AiÀÄĪÀ El° ¸ÀAWÀzÀ æ s É À ¸Àz¸åÀ £ÁzÀ. ¥ÉʪÀiÁAvÉAiÀÄ°è d£ÀgÀ §AqÁAiÀĪÀ£ßÉ ©â¸ÄªÀ ¸ÀAZÉÆAzÀg°è (1834) À À À ¨sÁUÀªÀ»¹zÀÝ£ÉA§ÄzÀÄ §AiÀįÁzÁUÀ CªÀ£ÀÄ vÀ¦à¹PÉÆAqÀÄ Nr ºÉÆÃV zÀQët CªÉÄjPÀ vÀ®¦, C°è 1836 jAzÀ 1848gÀªÀgÉUÉ C¯ÉzÁrzÀ CªÀ£À UÉÊgÀĺÁdjAiÀÄ°è CªÀ£À ªÉÄÃ¯É ªÀÄgÀtzÀAqÀ£ÉAiÀÄ ²PÉë «¢ü¹vÀÄ. zÀQët CªÉÄjPÀzÀ®Æè EªÀ£ÀÄ ¸ÀĪÀÄä¤gÀ°®è; ¨Éf¯ï «gÀÄzÀÞ §AqÉ¢ÝzÀÝ æ jÃAiÀÄÆ UÁæAqÉ zÀÆ ¸ÀÆ¯ï ¥ÀgªÁV PÀq®ÄUÀ¼£ÁV PÁAiÀiÁðZÀguÉ £Àq¹zÀ. À À îÀ À É CeÉðAnãÀzÀ «gÀÄzÀÞ GgÀÄUÉéAiÀÄ ¥ÀgÀªÁV ºÉÆÃgÁrzÀ. EªÀ£À £ÉgÀ«¤AzÀ 1843gÀ°è EmÁ°AiÀÄ£ï gÉqïµÀmïð ¸ÉÊ£Àåz¼ªÇAzÀ£Äß (PÉA¥ÀAVUÀ¼Ä) ¤«Äð¸À À À É À À ¯Á¬ÄvÀÄ. UÉj¯Áè AiÀÄÄzÀÞPÁAiÀiÁðZÀguAiÀÄ°è UÁj¨Á°Ø «±ÉõÁ£ÀĨsªª£Äß À É À À À À ¸ÀA¥Á¢¹zÀÄÝ zÀQët CªÉÄjPÀzÀ°èzÁÝUÀ EªÀ£ÀÄ D£À ªÉÄÃjAiÀÄ j¨ÉÃgÉÆ zÀ ¹®é JA§ªÀ¼À£ÀÄß JwÛPÉÆAqÀÄ ºÉÆÃV, DPÉAiÀÄ ªÉÆzÀ® UÀAqÀ wÃjPÉÆAqÀ ªÉÄÃ¯É ªÀÄzÀĪÉAiÀiÁzÀ (1842). UÁj¨Á°ØAiÀÄ ºÉÆÃgÁlUÀ¼À°è CªÀ¼ÀÆ EªÀ£ÉÆqÀ£É EgÀÄwÛzÀݼÀÄ. DPÉ 1849gÀ°è ¤zsÀ£À¼ÁzÀ¼ÀÄ. El°AiÀÄ°è PÁæAw ¥Àj¹Üw K¥ÀðnÖzÉAiÉÄA§ ¸ÀÄ¢Ý PÉý UÁj¨Á°Ø vÀ£Àß PÉ®ªÀÅ C£ÀÄAiÀiÁ¬ÄUÀ¼ÉÆA¢UÉ 1848gÀ°è vÀ£Àß £ÁrUÉ »A¢gÀÄVzÀ. El°AiÀÄ J®è gÁdåUÀ¼À®Æè §AqÁAiÀĹÜw¬ÄvÀÄÛ. ¸ÁzÉð£Áå D¹ÖçAiÀÄUÀ¼À £ÀqÀÄªÉ AiÀÄÄzÀÞ DgÀA¨sÀªÁVvÀÄÛ. UÁj¨Á°Ø UÀtvÀAvÀæªÁ¢AiÀiÁVzÀÝgÀÆ ¸ÁzÉð£ÁåzÀ zÉÆgÉUÉ £ÉgÀªÀÅ ¤ÃqÀ®Ä ªÀÄÄAzÉ §AzÀ. DzÀgÉ zÉÆgÉ EzÀgÀ°è GvÁìºÀ vÉÆÃgÀ°®è. DzÀÝjAzÀ EªÀ£ÀÄ «Ä¯Á¤£À £ÉgÀ«UÉ ºÉÆÃzÀ. ¸ÁzÉð£Àå «Ä¯Á£ïUÀ¼ÀÄ ¸ÉÆÃvÀªÀÅ. «Ä¯Á£ï ±ÀgÀuÁUÀvÀªÁ¬ÄvÀÄ. UÁj¨Á°Ø ¸ÀtÚ ¥ÀqÉAiÉÆA¢UÉ ¨ÉlÖUÁqÀÄ ¸ÉÃj D¹ÖçAiÀÄ£ÀjUÉ QgÀÄPÀļÀ PÉÆqÀ®Ä AiÀÄwß¹zÀ. DzÀgÉ «¥sÀ®£ÁV, UÀr zÁn ¹élÓ¯ÉðArUÉ ºÉÆÃV C°èAzÀ ¤Ã¸ï vÀ®Ä¦zÀ. El°AiÀÄ°è DUÀ E£ÀÆß PÁæAwPÁj ¸ÀPÁðgÀUÀ¼ÀÄ G½¢zÀ Ä ÝªÀ Å . DzÀ g É CªÀ Å AiÀ i ÁªÀ Å ªÀ Ç UÁj¨Á°Ø A iÀ Ä £ÉgÀªÀ£ÀÄß §AiÀĸÀ°®è. 1848gÀ £ÀªÉA§j£À°è 9£ÉAiÀÄ ¥ÉÆÃ¥ï ¥À A iÀ Ä ¸ï gÉ Æ Ã«Ä¤AzÀ Nr ºÉÆÃzÁUÀ UÁj¨Á°Ø gÉÆëģÀ d£ÀjAzÀ DºÁé¤vÀ£ÁV CzÀ£Äß À ¥À æ ª É Ã ²¹ ¥s É æ A ZÀ g À DPÀ æ ª À Ä t ªÀ £ É ß zÀ Ä j¹zÀ . DUÀ EªÀ £ À zsÉÊAiÀÄð¸ÁºÀ¸ÀUÀ¼ÀÆ £ÁAiÀÄPÀvÀé UÀÄtªÀÇ ¸ÀAWÀl£ÉAiÀÄ ZÁvÀ Ä AiÀ Ä ðªÀ Ç ¥À æ P Á±À P É Ì §AzÀĪÀÅ. DzÀgÀÆ PÉÆ£ÉUÉ D £ÀUÀgÀ ±ÀvÀÄUÀ¼À ªÀ±ÀªÁ¬ÄvÀÄ. ¥sÁ£ïì, D¹ÖçAiÀÄ, æ æ ¸Éãï, £ÉÃ¥À¯ïì ¥ÀqU¼Ä EªÀ££Äß ¨É£ßÀ nÖzĪÀÅ. UÁj¨Á°Ø ºÉzgz, ±ÀguÁUÀzÉ à É À À À À À À À É À »£ÀßqÉzÄ vÀ¦à¹PÉÆAqÀÄ CªÉÄjPÀPÌÉ ºÉÆÃzÀ. ¸ÁévAvÀöå AiÉÆÃzs£AzÀÆ JgÀqÄ À À æ À É À ¥Àæ¥ÀAZÀUÀ¼À «ÃgÀ£ÉAzÀÆ UÁj¨Á°Ø ¥ÀæSÁåvÀ£ÁzÀ. 1854gÀ°è El°UÉ »A¢gÀÄUÀ®Ä EªÀ¤UÉ CªÀPÁ±À zÉÆgÀQvÀÄ. PÁ¹ðPÀ ¸ÁzÉð£ÁåUÀ¼À £ÀqÀĪÀt PÁ¥ÉÃgÁ ¢éÃ¥ÀzÀ MAzÀÄ ¨sÁUÀª£Äß PÉÆAqÀ. C¯Éè £É®¸ÀĪÀÅzÀÄ EªÀ£À GzÉÝñÀ æ À À ªÁVvÀÄÛ. CµÀÖgÀ°è ªÀÄvÉÛ ºÉÆÃgÁlPÉÌ PÀgÉ §AvÀÄ. ¸ÁzÉð£ÁåUÉ DUÀ PÁªÀÇgï ¥ÀzÁ¤AiÀÄVzÀÝ. D¹ÖçAiÀÄzÀ «gÀÄzÀÞ ªÁV ªÀiÁqÀ°zÀÝ AiÀÄÄzÀÞzÀ°è UÁj¨Á°ØAiÀÄ æ s £ÉgªÅÀ §AiÀĹzÀ. C°èAiÀÄ zÉÆgÉUÉ £ÉgªÅÀ ¤ÃqÀ®Ä UÁj¨Á°Ø ¹zÀÞ¤zÀÝ£ÁzÀgÆ À À À zÉñÀ¨sÀµÀ֣ɤ¹zÀÝ EªÀ¤UÉ ªÀÄ£ÀßuÉ ¤ÃqÀĪÀÅzÀÄ PÀµÀÖªÁVvÀÄÛ. C®èzÉ PÁªÀÇgï æ UÁj¨Á°ØUÀ¼À GzÉÝñÀ UÀ¼ÀÄ ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ ©ü£ÀߪÁVzÀÄݪÀÅ. DzÀgÀÆ PÉÆ£ÉUÉ EªÀgÀ £ÀqÄªÉ M¥ÀAzÀªÁ¬ÄvÀÄ. zÉÆgÉ «PÀgï EªÀiÁå£ÄåAiÀįï£À CrAiÀÄ°è UÁj¨Á°Ø À à Ö À<noinclude></noinclude> 0ky9kbocgafed6gvlwmsjz83v2hse6i 312531 312530 2026-04-28T19:39:15Z Pragathi. BH 7585 312531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾರ್ ಮೀನು - ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿ, ಜೂಸೆಪ್ಪೆ ೨೨೯ ಮಾದರಿಗೆ ಪಾದನಿಚ್ಛದ್ಧಾಯತ್ರಿ : ಪವಸ್ವ ವಿಶ್ವಚರ್ಷ ಣೇಽಭಿ ವಿಶ್ವಾನಿ ಕಾವ್ಯಾ ಸಖಾ ಸಖಿಭ್ಯಃ ಈಡ್ಯ || (ಋಗ್ವದ್ 9-3-66) ಗಾಯತ್ರಿ ಸಂಬಂಧವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವೆಂದರೆ, ಗಾಯತ್ರಿಯ ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾದಗಳನ್ನು ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್, ಜಗತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಪಾದಗಳೊಡನೆ ಕೂಡಿಸಿರುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ : (1) ಕಕುಭೋಷ್ಠಿಕ್-ಗಾಯತ್ರಿ ಜಾಗತಿ, ಗಾಯತ್ರಿ: ರೋಗ ಪುತ್ರಿ ಗುತ್ರಿ ಪರೋ ಗಾಯತ್ರಿ, ಜಗತಿ (ii) 4 ಪಾದಗಳ ಬೃಹತಿ-1 ಜಗತಿ+3 ಗಾಯತ್ರಿ (iii) 4 ಪಾದಗಳ ಪಂಕ್ತಿ-2 ಜಗತಿ + 2 ಗಾಯತ್ರಿ, ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ಗಾಯತ್ರಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಿಸಿ ಪುರಸ್ತಾಜ್ಯೋತಿ (1 ತ್ರಿ + 4 ಗಾ), ಮಧ್ಯೆಜ್ಯೋತಿ (2 ಗಾ + 1 ತ್ರಿ + 2 ಗಾ), ಉಪರಿಷ್ಟಾಜ್ಯೋತಿ (4 ಗಾ + 1 ತಿ) ಎಂಬುದಾಗಿ ಭೇದಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿರುವುದೂ ಉಂಟು. (83.50.50.) ಗಾರ್ ಮೀನು : ಬೆಲೋನಿಫಾರ್ಮಿಸ್ ಗಣದ ಬೆಲೋನಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳಿಗಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು. ಸುರಳಿ, ಕೊಂಟಿ, ಕೊಕ್ಕರೆ ನೀನು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವಾದ ಸ್ಥಾನದ ಸಾ. ಕೊಕೊಡೈಲಸ್, ಸಾ. ಇನ್ಸಿಸ, ಸಾ. ಸಿಕೋನಿಯ, ಕೈನೆಂಟಡಾನ್ ಕ್ಯಾನಸಿಲ, ಬೆಲೋನಿ ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಮುಖ ಗಾರ್‌ಮೀನುಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸಾಗರವಾಸಿಗಳು. ಕೆಲವು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಕೊಳದಲ್ಲೂ, ನದಿಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಬಲು, ಉದ್ದವಾದ ದೇಹ, ಕೊಕ್ಕಿನಂತೆ ಉದ್ಭವಾದ ಮತಿ, ಸಣ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸಣ್ಣದಾದ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳು, ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕವಲೊಡೆದಿರದ ಬಾಲದ ಈಜು ರೆಕ್ಕೆ (ಟ್ರಂಕೇಟೆಡ್), ಪಾರ್ಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಉದರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದು. ಗುದದ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನು ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳು ಬಾಲದ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವುದು. - ಇವು ಗಾರ್ ಮೀನುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ವಿಚಿತ್ರ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಇವುಗಳ ಮೂಳೆ ಹಸಿರುಬಣ್ಣಕ್ಕಿರುವುದು. ಮೂತಿ ಬಲು ಉದ್ದವಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಮೀನನ್ನು ಸೂಜಿ ಮೀನು (ನೀಡಲ್ ಫಿಶ್), ಕೊಕ್ಕು ಮೀನು (ಬಿಲ್ ಫಿಶ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈಜುತ್ತ ಇದ್ದು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ನೀತಿಯಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೆಗೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಕಿನೆಂಟಡಾನ್ ಕ್ಯಾನಸಿಲ, ಜಾತಿಯ ಮೀನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಗಾರ್ ಮೀನು, ಕೊಕ್ಕರೆ ಮೀನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಾರ್‌ಮೀನುಗಳು ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳು; ಹೆರಿಂಗ್, ಮ್ಯಾಕರಲ್, ಪಿಕ್ಚರ್ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳ ಮರಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ತಮ್ಮ ಉದ್ದವಾದ ಮೂತಿಯನ್ನು ಕೊಕ್ಕಿನಂತೆ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕಡಲಿನಿಂದ ಗಾರ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾರ್ ಮೀನುಗಳ ಮಾಂಸ ಸಾಕಷ್ಟು ರುಚಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಲ್ಲ. ತಾಜಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಬಿ.ಎಚ್.ಎಂ.) ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿ, ಜೂಸೆಪ್ಪೆ : 1807-82. ಇಟಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮಿ, ಹೋರಾಟಗಾರ, ಗಣರಾಜ್ಯವಾದಿ, ನಾಡಿನ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣರಾದವರ ಲ್ಲೊಬ್ಬ ಇವನು 1807ರ ಜುಲೈ 4ರಂದು ಇಟಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನೀಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಗ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ತಂದೆತಾಯಿಯರ ಅಭಿಲಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವನನ್ನು ಕಡಲು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಇವನು ವ್ಯಾಪಾರ ಹಡಗೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ನಾವಿಕನಾಗಿದ್ದ. ಇಟಲಿಯ ಕ್ರಾಂತಿ ನಾಯಕ ಜೂಸೆಪ್ಪೆ ಮಾಟೀನಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ, ಅವನ (ಯಂಗ್ ಇಟಲಿ) ಯುವ ಇಟಲಿ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯನಾದ, ಸಮಾಲಯಲ್ಲಿ ಜನರ ಅಂದಾಯವನ್ನೆಲಿಸುವ ಸಂಜೆಂದರಲ್ಲಿ (1834) ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನೆಂಬುದು ಬಯಲಾದಾಗ ಅವನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡಿ ಹೋಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ತಲಪಿ, ಅಲ್ಲಿ 1836 ರಿಂದ 1848ರವರೆಗೆ ಅಲೆದಾಡಿದ ಅವನ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೂ ಇವನು ಸುಮ್ಮನಿರಲಿಲ್ಲ; ಬ್ರೆಜಿಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದಿದ್ದ ರೀಯೂ ಗ್ರಾಂಡೆ ದೂ ಸೂಲ್ ಪರವಾಗಿ ಕಡಲುಗಳ್ಳನಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದ. ಅರ್ಜೆಂಟೀನದ ವಿರುದ್ಧ ಉರುಗೈಯ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ. ಇವನ ನೆರವಿನಿಂದ 1843ರಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಡ್‌ಷರ್ಟ್ ಸೈನ್ಯದಳವೊಂದನ್ನು (ಕೆಂಪಂಗಿಗಳು) ನಿರ್ಮಿಸ ಲಾಯಿತು. ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಾರಿಯಾಲ್ಟಿ ವಿಶೇಷಾನುಭವವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇವನು ಆನ ಮೇರಿಯ ರಿಬೇರೊ ದ ಸಿಲ್ವ ಎಂಬವಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಆಕೆಯ ಮೊದಲ ಗಂಡ ತೀರಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಮದುವೆಯಾದ (1842), ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿಯ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳೂ ಇವನೊಡನೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಕೆ 1849ರಲ್ಲಿ ನಿಧನಳಾದಳು. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏರ್ಪಭೆಯಿಂದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಕಾರಿದ್ದಾರೆ ತನ್ನ ಕೆಲವು ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ 1848ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. ಇಟಲಿಯ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಬಂಡಾಯಸ್ಥಿತಿಯಿತ್ತು. ಸಾರ್ದೆನ್ಯಾ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿ ಗಣತಂತ್ರವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಾರ್ಧನ್ಯಾದ ದೊರೆಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಮುಂದೆ ಬಂದ. ಆದರೆ ದೊರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನು ಮಿಲಾನಿನ ನೆರವಿಗೆ ಹೋದ. ಸಾರ್ದನ್ಯ ಮಿಲಾನ್‌ಗಳು ಸೋತವು. ಮಿಲಾನ್ ಶರಣಾಗತವಾಯಿತು. ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿ ಸಣ್ಣ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಟ್ಟಗಾಡು ಸೇರಿ ಆಸ್ಟಿಯರಿಗೆ ಕಿದುಳ ಕೊಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದ. ಆದರೆ ವಿಫಲನಾಗಿ, ಗಡಿ ದಾಟಿ ಸ್ವಿಟ್ಟರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀಸ್ ತಲುಪಿದ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದಾವು. ಅದರೆ ಅವು ಯಾವುವೂ ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿಯ ನೆರವನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. 1848ರ ನವೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ 9ನೆಯ ಸೋಪ್ ಪಯಸ್‌ ರೋಮಿನಿಂದ ಓಡಿ ಹೋದಾಗ ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿ ರೋಮಿನ ಜನರಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿತನಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಫ್ರೆಂಚರ ಆಕ್ರಮಣ ವನ್ನೆದುರಿಸಿದ. ಆಗ ಇವನ ಧೈರ್ಯಸಾಹಸಗಳೂ ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣವೂ ಸ೦ಘಟನೆಯು ಚಾತುರ್ಯವೂ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಬಂದುವು. ಆದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಆ ನಗರ ಶತ್ರುಗಳ ವಶವಾಯಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರಿಯ, ಸ್ಪೇನ್, ನೇಪಲ್ಸ್ ಪಡೆಗಳು ಇವನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದುವು. ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿ ಹೆದರದೆ, ಶರಣಾಗದೆ ಹಿನ್ನಡೆದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋದ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧನೆಂದೂ ಎರಡು ಪ್ರಪಂಚಗಳ ವೀರನೆಂದೂ ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದ. 1854ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಇವನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ಕಾರ್ಸಿಕ ಸಾರ್ದನ್ಯಾಗಳ ನಡುವಣ ಕಾಶ್ಮೀರಾ ದ್ವೀಪದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿ ನೆಲಸುವುದು ಇವನ ಉದ್ದೇಶ ವಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕರೆ ಬಂತು. ಸಾರ್ದನ್ಯಾಗ ಆಗ ಕಾವೂರ್ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ, ಆತ್ಮೀಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡಲಿದ್ದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾರಿಶ್ಚಿಯ ನೆರವು ಬಯಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ದೊರೆಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿ ಸಿದ್ಧನಿದ್ದನಾದರೂ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟನೆನಿಸಿದ್ದ ಇವನಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ಕಾವೂ‌ ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದುವು. ಆದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಇವರ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದವಾಯಿತು. ದೊರೆ ವಿಕ್ಟರ್ ಇಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಾರಿಬಾಲ್ಡಿ<noinclude></noinclude> ku207zzylxjjwcsisrskprtg00cbfyk 104 117313 312532 2026-04-28T19:39:24Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ Created blank page 312532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude><noinclude></noinclude> 3uq0n7ipjkaodnvj6yf4n0loaxlwacq 312533 312532 2026-04-28T19:39:44Z Pragathi. BH 7585 312533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾರ್ಕಿ, ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಂ ರಷ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯ ಖಂಡಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಎರಡು ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು. ಗಾರ್ಕಿ ಮೋಟಾರುವಾಹನಗಳ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ವೋಲ್ಟ ಮೋಟಾರುಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. 1849ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆವಿ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ನೌಕೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಭಾರವಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವ ಯಂತ್ರ, ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಒಡೆಯುವ ಯಂತ್ರ, ಚೌಬೀನೆ ಕತ್ತರಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆಯ ಯಂತ್ರ ಮೊದಲಾದವು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಬಟ್ಟೆ, ಪಾದರಕ್ಷೆ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಸಾಮಾನು, ಪೀಠೋಪಕರಣ, ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಗಾಜು ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನ ಕೇಂದ್ರಗಳುಂಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ರೈಲು, ನದಿ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರವ್‌ಡಿನ್ಸಿ, ಪವ್‌ವೊ ಮತ್ತು ಬೋ‌ ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಹಾರ್ಟ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 1918ರಲ್ಲಿ ಲೋಟಟಿಸ್ಟ್ # ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಕೃಷಿ, ವೈದ್ಯ ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಉಚ್ಚ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ರಾಜ್ಯದ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆ 1798ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. 14ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೋಟೆ (ಕ್ರಿಮಿನ್) ಈ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಗಾರ್ಕಿ ಆಬ್ಲಾಸ್ಟಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 72200 ಚ.ಕಿಮೀ ವೋಲ್ಕ ನದಿ ಇದರ ನಡುವೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಾಧ ಮೈದಾನ, ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟುಗ, ಕಡೆಗೆ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ. ಇಲ್ಲಿ ವಾಯುಗುಣ ಖಂಡಾಂತರ ಮಾದರಿಯದು, ರೈ, ಓಟ್ಸ್, ವಸಂತಗೋದಿ, ಬಕ್‌ವೀಟ್, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಫ್ಲಾಕ್ಸ್, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮುಖ್ಯ ಧಾನ್ಯಗಳು. (ವಿ.ಜಿ.ಕೆ.) ಗಾರ್ಕಿ, ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಂ : 1868 – 1936. ಸೋವಿಯೆತ್ ರಷ್ಯದ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬಡಗಿಯೊಬ್ಬನ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿ ಕೀರ್ತಿಯ ಶಿಖರವನ್ನೇರಿದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಸಾಹಿತಿ, ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಂ ಗಾರ್ಕಿ ಎಂಬುದು ಕಾವ್ಯನಾಮ; ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಅಲೆಕ್ಸಿಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮೋವಿಚ್ ಪೆಸ್ಕೋವ್. ಇವನು ರಷ್ಯದ ನಿಷ್ಕನೊವ್‌ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ 1868ರ ಮಾರ್ಚ್ 28ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಂದೆ ಕಾಲರ ರೋಗದಿಂದ ಅಸುನೀಗಿದಾಗ ಈತನಿನ್ನೂ ಮೂರು ವರ್ಷದ ಹುಡುಗ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗಾರ್ಕಿ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅಜ್ಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. ತನ್ನ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಗಾರ್ಕಿ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯಲು ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸಬೇಕಾ ಯಿತು. ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಯಾಗಿ ನದಿಯ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಾಕಸಸ್ ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೆ ತಿರುಗಾಡಿದ. ಈ ಪರ್ಯಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ. ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುವವ ನಾಗಿ, ವಕೀಲನ ಕಾರಕೂನನಾಗಿ, ರೊಟ್ಟಿ ಬೇಯಿಸುವವನಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲ ಉದ್ಯೋಗ ಗಳಲ್ಲೂ ದುಡಿದ. ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಜನಗಳ, ಬೀದಿಹೋಕರ, ಹೊಲಸುಕೇರಿ ನಿವಾಸಿಗಳ, ಕೂಲಿಕಾರರ, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ - ನಿಕಟ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪಡೆದ. ಕಜಾನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಈತ ಕೆಲವು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದದ ಮೂಲಸೂತ್ರದ ದರ್ಶನವನ್ನಲ್ಲದೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರಿವನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ಈ ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಅನುಭವಗಳೇ ಮುಂದಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಜೀವನದ ಮೂಲಾಧಾರವಾದುವು. ಉದ್ದಾಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವನದ ಬಹುಮುಖವೂ ಆಳವಾದ ಅನುಭವವೂ ಸೇರಿತಾಗಿ ಗಾರ್ಕಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ. ೨೩೧ ಗಾರ್ಕಿ ತನ್ನ ಲೇಖನ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕಾಲ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಚುರುಕಿನಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಲೆನಿನ್ ಪಕ್ಷ ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಗಾರ್ಕಿ ತನ್ನ ಪರ್ಯಟನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಟಿಫಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ರೈಲ್ವೆ ವರ್ಕ್‌ಷಾಪಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿನ ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೂಲಿಕಾರರ ಜೀವನದ ಪರಿಚಯ ಪಡೆದ. ಇಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಕಾಲು ಎಂಬ ಜನನಾಯಕನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಗಾರ್ಕಿ ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಬರೆಯಲು ಈತ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ, ಗಾರ್ಕಿಯ ಮೊದಲ ಕತೆಯಾದ ಮಕರಚುದ್ರಾ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು ಟಿಪ್ಲಿಸ್‌ನ ಕಾವ್‌ತಾಜ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಕತೆ ಗಾರ್ಕಿ (ಗಾರ್ಕಿ ಎಂದರೆ ಕಟು ಎಂದು ಅರ್ಥ) ಎಂಬ ಗುಪ್ತನಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಇದೇ ಇವನ ಶಾಶ್ವತ ನಾಮವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಟಿಪ್ಲಿಸ್ ನಗರ ಬಿಟ್ಟಮೇಲೆ ಗಾರ್ಕಿ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟು ಊರಾದ ನಿನೊವ್ ಗೊರಾಡ್‌ಗೆ ವಾಪಸಾದ (ಇದರ ಈಗಿನ ಹೆಸರು ಗಾರ್ಕಿ), ಇಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ರಷ್ಯದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿ ಕೊರೆಲೆಂಕೊನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಆತ ಗಾರ್ಕಿಯ ಲೇಖನ ಕಲೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು ಬಹಳ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ. ಗಾರ್ಕಿಯ ಕಥೆಗಳು ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು 1898ರಲ್ಲಿ, ಹೀಗೆ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಕಿಯ ಹೆಸರು ಅಡಿಯೂರಿತು. - - ಗಾರ್ಕಿಯ ಕತೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಚಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮುನ್ನಡೆಯಿಂದ ಸಚೇತನಗೊಂಡ ಜನತೆಯ ಮನೋಭಾವದ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಇವನ ಮೊದಲ ಕೃತಿಗಳು ಸಮಾಜದ ಅತ್ಯಂತ ಕೀಳುವರ್ಗದ ಜನತೆಯ ಅಂದರೆ ದಿನಗೂಲಿಯವರ, ಅಲೆಮಾರಿಗಳ, ಸ್ವಪ್ನಜೀವಿಗಳ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯಕೋರರ - ಉಜ್ವಲವಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಗಾರ್ಕಿ ದೀನದಲಿತರ ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳ ವಾಸ್ತವಚಿತ್ರಣದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾನವ ಜೀವನದ ಘನೋದ್ದೇಶವನ್ನು, ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಆಳವಾಗಿ ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಜೀವನದ ಸತ್ಯಸಂಗತಿಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆ, ವ್ಯಾಪಕತೆಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಗಮನ ಕೊಡದೆ ಈ ರೀತಿಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಅದರಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಮಾರ್ಗವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಕುರಿತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸೌಂದರ್ಯರಹಿತ ಜೀವನವನ್ನು ಈ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅರಿವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗುವಂತೆ ಹುರಿದುಂಬಿಸುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಗಾರ್ಕಿಯ ಕಥಾವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಜೀವನದ ಧೈಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಉದ್ದುದ್ದ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಓದುಗರಿಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ತಾವೇ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇವನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಾಟಕವಾದ ದಿ ಲೋಯರ್ ಡೆಪ್ಸ್ನಲ್ಲಿ (1902) ಕ್ರಾಂತಿಯ ಭಾವನೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಯುತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಜಾರನ ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪುರರ್ಶ ನಟವನ್ನು ೨ ಹಿಸ್ಟೆರಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಇದನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು - ಕಳ್ಳರು, ವೇಶ್ಯಯರು, ವರ್ಗಬಾಹಿರ ಶ್ರೀಮಂತರು ಒಂದು ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ವಠಾರದಲ್ಲಿ, ದುರ್ಗಂಧ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕುರಿತು ಇಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಖಂಡಿತ ಮುಂದುವರಿಯಕೂಡದು ಎಂದು ಒಕ್ಕೊರಲಿನಲ್ಲಿ ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಪಂಚಾಮೃತವೆಂದು ನಮ್ರರಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಕರ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿರಿ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲೂಕನನ್ನು ವಠಾರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತನ್ನ ದುರದೃಷ್ಟವನ್ನು ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾವನೆಯೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಸ್ಯಾಟಿನ್ ಎಂಬ ದಂಗೆಕೋರ ಕಂಡು' ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿಲ್ಲ. ಇದರಷ್ಟೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಗಾರ್ಕಿಯ ಕಾದಂಬರಿ 'ತಾಯಿ' (ಮದರ್) ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಾವಪೂರ್ಣ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿ ರಷ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರು ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮನೋಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಗುರಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾವೆಲ್ ಕ್ಲಾಸೋವ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ ನಿಲೋ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಹೋರಾಟ ಹೇಗೆ ಅವರ ನೀರಸ ಕಷ್ಟಮಯ ಜೀವನವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ.<noinclude></noinclude> nkd6jwx47uyomlxjb8dvnyhj9vqrsgf 104 117314 312534 2026-04-28T19:39:56Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾರ್ಗ್ಯ - ಗಾರ್ಡಿಯಂ ಯಾವುದರಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಅವಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ತರ್ಕದಿಂದ ಅರಿಯಲಸಾಧ್ಯ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ ತಲೆ ಸಿಡಿದೀತು ಎಂದು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ ಹೇಳಿದಾಗ ಸು... 312534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾರ್ಗ್ಯ - ಗಾರ್ಡಿಯಂ ಯಾವುದರಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಅವಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ತರ್ಕದಿಂದ ಅರಿಯಲಸಾಧ್ಯ, ವಿಪರೀತ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ ತಲೆ ಸಿಡಿದೀತು ಎಂದು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ ಹೇಳಿದಾಗ ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಏಳನೆಯವನಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಉದ್ದಾಲಕನೂ ಸೋತಮೇಲೆ, ತಡೆಯಲಾರದೆ, ಬ್ರಹ್ಮಸಭೆಯ ಅಪ್ಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಾರ್ಗಿ ಮತ್ತೆರಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ವರ್ಗಮ್ರಗಳನ್ನು ಸದಾಕಾಲವೂ ಆವರಿಸಿದ್ದು ಯಾವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ರಾಜ್ಯಪಟ್ಟಿನಿಂದ ಆಕಾಶವೆಂಬ ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದು ಯಾವುದು-ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಯಾವುದು ತಾನೇ ಆವರಿಸಬಲ್ಲದು- ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದಲೇ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಕಾಶ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿದ್ದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಸಂtaಾಗಿ ಅರಿಯುವುದು ಯಾರಿಂದಲೂ ಎಂದಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮುಂತಾದ ಯಾಜ್ಯ ವಲ್ಯನ ನುಡಿಗಳಿಂದ ಗಾರ್ಗಿ ಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಷ್ಠನೆಂದು ಮನ್ನಿಸಲು ಸಭೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. (ಜಿ.ಕೆ.ಎಚ್.) ಗಾರ್ಗ್' : ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಾಚೀನ ವೈಯಾಕರಣಿ. ಈತ ನಿರುಕ್ತವನ್ನು ಕುರಿತ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವೇದಾಂಗ - ಶಿಕ್ಷಾ ಭಾಗಗಳಾಗಿರುವ ಪ್ರಾತಿಶಾಖ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಹೆಸರು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿರುಕ್ತರಾದ ಯಾಸ್ಕ (ಪ್ರಶ.ಪೂ. ಸು. 600) ತನ್ನ ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ಅವನಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲಿನವರಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಾಕರಣಾಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಗ್ಯನೂ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಹೆಸರು ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥವೆಂದರೆ ಪಾಣಿನಿಯ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯೀ (ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. ಸು. 400), ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈದಿಕ ಸ್ವರಗಳ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಈತನ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ನಾಮಪದಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆಖ್ಯಾತಗಳಿಂದ (ಕ್ರಿಯಾಸೂಚಕ ಧಾತುಗಳು) ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತವೆಂದೂ ಅದು ಆಚಾರ್ಯ ಶಾಕಟಾಯನನ ಹಾಗೂ ನೈರುಕ್ತ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದೂ ಯಾಸ್ಕ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಯಾನೇ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ವೈಯಾಕರಣರಂತೆ ಗಾರ್ಗ್ಯನೂ ಎಲ್ಲ ನಾಮಪದಗಳೂ ಧಾತು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಲಾರವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. (ಬಿ.ಕೆ.ಎಸ್.) ಗಾರ್ಗ್ : ಒಬ್ಬ ಋಷಿ, ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರ ಅಂಗಿರಸನ ವಂಶದವ ಕೇಕಯ ದೇಶದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಈತ ಯುಧಾಜಿತನ ಪುರೋಹಿತ. ಗಂಧರ್ವ ದೇಶವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಯುಧಾಚಿತ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಅನೇಕ ರತ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನೂ ಈತನ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಹರಿವಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ಗಾರ್ಡ್ಯನ ವೇಣುಹೊತ್ತನ ಮಗ, ಪಾಂಡವರ ಮೂಲ ಪುರುಷನಾದ ಜನಮೇಜಯರಾಯ ಗಾರ್ಗ್ ಮಗನನ್ನು ಹಿಂಸೆಮಾಡಿ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಶೌನಕ ಮುನಿಯ ಮೂಲಕ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಸಿ ಆ ಪಾತಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಗಾರ್ಡನ್, ಚಾರಲ್ಸ್ ವಿಲಿಯಮ್ : 1860-1937. ಕೆನಡದ ಪಾದ್ರಿ, ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ರಾಲ್ಫ್ ಕೊನಾರ್ ಎಂಬ ಗುಪ್ತನಾಮದಿಂದ ಈತ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ತಂದೆ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪ್ಲೇಸ್ಟಿಟೇರಿಯನ್ ಪಂಗಡದ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ. 1883ರಲ್ಲಿ ಟರಾಂಟೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಅನಂತರ ನಾಕ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೂ ಎಡಿನ್‌ಬರೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ. 30ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೆನಡದ ರಾಕೀಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಣಿಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ಮರ ಕಡಿಯುವವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕನಾಗಿ ದುಡಿದ. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿ ಕೆನಡದ ಕಡಲಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ. ಗ್ಲೆನ್‌ಗ್ಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನೆಪುಗಳೂ ಆಮೇಲೆ ಧರ್ಮಬೋಧಕನಾಗಿ ಪಡೆದ ಅನುಭವಗಳೂ ಈತನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿಯಾದವು. ಬಿಯಾಂಡ್‌ ದಿ ಮಾರ್ಷಸ್ ಎಂಬ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ ದಿನಗಳ ಕತೆಯನ್ನು ಈತ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ತೀವ್ರ ಭಾವುಕತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬೋಧಪ್ರದವಾದ ಮೂವತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಈತ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಚುರುಕಾದ ಕಥನ, ಆಕರ್ಷಕ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಈತನ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಜನಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದುವು. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರಾಕ್, ದಿ ಸೈ ಪೈಲಟ್, ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ಫ್ರಮ್ ಗ್ಲೆನ್‌ಗ್ಯಾರಿ, ದಿ ಪ್ರಾಸೆಸ್ಟ್, ಗ್ಲೆನ್‌ಗ್ಯಾರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಡೇಸ್, ದಿ ಗರ್ಲ್ ಫ್ರಮ್ ಗ್ಲೆನ್‌ ಗ್ಯಾರಿ ಮುಂತಾದವು ಇವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ಈ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಇವನ ೨೩೩ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಸಾಹಸ ಪ್ರೇಮ ಹಾಗೂ ಮಾನವಸೇವಾಬುದ್ಧಿ, ಪೋಸ್ಟ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಟು ಅಡೈಂಚರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆತ್ಮಕಥೆ ಇವನ ಮರಣಾನಂತರ 1938ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಇವನ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ಕೆನಡದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಚರ್ಚಿನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದು. ವಿನಿಪೆಗ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿ ಈತ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. (ಎಚ್.ಜಿ.ಎಸ್.ಆರ್.) ಗಾರ್ಡಾ ಸರೋವರ : ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರ. ಇದಕ್ಕೆ ಬೆad ಎಂದು ಹೆಸರು ಬರೇ ಟ್ವಿಂಟೇ ಆಟದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, “ಮಾಂಟೆ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಉದ್ದ 54 ಕಿಮೀ ಗುಷ್ಕ ಆಗಲ 16.8 ಕಿಮೀ ಏ ಬೆನಾಕೋ ಟ್ರಿಡೇಂಟೀನಾದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸು.350.ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಗರಿಷ್ಠ ಆಳ 335.5 ಮೀ ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 63.5 ಇದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ. ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ಉತ್ತರದ ಸಾರ್ಕೊ ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಗುಡ್ಡಗಳೂ ತೊರೆಯಿಂದ; ಸರೋವರದ ನೀರು ಆಗೇಯದಲ್ಲಿಯ ಮಿನ್ಶಿಯೋ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಹೊರಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆಂಡೀಸ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾತ್ರದ ಭಾಗವೇ ಗಾರ್ಡಾ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಂಡೀಸ್ ನದಿ ಈ ಸರೋವರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಾಂಟೆಬಾಲ್ಡ್ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಅಂಚು ಕಟ್ಟಿದಂತೆ ನೆಟ್ಟಿರುವ ಸಾಲು ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಸುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಯ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ವಾಯುಗುಣ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ಹಿತಕರ. ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಸರೋವರದ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ. ಪೆಸ್ಟ್‌ರಾ, ಡೆಸೆನ್ಸಾನೊ, ಸ್ಯಾಲೊ, ಗರ್ಾಾನೊ, ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ರೀವಾ, ಗಾರ್ಡಾ, ಬಾರ್ಡೋಲಿನೊ ಗಾರ್ಡಿನರ್, ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಜಾರ್ಜ್ : 1865-1946. ಆಲ್‌ಫಾ ಆಫ್ ದ ಪ್ಲೋ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಈತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಸಾಹಿತಿ. ಹದಿನೈದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿದ್ದು ಅನಂತರ 1902ರಿಂದ 1919ರವರೆಗೆ ಡೇಲಿ ನ್ಯೂಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ; ಅನಂತರ ಅದೇ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿಯೂ ದುಡಿದ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈತ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಅನೇಕಾನೇಕ ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಈತನನ್ನು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರ ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈತನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನಗಳು ಇವು : ಪ್ರಾಫೆಟ್, ಪೋಸ್ಟ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ (1908); ಪಿಲ್ಲರ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೊಸಯಟ (1913); ದಿ ವಾರ್ ಲಾರ್ಡ್ (1915), ಸರ್ಟನ್ ಪೀಪಲ್ ಆಫ್ ಇಂಪಾರ್ಟೆನ್ಸ್ (1926); ಪೆಬಲ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಷೋರ್ (1915); ಲೀವ್ ಇನ್ ದಿ ಎಂಡ್ (1918), ಮೆನಿ ಫರೋಸ್ (1924). ಇವಲ್ಲದೆ ಈತ ಲೈವ್ ಆಫ್ ವಿಲಿಯಂ ಹಾರ್‌ಕೋರ್ಟ್‌ (1923), ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಡ್‌ಬರಿ (1923) ಎಂಬ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಬಿಗಿಯಾದ ಬಂಧ, ಲಘುವಾದ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ, ವರ್ಣನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕವಿಯ ಮನೋಧರ್ಮ- ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಈತನ ಬರಹಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. (ಪಿ.ಎಂ.ಎಚ್.) ಗಾರ್ಡಿಯಂ : ತುರ್ಕಿಯ ಅಂಕಾರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುರಾತನ ನಗರ. ಸಾಂಗಾರಿಯಸ್‌ ಮತ್ತು ಟೆಂಬ್ರಿಸ್ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದ ಬಳಿ, ಆಂಕಾರಾ ಮತ್ತು ಡೊರಿಲಿಯಂ (ಈಗಿನ ಎಷ್‌ಹೀ‌) ನಗರಗಳ ನಡುವಣ ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಅನಟೋಲಿಯದ ಬಯಲುಸೀಮೆಗೂ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೂ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಕೊಂಡಿಯಂತಿದ್ದ ಈ ನಗರ ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದ ಫಿಜಿಯನ್ನರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಚಲಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕತೆಗಳಂತೆ ಇವರ ಮೊದಲ ಅರಸ ಗಾರ್ಡಿಯಸ್, ಆತ ಮೊದಲು ಫ್ರಿಜೆಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರೈತನಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಂದಲೇ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಗಾರ್ಡಿಯಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಥಮ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತನ್ನ ಅರಸನನ್ನಾಗಿ ತಮ್ಮ ದೊರೆಯೆಂದು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆತ ತನ್ನ ಬಂಡಿಯನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ ಹಗ್ಗದ ಗಂಟನ್ನು ಯಾರು ಬಿಚ್ಚುವರೋ ಅವರು ಇಡೀ ಏಷ್ಯವನ್ನು ಜಯಿಸುವರೆಂದು ದಿವ್ಯವಾಣಿ ಸಾರಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ಅನಂತರ<noinclude></noinclude> 3g8q1ea6qwp4ujfoamdzrv69upse319 104 117315 312535 2026-04-28T19:40:28Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ೨೩೮ ಗಾರಷಿನ್, ಫಸೀವಲಟ್, ಮಿಖೈಲೊವಿಚ್ - ಗಾರೆಶಿಲ್ಪ ಕಾಣದೆ ದೂರದಿಂದ ಆ ಜೀವನವನ್ನು ರಮ್ಯವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖಕರನ್ನೂ ಆ ಖಂಡಿಸಿ, ಮಧ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರ ಸಂಕಟವನ್ನು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ಇವನು ಚಿತ್... 312535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೨೩೮ ಗಾರಷಿನ್, ಫಸೀವಲಟ್, ಮಿಖೈಲೊವಿಚ್ - ಗಾರೆಶಿಲ್ಪ ಕಾಣದೆ ದೂರದಿಂದ ಆ ಜೀವನವನ್ನು ರಮ್ಯವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖಕರನ್ನೂ ಆ ಖಂಡಿಸಿ, ಮಧ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರ ಸಂಕಟವನ್ನು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ಇವನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಮೊದಲನೆಯ ಕಾದಂಬರಿ ಎ ಸ್ಟಾಯಿಲ್ ಆಫ್ ಆಫೀಸ್ (1892) ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಪಂಥದ ನಾಯಕನೆಂದು ಇವನಿಗೆ ಹೆಸರು ತಂದಿತು. ಗಾರ್ಲೆಂಡ್ ತನ್ನ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ವರಿಟಿಸಂ ಎಂದು ಕರೆದ; ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಗಳು ಬೆರೆತ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಡೆ ವಾಲುವ ಮನೋಧರ್ಮ ಇದು. ಕ್ರಂಬ್ಲಿಂಗ್ ಐಡಲ್ಸ್ (1894) ಎಂಬ ವಿಮರ್ಶಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಬಹುಮುಂದೆ ಸಾಗಿದ್ದನೆಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಪಶ್ಚಿಮಪ್ರದೇಶದ ಜೀವನ, ಅತೀಂದ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತ್ಯತೀತ ಅನುಭವಗಳು ಇವನ್ನು ವಸ್ತುಗಳನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಈತ 1895 ರಿಂದ 1916ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ. 1917ರಿಂದ ಸೃಜನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಧಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಎ ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡ್ ಬಾರ್ಡರ್ (1917) ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆತ್ಮವೃತ್ತ: ಇದರಲ್ಲಿ ಪರಿಪಕ್ವ ಮನಃಸ್ಥಿತಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು; ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಹಜತಾವಾದಿಗಳು ಅತಿದೂರ ಹೋದರೆಂದು ಆ ಪಂಥದಿಂದ ಗಾರ್‌ಲೆಂಡ್ ವಿಮುಖನಾಗಿದ್ದ, ಈ ಕೃತಿಯ ಮುಂದಿನ ಭಾಗ ಎ ಡಾಟರ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಡ್ಸ್ ಬಾರ್ಡರ್ (1921) ಪುಲಿಟ್ಟರ್‌ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಟೇಲ್ ಮೇಕರ್ಸ್ ಆಪ್ ದಿ ಮಿಡ್ಸ್ ಬಾರ್ಡ‌್ರನಲ್ಲಿ (1926) ವಿಷಾದ ಬೆರೆತ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರ ಸಾಹಸವನ್ನು ಈತ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಾರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆಸರು ಉಳಿದಿರುವುದು ಈ ಮೂರು ಕೃತಿಗಳಿಂದ. ರೆಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರ ಜೀವನವನ್ನು ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಅಧ್ಯಯನಮಾಡಿ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಲೆಂಡ್ ಒಬ್ಬ. ಇವನ ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯ (1923) ರೆಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರ ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತ ಕತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ್ದ ಸ್ನೇಹಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ನಾಲ್ಕಾ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೀತ ತನ್ನ ಎಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಸೈಡ್ ಮೀಟಿಂಗ್ಸ್ (1930) ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು. ಶ್ರಮವೆಂಬುದನ್ನೇ ಲಕ್ಷಿಸದ ಅಸಾಧಾರಣ ಚೈತನ್ಯದ ಬರೆಹಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾಷಣಕಾರನಾದ ಗಾರ್ಲೆಂಡ್ ಹಲವಾರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ತನ್ನ ಕಾಲದವರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಮಹಾಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಈತ ಭಾಜನನಾದ. ಆದರೆ ಈಚೆಗಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಇವನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕುರಿತು ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ. ಈತ 1940ರಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ. (ಎಲ್.ಎಸ್.ಎಸ್.) ಗಾರ್‌ಷಿನ್, ಫಸೀವಲಟ್, ಮಿಖೈಲೊವಿಚ್ : 1855-88, ರಷ್ಯನ್ ಕತೆಗಾರ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ತಂದೆ ನಿವೃತ್ತ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿ, ರಷ್ಯ-ತುರ್ಕಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾರ್‌ಷಿನ್ ಸೈನಿಕನಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ. ಈ ಅನುಭವ ಇವನ ಇಡೀ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಇವನ ಮೊದಲನೆಯ ಕತೆ, ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳು (1877) ಈ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದು. ಯುದ್ಧದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇವನ ಜುಗುಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನದು ವಿಷ್ಣತೆಯ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಥಿತಿ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ತೀವ್ರ ಬಯಕೆ, ಅನುಕಂಪ, ಎಲ್ಲ ದುಷ್ಟತನವನ್ನೂ ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ಛಲ- ಇವು ಇವನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕಡೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ ಮನಸ್ಸು ಅಸ್ವಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಂಪು ಹೂ (1883) ಎಂಬ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದಿಂದ ಹುಚ್ಚನೊಬ್ಬನ ಭಯಂಕರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಮೇಲೆ ಟಾಲ್ಸ್ಟಾಯ್ ಪ್ರಭಾವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ 33ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ ಗಾರ್‌ಷಿನ್ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಈತ ಬರೆದದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ. ಆದರೆ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಣ್ಣತೆ ನಿರಾಸೆಗಳಿದ್ದರೂ ಅನುಕಂಪ ಉದಾತ್ತತೆಗಳಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ಸೊಗಸು ಬರುತ್ತದೆ. ಇವನ ಬರಹಗಳಿಂದ ರಷ್ಯನ್ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವಂತಾಯಿತು. ದಿನಚರಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಥಾತಂತ್ರ ಇವನಿಗೆ ಬಹುಪ್ರಿಯ ಎನಿಸಿತ್ತು. (ಎಲ್.ಎಸ್.ಎಸ್.) ಗಾರೆಶಿಲ್ಪ : ವಿವಿಧ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಾರೆಯಿಂದ ರಚಿಸುವ ಕಲೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲ ದಿಂದಲೂ ಗಾರೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತು ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈಜಿಪ್ಟ್ ಸುಮೇರಿಯ ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆಯ ಬಳಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಕುರುಹುಗಳಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿ ಗಾರೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಗಾರ' ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ನಯ ಗಾರೆ ಒಂದು ಕಲಾಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಾರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಗೊಂಡ ಬಹುತೇಕ ಬಿಡಿ ಆಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಗಾರೆ ಮಾಧ್ಯಮವಾದವು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣ ಗಾರೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ, ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ, ಬನವಾಸಿ, ವಡಗಾಂವ್‌ ಮಾಧವಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಪನನಗಳು ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಡಾವಶೇಷಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿವೆ. ಗಂಗರ ಕಾಲದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿತ್ತಿ, ಚಾವಣಿ ಮತ್ತು ಶಿಖರಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಯೊಡನೆ ಗಾರೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರೌಢ ವಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿನ ಭಿತ್ತಿ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಗಾರೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಐಹೊಳೆಯ ಚಾಳುಕ್ಯ ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಗಾರೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಗಾರೆ ಲೇಪನವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕುರುಹುಗಳು ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬನ್ನಿಕೊಪ್ಪದ ಭೀಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದೇ ರೀತಿ ಹೊಯ್ಸಳ, ಮುಂದೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹಂಪಿಯ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಬಿಜಾಪುರ, ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಮತ್ತು ಬೀದರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಗಾರೆ ಬಳಕೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ವಿಜಯನಗರದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯ ಕೈಪಿಡಿ ಗೋಡೆಯ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾದ್ವಾರ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಾರೆಯನ್ನು ಸುಣ್ಣ, ಮರಳು, ನೀರು, ಅಂಟುವಾಳಕಾಯಿ ಮತ್ತಿತರ ಅಂಟುಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಗಾರೆ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆಗಮಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಕೃತಿಗಳು ವಿವರಿಸಿವೆ. ಕಾಮಿಕಾಗಮ, ಹರಿಭಕ್ತವಿಲಾಸ ಮೊದಲಾದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳುಂಟು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಾರೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಟ್ಟಡಗಳ ರಚನೆಗೆ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಗಾರೆಯಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮರಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳ ರಚನೆಗೆ ಸುಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮರಳಿನೊಂದಿಗೆ ಅಂಟುವಾಳ ಕಾಯಿ, ಬೆಲ್ಲ, ಮೊಟ್ಟೆ ಲೋಳೆರಸ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಗಾರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುವುದು. ಆ ಗಾರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಅನಂತರ ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮಥುರಾದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಮರಳಿನೊಂದಿಗೆ ಅಂಟು ಇತ್ಯಾದಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಗಾರೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಬಗೆಗೆ ಕಾಶ್ಯಪ ಶಿಲ್ಪ, ವಿಷ್ಣು ಧರ್ಮೋತ್ತರ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಸಮರಾಂಗಣ ಸೂತ್ರಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿವರಗಳಿವೆ. ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣು, ಗಾರೆ, ಮರ, ಕಲ್ಲು, ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಲೋಹ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ, ಸುಂದರಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಶ್ರೀಕುಮಾರನ ಚಿತ್ರಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿರುವುದನ್ನು ಪಲ್ಲವರ ಕಾಲದ ಕಾಂಚಿಪುರಂನ ಕೈಲಾಸನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಚೋಳರ ಕಾಲದ ತಂಜಾವೂರಿನ ಬೃಹದೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವು ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಮರ, ಕಲ್ಲು, ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ತೆಳುವಾಗಿ ಗಾರೆಯನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿರುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲವೆಂಬ ವಿಚಾರ ಆಗಮಗಳಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಗಾರೆಯ ಶಿಲ್ಪ ಗಾಂಧಾರ ಶಿಲ್ಪ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯದೆಂದೂ ಆಕೃತಿಯ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಉಬ್ಬು ತಗ್ಗುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆಂಬುದು ಕೆ.ಎಂ. ವರ್ಮ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ಚಾಮರಾಜನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನರಸಮಂಗಲದ ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಾರೆ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದು ಬಂದಿವೆ. ಸು.10-12 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳ ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದು ಬಂದಿವೆ. ಕೋಲಾರದ ಕೋಲಾರಮ್ಮ, ಅಂಗಡಿಗ್ರಾಮದ ವಾಸಂತಿಕಾ, ಕೂಡಲೂರಿನ ಬಸದಿ ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯ, ಹಾಸನದ ಹಾಸನಾಂಬ, ಕೆಲಸೂರಿನ ಬಸದಿ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆಯ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಪೂಜಾ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಂಡ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಗಾರೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ<noinclude></noinclude> aofg1p54z112cio3700pbjy9s7vh01q 104 117316 312536 2026-04-28T19:40:36Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾರಶಿಲ್ಪ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದೇವರ ಹೊಸಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಜೀವರಾಯ (ಆಂಜನೇಯ) ಶಿಲ್ಪ ಗಾರೆಯದು. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆಯ ನಗ್ನ ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ... 312536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾರಶಿಲ್ಪ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದೇವರ ಹೊಸಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಜೀವರಾಯ (ಆಂಜನೇಯ) ಶಿಲ್ಪ ಗಾರೆಯದು. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆಯ ನಗ್ನ ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಜಯ ಮೊದಲಾದ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಪ್ಪದ ಬೊಂಬೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಾರೆಯಿಂದ ಮಾಡದೆ ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಒರಟು ರಚನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಾರೆಯನ್ನು ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂಥಹ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಚೋಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ರಚನೆಗೊಂಡಿವೆ. ಗಂಗೈಕೊಂಡ ಚೋಳಪುರಂನಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಈ ಬಗೆಯ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಈಗಲೂ ನೋಡಬಹುದು. ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒರಟು ಶಿಲಾಕಂಬಗಳಿಗೆ ಗಾರೆ ಲೇಪನ ಮಾಡಿ ನಯಗೊಳಿಸಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳೆಂದರೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಂಬಿಗಳಿಂದ ಸ್ಕೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಗಾರೆ ತುಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವು ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಕಾಲದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆದರೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲೇ ಮರದ ಗೂಟ ಹಾಗೂ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಭಯ ಹಸ್ತ ಮತ್ತು ವರದ ಹಸ್ತಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮೈಸೂರು ಅರಸರು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರಬಹುದು. ಶಿಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಾನ, ಪ್ರಮಾಣ, ಉನ್ಮಾನ, ಪರಿಮಾಣ, ಉಪಮಾನ, ಲಂಬಮಾನ ಮೊದಲಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಶಿಖರ ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ದ್ರಾವಿಡ ಮಾದರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ವರೂಪವೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹಂಪೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶಿಖರ ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ರಚನೆಗೊಂಡಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳ ರಚನೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ದೇಶ ವಾಸ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಅಲಂಕೃತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಿಡಿ ಶಿಲ್ಪವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪವಾಗಿರಲಿ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಾಸ್ತು ಭಾಗದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಖಾಲಿ ಕಾಣುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಂದ ತುಂಬುವುದಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ವಾಸ್ತು ಅಲಂಕರಣದಲ್ಲಿ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದವು. ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಂಪಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ, ಕೃಷ್ಣದೇವಾಲಯ, ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ, ಹಜಾರ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಮಾಲ್ಯವಂತ ರಘುನಾಥ ದೇವಾಲಯ, ಅಚ್ಯುತರಾಯ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ, ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶಿಖರ, ರಾಯಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಕೈಪಿಡಿ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಈಗೆಂಡು, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಉಳಿದಂತೆ ಭಗ್ನಗೊಂಡಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳು ಸದಾ ತೆರೆದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮಳೆ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲುಗಳಿಂದ ಹಾಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು. ಹೀಗೆ ಹಾಳಾದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿ ಸುಣ್ಣ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಸೌಂದರ್ಯ ಮರೆಯಾಗಿ ಒರಟು ರಚನೆಗಳಂತೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಬೆಡಗುಬಿನ್ನಾಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಗಾರೆ ಹಸಿ ಹಿಟ್ಟಿನಂತಿರುವುದರಿಂದ ಶಿಲ್ಪಿ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ಶಿಲ್ಪಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ರಚನೆ ಸರಿ ಬರದಿದ್ದರೆ, ಪುನಃ ಅದಕ್ಕೆ ಗಾರೆಯನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ ಸುಂದರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಶಿಲ್ಪಿಯ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಪ್ರವೇಶವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ನವ್ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರದ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳು ನಾನಾ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದು, ನೀಳ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ತೆಳುವಾಗಿ ಬಳಕುವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ಶಿಲಾಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳಿಗೆ ವಸ್ತ್ರದ ಅಲಂಕರಣವಿದ್ದು, ಕಸೂತಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮಣಿಗಳ ಹಾರಗಳು 925 ಪ್ರಧಾನ ಆಭರಣಗಳಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಗೋಡೆಗೆ ಒರಗಿ ನಿಂತ ಬಿಗಳಂತೆ ರಚನೆಗೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರತಿಮಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಅಂಗಾಂಗ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿವೆ. ನುರಿತ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಅನುಭವದ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಗಳಂತೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಸರಿ ಸಮನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ವಿಜಯನಗರೋತ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚನೆಗೊಂಡ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳು ಉಬ್ಬು ರಚನೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಒರಟು ಒರಟಾಗಿವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಶಿಲ್ಪಗಳು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ಕೈಪಿಡಿಗೋಳಿಯ ಕೆಲವು ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ಹಿಲಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮಹಾದ್ವಾರ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಕೇವಲ ಗೋಡೆಗಂಟಿದ ತೆಳು ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪಗಳಂತಿವೆ. ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ಅಲಂಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರೂ ಒರಟು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಂಪೆಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರೋತ್ತರ ಕಾಲದ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಉಳಿದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ರಚನೆಗೊಂಡ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಂದರೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲೆ ರಚನೆಗೊಂಡ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ಕೈಪಿಡಿ ಗೋಡೆಯ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಶೈವಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಇದೇ ದೇವಾಲಯದ ಕಿರಿಯ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಗಾರೆಶಿಲ್ಪಗಳು, ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯದ ಮಹಾದ್ವಾರ ಗೋಪುರದ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ಹಜಾರರಾಮದೇವಾಲಯದ ಕೈಪಿಡಿಗೋಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಲುಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ಮಲಪನ ಗುಡಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯದ ಕೈಪಿಡಿ ಗೋಡೆಯ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಲ್ಯವಂತ ರಘುನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತಾ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲದೆ ಲೌಕಿಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯದ ಕೈಪಿಡಿ ಗೋಡೆಯ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರ, ನಾಟ್ಯಗಣಪ, ತ್ರಿಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿವ, ನಂದಿರೂಢ ಶಿವಪಾರ್ವತಿ, ಶೈವಯತಿ, ಗಣಸಮೂಹ, ಚಾತುರಧಾರಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಭಕ್ತ ವೃಂದ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ. ಕೊರಳಹಾರ, ತೋಳ್ಳಂದಿ, ಕಡಗ, ಡಾಬು ಮತ್ತು ಕಿರೀಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಂಡ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮನಮೋಹಕವಾಗಿವೆ. ಪುರುಷ ದೇವತೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಯೂ ಸ್ತ್ರೀದೇವತೆಯನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಯೂ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವಾಲಯದ ಮಹಾದ್ವಾರ ಗೋಪುರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೈನಿಕರ ಸಮೂಹ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಒರಿಸ್ಸದ ಮೇಲೆ ಕೈಗೊಂಡ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಚಿತ್ರಣವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬಹುಭಾಗ ಭಗ್ನಗೊಂಡಿದ್ದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಂಪೆಯ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಥುನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೈಮಾಟ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ (ಪೂರ್ವ) ನಗ್ನ ಸ್ತ್ರೀಶಿಲ್ಪವೊಂದು ಆರಿಸಿಲ್ಲದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿರಬಕ್ಕೆ ದೇವಾಲಯ ದೊಡ್ಡ ಗೋಪುರದ ದಕ್ಷಿಣ ಎಂದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಥುನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ತುಂಬು ಯೌವನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸುಂದರ ಕೇಶಾಲಂಕರಣ, ಲೇಪಾಕ್ಷಿ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಕೇಶಾಲಂಕಾರವನ್ನು ಸೋಲುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪಿಕಾಸ್ತ್ರೀಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ನಗ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಸದಭಿರುಚಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಹೀಗೆ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ರಚನೆಗಳ ಅಲಂಕರಣವನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ವಿವಿಧ ಪಂಥದ ದೇವತೆಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಘಟನಾವಳಿಗಳು, ಪರಿವಾರ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿಗಳು, ರಾಜ, ರಾಣಿ, ಯತಿ,ಶಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮೂಹ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ರಾಯಗೋಪುರ (ಮಹಾದ್ವಾರ ಗೋಪುರ) ಹಾಗೂ ಕೈಪಿಡಿ ಗೋಡೆಯ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಗೊಂಡವು. ಉದಾ: ಮೇಲುಕೋಟೆ, ಕನಕಗಿರಿ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಶಿಲ್ಪಿಗಳೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಕಾಲದ ಮರ, ಶಿಲೆ, ಲೋಹ ಮತ್ತು ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಾರೆ ಕುಶಲಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವೇ ಇತ್ತೆಂಬುದು ಸುಸ್ಪಷ್ಟ. ಆದರೆ<noinclude></noinclude> 270tfhrkfn5ea6lgzaa5usrry1gzkw8 104 117317 312537 2026-04-28T19:40:44Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಲೋರ್ಕ್, ಫೆಡರಿಕೊ- ಗಾರ್ಸ್ಟಾಂಗ್, ಜಾನ್ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಈವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಮೂಲದ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ದೇವ... 312537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಲೋರ್ಕ್, ಫೆಡರಿಕೊ- ಗಾರ್ಸ್ಟಾಂಗ್, ಜಾನ್ ಗಾರೆ ಶಿಲ್ಪಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಈವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಮೂಲದ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಾರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಕೈಪಿಡಿಗೋಡೆಯ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಸತಿ ಗೃಹಗಳ ಅಲಂಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಗರು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪದ್ಧತಿ ರೂಢಿಯಾಯಿತು. ಸಿಮೆಂಟ್ ಮತ್ತಿತರ ಆಧುನಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಗಾರೆ ಬಳಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಗಾರೆ ಬಳಕೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. (3.00.) ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಲೋರ್ಕ್, ಫೆಡರಿಕೊ : 1899-1936. ಆಧುನಿಕ ಸ್ಪೇನಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ, ಸ್ಪೇನಿನ ಗಾನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೋಂತ ವಾಕ್ಯರೋಸ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ದೇಹಸ್ಥಿತಿ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮದ ಕೆಲಸ ಈತನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ವೈಚಾರಿಕ ಮತ್ತು ಗಹನ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಲೋರ್ಕನಿಗೆ ತನ್ನ ಆಂಡಲೂಸಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನರ ಸಹಜವಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಲಾ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರೇಮ ಬಂದಿತ್ತು. ಈತ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಸಂಗೀತದ ಅಭ್ಯಾಸದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪೇನಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಈಚಿನ ಕಾವ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ 1921ರಲ್ಲಿ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆ ದ. ಇವನ ಮೊದಲ ಪದ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಚೀಸಿನಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸಾರವಾಗಿ ಬರೆದವನಿಗೆ ಅಪಾರ ಕೀರ್ತಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಲೋರ್ಕ ಡ ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರು ಅವನ್ನು ತಾವೇ ಹಾಡಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಮಕ್ಕಳ ಹಾಡಿನ ಸಾಂಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೇಮವಿದ್ದ ಈತ ತನ್ನ ಜನತೆಯ ಬದುಕು, ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಅಂತರಾಳಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ನಿಜವಾದ ಜನತಾಕವಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡ. ಈತನ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಅಚ್ಚಾದುದು 1921ರಲ್ಲಿ. ಈತನ ಇಂಪ್ರೆಸಿಯೋನ್ಸ್ ಇ ಪೈಸಾಜೆಸ್‌ ಎಂಬ ಗದ್ಯಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ (1918) ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕು ಬಹು ಸಹಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿಮೆರ್ ರೊಮಾನ್ಸ್ರೊ ಗಿತಾನೊ ಎಂಬ ಕವಿತಾ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ (1928) ತನ್ನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈತ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೂ ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಲೋರ್ಕಾ ಆಗಿನ ಯುವಕ ಚಿತ್ರಕಾರ ಸಾಲ್ವಡೋರ್ ಡಾಲಿ, ಕವಿ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಡಿಯೇಗೊ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡ ಫಾಲಾ ಮುಂತಾದವರ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ. 1922 ಮತ್ತು 1923ರಲ್ಲಿ ಜನತೆಯ ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಇದು ಆಂಡಲೂಸಿಯದ ಜಾನಪದ ಕತೆಗಳ ಪುನರ್ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಲೋರ್ಕ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಸಿದ. 1931ರಲ್ಲಿ ಪಕಟವಾದ ಪೊಯಾಮಾ ಡೆಲ್ ಕಾಂತೆ ಜಾಂಡೋ ಕಾವ್ಯಸಂಕಲನ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಲೋರ್ಕ ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಪ್ಪಿಗಳ ಜಾನಪದ ಕಾವ್ಯಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಬಳಸಿ, ಅವರ ಜೀವನದ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವರ ಬದುಕಿನ ಅಲೆಮಾರಿತನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾವಿನೆದುರಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಅವರ ಧೈರ್ಯ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದಂತೆ ಮೂಡಿರುವ ಈ ಕೃತಿ ಅದ್ವಿತೀಯವಾದುದು. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಲೋರ್ಕನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹುದುಗಿದ್ದ ಸಾವಿನ ವಿಚಾರ ಇಣುಕುತ್ತದೆ. ಇವನ ಸ್ನೇಹಿತ ಗೂಳಿಕಾಳಗಪಟು ಮೇಜಿಯಾಸ್ ಕಾಳಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಗೂಳಿಯ ಇರಿತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಸತ್ತಾಗ ಲೋರ್ಕ ಬರೆದ ಶೋಕಗೀತೆ (1935) ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಹರಿಸುವಂಥ ಆಳವಾದ ಭಾವೋದ್ರೇಕದಿಂದ, ಜಿಲ್ಲೆನ್ನಿಸುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಕವಿತೆ ಆಧುನಿಕ ಯುರೋಪಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಶೋಕಗೀತೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಕವಿಯೇ ಅಲ್ಲದೆ ಸಂಗೀತಗಾರ, ಚಿತ್ರಗಾರ, ನಾಟಕಕಾರ, ನಟ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಾರನಾಗಿ ಲೋರ್ಕ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ. 1929ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿಬಂದ ಅನಂತರ ಈತ ವಾಲ್ಟ್ ವಿಟ್ನನ್ ಮತ್ತಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಸಂಚಾರೀ ಜಾನಪದ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಲ ಬ್ಯಾರಾಕಾದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು ನಟನಾಗಿ, ನಾಟಕಕಾರನಾಗಿ, ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ದುಡಿದ. ಬೋದಾಸ್‌ ಸಾಂಗ್ರೆ (1933), ಯೆರ್ಮಾ (1934), ಬರ್ನಾರ್ಡಾ ಅಲ್ಬನ ಮನೆ (1935ರಲ್ಲಿ ಬರೆದುದಾದರೂ 1940ರಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಸಾವಿನ ಅನಂತರ ಪಕಟವಾಯಿತು). ಮುಂತಾದ ದುರಂತ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಜಿಪ್ಪಿ ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ಜೀವನವೇ ವಸ್ತು. ಸ್ಪೇನಿನ ಆಧುನಿಕ ಜಾನಪದ ಪುನರುತ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗಿ ಕಲೆಯನ್ನು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಲೋರ್ಕ ಸ್ಪೇನಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತ ನಾಗಿದ್ದಾನೆ. 1936ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಫ್ರಾಂಕೋ ಬಣದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪೊಂದು ಗ್ರಾನಡದಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಲೋರ್ಕವನ್ನು 1936ರ ಆಗಸ್ಟ್ 19ರಂದು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿದು ಕೊಂದುಹಾಕಿತು. (ಎಸ್.ಎ.ಎಫ್.) ಗಾರ್ಸ್ಟಾಂಗ್, ಜಾನ್ : 1876-1956. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಈತ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಜನನ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಪೈರಿನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ, 1876ರ ಮೇ 5 ರಂದು. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡಿನ ಜೀಸಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿಕಕಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಈತನಿಗೆ ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಕ್ತನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿತು. ಈತ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ರೋಮನ್ ರಿಬ್‌ಚೆಸ್ಟರ್ (1899) ಈ ಆಸಕ್ತಿಯ ಫಲ. 1902ರಲ್ಲಿ ಈತ ಲಿವರಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ನಾಗಿದ್ದ. ಅದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದಲ್ಲಿ 1907ರಿಂದ 1941ರ ವರೆಗೆ ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಧಾನಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಈತ ಕಾರಣ. 1899ರಲ್ಲಿ ಈತ ವಿಲಿಯಂ ಮ್ಯಾಥ್‌ಸ್ ಫಿಂಡರ್ ಪೆಟ್ಟಿಯ ಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಈಜಿಪ್ಪಿಗೆ ಹೋದ. ಮುಂದಿನ 15 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈಜಿಪ್ಟ್, ನ್ಯೂಬಿಯ, ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನನ ಮಾಡಿದ. ಹಿಟ್ಸ್ಟ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿ ಹೇಳಬಲ್ಲವನಾದ. 1910ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್‌ ದಿ ಹಿಟ್ರೈಟೀಸ್ ಎಂಬುದು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಶಿಷ್ಟ ಗ್ರಂಥ. ಇದನ್ನು ಈತ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ 1927ರಲ್ಲಿ ದಿ ಹಿಟ್ಸ್ಟ್ ಎಂಪೈರ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಪ್ರಾಚೀನ ಇಥಿಯೋಪಿಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಮೆರೊಯೀದಲ್ಲಿ ಈತ ನಡೆಸಿದ (1910-14) ಉತ್ಪನನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿದವು. ಅದು ರೋಮನ್ನರ ಅಕ್ರಮಣಗೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತೆಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತಗಟ್ಟದ್ದು ಆಗಲಿ ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈತ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಈತ ಜೆರೂಸಲೆಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಥಮ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡದ್ದು 1979ರಲ್ಲಿ. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೇನಿನ ಮರಾತತ್ತ್ವ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು 1920ರಲ್ಲಿ. 19260' ಈ ತ ಎರಡ ಹುದ್ದೆಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆಯ ಪುರಾತ ೧೯೦೯ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಸ ಮುಂದುವರಿಸಿದ. 1930-36ರಲ್ಲಿ ಜೆರಿಕೋದಲ್ಲಿ ಈತ ಮಾಡಿದ ಉತ್ಪನನಗಳು ಬಲು ಅಮೂಲ್ಯವಾದಂಥವು. ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಯುಗಗಳ ಜನವಸತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಮುಖ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡುವು. ಈತ ಮೆರ್ಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವರದಿ ಪ್ರಿ-ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಮೆರ್ಸಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಕಟವಾದ್ದು 1953ರಲ್ಲಿ, ಆನಟೋಲಿಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿ ಈತ 1947-48ರಲ್ಲಿ ಆಂಕಾರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಥಮ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ<noinclude></noinclude> kgzevdvmf805ggf2uaz29pd5rncufkc 104 117318 312538 2026-04-28T19:40:52Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ನೇಮಕಗೊಂಡ. 1949ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ. ಈತ ಲೆಬನಾನಿನ ಬೀರತ್‌ನಲ್ಲಿ 1956ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 12ರಂದು ತೀರಿಕೊಂಡ. ಗಾರ್ಹ : ಗೃಹಶ್ರಮ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ಗೃಹಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ಮನೆಯುಳ್ಳವನು ಎಂದು ಪದಶಃ ಅರ್ಥ; ಭಾವಾರ್ಥ ಇದಕ್ಕ... 312538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ನೇಮಕಗೊಂಡ. 1949ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ. ಈತ ಲೆಬನಾನಿನ ಬೀರತ್‌ನಲ್ಲಿ 1956ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 12ರಂದು ತೀರಿಕೊಂಡ. ಗಾರ್ಹ : ಗೃಹಶ್ರಮ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ಗೃಹಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ಮನೆಯುಳ್ಳವನು ಎಂದು ಪದಶಃ ಅರ್ಥ; ಭಾವಾರ್ಥ ಇದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದದ್ದು. ಹಾಗೆಯೇ ಗೃಹಿಣಿ ಪದದ ಅರ್ಥವೂ ವಿಶಾಲವಾದದ್ದು. ಗೃಹಸ್ಥ ಮತ್ತು ಗೃಹಿಣಿ ಕೇವಲ ಮನೆಯೆಂಬ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪಡೆದವರಲ್ಲ. ಅವರು ತಂದೆ ತಾಯಿ, ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮ, ಅಕ್ಕ, ತಂಗಿಯರೊಡನೆ ಬಾಳುವ ಕುಟುಂಬಿಗಳು, ಸಂಸಾರಿಗಳು, ಸಮಾಜದ ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವೇ ಜೀವನವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹಲವು ಕುಟುಂಬಿಗಳು ನೆರಹೊರೆಯಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದುವು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕುಟುಂಬಿಯೂ ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಂದು ಕುಲ ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅದರ ಕಟ್ಟು ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅದರ ಮತಾಚಾರ ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನ ಮಕ್ಕಳು ಆಯಾ ಕುಲದ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ಗುರುಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುಂಪುಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಒದಗಿದಾಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೆಳೆದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಂತೂ ಗೃಹಸ್ಥನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ತುಂಬ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಅವನು ಪುರವಾಸಿಯಾಗಿ ಪೌರನ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಜೆಯಾದ ಗೃಹಸ್ಥ ಅದರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾದ ಕಟ್ಟು ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರ ಕ್ಷೇಮ, ಆಯುರಾರೋಗ್ಯ, ಆರ್ಥಿಕಸ್ಥಿತಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮುಂತಾದುವುಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರ್ಕಾರದೊಡನೆ ಪ್ರಜೆಯಾದ ಅವನು ಸಹಕರಿಸಬೇಕು. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ರಾಜ್ಯವೆಂಬುದು ವಿಸ್ಕೃತಗೊಂಡ ಕುಟುಂಬ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಗೃಹಸ್ಥನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಸಾರಿಯಾದ ಗೃಹಸ್ಥನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕುಂಟ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಸಂಸಾರಿಯಲ್ಲದವನ ಜೀವನ ಸಂಕುಚಿತ, ಜೀವನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಸಂಕುಚಿತ, ಸಂಸಾರಿಯಾದವನ ಜೀವನ ವಿಶಾಲ, ಅವನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಅನೇಕ. ಇವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವನು ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸಾರಿಮಾನವನ ಜೀವನವೇ ವಿಶ್ವದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆಗಳು, ಕಸಬುಗಳು, ಧರ್ಮ, ನ್ಯಾಯ, ನೀತಿ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲದರ ವಿಷಯ. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಈ ಎಲ್ಲದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತೀರ ಸಂಕುಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಅವು ಹುರುಳಿಲ್ಲದೆ ಬಡಕಲಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿರುವ ಗೃಹಸ್ಥನ ಜೀವನಾವಸ್ಥೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವವೂ ಮತವೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಕಲೆಗಳೂ ತುಂಬ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ರ ಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಜೀವನವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಗಾಯ ಗ್ಯ, ನಂತರದ ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸ ಎಂದು ತುಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೂ ಅದು ತಳಹದಿ. ಗೃಹಸ್ಥನ ಮಕ್ಕಳು ಗುರು ಮತ್ತು ಗುರುಪತ್ನಿಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಂಗವಾಗಿ ನಡೆಸಿದವನೇ ಮುಂದೆ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮಿಯಾಗುವನು. ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಪರಿವ್ರಾಜಕನಾದವನೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಗೃಹಸ್ಥನೇ. ಪರಿವ್ರಾಜಕನಾದಾಗ ಅವನು ಭಿಕ್ಷೆ ಪಡೆಯುವುದು ಗೃಹಸ್ಥರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ. ಹೀಗೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಮೇಲೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳೂ ನಿಂತಿವೆ. ವೇದದ ವಿಭಾಗಗಳಾದ ಮಂತ್ರಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳು, ಆರಣ್ಯಕಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿಗೂ ಜೀವನದ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೂ ನಿಕಟಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಬಾಲಕ ಉಪನಯನದ ಮೂಲಕ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾದಾಗ ಆತ ತನ್ನ ಶಾಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕು. ಹಿಂದೆ ಬಾಲಕಿಯರಿಗೂ ಉಪನಯನ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಹಾರೀತ ಸ್ಮೃತಿ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಸದ್ಯೋವಧುಗಳು ಎಂದು ಎರಡು ಬಗೆಯಾಗಿ ವಿಭಾಗ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಉಪನಯನವಾದ ಮೇಲೆ ವೇದಾಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಕೈಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಗಾರ್ಗಿ ಇಂಥ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿ, ಸದ್ಯೋವಧುಗಳಿಗೆ ವಿವಾಹಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಪನಯನ ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ತ್ರೀಸು ವೇದಾಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಉಪಾಧ್ಯಾಯೀ ಆಚಾರ್ಯಾ ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಪಾಣಿನಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯಾ, ಆಚಾರ್ಯಾ, ಉಪಾಧ್ಯಾಯೀ ಎಂದರೆ ಗುರುಪತ್ನಿಯಲ್ಲ, ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಆಚಾರ್ಯ, ಉಪಾಧ್ಯಾಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಕೂಡದು. ಗುರುಪತ್ನಿ ೨೪೧ ಆಚಾರ್ಯಿಣಿ, ಉಪಾಧ್ಯಾಯಿನೀ. ಗುರುವಾದವಳನ್ನು ಆಚಾರ್ಯಾ, ಉಪಾಧ್ಯಾಯಾ ಎಂದೇ ಸಂಬೋಧಿಸುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಪೂರ್ವಮೀಮಾಂಸಾ ತತ್ತ್ವ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಜೈಮಿನಿ ಶೂದ್ರರೂ ಉಪನಯನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವೇದಾಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ, ಗೃಹಸ್ಥರಾಗಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮ ಮುಂತಾದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿರುತ್ತಾನೆ. ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮುಗಿಸಿ ಸ್ನಾತಕನಾಗಿ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಸದ್ಯೋವಧುವನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗೃಹಸ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಗುರುವಾಗಿ, ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ, ಯಾಕನಾಗಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳೆಂಬ (ತ್ರಿವರ್ಗ) ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ವೇದೋಕ್ತ ಯಜ್ಞ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಫಲವಾಗಿ ಜೀವಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲಲ್ಲಿ ವೇದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳು ಗೃಹಸ್ಥ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮಗಳೆಂಬ ಮೂರೇ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳು. ಸಂನ್ಯಾಸ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆಶ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದದ್ದು. ವೇದದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗಗಳು ಅಂದರೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಹಿಂದೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂರು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪುರುಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದುವು. ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿಯೇ ಮೋಕ್ಷವಲ್ಲ, ಸ್ವರ್ಗ ಪಡೆದವ ತನ್ನ ಕರ್ಮಫಲ ತೀರಿದ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಪಡೆಯಲೇಬೇಕು. ಮೋಕ್ಷವಾದರೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ. ಮುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ. ಗೃಹಸ್ಥನಾದವ ಈ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪುರುಷಾರ್ಥವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಹೆಂಡತಿಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿ, ಗೃಹಸನಾಗಿದ್ದ ಯಾಜ್ಯವಲ್ಲ, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತು ರಮ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಲಸಂನ್ಯಾಸ ಈ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪದ್ಧತಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಬಹುಶಃ ಬುದ್ಧರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಳು ಕಲ್ಪಕ್ರಗಳ ಗೃಹಸ್ಥರಾಗಿ ಬಾಳಿ ಸಮಾಜಕ ವಂಶಕ್ಕೂ ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಧರ್ಮವೆಂಬ ಪುರುಷಾರ್ಥವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಗೃಹಸ್ಥನೇ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನವಾದ ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ- ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಧರ್ಮಸೂತ್ರಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗೌತಮ ಧರ್ಮಸೂತ್ರ, ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿವೆ. ಜೈಮಿನಿಯ ಪೂರ್ವಮೀಮಾಂಸಾದರ್ಶನ ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕೊಟ್ಟು ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಂಡನಮಿಶ್ರ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಾದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವರನ್ನು ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಅನಂತರ ವಾದದಲ್ಲಿ ಸೋತು ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಅನಂತರ ಹುಟ್ಟಿದ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯವೇದಾಂತಸಾದವರೂ ಗೃಹಸ್ಯರಾಗಿ ಬಾಳಿ ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೋಕ್ಷವಿಲ್ಲ. ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವೇ ಉಳಿದೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಆಧಾರ. ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿಯಾದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೂ ಧರ್ಮಬಾಹಿರನಲ್ಲ. ಅವನೂ ಸರ್ವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಾಧಾರಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಗೃಹಸ್ಥನ ಸಾಧಾರಣ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ ಸ್ಮೃತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ಅಹಿಂಸಾ ಸತ್ಯಮಸ್ತೇಯಮ್ ಶೌಚಮ್ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಃ ದಾನಂ ಧರ್ಮೊ ದಯಾ ಶಾಂತಿಃ ಸರ್ವಷಾಂ ಧರ್ಮಸಾಧನಮ್ ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯವಚನ, ಪರಿಶುದ್ಧತೆ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳ ಶುಚಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹತೋಟಿ, ದಾನ, ಸಂಯಮ, ದಯೆ, ಶಾಂತಿವರ್ತನೆ-ಇವು ಎಲ್ಲರ ಧರ್ಮ ಸಾಧನೆಗೂ ಅಗತ್ಯವಾದುವು. ಕಾಲ, ದೇಶ ಜಾತಿ, ಕುಲ, ಗೋತ್ರ ಬುಡಕಟ್ಟು, ಜನಾಂಗ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಗೃಹಸ್ಥ, ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಮುಂತಾದ ಭೇದಗಳ ಉಪಾಧಿಗೆ ಒಳಪಡದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾನವ ಧರ್ಮವೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧಾರಣವಾದ ಧರ್ಮ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಸಾಧಾರಣ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲದೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕರ್ಮಗಳಿವೆ. ಇವು ಮೂರು ಬಗೆಯಾಗಿವೆ-ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳು, ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಐಚ್ಛಿಕ ಕರ್ಮಗಳು-ಎಂದು. ಗೃಹಸ್ಥ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿವೆ. ಈ ಕರ್ಮಗಳು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಸ್ಥಾದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು, ವಿವಾಹ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಸ್ಕಾರ. ವಿವಾಹಗಳು ಎಂಟು ಬಗೆಯಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು ಬ್ರಾ ವಿವಾಹಪದ್ಧತಿ, ಇದು ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯಿದ ವೇದೋಕ್ತವಾಗಿ, ಅಗ್ನಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕರ್ಮ,<noinclude></noinclude> s3oqjt7nv5cc26uso2qjg3aelwe83g1 104 117319 312539 2026-04-28T19:41:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾಲ್ ವಿವಾಹಾನಂತರ ನಡೆಯುವ ಕರ್ಮ ಗರ್ಭಾಧಾನ, ಸೋಮದೇವತೆಯನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರಮಾಡಿ ಅವನಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸನ್ನರ್ಪಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ದಂಪತಿಗಳು ಈ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಂ... 312539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾಲ್ ವಿವಾಹಾನಂತರ ನಡೆಯುವ ಕರ್ಮ ಗರ್ಭಾಧಾನ, ಸೋಮದೇವತೆಯನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರಮಾಡಿ ಅವನಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸನ್ನರ್ಪಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ದಂಪತಿಗಳು ಈ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖವೇ ಸಂಭೋಗದ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಧರ್ಮ ಸಾಧನವಾದ ನಿಯೋಜಿತ ಕರ್ತವ್ಯ ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಂಶೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯ ಇದು. ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸದ್ಗತಿ ಇಲ್ಲ; ಅವರ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏಳಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಂಪತಿಗಳು ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ವೇದ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದೆ. ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಐದನೆಯ ಅಥವಾ ಏಳನೆಯ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ಮ ಸೀಮಂತ, ಶಿಶು ಜನಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ದಿನ ದಂಪತಿಗಳು ಶಿಶುವಿಗೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಕರ್ಮ ನಾಮಕರಣ. ಶಿಶುವಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳಾದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ಕರ್ಮ ಅನ್ನಪ್ರಾಶನ. ಅದಕ್ಕೆ ಮೂರು ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಕರ್ಮ ಚೌಲ, ಏಳು ವರ್ಷತುಂಬಿದಾಗ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಕರ್ಮ ಉಪನಯನ, ಈಗ ಬಾಲಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಪನಯನವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೂ ಉಪನಯನ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಉಪನಯನ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅದು ಮೊದಲನೆಯ ದ್ವಾರ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕರ್ಮಗಳು ಗೃಹಕರ್ಮಗಳು. ಜೀವನದ ಹಲವು ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳಿವು. ಗೃಹಸ್ಥ ಯಾವುದೊಂದು ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯವೂ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ಮಗಳೇ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳು-ತ್ರಿಕಾಲ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಅಗ್ನಿ ಹೋತ್ರ, ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಗೃಹಾಗ್ನಿ ಆರದಂತೆ ಅದನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು ಅವನ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಗೃಹಸ್ಥ ನಿತ್ಯವೂ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರ, ಪಿತೃತವo, ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಕೊಡುವುದು (ಭೂತಯಜ್ಞ)-ಈ ನಾಲ್ಕು ಇತರ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳು. ಈ ಪಂಚಮಹಾ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಸಾಂಗವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲು ಗೃಹಸ್ಥ ದಿನದ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಮೀಸಲಾಗಿಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಿತ್ಯ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲದೆ ಗೃಹಸ್ಯ ತನ್ನ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಉಪಾಧ್ಯಾಯವೃತ್ತಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯವೃತ್ತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಮುಂತಾದ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು- ಇವು ಐಚ್ಛಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು. ಜೊತೆಗೆ ಬಗೆಬಗೆಯ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆತ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಯಜ್ಞಕಾರ್ಯಗಳೂ ಐಚ್ಛಿಕ ಕರ್ಮಗಳೇ. ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳು ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಗಳೆಂಬ ಮೂರೇ ಆಗಿದ್ದವು. ಮೋಕ್ಷವೆಂಬ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪುರುಷಾರ್ಥ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಆ ಮೋಕ್ಷಿಸಿದ್ದಿಗೆ ಸರಸ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸಿದರು. ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಿದ್ದೇ ಸಂನ್ಯಾಸ ಮೋಕ್ಷಪಡೆಯಬಹುದೆಂದು ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸಿದರು. ಈ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪುರುಷಾರ್ಥ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡಾಗ, ಗೃಹಸ್ಥರಲ್ಲೂ ಹ ಸ ಾತರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಬೃಹ್ಮ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆದವರಿದ್ದರು. ರಾಜನಾದ ಜನಕ, ಗಾಡಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೈಲ್ವೆ ಇವರು ಗೃಹಸ್ಥರಾಗಿದ್ದೇ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆದರು. ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥರಾದ ಹೆಂಗಸರೂ ಗಂಡಸರೂ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆದ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಅನೇಕವಿವೆ. ಈ ರೀತಿ ಗೃಹಸ್ಥನ ಜೀವನ ಸಕಲ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ತುಂಬುಜೀವನ. ಹಿಂದಿನ ರೀತಿಯ ಗಾರ್ಹಸ್ಥ ಈಗ ಅಪೂರ್ವವೆನಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ವೈದಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಕಾಮಗಳಿಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ. ಹಿಂದೆ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಮದುವೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಉಪನಯನವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈಗ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪುರುಷರಿಗೆ ಉಪನಯನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳ ಮತ್ತು ಪಂಚಮಹಾಯ್ದಗಳ ಆಚರಣೆ ನಿಂತುಹೋಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಧರ್ಮ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲೌಕಿಕ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ ಮುರಿದುಬೀಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈಗಿನ ಗೃಹಸ್ಥರ ಮತೀಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಸಂಕುಚಿತವಾದರೂ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ; ನೈತಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಉದಾರವೂ ವಿಶಾಲವೂ ಆಗಿದೆ. ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತಲೂ ಈಗ ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ರ ಬಂದಿದೆ. (ಜಿ.ಎಚ್.) ಗಾಲ್ : ಈಗಿನ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಲಿಯಂಗಳನ್ನೂ ಜರ್ಮನಿ, ಹಾಲೆಂಡ್, ಸ್ವಿಟ್ಲರ್‌ಲೆಂಡ್‌ಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಮ. ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಇಡೀ ಭಾಗವನ್ನು ರೋಮನ್ನರು ಗಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. 58-51ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಾಲಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಗೆದ್ದ. ವಿಸ್ಮತವಾದ ಗಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳ ಪೈಕಿ ಆಲ್ಸ್ ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿದ್ದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಟಾನ್ಸ್ ಆಲೈನ್ (ಆನಾಚೆಯ) ಗಾಲ್ ಎಂದೂ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿದ್ದ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಸಿಸ್‌ಲ್ಬನ್ (ಆನೀಚೆಯ) ಗಾಲ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ಗಾಲ್ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈಗಿನ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ್ನು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಗಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ ಆಲೈನ್‌ ಗಾಲ್‌ : ಪ್ರಶ.ಪೂ. 600ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ.ಸು. 400ರಿಂದ ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಸಿಲಿಯ (ಮಾರ್ಸೆಲ್ಸ್) ಮೈತ್ರಿಯಿಂದಿದ್ದುವು. ಮುಂದೆ ಮಾಸ್ಸಿಲಿಯಟರಿಗೆ ಒಳನಾಡಿನ ಜನರ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ರೋಮನ್ನರು ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಪ್ರಶ.ಪೂ. 118ರಲ್ಲಿ ನಾರೊ ಮಾರ್ಟಿಯಸ್ (ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ನಾರ್ಬಾನ್) ರೋಮನ್ನರ ವಸಾಹತಾಯಿತು. ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರತೊಡಗಿದರು. ಕ್ಷಿಪದಲ್ಲಿಯೇ ಗಾಲ್ ರೋಮನೀ ಕೃತವಾಯಿತು. ರೋಮನ್ ಆಕ್ರಮಣಪೂರ್ವದ ಗಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಕೆಲ್ಸರೆಂದು ಕರೆದು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಲರಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಜನಾಂಗಗಳಿದ್ದುವೆಂದು ಸೀಸರನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಸದಾ ಕದನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುವು. ಈ ಕಲಹಗಳಿಂದಾಗಿ ಸೀಸ‌ ಇಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಪ್ರಶ.ಪೂ. 52ರಲ್ಲಿ ವರ್ಸಿಂಜೆಟೂರಿಕ್ಸ್ ಎಂಬಾತ ಗಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಪಂಗಡಗಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ರೋಮನ್ನರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಯತ್ನಿಸಿ ವಿಫಲನಾದ. ಸೀಸರ್ ಗಾಲ್‌ನ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆ, ರೈನ್ ನದಿ-ಇವು ಎಲ್ಲೆಗಳಾದುವು. ಮುಂದೆ ಗಾಲ್‌ನ ಸಂಘಟನೆಯ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಆಗಸ್ಟಸ್ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಾರ್ಬೊನೆನ್ಸಿನ್, ಆಕ್ವಿಟೇನಿಯ, ಲಗ್ಗುನೆನ್ಸಿಸ್, ಬೆಲ್ಲಿಕ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದ. ನಾರ್ಬೊನೆನ್ಸಿಸ್ ಉಳಿದ ಗಾಲ್ ಪದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಅನೇಕ ರೋಮನ್ನರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಗರಗಳೂ ಬೆಳೆದುವು. ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ರೋಮನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸಿದ ಅನೇಕರು ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರು ಕೆಲ್ಸ್ ಜನಾಂಗದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಯಾವ ವಿಷಯಕ್ಕೂ ಕೈಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲಿಕ್ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ರೋಮನ್ ಹೆಸರುಗಳನಿಟ್ಟರೂ ಕೆಲ್ಸ ನೀತಿನಿಯಮಗಳೇ ಮುಂದುವರಿದುವು. ರೋಮನ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಂಗೆಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾದುವು. 2-3ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಲ್‌ನ ಎಲ್ಲೆಗಳ ಭದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಬಹುಶ: 257ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕರು ಗಾಲ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿದರು. ಪ್ಲಾಸ್ಟುಮಸ್ ಎಂಬವನು ಇವರ ಧಾಳಿಯನ್ನಡಗಿಸಿ ಸ್ವತಂತ ರೋಮನೀಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಪ್ರ.ಶ. 268ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಬೊನೆನ್ಸಿಸ್ ಬೇರೆಯಾದರೂ 12ನೆಯ ಕಾಡಿಯಸ್ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನೊಪ್ಪಿದುವು, 'ಸೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಾಗೌಡ ಎಂಬ ದರೋಡೆಕಾರರ ಹಾವಳಿಗೆ ಇದು ತುತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಇದು ಹೊರಗಿನವರ ಧಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾತ್ತಿತ್ತು. 406ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಂಡಲರು ಮತ್ತು ಇತರರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೂ ಇದು ಬಹಳ ಕಾಲ ರೋಮನ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕೊತ್ತಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಸಿನ್ ಗಾಲ್ : ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕೆಲ್ವಿಕ್ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗ ಒಳಗಾಯಿತೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲ್ಬರು ಪ್ರಶ.ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಬಂದಿರಲಾರರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ಬ್ರೆನ‌ ಮೂಲಕ ಬಂದು ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್ನರನ್ನು ಕದಲಿಸಿ ತಾವು ನೆಲಸಿದರು; ಪ್ರಶ.ಪೂ. 390 ರಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು; ರೋಮನ್ನು ಪ್ರಹರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇವರ ಅಂತಃಕಲಹ ದಿಂದಾಗಿಯೂ ಹೊರಗಿನವರೊಂದಿಗೆ ಇವರು ಕಾದಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದುದ ರಿಂದಲೂ ಇವರ ದಕ್ಷಿಣ ಯಾತ್ರೆ ಹೆಚ್ಚು ಫಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಶ.ಪೂ. 237 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್ ಇವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. ಗಾಲರ ದೊಡ್ಡ ಆಕ್ರಮಣ ಸೇನೆ ಪ್ರಶ.ಪೂ. 225 ರಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದಿತು. 183ರ ವೇಳೆಗೆ ರೋಮ್ ಆಧಿಪತ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಅದು ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು. ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. ಸು. 89ರಲ್ಲಿ ಸಿಸ್‌ಅಸ್ಟೈನ್‌ ಗಾಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. www ಸಿಸ್‌ಆಲೈನ್ ಗಾಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಲವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲೇಖಕರ ಬೀಡಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದ ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇಟಲಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಇದರ ಚರಿತ್ರೆ ರೋಮನ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಯಿತು. (83.08.200)<noinclude></noinclude> mvxb978pmmoguylhjesbpgzn3lhvwcg 104 117320 312540 2026-04-28T19:41:15Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾಲ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಯೋಸೆಫ್ ಗಾಲ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಯೋಸೆಫ್ : 1758-1828. ದೇಹರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜರ್ಮನ್ ದೇಶದವ, ವಿಯೆನ್ನದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ತಲೆ ಬುರುಡೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತ... 312540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾಲ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಯೋಸೆಫ್ ಗಾಲ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಯೋಸೆಫ್ : 1758-1828. ದೇಹರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜರ್ಮನ್ ದೇಶದವ, ವಿಯೆನ್ನದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ತಲೆ ಬುರುಡೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುಣಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು, ಎಂದು ಈತನ ನಂಬಿಕೆ. ಕಪಾಲಸಾಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು (ಫೊನಾಲಜಿ) ಕುರಿತು ವಿಯೆನ್ನದಲ್ಲಿ ಈತ ಅನೇಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ, ಮತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಇವನ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು (1802). ಅನಂತರ ಈತ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಯೋಹಾನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಸ್ಪರ್ಜ್‌ ಹೈಮ್ (1776-1832) ಎಂಬ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನೊಂದಿಗೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ (1807). 1810-1819ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಕಲೆತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕಪಾಲಸಾಮುದ್ರಿಕಾ ಸಂಬಂಧವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡಿದುವು. 1822ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಗಾಲ್ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ, ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ, ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಕಪಾಲಸಾಮುದ್ರಿಕಾ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೂಪ ಕೊಟ್ಟ. ಇದನ್ನು ಸ್ಪರ್ಜೆಹೈಮ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸಿದ. ಫೈನಾಲಜಿ ಎಂಬ ಪದವೂ ಈತನ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ. ಈಗ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರ ಶ್ರದ್ಧೆಯವಲ್ಲವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಗಾಲ್ ದೇಹ ರಚನೆಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ವಿವರಗಳು ನಿರ್ದುಷ್ಟವಾದುವು ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. “ಅನಾಟಮಿ ಅಂಡ್ ಫಿಸಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ನರ್ವಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್', 'ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ರೀಸರ್ಚಸ್ ಕನ್ಸರ್ನಿಂಗ್ ನೇಚರ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ಡಿಸೀಸ್ ಅಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್'-ಇವು ಗಾಲನ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳು. (ಎಸ್.ಕೆ.ಆರ್.) ಗಾಲ್ ಮಿಲ್ಫ್ : ಡಿಪ್ಪರ ಗಣದ ಸಿಸಿಡೊಮೈಯಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಹಲವು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಹಲವು ತರಹದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಬತ್ತದ ಮತ್ತು ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಮಿಡ್ಜ್‌ಗಳನ್ನು ಓರ್ಸಿಯೋಲಿಯ ಓರೈಝ, ಬಸವನ ಪಾದದ ಮರದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ಮಿಡ್ಜ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾರಡಿಪ್ಲೋಸೀಸ್ ಟೈಮಿಫೆಕ್ಸ್, ಕಿತ್ತಳೆ ಜಾತಿಯ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವವನ್ನು ಪ್ಯಾರಡಿಪ್ಲೋಸೀಸ್ ಲಾಂಜಿಫೈಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾ ಗುತ್ತದೆ. ಹೇನುಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಎಂಸಿಸುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಮಿಡ್‌ಗಳು ಗಂಟು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮಿಡ್ಸ್ ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ ಉದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗಂಡಿನ ದೇಹವು ತಿಳಿಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಂಡು ಮಿಲ್ಫ್ ಹೆಣ್ಣಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು 3 ರಿಂದ 3.5 ಮಿಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಎರಡೂ ಸಹ 10 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಖಂಡಗಳಿರುವ ಮಣಿಸರದಾಕಾರದ ಸ್ಪರ್ಶಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನಿಶಾಚಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದು ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಕೊನೆಯ ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಡ್ಯೂಪ) ಹೊರಬಂದ ತಕ್ಷಣವೆ ಪ್ರೌಢ ಮಿಡ್ಜ್‌ಗಳು ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ (ಸಂತಾನಕ್ರಿಯೆ) ತೊಡಗುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ. ಆದರೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಿಡ್ಜ್ ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸಂತಾನಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಿಡ್ಸ್ 100-200 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅದರ ಜೀವಿತಾವಧಿ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಮಿಸ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ಸಮ್ಮಿಲನ ಕ್ರಿಯೆಮುಗಿದ 12 ರಿಂದ 18 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಉದ್ದವಾದ ಕೊಳವೆಯೊಲದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆಗ ತಾನೇ ಹೊಸದಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ಶ್ವೇತ, ಗುಲಾಬಿ, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಬರಬಹುದು. ಹುಳುಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮುನ್ನ, ಆ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಶಿಲಾರಾಶಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಅಥವಾ 3- 4 ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಬತ್ತದ ಚಿಗುರೊಡೆಯುವ ಗಿಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲೆಯ ತಳದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಎಲೆಯ ಮೇಲ್ಬಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ...4 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿತ್ತದೆ. ವಿಂಡ್‌ಗಳ ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಹುಳು ಕಾಲುಗಳೆಲ್ಲದ 1ದಿಂಮೀ ಉದ್ದದ ಬೂದು ಅಥವಾ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹುಳುಗಳು ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಚಿಗುರು ಬರುವ ಅಥವಾ ಗಿಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು – ಗಾಲಕ, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅಲೆ ಗಿಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹುಳು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಹುಳುಗಳು ಗಿಣ್ಣಿನ ಬುಡವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಗೆ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಗಂಟು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಂಟುಗಳು ಸಸ್ಯಗಳು ಚಿಗುರು ಒಡೆಯುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲೆಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಎಡೆಬಿಡದೆ ಚಿಗುರು ಒಡೆಯುವ ತಳವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಾಂಡವನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಹುಳುವಿನಿಂದ ಗಂಟು ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯ ಹುಳುಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯೂ 3-4 ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು 15-20 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಂತ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಹುಳುವು ತಿಳಿ ಗುಲಾಬಿ ಬಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಉದರವು ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಆವೃತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬರುವುದರೊಳಗೆ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹುಳುಗಳು 2-2.5 ಮಿಮೀ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ 0.6-0.8 ಮಿಮೀ ದಪ್ಪವಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯು 28 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿದು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯು ವಿಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳೂ ಸಸ್ಯಗಳ ಗಂಟಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. (ಎಚ್.ಪಿ.ಜಿ.) ಗಾಲಕ, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅಲೆ : ಒಂದು ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಬಹುದಾದ ಹಲವಾರು ಆವರ್ತಾಂಕಗಳ (ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿಸ್) ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತವಾಹಗಳ ನಡುವೆ ವಿಭೇದೀಕರಿಸಿ ಅನವಶ್ಯ ಆವರ್ತಾಂಕಗಳ ಪ್ರವಾಹದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅವಶ್ಯ ಆವರ್ತಾಂಕಗಳ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಪ್ರವಹಿಸಲು ಅನುಮಾಡಿಕೊಡುವ ವಿದ್ಯುಜ್ಜಾಲ (ಎಲೆಕ್ಷಕ್‌ ವೇವ್ ಫಿಲ್ಟರ್), ರೇಡಿಯೋ, ದೂರವಾಣಿ, ದೂರಲೇಖಕ ಇತ್ಯಾದಿ ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ (ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್), ಎಲೆಕ್ಟಿಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅಲೆ ಗಾಲಕಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಮೊದಲು ಉಪಜ್ಜಿಸಿದವ ಜಿ.ಎ. ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್, ದೂರವಾಣಿಯ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕ ತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಜೋಡಿ ತಂತಿಗಳು) ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಕಗಳನ್ನು (ಇಂಡಕ್ಟರ್ಸ್‌) ಶ್ರೇಣಿ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿಯೂ (ಸೀರೀಸ್ ಕನೆಕ್ಷನ್‌) ಸಂಧಾರಿತ್ರಗಳನ್ನು (ಕ್ಯಪಾಸಿಟರ್) ಸಮಾಂತರ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿಯ (ಸ್ವಾ‌ರ್ (ನಾನ್) ಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಂಥ ತಂತಿಗಳಿಗೆ ಭಾರಿತ ತಂತಿಗಳು (ಲೋಡೆಡ್ ಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಮೊತ್ತ ಆ ತಂತಿಗಳ ಗುಣದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ದೂರವಾಣಿಯ ತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುವ ವಿದ್ಯುತವಾಹ ವಿವಿಧ ಆವರ್ತಾಂಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು. ಶ್ರವ್ಯ ಆವರ್ತಾಂಕಗಳು 20 ರಿಂದ 20,000 ಊದ ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಭಾರಿತ ತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುವ ವಿದ್ಯುತವಾಹದಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಲೆಗಳ ಅಂದರೆ ಅಲ್ಪ ಆವರ್ತಾಂಕಗಳ ಕ್ಷೀಣತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದನ್ನೂ ಉಚ್ಚ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಲೆಗಳ ಅಂದರೆ ಉಚ್ಚ ಆವರ್ತಾಂಕಗಳ ಕ್ಷೀಣತೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನೂ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ಗಮನಿಸಿದ. ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್, ಝೇಬೆಲ್ ಮೊದಲಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರೇರಕಗಳನ್ನೂ ಸಂಧಾರಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಜೀಡಿಸಿದ ವಿದ್ಯುಜ್ಜಾಲಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಲೆ ಗಾಲಕಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತತ್ತ್ವಗಳ ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರವೇ ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಲೆ ಗಾಲಕಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗಾಲಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುವ ಅಥವಾ ಗಾಲಕದಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿದ್ಯುತವಾಹ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಆವರ್ತಾಂಕ ವಾಗಿರದೆ ಆವರ್ತಾಂಕಗಳ ಒಂದು ತಂಡವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಾಲಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡದ ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ ಆವರ್ತಾಂಕಗಳು ಮುಖ್ಯ. ನ್ಯೂ (ತಿರಿಕ್ತವಾದ ಆದರ್ಶ ಗಾಲಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ನಷ್ಟ (ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಶಾಸ್) ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾಗಿ ಪ್ರವಾಹೀ ತಂಡದ (ಪಾಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್) ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಮೊತ್ತ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬಂಧಕ ತಂಡದ (ಸ್ಟಾಪ್ ಬ್ಯಾಂಡ್) ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಮೊತ್ತ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಅಗಾಧ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಲಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಮೊತ್ತ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಅರ್ಥ ಗಾಲಕದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ವಿದ್ಯುತವಾಹ – ಗಾಲಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿದ್ಯುತವಾಹದ ಮೊತ್ತ 1 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು. ಈ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತವಾಹಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು i=i exp(-á) ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ವವಾದ ಕ್ಷೀಣತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತರಂಗದ ಪ್ರಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ (ಫೇಸ್) ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಗರ್ವ ಸವೇರಿಂಗುತ್ತದೆ. á<noinclude></noinclude> lkctq2ovvab1vm2mc52ucxb3562uepu 104 117321 312541 2026-04-28T19:41:32Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಮಾಡಿದವೇ ಆಥವಾ ಕುಂಬಾರನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿದವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಬಾರನ ಮಡಿಕೆ ಪ್ರಶ.ಪೂ. 6,500-5500 ರಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ. ಚಕ್ರದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಅರಿತ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನೇ ಒಂದು ಕಸಬನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡವರು... 312541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಮಾಡಿದವೇ ಆಥವಾ ಕುಂಬಾರನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿದವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಬಾರನ ಮಡಿಕೆ ಪ್ರಶ.ಪೂ. 6,500-5500 ರಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ. ಚಕ್ರದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಅರಿತ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನೇ ಒಂದು ಕಸಬನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡವರು ಕುಂಬಾರರು, ಕುಂಬಾರನ ಚಕ್ರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪಯಣ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಸೇರಿದುದರ ಕುರುಹೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅಶೋಕ ನಿರ್ಮಿತ ಸಾರಾನಾಥ್ ಶಿಲಾಸ್ತಂಭದ ಸಿಂಹಪೀಠದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವೃಷಭ ಆನೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ ಬಂಡಿಗಳಿಗೆ ಚಕ್ರದ ಉಪಯೋಗವಂತೂ ತಿಳಿದೇ ಇದೆ. ಮರದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಕಡಿದು ಎರಡು ತುದಿಗಳ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಆ ಅಚ್ಚುಗಳಿಗೆ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಇವು ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗುವ ಪಯಣದ ಬಂಡಿಗಳಾದವು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಗಾಡಿ, ಎಂದರೆ ಗಾಡಿಯ ಚಕ್ರ, ಯಾರ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಹರಪ್ಪ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಲವಾದ ಪ್ರಶ.ಪೂ. 2500 ಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಈ ಚಕ್ರಗಳ ಅರಿವು ಅಂದಿನವರಿಗಿತ್ತು. ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. 2500 ಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಸುಮೇರಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲೂ ಗಾಡಿಗಳ ಉಪಯೋಗವಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಗಾಲಿಯ ಪ್ರಯೋಜನದ ಅರಿವು ಆ ಜನರಿಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದು. ಆದರೆ ಕುಂಬಾರನ ಚಕ್ರದ ಅರಿವಿದ್ದ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಜನರಿಗೆ ಸುಮಾರು ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. 1650 ರ ವರೆಗೂ ಗಾಲಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕುರಿತು ಏನೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿ. ಚಕ್ರದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಉಪಯೋಗ ವನ್ನು ಪಡೆದವರು ಭಾರತೀಯರು. ಬುದ್ಧ ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಾರುವುದನ್ನು ಧರ್ಮಚಕ್ರ ಪ್ರವರ್ತನವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಒಂದು ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಚಕ್ರ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಬುದ್ಧ ಈ ಧರ್ಮಚಕ್ರವನ್ನು ಮೊದಲು ನಡೆಸಿದನಂತೆ. ಈ ಪ್ರತೀಕವನ್ನು ತಳೆದಿರುವಂತೆ ಇಂಥ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಮೇಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಲಿ ಮಧ್ಯದ ಮರದಲ್ಲಿ ಗುಂಬವಿದ್ದು (ಹಬ್) ಅದರ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಷ ಎಂದರೆ ಇರಚಿ (ಆ್ಯಕ್ಸಲ್‌) ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೇಮಿ (ಫೆಲ್ಲಿ) ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಗಾಲಿಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿಯೂ ತೂಕವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯದ ರಥಗಳಿಗೆ ಅನುಪಯುಕ್ತವಾದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಗಾಲಿಗಳ ಉಪಯೋಗ ಬಲು ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. 3500 ರ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ನಾಲ್ಕು ಗಾಲಿಗಳ ರಥವೊಂದು ಕತ್ತೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಎತ್ತುಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಮಾದರಿಯೊಂದು ಕೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. 2000 ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅರಳಿಗಳಿರುವ (ಸೆಕ್ಸ್) ಗಾಲಿಗಳ ಉಪಜ್ಞೆಯಾಗಿ (ಇನ್‌ವೆಸ್ಟನ್) ಹಳೆಯ ಗಾಲಿಗಳು ಮರೆಯಾದವು. ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯ, ಪರ್ಷಿಯ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದ ಅರದ ಗಾಲಿಗಳು ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. 1600 ರ ವೇಳೆಗೆ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. 1300 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೀನದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಶ.ಪೂ. 1000 ದ ವೇಳೆಗೆ ಉತ್ತರ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ. 500 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಗಾಲಿಗಳು ಗುಂಬ, ನೇಮಿ ಮತ್ತು ಅರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ನೇಮಿ ಮತ್ತು ಗುಂಬಗಳನ್ನು ಅರಗಳು ಕೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನೇಮಿಯ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಚರ್ಮದ ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಗುಂಬದಿಂದ ಹೊರಡುವ ಅರಗಳು ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಪ್ರೇಮಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದವು. ನಾರು ಅರಗಳಿರುವ ಗಾಲಿಗಳು ಬೊಹಿಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದುವು. ರೋಮನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಗಾಲಿ ಪಸಿಂದು 14 ಅರಗಳುದ್ಧಗಾಳಿ ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ನೇಮಿಯ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾಯಿಸಿದ ಲೋಹದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೂರಿಸಿ ಅದನ್ನು ತಣಿಸಿದಾಗ ನೇಮಿಯನ್ನು ಈ ಪಟ್ಟಿ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು 6-7 ಮರದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ಅರಗಳಿರುವಂತೆ ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದ್ದೂ ಇತ್ತು. ನೇಮಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉರುಳುವಾಗ ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ತೂಕ ಅರಗಳ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆಯೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಗುಂಬಗಳ ರಂಧ್ರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸವೆದು ದೊಡ್ಡದಾಗುವುದು. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸೆಲಿಕ್ಸ್ ಪ್ರವೀಣರು ಬೇರಿಂಗುಗಳ (ಅಚ್ಚಿನ ಧಾರಕಗಳು) ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಗುಂಬದಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಕಾಲುವೆಗಳಂತೆ ಕೊರೆದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವು ಗುಂಬದ ದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಇರಚಿಯ ಮಧ್ಯೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ರೋಮನ್ನರು ಮರದ ತುಂಡುಗಳ ಬದಲು ಕಂಚಿನ ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಇದೇ ಇಂದಿನ ಬುಷ್ ಮಾದರಿಯ ಬೇರಿಂಗುಗಳ ಉಪಜ್ಞೆಗೆ 3 ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅರದ ಗಾಲಿಗಳು ಹಗುರವಾಗಿಯೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಸಾಗಣೆ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ರಸ್ತೆ ಹಾಳಾಗುವುದೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಲೋಹದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿರುವ ಗಾಲಿಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದವು. ಗಾಲಿಗಳು (ಇತರ ಬಗೆಯವು) : 1. ಬೈಕಲ್ ಚಕ್ರ 2. ಬಸ್ಸಿನ ಚಕ್ರ 3. ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯ ಚಕ್ರ 4. ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಚಕ್ರ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಶಿಲಾಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಅಶೋಕ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ಒಂದೊಂದು ಕಂಬದ ಮೇಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಚೌಕಾಕೃತಿಯ ಕಲ್ಲು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಪೀಠ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಚಕ್ರಾಕಾರದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಲ್ಲು, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಹಂಸಗಳ, ವೃಷಭಗಳ, ಲತೆಗಳ ಸಾಲು, ಈ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿಗ್ರಹ ಇವು ಅಶೋಕನ ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ವಿವರಗಳು. ಮೇಲುಭಾಗದ ವಿಗ್ರಹ ಸಿಂಹ, ವೃಷಭ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಮುಂತಾದ ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರಾಣಿಯದಾಗಿದ್ದು ಅವು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವು ಧರ್ಮ ಸ್ತಂಭಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವುದೇ ಧರ್ಮಚಕ್ರ, ಸಾರಾನಾಥದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕಂಬವೊಂದರ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಧರ್ಮರಾಷ್ಟ್ರ, ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಸಾರಲೆಂಬ ಭಾರತದ ರಾಜಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಈ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. (ಜಿ.ಬಿ.ಆರ್.) ಪ್ರಾಚೀನತಮ ಗಾಲಿಗಳು, ಒಡ್ಡರ ಬಂಡಿಯ ಚಕ್ರಗಳಂತೆ, ಉಂಡಗಾಲಿಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯಾದ ಕೀಷ್ ಮತ್ತು ಸೂಸ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಮಾದರಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ. ಅವನ್ನು ಮೂರು ಮರದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸಕ್ತ ಶತಮಾನವನ್ನು ಗಾಲಿಗಳ ಯುಗ ಎಂದು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಯಾಂತ್ರೀಕಿಕರಣ ಗಾಲಿಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಯಾವ ಕಾರ್ಖಾನೆಯೇ ಆಗಲಿ ಗಾಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಚಾಲಕ, ಚಾಲಿತ, ಅನುಚಾಲಿತ, ವೇಗವರ್ಧಕ, ವೇಗಪಾತಕ ಮೊದಲಾದ ಗಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಬಸ್ಸು ಕಾರು ಮೊದಲಾದ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ ಗಾಲಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗಿಯರು ಚಕ್ರವೇ ಮೊದಲಾದ ಗಾಲಿ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಗಾಲಿಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪಿ (ಪುಲ್ಲಿ), ನಿಯಂತ್ರಕ (ಫೆಲ್) ಮತ್ತು hodadು ಚಕ್ರಗಳ ಉಪಯು ಪ್ರಸಾಮಥ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ದಿಗಂತವನ್ನು ಬಹುದೂರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಬಿಟ್ಟವೆ. ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣಯಂತ್ರದವರೆಗೂ ಗಾಲಿಯ ಉಪಯೋಗ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದೆ. (ಎಂ.ಆರ್.ಕೆ.)<noinclude></noinclude> bq6mqjcyujct4m3dmpyi984ua2idin5 104 117322 312542 2026-04-28T19:41:40Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾಲಿನ, ಜೆಸಿಂತೂ = ಗಾಲಿನ, ಜೆಸಿಂತೊ : 1852-97, ಇಟಲಿಯ ನಾಟಕಕಾರ. ಗಾಲ್ಲೋನಿಯ (ನೋಡಿ- ಗಾಲೋನಿ, ಕಾರ್ಲೊ) ಅನಂತರ ಬರಿದಾಗಿದ್ದ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಶ್ವೇತನಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ತುಂಬುವ... 312542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾಲಿನ, ಜೆಸಿಂತೂ = ಗಾಲಿನ, ಜೆಸಿಂತೊ : 1852-97, ಇಟಲಿಯ ನಾಟಕಕಾರ. ಗಾಲ್ಲೋನಿಯ (ನೋಡಿ- ಗಾಲೋನಿ, ಕಾರ್ಲೊ) ಅನಂತರ ಬರಿದಾಗಿದ್ದ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಶ್ವೇತನಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ತುಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಈತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವೂ ಆಡಂಬರಯುತವೂ ಆದ ಎರಡು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದನಾದರೂ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ನಾಟಕಕಾರನಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಈತ ಕೆಲವು ಕಾಲ ನಟನಾಗಿಯೂ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇಳವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಲೋ ವಾದಕನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಸಾಹಸಿ ರಂಗಮಂದಿರವೊಂದರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನೊಬ್ಬ ಇವನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವೆನೀಷಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ (ವೆನಿಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾಂತಭಾಷೆ) ನಾಟಕ ಬರೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಇವನ ಹೆಸರು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷ ಗಾಲಿನ ವೆನಿಸ್ಸಿನ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಕಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ. ಗಾಲಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗಾಭಿನಿಯ ಹರ್ಷನಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿ, ಮನನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆ ಮೇಲೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇವನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ಲೋನಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ ನಾಟಕ ವಸ್ತು ಹಾಗೂ ಪಾತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯ ತಂತಿ ಇವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈತ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಸಮಕಾಲೀನ ವೆನಿಸ್ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಹೃದಯವಿಹೀನತೆಯನ್ನೂ ದುರಾಸೆ, ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ; ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ಹೊಸಕಾಲದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನವಾದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಹಸನಗಳಲ್ಲೂ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆ ಇದೆ. ಸುಖ ದುಃಖಗಳ ನೆರಳು ಬೆಳಕಿನ ಚೆಲ್ಲಾಟವಿದೆ. ದಿ ಹಾರ್ಟ್‌ಸ್ ಐಸ್ ಎನ್ನುವ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಟೆರೆಸಾ ಎಂಬ ಹೃದಯವಂತಳಾದ ಕುರುಡ ವೃದ್ಧೆಯ ಪಾತ್ರ ಅಂತಃಕರಣವನ್ನು ಅರಳಿಸುವಂತಿದೆ. ಈತ ತನ್ನ ಜೀವಿತಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ವಾಸ್ತವಿಕ (ದಿಯಲಿಸ್ಟಿಕ್) ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಲಾವಂತಿಕೆ, ಪರಿಪಕ್ಷವಾದ ಚಂಚ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಗ್ರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈತ ಚಿತ್ತಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹಣ ಹೇಗೆ ಮನುಷ್ಯರ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಕಳಂಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಇವನ ಎಲ್ಲ ನಾಟಕಗಳ ವಸ್ತು. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾದ ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ಸಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಈತ ಅರ್ಧಂಬರ್ಧ ಬರೆದು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಸೆನ್ನ ಬಲ (ದಿಕ್ಕೂಚಿ ಇಲ್ಲದ) ಎನ್ನುವ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಣವೇ ಸರ್ವಸ್ವ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಮಾನವೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ದುರಂತವಿದೆ. ಆ ನಾಟಕದ ಒಂದು ವಾಕ್ಯವನ್ನು ವೆನಿಸ್ ನಾಟಕಕಾರರು ಆಗಾಗ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸದುದ್ದೇಶವುಳ್ಳವರಿಗೂ ಸತ್ಯವಂತರಿಗೂ ಕಾಲವಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದು ಸುಳ್ಳು ಭವಿಷ್ಯ ಜಗತ್ತು ಅಂಥವರಿಗೇ ಸೇರಿದ್ದು. ಆದರೆ ಅವರು ಸ್ವಹಿತವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಶಿಲುಬೆ ಹೊತ್ತು ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು (ಲೋಕಕಾರುಣ್ಯಕ್ಕಾಗಿ) ಧೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ಹುರುಪಿನಿಂದ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಲಿನ ಬರೆದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಉನ ಫೈಮೇಜಿಯ ಇನ್ ರೋವಿನ, ಚೆಂತೆ ರೆಫಾದ, ಮಿಯಫಿಯ ಮತ್ತು ಲ ಫಮೇಜಿಯ ಎನ್ನುವುವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. (ಎಚ್.ಕೆ.ಆರ್.) ಗಾಲಿಬ್, ಮಿರ್ಜಾ : 1797–1869, ಉರ್ದು ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ರಚನೆ ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ. ಈತನ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಮಿರ್ಜ್ಞಾ ಅಸದುಲ್ಲಾಹ್ ಬೇಗ್ ಖಾನ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಮಿರ್ಜಾ ನವ್‌ಷಾಹ್ ಗಾಲಿಬ್ ಎನ್ನುವುದು ಕಾವ್ಯನಾಮ. ಕೊನೆಯ ಮೊಗಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಹಾದುರ್ ಷಾ ಜಫರ್ ಈತನಿಗೆ ನಜ್ಜುದ್ ದೌಲ. ದಬೀರ್-ಉಲ್-ಮುಲ್ಕ್, ನಿಜಾಮ್ ಜಂಗ್ ಬಹಾದೂರ್-ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಈತ ಜನಿಸಿದ್ದು ಆಗ್ರದಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಸಮರ್ಥ ವಿದ್ವಾಂಸನೊಬ್ಬನಿಂದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯಿತು. ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಲೋಹಾರೂ ರಾಜಮನೆತನದ ಕನೈಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಈತನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ಹದಿನಾರನೆಯ ವರ್ಷದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೆಹಲಿಗೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ. ಈತನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಸೈನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಶೌರ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇವರಿಗೆ ಜಹಗೀರಿಯೊಂದನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಇದನ್ನು ಕುಟುಂಬ ಪಿಂಚಣಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಈತನಿಗೂ 750 ರೂ. ಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಿಂಚಣಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಕವಿಗಳ, ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮತ್ತು ಸೂಫಿ ಸಂತರ ಸಹವಾಸ ದೊರೆಯಿತು. ಇದು ಈತನ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. 1850ರಲ್ಲಿ ತೈಮೂರ್ ಗಾಲಿಬ್‌, ಮಿರ್ಜಾ ೨೪೭ ವಂಶದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮಾಹೆಯಾನ ಐವತ್ತು ರೂ. ಗಳ ವೇತನದ ಮೇಲೆ ಬಹಾದೂರ ಷಾ ಈತನನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಮಹಾಕವಿ ಜಾಕನ ನಿಧನಾನಂತರ ಬಹಾದುರ್ ಷಾನಿಗೆ ಈತನೇ ಕಾವ್ಯ ಶಿಕ್ಷಾಚಾರ್ಯನಾದ. ಈತನನ್ನು ಆಸ್ಥಾನದ ಮಹಾಕವಿಯನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಈತ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆಲ್ಲ ಕಾವ್ಯ ಗುರುವಾದ. ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕವಿ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲೂ ಈತ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಲಖನೌದ ನವಾಬನಾಗಿದ್ದ ವಾಜಿದ್ ಅಲಿ ಷಾನೂ ಈತನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಈ ತ ನಿಗೆ ವರ್ಷಾಶನವನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ. ಲಖನೌ ಕವಿಗಳ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇಲೆ 1826ರಲ್ಲಿ ಈತ ಲಖನೌಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಐದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ತಂಗಿದ್ದ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಸಮರದ (ಸಿಪಾಯಿದಂಗೆ) ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈತ ತುಂಬ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾದ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಪಿಂಚಣಿ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯಗುರುವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡು ವ'ಾ ಸಾ ಶ' ನ' ವ' ನ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ರಾಂಪುರದ ನವಾಬ ಈತನ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದ; ಕಿವಿಯು ಆಜೀವಪರ್ಯಂತ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವೂ ಪಿಂಚಣಿ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಈತ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿಯೇ ಇದ್ದ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಕಾರದ ಪಿಂಚಣಿ ಮತ್ತು ರಾಂಪುರದ ನವಾಬರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಸಾಶನ ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಇವನಿಗೆ ಬೇರೆ ಆದಾಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಗಲ್ ಆಸ್ಥಾನದ ವೇತನ, ಲಖನೌ ನವಾಬರ ವರ್ಷಾಸನ ಕಾವ್ಯ ಜ್ಜೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಷ್ಯವ ತಂದು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ - ಇವೆಲ್ಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವೂ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದವೂ ಆಗಿದ್ದುವು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲವೂ ಸಾಲಿಗರಿಂದ ಅತಿಯಾದ ಬಡ್ಡಿಯ ಮೇಲೆ ಪಡೆದ ಸಾಲದಿಂದಲೇ ಈತ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಜೂಜಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ 1847 ರಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಈತನ ಏಳು ಮಕ್ಕಳೂ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಲವಾದರು. ಹುಚ್ಚನಾಗಿದ್ದ ಈತನ ಪ್ರೀತಿಯ ಸೋದರ ಮಿರ್ಜಾ ಯೂಸುಫ್ 1857ರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡ. ಭಾವಮೈದುನನಂತೂ ತನ್ನ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲೇ ಗತಿಸಿದ. ಇಂಥ ಸುಖ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಗಾಲಿಬ್ 1869ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 15 ರಂದು ತನ್ನ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಶನಾದ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 1969ರಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಇತರ ವಿದ್ವತ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಲಿಬ್ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಇದರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು. ಗಾಲಿಬ್ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಗಳು ಬೆಳಕು ಅಕಾಡೆಮಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈತನ ಕಂಡವು. ಉರ್ದು ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಲಿಬ್ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗದ್ಯರಚನೆಗಳು: ಉಳಿದವು ಪದ್ಯರಚನೆಗಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಇವ 1 ಮೆಹ್ ಎ ನಿಮ್ ರೋಜ್ (ತೈಮೂರ್ ವಂಶದ ಚರಿತ್ರೆ – ಪರ್ಷಿಯನ್ 2 ದಸ್ತಂಬೂ - 1857ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ವಿವರಣೆ 3 ಕಾತಿ ಎ ಬುರ್ಹನ್ ಪರ್ಷಿಯನ್ ನಿಘಂಟು 4 ಉರ್ದು ಎ ಮು ಅಲ್ಲಾ 5 ಆರ್ ಎ ಹಿಂದೀ ಇವೆರಡೂ ಗಾಲಿಬ್ ತನ್ನ ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳ ಸಂಕಲನಗಳು<noinclude></noinclude> kuzpdpeomd76xpf8cnqk6obnrzqhzi6 104 117323 312544 2026-04-28T19:42:07Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾಲ್ಟಿ, ಕ್ಯಾಮಿ – ಗಾಲ್ಟನ್ , ಸರ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ - ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ಅದು ಕಿಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವುದು. ಅದನ್ನು ಫೆರಿಕ್ ಕ್ಲೋರೈಡಿನ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ವಿಲಂಬಿಸಿ, ಕ್ಲೋರಿನನ್ನು ಹಾಯಿಸಿ, ಕ್ಲೋರೈಡ್... 312544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾಲ್ಟಿ, ಕ್ಯಾಮಿ – ಗಾಲ್ಟನ್ , ಸರ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ - ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ಅದು ಕಿಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವುದು. ಅದನ್ನು ಫೆರಿಕ್ ಕ್ಲೋರೈಡಿನ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ವಿಲಂಬಿಸಿ, ಕ್ಲೋರಿನನ್ನು ಹಾಯಿಸಿ, ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ನ್ನು ಟ್ರೈಕ್ಲೋರೈಡನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆಸವಿಸಿ ಗಾಲಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಮಲವಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಡಿಸಲುಹುದಾದ ಇತರ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಒತ್ತರಿಸುವುದರಿಂದಲೂ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಫೆರಸ್ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಪಕರ್ಷಿಸುವುದರಿಂದಲೂ ಶೇಷದ್ರಾವಣವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಶುದ್ಧಿಕರಿಸಬಹುದು. ಈಥರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಗಾಲಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಬಂದ ಸಾಂದ್ರವಾದ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಆಸವಿಸಿ ಈಥರನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಪಡೆದ ಶುದ್ಧ ಗಾಲಿಯಂ ಟ್ರೈಕ್ಲೋರೈಡಿನಿಂದ ಲೋಹವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಲಿಯಂ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೋಲುವುದು ತೇವವಾದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟಾಗ ಲೋಹದ ಮೈಮೇಲೆ ಅದರ ಆಡಿನ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಂಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಆಕ್ಸಿಜನ್ನಿನೊಡನ ವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಾಗುವುದು. ನೀರನ್ನು 1000 ಸೆಂ.ನಲ್ಲೂ ಇದು ವಿಭಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಖನಿಜಾಮ್ಲಗಳು ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಲೋಹದ ಮೇಲೆ ವರ್ತಿಸುವುವು. ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮಿನಂತೆ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಇದೂ ನಿಷ್ಪಟು ವಾಗುವುದು. ಬಿಸಿ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಡನೆ ಗಾಲಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟಾಗುವುದು. ಇದು ಉಭಯವರ್ತಿ (ಆಂಫೊಟೆರಿಕ್). ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಾರಗಳ ಸಾರಯುತ ದ್ರಾವಣಗಳೊಡನೆ ಕುದಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾವ್ಯವಾದ ಅಂತಾ ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಟೆನ್ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅವಿನಿಂತುವಿನಂತೆ ಗಲಿಯಂ ಹ್ಯಾಲೋಜಗಳನೆ ಪರ್ಶಿಸಿ ಟ್ರೈಹ್ಯಾಲೈಡುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು. ಅಮೋನಿಯದೊಂದಿಗೆ 9005-100ಹ ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಿ ಗಾಲಿಯಂ ನೈಟ್ರೈಡಾಗುವುದು. ತನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲೂ ಗಾಲಿಯಂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿವೇಲೆನ್ಸಿಯ. ಆದರೆ ದ್ವಿವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೂ ಇವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗ್ಯಾಲಸ್ ಹ್ಯಾಲೈಡುಗಳು, ಸಡು ಮತ್ತು ಆಡು, ಗಾಲಿಯಂ ಸಡ್ Ga.S ಮತ್ತು ಸೆಲಿನೈಡ್ GaSe ಇವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ಏಕವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಬಹುಶಃ ಇರಲಾರವು. ಗಾಲಿಯಮಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಗಳು ಅದರ ಉಪಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸಿವೆ. ಆದರೂ ಅದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿದೆ. ಗಾಲಿಯಂ ಕಡಿಮೆ ಆವಿಯೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕುದಿಯುವ ಉಷ್ಣತೆ ಪಡೆದಿರುವುದರಿಂದ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತುಂಬಿ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಉಷ್ಣತಾಮಾಪಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಾಲಿಯಂ ಸಡಿನಂಥ ಅರೆವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುರೇನಿಯಮಿನ ರೋಹಿತಲೇಖಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಸದ್ಯದ ಉಪಯೋಗ ಉಂಟು. ದ್ಯುತಿ ಕನ್ನಡಿಗಳ ಹಿಂಬದಿಗೆ ಹಚ್ಚಲು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವಮುದ್ರಿಕೆಯ ಲೋಹವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತಿನೇರಳೆ ದೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದರಸದ ಬದಲಾಗಿ ಗಾಲಿಯಮನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಟು. ಇದರಿಂದ Ga ರಂಥ ಅಧಿವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಗಾಲಿಯಂ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯ ಬೆಸುಗೆ ಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರ ಉಗ್ರತಿ ಕೀಳ, ಫ್ಲಾಲ್ ಇನ್ಸ್ಸ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಲಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡಿಗಿಂತ ಉಪಯುಕ್ತ ವೇಗವರ್ಧಕ ಎಲುಬಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರಿನ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಐಸೊಟೋಪನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕ್ರಿಯಾಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಿನಿಮಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಯಾಗಿ ಗಾಲಿಯಮನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಗಾಲಿಯಂ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಗಳಲ್ಲಿ ಟಂಗಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಂಟಲಂ ವಿನಾ ಎಲ್ಲ ಲೋಹಗಳ ಮೇಲೂ ಅದರ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅದರ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆದಿದೆ. (ಪಿ.ಜಿ.ಆರ್.) ಗಾಳ್ವೆ, ಕ್ಯಾಮಿಲೋ :149-4926 ಇಲ್ಲಿಯ ಸುಪುಷ್ಟ ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೋಶ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯ. 1843ನೆಯ ಇಸವಿ ಜುಲೈ 9 ರಂದು ಲಾಂಬರ್ಡಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕಾರ್ಟಿನೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಂದೆ ವೈದ್ಯ. ಈತನೂ ತಂದೆಯ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪಾಡುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದಿ 1865ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ. ಅನಂತರ ಅಬ್ಬಿಯ ಟೆಗ್ರಾಸೊ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಉತ್ತಮ ಸಂಶೋಧನ ಸೌಲಭ್ಯವಿರದಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಈತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಪರಜೀವಕಗಳನ್ನೂ ನರಮಂಡಲಗಳನ್ನೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವರ್ಣಿಕರಿಸುವ ಸಿಲ್ವರ್ ನೈಟ್ರೇಟ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇದರಿಂದ ನರಮಂಡಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಚನೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ೨೪೯ ನರವಿಜ್ಞಾನದ ಆಧುನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸ ಈತನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದರೆ ಉತ್ತೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲ. ಇದೇ ರೀತಿ ತನ್ನ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಸೆಂಟೋಸೋಮನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಲೋಹೀಯ ಲವಣಗಳಿಗೆ ಒಲವನ್ನು ತೋರುವ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈತ ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಈ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಇವನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಗಲ್ಲಿ ರಚನೆಗಳೆಂದು ಹೆಸರು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಜೀವಕೋಶಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಲೋಹ ಲವಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮೊದಲು (1873) ಬಳಕೆಗೆ ತಂದವನೂ ಇವನೇ. ಈ ಲವಣಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲ, ಸಂವೇದನಾಂಗ, ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಾಲ್ಲಿ 1879ರಲ್ಲಿ ಸಿಯೆನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಂಗರಚನಾವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಮರುವರ್ಷ ಪಾವೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗಾಂಶವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರೋಗನಿಧಾನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ. ಅನಂತರ 1880ರಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯ ರೋಗದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿ ರೋಗಾಣುವಿನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ. ರೋಗಾಣು ಮನುಷ್ಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಜೀವನಚಕ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಈತನದೇ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಗಾಲ್ಲಿಚಕ್ರ ಎಂದೇ ಹೆಸರು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ನರಮಂಡಲದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗಾಲ್ಲಿಗೆ 1906ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು. 1926ನೆಯ ಇಸವಿ ಜನವರಿ 21ನೆಯ ತಾರೀಖು ಗಾಲ್ಲಿ ಪಾವೀಯದಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ. (1925.20.08.) ಗಾಲ್ಡನ್, ಸರ್ ಘಾನಿಸ್ : 1822 11 ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾ, ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮಿನಲ್ಲಿ, ಈತ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಸಮೀಪಬಂಧು. ಕಿಂಗ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದಿದ. ಅನಂತರ ಕೇಂಬ್ರಿಜಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ. ಆವರೆಗೂ ಯಾರ ಕಣ್ಣಿಗೂ ಬೀಳದಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕದ ಡಮರ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ ಬಂದು ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕ (1853) ಮತ್ತು ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವಲ್ (1855) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ. 1856 ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಫೆಲೋ ಚುನಾಯಿತನಾದ. 1863ರಿಂದ 1867ರ ವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನಿನ ವಿಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಶಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ. ಪವನಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಈ ತ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಹೆರೆಡಿಟರಿ ಕಾಸಸ್‌ (1869) (1869), ನೋಟ್‌ ವರ್ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್ (1906) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಶಾಶ್ವತ ನಿಧಿ ಕೊಟ್ಟು ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂತಾನವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಕಾರಣಕರ್ತನಾದ. ಕೊಲೆ ಮುಂತಾದ ಅಪರಾಧಗಳ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಬೆರಳು ಗುರುತು ಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವರಲ್ಲಿ ಈತನೇ ಮೊದಲಿಗೆ, 1909 ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ನೈಟ್ ಹುಡ್ ದೊರಕಿತು. ಸಂಖ್ಯಾಕಲನ ಪದ್ಧತಿ ಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈತ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದ. ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬದವನಾದುದರಿಂದ ಯಾವೊಂದು ಹುದ್ದೆಗೂ ಅಂಟದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಈತ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ತುಂಬು ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾದ ಈತನಲ್ಲಿ ಅಮಿತವಾದ ಆಸಕ್ತಿ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಲ್ಪನೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ ಹೊಸ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದ. ಮಾನವ ಕಪಾಲಮಾಪನ, ಉತ್ತಮ ಸಂತಾನವಿಜ್ಞಾನ, ಸಂಖ್ಯಾಕಲನ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೈಟ್‌ಲೆಟ್‌' ಪದ್ಧತಿ, ಬುದ್ಧಿಮಾಪನ ಪರೀಕ್ಷಾ, ಯಂತ್ರರಚನೆ-ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಆದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. (ಎಸ್.ಕೆ.ಆರ್.)<noinclude></noinclude> 9lorn5n8naa61ngqdmchck7okwg56uf 104 117324 312545 2026-04-28T19:42:16Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ೨೫೦ ಗಾಲೋನಿ, ಕಾರ್ಲೋ ಗಾಲೋನಿ, ಕಾರ್ಲೊ : 1707-93. ಇಟಲಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಾಟಕವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ ನಾಟಕಕಾರ, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹರ್ಷನಾಟಕದ ಜನಕನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 1707ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರಂದು ವೆನಿಸ್ಸಿ... 312545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೨೫೦ ಗಾಲೋನಿ, ಕಾರ್ಲೋ ಗಾಲೋನಿ, ಕಾರ್ಲೊ : 1707-93. ಇಟಲಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಾಟಕವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ ನಾಟಕಕಾರ, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹರ್ಷನಾಟಕದ ಜನಕನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 1707ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರಂದು ವೆನಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಅನಂತರ ನಾಟಕರಂಗಕ್ಕೆ ಇಳಿದ. ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಆಸೆ ಗಾಲ್ಡ್‌ನಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಇತ್ತು. ಎಂಟನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈತ ತನ್ನ ಮೊದಲನೆಯ ನಾಟಕ ಬರೆದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 1734ರಲ್ಲಿ ಈತ ಬರೆದ ಬೆಲಿಸಾರಿಯೊ ಎಂಬ ದುರಂತನಾಟಕವನ್ನು ಜನತೆ ಮೆಚ್ಚಿದರೂ ದುರಂತನಾಟಕ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರವಲ್ಲವೆಂದು ಈತ ಬಹುಬೇಗ ಆರಿತುಕೊಂಡ. ಅನಂತರ ಚತುರೋಕ್ತಿಯ ಹರ್ಷನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗಿದ; ಆಡು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಅವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದ. ನಾಟಕಕಾರನೂ ವಿಮರ್ಶಕನೂ ಆದ ಗಾಟ್‌ಸಿಯಂತೆ (ನೋಡಿ- ಗಾಟ್ಸಿ,- ಕಾರ್ಲೋ) ಗಾಲ್ಲೋನಿ ತನ್ನ ನಾಟಕವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಮದಿಯ ದೆಲ್ ಆರ್ತನ ನಟರಿಗಾಗಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಗಾಟ್‌ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ನಕಲಿ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕಥೆಯ ಚಮತ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಈತ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬಳಸಲಿಲ್ಲ. ಗಾಲ್ಲೋನಿಯ ಒಲವು ಯಥಾರ್ಥ ನಿರೂಪಣ ಪದ್ಧತಿಯ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕಡೆಗಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಟಕಕಾರ ಮಾಲೆರ್‌ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನೈಜರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಇವನ ಆಸೆ. ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇವನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯತ್ನ, ಮೋಮೆಲೋ ದಿ ಕೋರ್ಟಿಯರ್ (1738)- ಇದರಲ್ಲಿ ವೆನಿಷಿಯನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಇನ್ನೊಂದು ನಾಟಕ, ಡಿ ವರ್ದಿ ವುಮನ್ (1743). ಈ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಮೊಗವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ನಟರನ್ನು ಗಾಲ್ಲೋ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ. ಒಳ್ಳೆಯ ಹರ್ಷನಾಟಕ ಜನತೆಯ ಗುಣ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಈತನ ನಿಲುವು. ಗಾಲ್ಲೋನಿ ಶಿಷ್ಟ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನಾದರೂ ಅವು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ವೆನಿಷಿಯನ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಬರೆದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಉತ್ತಮ ಪಾತ್ರಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಗಾಲ್ಲೋನಿ 260ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. 1750-51ರ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ 16 ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಈತ ಬರೆದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಗಾಟ್‌ಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ವಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಗಾಡಿ 1761ರಲ್ಲಿ ವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿಗೆ ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರಂಗಭೂಮಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಇವನು 1763ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ದಿ ಫಾನ್ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ತರುವಾಯ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜಕುಮಾರಿಗೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದ. 16ನೆಯ ಲೂಯಿಯ ಮದುವೆಗೆಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದಿ ಕೈಂಡ್ಲಿ ಬೂಅ‌ (1771) ಎಂಬ ನಾಟಕವನ್ನು ಬರೆದ. 1783-87ರ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಆತ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ತನ್ನ ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ವರ್ಸೆಲ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದ. 16ನೆಯ ಲೂಯಿಯಿಂದಾಗಿ ಈತನಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ವೇತನ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನಂತರ ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಗಾಲ್ಲೋನಿ ತುಂಬ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ನರಳಿ 1793ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ಅಸುನೀಗಿದ. ది ಇಟಾಲಿಯನ್ ನಾಟಕದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ಲೋನಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ಥಾನ ಸಂದಿದೆ. ಈತ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಈತನನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹರ್ಷನಾಟಕಗಳ ಜನಕನೆಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ಮಿಮರ್ಶಕರು ಇಟಲಿಯ ಮಾಲೆ‌ ಎಂದು ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ. (ಎಸ್.ವಿ.ಎಸ್ಯು) ಗಾಲ್ಫ್ : ಚೆಂಡನ್ನು ದಾಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆದು ಬದ್ದು ತುಂಬಿಸುವ ಒಂದು ಹೊರಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡೆ. ಈಗ ಬಹುಜನಪ್ರಿಯವೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವೂ ಎನಿಸಿದೆ. ಅದರ ಮೈದಾನ ಇಷ್ಟೇ ವಿಸ್ತಾರದ್ದಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬೇಕು. ಮೈದಾನದಲ್ಲಿನ ಗುಳಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 9ರಿಂದ 18ರ ವರೆಗೂ ಇರಬಹುದು. 18 ಇರುವದೇ ಈಗಿನ ವಾಡಿಕೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಶಿಷ್ಟ ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತು 5400 ಮೀ.ಯಿದ್ದು ನಡುವೆ 18 ಗುಳಿಗಳಿವೆ. ಈ ಗುಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಇಂತಿಷ್ಟೇ ಅಂತರವಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವೇನಿಲ್ಲ. ಮೈದಾನ ಮಟ್ಟಸವಾಗಿರ ಬೇಕಾದುದೂ ಇಲ್ಲ. ಉಬ್ಬು ತಗ್ಗು ಅಂಕುಡೊಂಕುಗಳಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೈದಾನವೇ ಗಾಲಿಗೆ ಹೇಳಿಮಾಡಿಸಿದ ಅಖಾಡ, ಚೆಂಡು ಗಡಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ದಾಂಡಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತ ಒಂದೊದಾಗಿ ಬದ್ದನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತ ಹೋಗಬೇಕು. ಯಾರು ಕಡಿಮೆ - ಹೊಡೆತದಲ್ಲಿ ಬದ್ದುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತುಂಬಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಗೆದ್ದಂತೆ. ಆಟಗಾರರು ಒಂದೇ ದಾಂಡನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚೆಂಡು ಬಿದ್ದಿರುವ ಜಾಗ, ಅದಕ್ಕೂ ಬದ್ದಿಗೂ ಇರುವ ಅಂತರ, ನಡುವಣ ನೆಲದ ಅಂಕುಡೊಂಕುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ದಾಂಡನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಾಂಡುಗಳ ಮತ್ತು ಚೆಂಡಿನ ವಿಷಯ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದೆ. ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ದಾಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಆಟಗಾರರೊಡನೆ ಹೋಗುವ ಸಹಾಯಕ ಜನ ಗಾಲ್ಫ್ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ಈ ಆಟ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಟ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನಲು ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆರಂಭ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಗಾನಿಕಾ ಎಂಬ ಆಟ ಬಳಕಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಹಕ್ಕಿಯ ಮುಕ್ಕಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದ ಚರ್ಮದ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಾಗಿರುವ ಉದ್ದದ ಕೋಲೊಂದರಿಂದ ಹೊಡೆವ ಆಟ ಅದು. ರೋಮನ್ ಸೈನಿಕರು ತಾವು ಹೋದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಈ ಆಟ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲಂಡಿಗೆ ಈ ಆಟ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಬೆಂಗಳೂರು ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್ಬಿನ ಆಟದ ಮೈದಾನ ಗಾಲ್ಫ್ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿ ಕೇಳಬಂದುದು 1457ರಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ವಿದ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಗಮನಿಸಿ ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೀಮಂತರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಸಭೆ ಸೇರಿ, ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಳು ನಡೆಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿತು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಶಾಸನಗಳನ್ನು 1471 ಹಾಗೂ 1491ರಲ್ಲೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1491ರಲ್ಲಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ನೇರ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಕ್ಕೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ವಿಧಿಸಿದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆಲವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ತಾನೇ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಡತೊಡಗಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮೇರಿ ಸ್ಟವರ್ಟ್ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಕೊಲೆಯಾದ ಕೆಲದಿನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಳೆಂಬ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಹೀಗೆ ರಾಜರುಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯಲು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ನೆರವಾದುವು ಖ್ಯಾತ ರಾಯಲ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಹೀತ್‌ ಕ್ಲಬ್ 1608ರಲ್ಲೇ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಕ್ಲಬ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದುದು 1787 ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಮುನ್ನ ಕೆಲವು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಇದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷಾಧಾರಗಳಿವೆ.<noinclude></noinclude> 3yyfqz9tys66eerlad9igktk5c5tdgo 104 117325 312546 2026-04-28T19:42:35Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ೨೫ ಗಾಲ್ಸ್‌ವರ್ದಿ, ಜಾನ್ ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತುಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರಪಳಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳಂತೆ ಒಂದು ಗುಳಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಳಿಗೆ ಚೆಂಡು ತುಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಳಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ತುಂಬಬೇಕು.... 312546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೨೫ ಗಾಲ್ಸ್‌ವರ್ದಿ, ಜಾನ್ ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತುಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರಪಳಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳಂತೆ ಒಂದು ಗುಳಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಳಿಗೆ ಚೆಂಡು ತುಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಳಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ತುಂಬಬೇಕು. ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಇಲ್ಲವೆ ಎರಡು ಟೀಮುಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಗುಳಿಯ ಚದರದ ಹೊರಗೆ ಚೆಂಡು ಹೊಡೆಯಲು ಒಂದು ಗುಪ್ಪೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮರದ ತುಂಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮರಳಿನ ಗುಪ್ಪೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಸುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಗುಳಿ ತುಂಬುವ ಮೊದಲು ಆಟಗಾರ ಹಲವಾರು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾಡಯ ಗಂಡುಗಳನ್ನು ಬಳಯಾನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆ. ಒಂದು ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಗುಳಿ ತುಂಬಿಸುವುದೂ ಒಂದೊಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಎದುರಾಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುಳಿ ತುಂಬಿಸುವವರು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಟೋಕ್ ಪ್ಲೇ. ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರ ಎಷ್ಟು ಹೊಡೆತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಗುಳಿತುಂಬಿಸಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಹೊಡೆತಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತು ಮುಗಿಸುವಾತ ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿ, ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಆಟಗಳೂ ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆಚೂರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಇಲ್ಲವೇ ಓಪನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟೋಕ್ ಪ್ಲೇ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ ವಿಧಾನದ ಬಳಕೆ ಇದೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ನಡೆವ ಕರ್ಟಿಸ್ ಕಪ್, ಹಾಗೂ ಪುರುಷರಿಗಾಗಿ ನಡೆವ ರೈಡರ್ ಕಪ್ ಹಾಗೂ ವಾಕರ್ ಕಪ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ವಿಶ್ವಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು. ಗಾಲ್ಫ್ ಚೆಂಡು: ರೋಮನ್ನರ ಕಾಲದ ಚೆಂಡಿಗೆ ಹೊರಗಡೆ ಚರ್ಮದ ಹೊದಿಕೆ ಇತ್ತು. ಅದರ ಒಳಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರೆಕ್ಕೆಪುಕ್ಕಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿ ತುಂಬಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 1884ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿ 2,456 ಇಂಥ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಚೆಂಡು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದೆರಡು ಆಟಗಳಲ್ಲೇ ಒಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಗಟಪರ್ಚದಲ್ಲಿ (ಲೇಟೆಕ್ಸ್) ಚೆಂಡನ್ನು ತಯಾರಿಸತೊಡಗಿದರು. ರಾಬರ್ಟ್ ಎ. ಪ್ಯಾಟರ್‌ನ್ ಎಂಬಾತ 1845ರಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಒಂದು ಚೆಂಡನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಆಟದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಆದಂತಾಯಿತು. ಈ ಚೆಂಡು ಪುಕ್ಕದ ಚೆಂಡಿಗಿಂತ ಗಡಸು, ಬೇಗ ಒಡೆಯುವಂಥ ದಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ 1898ರಲ್ಲಿ ರಬ್ಬ‌ ಚೆಂಡು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವನು ಕಾಬರ್ನ್ ಹ್ಯಾಸ್ಕೆಲ್ ಎಂಬಾತ. ಈತ ಸ್ವತಃ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರ ನಾಗಿದ್ದು ಗುಟ್‌ರಿಚ್ ಕಂಪನಿಯವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ಹೊಸ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದ. ರಬ್ಬರಿನ ದಾಂಡಿನ ಭಾಗಗಳು : 1. ಮುಚ್ಚಳ, 2. ಹಿ, 3. ದಿಂದು, ಸಣ್ಣ ಗುಂಡೊಂದರ ಸುತ್ತ 4. ಆಸರಕೊಳವೆ, 5. ಕತ್ತು, 6. ಮುಖ, 7, ಹಿಮ್ಮಡಿ, ಪಟ್ಟಂತಾಗಿರುವ ದಬ್ಬ‌ 8. come, 9. b. 10. ದಾರವನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತ ಹೋಗಿ ಚೆಂಡಿನ ಆಕೃತಿ ಬಂದಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಗಟ್ಟಿಮಾಡುವುದು ಈ ಚೆಂಡು ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನ. ಇದನ್ನೇ ಈಗ ಸುಧಾರಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಚೆಂಡಿನ ವೇಗ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 250' ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ. ಗಾಲ್ಫ್ ಮೈದಾನ : ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು ಎಷ್ಟು ಅಂಕುಡೊಂಕುಗಳ ಅಡಚಣೆಗಳು ಇದ್ದರೂ ಅಷ್ಟೂ ಅಷ್ಟು ಉತ್ತಮ. ನಡುವಿನ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಚೆಂಡು ಹೊಡೆಯುವುದು ಜಾಣತನ, ಸಹಜವಾದ ಅಡಚಣೆಗಳು ಇಲ್ಲದ ಕಡೆ ಕೃತಕವಾದುದನ್ನು, ಒಡ್ಡುಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ 15 ಗುಳಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. 18 ಅಲ್ಲದೆ 9 ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸುತ್ತು ಆಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 18 ಸ್ಕಾಟ್ಲಂಡಿನ ಗೆನ್ ಈಗಲ್ಸ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಓಕೆಂಗ್, ಅಮೆರಿಕದ ಪೈನ್‌ವ್ಯಾಲಿ, ಕೆನಡದ ಜ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಪಾರ್ಕ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ರಾಯಲ್ ಮೆಲ್‌ಬೋರ್ನ್-ಈ ಮೊದಲಾದವು ಬಹು ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಗಾಲ್ಫ್ ಮೈದಾನಗಳು. ದಾಂಡುಗಳು: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಆಟಗಾರನ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ 3 ಇಲ್ಲವೆ 4 ಮರದ ದಾಂಡುಗಳು 9 ಇಲ್ಲವೆ 10 ಕಬ್ಬಿಣದ ದಾಂಡುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಏನೇ ಆದರೂ ಒಂದು ಸುತ್ತಿನ ಆಟದಲ್ಲಿ 14ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಾಂಡುಗಳ ಅಗತ್ಯ ಕಾಣದು. ಈ ದಾಂಡುಗಳ ಉದ್ದ, ಬಳುಕು, ತೂಕ, ಆಕಾರ, ತಲೆಯ ಬಾಗು-ಈ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಗುರುತಿಗೆಂದು ಒಂದೊಂದು ದಾಂಡಿಗೂ ಒಂದೊಂದು ನಂಬರನ್ನು ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮರದವಲ್ಲಿ 1ನೆಯ ದಾಂಡಿಗೆ ಡ್ರೈವರ್ ಎಂದೂ ಮೂರನೆಯದಕ್ಕೆ ಸ್ಪೂನ್' ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಲೋಹದಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯದಕ್ಕೆ ಕ್ಲೀಕ್' ಎಂದೂ ಐದನೆಯದಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಷಿ ಎಂದೂ ಒಂಬತ್ತನೆಯದಕ್ಕೆ ನಿಬ್ಲಿಕ್' ಎಂದೂ ಹೆಸರು. ದಾಂಡಿನ ಅಂಗಭಾಗಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಯಾವ ದಾಂಡು ಎಂಥ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಎಂಬ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ನಿಯಮಗಳು: ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ ಮತ್ತು ಸ್ಟೋಕ್ ಪ್ಲೇಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬದ್ದು ತುಂಬಿಸಿದವರು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಇರುವ 18ರಲ್ಲಿ 10 ಬದ್ದು ತುಂಬಿಸಿದವನು ಗೆದ್ದಂತೆ. ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಬದ್ದಿಗೆ ತುಂಬಿಸಿದರೆ ಹಾಗೆ ತುಂಬಿಸಿದವನು ಆ ಬದ್ದನ್ನು ಗೆದ್ದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಗೌರವ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಸಮನಾದ ಹೊಡೆತ ಗಳಿಂದ ಬದ್ದು ತುಂಬಿದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಬದ್ದನ್ನು ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚುತ್ತಾರೆ. ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮೊದಲು ಬದ್ದು ತುಂಬುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ಆಟ ಮುಂದುವರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ಟೋಕ್ ಪ್ಲೇನಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ಬದ್ದುಗಳ ಒಂದು ಸುತ್ತನ್ನು ಯಾರು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಹೊಡೆತಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಗೆದ್ದಂತೆ. ಯಾರು ಯಾವ ಬದ್ದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಹೊಡೆತಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟವನ್ನು ಇಬ್ಬರು, ಮೂರು ಜನ, ನಾಲ್ವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಡಬಹುದು. ಇಬ್ಬಿಬ್ಬರ, ಮೂವರು ಮೂವರ ಟೀಮು ಮಾಡಿಕೊಂಡೂ ಆಡಬಹುದು. (ಎಚ್.ಎಸ್.ಎಸ್.ಎನ್.) ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿ, ಜಾನ್ : 1867-1933. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ನಾಟಕಕಾರ. 1932ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ ಬಂತು. ಈತ ಸರೆ ಕೌಂಟಿಯ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಟನ್ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ 1867ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ತಂದೆ ಜಾನ್ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವಕೀಲ, ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ. ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಈತ ಎರಡನೆಯವ ಹ್ಯಾರೊ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ವಕೀಲನಾಗಿ ಲಿಂಕನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಸಾಹಿತಿಯಾಗುವನೆಂಬ ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಲಿ ಸೂಚನೆಯಾಗಲಿ ಈತನಲ್ಲಿ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. | ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಿಂತ ಈಸಿಗೆ ಕೀಡೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಟೀಮಿನ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿದ್ದ. ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅರಂಭವಾಗಿದ್ದೆಷ್ಟೋ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದಲೂ ಅಷ್ಟ ಕಡ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದಲೂ ದೂರಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಕೊಂಡ. ಈ ಪರ್ಯಟನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾನಾಡನ ಸ್ನೇಹವಾಯಿತು. ಈ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಗಾಲ್ಸ್ ವರ್ದಿಯ ಈ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಉಳಿದುಬಂತು. ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿ ತುಂಬಾ ರೂಪವತಿಯೂ ಜಾಣೆಯೂ ಆಗಿದ್ದ ಆಡಾ ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆ ಆದ. ಈಕೆ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯ ದಾಯಾದಿ ಆರ್ಥರ್ ಎಂಬುವವನ ಹೆಂಡತಿ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಯ ಇರುಕಿನಲ್ಲಿ<noinclude></noinclude> r5ep7fa0vfh04ti0kr1au7zggyo7yl5 104 117326 312547 2026-04-28T19:42:43Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾಲ್ಸ್‌ವರ್ದಿ, ಜಾನ್‌ ಸಿಕ್ಕು ಬಲವಂತದ ಮದುವೆಗೆ ಈಡಾಗಿದ್ದವಳು. ಅದೊಂದು ವಿಷಮ ದಾಂಪತ್ಯ ಎಂದು ಗಂಡನ ಕಡೆಯವರೇ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತೀವ್ರ ಜುಗುಪ್ಪೆ, ನಿರಾಸೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದ ಈಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾನ್‌ಗೆ ಹುಟ್ಟಿ... 312547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾಲ್ಸ್‌ವರ್ದಿ, ಜಾನ್‌ ಸಿಕ್ಕು ಬಲವಂತದ ಮದುವೆಗೆ ಈಡಾಗಿದ್ದವಳು. ಅದೊಂದು ವಿಷಮ ದಾಂಪತ್ಯ ಎಂದು ಗಂಡನ ಕಡೆಯವರೇ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತೀವ್ರ ಜುಗುಪ್ಪೆ, ನಿರಾಸೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದ ಈಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾನ್‌ಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಕನಿಕರ ಕ್ರಮೇಣ ಅನುರಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು. ಅನಂತರ 1905ರಲ್ಲಿ ಆಡಾ ತನ್ನ ಪತಿಯೊಡನೆ ವಿವಾಹವಿಚ್ಛೇದ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಜಾನ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆ ಯಾದ. ಆಕೆ ತುಂಬಾ ಬುದ್ಧಿವಂತೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಉಳ್ಳವಳು. ಅವಳೇ ಗಾಲ್ಸ್ ವರ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿದ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಆತ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವಂತೆ ಬಾಳಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊಡುತ್ತ ಬಂದಳು. ಅವರ ದಾಂಪತ್ಯ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೇಮ, ತಿಳಿವಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಸುಖಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯ ನಿರ್ವಿಕಾರವಾದ ಸಮಚಿತ್ತದ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕೃತಿ 1897ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಘೋರ್‌ ವಿಂಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಸಂಕಲನ. ಅನಂತರ 1898ರಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಲಿನ್, 1900ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರೂಬೆನ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಈತ ಬರೆದ. ಜಾನ್ ಸಿಂಜಾನ್ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ಕೃತಿಗಳು ಯಾರ ಗಮನವನ್ನೂ ಸೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ತುರ್ಗ್ಯನೆಫ್‌ನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ್ದ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಗೆ ರಷ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. ది 1906ರಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿ ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದ. ಇದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೂಡಲೆ ವಿಖ್ಯಾತವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಈತನ ದಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಟಕ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯ ಪ್ರತಿಭೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಉಕ್ಕಿಬಂದ ಚಿಲುಮೆಯಲ್ಲ: ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ವಾದ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಆತ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು. ಕೃತಿಯ ವಸ್ತುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೂತು ಬರೆದು, ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿ ಕಡೆದು ಮೆರುಗು ಕೊಡುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಆತನದು. ಹೀಗಾದುದರಿಂದಲೇ ಗಾಲ್ಸವರ್ದಿಗೆ ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಸು ಮೀರಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಲಭಿಸಿದ್ದು, ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿಯನ್ನು ಬರೆದಾಗ ಅದೊಂದು ಸ್ವಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಕೃತಿ ಎಂದೇ ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಿಗೆ ಅನಂತರ ಅದು ಮಹಾ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದರ ಮೊದಲ ಭಾಗವಾಗಲು ತಕ್ಕುದೆಂದು ತೋರಿತು. ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾದ ಫಾರ್‌ಸೈಟ್ ಮನೆತನದ ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನ ಕತೆಯನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು 1906 ರಿಂದ 1933 ವರೆಗೂ ಸುಮಾರು 26 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿ ಈ ಮಹಾಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಬರೆದ. ಈ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಕೃತಿ ಮೊದಲು ಒಂದೊಂದೇ ಸಂಪುಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದರೂ ಮೊದಲ ಐದು ಸಂಪುಟ ಸೇರಿದ ಫಾರ್‌ಸೈಟ್‌ ಸಾಗಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಂದುದಲ್ಲದೆ 1929ರಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ಎ ಮಾಡರ್ನ್ ಕಾಮೆಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. 1931ರಿಂದ 1933ರ ವರೆಗೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯ ಮರಣಾನಂತರ 1934ರಲ್ಲಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಚಾಪ್ಟರ್' ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸ ಲಾಯಿತು. ಫಾರ್‌ ಸೈಟ್ ಮನೆತನದ ತಲೆಮಾರಿನ ಕತೆಯಾಗಿದ್ದು ಮೇಲಿನ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಿರಿವಂತರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನದ ತದ್ವತ್ ಜೀವಂತ ಪೂರ್ಣವಾದ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮೂಡಿರುವ ಈ ಮಹಾಕಾದಂಬರಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮಹತ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಪಾತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಪ್ರತಿಭೆ, ವಿಶೇಷವಾದ ಪರಿಣತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಿರಿಯ ಫಾರ್‌ಸೈಟ್, ಸೋಮ್ಸ್, ಐರೀನ್ ಮೊದಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಹುಕಾಲ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೃಹತ್‌ ಕಾದಂಬರಿಯ ಒಂದೊಂದು ಭಾಗವೂ ಒಂದೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವಾದ ಕಾದಂಬರಿ ಇದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಇತರೆ ಏಳು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಗಾಲ್ಸ್‌ವರ್ದಿ ಅನಂತರ ಬರೆದ. ಎಲ್ಲ ಸೇರಿದರೆ ಸುಮಾರು 20 ಕಾದಂಬರಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ 9 ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ, 9 ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನೂ, 7 ಸಣ್ಣ ಕತೆಗಳ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನೂ, ಒಂದು ಪತ್ರಗುಚ್ಛವನ್ನೂ ಈ ಸಾಹಿತಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮರಣಾನಂತರದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಈತನ ಒಂದು ಕವನ ಸಂಕಲನ ಗಣನೀಯ ಕಾವ್ಯಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳ ಉಜ್ವಲತೆಯಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ 982 1921ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪಿ.ಇ.ಎನ್. ಕ್ಲಬ್ಬಿನ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿ ಅಯ್ಕೆಯಾದ. ಈ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಆತ ಸರ್ವ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಈ ಸ್ಥಾನದ ಫಲವಾಗಿ ದೂರದ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಈತನಿಗೆ ಮಿತ್ರರಾದರು. 1918ರಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿ ಬಂದ ನೈಟ್‌ ಹುಡ್ ಗೌರವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನಾದರೂ 1929ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, ಅಕ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ, 12ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಶ್ರೇಷ್ಠಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುವ ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ ಈತನಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಈತನಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನಿತ್ತು ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿ ಶ್ರೇಷ್ಠದರ್ಜೆಯ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ದಯಾದ್ರ್ರ ಹೃದಯ, ಮಾನವೀಯ ಅನುಕಂಪೆ, ದಾನಶೀಲ ಔದಾರ್ಯ ಮುಂತಾದ ಗುಣ ಸಂಪನ್ನನೂ ಸುಸಂಸ್ಕೃತನೂ ಆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಿತರೆಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದ. ತನಗೆ ಬಂದ ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನದ ಹಣವನ್ನೆಲ್ಲ ಪಿ.ಇ.ಎನ್. ಕ್ಲಬ್ಬಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ದಾನಮಾಡಿಬಿಟ್ಟ. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಸ್ತಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ವರಮಾನವೆಲ್ಲ ಯೋಧರ ಪರಿಹಾರನಿಧಿಗೆ ಸೇರುವ ಹಾಗೆ ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದ. ಸಮಾಜದ ಕ್ರೌರ್ಯ, ತಿರಸ್ಕಾರ, ಶೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಪರಿತಪಿಸುವ ದೀನ ದಲಿತರ ಕರುಣಾಜನಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕತೆಗಳೇ ಇವನ ನಾಟಕಗಳ ವಸ್ತು ಬರೆದುದು ಕೆಲವೇ ನಾಟಕಗಳಾದರೂ ಒಂದೊಂದೂ ಬಹು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಯಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿ ಬಡವರಿಗೇ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಪಕ್ಷಪಾತವನ್ನು ಕುರಿತ ವಿಡಂಬನೆಯೇ ದಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ನಾಟಕ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ದಿ ಸ್ಟೈಫ್ ಎಂಬ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ನರಕಗಳಂತಿದ್ದ ಕಾರಾಗೃಹಗಳ ಘೋರಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಎಂಬ ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನವನ್ನೂ ಸೆಳೆದವು. ಕಾರಾಗೃಹಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಅನೇಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಗೆ ಕಪಟತನ, ಗೊಡ್ಡು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಹೇಡಿತನಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮಾನವೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ವಿಚಾರವಂತರ ಮುಂದಿಡುವುದಷ್ಟೇ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯ ಉದ್ದೇಶ. ಈತ ಯಾವ ಸಮಸ್ಯೆಗೂ ಪರಿಹಾರ ವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಅಷ್ಟು ಸರಳವಲ್ಲ, ಸುಲಭವಲ್ಲ ಎಂದು ಈತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರ ಮಾಡಿ ಮನಗಂಡಿದ್ದ. ಯಾವ ಸಮಸ್ಯೆಗಾದರೂ ಯಾವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕಾದರೂ ಯಾವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲಿ ಯಾವ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಣೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಈತನ ಅಭಿಮತ. ಇದಕ್ಕೇ ಈತ ಯಾರ ಮೇಲೂ ತಪ್ಪು ಹೊರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನೂ ದೂರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾದ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದರೂ ತುಂಬ ಜಟಿಲವಾದುದು. ಯಾವೊಂದು ಆದರ್ಶದ ಸರಳೀಕರಣಕ್ಕೂ ಅದು ಒಳಪಡುವಂಥದಲ್ಲ. ಭಾಗ್ಯಹೀನರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೀನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇರುವ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳು ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಜಟಿಲವಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಸಿಕ್ಕು ಬಿಡಿಸಲೆತ್ನಿಸಿದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಸಿಕ್ಕುಸಿಕ್ಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯ ವಿಚಾರಸರಣಿ. ಈತ ನಿರಾಶಾವಾದಿಯೇನೊ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಬರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ನಿಜವಲ್ಲ. ಈತನಿಗೆ ಮಾನವೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಸದ್ಗುಣ ಸಂಪನ್ನ, ಮನುಷ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ವಿಶ್ವಾಸವಿದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸುವಂತೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿಯುಂಟುಮಾಡಿದ. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಅವಧಿ ವಿಚಾರಪ್ರಧಾನವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯಾ ನಾಟಕಗಳ ಯುಗ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಟಕಕಾರರಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯೂ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಭಾಷಣಾ ಚಾತುರ್ಯವಾಗಲಿ, ಹಾಸ್ಯದ ಹೊನಲಾಗಲಿ ಈತನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ತುಂಬ ಗಂಭೀರವೂ ಉದ್ವೇಗರಹಿತವೂ ಆದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಈತನ ನಾಟಕಗಳ ಲಕ್ಷಣ. ಪಾತ್ರಗಳೂ ಸಂಭಾಷಣೆಯೂ ತೀರ ಸಾಧಾರಣ ಎನ್ನುವಂಥವು. ಆದರೆ ನಾಟಕ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಶಿಲ್ಪಕೌಶಲದಲ್ಲಿ<noinclude></noinclude> 9c5yv3ldhck9bghnj8vkx75ks5hc4qy 104 117327 312548 2026-04-28T19:42:51Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ೨೫೪ ಗಾವಿಲಗಡ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಾಟಕಕಾರನಿಲ್ಲ. ಸುಸ್ಥಿರವಾದ ಅಸ್ತಿಬಾರದ ಮೇಲೆ ತು೦ಬ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗೋಪುರದ ಮಾದರಿ ಈತನ ನಾಟಕಗಳ ರಚನಾಶೈಲಿ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ಗಾಲ್ಸ್‌... 312548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೨೫೪ ಗಾವಿಲಗಡ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಾಟಕಕಾರನಿಲ್ಲ. ಸುಸ್ಥಿರವಾದ ಅಸ್ತಿಬಾರದ ಮೇಲೆ ತು೦ಬ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗೋಪುರದ ಮಾದರಿ ಈತನ ನಾಟಕಗಳ ರಚನಾಶೈಲಿ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾಣಿಕೆ. ಈತನನ್ನು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದ ಎನ್ನಬಹುದು, ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಿಂತ, ಕಲೆಗಿಂತ ಜೀವನ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಗಾಲ್ಸ್‌ ವರ್ದಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ತುಂಬಾ ಹಿರಿದಾದುದು. ಈತನ ಸರಸಸಜ್ಜನಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ನಡೆವಳಿಕೆ, ಉದಾತ್ತವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ತನಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ವರಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ದಾನಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿ ಉಳಿದರ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂತುಷ್ಪ, ಸಂತೃಪ್ತ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಗುಣಸಂಪನ್ನತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. (6.23.25.) ಗಾವಿಲಗಡ : ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಅಮರಾವತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಳಘಾಟ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆ. ಸು. 1220ಮೀ ಎತ್ತರದ ಸಾತ್ಪುರಾ ಬೆಟ್ಟದ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲಿದೆ. ಅಹ್ಮದ್ ಶಹ ಬಹುಮನಿ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. (1425), ಅಕ್ಕರನ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಬುಲ್‌ ಫಜಲ್ ಇದನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ (1598), ಹಿಂದೆ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋವಳರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇವಕ್ಕೆ ಗವಳೀಗಡ, ಗಾವಿಲಗಡ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂತೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಮೊಗಲರಿಂದ ಭೋಸೆ ವಂಶದವರ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅನಂತರ ಈ ಕೋಟೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು. ಭೋಸ್ನ ವಂಶ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಇದು ಇಂಗ್ಲೀಷರ ಅಧಿಕಾರ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಂತು. ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಯೂ ಕೆಲವು ಶಿಲಾಲೇಖನಗಳೂ ಇವೆ . ಗಾಸ್, ಎಡ್ಕಂಡ್ : 1849-1928, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತಿ, ಯುರೋಪಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಭಾಷೆಗಳ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಓದುಗರಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ವಿದ್ವಾಂಸ ವಿಮರ್ಶಕ. ತಂದೆ ಪಿ. ಎಚ್. ಗಾಸ್ ಧರ್ಮ ನಿಷ್ಠನಾದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಣಿವಿಜ್ಞಾನಿ, ಮನೆಯ ಕಠಿಣ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ ವಾತಾವರಣ ಯುವಕ ಎಡ್ಕಂಡನಿಗೆ ಹಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ ತಾನು ವಿಪರೀತ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗ ಬೇಕಾಯಿತೆ೦ದು ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಈ ವಿರಸವನ್ನು ಮರೆಯಲು ಟ್ರೇಡ್ ನಿರತನಾದ. ಅನೇಕ ವರ್ಷ ಲಂಬಾನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಂ doc | ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದು ಬಿಡುವಿನ ಕಾಲದ ರೈಲ್ವೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿದ. ಈತ ಬರೆದ ಕೆಲವು ಸಾಧಾರಣ ಕವನಗಳು, ಭಾಷಾಂತರಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಗಳು, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳು ಇವನಿಗೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ತಂದವು. ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಂತು ಗ ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ' ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುನ್ನ ರಚಿತವಾದುವಾದ್ದರಿಂದ ಈತನ ಕೃತಿಗಳು ಈಗ ತೀರಾ ಅಪಕ್ವವೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಈತನ ಮುಖ್ಯಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬೆನ್ ನಾಟಕಗಳ ಭಾಷಾಂತರಗಳು, ಈತ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಥಾಮಸ್ ಗ್ರೇ, ಜಾನ್ ಡನ್, ಥಾಮಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಮುಂತಾದವರ ಕೃತಿಗಳು, 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಕಿಟ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ಸ್ ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಎಡ್ಕಂಡನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾದ ಉತ್ಸಾಹ, ರಮಣೀಯತೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ವಿರಳ. ಆದರೆ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು 17-18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ- ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಕೃಷಿ ನಡೆಸಿದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಲ್ಲಿ ಈತ ಒಬ್ಬ ಇಂದಿನ ವಿಮರ್ಶಕರ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಪ್ರಖರವಾದ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳು ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಹಾಲು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಚಪ್ಪರಿಸಿ ಸವಿದು ಆಸ್ವಾದಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಮನೋಧರ್ಮ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಎಡ್ಕಂಡನ ಗ್ರಂಥಗಳು ದಿಕ್ಕೂಚಿಯಾಗಬೇಕು. ಫಾದರ್ ಅಂಡ್ ಸನ್ ಗಾಡದ್ವಾಲ ಮನೆತನ ಎನ್ನುವ ಗಾಸ್ ನ ಆತ್ಮಕಥೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಗ್ರಂಥ. ಇವನ ನವುರಾದ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ, ತಾಳ್ಮೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಂಡಿವೆ. (ಎಚ್.ಕೆ.ಆರ್.) ಗಾಹಾಲ ಮನೆತನ : 1ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕನೌಜಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಒಂದು ರಾಜಮನೆತನ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಅಥವಾ ರಾಥೋರರ ವಂಶದ ಒಂದು ರಾಜಮನೆತನ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಅಥವಾ ರಾಥೋರರ ವಂಶದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯೆಂಬುದು ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಕಳಚುರಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕರ್ಣನ ಮಾಂಡಲಿಕನಾಗಿದ್ದ ಯಶೋವಿಗ್ರಹ ಈವರೆಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಮೊದಲ ದೊರೆ. ಇವನ ಮಗ ಮಹೀಚಂದ್ರ, ಇವನಿಗೆ ಮಹೀತಲ, ಮಹೀಯಲ, ಎಂದೂ ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದವು. ಈತ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ. ಮಹೀಚಂದ್ರನ ಅನಂತರ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದವನು ಅವನ ಮಗ ಚಂದ್ರದೇವ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದ ಪರಮಾರ ಭೋಜ ಮತ್ತು ಕಳಚುರಿ ಕರ್ಣರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಹೆದರಿ ಹಿಂದೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಅವರ ಅನಂತರ ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಧಾಳಿಗಳನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ ರೆಂದೂ ಪಂಜಾಬಿನ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದ ಮಹಮೂದ 1086-90ರಲ್ಲಿ ಕನೌಜ್, ಕಾಲಂಜರ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಯಿನಿಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದನೆಂದೂ ಆಗ ಕನೌಜಿನಲ್ಲಿ ಚಂದರಾಮ್ ಎಂಬವನು ಇವನ ಮಿತ್ರನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರದೇವನೇ ಈ ಚಂದರಾಯನಾಗಿರಬಹುದು. ಮಹಮೂದ ತನ್ನ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅನಿಶ್ಚಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚಂದ್ರದೇವ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕನೌಜನ್ನು ಪಂಚಾಲದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ದೊರೆ ಗೋಪಾಲನಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡ. ಚಂದ್ರದೇವ, ಗಜಪತಿ, ನರಪತಿ, ತ್ರಿಶಂಕುಪತಿ- ಇವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ. ಈತ ಕುಶಿಕ, ಕಾಶಿ, ಉತ್ತರ ಕೋಸಲಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇವನ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಮಗಧದ ದೊರೆ ಭೀಮಯಶನಿಂದ ತಡೆ ಬಿತ್ತು. ಅಲಹಾಬಾದಿನಿಂದ ವಾರಾಣಸಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗಳವರೆಗಿನ ಸೀಮೆಯೆಲ್ಲ ಚಂದ್ರದೇವನ ವಶವಾಗಿದ್ದುವು. ವಾರಾಣಸಿ ಗಾಹಾಲರ ಎರಡನೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಂದ್ರದೇವನ ರಾಜ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತೆಂಬುದು ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆದರೆ ಆಗ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರಾಜಮನೆತನ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು. ಚಂದ್ರದೇವನ ವರದಲ್ಲಿದ್ದ ಉಪ್ಪಾರನೆಂದು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥವಾಗಿದ್ದಿರಬಾರದೆಂದು ಆದು ಈಗಿನ ಇಂದೂ‌ ಆಗಿರಬಹುದೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರದೇವನ ಅನಂತರ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದವನು ಮದನಚಂದ್ರ ಈತನ 1104- 09ರ ಶಾಸನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ವಾರಾಣಸಿ, ಬಿಡಾಪುರ ಉಪವಿಭಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಪಂಚಾಲ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗ-ಇವು ಈತನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಮೂರನೆಯ ಅಲ್ಲಾವುದೌಲಾ ಮಸೂದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕನೌಜಿನ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದಿದ್ದನೆಂದೂ ಅಲ್ಲಿಯ ದೊರೆಯಾದ ಮಲ್ಲಿ ಎಂಬುವನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದನೆಂದೂ ಆತ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಹಣ ತೆತ್ತು ವಿಮೋಚನೆ ಪಡೆದನೆಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮದನಚಂದ್ರನೇ ಈ ಮಲ್ಲಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮದನಚಂದ್ರನ ಮಗ ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರ, ಗಾಹಾಲ ವಂಶದ ಸಮರ್ಥ ದೊರೆಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ ಈತ ತನ್ನ ತಂದೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನೆಂದು ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಸೆರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಈತ ಒತ್ತಡ ತಂದಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದೆ ನರನಂದ್ರ ಹೆಸರಿಗೆ ದೂರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರನೇ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದ ಗೌಡ ರಾಮಪಾಲನನ್ನು ಇವನು ಸೋಲಿಸಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ. ಈತ 1114ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಅಂದಿನಿಂದ 1154ರವರೆಗೆ ಈತ ಬರೆಸಿದ 42 ಶಾಸನಗಳು ಇದುವರೆಗೆ ದೊರಕಿವೆ. ವಾರಾಣಸಿ, ಫತೇಪುರ, ಕಾನ್ಸುರ, ಕನೌಜ್, ಗೊಂಡಾ, ಗೋರಖಪುರ, ದಿನಾಪುರ, ಪಟ್ಟಗಳವರೆಗೆ ಈತನ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತೆಂಬುದು ಈ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. 143ರ ಅನಂತರ ಈತ ಪಾಲದೊರೆ ಮದನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಮಾಂಫೀರ್‌ವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ನೆಲವನ್ನೂ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಆದರೆ 1158ರ ವೇಳೆಗೆ ಮಾಂಫೀರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಗೊಂಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು 1129 ಹಿಂದೆಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಮದನಪಾಲನಿಂದಲೋ ಅವನ ಅನಂತರ ಬಂದ ದೊರೆಯಿಂದಲೋ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೌಡ, ವಂಗ, ಕಳಿಂಗ, 1129ಕ್ಕೂ<noinclude></noinclude> hz3jx1icikx7h8fuulrg0pcgdal0x35 104 117328 312549 2026-04-28T19:43:01Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾಳದ ಮೀನು ತೆಲಂಗ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ, ಚಂಪಾರಣ, ನೇಪಾಲ, ಭೋಟಿ, ಚೀನ, ಲೋಹಾವರ (ಲಾಹೋರ), ಓಡ, ಮಾಳವಗಳ ದೊರೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರ ಸೆಣಸಾಡಿ ಗೆದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕಳಿಂಗ ಒರಿಸ್ಸಗಳ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ ಅನಂ... 312549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾಳದ ಮೀನು ತೆಲಂಗ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ, ಚಂಪಾರಣ, ನೇಪಾಲ, ಭೋಟಿ, ಚೀನ, ಲೋಹಾವರ (ಲಾಹೋರ), ಓಡ, ಮಾಳವಗಳ ದೊರೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರ ಸೆಣಸಾಡಿ ಗೆದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕಳಿಂಗ ಒರಿಸ್ಸಗಳ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ ಅನಂತವರ್ಮನ್ ಚೋಡಗಂಗನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಯ ವಿಸ್ತರಣವನ್ನು ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರ ತಡೆಗಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಮಿಥಿಲೆಯ ನಾನ್ಯದೇವ ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರನ ನೆರೆರಾಜ್ಯದ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ, ಈ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಕದನ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಮಗಧದ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಚಾಳುಕ್ಯದೊರೆ ಸೋಮೇಶ್ವರನೂ ಗೋವಿಂದಾರರೊಂದಿಗೆ ಕಾದಿದ ಸಂಭವವುಂಟು ಇಂತೆಯೇ ಇತರ ಹಲವು ರಾಜರ ವಿರುದ್ಧ ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರ ತನ್ನ ಶೌರಪದರ್ಶನ ಮಾಡಿದನೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಈತ ನೇಪಾಲ, ಚೀನ, ಟಿಬೆಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದರೆನ್ನುವುದು ಉತ್ತೇವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರನ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ನಾಣ್ಯಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರ ಅನೇಕ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದ. ಇವನಿಗೆ ಅನೇಕ ರಾಣಿಯರಿದ್ದರು. ಇವರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬಳು ಕುಮಾರದೇವಿ. ಈಕೆ ಬೌದ್ಧೆ, ದೇವ ರಕ್ಷಿತನ ಮಗಳು. ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರನಿಗೆ ಅಸ್ಫೋಟಕ ಚಂದ್ರ, ವಿಜಯಚಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಎಂಬ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರನ ಅನಂತರ 1154ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ, ವಿಜಯಚಂದ್ರ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ. ವಿಜಯಚಂದ್ರ ಮುಸ್ಲಿಮರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ. ಇವನಿಂದ ಸೋತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಕ್ರಮಣಕಾರ ಬಹುಶಃ ಖುಸ್ರಾವ್ ಖಾನ್ ಇರಬೇಕು. ವಿಜಯಚಂದ್ರನ ಅನಂತರ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದವನು (1170) ಜಯಚಂದ್ರ ದೋಆಬ್, ಅಲಹಾಬಾದ್, ವಾರಾಣಸಿ, ಪಟ್ನಾ, ಗಯ ಇವು ಈತನ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಈತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸೇನ ದೊರೆಯೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆ ನಡೆಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜಯಚಂದ್ರನ ಮಗಳು ಸಂಯುಕ್ತಯನ್ನು ಅಶ್ಮೀರದ ಚಾಹಮಾನ 3ನೆಯ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ ಪ್ರೇಮಿಸಿ ಅಪಹರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದನೆಂಬ ಕಥೆಯೊಂದುಂಟು. ಇದು ನಿಜವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಜಯಚಂದ್ರ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ. ನೈಷಧಚರಿತದ ಕರ್ತೃವಾದ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಈತನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಜಯಚಂದ್ರ ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ. ಆದರೆ ಈತನ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾ ದುರಂತವೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಮುಯಿಜ್‌ಜುದ್ದೀನ್‌ ಮಹಮ್ಮದ್‌ ಘೋರಿ ದೆಹಲಿ-ಅರಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಯಚಂದ್ರನ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಏರಿಬಂದ (1193), ಜಯಚಂದ್ರ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಸೇನಾಬಲದೊಡನೆ ಅವನನ್ನು ಚಂದವರದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿ ಹೋರಾಡಿದ. ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಜಯಚಂದ್ರ ಸಾವಿಗೆ ಈಡಾದ. ಗಾಹಾಲ ಸೇನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋತುಹೋಯಿತು. ವಿಜಯೀ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೇನೆ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಸೂರೆಮಾಡಿತು. ಮಹಮ್ಮದ್ ಘೋರಿ ಗೆದ್ದ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ತನ್ನ ಕಚೇರಿಯು ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಕಾಲ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹತೋಟಿ ಹೊಂದಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಜಯಚಂದ್ರ ಸತ್ತಾಗ ಅವನ ಮಗ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನಿಗೆ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಈತ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಂದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಇವನು, ಕನೌಜ್, ಚೌನ್‌ಪುರ, ಮಿರ್ಜಾಪುರಗಳನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ. ಚಂದೆಲ್ಲ ದೊರೆ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವರ್ಮನ್ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಇವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಅನಂತರ ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿದ್ದ ಗಾರಾಲ ದೊರೆ ಅದಕ್ಕಮಲ್ಲನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕನೌಜನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಲ್ಲಮಿಷ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ (1226), ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅಡಕ್ಕಮಲ್ಲ ಮಧ್ಯಭಾರತದ ನಾಗೋಡ್ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಡಮಾರ ಸಾಮಂತನೊಬ್ಬ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗಾಹಾದ್ವಾಲ ದೊರೆಗಳು ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತರು. ಇವರ ಶಾಸನಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಶಿವ ಇತ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರನ್ನು ಬರದು ಮಹೇಶ್ವರರೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗಾಹಾಲ ದೊರೆಗಳು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ಅನೇಕ ಮಂದಿರಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮರ ದಾಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ನಾಶವಾದವು. ( ಎಚ್.ಎಂ.ಎನ್.ಆರ್.) ಗಾಳದ ಮೀನು : ಲೋಫೀಫಾರೀಸ್ ಗಣದ ಲೋಫಿಯಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಲೋಫಿಯಸ್‌ ಜಾತಿಯ ಸಮುದ್ರವಾಸಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರು (ಆಂಗ್ಲರ್ ಫಿಶ್), ಬಲು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಮೀನುಗಳಿವು. ಇವುಗಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಉದ್ದವಾದ ಗಾಳದಂಥ ರಚನೆಯಿದ್ದು ಇದರಿಂದ ಇತರೆ ಬಗೆಯ ಮೀನುಗಳನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಮೀನುಗಾರ ಮೀನಾಗಿದೆ. 988 ಈ ಬಗೆಯ ವಿಚಿತ್ರ ಜೀವನಕ್ರಮದಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಗಾಳದ ಮೀನುಗಳೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 12 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಲೋಫಿಯಸ್ ಪಿಸ್ಕಟೋರಿಯಸ್ ಎಂಬುದು. ಇದು ಪೂರ್ವ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ ಸಾಗರದ, ಬಾರೆಂಟ್ಸ್ ಸಮುದ್ರ, ಗಿಬ್ರಾಲ್ಸರ್‌ ಜಲ ಸಂಧಿ, ಭೂಮಧ್ಯ ಸಮುದ್ರ, ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಐಸ್‌ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಮಾರಿಷಿಯಾನಾಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇವು ಸು. 200 ಸೆಂಮೀ.ವರೆಗೆ ಹಾಗೂ 57 ಕೆ.ಜಿ ವರೆಗೆ ಬೆಳಯುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು 24 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕಬಲ್ಲದೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಮರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಡಲ - ತಳದಲ್ಲಿ ತೀರದಿಂದ 20 ಮೀ ಆಳದಿಂದ ಹಿಡಿದು 1000 ಮೀ ಆಳದವರೆಗೆ ಇವು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಲಕ್ಷಣ ರೂಪಿಯಾಗಿದ್ದು ಚಪ್ಪಟೆ ದೇಹ, ಅಗಲವಾದ ತಲೆ, ದೇಹದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬಲುದೊಡ್ಡದಾದ ಬಾಯಿ. ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿರುವ ಮೋಟು ಹಲ್ಲುಗಳ ಪಂಕ್ತಿ, ಮೈಮೇಲೆ ಹುರುಪೆಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಚರ್ಮ ತೆಳು ಹಾಗೂ ಸಡಿಲವಾಗಿರುವುದು, ಉರುಟಾದ ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಕೂಡುದ ದೇಹದ ಮುಂಭಾಗ, ಉದ್ದವಾದ ಗಾಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಬೆನ್ನುಭಾಗದ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಯ ಮೊದಲೆನೆ ಮುಳ್ಳು ಇವು ಈ ಮೀನಿನ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಬಹಳ ಬಳುಕುವ ಈ ಗಾಳ ಕಣ್ಣುಗಳ ನಡುವೆ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದು ಬಾಯಿಯ ಮುಂದೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಲವಾದ ಉಪಾಂಗಗಳೂ ಇವೆ. ಆಹಾರ ಮೀನುಗಳನ್ನು ತನ್ನೆಡೆ ಸೆಳೆಯಲು ಬಲು ಚಾಣಾಕ್ಷತನದಿಂದ ತನ್ನ ಗಾಳವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಮುದ್ರದ ತಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಗಾಳವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಾಚಿ ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಚಲನೆಗಳಿಂದ ಸೆಲೆ ಹುಳುವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತಗೊಂಡ ಮೀನುಗಳು ಇದರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆರಗಿ ಕಬಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬಾಯಿ ದೊಡ್ಡದಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ತನ್ನಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೀನನ್ನು ನುಂಗಬಲ್ಲದು. ಗಾಳದ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣಿಗಿಂತ ಗಂಡು ಮೀನುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದಾಗಿದ್ದು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಪರಾವಲಂಬಿ ಪರೀಕಢ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗಾಳದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಇನ್ನಿತರ ಗಾಳದ ಮೀನುಗಳೂ ಉಂಟು. 525ಮೀ ರಿಂದ 5250ಮೀ ಆಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆಳ ಕಡಲಿನ ಗಾಳದ ಮೀನು (ಡೀಪ್ ಸೀ ಆಂಗ್ಲರ್ ಫಿಶ್) ಕೂಡ ಒಂದು. ಸೆರಿಯಾಟಸ್‌ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ. ಈ ಮೀನುಗಳು ಕಡಲ ಗಾಢಾಂಧಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಗಾಳದ ತುದಿ ನೀಲು ಊದಾ ಮುಂತಾದ ಬೆಳಕನ್ನು ಚೆಲ್ಲಬಲ್ಲದು. ಹೀಗೆ ಬೆಳಕು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷ ಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯಗಳು ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಇತರೆ ಮೀನುಗಳು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ ಅವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲದು. ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ಗಾಳ ಇರುವುದು ಸೂಜಿಗದ ಸಂಗತಿ. ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳಲ್ಲೂ ಗಂಡು ಮೀನು ಹೆಣ್ಣು ಮೀನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಳದ ಮೀನುಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಬರುವ ಮರಿಗಳು ಪ್ರಬುದ್ಧಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಈಜಾಡುತ್ತಿದ್ದು ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ ಕಡಲಾಳಕ್ಕಿಳಿದು ಪ್ರೌಢ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. (23.07*25*20.)<noinclude></noinclude> qrbo7rseaelh6ke9f2m0zer00zmfskg 104 117329 312550 2026-04-28T19:43:22Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗಾಳಿತುಂಬಿದೆದೆ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಳಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಇಳಿದೇಳುತ್ತವೆ, ಮುಷದ ಪುಪ್ಪುಸದ ಒಳಶಬ್ದವನ್ನು ಸ್ಟೆತೋಸ್ಕೋಪಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೇಳಬಹುದು. ಪುಪ್ಪುಸದಲ್ಲಿ ಚಿಟಗುಟ್ಟುವ ಶಬ್ದದ ಅಲೆಗಳ... 312550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>ಗಾಳಿತುಂಬಿದೆದೆ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಳಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಇಳಿದೇಳುತ್ತವೆ, ಮುಷದ ಪುಪ್ಪುಸದ ಒಳಶಬ್ದವನ್ನು ಸ್ಟೆತೋಸ್ಕೋಪಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೇಳಬಹುದು. ಪುಪ್ಪುಸದಲ್ಲಿ ಚಿಟಗುಟ್ಟುವ ಶಬ್ದದ ಅಲೆಗಳು ಸ್ಪುಟವಾಗಿ ಕೇಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮರ್ಮರ ಧ್ವನಿಯೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ರೋಗನಿದಾನ: ರೋಗ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉಲ್ಬಣಸಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಪರಿಣಿತ ಪಶು ವೈದ್ಯರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಿ ರೋಗ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೊ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೆನ್‌ಬೇನ್‌, ದತ್ತೂರಿ, ಬೆಲಡೊನ ಬೀಜ ಮುಂತಾದ ಮತ್ತು ಬರಿಸುವ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗಾಳಿಗೂಡೊಡೆದ ರೋಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕು. ಗಾಳಿಗೂಡೊಡೆದ ರೋಗಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಔಷಧಿಗಳಿಲ್ಲ. ಕುದುರೆಗಳು ಒಮ್ಮೆ ರೋಗಪೀಡಿತವಾದರೆ ಅವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವದು ಕಷ್ಟ ಇದರಿಂದ ರೋಗಬಾರದಂತೆ ಮೊದಲೇ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುವುದು ವಿಹಿತ. ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಹಗುರಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೊಡುವುದರಿಂದ, ಅವನ್ನು ಶೀತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ, ಮಿತವಾದ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಕೊಡುವುದರಿಂದ, ಒಣಗಿದ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಹುಲ್ಲನ್ನು ತಿನ್ನಿಸುವುದರಿಂದ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ಫೌಲರನ ಆರ್ಸೆನಿಕ್ ದ್ರಾವಣ ಹಾಗೂ ಶಾಮಕ ಔಷಧಗಳ (ಸಡೇಟಿವ್) ಬಳಕೆಯಿಂದಲೂ ಇದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. ಗಾಳಿತುಂಬಿದೆದೆ : ಎದೆಗೂಡಿನ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವ ಅಳ್ಳೆಪೊರೆಯ (ಪ್ಯೂರಲ್) ಪೊಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯೋ ಅನಿಲವೋ ತುಂಬಿರುವಿಕೆ (ನ್ಯೂಮೋತೋರಾಕ್ಸ್). ರೋಗದಿಂದ ಇಲ್ಲವೇ ಆಕಸ್ಮಿಕಗಳಿಂದಾದ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಆದದ್ದೆಂದೂ ಫುಪ್ಪುಸಗಳ ರೋಗದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವೈದ್ಯನೇ ಒಳಕ್ಕೆ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹೊಗಿಸಿ ಆದುದನ್ನು ಕೃತಕವಾದದ್ದೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಹಜವಾಗಿ ಗಾಳಿತುಂಬಿದೆದೆ ಆದಾಗ ಅಮೀತಿಯು ಮೋಕೊಕ್ಕೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಘಾಳದಿಂದ ವಾಯು ಸುಳ್ಳುವುದು. ಫುಪ್ಪುಸದ ಮೇಲ್ಮಯ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಕ್ಷಯದ ಗೂಡು ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಉಸಿರ್ನಾಳದಲ್ಲಿರುವ ವಾಯು ಸೊಳ್ಳಿನೊಳಕ್ಕೆ ತೂರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಗೂರಲು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವಂತೆ ಹಿರಿಹಿಗ್ಗಿದ ಗಾಳಿಯುಬ್ಬಟೆಯ (ಎಂಪಿಸೀಮ್ಯಾಟಿಸ್) ಕಿರುಕೋಶ ಒಡೆದುಕೊಂಡರೂ ಹೀಗಾಗಬಹುದು. ಇನ್ನುಳಿದವರಲ್ಲಿ ಗಾಳಿತುಂಬೆದೆದೆ ಆಗಲು ಎದೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಪೆಟ್ಟು, ಇಲ್ಲವೆ ಮುರಿತ ಮುಂತಾದವು ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಆಗುವ ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ 90 ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಪ್ಪುಸದ ಕ್ಷಯವೇ ಕಾರಣ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಳಿತುಂಬಿದೆದೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ರೋಗಿ ವಿರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೂಡ ಇದು ತಲೆದೋರಬಹುದು. ಆಗ ಎದೆಯ ಪಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಇರಿವಂಥ ಚಳುಕು, ಉರಿಯಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಲು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಫುಪ್ಪುಸ ಒಡೆಬಿರಿದು ಅದರ ಹೊದಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಅಳ್ಳೆಪೊರೆ ಹರಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅಳ್ಳೆಪೊರೆಯ ಪೊಳ್ಳಿನೊಳಕ್ಕೆ ಆಗ ಸಹಜವಾಗಿ ವಾಯು ನುಗ್ಗಿ ಅದೇ ಪಕ್ಕದ ಫುಪ್ಪುಸ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಮುದುರಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಎದೆಯ ನಡುವೆ ಇರುವ ಗುಂಡಿಗೆ ಆಗ ರೋಗವಿಲ್ಲದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದಂತಾಗಿ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ರೋಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಹಾಕಲಾರದೆ ಕುಸಿದುಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿದರೆ ರೋಗದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಮಾಲಿಕೊಂಡು ದಿಂಬಿಗೆ ಒರಗಿಕೊಳುತ್ತಾನೆ. ಸಹಜವಾಗಿ ಆಗುವ ಗಾಳಿತುಂಬಿದೆದೆಯ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಫುಪ್ಪುಸಕ್ಕೂ ಅಳ್ಳೆಪೊರೆಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಂಡಿ ತೆರೆದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ರೋಗಿ ಉಸಿರಾಡಿದಂತಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಹಾಕುವ ಸದ್ದಾಗುವುದು. ಆಗ ಅಮರ ಪೊಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಶೂನ್ಯವಾಗಿದ್ದುದು ವಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡದ ಸಮಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಅಳ್ಳೆಪೊರೆಯ ಹರಿದ ಚೂರು ಕವಾಟದಂತಾಗಿ ಫುಪ್ಪುಸದಿಂದ ಅಳ್ಳೆಪೊರೆಯ ಪೊಳ್ಳಿನೊಳಕ್ಕೆ ವಾಯು ತೂರಲು ಬಿಟ್ಟು ವಾಯು ಹಿಂತಿರುಗಲು ಬಿಡದಂತಾಗುವುದು. ಆಗ ಪೊಳ್ಳಿನೊಳಗಿನ ಒತ್ತಡ ವಿಪರೀತ ಹೆಚ್ಚಿ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಬಲು ತೊಡಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೂಡಲೇ ಎದೆಗೆ ತೂತುಸೂಜಿ ಚುಚ್ಚಿ ವಾಯುವನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಶಮನವಾಗುವುದು. ಕೃತಕ ಗಾಳಿತುಂಬಿದೆದೆ : ಮುಪ್ಪುಸದ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳ ಕ್ಷಯ, ಗಾಳಿಯುಟೆ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಕೆಂದೆ ಪಕ್ಕದ ಫುಪ್ಪುಸಕ್ಕೆ ವಿರಾಮಕೊಡಲು ಅದು ಮುದುರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೂ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎರಡು ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳ ನಡುವೆ ಎದೆಗೂಡಿನ ಗಾಳಿಪಟ 982 ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೂತುಸೂಜಿ ಚುಚ್ಚಿ ಅನ್ಯಮೂರ ಸೊಳ್ಳೆನೊಳಕ್ಕೆ ವಾಯುವನ್ನು ಬಿಡುವರು. ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ನಂಜುರೋಧಕ ದ್ರವವಿರುವ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಸೀಸೆಗಳಿಗೆ ರಬ್ಬರು ಕೊಳವೆ ಮೂಲಕ ತಗಲಿಸಿದ ತೂತುಸೂಜಿಯನ್ನು ಎದೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಬೇಕು. ಒಂದು ಸೀಸೆಯನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿ ಹಿಡಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಅಳ್ಳೆಪೊರೆಯ ಪೊಳ್ಳಿನೊಳಗಣ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಒತ್ತಡಮಾಪಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದು ಬಾರಿಗೂ ಕೊಂಚವೇ ತುಂಬಿದಾಗ ವಾಯು ಹೀರಿಹೋಗುವುದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಿರಬೇಕಾಗುವುದು. ಹೀಗೇ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದರೆ ಆ ಭಾಗದ ಫುಪ್ಪುಸ ಚಲಿಸದೆ ಮುದುರಿಕೊಂಡು ವಿರಮಿಸುವುದರಿಂದ ಅದರೊಳಗಿನ ರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟಂತಾಗುವುದು (ನೋಡಿ- ಕ್ಷಯ-2), ಕ್ಷಯ ರೋಗಾಣುಮಾರಕವಾದ ಇಂದಿನ ಹೊಸ ಮದ್ದುಗಳು ಬರುವತನಕ ಕೃತಕ ಗಾಳಿತುಂಬಿದೆದೆ ರೋಗಿಗೆ ಕ್ಷಯರೋಗಿಗೆ ಮಾಡುವ ಮದ್ದನ್ನೇ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಬಾರಿ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗಾದರೂ ಕೊಡಬೇಕಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಹಲವು ತೊಡಕುಗಳು ಏಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಎದೆಗೆ ಹಾಕಿದ ಸೂಜೆ ಅಳ್ಳೆಪೊರೆಗೆ ತಾಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಕೆಲವರು ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಳಗೆ ಬಿಟ್ಟ ವಾಯು ರಕ್ತನಾಳದೊಳಕ್ಕೂ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಂಕುಹತ್ತಿ ಕೀವು ಸೇರಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಉಸಿರಾಟದ ಆಳವೂ ಕುಗ್ಗಿ ಮುಪ್ಪುಸ ಮತ್ತೆ ಎಂದಿನಂತೆ ಹಿಗ್ಗದೆ ನಾರುಗಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ರೋಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಳವಳಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತಿದ್ದ. 1950ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ (ನೋಡಿ- ಉಸಿರಾಟ) (ನೋಡಿ- ಉಸಿರಾಟದ ಮಂಡಲದ ಅಂಗರಚನೆ). (ವೆ.ಆರ್.ಡಿ.ಎಸ್.ಎಸ್ ) ಗಾಳಿಪಟ : ನೆಲದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿರುವ ಉದ್ದವಾದ ದಾರದ ಒಂದು ಕೊನೆಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಹಾರಾಟ ಸಾಧನ (ಕೈಟ್) ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸುವಾತ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಇಲ್ಲವೇ ಚಲಿಸುತ್ತ, ದಾರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಜಗ್ಗುವುದರ ಅಥವಾ ಸಡಿಲಬಿಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಇರಬಹುದಾದ ಚಲನೆಯಿಂದ ಜನಿಸುವ ವಾಯುವಿನ ಸಾಪೇಕ್ಷಚಲನೆ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಾಯುಗತೀಯ ಬಲಗಳು ಗಾಳಿಪಟಕ್ಕೆ ಅದರ ದಾರದ ಸಮೇತ ಸಮತೋಲವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾದಾಪಟ ವಾಯುವನ್ನು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ವಿಚಲನೆಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಲು ಬೇಕಾಗುವ ನೆಗಪುಬಲ (ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಫೋರ್ಸ್) ಒದಗಿಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂವೇಗದಲ್ಲಿ (ಮೊಮೆಂಟಂ) ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆ ಮೇಲ್ಮುಖಬಲವನ್ನು ಗಾಳಿಪಟದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯುಕ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಗಾಳಿಪಟ ಯಶಸ್ವಿ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ರೆಕ್ಕೆ ಹೊರೆ (ವಿಂಗ್ ಲೋಡಿಂಗ್) ಎಂದರೆ ತೂಕವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಇರಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ನೆಗಪು-ವಿಕರ್ಷಣ (ಲಿಫ್ಟ್-ಡ್ರಾಗ್) ನಿಷ್ಪತ್ತಿ (ರೇಷಿಯೊ) ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬೇಕು. ಒಂದು ಗಾಳಿಪಟಕ್ಕೆ<noinclude></noinclude> icdtt3t5ex0yckjw4biyg298rv31qt0 104 117330 312551 2026-04-29T02:22:05Z Pragathi. BH 7585 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ೨೫೮ ಗಾಳಿಪಟ ಈ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರತೆ (ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ) ಎರಡೂ ದಾರದ ಉದ್ದವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ಫಂಕ್ಷನ್ಸ್), ದಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸಡಿಲ ಬಿಟ್ಟಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ವಿಕರ್ಷಣ (ಡ್ಯಾಗ್) ಉಂಟಾ... 312551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Pragathi. BH" /></noinclude>೨೫೮ ಗಾಳಿಪಟ ಈ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರತೆ (ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ) ಎರಡೂ ದಾರದ ಉದ್ದವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ಫಂಕ್ಷನ್ಸ್), ದಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸಡಿಲ ಬಿಟ್ಟಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ವಿಕರ್ಷಣ (ಡ್ಯಾಗ್) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅಧಿಕಗೊಂಡ ವಿಕರ್ಷಣವೂ ಗಾಳಿಪಟ ಮತ್ತು ದಾರದ ಒಟ್ಟು ತೂಕವೂ ಸೇರಿ ಗಾಳಿಪಟ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಜೋಲುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಅನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿ ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸುವುದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಬಗೆಯ ಆಟ. ಭಾರತೀಯರಿಗೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಒಲವುಂಟು. ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಆಟ ಬಾಲಕರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದುದಾದರೂ ದೊಡ್ಡವರೂ ಭಾಗವಹಿಸುವುದುಂಟು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೆಂತೊ ಅಂತೆಯೇ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಒಂದು ಮನೋರಂಜಕ ಆಟವೋ ಹಾಗೆ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಒಂದು ಕುಶಲ ಕಲೆಯೂ ಹೌದು. ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಕಾಗದವನ್ನು ಅಂಟಿಸಿ ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತರ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಸೂತ್ರ ಕಟ್ಟಿ ಪಟಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಬಾಲಂಗೋಚಿಯೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ ದಾರ ಕಟ್ಟಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಾಳಿಯ ಪಟದ ಆಕಾರ ಪಟದಂತಿದ್ದು ಅದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಗಾಳಿಪಟ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಪಟ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯ ಹಾಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೂ ಕೆಳಕ್ಕೂ ಅಕ್ಕಕ್ಕೂ ಪಕ್ಕಕ್ಕೂ ಬಾಗಿ, ಬಳುಕಿ, ತೂಗಿ ನಲಿಯುವುದರಿಂದ ನೋಡುವವರಿಗೆ ರಂಜಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಪಟದ ಮುಖ್ಯ ಉಪಯೋಗ ಮನೋರಂಜನೆಯಾದರೂ ಇದರ ಇತರ ಉಪಯೋಗಗಳೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಕವಿಗಳು ಪಟವನ್ನು ಮಾನವನ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಗತಿಗೆ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಿರುವುದುಂಟು. ಹಿಂದೆ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪಟಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಸುಂದರವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದುದೂ ಉಂಟು. 1860 ರಿಂದ 1901ರಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಚೀನೀ ಗಾಳಿ ಪಟಗಳು ದೊರೆತಿರುವ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶ.ಪೂ. 4ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರ್ಕಿಟಾಸ್ ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿದನೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪಟಹಾರಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸ ಏಷ್ಯನ್ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಸಿಗದ ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತವಿತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕೊರಿಯ, ಚೀನ, ಜಪಾನ್, ಮತ್ತು ಮಲಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸುವುದರಿಂದ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಜನರಲ್ಲಿತ್ತು. ಏಷ್ಯಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ ಹಾರಿಸುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಕರ್ಣಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಆಷಾಢದ ಏಕಾದಶಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಪಟದ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಪಟದ ಹಬ್ಬ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿ. ಈ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮನೆಯನ್ನು ಸಾರಿಸಿ ಗುಡಿಸಿ, ಸ್ವಚ್ಛಮಾಡಿ ಉಪವಾಸವಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಂಜೆ ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಬಯಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪಟ ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲರೂ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಫಲಾಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಣಾಟಕದ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳಿಯ ಮನೆ ಬಂದಾಗ ತಿಂಡಿಯ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಪಟವನ್ನೂ 2015 ಎಡುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟು ಮೂಲೆ ಬುಟ ಪಟ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ (melinology) ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್, ತಂತಿರಹಿತ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1752ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಗಾಳಿಪಟಕ್ಕೆ ಲೋಹದ ಬೀಗದ ಕೈಯನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಿ, ಪ್ರಚಂಡ ಬಿರುಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಬೆಳಕಿನ ಗುಣವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ವಾಯುಮಂಡಲ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೊತ್ತಾದ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಹಳ ಎತ್ತರವಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪಟದ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಏರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಹವೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಟ ಹಾರಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಎತ್ತರ 23,835 ಅಡಿಗಳಾಗಿದೆ. ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಬಲೂನುಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನರು 1931ರ ತರುವಾಯ ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ವಾಯುಮಂಡಲ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ಆದರೆ 20ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪಟಗಳ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಮರವರನ್ನು ಆರಕ್ಕೇರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು. ಇದು ಸೈನಿಕ ಇಲಾಖೆಯವರ ಪಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವಿಮಾನದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಟಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟವು. ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಗಾಳಿಪಟ ಉತ್ಸವವು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಏಷ್ಯಖಂಡದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಪಟ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗಾಳಿಪಟ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗುರಿ ಪರಣ್‌ ಬಾಜಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುವ ಕೆಲವರು ಗಾಳಿಪಟದ ದಾರಕ್ಕೆ ಗ್ಲಾಸ್‌ಪೌಡರ್ ಹಾಗೂ ಗ್ಲಗಳನ್ನು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮ ವಿರೋಧಿ ಬಣದ ಗಾಳಿಪಟದ ದಾರವನ್ನು ಬೇಗ ಕತ್ತರಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗುರಿಬಾಜಿ ಅಥವಾ ಪಂತಲ್‌ಬಾಜಿ ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಗಾಳಿಪಟದ ಪಂದ್ಯ ಇಡೀ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಪಟಕ್ಕೆ ಬಾಲಂಗೋಚಿ ಬದಲು ಸಣ್ಣ ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಪಟಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿದಾಗ 'ಹಂ' ಎನ್ನುವ ಸಂಗೀತದ ಸ್ವರ ಕೇಳುತ್ತದೆ.<noinclude></noinclude> r28l4q5s0yznrsu19ip9flbdhej0ycs 104 117331 312566 2026-04-29T10:35:36Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 229 ಗುಜರಾತಿನ ಇತಿಹಾಸ ವೆಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಪ್ರಶ.ಪೂ 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಿಂದ ಸಿಂಧಿನ ಮತ್ತು ಸಿಂಧಿನಿಂದ ಸುರ್ಪಾರಕದ (ಸೋಪಾರಾ) ವರೆಗಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಪರಾಂತವೆಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಅನಂ... 312566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>229 ಗುಜರಾತಿನ ಇತಿಹಾಸ ವೆಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಪ್ರಶ.ಪೂ 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಿಂದ ಸಿಂಧಿನ ಮತ್ತು ಸಿಂಧಿನಿಂದ ಸುರ್ಪಾರಕದ (ಸೋಪಾರಾ) ವರೆಗಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಪರಾಂತವೆಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಮಾಹೆಯಿಂದ ಗೋವದವರೆಗಿನ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಈ ಹೆಸರೂ ಹಲವು ಬಾರಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರ.ಶ.ಪೂ 1ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಳಿಕ ಲಾಟ, ಉತ್ತರ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಪರಾಂತವೆಂಬ ಹೆಸರಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳು ಬಂದುವಾದರೂ ಈಗಿನ ಗುಜರಾತಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಆನರ್ತ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಲಾಟವೆಂಬ ಮೂರು ಭೌಗೋಳಿಕ ಭಾಗಗಳಿದ್ದುವು. ಆನರ್ತವೆಂಬುದು ಗುಜರಾತಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗ. ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ ಕುಶಸ್ಥ ಎಂದು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ಈ ನಗರ ನಾಶವಾದ ಬಳಿಕ ದ್ವಾರಕಾನಗರವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತೆಂದೂ ಅದು ಯಾದವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತೆಂದೂ ದ್ವಾರಕಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾಸಗಳೆರಡೂ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿದ್ದುವೆಂದು ಆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಹುಶಃ ರುದ್ರದಾಮನ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ಗುಜರಾತಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳು ಕೂಡಿ ಆನರ್ತವಾಗಿದ್ದುವೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ರುದ್ರದಾಮನ ಜುನಾಗಢ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಆವರ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆನರ್ತದ ಮುಖ್ಯಪಟ್ಟಣ ಆನಂದ (ಆನರ್ತ್ತ) ಪುರ, ಈಗಿನ ವಡಗರ. ಸೌರಾಷ್ಟ್ರವೆಂಬುದು ಈಗಿನ ಕಾಠಿಯಾವಾಡಕ್ಕೆ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಇದ್ದ ಹೆಸರು. ಈ ಹೆಸರು ಸುರಥ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. ಈಚೆಗೆ ಕಾಠಿಯಾವಾಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೊರ‌ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಅನ್ವರ್ಥನಾಮವಾಗಿದೆ. ಮಾಹಿಯಿಂದ ತಾಪಿ ನದಿಯವರೆಗಿನ ಗುಜರಾತಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಲಾಟ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಟಾಲೆಮಿ ಇದನ್ನು ಲಾರಿಕೆ ಎಂದಿದ್ದಾನೆ. ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಳಿಕ ಈ ಹೆಸರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ವಿಷ್ಣುಪುರಾದಲ್ಲಿ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಯೊಂದಿದೆ. ಅದರಂತೆ ಆಸಕ್ತಿ ಎಂಬ ದೊರೆ ಕುಶಸ್ಥಲೀ ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆನರ್ತ್ತ ಸಹ ಇವನ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇವನ ಮಗ ರೇವತನ ಮೊಮ್ಮಗಳು ರೇವತಿ. ಈಕೆ ಯಾದವ ವಂಶದ ಅರಸನಾದ ದ್ವಾರಕೆಯ ಬಲದೇವನ ಪತ್ನಿ. ಇವಳ ತಂದೆಯಾದ ರೈವತನನ್ನು ಬಲದೇವ ಸೋಲಿಸಿ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ. ಆದರೆ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾದವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು ಕೃಷ್ಣ ಬಲದೇವರ ತಂದೆಯಾದ ವಸುದೇವ, ಕಂಸನ ಮರಣಾನಂತರ ಅವನ ಮಾವನಾದ ಜರಾಸಂಧನ ಉಪಟಳವನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದೆ ಅವರು ಮಧುರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆನರ್ತ್ತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಯಾದವರು ಅಂತಃಕಲಹಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಹಾಭಾರತದ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ 36 ವರ್ಷದೊಳಗಾಗಿಯೇ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ನಿರ್ಜನವಾದ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಸಮುದ್ರ ನುಂಗಿತಂತೆ. ಇದು ಗುಜರಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾಣಕತೆ. ಆದರೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ಇದರ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಆರಂಭವಾಗುವುದು ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದಿಂದಲೇ. ಆ ವಂಶದ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಸೆಲ್ಯೂಕಸನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಕಾಠಿಯಾವಾಡವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅಡಳಿತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ವೈಶ್ಯ ಪುಷ್ಯಗುಪ್ತ ಇವನಿಂದ ಹಾಗೆ ನೇಮಿತವಾದ ಒಬ್ಬ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ (ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿ). ಜುನಾಗಢದ ಸುದರ್ಶನ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದವನೀತನೇ. ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಅರಸುಮನೆತನ ಮೌರ್ಯರ ಅಧೀನತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತೆಂದೂ ಬಿಂದುಸಾರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ 16ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆ ಮನೆತನದ ಪಿಂಗಲ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದನೆಂದೂ ಹೇಳಿದೆ. ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯವನರ ತುಶಾಷ್ಟ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅಶೋಕನ 14 ಬಂಡೆ ಶಾಸನಗಳು ಜುನಾಗಢದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಮೌರ್ಯರ ಅವನತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳು ಬೇರೆಯವರ ಅಧೀನವಾದರೂ ಕಾಠಿಯವಾಡದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆ ವಂಶದ ಅರಸನೊಬ್ಬ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ವಾಯವ್ಯದಿಂದ ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥಿಯನರು ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿದರು. ಗ್ರೀಕರ ರಾಜ ಡೆಮಿಟ್ರಿಯಸ್‌ನ ಇಬ್ಬರು ಸೇನಾನಿಗಳು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಪೋಲೊಡೋಟಸ್‌ (ಪ್ರಶ.ಪೂ 175 - ಪ್ರಶ.ಪೂ 156) ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಅವನ ಬಳಿಕ ಮಿನಾಂಡ‌, ಅನಂತರ ಇವನ ಮಗನಾದ 1ನೆಯ ಸೋತ‌ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದರು. ಸೋತರನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಸತ್ರಪನಾದ (ಕ್ಷತ್ರಪ) ಇಮ್ಮಡಿ ಅಪೋಲೊಡೋಟಸ್ ಕಾಠಿಯಾವಾಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿದ. ಕ್ಷತ್ರಪ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯ ಬಿರುದು. ಇದೆ ಮುಂದೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಳಿದ ಮನೆತನಗಳ ಹೆಸರೂ ಆಯಿತು. ಅಂತೆಯೇ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಾಳವ, ಕಾಠಿಯಾವಾಡ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಗಳಲ್ಲಿ ಆಳತೊಡಗಿದ ಕ್ಷತ್ರಪರು ಭೂಮಕ ಮತ್ತು ನಹಪಾಣರು. ಇವರು ಕ್ಷಹರಾತ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ನಹಪಾಣನ ರಾಜ್ಯ ನಾಸಿಕದಿಂದ ಸರ್ಪಾರಕದವರೆಗೂ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವನನ್ನು ಶಾತವಾಹನ ಕುಲದ ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಸೋಲಿಸಿ, ಅಶಿಕ, ಅಸಕ, ಮುಲಕ, ಸುರಠ, ಕುಕರ, ಅಪರಾಂತ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಆದರೆ ಸುರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಾಳವ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಹಿಡಿತ ಕ್ರಮೇಣ ಸಡಿಲವಾಯಿತು. ಕ್ಷತ್ರಪರಾದ ಚಷ್ಟನ ಮತ್ತು ರುದ್ರದಾಮರು ಶಾತಕರ್ಣಿಯನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡರು. ರುದ್ರದಾಮನ ಕೃಳಗಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ, ಆರ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪಹ್ಲವ ಕುಲೈಪನ ಮಗನಾದ ಸುವಿಶಾಖ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಈತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಹಾವಳಿಯಿಂದ ಒಡೆದು ಹಾಳಾದ ಸುದರ್ಶನ ಸರೋವರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರುದ್ರದಾಮನ ಬಳಿಕ ಅವನ ಮಗ ದಾಮಘಸದ ಆಳಿದ. ಅವನ ಬಳಿಕ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅಂತಃಕಲಹಗಳುಂಟಾಗಿ, ಸೇನಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಅಭೀರರು ಕೊನೆಗೆ ಈ ಭಾಗದ ಅರಸರಾದರು. 236 - 239ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಈಶ್ವರದತ್ತ ಅಭೀರ ಕುಲದವರು. 4ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಕರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಗುಪ್ತರ ಇಮ್ಮಡಿ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ದಂಡೆತ್ತಿ ಶಕರ 3ನೆಯ ರುದ್ರಸಿಂಹನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಅವನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡ. ಸ್ಕಂದಗುಪ್ತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಅವನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಪರ್ಣದತ್ತ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನ ಅನಂತರ ಇವನ ಕೈಕೆಳಗಿನ ಭಟಾರ್ಕ ಇಲ್ಲಿ ಆಳತೊಡಗಿದ. ಈತ ಮೈತ್ರಿಕ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನು. ವಲ್ಲಭಿನಗರವನ್ನು ಈತ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಜುನಾಗಢ (ಗಿರಿನಗರ) ತನ್ನ ಮೊದಲಿನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ವಲ್ಲಭಿನಗರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಭಿಶಕೆ ಎಂಬ ಒಂದು ಕಾಲಗಣನೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅದು ಮೈತಕರ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ತವಾಗಿದೆ. ವಲ್ಲಭಿ ಶಕೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತರ ಶಕೆ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂದೂ ಈ ಎರಡರ ಮೊದಲ ವರ್ಷ ಪ್ರ. ಶ. 319 ಎಂದೂ ಅನೇಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರಾದರೂ ಇದಿನ್ನೂ ಸರ್ವಸಮ್ಮತವಾಗಿಲ್ಲ. - ಸು. 472ರಲ್ಲಿ ಭಟಾರ್ಕನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಮೈತ್ರಿಕ ವಂಶದ ಅರಸರು ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ - 776 ರವರೆಗೆ - ವಲ್ಲಭಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಳಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವರು ಗುಪ್ತರ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ವಾಕಾಟಕರ ಅಧೀನತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರು. ವಾಕಾಟಕ ಹರಿಷೇಣನ ಮಗಳಾದ ಚಂದ್ರಲೇಖೆಯನ್ನು ಮೃತಕ 1ನೆಯ ಧ್ರುವಸೇನ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ. ಹರಿಷೇಣನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮಂಡಸರಸ್ತಂಭ ಶಾಸನದ ಮಾಳವದ ಯಶೋಧರ್ಮ ಸೋಲಿಸಿ ಧ್ರುವಸೇನನನ್ನು ತನ್ನ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯಶೋಧರ್ಮನ ವಿಜಯ ಕ್ಷಣಿಕವಾದ್ದಾಗಿದ್ದು ಧ್ರುವಸೇನ ಮನಃ ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಸಾಮಂತ ಎಂಬ ತನ್ನ ಮೊದಲಿನ ಬಿರುದುಗಳನ್ನೇ ಧರಿಸಿದ. ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸು. 525ರಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಭಿನಗರದಲ್ಲಿ ಜೈನರ ಮಹಾಸಭೆಯೊಂದು ನೆರೆದಿತ್ತು. ಇಮ್ಮಡಿ ಧರಸೇನನ (569 – 589) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೌಖರಿ ಕುಲದ ಈಶಾನವರ್ಮ ಮೈತ್ರಕರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ. ಧರಸೇನನ ತಂದೆಯಾದ ಗುಹಸೇನ ಮಹಾರಾಜನೆಂದು ಬಿರುದಾಂಕಿತನಾಗಿದ್ದ. ಆದರೆ ಆಗ ಈತ ಪುನಃ ಮಹಾಸಾಮಂತ ಪದವಿಯಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇವನ ಮಗ 1ನೆಯ ಶೀಲಾದಿತ್ಯನ (590-615) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವನ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡು ಪೂರ್ವ ಮಾಳವ ಸಹ ಇವರಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಯುವಾನ್‌ಚಾಂಗ್‌ ನಮೂದಿಸಿರುವ ಮೊ ಲ ಪೊದ (ಮಾಳವ) ಶೀಲಾದಿತ್ಯ ಇವನೇ ಎಂದು ಹಲವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದು ಮಾಳವದ ಅರಸನಾಗಿದ್ದ ದೇವಗುಪ್ತನಿಗೂ ಕಳಚುರಿಗಳಿಗೂ ಹೋರಾಟಗಳಾದವು. ಆ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅನಂತರ ಕನೌಜಿನ ಶ್ರೀಹರ್ಷನೂ ಗೌಡ ದೇಶದ ಶಶಾಂಕನೂ ಪಾಲುಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಶೀಲಾದಿತ್ಯ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಶಾಂಕನ ಬೆಂಬಲಿಗನಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ದೇವಗುಪ್ತನ ಮರಣಾನಂತರ ಹರ್ಷ ಮಾಳವವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸದೆ ಅದು ಶೀಲಾದಿತ್ಯನ ಕರಗತವಾಯಿತೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಶಶಾಂಕ ಸತ್ತ ಕೂಡಲೇ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಮೈತ್ರಕರ ಮೇಲೆರಿ<noinclude></noinclude> c4fwx2dgsab7s1331500fnzu8ix6jak 104 117332 312567 2026-04-29T10:37:10Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 290 ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಳಿದ ಸುಲ್ತಾನರ ನಾಣ್ಯಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವನ್ನು ಮೊದಲು ಅಚ್ಚು ಹಾಕಿಸಿದವನು 1ನೆಯ ಅಹಮದ್ ಷಹ. ಸುಲ್ತಾನರ ನಾಣ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ತಾಮ್ರದಲ್ಲಿ ಎರ... 312567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>290 ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಳಿದ ಸುಲ್ತಾನರ ನಾಣ್ಯಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವನ್ನು ಮೊದಲು ಅಚ್ಚು ಹಾಕಿಸಿದವನು 1ನೆಯ ಅಹಮದ್ ಷಹ. ಸುಲ್ತಾನರ ನಾಣ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ತಾಮ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಕ ಹೊಯ್ದಂಥವು. ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅಪರೂಪ. ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಅಹಮದ್‌ನಗರ (ಇದ‌), ಮುಸ್ತಫಾಬಾದ್ (ಗಿರಿನಗರ), ಮಹಮದಾಬಾದ್ (ಚಂಪಾನೇರ್) ಮತ್ತು ಖಾನ್ಸುರಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಟಂಕಸಾಲೆಗಳಿದ್ದುವು. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಇವುಗಳ ಸೂಚನೆ ಇರದೆ ಕೇವಲ ಷಹರ್ ಇ ಮುಕರಮ್ ಎಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಚ್ಚಾನನ ಹೆಸರನ್ನು ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದು, ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಟಂಕಸಾಲೆಯ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಷಹರ್ ಇ ಮುಕರಮ್' ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ ಸುಲ್ತಾನ, ಅಲ್ ಅಜ್ಜಮ್ ಎಂಬ ಇವರ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಇವರ ಧರ್ಮಸೂಚಕವಾದ ಅಬು ಅಲ್ ಮುಹಮ್ಮದ್, ಅಬುಲ್‌ ಫತ್, ಅಲ್ ಮುತಸ್ಸಿಮ್ ಬೆ ಅಲ್ಲಾಹ್ ಅಲ್ ರಹ್ಮಾನ್ ಎಂಬ ಮತೀಯ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಮ್ಮಡಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಷಹನ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳ ಛಾಯೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಾರ್ಹವೆಂದರೆ ಇವರ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ನಾಣ್ಯಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶದ ಮೂಲಪುರುಷನಿಂದಾರಂಭಿಸಿ, ಆಳುತ್ತಿರುವ ಸುಲ್ತಾನನವರೆಗಿನ ರಾಜವಂಶಾವಳಿ ಇದೆ. 1ನೆಯ ಅಹಮದ್, 1ನೆಯ ಮಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಬಹದೂರ್ ಷಹ-ಇವರ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. ಮುಮ್ಮಡಿ ಮಹಮದ್ ಮತ್ತು ಇಮ್ಮಡಿ ಮುಜಫರರ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು 185 ಗ್ರೇನ್ ತೂಕದವು. ಮೊದಲ ಅರಸರ ನಾಣ್ಯಗಳು 176-180 ಗ್ರೇನ್ ತೂಗುತ್ತವೆ. ಬೆಳ್ಳಿ ನಾಣ್ಯಗಳು 163-176 ಗ್ರೇನ್, ಅರ್ಧನಾಣ್ಯಗಳು 88 ಗ್ರೇನ್, ಕಾಲು ನಾಣ್ಯಗಳು 44 ಗ್ರೇನ್ ತೂಕದವಾಗಿವೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ಮಹಮದ್ 229 ಗ್ರೇನ್ ತೂಕದ ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಹಾಕಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅವನ ನಾಣ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 148 ಗೇಟ್ ಕೊಡವುಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಅನ್ನಿಲ್‌ವಾಡದ ಚಾಳುಕ್ಯರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ವೈಭವದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಆಳಿದರೂ ಅವರ ನಾಣ್ಯಗಳೊಂದೂ ಸಿಗದಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ. (ಜಿ.ಬಿ.ಆರ್.ವಿ.ಎಸ್) ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ : ಭಾರತ ರಾಜ್ಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ನಮೂದಾಗಿರುವ 18 ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಗುಜರಾತಿನ ಪ್ರಾಂತಭಾಷೆ. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಗುಜರಾತಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ನೆಲೆಸಿರುವ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಏಷ್ಯ, ಅಪ್ಪಿಕಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಜನ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಗುಜರಾತಿ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ 46,091,617 (2001), ಗುಜರಾತಿ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ತಾನಿ ಇದೆ. ಸಹಜವಾಗಿ ಇವೆರಡು ಭಾಷೆಗಳೂ ಕ್ರಮೇಣ ಬೆರೆಯುತ್ತ ಬಂದಿವೆಯಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಕಟ್ಟಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಯಾವ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿವೆಯೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ವಾಹ್ಮಯ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇದರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪರಂಪರೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಉಪದೇಶಾತ್ತು ಗದ್ಯ ಹಾಗೂ ಭಾವಗೀತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸಾತ್ಮಕ (ಅಥವಾ ಮಾಗಧ) ಪದ್ಯ ರೂಪದ ರಚನೆಗಳು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಗುಜರಾತಿ ಲಿಪಿ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯ ಸುತ್ತು ಬರಹದ ರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಕಳೆದ ಆರೇಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ತಾನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಮಹಾಜನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ವರ್ಣಮಾಲೆ ಸಂಸ್ಕೃತಜನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅಕ್ಷರಗಳ ಆಕಾರ ದೇವನಾಗರಿಯನ್ನು ತುಂಬ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಗುಜರಾತಿಯು ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ (ಭಾರೋಪೀಯ) ಭಾಷಾ ಪರಿವಾರದ ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ (ಭಾರತೀಯ ಇರಾನಿ) ಉಪವರ್ಗದ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ (ಭಾರತೀಯ-ಆರ್ಯ) ಶಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಶಾಖೆಯ ಎರಡು ಮುಖ್ಯಕವಲುಗಳು (ಉತ್ತರದ ಕವಲು-ಪಹಾಡಿ. ಪಂಜಾಬಿ, ಲಹಂದ, ಸಿಂಧಿ, ಕಚ್ಚಿ, ಪೂರ್ವದ ಕವಲು-ಬಂಗಾಲಿ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಮತ್ತು ಒರಿಯ) ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ತರುವಾಯ ಪಶ್ಚಿಮ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ನಡುವಣ ಶಾಖೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಕವಲೊಡೆದವು. ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಷೆಗಳ (ಮರಾಠಿ-ಕೊಂಕಣಿ) ಬೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಷೆಗಳೂ (ಗುಜರಾತಿ, ರಾಜಸ್ತಾನಿ, ಭೀಲಿ) ನಡುವಣ ವಲಯದ (ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಂದಿ) ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. ನಡುವಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಾಮವಾಚೀ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗದ ಆ ಕಾರಾಂತ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಓ ಕಾರಾಂತ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಈ ಬೇರ್ಪಡೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಘೋಡ (ಕುದುರೆ) ರೂಪವೂ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಡೊ ರೂಪವೂ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ವರ್ಗದ ಭಾಷೆಗಳೂ ನಪುಂಸಕ ಲಿಂಗವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಭೀಲಿಯೂ ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ ಹಾಗೂ ರಾಜಸ್ತಾನದ ಉಪಭಾಷೆಗಳೂ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತವೆ. 241. 204 €1 ene b c d 4 b * 12 cam 2 R S 3H: es: * - @ eru 23 TR ಮ ಧ್ವನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಗುಜರಾತಿ ಧ್ವನಿಮಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಎಂಟು ಸ್ವರಗಳ - ಇ, ಎ € ಉ ಓ ಆ ಅಆ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನ ಹಾಗೂ ಣ ಗಳ ಮತ್ತು ಲ ಮತ್ತು ಳ ಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಧ್ವನಿಘಟಕಗಳು, ಆರು ಸ್ವರಗಳೂ – ಇ ೯, ಉ d, ಆ, ಆ ಅನುನಾಸಿಕಗಳಾಗಿಯೂ ಬರಬಹುದು. ಎಲ್ಲ ಸ್ವರಗಳೂ ಘೋಷ ಅಥವಾ ಆರ್ಧಘೋಷ ಸ್ವರಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಬಾರ್ (ಹನ್ನೆರಡು) ಬಾರ್ (ಹೊರಗೆ) (ಆರದ ಕೆಳಗಿನ 1 ಅರ್ಥಶನ ಸ್ವರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಾರ್ (ಹೊರೆ) ನಂಥ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅರ್ಧಘೋಷಸ್ವರ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಭಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರವಾದ ಆ ಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಸ್ವರಗಳ ಮಾತ್ರೆಗೆ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಮಹತ್ತ್ವವಿಲ್ಲ. ಲಿಪಿಯಲ್ಲೇನೋ ಇ, ಉ, ಕಾರಗಳ ಹಸ್ವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಣಗಳಿವೆ; ಈ ಮತ್ತು d ಕಾರಗಳಿಗೆ (ದೇವನಾಗರಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಣಗಳಿಲ್ಲ. ವ್ಯಾಕರಣ : ನಾಮರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳನ್ನೂ ಎರಡು ವಚನಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷ್ಯ, ವಿಶೇಷಣ ಮತ್ತು ಕೃದಂತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಮತ್ತು ನಪುಂಸಕ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಏಕ ಮತ್ತು ಬಹು ವಚನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ವಿಭಕ್ತಿ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಮೂರು ವಿಭಕ್ತಿ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು: ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಏಕವಚನ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಬಹುವಚನ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ರೂಪ. ಈ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುಲ್ಲಿಂಗ ನಾಮಪದಗಳು ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು<noinclude></noinclude> jknbbgi9ydja4ed55zz35l11mnsllou 104 117333 312568 2026-04-29T10:37:28Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಪುಂಸಕ ಲಿಂಗನಾಮಪದಗಳು ಮೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಬಲ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಗಳಾವುವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ದಿಕ್ಕೂ ನಂಥ ಮಲ್ಲಿಂಗದ ನಾಮಪದ ಹಾಗೂ... 312568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಪುಂಸಕ ಲಿಂಗನಾಮಪದಗಳು ಮೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಬಲ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಗಳಾವುವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ದಿಕ್ಕೂ ನಂಥ ಮಲ್ಲಿಂಗದ ನಾಮಪದ ಹಾಗೂ ಮಾಥ ನಂಥ ನಪುಂಸಕ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಬಹುದು. ಪರೋಕ್ಷ ಏಕವಚನ ಏಕವಚನ ಬಹುವಚನ ಮಾಥ್ + ಉ ಬಹುವಚನ ಮಾಥ್ + ಆ ಮಾಥಾ ಹಾಥಿ (ಆನೆ) ಮತ್ತು ಮಚ್ಛ‌ (ಸೊಳ್ಳೆ) ಯಂಥ ಸಬಲ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ವಿಭಕ್ತಿರೂಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ, ದಿಕ್ಕಿ (ಮಗಳು), ತಮಾಕು (ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು), ಬೋ (ರಿಬ್ಬನ್), ಸತ್ತಾ (ಅಧಿಕಾರ) ದಂಥ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಲರುಗಳನ್ನಾಗಲೀ ವಚನ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಹಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಪರಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓ ಎಂಬ ಹೊಸ ಬಹುವಚನ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು (18 ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈಚೆಗೆ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸಹಿತವಾದ ಬಹುವಚನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾ: ದಿಕ್ + ಆ ದಿಕ್ + ಆ + ಓ (ಮಕ್ಕಳು) - ಮಾಥ್ + ಆ ಮಾಥ್ + ಆ + ಓ (ತಲೆಗಳು) ಗುಜರಾತಿ ಪುರುಷವಾಚಕ ಸರ್ವನಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವಿವಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಾವೇಶಿ ಸರ್ವನಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೂಪಗಳಿವೆ: ಅಮೆ (ನಾವು-ಅಸಮಾವೇಶ), ಆಪ್‌ಣೆ (ನಾವು-ಸಮಾವೇಶಿ). ಕ್ರಿಯಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ವಚನ ರೂಪ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪರಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಅವಸ್ಥಾ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯಾರೂಪಗಳನ್ನು (ಮೂಡ್ಸ್) ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋ (ಇರು) ಎಂಬ ಸಹಾಯಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಯುಕ್ತವಾದ ಬಹುಪದ ರಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣಕಾಲಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವರ್ತಮಾನಕಾಲ. ಭೂತಕಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಾಲಿಕ ರೂಪಗಳು ಕೃದಂತಗಳಾಗಿದ್ದು, ನಾಮಪದಗಳಂತೆಯೇ ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರಕ ರೂಪಗಳಂತೆಯೇ ಧಾತುರೂಪಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಬಹುದು. ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಎರಡು, ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಹೀಗೆ ಕ್ರಿಯಾರೂಪನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯಾರೂಪ ಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ ಇತರ ಪರುಷಗಳು ಬೋಲ್+ಏ ಬಹುವಚನ ಬೋಲ್+ಇಏ ಏಕವಚನ ಬಹುವಚನ ಉಪ ಭಾಷೆಗಳು : ದಕ್ಷಿಣ, ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಗುಜರಾತ್‌ ಮತ್ತು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ-ಇವು ಗುಜರಾತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಭಾಷಾ ವಲಯಗಳು. ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನತರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆರು ಸ್ವರ (~ ಮತ್ತು 0 ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉತ್ತರದ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಭೀಲಿ ಭಾಷೆಯ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅನುನಾಸಿಕ ~ ಅಥವಾ ಇ ಅನುನಾಸಿಕ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವಿವೃತ ~ ಅಥವಾ ೬ ಆಗಿಯೂ ಬದಲಾಗುವುದು ಹಾಗೂ ಕ ಕಾರ ಗ ಕಾರಗಳು ಇ, ಏ ಅಥವಾ ಯ ಕಾರದ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಚಕಾರ ಜ ಕಾರಗಳಾಗಿ ತಾಲನ್ನೀಕರಣಕ್ಕೊಳ ಗಾಗುವುದು-ಇವು ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಗುಜರಾತಿ ಉಪಭಾಷೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಯ ಕಾರವಿದ್ದರೆ ವರ್ಣವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುವುದು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪಭಾಷೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ. ಹೀಗಾಗಿ ಶಿಷ್ಟ ಆಸ್ಕೋ ರೂಪ ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಯೋ ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಭಾಷಾಶೈಲಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುವೆಂದರೆ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಗುಜರಾತಿನ ಕರಾವಳಿಯ ಬೆಸ್ತರ ಮಾತು. ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ವಂದಿಮಾಗಧೀಯ ಹಾಗೂ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಜನಸಮುದಾಯಗಳ ಮಾತು. ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಇಸ್ಮಾಯಿಲೀ ಖೋಜಾಗಳ ಮಾತು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಗುಜರಾತಿನ ಪಾರ್ಸಿಗಳ ಮಾತು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಗುಜರಾತಿನ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ೩೪೧ ಉಪಭಾಷೆಗಳು. ಸುಶಿಕ್ಷಿತ, ಮೇಲು ಜಾತಿಯ ಜನಸಮುದಾಯದ ಮಾತೇ ಆಧುನಿಕ ಶಿಪ್ಪ ಗುಜರಾತಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. (ಪಿ.ಬಿ.ಪಿ.) ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ : ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಗುಜರಾತಿನ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ಕಚ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಭಾಗಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಮೌಂಟ್ ಅಬುವಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಪರ್ಯಾಲೋಚನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಹಮದಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತೀ ಸುಲ್ತಾನಿಕೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವ ವರೆಗೆ, ಗುಜರಾತು ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ತಾನಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಲೇ ಟೆಸ್ಸಿಟೊರಿ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಜರಾತಿಯೆಂದು ಹೆಸರಾಂತ ಈ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜಸ್ತಾನೀ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೂ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಇದನ್ನು ಮಾರೂ ಗುರ್‌ಜರ್ (ಮಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತುಗಳ ಭಾಷೆ) ಎಂದೇ ಕರೆಯಬೇಕೆಂದು ಯು. ಜೆ. ಜೋಷಿಯವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗುಜರಾತ್‌ ಮತ್ತು ಲಾಟ (ದಕ್ಷಿಣ ಗುಜರಾತ್) ದೇಶಗಳ ಜನಗಳ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಬಹು ಹಳೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಉದ್ಯೋತನಸೂರಿಯ ಕುವಲಯ ಮಾಲಾ (ಪ್ರಶ. 798) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಗ್ರಂಥ ಭಾರತ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಲಾಟಗಳ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಅಲ್ಲಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ ಇದು: 'ಬಳಿಕ ಆತ ಗುಜ್ಜರರನ್ನು (ಗುಜರಾತ್ ದೇಶದವರನ್ನು ಕಂಡ. ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಮೆದ್ದು ಪುಷ್ಪರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಧಾರ್ಮಿಕರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿಷ್ಣಾತರು ಮತ್ತು 'ನೌರೇ ಭ' ಮುಂತಾದ ಉಗ್ಗಡಣೆಗಳು ಅವರ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದವು.' ಬಳಿಕ ಆತ ಲಾಟರನ್ನು ಎಂದರೆ ಲಾಟದೇಶದ ಜನರನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವರು ಸ್ನಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೈಗೆ ಶ್ರೀಗಂಧವನ್ನು ಬಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಲೆಯನ್ನು ಆ ಕಡೆ ಈ ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಂಗಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದವು. 'ಅಂಹನ್ ಕೌತುಂಹ' ಮುಂತಾದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಅವರು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ತೆಳ್ಳನೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲೂ ಲಾಟದಲ್ಲೂ ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಭಾಷೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕುರಿತು ಯಾವುದನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ; ಆದರೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಪಭ್ರಂಶ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿತ್ತೆಂದು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಭೋಜ (1000) ತನ್ನ ಸರಸ್ವತೀ ಕಂಠಾಭರಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಈ ಮಾತು ಒತ್ತು ನುಡಿಯಾಗಿದೆ. ಆತ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಅಪಭ್ರಂಶೇನ ತುಷಂತಿ ಸೇನ ನಾನೇನ ಗುರ್ಜರಾಃ (ತಮ್ಮ ಅಪಂಭ್ರಂಶದಿಂದಲೇ ಗುರ್ಜರರು ಸಂತುಷ್ಟಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಒಲ್ಲರು.) ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನೆಂಬ (1000) ಪ್ರಾಕೃತ ವೈಯಾಕರಣಿ ಅಪಭ್ರಂಶದ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಗುರ್ಜರೀ ಎಂಬೊಂದನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲದರ ಮಥಿತಾರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ದೇಶದ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಅಪಭ್ರಂಶದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ (ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜಸ್ತಾನೀ ಭಾಷೆ) ಹುಟ್ಟಿತು ಎಂದು. ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಭಾಷೆಗಳೆಲ್ಲ ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆ ಅಪಭ್ರಂಶದ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ವಿಕಾಸಗೊಂಡವೆಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯ. ಅಪಭ್ರಂಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಲು ಇದು ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಈಗಿಷ್ಟು ಹೇಳಿದರೆ ಸಾಕು. ಅಪಭ್ರಂಶ ಮೊದಲು ಜನರಾಡುವ ಒಂದು ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕೃತವನ್ನು ಬೇಗ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಬಂದ ಜನರಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು ಅಪಭ್ರಂಶ. ಆ ಬಳಿಕ ಅದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆ ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರದೊಂದು ವಿಪುಲ ಸಾಹಿತ್ಯರಾಶಿ ಈಗಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಅಪಭ್ರಂಶ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಹಾಗೂ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ನೇಪಾಲಗಳ ವರೆಗೆ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಕವಿಗಳು ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಡನೆ ಈ ಅಪಭ್ರಂಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<noinclude></noinclude> kl2y84l8wh2gqijmoosmk8ghpgwlp09 104 117334 312569 2026-04-29T10:37:51Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 289 ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆದರೆ ಚಾಳದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (12-1304) ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲೂ ರಾಜಸ್ತಾನದಲ್ಲೂ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಅಪಭ್ರಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯರಾಶಿಯೊಂದಿತ್ತು. ಅದು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ನ... 312569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>289 ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆದರೆ ಚಾಳದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (12-1304) ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲೂ ರಾಜಸ್ತಾನದಲ್ಲೂ ಚಾಳುಕ್ಯರ ಅಪಭ್ರಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯರಾಶಿಯೊಂದಿತ್ತು. ಅದು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ನಮಗೀಗ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ತೇಲುವ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನೇಕ ದ್ವಿಪದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೈನ ಸಾಧು ಹೇಮಚಂದ್ರ (1087-174) ತನ್ನ ಪ್ರಾಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಪಭ್ರಂಶದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೂಡಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಈ ದ್ವಿಪದಿಗಳು ಯಾವ ಗ್ರಂಥದ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆಯೋ ಆ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹೇಮಚಂದ್ರನನ್ನು ಸಿದ್ಧರಾಜ ಜಯಸಿಂಹ ಎಂಬ ಅರಸ ಕೋರಿದ. ಇದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಬೆಳಸು ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಉದಾಹೃತಪದ್ಯಗಳು 11 ಮತ್ತು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಗುಜರಾತಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ವಸ್ತುತಃ ಹೇಮಚಂದ್ರ ಉದ್ಧರಿಸಿರುವ ಪದ್ಯಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಆ ಭಾಗದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಹೇಮಚಂದ್ರ ಉದಹರಿಸಿರುವ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ವೀರರಸವನ್ನೂ ಶೃಂಗಾರ ರಸವನ್ನೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರಸಗಳೇ ಆ ಕಾಲದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬಹುಪ್ರಧಾನ ರಸಗಳಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆ ಕಾಲದ ಜನಜೀವನದ ಕೆಲವು ಮುಖಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಭಾಷಿತಗಳಾಗಿವೆ; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಜೈನ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಪದ್ಯಗಳ ಮನೋಜ್ಞವಾದ ಶೈಲಿ, ಚಿತ್ರಮಯವಾದ ಕಲ್ಪನೆ, ಸಮರ್ಥವಾದ ಉಪಮೆಗಳು ಆಗಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹೇಮಚಂದ್ರನ ತರುವಾಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು (ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿರುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು) ಬರೆದ ಅನೇಕ ಲೇಖಕರು ಇಂಥ ಅಪಭ್ರಂಶ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೇರುತುಂಗನ ಪ್ರಬಂಧ ಚಿಂತಾಮಣಿ (1305) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರಾಜ ಜಯಸಿಂಹ ಜುನಾಗಡದ ಅರಸ ಖಂಗಾರನನ್ನು ಕೊಂದಾಗ, ಅವನ ರಾಣಿಗೆ ಸೋನಲ ದೇವಿ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಅನೇಕ ಅಪಭ್ರಂಶ ದುಹಾಗಳು ಉದ್ಭತವಾಗಿವೆ. ಈ ದುಹಾಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಎಲ್ಲವೂ ಈಗಿನ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಭಾಷೆ ಈಗಿನ ಜನರಾಡುವ ಭಾಷೆ, ಇವು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಗುಜರಾತಿನ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ದುಹಾಗಳು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಅನುಸೂತವಾಗಿ ಇಳಿದು ಬಂದು ಇಂದೂ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಸ್ತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಜಾವೇರ್‌ಚಂದ್ ಮೇಘಾನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದ್ವಾಂಸರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1. ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಜರಾತೀ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ಅವಧಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಹೇಮಚಂದ್ರನಿಂದ ಮುಗ್ಧಾವಬೋಧ ಔಕ್ತಿಕವೆಂಬ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥದ (1394) ವರೆಗೆ. ಈ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ ಭಾಷೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಈ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ. 2. ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಿಂದ 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದವರೆಗೆ, ಎಂದರೆ, ಪ್ರೇಮಾನಂದ ಮಹಾಕವಿ ಇನ್ನು ತರುಣನಾಗಿ ಪ್ಯಾಗಿನವರೆಗೆ. 3. ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ 1853ರವರೆಗೆ ಎಂದರೆ, ಪ್ರೇಮಾನಂದನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕವಿತಾಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಹು ಸಮರ್ಥ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದ ದಯರಾಮನವರೆಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಅವಧಿ: ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ರೂಪಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. (1) ರಾಸು, ರಾಸ, ಅಥವಾ ರಾಸೋ -ಇದು ಮತೀಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಅಖ್ಯಾನ, (2) ಕಥಾ, (3) ಅನ್ಯಾಪದೇಸ, (4) ಫಾಗು ಅಥವಾ ವಸಂತಕಾಲದ ಕವಿತೆ, (5) ಬಾರಾಮಾಸೀ ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಕವಿತೆ, (6) ಮಾತೃಕಾ ಮತ್ತು ಕಕ್ಕ ಎಂದರೆ ನೀತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಪದ್ಯಗಳು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೂ ಒಂದೊಂದು ಅಕ್ಷರಮಾಲಿಕೆಯ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. (7) ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಭಾವಗೀತೆಗಳು, (8) ಗದ್ಯಕೃತಿಗಳು (9) ಔಕ್ತಿಕಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಕುರಿತ ಗುಜರಾತಿ ಗ್ರಂಥಗಳು. ಈ ರೂಪಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇತರ ಕೆಲವೂ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಅನುಸೃತವಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದವು. ಈ ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಪ್ರಣೀತವಾದ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾಷಾ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪುಟ್ಟ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಗ್ರಂಥಕರ್ತರನ್ನಾಗಲೀ ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದು ಕೂಡ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿ : ಇಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹ ಮೆಹತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ನರಸಿಂಹ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಜುನಾಗಡದಲ್ಲಿನ ನಾಗರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ. ತನ್ನ ಅತ್ತಿಗೆಯ ಕಾಟದಿಂದ ಈತ ಭಕ್ತಿಯತ್ತ ತಿರುಗಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡರಿಂದ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಭಕ್ತಿಪಂಥಗಳನ್ನು ಈ ಕವಿ ಬಹುಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಿ ಕವಿತಾ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ನುಡಿಗೊಡುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈತ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ, ಸಮಾಜದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಸತ್ತರೂಢಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಗಮನವನ್ನೂ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಬೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಅವರನ್ನು ಅವರ ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ನರಸಿಂಹನ ಒಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪದ್ಯದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿ ಹರಿಜನ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡರು. ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈತನ ವೈಷ್ಣವ ಜನತೋ ಎಂಬ ಕವಿತೆ ಈತನ ಜೀವನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಹು ವಿಶದವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ನರಸಿಂಹನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ ಜ್ಞಾನಭಕ್ತಿಶೃಂಗಾರ ಪರವಾದ ಪದಗಳು, ಈತನ ಶೃಂಗಾರ ಬಹಳ ಸಲ ಅಷ್ಟು ನವಿರಾಗಿರದೆ ಅಸಂಸ್ಕೃತವೆನಿಸಿದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಪದಗಳಲ್ಲಿನ ಈತನ ಶೈಲಿ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ತುಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು. ಯಾರ ಹೆಸರು ಎಲ್ಲರ ಮನೆಮಾತಾಗಿದೆಯೋ ಅಂಥ ಮಹಾಭಕ್ತಳೂ ಅಸಮಾನ ಕವಯಿತ್ರಿಯೂ ಆದ ಮೀರಾಬಾಯಿಯ (1499-1547) ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಗುಜರಾತೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಯಾವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೂ ಸಮಗ್ರವೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಗುಜರಾತು ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ತಾನಗಳೆರಡೂ ಮೀರಾಬಾಯಿ ತಮಗೆ ಸೇರಿದವಳೆಂದು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲೂ ರಾಜಸ್ತಾನದಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ಭಾಷೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿತ್ತೆಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡರೆ ಈ ವಿವಾದ ಕೊನೆಗಾಣುತ್ತದೆ. ರಾಜಸ್ತಾನದ ಮೆಡ್ತಾ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅರಸನಾದ ರಾವ್ ದೂದಾಜೀ ಎಂಬ ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತನ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಮೀರಾ, ಈಕೆಯನ್ನು ಚಿತ್ತೋಡಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಾಣಾಸಿಂಗ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಾಮಸಿಂಹನ ಮಗ ಭೋಜರಾಜನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮದುವೆಯಾದ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದೊಳಗೆಯೇ ಮೀರಾ ವಿಧವೆಯಾದಳು. ತನ್ನ ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತಿಯ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೂ ಆಕೆಗೂ ಮನಸ್ಸು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ ಆಕೆ ಮೇವಾಡವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಳು. ಮೀರಾ ಯಾವ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ ರಚಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವಳ ಪ್ರತಿಭೆ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗತೊಡಗಿತು. ಆಕೆಯ ಅತಿ ಮನೋಹರವಾದ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಭಾವವಾದ ಅವಳ ಕೃಷ್ಣಪ್ರೇಮ ಹರಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಮೀರಾ ತನ್ನ ಪ್ರಭುವಿನ ಹಂಬಲವನ್ನು ಚೆಲುವಾದ ಕೆಲವೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತು ಪ್ರಖರ ಪ್ರತಿಭಾವಿಲಾಸದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಅತಿಮಧುರ ಭಾವಗೀತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಭಾಲಣ ಮತ್ತು ಪದ್ಮನಾಭ ಎಂಬುವರು ನರಸಿಂಹನ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗುಜರಾತೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾದ ಆಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದವ ಕವಿ ಭಾಲಣ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಈತನನ್ನು ಕೆಲವರು ಆಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಜನಕನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾನ್‌ಹಡದೇ ಪ್ರಬಂಧವೆಂಬ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದ ಕವಿ ಪದ್ಮನಾಭ. ಮುಖ್ಯ ಅಖ್ಯಾನ ಲೇಖಕರಾದ ಭಾಲಣ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮಾನಂದ ಎಂಬಿಬ್ಬರ ನಡುವಣ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಾಕರ್ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುದಾಸರು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರೇಮಾನಂದನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆ ಆಖೋ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೇದಾಂತ ಕವಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಒಂದೆರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಈತ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿದವ. ಈತನ ಆಖೋಗೀತ (1659), ಅನುಭವ ಬಿಂದು ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಓದಿದರೆ ಅವು ವೇದಾಂತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕುರಿತ ಗ್ರಂಥಗಳೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಖೋವಿನ ಶೈಲಿ ಪೆಡಸಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈತನ ದಾರ್ಶನಿಕ ಪದಗಳ ಪರಿಯೇ ಬೇರೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯ ಸೌಕರ್ಯವೂ ಒದಗಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿ ನರಸಿಂಹ<noinclude></noinclude> 04nj8awmt262oek78ico4sdpz9jmrr9 104 117335 312570 2026-04-29T10:38:06Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆಹತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ರಚನೆಗಳಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ರೂಪಗೊಂಡಿರುವ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಉಪದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಈತನದೇ ಆದ ಛಪ್ಪಾಗಳಿಂದ, ಎಂದರೆ, ಆರು ಸಾಲಾಗಿ ರ... 312570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆಹತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ರಚನೆಗಳಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ರೂಪಗೊಂಡಿರುವ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಉಪದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಈತನದೇ ಆದ ಛಪ್ಪಾಗಳಿಂದ, ಎಂದರೆ, ಆರು ಸಾಲಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಛೋಪಾಯಿ ಗಳಿಂದಲೂ ಪುಷ್ಪಗೊಂಡಿದೆ. ಕವಿ. ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಆಖೋ ತುಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದಾರ್ಶನಿಕ ಆಖೋವಿನ ಹಿಂದುಗಡೆಯೇ ಪ್ರೇಮಾನಂದ (1634-1700) ಗೋಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆಖ್ಯಾನ ಕವಿ, ನಾಕರನ ಸಾಹಿತ್ಯಕರ್ಮದ ಬೀಡಾದ ವಡೋದರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನೀತ, ಉವನು ಅನೇಕ ಆಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ನಳಾಖ್ಯಾನ, ಸುದಾಮ ಚರಿತ್ರೆ, ಮಾಮೇರುಣ್ (ನರಸಿಂಹ ಮೆಹತನ ಜೀವನ ಚರಿತೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು ಮತ್ತು ದಶಮಸ್ಕಂಧ ತುಂಬ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಪ್ರೇಮಾನಂದನ ಕೃತಿಗಳು ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕ ಮನಮುಟ್ಟಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಪ್ರೇಮಾನಂದ ಎಲ್ಲ ಗುಜಾರಾತೀ ಕವಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಚ್ಚಗುಜರಾತೀ ಕವಿ. ಆತನನ್ನು ಜನತೆ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಗುಜರಾತೀ ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳ ಜೀವನಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆತ ಬಹು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೂ ವಿಶದವಾಗಿಯೂ ಕಂಡಿದ್ದಾನಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕೆಲವು ಸಲ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಮಹಾ ಪಾತ್ರಗಳ ಗುಜರಾತೀರೂಪ ಮೂಲದ ಘನತೆಗೆ ಭಂಗ ತರುವಂತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಾನಂದನಿಗೆ ಅದೊಂದು ಮೂಲಧನವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಗುಜರಾತೀ ಜನರ ಅನುಭವದ ಮಿತಿಗೆ ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತರಲು ಅದು ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರೇಮಾನಂದನ ವಿಪುಲ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ವಾಂಸನೊಬ್ಬ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಗುಜರಾತಿನ ಸಮಾಜದ ಅನೇಕ ಮುಖಗಳ ನೈಜಚಿತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆ ಅದು ಅತ್ಯುಕ್ತಿಯಾಗಲಾರದು. ಕಥೆ ಹೇಳುವುದರಲ್ಲೂ ವರ್ಣನೆಗಳಲ್ಲೂ ಗುಜರಾತೀ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಾನಂದನಿಗೆ ಸರಿಸಮವಾದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆತನಿಗೆ ಬಹು ದಕ್ಷವಾದ ಶೈಲಿಯೂ ವಿಪುಲವಾದ ಭಾಷಾಪ್ರಭುತ್ವವೂ ಇದೆ. ಆತನ ಕವಿತೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಪಭ್ರಂಶದ ಕಥಾ - ಕಾವ್ಯಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜನರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಿದ್ದ ದೇಸೀ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಈ ದೆಸೆಯಿಂದ ಆತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹಾಡುವವರು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಭೆಗಳಲ್ಲೂ ಜನರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರೇಮಾನಂದ ಆಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಪರಮೋಚ್ಚಸ್ತರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿರುವ ಕವಿ. ಆತನ ಹಿಂದೆಯೂ ತರುವಾಯವೂ ಯಾರೂ ಈ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರೇಮಾನಂದನ ತರುವಾಯ ಶಾಮಲಭಟನೆಡೆಗೆ (17181765) ಬರುತ್ತೇವೆ. ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವಿಪುಲವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಹಮದಾಬಾದಿನ ಒಂದು ಹರವಿನಲ್ಲಿ ಈತ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಮುಂದೆ ಖೇಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಖಿದಾಸ್ ಎಂಬೊಬ್ಬ ಜಮೀನುದಾರನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದ. ಶಾಮಲನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ, ಆತನ ಕಥಾಪುಸ್ತಕಗಳು. ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಬಹುತರವಾಗಿ ವಿಕ್ರಮ ಭೋಜ ಮತ್ತು ಇಂಥ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಶೂರರ ಕತೆಗಳ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಜೈನ ಲೇಖಕರು ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ವಿಪುಲ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳಿಗೆ ತಾನು ತುಂಬ ಋಣಿ ಎಂದು ಶಾಮಲ ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ food ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲೂ ಕಥೆ ಹೇಳುವುದರಲ್ಲೂ ಶಾಮಲ ತುಂಬ ಗಟ್ಟಿಗ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈತನ ಕಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹರಡಿದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆಗಳೆಲ್ಲ ಮೂಲೆಪಾಲಾಗಿ ಜನ ಅವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಟ್ಟರು. ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಮಲನ ಸ್ಥಾನ ಆಖ್ಯಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಾನಂದನದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಅವಧಿ: ಪ್ರಾಚೀನ ಕವಿತಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕೊನೆಯ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ದಯಾರಾಮ (1783-1853), ಈತ ವಡೋದರದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಚಾಂದೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜೀವಿತ ಕಾಲದ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ಚಾಂದೋಡಿಗೆ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ದಘೋರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. ಈತ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿದವ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆ ಪರಿಶ್ರಮಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈತ ಪಂಡಿತನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತ, ಗುಜರಾತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಈತ ವಜ, ಮರಾಠಿ, ಪಂಜಾಬೀ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ೩೪೩ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಪದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯ ಪಂಥದ ನಿಷ್ಕಭಕ್ತನಾದ ಈತ ಆ ಪಂಥದ ಶುದ್ದಾದೈತ ದರ್ಶನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಕವಿ ಎಂಬ ಈತನ ಮಹಾಯಶಸ್ಸು ಇವನ ಕೃತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ, ಎಂದರೆ ಈತನ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಪಿಯರ ಪ್ರಣಯವನ್ನು ಕುರಿತ ಭಾವಗೀತಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೇನು ಕಾರಣ ಎಂದರೆ, ಈ ಗರಬೀಗಳು ಗುಜರಾತಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಗರ್‌ಬಾ ನರ್ತನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಗರಬೀಗಳು ಅನೇಕ ಶತಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ. ಇವು ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕವಿಯನ್ನು ಅಮರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. ದರು 300 ಅಂಕಗಲೇ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಮೊಗಲರ, ಸೇಷ್ಟೆಗಳ ಪ್ರಭುತ್ವ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯಕವಾಡರೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬ್ರಿಟಿಷರೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನರದನೆಂದು ಜನಾಖ್ಯಾತನಾಗಿ ನವೋದಯದ ಕಹಳೆಯನ್ನೂದಿದ ನರ್ಮದಾಶಂಕರನೆಂಬ ಕವಿ 1833 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥನಾದ. ಆದರೆ ಆತ ಗತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆ, 1844 ರಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾರಾಮ ಮಂಛಾರಾಮ ಮೆಹತಾಜೀ ಎಂಬ ಗುಜರಾತಿನ ಪ್ರಥಮ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಸೂರತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಾನವ ಧರ್ಮ ಸಭೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಒಂದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲೂ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯವನ್ನೆಸಗಿರುವ ಗುಜರಾತ್ ಭಾಷಾ ಸಂಘ (ಈಗಿನ ಗುಜರಾತ್ ವಿದ್ಯಾಸಭಾ) ಎ. ಕೆ. ಫೋರ್ಬ್ ಎಂಬ ಗುಜರಾತಿನ ಪ್ರಥಮ ಆಂಗ್ಲ ಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ ದಲಪತರಾಮ-ಇವರಿಂದ 1848 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ನರ್ಮದಾಶಂಕರ ಈ ಸಂಘಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಗದ್ಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಬೊಂಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವರ್ಧಕ ಸಭೆಯ ಮುಂದೆ 1851 ರಲ್ಲಿ ಓದಿದ. ಈ ಸಂಗತಿ ನಡೆದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ, 1857 ರಲ್ಲಿ, ಬೊಂಬಾಯಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸಯುಗ ಆಗಲೇ ಉದಿಸಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜನ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಸಂಗಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಬಂಧ, ನಾಟಕ, ಕಾದಂಬರಿ, ಸಣ್ಣ ಕಥೆ, ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು, ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಬೆಳೆಸಲು ಸಾಹಿತಿಗಳು ಯತ್ನಗೊಂಡರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮರಾದವರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಗುಜರಾತಿನ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕಲೆಗಾರ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲೇಳುವ ಹೊಸ ತರಂಗಗಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ತೆರದೇ ಇದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ರೂಪಗಳೆಲ್ಲ ಈಗಿನ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಪ್ರದವಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಲೇಖಕರ ಹೆಸರನ್ನು ಸಹ ಎತ್ತಿ ಹೇಳಲು ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೋ ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಕರ್ತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು- ಇವು ಕೂಡ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು- ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡಬಹುದು, ಅಷ್ಟೆ. ಈಗ ನಮ್ಮ ವಿವೇಚನೆ 19ನೆಯ ಶತಮಾನವನ್ನು ದಾಟಿ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಗಾಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕವಿತೆ: ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದಲೂ ಸಮಾಜ ಪರಿಷ್ಕರಣದ ಭಾವನೆಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ನರದ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಆತನ ಶೈಲಿ ಅಷ್ಟು ನವುರಾಗಿಲ್ಲ ಸಕಲ ವಿಶಾರದನಾದ ನರಸಿಂಹರಾಲ್ ಎಂಬಾತನ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಕೆಲವು ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ಮಣಿಶಂಕರಭಟ್ಟ (ಕಾಂತ) ಮತ್ತು ಕಲಾಪೀ ಎಂಬವರು ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹರಾದ ಸಮಕಾಲೀನರು. ಅನೇಕ ದ್ವೇಯಪೂರ್ಣ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ಅತಿ ಮನೋಹರವಾದ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿರುವ ಕವಿ ನಾನಾಲಾಲ ಆಧುನಿಕ ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ವಿಲಕ್ಷಣಕವಿ. ವಿದ್ವಾಂಸ - ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಕವಿಯಾದ ಬಿ. ಕೆ. ಥಾಕೂರ್ ಎಂಬಾತ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಸುಂದರರಾಮ್ ಮತ್ತು ಉಮಾಶಂಕರ ಜೋಶಿ ಎಂಬವರು ಥಾಕೂರ್ ಪಂಥದ ಕವಿತ್ವವನ್ನು ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇವರು ಥಾಕೂರ ನಂತಲ್ಲದೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಗಳಿಂದ ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೋಶಿ (1967) ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಕವಿಶ್ರೇಷ್ಠ (ನಿಷೀತ್), ಶೇಷ್ (ಆರ್. ವಿ. ಪಾಠಕ್) ಮತ್ತು ಮುಸಿಕಾ‌ (ಆರ್. ಸಿ.<noinclude></noinclude> kb0iwzqjrwsl4g7q6h4i909t3osa0j5 104 117336 312571 2026-04-29T10:38:19Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ೩೪೪ ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರೀಮ್) ಎಂಬವರು ಶ್ಲಾನ್ಯವಾದ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮನ್‌ಶುಖಿಲಾಲ್ ಜ್ಞಾವೇರಿ, ಸ್ನೇಹರಶ್ಮಿ, ಚಂದ್ರವದನ ಮೆಹತಾ ಬೇಟೆ, ಕರ್‌ ಸಂದಾಸ್ ಮಾಣಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಂದೂಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ, ರಾಜೇಂದ್ರಷ... 312571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>೩೪೪ ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರೀಮ್) ಎಂಬವರು ಶ್ಲಾನ್ಯವಾದ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮನ್‌ಶುಖಿಲಾಲ್ ಜ್ಞಾವೇರಿ, ಸ್ನೇಹರಶ್ಮಿ, ಚಂದ್ರವದನ ಮೆಹತಾ ಬೇಟೆ, ಕರ್‌ ಸಂದಾಸ್ ಮಾಣಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಂದೂಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ, ರಾಜೇಂದ್ರಷಹ ಮತ್ತು ನಿರಂಜನ ಭಗತ್ ಎಂಬವರು ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಜರಾತೀ ಕವಿಗಳು. ನಾಟಕ: ನರದ ಸಾಹಿತ್ಯಗುಣವುಳ್ಳ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ರಣಛೋಡ್‌ಭಾಯ್‌ ಉರಾಂ ಎಂಬಾತ ನಾಟಕರಂಗದ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿರುವ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಗುಜರಾತಿ ನಾಟಕಕಾರ, ಈತನದಾದ ಮೇಲೆ ನಭುಭಾಯಿಯ ಕಾಂತಾನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಮಣ್ ಭಾಯ್ ನೀಲಕಂಠನ ರಾಯ್‌ನೋ ಪರ್ವತ ಎಂಬ ನಾಟಕಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಇವೆರಡೂ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠಗುಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ನಾಟಕಗಳು. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಕೆ. ಎಂ. ಮುನ್ನಿಯ (ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ) ಗದ್ಯನಾಟಕಗಳತ್ತಲೂ ಬಟುಬಾಯಿಯ ಏಕಾಂಕ ನಾಟಕಗಳತ್ತಲೂ ನಾವು ಬರುತ್ತೇವೆ. ಉಮಾಶಂಕರ ಜೋಶಿ ತುಂಬ ಯಶಸ್ವಿಗಳಾದ ಮಾದಿಗ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನ ಚಂದ್ರವದನ ಮಹತ, ತಾನೇ ಒಳ್ಳೆ ನಟನೂ ನಿರ್ದೇಶಕನೂ ಆಗಿದ್ದು, ರಂಗವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ರೀಮತಿ ಹಂಸಾ ಮೆಹತ ಪೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರಿನ ಎರಡು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಸ್ವಂತ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಯಶವಂತ ಪಾಂಡ್ಯ, ಆರ್. ಸಿ. ಪರೀಖ್, ಜಯಂತೀಲಾಲ್, ಶ್ರೀಧರಾಣಿ, ಚುನಿಲಾಲ್ ಮಡಿಯಾ, ಗುಲಾಬ್‌ದಾಸ್ ಬೋಕ‌, ಪುಷ್ಕರ್ ಚಂದರವಾರ್ಕರ್ ಎಂಬವರು ಇತರ ಯಶಸ್ವೀ ನಾಟಕಕಾರರು. ಕಾದಂಬರಿ: ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡವು. ಆದರೆ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲೇ ಬರೆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಥಮ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದರೆ 1868ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂದಶಂಕರನ ಕರಣ್ ಫೆಲೋ ಎಂಬುದು. ಆ ಕಾದಂಬರಿ ವಸ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗುಜರಾತಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಿಂದ ಆರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು. ಇದು ಪಕಟವಾದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಗೋವರ್ಧನ ರಾಮನ ಸರಸ್ವತೀ ಚಂದ್ರವೆಂಬ ಕಾದಂಬರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಬರುವ ಜನ ತನ್ನನ್ನು ಕಡೆಗಾಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಮೆರೆಸುವ ಬಹು ಘನವಾದ ಕಾದಂಬರಿ ಇದು. ಕೆ.ಎಂ. ಮುನ್ಸಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಕತೆಯನ್ನು ಕಳಕಳನೆ ಹೊಳೆವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸುವಂತೆ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿವೆ. ಗುಜರಾತಿ, ಹಿಂದೀ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪುನರುಜ್ಜಿವನಕ್ಕಾಗಿ ಮುನ್ನಿ ದಂಪತಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳು ಅದ್ವಿತೀಯವಾದುವು. ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನ ಭಾರತದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾಗದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಯುಗಮೂರ್ತಿ ವಾರ್ತಾಕ‌ ಎಂದು ನ್ಯಾಯವಾಗಿಯೇ ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೊಗಳುವ ರಮಣಲಾಲ ದೇಸಾಯಿ ನಾಟಕಗಳು, ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು, ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಹೀಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ದಿವ್ಯ ಚಕ್ಷು ಎಂಬುದು ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಮೇಘಾನಿ, ಧೂಮಕೇತು, ಚುನಿಲಾಲ್ ಷಹ, ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಪಟೇಲ್, ಗುಣವಂತರಾಯ್ ಆಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ದರ್ಶಕ ಎಂಬುವರು ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು. ಮಡಿಯಾ, ಪೆಟೇಕರ್, ಚಂದರವಾರ್ಕರ್, ಪೀತಾಂಬರ್ ಪಟೇಲ್, ಮುಂತಾದವರು ಕಿರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು. ಸಣ್ಣಕಥೆ: ಮಲಯಾನಿಲ (ಕಾಂಚನಲಾಲ್ ಮೆಹತ) ಮೊದಲು ಆಮೇಲೆ ಮಟುಭಾಯ್ ಕಾಂತಾವಾಲಾ ಮತ್ತು ಕೆ. ಎಂ. ಮುನ್ನಿಯವರು ಯಶಸ್ವೀ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್.ವಿ. ಪಾಠಕ್ ಅವರು ಧೂಮಕೇತು ಮತ್ತು ದ್ವಿರೇಶ್ ಎಂಬ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ರಮಣಲಾಲ್ ದೇಸಾಯಿ, ಮೇಘಾನಿ, ಸೋಪಾನ್, ಉಮಾಶಂಕರ್, ಸುಂದರಂ, ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಪಟೇಲ್, ಗುಲಾಬ್‌ದಾಸ್, ಮಡಿಯಾ, ಪೆಟೇಕರ್ ಮುಂತಾದವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಥಾಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮನೋಹರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳೂ ಆತ್ಮಕಥೆಗಳೂ ರಚಿತವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುವುದು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಆತ್ಮಕಥೆ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಬರೆಹಗಳಿಂದಾಗಿ ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಬಹು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನರ್ಮದನೂ ಬಳಿಕ ಅಂರ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲಣ ಧಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮಣಿಲಾಲನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಇತರರೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪೈಕಿ, ಆನಂದ ಶಂಕರ ಧ್ರುವ, ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿ, ಕಾಕಾ ಕಾಲೇಲ್‌ಕರ್ ಮತ್ತು ಮಶುವಾಲರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಲಘು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸೈರವಿಹಾರಿ (ಆರ್.ವಿ.ಪಾಠಕ್), ಜ್ಯೋತೀಂದ್ರ ದಾವೆ, ದೂರ್‌ಕಾಲ್, ವಿ.ಕೆ. ವೈದ್ಯ, ಮುನಿಕುಮಾರ ಭಟ್, ಜಿ.ಎಲ್.ಮೆಹತ. ನವಲ್ ರಾಂ ತ್ರಿವೇದಿ ಮತ್ತು ಇತರರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು: ಎ.ಕೆ. ಫೋರ್ಬ್ ಮತ್ತು ಕವಿ ದಲಪತರಾಮ ಎಂಬವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಮಾತಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲದರ ಶೋಧನೆಗೆ ತೊಡಗಿದಂದಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಜಲಾಲಶಾಸ್ತ್ರಿ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಗುಜರಾತಿ ಯಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಥಮ ಶಬ್ದಕೋಶವಾದ ನರ್ಮಕೋಶಕ್ಕೆ ನಮ್ಮದ ಪೀಠಕೆಯನ್ನೂ ಬರೆದಂದಿನಿಂದ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ಉಪಕ್ರಮಿಸಿವೆ. ಪ್ರವೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಈ ದಿವಸ ಈ ಕೃತಿಗಳು ಹಳೆಯವೆನ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರ ತುಂಬ ಪ್ರಧಾನವಾದುದೆಂಬುದನ್ನು ಬಲು ಹಿಂದೆಯೇ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕಂಡುಕೊಂಡ ವಿಷಯವನ್ನು ಇವು ಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಎನ್. ಬಿ. ದಿವೇಟೆಯಾ ಎಂಬ ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯ ಘನ ಪಂಡಿತ. ತಾನು ಬೊಂಬಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ವಿಲ್ಸನ್ ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತೋಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈ ದಿವಸ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಂಘವೊಂದು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ. ನರದನ ತರುವಾಯ ಅನೇಕ ಗುಜರಾತೀ ಶಬ್ದಕೋಶಗಳು ರಚಿತವಾಗಿವೆ; ಇವನ್ನು ಕುರಿತ ವ್ಯಾಸಂಗವೇ ತುಂಬ ಕುತೂಹಲಜನಕವಾಗಿದೆ. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಶೀರ್ವಚನದಿಂದ ಪುಷ್ಟಿಗೊಂಡು, ಗುಜರಾತ್ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಿಂದ 1929ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಾರ್ಥ ಜೋಡಣಿ ಕೋಶ, ಗುಜರಾತೀ ಶಬ್ದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಶಿಷೀಕರಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವಾಯಿತು. ವಿಷಯಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಸರಿಸುವ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಂಘಗಳೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಡೋದರ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಕೆಲಸ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ವಡೋದರ ಸಂಸ್ಥಾನ ವಿವಿಧ ಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ 1500ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲದೆ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂಥ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ವಡೋದರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಚ್ಚುಹಾಕಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ವಡೋದರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಗಾಯಕವಾಡರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಕಟನೆಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಲಭಿಸಿತು. ಅಹಮದಾಬಾದಿನ ಗುಜರಾತ್ ವರ್‌ನಾಕ್ಯುಲರ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಈಗಿನ ಗುಣಾತ್ ವಿದ್ಯಾಸಭಾ) 500 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ 500ಕ್ಕೂ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.; ಅದರ ಕಾರ್ಯ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಫೋರ್ಟ್ಸ್ ಗುಜರಾತೀ ಸಭಾ, ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿಯ ಗುಜರಾತ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಹ ಶ್ಲಾಮ್ಯವಾದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಕಾಲದಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರತಂತ್ರ ಸಂಬಂಧೀ ಗ್ರಂಥಗಳು ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗರಿಗಾಗಿ ರಚಿತವಾದವು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು- ಹಳೆಯ ವಡೋದರ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಸಯ್ಯಾಜೀ ಜ್ಞಾನ ಮಂಜೂಷ್‌ದಂಥವು-ಪ್ರೌಢ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿತವಾದವು. ಸದಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತವಾದುದರಿಂದ ಈ ದಿವಸ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವೆಂದೆನಿಸದಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವನ್ನು ವಿದ್ಯಾವಂತರು ಮುಂಚೆಯೇ ಮನಗಂಡಿದ್ದರೆಂಬ ಬಗೆಗೆ ಇವು ದೊಡ್ಡ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಂತಿವೆ. ಕೊನೆಗೆ ನಾವು ವೈಜಾರಿಕ ಕಟ್ಟಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತೇವೆ. ವೈಕಂ ಕಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಕೋಶವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಜರುಗಿವೆ. ಹಳೆಯ ವಡೋದರ ರಾಜ್ಯದ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ಟಿ.ಕೆ. ಗಜ್ಜರ್ ಎಂಬಾತ ಒಂದು ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾಗದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಇದರ ಕೈಬರಹದ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಓರಿಯಂಟಲ್<noinclude></noinclude> tdkqwcmojidijkzjr5cmp55iw5e3mws 104 117337 312572 2026-04-29T10:38:41Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗುಜರಾತ್ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ - ಗುಜ್ರಾಲ್, ಐ.ಕೆ. ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬರೋಡದ ಪುಸ್ತಕಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಪಿ.ಜಿ.ಷಾಹ, ಎಂ.ಪಿ ದೇಸಾಯಿ, ವೈ ಜಿ. ನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಮತ್ತು ಬರೋಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವ... 312572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>ಗುಜರಾತ್ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ - ಗುಜ್ರಾಲ್, ಐ.ಕೆ. ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬರೋಡದ ಪುಸ್ತಕಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಪಿ.ಜಿ.ಷಾಹ, ಎಂ.ಪಿ ದೇಸಾಯಿ, ವೈ ಜಿ. ನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಮತ್ತು ಬರೋಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೂ ಇಂಥ ಕಟ್ಟಕೋಶವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ. ಅನೇಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಭಾರತ ದೇಶಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ, ಒಂದು ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯದ ಕೆಲಸವೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲ ಕೃತಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. (ಬಿ.ಜೆ.ಎಸ್.) ಸಮಕಾಲೀನ ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ಉಮಾಶಂಕರ ಜೋಶಿ, 1985ರಲ್ಲಿ ಪನ್ನಲಾಲ್ ಪಟೇಲ್ ಮತ್ತು 2001ರಲ್ಲಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೇಶವಲಾಲ್ ಷಹ ಅವರು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಕವಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು. * ಗುಜರಾತ್ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ : 1920ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅಹಮದಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಶಿಸ್ತಿನ ಯುವಜರನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೈಗೊಂಡು 1932ರಲ್ಲಿ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಅಂದಿನ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು. 1935ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೂ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ ಭಾಗವಹಿಸುವದಾಗಿ 1942ರಲ್ಲಿದನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಆಮೇಲೆ 1945ರಲ್ಲಿ ಮನಃಚೇತನಗೊಂಡಿತು. 1947ರಲ್ಲಿ ಇದರ ವತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹದೇವದೇಸಾಯ್ ಸಮಾಜಸೇವಾ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1963ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವುಳ್ಳ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ: ಪದವಿ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತು ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಅಜೀವಪರ್ಯಂತ ಇದರ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದರು ಕುಲಪತಿಗಳಾದರು. ಅನಂತರ ಇದರ ಕುಲಪತಿ ಮುರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆದರ್ಶದಂತೆ ನಾಡಿನ ಮನರುಜ್ಜಿವನಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯಬಲ್ಲ ದಕ್ಷರೂ ಶೀಲಸಂಪನ್ನರು ರಾಜ್ಯರೂ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರಣ ಆದ ಯವಜನರನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಈ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರೂ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯವರೂ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ನಿವಾರಣೆ, ನೂಲುವುದು, ನೀಲಸುವುದು, ಗ್ರಾಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶ್ರಮದಾನ, ಮಾತೃಭಾಷೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ, ಧರ್ಮಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 298 1930ರವರೆಗೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ, ಮರಾಠಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮೊದಲಾದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಇಂಡಾಲಜಿ, ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು, ಔಷಧನಿರ್ಮಾಣಶಾಸ್ತ್ರ, ತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಮುಂತಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಪದವಿಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. 1947ರ ಅನಂತರ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಗಾಂಧೀತತ್ತ್ವ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ಈ ವಿಶೇಷ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮ ಗುಜರಾತಿ, ಏಕ ಘಟಕ ವಸತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವ ಅಂಗೀಕೃತ ಕಾಲೇಜುಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಪದವೀಧರರು ಗುಜರಾತಿನ 200 ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆಶ್ರಮಪಾಠಶಾಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಶುವಿಹಾರದಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ತರಗತಿಗಳ ಎಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಸುವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. (I ACT 1 (ಟಿ.ಆರ್.ಎನ್.) ಗುಜ್ರನ್‌ವಾಲಾ : ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಲಾಹೋರ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ತಹಸೀಲು; ಲಾಹೋರಿಗೆ 64 ಕಿಮೀ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ. ಹಿಂದೆ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಗುಜರರು. ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ ಅಮೃತಸರದ ಶಾನ್ಸಿ ಜಾಟರು ಖಾನ್ಸುರವೆಂದು ಇದನ್ನು ಕರೆದರು. ಆದರೂ ಹಳೆಯ ಹೆಸರೇ ಉಳಿಯಿತು. ಸಿಕ್ಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಬಂತು. ಮಹಾನ್‌ಸಿಂಗನ ಗೋರಿ, ಅವನ ಉದ್ಯಾನ ಇವು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು. ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದ ಎರಡು ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಪೆಷಾವರ್ ರೈಲುಮಾರ್ಗವೂ ಮಹಾ ಹೆದ್ದಾರಿಯೂ ಈ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಿಜೋರಿ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೆಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಜವಳಿ, ಹೆಣಿಗೆ, ವಿದ್ಯುತ್‌ಂಖ ಇವು ಈಚಿನ ತಯಾರಿಕೆಗಳು, ಗುಜ್ರನ್‌ವಾಲಾ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಖಂಡ ಪಂಜಾಬ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. 630ರಲ್ಲಿ ಚೀನದ ಬೌದ್ಧಯಾತ್ರಿಕ ಯುವಾನ್‌ಚಾಂಗ್ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಕಾಯಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ. ಈಗಿನ ಅಸುರಾರ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಇರುವ ಒಡ್ಡು ಗತಕಾಲದ ರಾಜಧಾನಿಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಚರತ್‌ಸಿಂಗ್‌ ಗುಜ್ರನ್‌ವಾಲಾವನ್ನು ತನ್ನ ಆಡಳಿತಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಮುಂದೆ ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ ರಣಜಿತ್‌ಸಿಂಗ್ ಇಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಮಹಾರಾಜನಾದ. 1847ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದರು. ಗೋದಿ, ಹತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿಯ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ 1892ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾಬ್ ನದಿಯ ಕೆಳಕಾಲುವೆಯಿಂದಲೂ 1912ರಲ್ಲಿ ಮೇಲುಕಾಲುವೆಯಿಂದಲೂ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಗುಜ್ರನ್‌ವಾಲಾ ತಹಸೀಲಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 936 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. (ಎಸ್.ಎನ್.ಆರ್.ಇ.) ಗುಜ್ರಾಲ್, ಐ.ಕೆ. : 1919-2012. ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ 12ನೆಯ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಇವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಗುಜ್ರಾಲ್, 1919ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇವರು 23 ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ 1942ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ 1975ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರಖಾತೆಯ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. 1975ರ ಜೂನ್ 12ರಂದು ಅಲಹಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟು ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರ 1976 ಚುನಾವಣೆಯ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಅಸಿಂಧುವೆಂದು ತೀರ್ಪುಕೊಟ್ಟಾಗ ಆ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ರಷ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗಿ ಮಾಸ್ಕೊನಲ್ಲಿದ್ದರು. 1980ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದು ಜನತಾ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿದರು. 1989ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತದ ಜಲಂಧರ್‌ ಲೋಕಸಭೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಪ್ರಧಾನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ಪ್ರತಾಪಸಿಂಗ್‌ರ (ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್‌) ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರ ಖಾತೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ರುಬಿಯ ಸಯೇದ್‌ ಅಪಹರಣದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅಪಹರಣಕಾರರೊಡನೆ ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಲು ಗುಜ್ರಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಶ್ರೀನಗರಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಕುವೈತ್ ಮೇಲೆ ಇರಾಕ್ 1990 ಆಗಸ್ಟ್ 2ರಂದು ಧಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಇದು 1991 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಲ್ಫ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ಕುವೈತ್‌ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಇರಾಕ್ ಕುವೈತ್‌ನಿಂದ ಕಾಲ್ಕೆಗೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಇವರು ಇರಾಕ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆ ಸವಲನದಲ್ಲಿ ಇವರು ಹುಟೀ‌ರನ್ನು ಕುಂಸಿದ್ದು ರ್ಜಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿತ್ತು.<noinclude></noinclude> groz6cy8oqmiqocuns2vzyb587gvbh6 104 117338 312573 2026-04-29T10:38:58Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ೩೪೬ ಗುಟ್ಸ್‌ಕೊ, ಕಾರ್ಲ್ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ - ಗುಡಗುಂಟಿ ಪಾಳೆಯಗಾರರು 1991ರ ಮಧ್ಯಾಂತರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಬಿಹಾರದ ಪಾಟ್ನ (ಪಟಣ) ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಚುನಾವಣೆಯು ರದ್ದಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲ... 312573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>೩೪೬ ಗುಟ್ಸ್‌ಕೊ, ಕಾರ್ಲ್ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ - ಗುಡಗುಂಟಿ ಪಾಳೆಯಗಾರರು 1991ರ ಮಧ್ಯಾಂತರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಬಿಹಾರದ ಪಾಟ್ನ (ಪಟಣ) ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಚುನಾವಣೆಯು ರದ್ದಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಇವರು ಜನತಾದಳ ಪಕ್ಷದ ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. 1996ರ ಚುನಾವಣೆಯ ಅನಂತರ ಅನೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಚ್‌.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾದರು. ಈ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದವರು ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ | ವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಪತನಕ್ಕೆ ಹಾದಿಯಾಯಿತು.. ಸಂಧಾನ ಏರ್ಪಟ್ಟು ನಾಯಕರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುವು ದಾಗಿಯೂ, ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸಲಹಯನ್ನು ಪಡೆಯ ಬೇಕೆಂದೂ ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಸಂಯುಕ್ತ) on) ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿ 00033 ಇ' ನಾಂತ ಸಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಿತು. ಆಗ ಇವರು 1997 ಏಪ್ರಿಲ್ 21ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಇವರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೊಂದರೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಜನತಾ ಪಕ್ಷದವರೇ ಆದ ಬಿಹಾರ್‌ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಲಾಲು ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್‌ ಪಶುಗಳ ಮೇವಿನ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ಈ ಅವ್ಯವಹಾರದ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲು ಸಿ.ಬಿ.ಐ. ಬಿಹಾರಿನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದ ಎ.ಆರ್. ಕಿದ್ವಾಯಿಯವರ ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿತು. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು. ಪಕ್ಷದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಯಾದವ ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಗುಜ್ರಾಲ್ ಯಾದವ್‌ಗೆ ಮಂತ್ರಿಪದವಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಜರುಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಸಿ.ಬಿ.ಐ. ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ ಜೋಗಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ವರ್ಗ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಲಾಲುಪ್ರಸಾದ್‌ ಅವರನ್ನು ಗುಜ್ರಾಲ್ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವರೆಂಬ ಆಪಾದನೆಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅನಂತರ ಯಾದವ್ ಜನತಾದಳ ತೊರೆದು 1997ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನತಾದಳ ಎಂಬ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಹೊಸ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ 17 ಸದಸ್ಯರಿದ್ದರು. ಹೊಸ ಪಕ್ಷ ಗುಜ್ರಾಲ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ತಪ್ಪಿತು. (ದ್ರಾವಿಡ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿನ ಜಲಂಧರ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅಕಾಲಿದಳದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತರಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಿಂತ 1,31,000 ಅಧಿಕಮತದಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ಇವರು 1999ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇವರು ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇವರು 2012ರ ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ನಿಧನವಾದರು. ಗುಜ್ರಾಲ್ ಅವರು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯ ಸರಳ ಮಾತುಗಳ ವಾಗಿ ತಮಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಾಗೆಲ್ಲಾ ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪದಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ವಾಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ಇವರ ಪತ್ನಿ ಶೈಲಗುಜ್ರಾಲ್, ಪಂಜಾಬಿ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಕೆ 2011ರ ಜುಲೈ 11ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು, ಮೂರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ. (ಎನ್.ಎಲ್ .) ಗುಟ್ಸ್‌ಕೊ, ಕಾರ್ಲ್ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ : 1811-78. ಜರ್ಮನ್ ಕಾದಂಬರಿ ಕಾರ, ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ. ಜರ್ಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂರ್ಬ, ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಬಟಟದಲ್ಲಿ ಆದರೆ ಈತನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಈತನ ಪುರೋಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿದವು. ಈತನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮತಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿ ಈತನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾದವು. ಗಯಟೆ ಮಹಾಕವಿಯನ್ನು ರಮ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪಂಥದ ಪ್ರವರ್ತಕನೆಂದು ಜರ್ಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೇಳಿದರೆ, ಗುಟ್ಟಕೊನನ್ನು ಆ ಪಂಥದ ವಿರೋಧಿಗಳ ನಾಯಕನೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈತನ ಹೆಸರು ಜರ್ಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಾದ 1830ರ ಕ್ರಾಂತಿ ಈತನ ಮೇಲೆ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೇರಿನ್ನಬಹುದು. 1835ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಲ್ಲಿ ಡಿ ಡ್ರೈಫೆರಿನ್ ಕಾದಂಬರಿ ವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸ ಲಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಈತ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾರಾಗೃಹವಾಸವನ್ನು ಅನುಭವಿಸ ಬೇಕಾಯಿತು. 1836ರಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದ ಮೂಲತತ್ತ್ವಗಳು (ಟುರ್ ಫಿಲೋಸೋಫಿ ಡೆ‌ ಗೆಶಿಪ್ಪೆ) ಎಂಬ ಉದ್ಯಂಥ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. 1839 ರಿಂದ ಈತನ ನಾಟಕಗಳು ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಈತ ಬರೆದ ನಾಟಕಗಳು 20 ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ವಲ್ಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಪ್ರೇತಸರ್ದಾರರು (ಡೀ ರೆಟೆರ್ ಫ್ರಮ್ ಗೈಸ್) ಮತ್ತು ರೋಮ್ ನಗರದ ಮಾಂತ್ರಿಕರು (ಡೀ ಚಾನೆರೆ‌ ಫಾನ್ ರೋಮ್) ಎಂಬುವು ಅನೇಕ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆನಿಸಿವೆ. ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಸ್ತ್ರೀ ಜೀವನ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಡ್ ಫ್ರೆಡ್ : ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮರಣದ ವಾರ್ಷಿಕಾಬ್ಲಿಕದ ಆಚರಣೆ. ಈಸ್ಟರ್ ದಿನದ ಹಿಂದಿನ ಶುಕ್ರವಾರ ಎಲ್ಲ ಕ್ರೈಸ್ತರೂ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಶಃ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಗಾಡ್ಸ್ ಪ್ರೈಡೆಯಾಗಿದ್ದು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಗುಡ್‌ಡೆ ಆಗಿರಬಹುದು. ಗುಡ್‌ಡ್ ಆಚರಣೆ ಪ್ರಶ. 100ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈಸ್ಪ‌ ದಿನದ ಹಿಂದಿನ ಶುಕ್ರವಾರ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಪ್ರಶ. 300ರ ಅನಂತರ ಆಚರಣೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆಚರಣೆ ಕ್ರೈಸ್ತರೆಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟರು ಅಂದು ದೇವರ ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತುಂಬ ಸರಳ ಸಂಸ್ಕಾರ. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕರ ಆಚರಣೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದದ್ದು. ಅವರ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಗುರುವಾರ ಸಂಜೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಸಂಜೆಯ ಪರ್ಯಂತ ಪೂಜಾವಿಧಾನ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗ. ನಡೆಯುವ (ಜಿ.ಎಚ್.) ಇವರ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ನಿರ್ಧಾರ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದು, ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕೆ.ಆರ್. ನಾರಾಯಣನ್‌ ಆ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಅಲಹಬಾದ್ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಹಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ರಾಜೀವ್‌ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ತನಿಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಜೈನ್ ನಿಯೋಗದ ಮಧ್ಯಾಂತರ ವರದಿಯ ರಹಸ್ಯ ಹೊರಬಿದ್ದು ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಡಿ.ಎಂ.ಕೆ. (ವಿಷ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಗಣಿತುತ್ತದೆ. ಪ್ರಥಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಶುಕ್ರವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ atta ಕಳಗಂ) ಪಕ್ಷ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಎಲ್.ಟಿ.ಟಿ.ಇ.ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಗುಜ್ರಾಲ್ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಡಿ.ಎಂ.ಕೆ. ಸಚಿವರುಗಳಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೈನ್‌ವರದಿಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. 1997 ನವೆಂಬರ್ 19ರಂದು ವರದಿ ಮಂಡನೆಯಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಡಿ.ಎಂ.ಕೆ. ಪಕ್ಷ ಎಲ್.ಟಿ.ಟಿ.ಇ.ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿರುವುದು ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಡಿ.ಎಂ.ಕೆ. ಸಚಿವರನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೀತಾರಾಮ್ ಕೇಸರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಗುಜ್ರಾಲ್ ಮಧ್ಯೆ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. 1997ರ ನವೆಂಬರ್ 28ರಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಂಬಲ ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯಿತು. ಅನಂತರ ಗುಜ್ರಾಲ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟರು. 1998ರಲ್ಲಿ ಗುಡಗುಂಟಿ ಪಾಳೆಯಗಾರರು : ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಲಿಂಗಸುಗೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಸುಗೂರಿಗೆ 19ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ (ಸು. ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಆಳಿದ) ಗುಡಗುಂಟಿಯ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಸು ಮನೆತನ. ಇವರು ಗೋಸಲ ವಂಶದವರು. ಜಕ್ಕಪ್ಪದೇಸಾಯಿ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ಗಡ್ಡಿಲಿಂಗನಾಯಕ ಈ ಮನೆತನದ ಸ್ಥಾಪಕ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಕ್ಕೇರಿ ಪ್ರದೇಶ ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್‌ಶಾಹಿಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಗಡ್ಡಿಲಿಂಗನಾಯಕ ಗುಡಗುಂಟಿ ಪರಗಣದ ಸರದೇಸಾಯಿ ಯಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಆಳಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಇವನು ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್‌ ಶಾಹಿಗಳ ಜೊತೆ ಹೋದಾಗ ಷೇಖ್‌ಮಿನಹಾಜ ಸರದಾರನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ, ಅನಂತರ<noinclude></noinclude> 0f41pktu70jtjcdyo7r1ln9jfune8p6 104 117339 312574 2026-04-29T10:39:36Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ೩೪೮ ಗುಡಾರ 12 15 ಗುಡಾರದ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳು 16 10 4 11 14 17 312574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>೩೪೮ ಗುಡಾರ 12 15 ಗುಡಾರದ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳು 16 10 4 11 14 17<noinclude></noinclude> ecwl9o2j8p1pjlcrl8k1anjqrm7f546 104 117340 312575 2026-04-29T10:39:55Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗುಡಿಕೋಟೆ ಕೂರಲೂ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ರಚಿತವಾಗಿದೆ; ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಬಹುದೇ ಹೊರತು ಮಿಕ್ಕ ಕಡೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವೂ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯೂ ಆದ ಈ ಗುಡಾರದ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು (ಚಿ... 312575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>ಗುಡಿಕೋಟೆ ಕೂರಲೂ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ರಚಿತವಾಗಿದೆ; ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಬಹುದೇ ಹೊರತು ಮಿಕ್ಕ ಕಡೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವೂ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯೂ ಆದ ಈ ಗುಡಾರದ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು (ಚಿತ್ರ 17) ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ೩ : ಮೇಲ್ಟಾವಣಿ ಬಟ್ಟೆ (ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಅದೇ ಬಗೆಯ ಇಳಿಜಾರು). b : ಕಿರುಗೋಡೆ ಬಟ್ಟೆ C : ಚಾವಣಿಯ ಏಣು. ಜ: ತ್ರಿಕೋಣಾಕೃತಿಯ ಬಾಗಿಲು ಬಟ್ಟೆ é : ನಿಲುಗಂಬ. (ಮುಂದಣಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಣ ನಿಲುಗಂಬಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಅಡ್ಡತೊಲೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ). 1: ಬಿಗಿ ಹಗ್ಗಗಳು. 9 : ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಥವಾ ಮರದ ಗೂಟಗಳು. ಈ ಗುಡಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಐದಾರು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದು, ಬಿಚ್ಚಿಡಬಹುದು; ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವೂ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ತ್ರಾಸ ಗುಡಿಗಾರಿಕೆ ೩೪೯ ಅಣಜಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹರಪನಹಳ್ಳಿ ಪಾಳೆಯಗಾರರಿಂದ ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಗುಡಿಕೋಟೆ ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಭರಮಪ್ಪನಾಯಕನಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಪಾಳೆಯಪಟ್ಟು 1777ರಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ಅಲಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು. ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ. ಚೇರನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಎರಡು ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಒಂದಿಬ್ಬರು ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಹೆಸರು ಅವರು ಆಳಿದ ಕಾಲ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 1676ರಲ್ಲಿ ಸೊಂಡೂರು ರಾಜಪ್ಪನಾಯಕ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದ. ಚೆಲಿಮಿನಾಯಕ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ತಲೆಹೊರೆ, ಗಾಡಿಹೊರ, ಮಿತಸಂತಾನ ಮತ್ತು ನಾಯಿಂದ ತೆರಿಗೆಗಳಿಗೆ ಈ ರಾಜಪ್ಪ ನಾಯಕ ಚೇಕದಕೆರೆ, ಚಿಕೇರು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ವಿನಾಯಿತಿ ಕೊಟ್ಟ. ಇವನ ಮಗ ಇಮ್ಮಡಿ ರಾಜಪ್ಪನಾಯಕ 1690ರಲ್ಲಿ ಪಾಳುಗಾರನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಅವನಿಗೊಬ್ಬ ಸಂಡೂರು ಎಂದು ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ ಮೂಲತಃ ಇವರು ಸಂಡೂರಿನವರಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. (ಸಿ.ಕೆ.ಎನ್.) ಪಡಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ಕೆಲಮೊಮ್ಮೆ ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಚಾವಣಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ಸೋದರನಿದ್ದನೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಹರಡುತ್ತಾರೆ. ಕನಾತು ಬಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳಗಡೆ ಏಕಾಂತ ಕೊಠಡಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಗುಡಾರ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಇರಬೇಕು. ಸೈನ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಟೆಂಟ್‌ ಆಬ್ರಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಶಂಕುವಿನ ಆಕೃತಿಯ ಗಂಟೆ ಡೇರೆ (ಬೆಲ್ ಟೆಂಟ್) ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಎತ್ತರವೂ ವಿಶಾಲವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಹಲಿನ ದಿವಾನಖಾನೆಯಂತೆಯೇ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಮೇಜು ಕುರ್ಚಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಮಾತುಕಥೆ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಬಹುದು. ಇವಲ್ಲದೆ ಛತ್ರಿ ಗುಡಾರ (ಅಂಬೇಲಾ ಟೆಂಟ್), ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿ ಗುಡಾರ (ಬಲೂನ್ ಟೆಂಟ್) ಮೊದಲಾದ ವಿರಚನೆಗಳೂ ಉಂಟು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಂಬಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಗೋಳಾಕಾರದ ಚಾವಣಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಎಳೆದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಸರ್ಕಸ್ಸಿನವರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಟೆಂಟ್ ಸಿನಿಮಾದವರೂ ಊರ ಹೊರಗಿನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಡಾರ ಕಟ್ಟುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನೆಲವನ್ನು ಆಗದು ಕಂಬಗಳನ್ನು ತಂದೆ ಗುಂದ ಎಬ್ಬಿಸುವ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಈಚೆಗೆ ಗುಡಾರಗಳ ಬಳಕೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಸೌಟುಗಳು, ಸೈನಿಕ ಇಲಾಖೆಯವರು, ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕೆಲಸಗಾರರು, ವಾರಾಂತ್ಯ ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗುವ ಕುಟುಂಬದವರು ಬೇಕೆಂದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗುಡಾರಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಕ್ಯಾನ್‌ವಾಸ್‌ ಪ್ರಪಂಚ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವೂ ವಿಶಾಲವೂ ಆಗಿದೆ. ಗುಡಿಕೋಟೆ : ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕಸಬೆಯಿಂದ 28ಕಿಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಗ್ರಾಮ, ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರ ಇದು ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಪಾಳೆಯಪಟ್ಟಿನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆ ಊರಿಗೆ ತಾಗಿ ನಿಂತ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಆ ಕೋಟೆಗೆ ಹೊಂದಿಸಿರುವ ಬಂಡೆಗಳ ಗಾತ್ರ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂತಹುದು. ಬ್ರೂಸ್‌ಫೂಟ್ ಎಂಬಾತ ಇದರ ವಿಷಯವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಯಾವ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಷ್ಟು ಭಾರಿ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ತಾನು ಕಂಡಿಲ್ಲವೆನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಈ ಗುಡಿಗಾರಿಕೆ : ಗಂಧದ ಕಟ್ಟಿಗೆ, ಬೆಂಡು, ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಣ್ಣು-ಇವುಗಳ ಕುಶಲ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಅರಮನೆಗಳ, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ, ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮನೆಗಳ ಮಹಾದ್ವಾರ, ಮೊದಲ ಬಾಗಿಲು, ಛತ್ತು, ರಥ, ಕಿಟಕಿಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿ ಅಲಂಕರಣ ಮಾಡುವುದು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಗಂಧದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೌಶಲವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಯಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರನ್ನು ಈಗ ಗುಡಿಗಾರರೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ ಭಾಗ್ಯವಿಧಾತರು: ತಯಾರಿಸಿದವರು - ಶಾಂಬಾ ಅನಂತ ಶೇಟ ಗುಡಿಗಾರ, ಕುಮಟ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಗುಡಿಗಾರರು ಗೋವದಿಂದ ಬಂದವರು. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೊರಬ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಶಿರಸಿ, ಕುಮಟ, ಹೊನ್ನಾವರ, ಸಿದ್ದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಡೆ, ಬಿಳಿಗೋಡು, ತವಂದೆ, ಬೆಟ್ಟವೇರಲು ಅನೇಕ ಕಡಿದಾದ ಒಳದಾರಿಗಳಿವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಜಿಂಗಿಕೊಪ್ಪ, ತಾಳಗುಪ್ಪ, ಹೊನ್ನಕೇರಿ, ಬನವಾಸಿ, ಕೊಪ್ಪ, ಇಸಳೂರ, ಹೆಬ್ಬಳ್ಳಿ, ರೀತಿಯ ಬಾವಿಗಳಿವೆ. ತೊಟ್ಟಿಲುಬಾವಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದರ ಬಾಯಿ ದೋಣಿಯಂತಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು 35' ಚದುರದ ಚೌಕನೆಯದು. ಇದರ ಒಳಮ್ಮ ಸೈಜುಗಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಶಾ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾಗಿದೆ. ತಾಣ ನೋಡಿದಾಗ ಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಬಾವಿ ತೋಡಿಸಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಬಾವಿಯ ಮೇಲೆ ಮುಂಚಾವಣಿಯಂತೆ ಚಾಚಿ ನಿಂತಿರುವ ಬಂಡೆಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆ ಹಾಗೆ ಇದೆ. ಈ ಚಾಚುಬಂಡೆಗಳು ತೂಗುಬಂಡೆಗಳಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪಾಳೆಯಗಾರ ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆನ್ನಲಾದ ಬೊಮ್ಮಲಿಂಗನ ಕೆರೆಯ ಬಳಿ ಅನೇಕ ನಾಗರಕಲ್ಲುಗಳೂ ಇವೆ. ಕೆಲವು ನಾಗರಕಲ್ಲುಗಳು 6' ಎತ್ತರ ಇವೆ. ಗುಡಿಕೋಟೆಯ ಪಾಳೆಯಗಾರರು ಬೇಡ ಕುಲದವರು. ಇವರು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ತರುಣದಲ್ಲಿಯೇ (ಸು.16ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಗುಡಿಕೋಟೆಗೆ ಹೊಂದಿದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡು ಪಾಳೆಯಪಟ್ಟನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಇವರು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪಾಳೆಯಗಾರರಿಗೆ ಅಧೀನರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಬಿಳಿಚೋಡು ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಪಾಳೆಯಗಾರ 1ನೆಯ ಭರಮಪ್ಪನಾಯಕನ ಹೆಂಡತಿ ಬಂಗಾರವ್ವ ನಾಗಿತಿ ಗುಡಿಕೋಟೆ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಸಂತತಿಯವಳು. ಕೈಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದ ಖರ್ಲೂ, ಬೀಳಗಿ, ಹೆರೂರಗಳಲ್ಲಿನವರು ಗುಡಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ಕೃಷಿಯನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕುಮಟ, ಹೊನ್ನಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಶೆಟ್ಟಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಸಾಗರ ಒಂದಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಇವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶೆಟ್ಟಿಗಳ ಮನೆಮಾತು ಕೊಂಕಣಿಯಾದರೆ ಉಳಿದವರದು ಕನ್ನಡ. ಇವರು ಶೈವ ಧರ್ಮೀಯರು : ಜನಿವಾರ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಮಠ ಶೃಂಗೇರಿ; ಕುಲದೇವತೆಗಳ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಗೋವದಲ್ಲಿವೆ. ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇವರ ಧರ್ಮಕಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಗೌಡ ಚಿತ್ರಕರೆಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು ಇವರಿಗುಂಟು. ಇವರು ಭಾರದ್ವಾಜ, ವಸಿಷ್ಠ, ಗೌತಮ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಕೌಂಡಿಣ್ಯ ಗೋತ್ರದವರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧವಿಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬ ಅವಿಭಕ್ತ ಪದ್ಧತಿಯದು. ಗಂಡಸರು ಗಂಧದ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಹೆಂಗಸರು ಬೆಂಡಿನ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಡಿನಿಂದ ಹೂ, ಹೂಮಾಲೆ, ಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಹೆಂಗಸರು ಮಾಡಿದರೆ, ಬಾಸಿಂಗ, ಮೊಗ್ಗಿನ ತುರಾಯಿಯನ್ನು ಗಂಡಸರೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶ್ರಾವಣ, ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಗುಡಿಗಾರರು ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಇದೂ ಬಾಸಿಂಗ ತಯಾರಿಕೆಯೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಆದಾಯ ತರುವ ಬಾಬುಗಳು, ಗಂಧದ<noinclude></noinclude> qogctidepvi8wlnous6b4otonmoi8ho 104 117341 312576 2026-04-29T10:40:16Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 289 ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಕಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಉತ್ಪಾದನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಯಂತ್ರ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್... 312576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>289 ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಕಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಉತ್ಪಾದನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಯಂತ್ರ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪಾದನ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದೂ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಂಚಿತವಾಗಿಯೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ನವೀನ ಉತ್ಪಾದನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಧಾನ ಹೆಚ್ಚು. ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದುಂಟು. ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾದ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಇವೆ. ಗಿರಣಿಯ ನೂಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆ ನೇಯುವುದು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಕಮ್ಮಾರರಲ್ಲಿ ತಿರುಗು ಯಂತ್ರದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಯಾದರೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಕರಿಂದ ಹಣ ಪಡೆಯುವುದೂ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪರಿಮಿತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಹಣವನ್ನೂ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಗ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಗಳು ಇವಕ್ಕೆ ಹಣ ಒದಗಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಬಿಬಿಡ ಕೆಲಸ ಅನೇಕ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕುಶಲತೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಉಪಯುಕ್ತ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾದ ಕುಶಲತೆಯಿಂದಲೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾದ ಕೌಶಲದ ಬಲದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಉಂಟು. ಕುಶಲ ಕರ್ಮಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತರಬೇತಿಕೊಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಉತ್ಪಾದನ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲಗಳು ಕೆಲವೇ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೃತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮತ್ತು ತೊಡಗುವ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ತರಬೇತು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಬಹಳ ಜನ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ತರಬೇತನ್ನೂ ಪಡೆದಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇವಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳುಂಟು. ಬಂಡವಾಳದ ಅಭಾವ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಪ ಬಂಡವಾಳವೇ ಸಾಕಾದರೂ ಅಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಕೂಡ ಅನೇಕ ಉತ್ಪಾದಕರು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಂತೆ ಇವು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸಾಲಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಉಪಕರಣಗಳು, ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸಾಲಗಳು ಅಗತ್ಯ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು, ತಯಾರಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಲು, ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕೂಲಿ ಕೊಡಲು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಾಲ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸಂಘಟಿತ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಣ ಪಡೆಯಲು ಇವು ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಒದಗಿಸಲಾರವು. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಇವು ಸಂಘಟಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಣ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಬಂಡವಾಳ ಬಹುತೇಕ ಒದಗುತ್ತಿರುವುದು ಸಾಹುಕಾರರು ಮತ್ತು ವರ್ತಕರಿಂದ, ಚಿತ್ತದ ಕೆಲಸ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ. ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅವಕ್ಕೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಶೇಖರಿಸಲು ಹಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು. ಹೆಚ್ಚು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನೂ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಗಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಈ ಅವಕಾಶಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಉತ್ಪಾದಕರು ಕೆಲವು ವಾರಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಕೂಡ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಕೊಂಡು ಶೇಖರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವರು ಅವನ್ನು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಒಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅನುಕೂಲಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಉತ್ಪಾದಕರು ತಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ವರ್ತಕರಿಂದಲೋ ದಳ್ಳಾಳಿಗಳ ಮೂಲಕವೋ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾವು ತಯಾರಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರಿಗೇ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಕಚ್ಚಾಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ವರ್ತಕರಿಂದ ಸಾಲದ ಮೇಲೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಯಾರಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಿದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಹಣ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಶಬ್ದಾಸಾಮಗ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತರ ಮತ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಸಾಕಾಗದ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಉತ್ಪಾದಕರು ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಂತೆ, ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತವಾದ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಲು ಶಕ್ತರಲ್ಲ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಾವೇ ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಅಥವಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಹತ್ತಿರದ ಸಂತೆಗಳಿಗೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ವಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿಯ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿಗೋ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೋ ವಿಕ್ರಯಿಸುವುದುಂಟು. ದಳ್ಳಾಳಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳಿಗರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಂದ ಸಾಲವನ್ನೂ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದು, ತಾವು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೇ ಒಪ್ಪಿಸುವುದುಂಟು. ಅವರು ಆ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲೋ ದೂರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲೋ ವಿಕ್ರಯಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದುಂಟು. ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸರಕುಗಳ ಮಾರಾಟ ಕಷ್ಟವಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇವುಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳೂ ಇವುಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಹಲವು<noinclude></noinclude> nbpdn6ckalm998gm0d2n14lw2kq2jkz 104 117342 312577 2026-04-29T10:40:44Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: ಗುಡ್ನಾಪುರ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ: ಹಿಂದುಳಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗದ, ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್... 312577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>ಗುಡ್ನಾಪುರ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ: ಹಿಂದುಳಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗದ, ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗಿರುವ, ಕೌಶಲಪೂರ್ಣವಾದ, ಉತ್ಪಾದನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಗ್ರಾಹಕರು ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೇ ಬೇಡುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಕೌಶಲ, ಕಚ್ಚಾಸಾಮಗ್ರಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಇವು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ದೇಶದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ವರಮಾನಗಳ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಮತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸಹಾಯಕವಾಗುವುವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿರುವ ಬಂಡವಾಳ, ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕೂಲಿಗಾರರು, ರಾಷ್ಟ್ರದ ವರಮಾನಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತವಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೂ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಇವೆ. ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ. ಅವು ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ. ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಸೂತಿ, ಕೃತಕ ಹೂ, ಗುಂಡು ಸೂಜಿ, ಗುಂಡಿಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಬಟ್ಟೆ, ಆಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆ, ರಟ್ಟಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಆಹಾರ, ಒಡವೆ, ಕುಂಚ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. ಕೆಲವು ವ್ಯವಸಾಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರ ಹೆಂಗಸರು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲೂ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪಿನ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಡುತ್ತಾರ, ಅಟರಿಗೆ ಬೇಕoದ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನಗರದ ಉತ್ಪಾದಕರು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತರ ಅವರು ತಯಾರಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಉಡುಪುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಲಾತ್ಮಕ ವಸ್ತುಗಳೂ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬಹಳವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಕೆಲಸಗಾರರು ಉಡುಪುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಸೂತಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಗುಡಿಸಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದರಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಪಾದರಕ್ಷೆ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಗಂಡಸರೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವು ನಗರಗಳ ಬಳಿ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕೃತಕ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲಾತ್ಮಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸರಿಗೆ, ಗರಿ ಕೆಲಸ, ಪೂಜಾವಸ್ತುಗಳು, ಒಡವೆ, ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸ, ಕೊಡೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಗುಡಿಸಿಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದುವು. ಆಗ ಅವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೃಷಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರದ ಸಾಮಾನು, ಮರದ ತಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಮಚ, ಆಟಿಕೆ, ಚಾಪೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವುದು, ಕುರಿ ಚರ್ಮದಿಂದ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಕೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಂಚು ತಯಾರಿಕೆ-ಇವು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಈಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈಗ ಇರುವ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಂದಿವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರೋದ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ ಇವು ಕ್ಷೀಣ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅನಂತರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿ ಅವುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ನಾನಾ ವಿಧವಾದ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಮತ್ತು ಭೋಗವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮನೆಗೆಲಸದ ಪದಾರ್ಥಗಳಾದ ಕೊಡಗಳು, ನೀರಿನ ಹೂಜಿಗಳು, ಲೋಟಗಳು, ತಟ್ಟೆಗಳು ೩೫೩ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹಿತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಚಿನಿವಾರಿಕೆ ಭಾರತದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಡಿಸಲು ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಇವು ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಹರಡಿವೆ. ಇವು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಧವಾದ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಗರಬತ್ತಿ ಮತ್ತು ಧೂಪ ಸರಕು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕೆಲವು ಸಂಸಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಶ್ರೀಗಂಧದ ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತ ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆ. ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಗಳು, ದೇವರ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೊಂಬು ಮತ್ತು ಬೆತ್ತದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. ಅವು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಬುಟ್ಟಿಗಳು, ಕುರ್ಚಿಗಳು, ಅಚ್ಚ ಮಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಚಗಳನ್ನು ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊಂಬಿನ ಬಾಚಣಿಗೆ, ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳು, ಅಳತೆಕೋಲುಗಳು, ಆಟದ ಸಾಮಾನುಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಬೂದಿ ಹರಿವಾಣಗಳು ಮುಂತಾದ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಸಾಮಾನುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯೂ ಗುಡಿಸಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಯೇ. ಗ್ರಾಮಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗುಡಿಸಿಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳುಂಟು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. (ಎಸ್.ಎನ್.ಎನ್.) ಗುಡ್ಡಾಪುರ : ಉತ್ತರಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಶಿರಸಿ ಅಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಬನವಾಸಿ 200 ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಸು. 8 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮ. ಕದಂಬರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಬನವಾಸಿ ರಾಜಧಾನಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ಸು. 6 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಭಗ್ನವಾದ ಒಂದು ಶಾಸನ ಕಂಬವಿದೆ. ಕಂಬದ ಮೇಲ್ಬಾಗ ಒಡೆದು ಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಡೀ ಕಂಬದ ಉದ್ದ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣ ಕಂಬದ ನಾಲ್ಕೂ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸನವೊಂದನ್ನು ಕೆತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕದಂಬ ರವಿವರ್ಮನ (ಸು.485-519) ಶಾಸನ. ಇದರಿಂದ ಕದಂಬ ಮಯೂರಶರ್ಮನ ತಂದೆ ಬಂಧುಷೇಣ, ತಾತ ವೀರಶರ್ಮ ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ರವಿವರ್ಮ ಮನ್ಮಥನಿಗಾಗಿ ಆಲಯವೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಜಿನಾಲಯವೆಂದು ಓದಿದಲ್ಲಿ ಆಲಯ ಬಾಹುಬಲಿಯದೆಂದು, ಬಾಹುಬಲಿಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ದೇವಾಲಯ 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು ಎಂದು ಧೃಢವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಗುಡ್ನಾಪುರವನ್ನು ಗುಡ್ಡತಟಾಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈಗಲೂ ಗುಡ್ಡಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿದಂತೆ ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ದೊಡ್ಡಕೆರೆಯನ್ನು ಶಾಸನೋಲ್ಲೇಖಿತ ಗುಡ್ಡತಟಾಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಶಾಸನ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಅರಸರ ಅರಮನೆಯಿದ್ದು ಅದರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟ್ಯಶಾಲೆಯಿರುವ ವಿಷಯ, ಕಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಚೈತ್ಯಾಲಯವಿರುವ ವಿಷಯ, ಪದ್ಮಾವತಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರ ಯಕ್ಷಿ ವಿಷಯ (ಇದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಪದ್ಮಾವತಿ ಯಕ್ಷಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚೈತ್ಯಾಲಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದು ಇದೊಂದೆ) ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ 1-10ರವರೆಗಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿವೆ. (ಬಿ.ಆರ್.ಜಿ.) ಈ ನೆಲೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅವು ವಜ್ರ, ನಾಲ್ಕು ಸಮಬಾಹು ಚತುರ್ಭುಜವುಳ್ಳ ಒಂದು ಆಯಾತಾ ಕೃಷಿ, ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ (ಸಾ ಗಂತಿತಿ, ಅಕ್ಷಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಜೆರಿಗಳು. (ಸಲು ಗಂಟೆತ್ತಿ ಚಿತ್ರ ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೊದಲ್ಲಿಯ ಹರಪ್ಪ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಎರಡು ತಾಮ್ರದ ಬಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೇಲೂ ಇದೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.<noinclude></noinclude> 5oyco5ptxax4cb6is2jpade60xv0gap 104 117343 312579 2026-04-29T10:43:24Z Ashwini Rai K 8475 /* ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ */ ಹೊಸ ಪುಟ: 5 ಸೋಮಕುಲ ನೃಪಸಾರ್ವಭೌಮ ಸ ನಾಮ ಮಂಗಳನಿಳಯ ಜಿತಸಂ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೨ ಗ್ರಾಮ ಧೀರ ವಿರೋಧಿಸಾಮಜಸಿಂಹ ದಯಶೀಲ ತಾಮಸನು ಮತಿಗೇಡಿ ಮಾನವ ಪಾಮರನ ಗುಣದೋಷವೆಣಿಸದೆ ಪ್ರೇಮದಿಂದೊಲಿದೆನ್ನ ನೀ ಸಲಹೆಂದು ಕೈಮುಗಿದ ರೂಢಿ... 312579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Ashwini Rai K" /></noinclude>5 ಸೋಮಕುಲ ನೃಪಸಾರ್ವಭೌಮ ಸ ನಾಮ ಮಂಗಳನಿಳಯ ಜಿತಸಂ ಕನಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ದರ್ಶನ-೨ ಗ್ರಾಮ ಧೀರ ವಿರೋಧಿಸಾಮಜಸಿಂಹ ದಯಶೀಲ ತಾಮಸನು ಮತಿಗೇಡಿ ಮಾನವ ಪಾಮರನ ಗುಣದೋಷವೆಣಿಸದೆ ಪ್ರೇಮದಿಂದೊಲಿದೆನ್ನ ನೀ ಸಲಹೆಂದು ಕೈಮುಗಿದ ರೂಢಿಯಲಿ ನಾ ನಿಮ್ಮನರಿಯದ ಮೂಢಮತಿಯ ವಿವೇಕಿ ತುರಗವ ಹೂಡಿದಾಗಲೆ ರಥಕ್ಕೆ ಆದಿಯೊಳರಿದೆನೇ ತಾನು ಮಾಡಿದಪರಾಧಗಳನೊಂದನು ನೋಡಲಾಗದು ಚಿತ್ತದಲಿ ಖಯ ಖೋಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಲಹಬೇಕೆಂದೆರಗಿದನು ಪದಕೆ ಈ ಪರಿಯೊಳೆನಲಾ ನೃಪನ ಸಂ ತಾಪವನು ಪರಿಹರಿಸಿ ನಳನೃಪ ತಾ ಪಿರಿದು ಮಣಿಭೂಷಣಂಗಳನಿತ್ತು ನಸುನಗುತ ಕೋಪವೆನಗಿಲ್ಲೆಂದಯೋಧ್ಯಾ ಭೂಪನನು ಮನ್ನಿಸುವ ಸಮಯದಿ ತಾಪ ರಸ ನೊಡಗೊಂಡು ಬಂದನು ಒಲಿದು ಮೈತ್ರೇಯ ಬಂದ ಮುನಿಗವನೀಶ ಚರಣ ದ್ವಂದ್ವದಲಿ ಚಾಚಿದನು ಮಕುಟವ ನಂದು ಪಿಡೆದೆತ್ತಿದನು ನಸುನಗತಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರ್ದ ಎಂದನೆಲೆ ನಳನೃಪತಿ ನಿನಗೆ ಮು ಕುಂದನೊಲುಮೆಯು ಆವ ಕಾಲದಿ ಸಂದಿರಲು ಇನ್ನಾವುದರಿದಿಲ್ಲೆಂದನಾ ಮುನಿಪ ನಳಚರಿತ್ರೆ : ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಸಂಧಿ ಕಲಿಪುರುಷನಿಂದಾದುದಪಹತಿ ಲಲನೆ ಪುತ್ರರನಗಲಿ ಕಷ್ಟವ ಬಳಸಿದೆಯಲ್ಲಾ ನೊಂದು ಸತ್ಯವ ಬಿಡದೆ ಸಂಚರಿಸಿ ಸುಲಭನಾದ ಕುಲಾಂಗನೆಯ ವತ ಫಲದ ಪುಣ್ಯದಯದಿ ನಿಜಸಿರಿ ಫಲಿಸಿತಿನ್ನಿ ಲೋಕದಲಿ ನಿನಗಾರು ಸರಿಯೆಂದ ಹರಿಯ ನೆಲೆಗೆಡಿಸಿದನು ಪರಮೇ ಶ್ವರನ ಭಿಕ್ಷವನೆತ್ತಿಸಿದ ಸರ ಸಿರುಹಭವ ತಾ ಶಿರವ ಪೋಗಾಡಿದನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕರುಣಹೀನನು ನಿನ್ನ ಸೋಂಕಲು ತರನ ಕಾಣದ ಹಲವು ದಿನ ಕಾ ತರಿಸಿ ಚಲದಲಿ ತೊಡಚಿಬಿಟ್ಟನು ಮನದ ಭೀತಿಯಲಿ ಎಲ್ಲ ನೃಪರಂತಲ್ಲ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಲ್ಲಭನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ನಿನ್ನಲಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲನೆ ಕಲಿಪುರುಷನತಿ ಬೇಗ ತೆರಳಿದನು ಸಲ್ಲಲಿತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಪದವಿಂ ದೆಲ್ಲ ನಿನಗಹುದೆಂದು ಧರಣೀ ವಲ್ಲಭನ ಸತ್ಕರಿಸಿ ಕೊಂಡಾಡಿದನು ಮೈತ್ರೇಯ ಎಂದು ಹರಸಿದನವನಿಪಗೆ ಮುದ ದಿಂದ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಗಳಲಿ ಮುನಿ ವೃಂದ ಸಂತೋಷಿಸಿತು ನೃಪ ಸಿಂಹಾಸನದೊಳಿರಲು ಇಂದುವದನೆಯರಾರತಿಯ ನಲ ವಿಂದಲೆತ್ತಿದರಲ್ಲಿ ಸತಿಯರು ಸಂದಣಿಸಿ ಪಾಡಿದರು ಶೋಭಾನವನು ಮನವೊಲಿದು 1001<noinclude></noinclude> 1gnnn0vgkqtvzyv93mj0snlnm874k93