Википедия krcwiki https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Медиа Къуллукъ Сюзюу Къошулуучу Къошулуучуну сюзюу Википедия Википедия сюзюу Файл Файлны сюзюу MediaWiki MediaWiki-ни сюзюу Шаблон Шаблонну сюзюу Болушлукъ Болушлукъну сюзюу Категория Категорияны сюзюу TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Ататюрк, Мустафа Кемал 0 6624 123927 114820 2026-04-30T13:09:19Z Tawlu 10637 #article-section-source-editor 123927 wikitext text/x-wiki {{Кърал адам |Аты=Мустафа Кемал Ататюрк |Атыны оригиналы={{lang-tr|Mustafa Kemal Atatürk}} |Сурат=Ataturk1930s.jpg|Ачыкълау=Тюркню президенти Мустафа Кемал Ататюрк, 1930-чу джылла |байракъ_=Emblem of the Presidency of Turkey.svg |байракъ2_=Historical flag of the President of Turkey.svg |къуллугъу_=[[Тюркню президенти]] |башчылыкъ этген кёзюую_=1923-1938 |кёзюубашланнганы_=29 октябрь 1923 |кёзюубошалгъаны_=10 ноябрь 1938 |премьер=[[Инёню, Исмет|Исмет Инёню]]<br>[[Окьяр, Али Фетхи|Фетхи Окьяр]]<br>[[Инёню, Исмет|Исмет Инёню]]<br>[[Баяр, Махмуд Джеляль|Махмуд Джеляль Баяр]] |Правительствону башчысы=[[Инёню, Исмет|Исмет Инёню]]<br>[[Окьяр, Али Фетхи|Фетхи Окьяр]]<br>[[Инёню, Исмет|Исмет Инёню]]<br>[[Баяр, Махмуд Джеляль|Махмуд Джеляль Баяр]] |Аллындагъы=Къуллукъ джангы къурулгъанды |Ызындагъы=[[Инёню, Исмет|Исмет Инёню]] |байракъ_2=CHP six arrows.svg |байракъ2_2=Flag of the Republican People's Party (Turkey).svg |къуллугъу_2=[[Джумухурият Халкъ Партия (Тюрк)|Джумухурият халкъ партияны]] алчысы |башчылыкъ этген кёзюую2=1923-1938 |кёзюубашланнганы2=9 сентябрь 1923 |кёзюубошалгъаны2=10 ноябрь 1938 |аллындагъы_2=Къуллукъ джангы къурулгъанды |ызындагъы_2=[[Инёню, Исмет|Исмет Инёню]] |байракъ_3=Seal of the Turkish Parliament (Türkiye Büyük Millet Meclisi).svg |байракъ2_3=Flag of Turkey.svg|къуллугъу_3=[[Тюркню Уллу Миллет Джыйылыуу]]ну башчысы |башчылыкъ этген кёзюую3=1920-1923 |кёзюубашланнганы3=24 апрель 1920 |кёзюубошалгъаны3=29 октябрь 1923|аллындагъы_3=Къуллукъ джангы къурулгъанды |ызындагъы_3=[[Окьяр, Алий Фетхи|Алий Фетхи Окьяр]] |туугъан датасы=1881|ёлген датасы=10.11.1938 |Туугъаны={{ТуугъанДжер|Салоникле|Салоникледе}}, [[Салоник вилайет]], [[Осман империя]] |ёлгени=[[Долмабахче]], {{ЁлгенДжер|Стампыл}}, [[Тюрк]] |Басдырылгъан джери=[[Мустафа Кемал Ататюркню кешенеси|«Аныт Кабир» кешене]], {{БасдырылгъанДжер|Анкара}} |Атасы=[[Али Рыза-эфенди]] |Анасы=[[Зюбейде-ханым]] |Юйдегиленнген адамы=[[Латифе Ушаклыгиль]] (1923 — айрылыу 1925) |Сабийлери=10 асырагъан сабий |Партиясы=[[Джумухурият Халкъ Партия (Тюрк)|Джумухурият халкъ партия]] |Дин бла арасы= атеист|Къол салгъаны=Signature of Mustafa Kemal Atatürk.svg |Саугъалары={{1-чи дараджалы Меджидие орден}} {{2-чи дараджалы Меджидие орден}}&nbsp;{{5-чи дараджалы Меджидие орден}}&nbsp;{{2-чи дараджалы Османие орден}}&nbsp;{{3-чю дараджалы Османие орден}}&nbsp;{{4-чю дараджалы Османие орден}}&nbsp;{{Лиакат медаль}}&nbsp;{{Имтияз алтын медаль}}&nbsp;{{Имтияз кюмюш медаль}}&nbsp;{{Гелиболу джулдуз}}&nbsp;{{1-чи класслы Темир къач}}&nbsp;{{2-чи класслы Темир къач}}&nbsp;{{Таджны ордени (Пруссия)|1}}&nbsp;{{3-чю дараджалы «Сыйлы Александр» орден}}&nbsp;{{Аскер махтауланы къачы (Австрия-Маджар)|3}}&nbsp;{{«Аскер махтаула ючюн» медаль|2}}&nbsp;{{«Аскер махтаула ючюн» медаль|3}} |чыны=[[File:Turkey-Army-OF-10 (1935-1947).svg|25px|link=Тюркню маршалы]] [[Тюркню маршалы]] |Аскер къуллугъу=[[File:Turkey-Army-OF-10 (1935-1947).svg|25px|link=Тюркню маршалы]] [[Тюркню маршалы]]}} [[Файл:Reisicumhur Mustafa Kemal Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında, Ankara, 29 Ekim 1925.png|thumb|250px|Мустафа Кемал Ататюрк, 1925]] '''Мустафа Кемал Ататюрк''' ({{lang-tr|Mustafa Kemal Atatürk}}; [[19 май]] [[1881]] — [[10 ноябрь]] [[1938]]) — [[Тюрк Республика]]ны биринчи [[президент]]иди ([[1923]]—[[1938]]), тюрк маршал эмда уллу кърал къуллукъчуду. [[:ru:Википедия:Проект:Ядро энциклопедии/Список 100 самых изученных личностей в истории|Тарихде эм иги тинтилген 100 инсандан тизмеге]] киреди. Мустафа Кемалны башламчылыгъы бла [[1919 джыл]]да башланнган миллет азатлыкъ ючюн кюрешиуню, [[революция]]ны эмда реформаланы эсебинде бусагъатдагъы Тюрк Республика къуралгъанды. Осман эмда тюрк аскерде абычар болуб къуллукъ этген Мустафа Кемал Ататрюк, Халкъ-республикан партияны ({{lang-tr|Cumhuriyet Halk Partisi}}) къурагъан эмда биринчи тамадасы болгъанды. [[1921 джыл]] «Гази» (Ётгюр) чын берилгенди. == Сабийлиги == [[Файл:Portrait of a volunteer officer of the Ottoman Civilian Battalion.jpg|thumb|left|160px|Али Рыза-эфенди — Ататюркню атасы]] [[Файл:Annesi Zübeyde Hanım.jpg|thumb|left|160px|Зюбейде-ханым — Ататюркню анасы]] [[1881 джыл]]да, [[Греция]]ны ол сагъатда Осман империяны къурамына кирген экинчи уллу шахары [[Салоникле]]ни Ходжакасым тийресинде, [[Али Рыза-эфенди]] бла аны юй бийчеси [[Зюбейде-ханым]]ны юйюрюнде джаш сабий туугъанды, аннга Мустафа деб ат берилгенди. Къуру ол эмда аны гитче эгечи акъылбалыкъ заманларына дери джашагъан сабийле болгъандыла, къалгъанла гитче заманларында ёлгендиле. Мустафаны туугъан кюню туура белгили тюлдю, джангыз джылы белгилиди — [[1881]]. Бу джангылыч, ол заманда къралда [[григориан орузлама]]ны хайырландырылмагъаны бла байламлыды, бу орузлама, кечирек Ататюркню кюрешиую бла киргизтилген. Ол заманда Осман империяда айны фазаларыны тюрлениуюню тамалында къуралгъан [[хиджра]] орузлама бла хайыланнгандыла. Анасы Мустафагъа джаз туугъанды деб айтыучан болгъанды эмда артдан Ататюрк, туугъан датасына Тюркню бойсунмаулугъу ючюн кюрешни башланнган кюнню — 19 майны сайлагъанды. Мустафа, дженгил халили тири сабий болгъанды. Алай а, джылы тенг сабийле бла неда эгечи бла тюбей туруудан эсе, таша кёллю джашчыкъ башына бошлукъ бла джангызлыкъны сайлагъанды. Башхаланы ойларына тёзюмсюз болгъанды, компромиссге барыргъа сюймегенди эмда хаманда кеси кесине сайлагъан джолу бла баргъанды. Кёлюне келгенни туура айтыб баргъан къылыгъы, Мустафаны баргъан джашауунда талай къайгъы келтиргенди эмда аны бла кесине кёб адамны джау этгенди. Мустафаны анасы, тырмаш муслиман тышырыу, джашы Къураннга юренсе сюйгенди, алай а эри, Али Рыза, Мустафагъа ол замандагъы модерн окъуу берирге алланнганды. Эр-къатын, чырт компромисс табалмагъандыла, аны себебли школ джылына джетгенинде Мустафаны биринчи, юйюрю джашагъан тийреде орналгъан Хафиз Мехмет-эфендини школуна бергендиле, бираздан а уа, атасы къоймагъаны себебли, Салоникиде Шемси-эфендини модерн школуна кёчюрюлгенди эмда башланнгыч окъууну анда тамамлагъанды. == Къуллугъуну башланнганы == {{джазылмагъан бёлюм}} == Кемал, [[Биринчи дуния къазауат]]да == {{джазылмагъан бёлюм}} == Анкара правительствону къурау == {{джазылмагъан бёлюм}} == Грек-тюрк къазауат == {{джазылмагъан бёлюм}} == Хорлам == {{джазылмагъан бёлюм}} == Республиканы къурау == {{джазылмагъан бёлюм}} == Реформала == {{джазылмагъан бёлюм}} == Ататюркчюлюк == {{main|Ататюркчюлюк}} Кемал, тюрк [[миллетчилик]] [[идеология]]ны тамалын салгъанды. Бу идеология, бусагъатха дери да Тюрк Республиканы официал идеологиясыды, кеси да Ататюркчюлюк неда Кемализм ат бла белгилиди. == Энчи джашауу == {{джазылмагъан бёлюм}} === Ататюркюн хоббилери === {{джазылмагъан бёлюм}} == Джашаууну ахыры == {{джазылмагъан бёлюм}} == Джибериуле == * {{книга |автор = Александр Жевахов. |заглавие = Ататюрк |издательство = Молодая гвардия |год = 2008 |isbn = 978-5-235-03163-0 }}{{ref-ru}} * [http://www.ataturktoday.com/ Ататюркню юсюнден хар не да]{{ref-tr}}{{ref-en}} * [http://www.kultur.gov.tr/ Тюркню культурадан эмда туризмден министерствосу] {{викигёзен|Mustafa Kemal Atatürk}} [[Категория:Адамла]] [[Категория:19 майда туугъанла]] [[Категория:1881 джылда туугъанла]] [[Категория:10 ноябрда ёлгенле]] [[Категория:1938 джылда ёлгенле]] 70j225eppef1p3mkk1eyu6gr8xhowtx Осман патчахлыкъ 0 16999 123926 114750 2026-04-30T13:05:06Z Tawlu 10637 #article-section-source-editor 123926 wikitext text/x-wiki {{Редирект|Осман империя}} {{Тарих кърал |аты = Сыйлы Осман девлет |кеси аты = دولت علیه عثمانیه |статусу = [[Хилафат]] |гимн = |байракъ =Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg | thumb | 220x124px | right]] |байракъны юсюнден = 1844-1922 джыллада байракъ |герб =Coat of arms of the Ottoman Empire (1882–1922).svg | thumb | 220x124px | right]] |гербни юсюнден = 1882-1922 герби |карта =Ottoman Empire Detailed.png | thumb | 220x124px | right]].svg |ачыкълау = Осман патчахлыкъ 1593 джылда. |къуралгъанды = 1299 |къурутулуннганды = 1922 |девиз = دولتء آباد مدت, "девлет-и абад муддат", "Ёмюр кърал" |ара шахар = [[Сёгют]] (1299-1329) <br> [[Бурса|Худауандигар]] (1329-1361) <br> [[Диметока]] (1363-1453) <br> [[Истанбул|Къонстантыныя, Истанбул]] (1453-1922) |шахарла = [[Истанбул]], [[Эдирне]], [[Димашкъ]], [[Багъдад]] |тил = [[Осман тил]] <br> [[Иран тил]] ''(тохананы тили, назму тили)'' <br> [[Араб тил]] ''(дин тили)'' |валюта = [[Осман патчахлыкъны лира]] |кърал оноу форма = [[Ислам кърал]] |династия = [[Османла]] |башчыланы чынлары1 = |башчы1 = [[I Осман]] |башчылыкъ этген джыллары1 = 1299-1324 |башчыланы чынлары2 = |башчы2 = [[VI Мухаммат]] |башчылыкъ этген джыллары2 = 1918-1922 |башчыланы чынлары3 = |башчы3 = |башчылыкъ этген джыллары3 = |дин = [[Ислам]] (кърал дин) <br> [[Христианлыкъ]], [[иудейлик]] |къошакъ_параметр1 = |параметрни ачыкълау1 = |Этап1 = |Дата1 = |Джыл1 = |Этап2 = |Дата2 = |Джыл2 = |Этап3 = |Дата3 = |Джыл3 = |Этап4 = |Дата4 = |Джыл4 = |Этап5 = |Дата5 = |Джыл5 = |Этап6 = |Дата6 = |Джыл6 = |къошакъ_параметр2 = |параметрни ачыкълау2 = |дери = |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |сора = |п1 = |п2 = |п3 = |п4 = |п5 = |п6 = |п7 = |белги = {{белгиле}} }} '''Осман патчахлыкъ''' — континент арасы [[Ислам|Муслиман]] патчахлыкъ. <ref>https://www.britannica.com/place/Ottoman-Empire</ref><references /> 74173tphwewpgww3d9311t3kk92h6o0 Къытай Республика (Тайвань) 0 17718 123928 120785 2026-04-30T13:18:51Z Tawlu 10637 #article-section-source-editor 123928 wikitext text/x-wiki {{Кърал|Аты=Къытай Республика (Тайвань)|Байракъ=Flag of the Republic of China.svg|Герб=National Emblem of the Republic of China.svg|Карта=ROC Taiwan (orthographic projection).svg|Гимн={{lang|zh-Hant-TW|中華民國國歌}}<br />Zhōnghuá Mínguó Guógē|Гимнни кёчюрмеси=Юч халкъ джорукъла|Кърал оноуну формасы=Къатыш республика|Башчыны постуну аты=Президент|Башчы=Лай Циндэ|Башчыны постуну аты2=Вице-президент|Башчы2=Сьяу Бикхим|Башчыны постуну аты3=Биринчи-министр|Башчы3=Чжо Жунтай|Башчыны постуну аты4=Парламентны председатели|Башчы4=Хань Гоюй|Домен=.tw|Телефон коду=+886|Оригинал аты=中華民國|Аудио=National anthem of the Republic of China (Taiwan) 中華民國國歌(演奏版).ogg}} '''Къытай Республика''', халкъа арасында аты '''Къытай Республика (Тайвань)''', неда къуру '''Тайвань''' — Кюнчыгъыш Азияда, кёбюсю Тайвань айрымканда орналгъан кърал. Бютеулей Къытай Республиканы территориясы - 36 193 км². [[Ара шахар|Ара шахары]] — [[Тайбей]]. == Белгиле == {{Азияны къраллары}} hmged6ejdpy2ugtbpuvmup00raf9avn