Шаблон:Байракъландырыу/Къазакъстан

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="krc">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедия</sitename>
    <dbname>krcwiki</dbname>
    <base>https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B5%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Къуллукъ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Сюзюу</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Къошулуучу</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Къошулуучуну сюзюу</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедия сюзюу</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файлны сюзюу</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki-ни сюзюу</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Шаблонну сюзюу</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Болушлукъ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Болушлукъну сюзюу</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны сюзюу</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Шаблон:Байракъландырыу/Къазакъстан</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6056</id>
    <revision>
      <id>123509</id>
      <parentid>111084</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T04:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>2752</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Flag_of_Kazakhstan_(1992-1996).svg|Flag_of_Kazakhstan_(1992-1996).svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] because: [[:c:COM:CSD#G7|CSD G7]] (author or uploader request delet</comment>
      <origin>123509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="559" sha1="qpblazq0kttvsm5xwcvf9fufvb8xmle" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|байракъландырыу/байракъ&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Къазакъстан
| flag alias = Flag of Kazakhstan.svg
| flag alias-АТФ = Naval Ensign of Kazakhstan.svg
| flag alias-1937 = Qazaq ssr 37-40.svg
| flag alias-1940 = Qazaq SSR 40-53.svg
| flag alias-1953 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
| flag alias-1992 =
| размер = {{{размер|}}}
| var1 = АТФ
| var2 = 1937
| var3 = 1940
| var4 = 1953
| var5 = 1992
| variant = {{{variant|}}}
}}</text>
      <sha1>qpblazq0kttvsm5xwcvf9fufvb8xmle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юзбекистан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12712</id>
    <revision>
      <id>123504</id>
      <parentid>123295</parentid>
      <timestamp>2026-03-25T14:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DarqaviPalladin</username>
        <id>4737</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы */</comment>
      <origin>123504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15026" sha1="lr8ix5r29ihwokrmll9lkzx12xqw4uc" xml:space="preserve">{{Кърал
 |Аты                         =Юзбекистан Республика
 |Оригинал аты                ={{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi / Ўзбекистон Республикаси}}
 |Байракъ                     =Flag of Uzbekistan.svg
 |Герб                        =Emblem of Uzbekistan.svg
 |Герб орнуна                 =
 |Гимн                        =Serquyosh hur oʻlkam
 |Гимнни кёчюрмеси            = Джарыкъ, азатлы къралым
 |Аудио                       =Uzbekistan_anthem.ogg
 |Кърал оноуну формасы        =[[Президент республика]]
 |Кърал дини                  =Халкъ кърал
 |Карта                       =Uzbekistan (orthographic projection).svg
 |Девиз                       =
 |Девизни кёчюрмеси           =
 |Тил                         =[[Юзбек тил]],
 |Эркинлик                    = 1 сентябрь 1991 
 |Къуралгъанды                =1428 джыл
 |Кимден эркинлик             = [[Совет Социалист Республикаланы Союзу]]
 |Ара шахар                   =[[Ташкент]]
 |Эм уллу шахарла             =Ташкент, [[Самарканд]], [[Бухара]], [[Наманган]], [[Андижан]], [[Фергана]], [[Нукус]]
 |Башчыны постуну аты         =[[Президент]]
 |Башчы                       =[[Шавкат Мирзиеев]]
 |Башчыны постуну аты2        =[[Биринчи-министр]]
 |Башчы2                      =[[Абдулла Арипов]]
 |Территориясыны орну         =56-чу
 |Территория                  =448 978&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ygk.uz/sites/main/files/veb_saytga_0.docx|title=Ўзбекистон Республикаси Ер фондининг тоифалари бўйича тақсимланиши 2020 йил 1-январь холатига (минг га. ҳисобида)|subtitle=ru:Распределение Земельного фонда Республики Узбекистан по категориям на 1 января 2020 года (в тысячах гектаров)|lang=uz|website=Кадастр Агентлиги|format=docx|access-date=2021-04-27|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205100019/https://ygk.uz/sites/main/files/veb_saytga_0.docx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 |Суу                         =4,9
 |Халкъыны орну               =38-чу
 |Халкъ                       ={{ёсюу}}37 543 167&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.uz/uz/|title= O‘zbekiston respublikasi prezidenti huzuridagi
statistika agentligi}}&lt;/ref&gt;
 |Джыл                        =2024
 |Басыннганы                  = 83
 |БИП                         =132,480 млрд.
 |БИП джылы                   = 2025
 |БИП орну                    = 64-чю
 |Адам башына БИП             =3 510
 |Валютасы                    =[[сум]] (UZS)
 |Домен                       =[[.uz|.uz]]
 |Телефон коду                =998
 |Заман бёлюмю                =[[UTC+5]],[[UTC+6]]
 |Белги                       =&lt;small&gt;&lt;references/&gt;&lt;/small&gt;
|Байракъгъа_джибериу=Юзбекистанны байрагъы|Гербге_джибериу=Юзбекистанны герби|Адам башына БИП джылы=2025|Адам башына БИП орну=138|ААИ джылы=2023|IDH={{ёсюу}}0.740|ААИ орну=107|ААИ={{ёсюу}}0.740|ААИ категориясы=&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;'''мийик'''&lt;/span&gt;|iso3166-1=[[UZ]]|Ара_шахарны_координатлары={{Coord|41|19|N|69|16|E|type:city_region:UZ}}}}

'''Юзбекистан''' ({{lang-uz|O’zbekiston}}, [ozbekiˈstɒn]), официал аты — '''Юзбекистан Республика''' ({{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi}})'' — ''[[Азия]] континентни ортасында орналгъан, тенгизге чыкъмагъан кърал. Халкъы 37 543 167 (2024) адам чакълы бирди. 

[[Ара шахар|Ара шахары]] — [[Ташкент]]. 

== Географиясы ==
Юзбекистан бла шималда эмда шимал-кюнчыгышда [[Къазакъстан]], кюнчыгъышда [[Къыргъызстан]], кюнчыгъышда эмда къыбыла-кюнчыгъышда [[Таджикистан|Таждикистан]], къыбылада [[Афганистан]], къыбылада эмда кюнбатышда [[Тюркменистан]] чеклешедиле.

Юзбекистан Ара Азияда орналыб къуру [[Лихтенштейн]] бла бирге Дунья океангъа чыкъмагъан къралла бла чеклешген къралды.

Юзбекистанны майданы - 448 978 км² аладан 425 400 км² (95%) джерди. Майданы бла дуньяда 56-чи кърал, [[Бойсунмагъан Къралланы Бирлиги|БКъБ]]-де тёртюнчю. Ара Азияда къуру Юзбекистан башха тёрт къралла бла чеклешеди. 

Юзбекистанда алты экорегион орналады: Алай-Кюнбатыш-Тянь-Шань къыр, Гиссар-Алай джукъа чегетле, Бадгыз эм Карабиль джарым къум джерле, Ара Азияны шимал къум джер, Ара Азияны джагъа джукъа чегетле эмда Ара Азияны къыбыла къум джер.

Къралны территориясыны ючден экисиде къум джерле ([[Къызылкъум]]), къырла ([[Ашлыкъ къыр]]) эмда таула ([[Тянь-Шань]], [[Гиссар сырт]]) орналадыла. 

Юзбекистанны эм мийик джери — Гиссар сыртда орналгъан [[Хазрет-Султан (тау)|Хазрет-Султан]] тау (4643 м).

=== Суулары ===
Юзбекистанны эм уллу суулары: [[Амударья]], [[Сырдарья]], [[Зарафшан]], [[Чирчик]], [[Кашкадарья]] эмда [[Сурхандарья]].

Кёб юсю Юзбекистанны шахарлары Амударья эм Сырдарья сууланы ёзенледе орналадыла.

Къралны кюнчыгъыш кесегини шималында тузсуз [[Айдаркуль]] кёл (3000 км²) орналады. Тюркменистан бла чеки ачы тузлу [[Сарыкамыш кёл|Сарыкамыш]] кёл бла барады, аны тёртден бири майданы Юзбекистанда орналады.

=== Климаты ===
Юзбекистанны континент къургъакъ климаты барды. [[Кёппенни климат классификациясы]] бла кёб юсю территориясында - къургъакъ къууджерли сууукъ климаты (BWk) (кюнбатыш кесегинде), къургъакъ тюзлю сууукъ климаты (BSk) (кюнчыгъыш кесегинде) эмда орта къургъакъ исси джай климаты (Csa) (кюнчыгъыш кесегинде) барды.

Январны орта температурасы — +9 °C-дан −8 °C-гъа дери, июльню — +26 °C-дан +35 °C-гъа дери. Джылгъа джауум тюз джерледе — 90—580 мм, таулу районлада — 460—910 мм.

== Тарихи ==

== Халкъы ==

== Политикасы ==

== Административ бёлюннгени ==
Юзбекистан Къаракъалпакъстан Республикадан (къралны 40% территориясында орналгъан), вилаятладан, эл эмда шахар районладан, вилаятлагъа эмда районлагъа бойсундургъан шахарладан эмда элледен къуралады.

Юзбекистанны ара шахары Ташкент ара бойсундурулгъан шахарны статусу барды.  Юзбекистанны регионлары:
[[Файл:Uzbekistan provinces numbered.svg|мини|323x323пкс|Юзбекистанны административ бёлюннгени картасы.]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! width=&quot;10px&quot;|Номер&lt;br&gt;картада
! width=&quot;170px&quot;|Аты

! Адам саны&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1-07-2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; минг адам&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.uz/images/uploads/reliz2021/demografiya_iyun_ru_25_04_22_22.pdf|title=ГОСУДАРСТВЕННЫЙ  КОМИТЕТ  РЕСПУБЛИКИ  УЗБЕКИСТАН ПО СТАТИСТИКЕ. ДЕМОГРАФИЧЕСКАЯ СИТУАЦИЯ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН:  январь-июнь  2022 года |publisher=stat.uz|access-date=2022-09-19|archive-date=|archive-url=|url-status= }}&lt;/ref&gt;
! Майдан,&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; км2&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://data.egov.uz/rus/data/6116649f114fbfdc20c36827|title = Отчёт Земельного фонда Республики Узбекистан|lang = ru|access-date = 2022-09-19|archive-url = |archive-date = |url-status = }}&lt;/ref&gt;
! Арасы
|-
| 1
| [[Ташкент]]&lt;br&gt; (''Toshkent'')

| align=right| 2909,5
| align=right| 435
|
|-
| 2
| [[Андижан вилаят]]&lt;br&gt; (''Andijon viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3283,8
| align=&quot;right&quot; | 4303
| [[Андижан]]
|-
| 3
| [[Бухара  вилаят]]&lt;br&gt; (''Buxoro viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1990,4
| align=&quot;right&quot; | 41 831
| [[Бухара]]
|-
| 4
| [[Фергана  вилаят]]&lt;br&gt; (''Farg’ona viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3931,1
| align=&quot;right&quot; | 6753
| [[Фергана]]
|-
| 5
| [[Джизак  вилаят]]&lt;br&gt; (''Jizzax viloyati)''
| align=&quot;right&quot; | 1457,7
| align=&quot;right&quot; | 21 179
| [[Джизак]]
|-
| 6
| [[Наманган вилаят]]&lt;br&gt; (''Namangan viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2959,3
| align=&quot;right&quot; | 7433
| [[Наманган]]
|-
| 7
| [[Навои вилаят]]&lt;br&gt; (''Navoiy viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1044,0
| align=&quot;right&quot; | 109 481
| [[Навои (шахар)|Навои]]
|-
| 8
| [[Кашкадарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Qashqadaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3438,6
| align=&quot;right&quot; | 28 568
| [[Карши]]
|-
| 9
| [[Самарканд вилаят]]&lt;br&gt; (''Samarqand viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 4069,3
| align=&quot;right&quot; | 16 773
| [[Самарканд]]
|-
| 10
| [[Сырдарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Sirdaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 887,1
| align=&quot;right&quot; | 4276
| [[Гулистан]]
|-
| 11
| [[Сурхандарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Surxondaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2771,1
| align=&quot;right&quot; | 20 099
| [[Термез]]
|-
| 12
| [[Ташкент вилаят]]&lt;br&gt; (''Toshkent viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2962,5
| align=&quot;right&quot; | 15 150
| [[Нурафшон (шахар)|Нурафшон]]
|-
| 13
| [[Хорезм вилаят]]&lt;br&gt; (''Xorazm viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1936,6
| align=&quot;right&quot; | 6082
| [[Ургенч]]
|-
| 14
| [[Къаракъалпакъстан|Къаракъалпакъстан Республика]]&lt;br&gt; (''Qoraqalpog’iston Respublikasi'')
| align=right| 1962,4
| align=right| 166 561
| [[Нукус]]
|}

== Экономикасы ==
2025 джылда Юзбекистанны номинал [[Бютеулюк ич продукт|БИП]]-и 140,480 млрд долларгъа джетгенди. Адам башына уа БИП - 3 945 доллар болгъанды, олда дунья  къралланы ичинде 134-чю орундады. Юзбекистанны экономикасыны эм баш санагъатлары: [[эл мюлкю]], [[Алтын|алтынны]], уранны, [[Багъыр|багъырны]] эмда башха джерден чыкъгъан магъаданланы къазыу, къара эмда джылтырауукъ металлургия, химия промышленность, къумач сокъгъан эм дженгил промышленность, автомобиль ишлеу.

Юзбекистанны 40% ишлеген халкъны саны эл мюлкдеги ишчиледиле. Къралын эл мюлкюню чыгъаргъан баш продукциясы: [[мамукъ]], [[будай]], [[арпа]], [[нартюх]], [[принч]], [[гардош]], кёгетле ([[шаптал]], [[гранат]], [[хурма]], [[алма]]), [[харбуз]] эм [[хауун]], [[джюзюм]], [[туттерек]], къой эм тууар эт, [[сют]], [[гаккыла]], чабакъла, [[бухар тери]].

Юзбекистанны эт малчылыкъны кёбюсю Кашкадарья эмда Самарканд вилаятла баш арасыды. Этни производствосуну къурамыны кёблюгюню эм уллу бёлюмю тууар эт болады. 2022 джылда Юзбекистан 1 194,1 минг тонн тууар эт чыгъаргъанды&lt;ref&gt;[https://agrovesti.net/lib/advices/selskoe-khozyajstvo-uzbekistana-i-vozmozhnost-eksporta-rossijskoj-produktsii.html#:~:text=%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B8%20%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20%D0%BC%D1%8F%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%B2,%D0%A5%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%2C%20%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8. Сельское хозяйство Узбекистана и возможность экспорта российской продукции]&lt;/ref&gt;.

2025 джылда Юзбекистанда бютеулей 206 211 тонн чабакъны тутгъандыла. Аладан эм кёб Хорезм вилаятда тутгъандыла (35 913,9 т.)&lt;ref&gt;[https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66945-2025-jilda-zbekistonda-206-2-ming-tonna-bali-ovlangan-3 В 2025 году в Узбекистане было выловлено 206,2 тыс. тонн рыбы]&lt;/ref&gt;.

== Джибериуле ==
* https://gov.uz/ru&lt;nowiki/&gt; - Юзбекистанны официал сайты.

== Белгиле ==
[[Категория:Юзбекистан]]
&lt;references /&gt;{{Тюрк къралла}}
{{Тюрк кенгеш}}
{{Азияны къраллары}}</text>
      <sha1>lr8ix5r29ihwokrmll9lkzx12xqw4uc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123505</id>
      <parentid>123504</parentid>
      <timestamp>2026-03-25T14:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DarqaviPalladin</username>
        <id>4737</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы */</comment>
      <origin>123505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15446" sha1="ms5p5vik9tz2ocawdgs6mx7tx9x8cv1" xml:space="preserve">{{Кърал
 |Аты                         =Юзбекистан Республика
 |Оригинал аты                ={{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi / Ўзбекистон Республикаси}}
 |Байракъ                     =Flag of Uzbekistan.svg
 |Герб                        =Emblem of Uzbekistan.svg
 |Герб орнуна                 =
 |Гимн                        =Serquyosh hur oʻlkam
 |Гимнни кёчюрмеси            = Джарыкъ, азатлы къралым
 |Аудио                       =Uzbekistan_anthem.ogg
 |Кърал оноуну формасы        =[[Президент республика]]
 |Кърал дини                  =Халкъ кърал
 |Карта                       =Uzbekistan (orthographic projection).svg
 |Девиз                       =
 |Девизни кёчюрмеси           =
 |Тил                         =[[Юзбек тил]],
 |Эркинлик                    = 1 сентябрь 1991 
 |Къуралгъанды                =1428 джыл
 |Кимден эркинлик             = [[Совет Социалист Республикаланы Союзу]]
 |Ара шахар                   =[[Ташкент]]
 |Эм уллу шахарла             =Ташкент, [[Самарканд]], [[Бухара]], [[Наманган]], [[Андижан]], [[Фергана]], [[Нукус]]
 |Башчыны постуну аты         =[[Президент]]
 |Башчы                       =[[Шавкат Мирзиеев]]
 |Башчыны постуну аты2        =[[Биринчи-министр]]
 |Башчы2                      =[[Абдулла Арипов]]
 |Территориясыны орну         =56-чу
 |Территория                  =448 978&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ygk.uz/sites/main/files/veb_saytga_0.docx|title=Ўзбекистон Республикаси Ер фондининг тоифалари бўйича тақсимланиши 2020 йил 1-январь холатига (минг га. ҳисобида)|subtitle=ru:Распределение Земельного фонда Республики Узбекистан по категориям на 1 января 2020 года (в тысячах гектаров)|lang=uz|website=Кадастр Агентлиги|format=docx|access-date=2021-04-27|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205100019/https://ygk.uz/sites/main/files/veb_saytga_0.docx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 |Суу                         =4,9
 |Халкъыны орну               =38-чу
 |Халкъ                       ={{ёсюу}}37 543 167&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.uz/uz/|title= O‘zbekiston respublikasi prezidenti huzuridagi
statistika agentligi}}&lt;/ref&gt;
 |Джыл                        =2024
 |Басыннганы                  = 83
 |БИП                         =132,480 млрд.
 |БИП джылы                   = 2025
 |БИП орну                    = 64-чю
 |Адам башына БИП             =3 510
 |Валютасы                    =[[сум]] (UZS)
 |Домен                       =[[.uz|.uz]]
 |Телефон коду                =998
 |Заман бёлюмю                =[[UTC+5]],[[UTC+6]]
 |Белги                       =&lt;small&gt;&lt;references/&gt;&lt;/small&gt;
|Байракъгъа_джибериу=Юзбекистанны байрагъы|Гербге_джибериу=Юзбекистанны герби|Адам башына БИП джылы=2025|Адам башына БИП орну=138|ААИ джылы=2023|IDH={{ёсюу}}0.740|ААИ орну=107|ААИ={{ёсюу}}0.740|ААИ категориясы=&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;'''мийик'''&lt;/span&gt;|iso3166-1=[[UZ]]|Ара_шахарны_координатлары={{Coord|41|19|N|69|16|E|type:city_region:UZ}}}}

'''Юзбекистан''' ({{lang-uz|O’zbekiston}}, [ozbekiˈstɒn]), официал аты — '''Юзбекистан Республика''' ({{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi}})'' — ''[[Азия]] континентни ортасында орналгъан, тенгизге чыкъмагъан кърал. Халкъы 37 543 167 (2024) адам чакълы бирди. 

[[Ара шахар|Ара шахары]] — [[Ташкент]]. 

== Географиясы ==
Юзбекистан бла шималда эмда шимал-кюнчыгышда [[Къазакъстан]], кюнчыгъышда [[Къыргъызстан]], кюнчыгъышда эмда къыбыла-кюнчыгъышда [[Таджикистан|Таждикистан]], къыбылада [[Афганистан]], къыбылада эмда кюнбатышда [[Тюркменистан]] чеклешедиле.

Юзбекистан Ара Азияда орналыб къуру [[Лихтенштейн]] бла бирге Дунья океангъа чыкъмагъан къралла бла чеклешген къралды.

Юзбекистанны майданы - 448 978 км² аладан 425 400 км² (95%) джерди. Майданы бла дуньяда 56-чи кърал, [[Бойсунмагъан Къралланы Бирлиги|БКъБ]]-де тёртюнчю. Ара Азияда къуру Юзбекистан башха тёрт къралла бла чеклешеди. 

Юзбекистанда алты экорегион орналады: Алай-Кюнбатыш-Тянь-Шань къыр, Гиссар-Алай джукъа чегетле, Бадгыз эм Карабиль джарым къум джерле, Ара Азияны шимал къум джер, Ара Азияны джагъа джукъа чегетле эмда Ара Азияны къыбыла къум джер.

Къралны территориясыны ючден экисиде къум джерле ([[Къызылкъум]]), къырла ([[Ашлыкъ къыр]]) эмда таула ([[Тянь-Шань]], [[Гиссар сырт]]) орналадыла. 

Юзбекистанны эм мийик джери — Гиссар сыртда орналгъан [[Хазрет-Султан (тау)|Хазрет-Султан]] тау (4643 м).

=== Суулары ===
Юзбекистанны эм уллу суулары: [[Амударья]], [[Сырдарья]], [[Зарафшан]], [[Чирчик]], [[Кашкадарья]] эмда [[Сурхандарья]].

Кёб юсю Юзбекистанны шахарлары Амударья эм Сырдарья сууланы ёзенледе орналадыла.

Къралны кюнчыгъыш кесегини шималында тузсуз [[Айдаркуль]] кёл (3000 км²) орналады. Тюркменистан бла чеки ачы тузлу [[Сарыкамыш кёл|Сарыкамыш]] кёл бла барады, аны тёртден бири майданы Юзбекистанда орналады.

=== Климаты ===
Юзбекистанны континент къургъакъ климаты барды. [[Кёппенни климат классификациясы]] бла кёб юсю территориясында - къургъакъ къууджерли сууукъ климаты (BWk) (кюнбатыш кесегинде), къургъакъ тюзлю сууукъ климаты (BSk) (кюнчыгъыш кесегинде) эмда орта къургъакъ исси джай климаты (Csa) (кюнчыгъыш кесегинде) барды.

Январны орта температурасы — +9 °C-дан −8 °C-гъа дери, июльню — +26 °C-дан +35 °C-гъа дери. Джылгъа джауум тюз джерледе — 90—580 мм, таулу районлада — 460—910 мм.

== Тарихи ==

== Халкъы ==

== Политикасы ==

== Административ бёлюннгени ==
Юзбекистан Къаракъалпакъстан Республикадан (къралны 40% территориясында орналгъан), вилаятладан, эл эмда шахар районладан, вилаятлагъа эмда районлагъа бойсундургъан шахарладан эмда элледен къуралады.

Юзбекистанны ара шахары Ташкент ара бойсундурулгъан шахарны статусу барды.  Юзбекистанны регионлары:
[[Файл:Uzbekistan provinces numbered.svg|мини|323x323пкс|Юзбекистанны административ бёлюннгени картасы.]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! width=&quot;10px&quot;|Номер&lt;br&gt;картада
! width=&quot;170px&quot;|Аты

! Адам саны&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1-07-2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; минг адам&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.uz/images/uploads/reliz2021/demografiya_iyun_ru_25_04_22_22.pdf|title=ГОСУДАРСТВЕННЫЙ  КОМИТЕТ  РЕСПУБЛИКИ  УЗБЕКИСТАН ПО СТАТИСТИКЕ. ДЕМОГРАФИЧЕСКАЯ СИТУАЦИЯ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН:  январь-июнь  2022 года |publisher=stat.uz|access-date=2022-09-19|archive-date=|archive-url=|url-status= }}&lt;/ref&gt;
! Майдан,&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; км2&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://data.egov.uz/rus/data/6116649f114fbfdc20c36827|title = Отчёт Земельного фонда Республики Узбекистан|lang = ru|access-date = 2022-09-19|archive-url = |archive-date = |url-status = }}&lt;/ref&gt;
! Арасы
|-
| 1
| [[Ташкент]]&lt;br&gt; (''Toshkent'')

| align=right| 2909,5
| align=right| 435
|
|-
| 2
| [[Андижан вилаят]]&lt;br&gt; (''Andijon viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3283,8
| align=&quot;right&quot; | 4303
| [[Андижан]]
|-
| 3
| [[Бухара  вилаят]]&lt;br&gt; (''Buxoro viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1990,4
| align=&quot;right&quot; | 41 831
| [[Бухара]]
|-
| 4
| [[Фергана  вилаят]]&lt;br&gt; (''Farg’ona viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3931,1
| align=&quot;right&quot; | 6753
| [[Фергана]]
|-
| 5
| [[Джизак  вилаят]]&lt;br&gt; (''Jizzax viloyati)''
| align=&quot;right&quot; | 1457,7
| align=&quot;right&quot; | 21 179
| [[Джизак]]
|-
| 6
| [[Наманган вилаят]]&lt;br&gt; (''Namangan viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2959,3
| align=&quot;right&quot; | 7433
| [[Наманган]]
|-
| 7
| [[Навои вилаят]]&lt;br&gt; (''Navoiy viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1044,0
| align=&quot;right&quot; | 109 481
| [[Навои (шахар)|Навои]]
|-
| 8
| [[Кашкадарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Qashqadaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3438,6
| align=&quot;right&quot; | 28 568
| [[Карши]]
|-
| 9
| [[Самарканд вилаят]]&lt;br&gt; (''Samarqand viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 4069,3
| align=&quot;right&quot; | 16 773
| [[Самарканд]]
|-
| 10
| [[Сырдарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Sirdaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 887,1
| align=&quot;right&quot; | 4276
| [[Гулистан]]
|-
| 11
| [[Сурхандарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Surxondaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2771,1
| align=&quot;right&quot; | 20 099
| [[Термез]]
|-
| 12
| [[Ташкент вилаят]]&lt;br&gt; (''Toshkent viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2962,5
| align=&quot;right&quot; | 15 150
| [[Нурафшон (шахар)|Нурафшон]]
|-
| 13
| [[Хорезм вилаят]]&lt;br&gt; (''Xorazm viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1936,6
| align=&quot;right&quot; | 6082
| [[Ургенч]]
|-
| 14
| [[Къаракъалпакъстан|Къаракъалпакъстан Республика]]&lt;br&gt; (''Qoraqalpog’iston Respublikasi'')
| align=right| 1962,4
| align=right| 166 561
| [[Нукус]]
|}

== Экономикасы ==
2025 джылда Юзбекистанны номинал [[Бютеулюк ич продукт|БИП]]-и 140,480 млрд долларгъа джетгенди. Адам башына уа БИП - 3 945 доллар болгъанды, олда дунья  къралланы ичинде 134-чю орундады. Юзбекистанны экономикасыны эм баш санагъатлары: [[эл мюлкю]], [[Алтын|алтынны]], уранны, [[Багъыр|багъырны]] эмда башха джерден чыкъгъан магъаданланы къазыу, къара эмда джылтырауукъ металлургия, химия промышленность, къумач сокъгъан эм дженгил промышленность, автомобиль ишлеу.

Юзбекистанны 40% ишлеген халкъны саны эл мюлкдеги ишчиледиле. Къралын эл мюлкюню чыгъаргъан баш продукциясы: [[мамукъ]], [[будай]], [[арпа]], [[нартюх]], [[принч]], [[гардош]], кёгетле ([[шаптал]], [[гранат]], [[хурма]], [[алма]]), [[харбуз]] эм [[хауун]], [[джюзюм]], [[туттерек]], къой эм тууар эт, [[сют]], [[гаккыла]], чабакъла, [[бухар тери]].

Юзбекистанны эт малчылыкъны кёбюсю Кашкадарья эмда Самарканд вилаятла баш арасыды. Этни производствосуну къурамыны кёблюгюню эм уллу бёлюмю тууар эт болады. 2022 джылда Юзбекистан 1 194,1 минг тонн тууар эт чыгъаргъанды&lt;ref&gt;[https://agrovesti.net/lib/advices/selskoe-khozyajstvo-uzbekistana-i-vozmozhnost-eksporta-rossijskoj-produktsii.html#:~:text=%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B8%20%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20%D0%BC%D1%8F%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%B2,%D0%A5%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%2C%20%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8. Сельское хозяйство Узбекистана и возможность экспорта российской продукции]&lt;/ref&gt;.

2025 джылда Юзбекистанда бютеулей 206 211 тонн чабакъны тутгъандыла. Аладан эм кёб Хорезм вилаятда тутгъандыла (35 913,9 т.)&lt;ref&gt;[https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66945-2025-jilda-zbekistonda-206-2-ming-tonna-bali-ovlangan-3 В 2025 году в Узбекистане было выловлено 206,2 тыс. тонн рыбы]&lt;/ref&gt;.

2025 джылда къралда 3,3 млн тонн бачхада ёсген культураланы ёсдюргенле, эм кёб Джизак вилаятда (430 634 т.)&lt;ref&gt;[https://one.uz/ru/novosti/ekonomika/33115-v-uzbekistane-uvelichilsja-obem-proizvodstva-bahchevyh-kultur.html В Узбекистане увеличился объем производства бахчевых культур]&lt;/ref&gt;.

== Джибериуле ==
* https://gov.uz/ru&lt;nowiki/&gt; - Юзбекистанны официал сайты.

== Белгиле ==
[[Категория:Юзбекистан]]
&lt;references /&gt;{{Тюрк къралла}}
{{Тюрк кенгеш}}
{{Азияны къраллары}}</text>
      <sha1>ms5p5vik9tz2ocawdgs6mx7tx9x8cv1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123506</id>
      <parentid>123505</parentid>
      <timestamp>2026-03-25T14:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DarqaviPalladin</username>
        <id>4737</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы */</comment>
      <origin>123506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16690" sha1="mgx5i8mlocgm7bcl2s46xlhc5vxp63a" xml:space="preserve">{{Кърал
 |Аты                         =Юзбекистан Республика
 |Оригинал аты                ={{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi / Ўзбекистон Республикаси}}
 |Байракъ                     =Flag of Uzbekistan.svg
 |Герб                        =Emblem of Uzbekistan.svg
 |Герб орнуна                 =
 |Гимн                        =Serquyosh hur oʻlkam
 |Гимнни кёчюрмеси            = Джарыкъ, азатлы къралым
 |Аудио                       =Uzbekistan_anthem.ogg
 |Кърал оноуну формасы        =[[Президент республика]]
 |Кърал дини                  =Халкъ кърал
 |Карта                       =Uzbekistan (orthographic projection).svg
 |Девиз                       =
 |Девизни кёчюрмеси           =
 |Тил                         =[[Юзбек тил]],
 |Эркинлик                    = 1 сентябрь 1991 
 |Къуралгъанды                =1428 джыл
 |Кимден эркинлик             = [[Совет Социалист Республикаланы Союзу]]
 |Ара шахар                   =[[Ташкент]]
 |Эм уллу шахарла             =Ташкент, [[Самарканд]], [[Бухара]], [[Наманган]], [[Андижан]], [[Фергана]], [[Нукус]]
 |Башчыны постуну аты         =[[Президент]]
 |Башчы                       =[[Шавкат Мирзиеев]]
 |Башчыны постуну аты2        =[[Биринчи-министр]]
 |Башчы2                      =[[Абдулла Арипов]]
 |Территориясыны орну         =56-чу
 |Территория                  =448 978&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ygk.uz/sites/main/files/veb_saytga_0.docx|title=Ўзбекистон Республикаси Ер фондининг тоифалари бўйича тақсимланиши 2020 йил 1-январь холатига (минг га. ҳисобида)|subtitle=ru:Распределение Земельного фонда Республики Узбекистан по категориям на 1 января 2020 года (в тысячах гектаров)|lang=uz|website=Кадастр Агентлиги|format=docx|access-date=2021-04-27|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205100019/https://ygk.uz/sites/main/files/veb_saytga_0.docx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 |Суу                         =4,9
 |Халкъыны орну               =38-чу
 |Халкъ                       ={{ёсюу}}37 543 167&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.uz/uz/|title= O‘zbekiston respublikasi prezidenti huzuridagi
statistika agentligi}}&lt;/ref&gt;
 |Джыл                        =2024
 |Басыннганы                  = 83
 |БИП                         =132,480 млрд.
 |БИП джылы                   = 2025
 |БИП орну                    = 64-чю
 |Адам башына БИП             =3 510
 |Валютасы                    =[[сум]] (UZS)
 |Домен                       =[[.uz|.uz]]
 |Телефон коду                =998
 |Заман бёлюмю                =[[UTC+5]],[[UTC+6]]
 |Белги                       =&lt;small&gt;&lt;references/&gt;&lt;/small&gt;
|Байракъгъа_джибериу=Юзбекистанны байрагъы|Гербге_джибериу=Юзбекистанны герби|Адам башына БИП джылы=2025|Адам башына БИП орну=138|ААИ джылы=2023|IDH={{ёсюу}}0.740|ААИ орну=107|ААИ={{ёсюу}}0.740|ААИ категориясы=&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;'''мийик'''&lt;/span&gt;|iso3166-1=[[UZ]]|Ара_шахарны_координатлары={{Coord|41|19|N|69|16|E|type:city_region:UZ}}}}

'''Юзбекистан''' ({{lang-uz|O’zbekiston}}, [ozbekiˈstɒn]), официал аты — '''Юзбекистан Республика''' ({{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi}})'' — ''[[Азия]] континентни ортасында орналгъан, тенгизге чыкъмагъан кърал. Халкъы 37 543 167 (2024) адам чакълы бирди. 

[[Ара шахар|Ара шахары]] — [[Ташкент]]. 

== Географиясы ==
Юзбекистан бла шималда эмда шимал-кюнчыгышда [[Къазакъстан]], кюнчыгъышда [[Къыргъызстан]], кюнчыгъышда эмда къыбыла-кюнчыгъышда [[Таджикистан|Таждикистан]], къыбылада [[Афганистан]], къыбылада эмда кюнбатышда [[Тюркменистан]] чеклешедиле.

Юзбекистан Ара Азияда орналыб къуру [[Лихтенштейн]] бла бирге Дунья океангъа чыкъмагъан къралла бла чеклешген къралды.

Юзбекистанны майданы - 448 978 км² аладан 425 400 км² (95%) джерди. Майданы бла дуньяда 56-чи кърал, [[Бойсунмагъан Къралланы Бирлиги|БКъБ]]-де тёртюнчю. Ара Азияда къуру Юзбекистан башха тёрт къралла бла чеклешеди. 

Юзбекистанда алты экорегион орналады: Алай-Кюнбатыш-Тянь-Шань къыр, Гиссар-Алай джукъа чегетле, Бадгыз эм Карабиль джарым къум джерле, Ара Азияны шимал къум джер, Ара Азияны джагъа джукъа чегетле эмда Ара Азияны къыбыла къум джер.

Къралны территориясыны ючден экисиде къум джерле ([[Къызылкъум]]), къырла ([[Ашлыкъ къыр]]) эмда таула ([[Тянь-Шань]], [[Гиссар сырт]]) орналадыла. 

Юзбекистанны эм мийик джери — Гиссар сыртда орналгъан [[Хазрет-Султан (тау)|Хазрет-Султан]] тау (4643 м).

=== Суулары ===
Юзбекистанны эм уллу суулары: [[Амударья]], [[Сырдарья]], [[Зарафшан]], [[Чирчик]], [[Кашкадарья]] эмда [[Сурхандарья]].

Кёб юсю Юзбекистанны шахарлары Амударья эм Сырдарья сууланы ёзенледе орналадыла.

Къралны кюнчыгъыш кесегини шималында тузсуз [[Айдаркуль]] кёл (3000 км²) орналады. Тюркменистан бла чеки ачы тузлу [[Сарыкамыш кёл|Сарыкамыш]] кёл бла барады, аны тёртден бири майданы Юзбекистанда орналады.

=== Климаты ===
Юзбекистанны континент къургъакъ климаты барды. [[Кёппенни климат классификациясы]] бла кёб юсю территориясында - къургъакъ къууджерли сууукъ климаты (BWk) (кюнбатыш кесегинде), къургъакъ тюзлю сууукъ климаты (BSk) (кюнчыгъыш кесегинде) эмда орта къургъакъ исси джай климаты (Csa) (кюнчыгъыш кесегинде) барды.

Январны орта температурасы — +9 °C-дан −8 °C-гъа дери, июльню — +26 °C-дан +35 °C-гъа дери. Джылгъа джауум тюз джерледе — 90—580 мм, таулу районлада — 460—910 мм.

== Тарихи ==

== Халкъы ==

== Политикасы ==

== Административ бёлюннгени ==
Юзбекистан Къаракъалпакъстан Республикадан (къралны 40% территориясында орналгъан), вилаятладан, эл эмда шахар районладан, вилаятлагъа эмда районлагъа бойсундургъан шахарладан эмда элледен къуралады.

Юзбекистанны ара шахары Ташкент ара бойсундурулгъан шахарны статусу барды.  Юзбекистанны регионлары:
[[Файл:Uzbekistan provinces numbered.svg|мини|323x323пкс|Юзбекистанны административ бёлюннгени картасы.]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! width=&quot;10px&quot;|Номер&lt;br&gt;картада
! width=&quot;170px&quot;|Аты

! Адам саны&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1-07-2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; минг адам&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.uz/images/uploads/reliz2021/demografiya_iyun_ru_25_04_22_22.pdf|title=ГОСУДАРСТВЕННЫЙ  КОМИТЕТ  РЕСПУБЛИКИ  УЗБЕКИСТАН ПО СТАТИСТИКЕ. ДЕМОГРАФИЧЕСКАЯ СИТУАЦИЯ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН:  январь-июнь  2022 года |publisher=stat.uz|access-date=2022-09-19|archive-date=|archive-url=|url-status= }}&lt;/ref&gt;
! Майдан,&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; км2&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://data.egov.uz/rus/data/6116649f114fbfdc20c36827|title = Отчёт Земельного фонда Республики Узбекистан|lang = ru|access-date = 2022-09-19|archive-url = |archive-date = |url-status = }}&lt;/ref&gt;
! Арасы
|-
| 1
| [[Ташкент]]&lt;br&gt; (''Toshkent'')

| align=right| 2909,5
| align=right| 435
|
|-
| 2
| [[Андижан вилаят]]&lt;br&gt; (''Andijon viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3283,8
| align=&quot;right&quot; | 4303
| [[Андижан]]
|-
| 3
| [[Бухара  вилаят]]&lt;br&gt; (''Buxoro viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1990,4
| align=&quot;right&quot; | 41 831
| [[Бухара]]
|-
| 4
| [[Фергана  вилаят]]&lt;br&gt; (''Farg’ona viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3931,1
| align=&quot;right&quot; | 6753
| [[Фергана]]
|-
| 5
| [[Джизак  вилаят]]&lt;br&gt; (''Jizzax viloyati)''
| align=&quot;right&quot; | 1457,7
| align=&quot;right&quot; | 21 179
| [[Джизак]]
|-
| 6
| [[Наманган вилаят]]&lt;br&gt; (''Namangan viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2959,3
| align=&quot;right&quot; | 7433
| [[Наманган]]
|-
| 7
| [[Навои вилаят]]&lt;br&gt; (''Navoiy viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1044,0
| align=&quot;right&quot; | 109 481
| [[Навои (шахар)|Навои]]
|-
| 8
| [[Кашкадарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Qashqadaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3438,6
| align=&quot;right&quot; | 28 568
| [[Карши]]
|-
| 9
| [[Самарканд вилаят]]&lt;br&gt; (''Samarqand viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 4069,3
| align=&quot;right&quot; | 16 773
| [[Самарканд]]
|-
| 10
| [[Сырдарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Sirdaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 887,1
| align=&quot;right&quot; | 4276
| [[Гулистан]]
|-
| 11
| [[Сурхандарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Surxondaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2771,1
| align=&quot;right&quot; | 20 099
| [[Термез]]
|-
| 12
| [[Ташкент вилаят]]&lt;br&gt; (''Toshkent viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2962,5
| align=&quot;right&quot; | 15 150
| [[Нурафшон (шахар)|Нурафшон]]
|-
| 13
| [[Хорезм вилаят]]&lt;br&gt; (''Xorazm viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1936,6
| align=&quot;right&quot; | 6082
| [[Ургенч]]
|-
| 14
| [[Къаракъалпакъстан|Къаракъалпакъстан Республика]]&lt;br&gt; (''Qoraqalpog’iston Respublikasi'')
| align=right| 1962,4
| align=right| 166 561
| [[Нукус]]
|}

== Экономикасы ==
2025 джылда Юзбекистанны номинал [[Бютеулюк ич продукт|БИП]]-и 140,480 млрд долларгъа джетгенди. Адам башына уа БИП - 3 945 доллар болгъанды, олда дунья  къралланы ичинде 134-чю орундады. Юзбекистанны экономикасыны эм баш санагъатлары: [[эл мюлкю]], [[Алтын|алтынны]], уранны, [[Багъыр|багъырны]] эмда башха джерден чыкъгъан магъаданланы къазыу, къара эмда джылтырауукъ металлургия, химия промышленность, къумач сокъгъан эм дженгил промышленность, автомобиль ишлеу.

Юзбекистанны 40% ишлеген халкъны саны эл мюлкдеги ишчиледиле. Къралын эл мюлкюню чыгъаргъан баш продукциясы: [[мамукъ]], [[будай]], [[арпа]], [[нартюх]], [[принч]], [[гардош]], кёгетле ([[шаптал]], [[гранат]], [[хурма]], [[алма]]), [[харбуз]] эм [[хауун]], [[джюзюм]], [[туттерек]], къой эм тууар эт, [[сют]], [[гаккыла]], чабакъла, [[бухар тери]].

Юзбекистанны эт малчылыкъны кёбюсю Кашкадарья эмда Самарканд вилаятла баш арасыды. Этни производствосуну къурамыны кёблюгюню эм уллу бёлюмю тууар эт болады. 2022 джылда Юзбекистан 1 194,1 минг тонн тууар эт чыгъаргъанды&lt;ref&gt;[https://agrovesti.net/lib/advices/selskoe-khozyajstvo-uzbekistana-i-vozmozhnost-eksporta-rossijskoj-produktsii.html#:~:text=%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B8%20%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20%D0%BC%D1%8F%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%B2,%D0%A5%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%2C%20%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8. Сельское хозяйство Узбекистана и возможность экспорта российской продукции]&lt;/ref&gt;.

2025 джылда Юзбекистанда бютеулей 206 211 тонн чабакъны тутгъандыла. Аладан эм кёб Хорезм вилаятда тутгъандыла (35 913,9 т.)&lt;ref&gt;[https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66945-2025-jilda-zbekistonda-206-2-ming-tonna-bali-ovlangan-3 В 2025 году в Узбекистане было выловлено 206,2 тыс. тонн рыбы]&lt;/ref&gt;.

2025 джылда къралда 3,3 млн тонн бачхада ёсген культураланы ёсдюргенле, эм кёб Джизак вилаятда (430 634 т.)&lt;ref&gt;[https://one.uz/ru/novosti/ekonomika/33115-v-uzbekistane-uvelichilsja-obem-proizvodstva-bahchevyh-kultur.html В Узбекистане увеличился объем производства бахчевых культур]&lt;/ref&gt;.

2026 джылны 1 январгъа кёре республикада 59,8 минг промышленностну предприятияла ишлейдиле&lt;ref&gt;[https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66388-zbekiston-sanoati-azhmi-2025-jilda-1-1-kvadrillion-s-mga-etdi-3#:~:text=%D0%9F%D0%BE%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%BC%20%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC%20%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B0,%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BB%2029%2C1%20%D0%BC%D0%BB%D0%BD%20%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%B2. Объем промышленности Узбекистана в 2025 году достигнет 1,1 квадриллиона сумов]&lt;/ref&gt;. 2025 джылда бютеулей промышленностну чыгъаргъан кёблюгюнден 86% ишлеб чыгъарыучу промышленностгъа, 7% джерден чыкъгъан магъаданланы къазыугъа, 6,4% электро эмда газ баджарыугъа, 0,6% суу баджарыугъа эмда канализациягъа джетеди.

== Джибериуле ==
* https://gov.uz/ru&lt;nowiki/&gt; - Юзбекистанны официал сайты.

== Белгиле ==
[[Категория:Юзбекистан]]
&lt;references /&gt;{{Тюрк къралла}}
{{Тюрк кенгеш}}
{{Азияны къраллары}}</text>
      <sha1>mgx5i8mlocgm7bcl2s46xlhc5vxp63a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123507</id>
      <parentid>123506</parentid>
      <timestamp>2026-03-25T14:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DarqaviPalladin</username>
        <id>4737</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы */</comment>
      <origin>123507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16702" sha1="6q50xh62segzls9zouunef1ir36gbz9" xml:space="preserve">{{Кърал
 |Аты                         =Юзбекистан Республика
 |Оригинал аты                ={{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi / Ўзбекистон Республикаси}}
 |Байракъ                     =Flag of Uzbekistan.svg
 |Герб                        =Emblem of Uzbekistan.svg
 |Герб орнуна                 =
 |Гимн                        =Serquyosh hur oʻlkam
 |Гимнни кёчюрмеси            = Джарыкъ, азатлы къралым
 |Аудио                       =Uzbekistan_anthem.ogg
 |Кърал оноуну формасы        =[[Президент республика]]
 |Кърал дини                  =Халкъ кърал
 |Карта                       =Uzbekistan (orthographic projection).svg
 |Девиз                       =
 |Девизни кёчюрмеси           =
 |Тил                         =[[Юзбек тил]],
 |Эркинлик                    = 1 сентябрь 1991 
 |Къуралгъанды                =1428 джыл
 |Кимден эркинлик             = [[Совет Социалист Республикаланы Союзу]]
 |Ара шахар                   =[[Ташкент]]
 |Эм уллу шахарла             =Ташкент, [[Самарканд]], [[Бухара]], [[Наманган]], [[Андижан]], [[Фергана]], [[Нукус]]
 |Башчыны постуну аты         =[[Президент]]
 |Башчы                       =[[Шавкат Мирзиеев]]
 |Башчыны постуну аты2        =[[Биринчи-министр]]
 |Башчы2                      =[[Абдулла Арипов]]
 |Территориясыны орну         =56-чу
 |Территория                  =448 978&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ygk.uz/sites/main/files/veb_saytga_0.docx|title=Ўзбекистон Республикаси Ер фондининг тоифалари бўйича тақсимланиши 2020 йил 1-январь холатига (минг га. ҳисобида)|subtitle=ru:Распределение Земельного фонда Республики Узбекистан по категориям на 1 января 2020 года (в тысячах гектаров)|lang=uz|website=Кадастр Агентлиги|format=docx|access-date=2021-04-27|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205100019/https://ygk.uz/sites/main/files/veb_saytga_0.docx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 |Суу                         =4,9
 |Халкъыны орну               =38-чу
 |Халкъ                       ={{ёсюу}}37 543 167&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.uz/uz/|title= O‘zbekiston respublikasi prezidenti huzuridagi
statistika agentligi}}&lt;/ref&gt;
 |Джыл                        =2024
 |Басыннганы                  = 83
 |БИП                         =132,480 млрд.
 |БИП джылы                   = 2025
 |БИП орну                    = 64-чю
 |Адам башына БИП             =3 510
 |Валютасы                    =[[сум]] (UZS)
 |Домен                       =[[.uz|.uz]]
 |Телефон коду                =998
 |Заман бёлюмю                =[[UTC+5]],[[UTC+6]]
 |Белги                       =&lt;small&gt;&lt;references/&gt;&lt;/small&gt;
|Байракъгъа_джибериу=Юзбекистанны байрагъы|Гербге_джибериу=Юзбекистанны герби|Адам башына БИП джылы=2025|Адам башына БИП орну=138|ААИ джылы=2023|IDH={{ёсюу}}0.740|ААИ орну=107|ААИ={{ёсюу}}0.740|ААИ категориясы=&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;'''мийик'''&lt;/span&gt;|iso3166-1=[[UZ]]|Ара_шахарны_координатлары={{Coord|41|19|N|69|16|E|type:city_region:UZ}}}}

'''Юзбекистан''' ({{lang-uz|O’zbekiston}}, [ozbekiˈstɒn]), официал аты — '''Юзбекистан Республика''' ({{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi}})'' — ''[[Азия]] континентни ортасында орналгъан, тенгизге чыкъмагъан кърал. Халкъы 37 543 167 (2024) адам чакълы бирди. 

[[Ара шахар|Ара шахары]] — [[Ташкент]]. 

== Географиясы ==
Юзбекистан бла шималда эмда шимал-кюнчыгышда [[Къазакъстан]], кюнчыгъышда [[Къыргъызстан]], кюнчыгъышда эмда къыбыла-кюнчыгъышда [[Таджикистан|Таждикистан]], къыбылада [[Афганистан]], къыбылада эмда кюнбатышда [[Тюркменистан]] чеклешедиле.

Юзбекистан Ара Азияда орналыб къуру [[Лихтенштейн]] бла бирге Дунья океангъа чыкъмагъан къралла бла чеклешген къралды.

Юзбекистанны майданы - 448 978 км² аладан 425 400 км² (95%) джерди. Майданы бла дуньяда 56-чи кърал, [[Бойсунмагъан Къралланы Бирлиги|БКъБ]]-де тёртюнчю. Ара Азияда къуру Юзбекистан башха тёрт къралла бла чеклешеди. 

Юзбекистанда алты экорегион орналады: Алай-Кюнбатыш-Тянь-Шань къыр, Гиссар-Алай джукъа чегетле, Бадгыз эм Карабиль джарым къум джерле, Ара Азияны шимал къум джер, Ара Азияны джагъа джукъа чегетле эмда Ара Азияны къыбыла къум джер.

Къралны территориясыны ючден экисиде къум джерле ([[Къызылкъум]]), къырла ([[Ашлыкъ къыр]]) эмда таула ([[Тянь-Шань]], [[Гиссар сырт]]) орналадыла. 

Юзбекистанны эм мийик джери — Гиссар сыртда орналгъан [[Хазрет-Султан (тау)|Хазрет-Султан]] тау (4643 м).

=== Суулары ===
Юзбекистанны эм уллу суулары: [[Амударья]], [[Сырдарья]], [[Зарафшан]], [[Чирчик]], [[Кашкадарья]] эмда [[Сурхандарья]].

Кёб юсю Юзбекистанны шахарлары Амударья эм Сырдарья сууланы ёзенледе орналадыла.

Къралны кюнчыгъыш кесегини шималында тузсуз [[Айдаркуль]] кёл (3000 км²) орналады. Тюркменистан бла чеки ачы тузлу [[Сарыкамыш кёл|Сарыкамыш]] кёл бла барады, аны тёртден бири майданы Юзбекистанда орналады.

=== Климаты ===
Юзбекистанны континент къургъакъ климаты барды. [[Кёппенни климат классификациясы]] бла кёб юсю территориясында - къургъакъ къууджерли сууукъ климаты (BWk) (кюнбатыш кесегинде), къургъакъ тюзлю сууукъ климаты (BSk) (кюнчыгъыш кесегинде) эмда орта къургъакъ исси джай климаты (Csa) (кюнчыгъыш кесегинде) барды.

Январны орта температурасы — +9 °C-дан −8 °C-гъа дери, июльню — +26 °C-дан +35 °C-гъа дери. Джылгъа джауум тюз джерледе — 90—580 мм, таулу районлада — 460—910 мм.

== Тарихи ==

== Халкъы ==

== Политикасы ==

== Административ бёлюннгени ==
Юзбекистан Къаракъалпакъстан Республикадан (къралны 40% территориясында орналгъан), вилаятладан, эл эмда шахар районладан, вилаятлагъа эмда районлагъа бойсундургъан шахарладан эмда элледен къуралады.

Юзбекистанны ара шахары Ташкент ара бойсундурулгъан шахарны статусу барды.  Юзбекистанны регионлары:
[[Файл:Uzbekistan provinces numbered.svg|мини|323x323пкс|Юзбекистанны административ бёлюннгени картасы.]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! width=&quot;10px&quot;|Номер&lt;br&gt;картада
! width=&quot;170px&quot;|Аты

! Адам саны&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1-07-2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; минг адам&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.uz/images/uploads/reliz2021/demografiya_iyun_ru_25_04_22_22.pdf|title=ГОСУДАРСТВЕННЫЙ  КОМИТЕТ  РЕСПУБЛИКИ  УЗБЕКИСТАН ПО СТАТИСТИКЕ. ДЕМОГРАФИЧЕСКАЯ СИТУАЦИЯ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН:  январь-июнь  2022 года |publisher=stat.uz|access-date=2022-09-19|archive-date=|archive-url=|url-status= }}&lt;/ref&gt;
! Майдан,&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; км2&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://data.egov.uz/rus/data/6116649f114fbfdc20c36827|title = Отчёт Земельного фонда Республики Узбекистан|lang = ru|access-date = 2022-09-19|archive-url = |archive-date = |url-status = }}&lt;/ref&gt;
! Арасы
|-
| 1
| [[Ташкент]]&lt;br&gt; (''Toshkent'')

| align=right| 2909,5
| align=right| 435
|
|-
| 2
| [[Андижан вилаят]]&lt;br&gt; (''Andijon viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3283,8
| align=&quot;right&quot; | 4303
| [[Андижан]]
|-
| 3
| [[Бухара  вилаят]]&lt;br&gt; (''Buxoro viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1990,4
| align=&quot;right&quot; | 41 831
| [[Бухара]]
|-
| 4
| [[Фергана  вилаят]]&lt;br&gt; (''Farg’ona viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3931,1
| align=&quot;right&quot; | 6753
| [[Фергана]]
|-
| 5
| [[Джизак  вилаят]]&lt;br&gt; (''Jizzax viloyati)''
| align=&quot;right&quot; | 1457,7
| align=&quot;right&quot; | 21 179
| [[Джизак]]
|-
| 6
| [[Наманган вилаят]]&lt;br&gt; (''Namangan viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2959,3
| align=&quot;right&quot; | 7433
| [[Наманган]]
|-
| 7
| [[Навои вилаят]]&lt;br&gt; (''Navoiy viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1044,0
| align=&quot;right&quot; | 109 481
| [[Навои (шахар)|Навои]]
|-
| 8
| [[Кашкадарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Qashqadaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3438,6
| align=&quot;right&quot; | 28 568
| [[Карши]]
|-
| 9
| [[Самарканд вилаят]]&lt;br&gt; (''Samarqand viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 4069,3
| align=&quot;right&quot; | 16 773
| [[Самарканд]]
|-
| 10
| [[Сырдарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Sirdaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 887,1
| align=&quot;right&quot; | 4276
| [[Гулистан]]
|-
| 11
| [[Сурхандарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Surxondaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2771,1
| align=&quot;right&quot; | 20 099
| [[Термез]]
|-
| 12
| [[Ташкент вилаят]]&lt;br&gt; (''Toshkent viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2962,5
| align=&quot;right&quot; | 15 150
| [[Нурафшон (шахар)|Нурафшон]]
|-
| 13
| [[Хорезм вилаят]]&lt;br&gt; (''Xorazm viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1936,6
| align=&quot;right&quot; | 6082
| [[Ургенч]]
|-
| 14
| [[Къаракъалпакъстан|Къаракъалпакъстан Республика]]&lt;br&gt; (''Qoraqalpog’iston Respublikasi'')
| align=right| 1962,4
| align=right| 166 561
| [[Нукус]]
|}

== Экономикасы ==
2025 джылда Юзбекистанны номинал [[Бютеулюк ич продукт|БИП]]-и 140,480 млрд долларгъа джетгенди. Адам башына уа БИП - 3 945 доллар болгъанды, олда дунья  къралланы ичинде 134-чю орундады. Юзбекистанны экономикасыны эм баш санагъатлары: [[эл мюлкю]], [[Алтын|алтынны]], уранны, [[Багъыр|багъырны]] эмда башха джерден чыкъгъан магъаданланы къазыу, къара эмда джылтырауукъ металлургия, химия промышленность, къумач сокъгъан эм дженгил промышленность, автомобиль ишлеу.

Юзбекистанны 40% ишлеген халкъны саны эл мюлкдеги ишчиледиле. Къралын эл мюлкюню чыгъаргъан баш продукциясы: [[мамукъ]], [[будай]], [[арпа]], [[нартюх]], [[принч]], [[гардош]], кёгетле ([[шаптал]], [[гранат]], [[хурма]], [[алма]]), [[харбуз]] эм [[хауун]], [[джюзюм]], [[туттерек]], къой эм тууар эт, [[сют]], [[гаккыла]], чабакъла, [[бухар тери]].

Юзбекистанны эт малчылыкъны кёбюсю Кашкадарья эмда Самарканд вилаятла баш арасыды. Этни производствосуну къурамыны кёблюгюню эм уллу бёлюмю тууар эт болады. 2022 джылда Юзбекистан 1 194,1 минг тонн тууар эт чыгъаргъанды&lt;ref&gt;[https://agrovesti.net/lib/advices/selskoe-khozyajstvo-uzbekistana-i-vozmozhnost-eksporta-rossijskoj-produktsii.html#:~:text=%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B8%20%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20%D0%BC%D1%8F%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%B2,%D0%A5%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%2C%20%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8. Сельское хозяйство Узбекистана и возможность экспорта российской продукции]&lt;/ref&gt;.

2025 джылда Юзбекистанда бютеулей 206 211 тонн чабакъны тутгъандыла. Аладан эм кёб Хорезм вилаятда тутгъандыла (35 913,9 т.)&lt;ref&gt;[https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66945-2025-jilda-zbekistonda-206-2-ming-tonna-bali-ovlangan-3 В 2025 году в Узбекистане было выловлено 206,2 тыс. тонн рыбы]&lt;/ref&gt;.

2025 джылда къралда 3,3 млн тонн бачхада ёсген культураланы ёсдюргенле, эм кёб Джизак вилаятда (430 634 т.)&lt;ref&gt;[https://one.uz/ru/novosti/ekonomika/33115-v-uzbekistane-uvelichilsja-obem-proizvodstva-bahchevyh-kultur.html В Узбекистане увеличился объем производства бахчевых культур]&lt;/ref&gt;.

2026 джылны 1 январгъа кёре республикада 59,8 минг промышленностну предприятияла ишлегендиле&lt;ref&gt;[https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66388-zbekiston-sanoati-azhmi-2025-jilda-1-1-kvadrillion-s-mga-etdi-3#:~:text=%D0%9F%D0%BE%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%BC%20%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC%20%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B0,%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BB%2029%2C1%20%D0%BC%D0%BB%D0%BD%20%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%B2. Объем промышленности Узбекистана в 2025 году достигнет 1,1 квадриллиона сумов]&lt;/ref&gt;. 2025 джылда бютеулей промышленностну чыгъаргъан кёблюгюнден 86% ишлеб чыгъарыучу промышленностан, 7% джерден чыкъгъан магъаданланы къазыудан, 6,4% электро эмда газ баджарыудан, 0,6% суу баджарыудан эмда канализациядан къуралгъанды.

== Джибериуле ==
* https://gov.uz/ru&lt;nowiki/&gt; - Юзбекистанны официал сайты.

== Белгиле ==
[[Категория:Юзбекистан]]
&lt;references /&gt;{{Тюрк къралла}}
{{Тюрк кенгеш}}
{{Азияны къраллары}}</text>
      <sha1>6q50xh62segzls9zouunef1ir36gbz9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123508</id>
      <parentid>123507</parentid>
      <timestamp>2026-03-25T14:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DarqaviPalladin</username>
        <id>4737</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы */</comment>
      <origin>123508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16938" sha1="7yilhqkugfx56sb4egc9w4oik4ejv4n" xml:space="preserve">{{Кърал
 |Аты                         =Юзбекистан Республика
 |Оригинал аты                ={{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi / Ўзбекистон Республикаси}}
 |Байракъ                     =Flag of Uzbekistan.svg
 |Герб                        =Emblem of Uzbekistan.svg
 |Герб орнуна                 =
 |Гимн                        =Serquyosh hur oʻlkam
 |Гимнни кёчюрмеси            = Джарыкъ, азатлы къралым
 |Аудио                       =Uzbekistan_anthem.ogg
 |Кърал оноуну формасы        =[[Президент республика]]
 |Кърал дини                  =Халкъ кърал
 |Карта                       =Uzbekistan (orthographic projection).svg
 |Девиз                       =
 |Девизни кёчюрмеси           =
 |Тил                         =[[Юзбек тил]],
 |Эркинлик                    = 1 сентябрь 1991 
 |Къуралгъанды                =1428 джыл
 |Кимден эркинлик             = [[Совет Социалист Республикаланы Союзу]]
 |Ара шахар                   =[[Ташкент]]
 |Эм уллу шахарла             =Ташкент, [[Самарканд]], [[Бухара]], [[Наманган]], [[Андижан]], [[Фергана]], [[Нукус]]
 |Башчыны постуну аты         =[[Президент]]
 |Башчы                       =[[Шавкат Мирзиеев]]
 |Башчыны постуну аты2        =[[Биринчи-министр]]
 |Башчы2                      =[[Абдулла Арипов]]
 |Территориясыны орну         =56-чу
 |Территория                  =448 978&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ygk.uz/sites/main/files/veb_saytga_0.docx|title=Ўзбекистон Республикаси Ер фондининг тоифалари бўйича тақсимланиши 2020 йил 1-январь холатига (минг га. ҳисобида)|subtitle=ru:Распределение Земельного фонда Республики Узбекистан по категориям на 1 января 2020 года (в тысячах гектаров)|lang=uz|website=Кадастр Агентлиги|format=docx|access-date=2021-04-27|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205100019/https://ygk.uz/sites/main/files/veb_saytga_0.docx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 |Суу                         =4,9
 |Халкъыны орну               =38-чу
 |Халкъ                       ={{ёсюу}}37 543 167&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.uz/uz/|title= O‘zbekiston respublikasi prezidenti huzuridagi
statistika agentligi}}&lt;/ref&gt;
 |Джыл                        =2024
 |Басыннганы                  = 83
 |БИП                         =132,480 млрд.
 |БИП джылы                   = 2025
 |БИП орну                    = 64-чю
 |Адам башына БИП             =3 510
 |Валютасы                    =[[сум]] (UZS)
 |Домен                       =[[.uz|.uz]]
 |Телефон коду                =998
 |Заман бёлюмю                =[[UTC+5]],[[UTC+6]]
 |Белги                       =&lt;small&gt;&lt;references/&gt;&lt;/small&gt;
|Байракъгъа_джибериу=Юзбекистанны байрагъы|Гербге_джибериу=Юзбекистанны герби|Адам башына БИП джылы=2025|Адам башына БИП орну=138|ААИ джылы=2023|IDH={{ёсюу}}0.740|ААИ орну=107|ААИ={{ёсюу}}0.740|ААИ категориясы=&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;'''мийик'''&lt;/span&gt;|iso3166-1=[[UZ]]|Ара_шахарны_координатлары={{Coord|41|19|N|69|16|E|type:city_region:UZ}}}}

'''Юзбекистан''' ({{lang-uz|O’zbekiston}}, [ozbekiˈstɒn]), официал аты — '''Юзбекистан Республика''' ({{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi}})'' — ''[[Азия]] континентни ортасында орналгъан, тенгизге чыкъмагъан кърал. Халкъы 37 543 167 (2024) адам чакълы бирди. 

[[Ара шахар|Ара шахары]] — [[Ташкент]]. 

== Географиясы ==
Юзбекистан бла шималда эмда шимал-кюнчыгышда [[Къазакъстан]], кюнчыгъышда [[Къыргъызстан]], кюнчыгъышда эмда къыбыла-кюнчыгъышда [[Таджикистан|Таждикистан]], къыбылада [[Афганистан]], къыбылада эмда кюнбатышда [[Тюркменистан]] чеклешедиле.

Юзбекистан Ара Азияда орналыб къуру [[Лихтенштейн]] бла бирге Дунья океангъа чыкъмагъан къралла бла чеклешген къралды.

Юзбекистанны майданы - 448 978 км² аладан 425 400 км² (95%) джерди. Майданы бла дуньяда 56-чи кърал, [[Бойсунмагъан Къралланы Бирлиги|БКъБ]]-де тёртюнчю. Ара Азияда къуру Юзбекистан башха тёрт къралла бла чеклешеди. 

Юзбекистанда алты экорегион орналады: Алай-Кюнбатыш-Тянь-Шань къыр, Гиссар-Алай джукъа чегетле, Бадгыз эм Карабиль джарым къум джерле, Ара Азияны шимал къум джер, Ара Азияны джагъа джукъа чегетле эмда Ара Азияны къыбыла къум джер.

Къралны территориясыны ючден экисиде къум джерле ([[Къызылкъум]]), къырла ([[Ашлыкъ къыр]]) эмда таула ([[Тянь-Шань]], [[Гиссар сырт]]) орналадыла. 

Юзбекистанны эм мийик джери — Гиссар сыртда орналгъан [[Хазрет-Султан (тау)|Хазрет-Султан]] тау (4643 м).

=== Суулары ===
Юзбекистанны эм уллу суулары: [[Амударья]], [[Сырдарья]], [[Зарафшан]], [[Чирчик]], [[Кашкадарья]] эмда [[Сурхандарья]].

Кёб юсю Юзбекистанны шахарлары Амударья эм Сырдарья сууланы ёзенледе орналадыла.

Къралны кюнчыгъыш кесегини шималында тузсуз [[Айдаркуль]] кёл (3000 км²) орналады. Тюркменистан бла чеки ачы тузлу [[Сарыкамыш кёл|Сарыкамыш]] кёл бла барады, аны тёртден бири майданы Юзбекистанда орналады.

=== Климаты ===
Юзбекистанны континент къургъакъ климаты барды. [[Кёппенни климат классификациясы]] бла кёб юсю территориясында - къургъакъ къууджерли сууукъ климаты (BWk) (кюнбатыш кесегинде), къургъакъ тюзлю сууукъ климаты (BSk) (кюнчыгъыш кесегинде) эмда орта къургъакъ исси джай климаты (Csa) (кюнчыгъыш кесегинде) барды.

Январны орта температурасы — +9 °C-дан −8 °C-гъа дери, июльню — +26 °C-дан +35 °C-гъа дери. Джылгъа джауум тюз джерледе — 90—580 мм, таулу районлада — 460—910 мм.

== Тарихи ==

== Халкъы ==

== Политикасы ==

== Административ бёлюннгени ==
Юзбекистан Къаракъалпакъстан Республикадан (къралны 40% территориясында орналгъан), вилаятладан, эл эмда шахар районладан, вилаятлагъа эмда районлагъа бойсундургъан шахарладан эмда элледен къуралады.

Юзбекистанны ара шахары Ташкент ара бойсундурулгъан шахарны статусу барды.  Юзбекистанны регионлары:
[[Файл:Uzbekistan provinces numbered.svg|мини|323x323пкс|Юзбекистанны административ бёлюннгени картасы.]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! width=&quot;10px&quot;|Номер&lt;br&gt;картада
! width=&quot;170px&quot;|Аты

! Адам саны&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1-07-2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; минг адам&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.uz/images/uploads/reliz2021/demografiya_iyun_ru_25_04_22_22.pdf|title=ГОСУДАРСТВЕННЫЙ  КОМИТЕТ  РЕСПУБЛИКИ  УЗБЕКИСТАН ПО СТАТИСТИКЕ. ДЕМОГРАФИЧЕСКАЯ СИТУАЦИЯ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН:  январь-июнь  2022 года |publisher=stat.uz|access-date=2022-09-19|archive-date=|archive-url=|url-status= }}&lt;/ref&gt;
! Майдан,&lt;br&gt;&lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; км2&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://data.egov.uz/rus/data/6116649f114fbfdc20c36827|title = Отчёт Земельного фонда Республики Узбекистан|lang = ru|access-date = 2022-09-19|archive-url = |archive-date = |url-status = }}&lt;/ref&gt;
! Арасы
|-
| 1
| [[Ташкент]]&lt;br&gt; (''Toshkent'')

| align=right| 2909,5
| align=right| 435
|
|-
| 2
| [[Андижан вилаят]]&lt;br&gt; (''Andijon viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3283,8
| align=&quot;right&quot; | 4303
| [[Андижан]]
|-
| 3
| [[Бухара  вилаят]]&lt;br&gt; (''Buxoro viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1990,4
| align=&quot;right&quot; | 41 831
| [[Бухара]]
|-
| 4
| [[Фергана  вилаят]]&lt;br&gt; (''Farg’ona viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3931,1
| align=&quot;right&quot; | 6753
| [[Фергана]]
|-
| 5
| [[Джизак  вилаят]]&lt;br&gt; (''Jizzax viloyati)''
| align=&quot;right&quot; | 1457,7
| align=&quot;right&quot; | 21 179
| [[Джизак]]
|-
| 6
| [[Наманган вилаят]]&lt;br&gt; (''Namangan viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2959,3
| align=&quot;right&quot; | 7433
| [[Наманган]]
|-
| 7
| [[Навои вилаят]]&lt;br&gt; (''Navoiy viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1044,0
| align=&quot;right&quot; | 109 481
| [[Навои (шахар)|Навои]]
|-
| 8
| [[Кашкадарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Qashqadaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 3438,6
| align=&quot;right&quot; | 28 568
| [[Карши]]
|-
| 9
| [[Самарканд вилаят]]&lt;br&gt; (''Samarqand viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 4069,3
| align=&quot;right&quot; | 16 773
| [[Самарканд]]
|-
| 10
| [[Сырдарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Sirdaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 887,1
| align=&quot;right&quot; | 4276
| [[Гулистан]]
|-
| 11
| [[Сурхандарья вилаят]]&lt;br&gt; (''Surxondaryo viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2771,1
| align=&quot;right&quot; | 20 099
| [[Термез]]
|-
| 12
| [[Ташкент вилаят]]&lt;br&gt; (''Toshkent viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 2962,5
| align=&quot;right&quot; | 15 150
| [[Нурафшон (шахар)|Нурафшон]]
|-
| 13
| [[Хорезм вилаят]]&lt;br&gt; (''Xorazm viloyati'')
| align=&quot;right&quot; | 1936,6
| align=&quot;right&quot; | 6082
| [[Ургенч]]
|-
| 14
| [[Къаракъалпакъстан|Къаракъалпакъстан Республика]]&lt;br&gt; (''Qoraqalpog’iston Respublikasi'')
| align=right| 1962,4
| align=right| 166 561
| [[Нукус]]
|}

== Экономикасы ==
2025 джылда Юзбекистанны номинал [[Бютеулюк ич продукт|БИП]]-и 140,480 млрд долларгъа джетгенди. Адам башына уа БИП - 3 945 доллар болгъанды, олда дунья  къралланы ичинде 134-чю орундады. Юзбекистанны экономикасыны эм баш санагъатлары: [[эл мюлкю]], [[Алтын|алтынны]], уранны, [[Багъыр|багъырны]] эмда башха джерден чыкъгъан магъаданланы къазыу, къара эмда джылтырауукъ металлургия, химия промышленность, къумач сокъгъан эм дженгил промышленность, автомобиль ишлеу.

Юзбекистанны 40% ишлеген халкъны саны эл мюлкдеги ишчиледиле. Къралын эл мюлкюню чыгъаргъан баш продукциясы: [[мамукъ]], [[будай]], [[арпа]], [[нартюх]], [[принч]], [[гардош]], кёгетле ([[шаптал]], [[гранат]], [[хурма]], [[алма]]), [[харбуз]] эм [[хауун]], [[джюзюм]], [[туттерек]], къой эм тууар эт, [[сют]], [[гаккыла]], чабакъла, [[бухар тери]].

Юзбекистанны эт малчылыкъны кёбюсю Кашкадарья эмда Самарканд вилаятла баш арасыды. Этни производствосуну къурамыны кёблюгюню эм уллу бёлюмю тууар эт болады. 2022 джылда Юзбекистан 1 194,1 минг тонн тууар эт чыгъаргъанды&lt;ref&gt;[https://agrovesti.net/lib/advices/selskoe-khozyajstvo-uzbekistana-i-vozmozhnost-eksporta-rossijskoj-produktsii.html#:~:text=%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B8%20%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20%D0%BC%D1%8F%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D1%81%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%B2,%D0%A5%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%2C%20%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%B8%20%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8. Сельское хозяйство Узбекистана и возможность экспорта российской продукции]&lt;/ref&gt;.

2025 джылда Юзбекистанда бютеулей 206 211 тонн чабакъны тутгъандыла. Аладан эм кёб Хорезм вилаятда тутгъандыла (35 913,9 т.)&lt;ref&gt;[https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66945-2025-jilda-zbekistonda-206-2-ming-tonna-bali-ovlangan-3 В 2025 году в Узбекистане было выловлено 206,2 тыс. тонн рыбы]&lt;/ref&gt;.

2025 джылда къралда 3,3 млн тонн бачхада ёсген культураланы ёсдюргенле, эм кёб Джизак вилаятда (430 634 т.)&lt;ref&gt;[https://one.uz/ru/novosti/ekonomika/33115-v-uzbekistane-uvelichilsja-obem-proizvodstva-bahchevyh-kultur.html В Узбекистане увеличился объем производства бахчевых культур]&lt;/ref&gt;.

2026 джылны 1 январгъа кёре республикада 59,8 минг промышленностну предприятияла ишлегендиле&lt;ref&gt;[https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-goskomstata/66388-zbekiston-sanoati-azhmi-2025-jilda-1-1-kvadrillion-s-mga-etdi-3#:~:text=%D0%9F%D0%BE%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%BC%20%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC%20%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B0,%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BB%2029%2C1%20%D0%BC%D0%BB%D0%BD%20%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%B2. Объем промышленности Узбекистана в 2025 году достигнет 1,1 квадриллиона сумов]&lt;/ref&gt;. 2025 джылда бютеулей промышленностну чыгъаргъан кёблюгю - 86% ишлеб чыгъарыучу промышленностан, 7% джерден чыкъгъан магъаданланы къазыудан, 6,4% электро эмда газ баджарыудан, 0,6% суу баджарыудан эмда канализациядан къуралгъанды&lt;ref&gt;[https://uz.sputniknews.ru/20260123/struktura-promproizvodstva-uzbekistan-2025-god-infografika-55179264.html Структура промпроизводства в Узбекистане в 2025 году — инфографика]&lt;/ref&gt;.

== Джибериуле ==
* https://gov.uz/ru&lt;nowiki/&gt; - Юзбекистанны официал сайты.

== Белгиле ==
[[Категория:Юзбекистан]]
&lt;references /&gt;{{Тюрк къралла}}
{{Тюрк кенгеш}}
{{Азияны къраллары}}</text>
      <sha1>7yilhqkugfx56sb4egc9w4oik4ejv4n</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>