Википедия krcwiki https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Медиа Къуллукъ Сюзюу Къошулуучу Къошулуучуну сюзюу Википедия Википедия сюзюу Файл Файлны сюзюу MediaWiki MediaWiki-ни сюзюу Шаблон Шаблонну сюзюу Болушлукъ Болушлукъну сюзюу Категория Категорияны сюзюу TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 10 895 124363 124221 2026-06-18T00:14:54Z DarqaviPalladin 4737 124363 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{фото}}}{{{фотону ачыкълау|}}}}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} <!-- SPRÁVA MĚSTA --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> 1lsns13qse0p5cm1n7yoot14levda4d 124364 124363 2026-06-18T00:15:45Z DarqaviPalladin 4737 124363 тюрлендириуню [[Special:Contributions/DarqaviPalladin|DarqaviPalladin]] ([[User talk:DarqaviPalladin|сюзюу]]) ызына алды. 124364 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото}}}|280px|{{{фотону ачыкълау|}}}]]}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} <!-- SPRÁVA MĚSTA --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> 7qxw9s61vk0143ezj4s2r3na077xwzf 124365 124364 2026-06-18T00:17:18Z DarqaviPalladin 4737 124365 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото|280px|]]}}}{{{фотону ачыкълау|}}}}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} <!-- SPRÁVA MĚSTA --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> qfyb6aoemb9rr5lbwsl2mmdmys0z9v0 124366 124365 2026-06-18T00:17:56Z DarqaviPalladin 4737 124366 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} {{{[[File:фото|280px|]]}}}{{{фотону ачыкълау|}}}}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} <!-- SPRÁVA MĚSTA --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> 0ci2flvw9oow6r0kx6o73g90fysmt2b 124367 124366 2026-06-18T00:18:56Z DarqaviPalladin 4737 124366 тюрлендириуню [[Special:Contributions/DarqaviPalladin|DarqaviPalladin]] ([[User talk:DarqaviPalladin|сюзюу]]) ызына алды. 124367 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото|280px|]]}}}{{{фотону ачыкълау|}}}}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} <!-- SPRÁVA MĚSTA --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> qfyb6aoemb9rr5lbwsl2mmdmys0z9v0 124368 124367 2026-06-18T00:19:07Z DarqaviPalladin 4737 124365 тюрлендириуню [[Special:Contributions/DarqaviPalladin|DarqaviPalladin]] ([[User talk:DarqaviPalladin|сюзюу]]) ызына алды. 124368 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото}}}|280px|{{{фотону ачыкълау|}}}]]}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} <!-- SPRÁVA MĚSTA --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> 7qxw9s61vk0143ezj4s2r3na077xwzf 124369 124368 2026-06-18T00:27:27Z DarqaviPalladin 4737 124369 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if:{{{фотомонтаж|}}}| | colspan="2" style="text-align:center;" | {{{фотомонтаж}}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}|<br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото}}}|280px|{{{фотону ачыкълау|}}}]]}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} <!-- SPRÁVA MĚSTA --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> p36xx3qma2tvtx4v4y9e2opgzj40irn 124372 124369 2026-06-18T00:32:48Z DarqaviPalladin 4737 124372 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{!}} colspan="2" style="text-align:center;" {{!}} {{#if:{{{фотомонтаж|}}}| {{{фотомонтаж}}} | [[File:{{{фото|}}}|280px]] }} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}|<br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} <!-- SPRÁVA MĚSTA --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> q4dg2gbmbd4ujfj6doj0ct49r604e5m 0 1464 124332 107038 2026-06-17T22:02:25Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124332 wikitext text/x-wiki {| width="250" align="right" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0em 0em 1em 1em; background:#f9f9f9; border: 1px #cccccc solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- | colspan="2" bgcolor=#F5F5F5 align="center" style="border: solid #C0C0C0; border-width: 0px 0px;" | <big>'''Нефтни экспортерлары болгъан къралланы организациясы'''</big><br />''The Organization of the Petroleum Exporting Countries (OPEC)'' |- | align="center" colspan="2" bgcolor="#FFFFFF" | [[Файл:Flag_of_OPEC.svg|200px]]<br />[[ОПЕК-ни байрагъы]] |- | colspan="2" align="left" style="background: #fff;" | [[Файл:OPEC.svg|250px]] |- |'''Къошулгъан къралла''' | 12 кърал |- |'''Штаб-фатарыны тургъаны''' | {{Flagicon|Austria}} [[Вена]], [[Австрия]] |- | '''[[Генерал секретарь|Генерал секретары]]''' | [[Абдалла Салем аль-Бадри|Абдалла Салем аль-Бадриди]] |- | '''Ишлеген тил''' |[[Ингилиз тил]]<br /> |- |'''Къуралыуу''' |[[14-чю сентябрь]], [[1960]] |- | '''Официал сайты''' | http://www.opec.org/ |} '''Нефтни экспортерлары болгъан къралланы организациясы''' ({{lang-en|The Organization of the Petroleum Exporting Countries}}; къысхартылгъаны — '''ОПЕК''', {{lang-en|OPEC}}) — [[Нефть|нефтни]] багъаларын стабиль тутар ючюн, нефть чыгъарыучу къралла къурагъан халкъла арасы правительствола арасы организацияды (бир-бирледе [[картель]] дейдиле). ОПЕК-ге 12 кърал киреди: [[Иран]], [[Ирак]], [[Кувейт]], [[Сауд Арабия]], [[Венесуэла]], [[Катар]], [[Ливия]], [[Бирлешген Араб Эмиратла]], [[Алжир]], [[Нигерия]], [[Эквадор]] эмда [[Ангола]]. Штаб-фатары [[Вена]]дады. Генерал секретары (2007 дж. бери) — [[Абдалла Салем аль-Бадри|Абдалла Салем аль-Бадриди]]. == Тарихи == ОПЕК, хаманда ишлеген организация болуб 1960 джылны 10-14 сентябрларында [[Багдад|Багдадда]] бардырылгъан конференцияда къуралгъанды. Аллындан организациягъа [[Иран]], [[Ирак]], [[Кувейт]], [[Сауд Арабия]] эмда [[Венесуэла]] (къуралыуну инициатору) киредиле. Бу беш къралгъа кечирек дагъыда тогъуз къошулады: [[Катар]] ([[1961 джыл|1961]]), [[Индонезия]] ([[1962]]—[[2008]], 2008 джылны 1-чи ноябрында ОПЕК-ден чыкъгъанды), [[Ливия]] ([[1962]]), [[Бирлешген Араб Эмиратла]] ([[1967]]), [[Алжир]] ([[1969]]), [[Нигерия]] ([[1971]]), [[Эквадор]] ([[1973]]—[[1992]], [[2007]]), [[Габон]] ([[1975]]—[[1994]]), [[Ангола]] ([[2007]]).<br /> Бусагъатда 2007 джыл Анголаны кириую бла Эквадорну ызына къайытыундан сора, ОПЕК-ге 12 кърал киреди<ref>https://web.archive.org/web/20110920111655/http://www.opec.org/home/PowerPoint/Reserves/OPEC%20share.htm</ref>. 2008 джыл [[Россия]] картелде сынчыкълаучу болургъа излемин билдиргенди. [[Файл:OPEC-building-01.jpg|thumb|350px|ОПЕК штаб-фатары.]] [[Файл:Oil Balance.png|thumb|350px|Дунияны къралларында нефтни экспорту бла импортуну балансы.]] ОПЕК-ни штаб-фатары аллындан [[Женева|Женевада]] эди ([[Швейцария]]), кечирек [[1965]] джылны [[1-чи сентябрь|1-чи сентябрында]] [[Вена|Венагъа]] ([[Австрия]]) кёчюредиле. ОПЕК-ни баш нюзюрю организациягъа кирген къралланы нефтни чыгъарыуда эмда багъаланы тутууда ортакъ политиканы къурауду. ОПЕК-ге кирген къралланы энергетика бла нефтден министрлери джылда эки кере джыйылыб, нефтни халкъла арасы саудасыны сюзедиле, эмда келликге прогноз этедиле. Бу тюбешиуледе сауданы тюзетир ючюн бегимле, оноула алынадыла. Нефтни чыгъарыуну ёлчемин тюрлендириуню оноуун ОПЕК-ни конференцияларында аладыла. ОПЕК-ни къраллары нефтни дуния къайнакъларыны 2/3 иедиле. Ала дуния нефть чыгъарыуну 40 % этедиле, неда нефтни дуния экспортуну джарымын. Уллу нефть чыгъарыучуладан «[[Нефть чыгъарыу тёппеси|нефть чыгъарыуну тёппесин]]» къуру ОПЕК-ни къраллары (Венесуэланы тышында) эмда Канада ётмегендиле. СССР-де бу «нефть тёппе» 1988 джыл ётюлгенди<ref>http://www.eia.doe.gov/iea/pet.html Таблица G.2 — Дунияны къралларында джыллагъа кёре нефтни чыгъарыуну дараджасы</ref><ref>http://www.eia.doe.gov/pub/oil_gas/petroleum/analysis_publications/oil_market_basics/sup_image_worldprod.htm Баш экспортер къралланы нефть чыгъарыуларыны графиги</ref> Россияда 1998 джылдан башлаб нефть чыгъарыу кёбейиб барады, алай а бу тёппе 2007—2008 джыллада ётюлгенди деген оюм барды.<ref>https://web.archive.org/web/20120119091903/http://www.tsl.uu.se/uhdsg/Publications/Aram_Thesis.pdf</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7347771.stm</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7348463.stm</ref><ref>http://www.peak-oil.ru/ </ref> <ref>https://web.archive.org/web/20120111120830/http://www.rbcdaily.ru/2008/04/16/tek/336816</ref> == ОПЕК-ни «четени» == [[Файл:Oil Prices Since 1861.svg|thumb|350px|[[1861]] джылдан [[2007]] джылгъа дери нефтни багаъсыны тюрлениуюню кёргюзген график. Оранж сыз — [[Инфляция|инфляциягъа]] кёре тюзетилген багъа ([[АБШ-ны доллары|долларлада]]), кёк — инфляциягъа кёре тюзетилмеген.]] ОПЕК-ни «четени» деген термин (OPEC Reference Basket of crudes) официал халда [[1987 джыл]]ны [[1-чи январь|1-чи январ]]ында джюрютюб башланнганды. «Четенни» багъасы : [[Arab Light]] ([[Сауд Арабия]]), [[Basra Light/Basra Light]] ([[Ирак]]), [[Bonny Light]] ([[Нигерия]]), [[Es Sider]] ([[Ливия]]), [[Girasso]]l ([[Ангола]]), [[Iran Heavy]] ([[Иран]]), [[Kuwait Export]] ([[Кувейт]]), [[Merey]] ([[Венесуэла]]), [[Murban]] ([[Бирлешген Араб Эмиратла|БАЭ]]), [[Oriente]] ([[Эквадор]]), [[Qatar Marine]] ([[Катар]]), [[Saharan Blend]] ([[Алжир]]) нефть сортланы багъаларыны орта арифметика багъаларындан къуралады. ОПЕК-ни «четенини» тарихинде баррелге $140,73 багъа бла, 2008 джылны 3-чю июлунда болгъанды. [[2008 джыл]]ны мартында четеннге Oriente (Эквадор) къошулгъанды. [[2009 джыл]]ны январында четенден Minas (Индонезия) къоратылгънды, BCF 17 (Венесуэла) орнуна, четеннге Merey (Венесуэла) алыннганды. Бусагъатда четенде 12 сорт барды. Аны бла, бусагъатда ОПЕК-ни четенини багъасы башында айтылгъан 12 нефть сортну багъасыны орталама арифметика кёргюзюмю болады == ОПЕК-ни квоталары == {| class="wikitable" |+ ОПЕК-ни квоталары эмда къраллагъа кёре нефть чыгъарыу, кюннге миллион баррель<ref>[https://web.archive.org/web/20070824023943/http://www.eia.doe.gov/emeu/steo/pub/3atab.html Quotas] as reported by the United States Department of Energy</ref> !Кърал!!Квота (01/07/05)!!Чыгъарыу (01/07)!!Чыгъарыу мадары |- !{{Flagicon|Algeria}} [[Алжир]] ||894 ||1,360||1,430 |- !{{Flagicon|Angola}} [[Ангола]] ||1,900 ||1,700||1,700 |- !{{Flagicon|Ecuador}} [[Эквадор]]||520||500 ||500 |- !{{Flagicon|Iran}} [[Иран]] ||4,110||3,700||3,750 |- !{{Flagicon|Iraq}} [[Ирак]] || ||1,481|| |- !{{Flagicon|Kuwait}} [[Кувейт]] ||2,247||2,500||2,600 |- !{{Flagicon|Libya}} [[Ливия]] ||1,500||1,650||1,700 |- !{{Flagicon|Nigeria}} [[Нигерия]] ||2,306||2,250||2,250 |- !{{Flagicon|Qatar}} [[Катар]] ||726 ||810 ||850 |- !{{Flagicon|Saudi Arabia}} [[Сауд Арабия]] ||10,099||8,800||10,500 |- !{{Flagicon|the United Arab Emirates}} [[Бирлешген Араб Эмиратла|БАЭ]]||2,444||2,500||2,600 |- !{{Flagicon|Venezuela}} [[Венесуэла]] ||3,225||2,340||2,450 |- !Бютеулей||31,422||30,451||32,230 |} == Белгиле == {{белгиле}} {{Commons|OPEC|ОПЕК}} [[Категория:Халкъла арасы организацияла]] joanmzxvsq8ar8f8ot263dlwu2j4vie 0 1488 124321 111901 2026-06-17T18:25:51Z CommonsDelinker 2752 Removing [[:c:File:Hino_Nacional_da_Republica_Portuguesa.ogg|Hino_Nacional_da_Republica_Portuguesa.ogg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Hino Nacional da Republica 124321 wikitext text/x-wiki {{Кърал|Аты=Португал республикасы|Оригинал аты={{lang-pt|República Portuguesa}}|Байракъ=Flag of Portugal.svg|Герб=Coat of arms of Portugal.svg|Карта=EU-Portugal with islands circled.svg|Гимн="The Portuguese"<br /> |Кърал оноуну формасы=Парламент-парламент республика|Башчыны постуну аты=Президент|Башчы=[[Марселу Ребелу де Соуза]]|Башчыны постуну аты2=Биринчи-министр|Башчы2=[[Луиш Монтенегру]]}} '''Португалия''' ({{lang-pt|Portugal}}), толу официал аты '''Португал Республика''' ({{lang-pt|República Portuguesa}}) — [[Европа]] [[континент]]ни кюнбатыш къыйырында орналгъан кърал. == Географиясы == == Халкъы == == Тарихи == == Политикасы == == Административ бёлюннгени == == Экономикасы == {{Template:Тамамланмагъан статья}} {{Template:Европаны къраллары}} [[Категория:Къралла]] izcb786o6k5nugft98zqg7d28to38ve 0 1750 124325 124039 2026-06-17T21:17:11Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124325 wikitext text/x-wiki {| width="250" align="right" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0em 0em 1em 1em; background:#f9f9f9; border: 1px #cccccc solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- | colspan="2" bgcolor=#F5F5F5 align="center" style="border: solid #C0C0C0; border-width: 0px 0px;" | <big>'''Дуния банк'''</big><br />{{lang-en|'''World Bank'''}} <br /> {{lang-fr|Banque mondiale}} <br /> {{lang-es|Banco Mundial}} <br /> {{lang-de|Weltbank}} <br /> |- | align="center" colspan="2" bgcolor="#FFFFFF" | [[Файл:World Bank Logo.svg|200px]]<br />[[Дуния банкны белгиси]] |- | colspan="2" align="left" style="background: #fff;" | |- |'''Къошулгъан къралла''' | [https://web.archive.org/web/20091003022718/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/EXTRUSSIANHOME/EXTRUSSABOUTUS/0,,contentMDK:21513246~pagePK:51123644~piPK:329829~theSitePK:2871872,00.html 185 кърал] |- |'''Штаб-фатарыны тургъаны''' | {{Flagicon|United States}} [[Вашингтон (Колумбия округ)|Вашингтон]], [[АБШ]] |- | '''[[Президент]]''' | {{Flagicon|United States}} [[Джим Ён Ким]] |- | '''Ишлеген тил''' |[[Ингилиз тил]]<br /> |- |'''Къуралыуу''' |[[27-чи декбарь]], [[1945]] |- | '''Официал сайты''' | http://www.worldbank.org/ |} '''Дуния банк''' — [[айный тургъан къралла]]гъа болушлукъ этер нюзюр бла къуралгъан [[халкъла арасы финанс организация]]ды<ref>[https://web.archive.org/web/20090804123701/http://www.worldbank.org/eca/russian/ Дуния банкны орус тилде официал сайты]</ref>. Кесини айныууну процессинде, Дуния банк кёб кере тюрленнгенди, ол себебден Дуния банк деген термин бла тюрлю-тюрлю этаплада башха организациялагъа ат болуб тургъанды. Аллында Дуния банк деб [[Экинчи дуния къазауат]]дан сора Кюнбатыш Европа бла Япониягъа финанс болушлукъ этген [[Айныу бла реконструкцияны халкъла арасы банкы]]на айтхандыла. Кечирек, [[1960 джыл]] [[Айныуну халкъла арасы ассоциациясы]] къуралгъанды, ол банктны политикасы бла байламлы функцияларыны бир бёлегин кесине алады. Бусагъатда Дуния банк деб эки организациягъа айтадыла: * Айныу бла реконструкцияны халкъла арасы банкы * Айныуну халкъла арасы ассоциациясы Башха заманда алагъа дагъыда юч организация къошулады, ала Дуния банкны кечирек чыкъгъан сорууларына джууаблыдала:<ref>[https://web.archive.org/web/20120716001316/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/EXTRUSSIANHOME/EXTFAQSRUSSIAN/0,,contentMDK:20692067~menuPK:1805709~pagePK:98396~piPK:51137780~theSitePK:1805315,00.html Дуния банкны юсюнден]</ref> * [[Халкъла арасы финанс корпорация]] * [[Инвестициялагъа гарантиядан кёб джанлы агентство]] * [[Инвестиция дауланы тюзетген халкъла арасы аралыкъ]] Бютеу беш организация Дуния банкны Къауумуна киредиле, эмда оракъ атлары [[Дуния банкнты къаууму]]ду. Кёбюсюне Дуния банк деб Айныу бла реконструкцияны халкъла арасы банкына айтадыла, бусагъатха дери бу банк Дуния банкны ишини кёбюсюн бардырады. == Тарихи == [[Файл:WhiteandKeynes.jpg|thumb|right|Уллу Британияны келечиси [[Джон Мейнард Кейнс]] (онгда) эмда Гарри Декстер Уайт ([[:w:en:Harry Dexter White|Harry Dexter White]]), [[АБШ]]-ны келечиси, [[Бреттон-Вудс конференция]]да.]] [[Бреттон-Вудс конференция]]да къуралгъан эки уллу финанс организацияланы бириди Дуния банк (олбириа [[Халкъла Арасы Ачха Фонд]]ду). 45 къралдан келечи, аланы ичинде [[СССР|Совет Союзну]] келечилерида болуб, [[Экинчи дуния къазауат]]да зарауатлыкъ кёрген экономикаланы орнуна салыуну сорууларына къарагъандыла.<ref>Goldman, Michael. ''Imperial Nature: The World Bank and Struggles for Social Justice in the Age of Globalization''. New York: Yale University Press, 2005 pp. 52-54</ref> Совет Союз аллындан Конференцияны ишине кючлю къатышханды, алай а кечирек Халкъла арасы ачха фонд бла Дуния банкны ишине къошулургъа унамагъанды, чурумуда уставына кёре алыннган оноулагъа АБШ-ча бир ауурлугъу болмагъаны болгъанды. Ал этапларында [[1945]]—[[1968]] дждж Дуния банк кредит бериуню бусагъатдача кючлю бардырмагъанды, кредит алгъанлагъа уллу излемле болгъардыла. Биринчи президентни Джон МакКлойну (John McCloy) тамадалыгъы бла биринчи борч алгъан кърал [[Франция]] болгъанды, аннга 250 американ доллар суммада [[кредит]] берилгенди. Кредит бериуню баш шарты уа — коалиция правительствогъа [[Француз коммунист партия|коммунислени]] къошулмауу болгъанды.<ref name="WI"> [http://books.google.ru/books?id=KODdZ4fux5UC&pg=PA64&lpg=PA64&dq=Credit+France+in+1947+250&source=bl&ots=_4-KMs4gFm&sig=L-Z71LPNkBOfn7TRD5bABq49gJo&hl=ru&ei=xpbNSsSFCofA-Qb1t4WBAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2#v=onepage&q=Credit%20France%20in%201947%20250&f=false Wall, Irwin M. The United States and the making of postwar France, 1945—1954] </ref> Эки башха кредит излеген кърал болушлукъ алалмагъандыла ([[Польша]] бла [[Чили]]) . Андан башлаб Дуния банк [[Кюнбатыш Европа]]ны къралларына кредит бериуню къызыуландыргъанды. Ол заманлада [[Экинчи дуния къазауат]]дан сора чачылгъан экономика [[Маршаллны планы]] бла джангыдан джан ала башлагъанды, бу планны финансландыргъан асламысы бла Дуния банкны юсю бла баргъанды. 1968—1980 джыллада Дуния банкны баш иши айный тургъан къралла болушлукъ болгъанды. Берилген кредитлени ёлчеми бла структуралары тюрленнгенди, ала энди къралгъа бериб къоймай экономиканы айры санагъатларындан башлаб социал соруулагъа дери кредитлендиргендиле. Ол кёзюуде тамадалыкъ этген [[Роберт Макнамара]] банкны ишине технократ оноу этиу стилни келтиргенди (АБШ-ны къоруулау министри бла [[Ford Motor|Форд компанияны]] президенти болгъаны себебли опытыда болгъанды). Макнамара борч излеген къраллагъа кредитни бериуню джангы системасын къурайды, кредитни бериуню болджаллары азаядыла. Кредит алыу тынчыракъ болады. [[1980 джыл]] Макнамаранын орнуна Клаузен ([[w:en:A.W. Clausen|A.W. Clausen]])АБШ-ны ол замандагъы президенти [[Рональд Рейган]]ны теджеую бла келеди. Бу кёзюуде кредитле асламысы бла [[ючюнчю дунияны къраллары]]на берилгендиле. 1980—1989 джыллада кредитлениуню политикасы асламысы бла ючюнчю дунияны экономикаларын кредитледен байламлылыкъларын азайтыр ючюн айнытыу бла байламлы болгъанды. Быллай политика социал соруулагъа кредит бериуню тохтатханды. [[1989 джыл]]дан башлаб Дуния банкны политикасы джамагъат организацияланы хыртха уруулары бла иги тюрленнгенди, артыкъсызда бек [[табигъатны сакълау]]да. Алай бла берилген кредитлени нюзюр спектри иги талай кенгергенди. == Нюзюрлери бла муратлары == [[Файл:World Bank building at Washington.jpg|thumb|Дуния банкны [[Вашингтон (Колумбия округ)|Вашингтонда]] штаб-фатары]] {{цитата|Дуния банкны ишини баш нюзюрю — бютеу адамла ючюн тохтаусуз глобализацияны джакълау, джарлылыкъны масштабын азайтыу, табигъатха зарансыз экномика ёсюмню къызыу этиу, эмда адамла ючюн джангы мадарла къурау эмда алагъа умут бериудю.|автор=Роберт Б. Зеллик, Дуния банкны алгъыннгы президенти<ref name="PG">[https://archive.is/20120630221321/web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/EXTRUSSIANHOME/PROJECTSRUS/0,,contentMDK:22044920~menuPK:5771682~pagePK:41367~piPK:51533~theSitePK:3319376,00.html Дуния банкны проектлери бла нюзюрлери]</ref>}} Бусагъатда [[мингджыллыкъны декларациясы]]на кёре, Дуния банк кесини ишин [[Мингджыллыкъны айныу нюзюрлери]]не бургъанды.<ref>[http://go.worldbank.org/0JT7UJLI10 Дуния банк. Нюзюрле]</ref> Ючюнчю мингджыллыкъгъа кёчюу кёзюуде БМО-ну эгидасы бла сегиз нюзюр салыннганды, ол нюзюрлеге джетиу халкъла арасы организацияланы баш мураты болургъа керекди. Бу нюзюрле 2015 джылгъа джетилирге керекдиле, ма ала: # [[джарлылыкъ]] бла [[ачлыкъ]]ны къоратыу; # бютеулей ал башланнган окъууну баджарыу; # эркишиле бла тиширыуланы тенгликлерин джакълау эмда тиширыуланы хакълары бла мадарларын кенгертиу; # [[Сабий аджал|сабий аджалны]] азайтыу; # [[аналыкъны сакълау]]ну кючлендириу; # [[АИВ]]/[[АИДС]](ВИЧ/СПИД) бла, [[малярия]] бла эмда башха ауруула бла кюрешиу; # табигъатны тохтаусуз айныуун баджарыу; # айныу нюзюр бла глобал партнерлукъну къурау. == Банкны ишини оноуун джюрютюу == [[Файл:Jim Yong Kim (cropped).jpg|thumb|Дуния банкны президенти Джим Ён Ким]] Дуния банк [[акционер джамагъатдыо]], [[акционер]]лери уа 185 къралды.<ref name="O">[http://go.worldbank.org/Y8LP9WLI60 Дуния банк. Къуралыш структурасы]</ref> Къошулгъан къралланы ауазларыны саны, Банкны капиталыны юлюшюне кёре болады, ол юлюш а уа дуния экономикада юлюшге кёре саналады. Бу акционерлеге Оноучуланы кенгеши келечилик этеди, ол баш оноу органды эмда банкны политикасын джюрютеди. Асламысы бла кенгеншге къошулгъан къралланы финансларыны министрлери киредиле. Оноучланы кенгеши кесини джыйылыуларын джылда бир кере, Дуния банкны къауумуну эмда [[Халкъла Арасы Ачха Фонд]]ну Оноучу кенгешлерини l;sqskseeye заманында болады. Оноучуланы кенгешини джыйылыуларыны арасында ишни 24 толтуруучу директор бардырады, ала штаб-фатарда ишлейдиле.<ref name="O"/> Толтуруучу директорла директорланы Кенгешин къурайдыла, аннга тамадалыкъ Банкны Президенти этеди. Кенгешге 5 эм кёб акциясы болгъан къралладан директор ([[АБШ]], [[Япония]], [[Германия]], [[Франция]] эм [[Уллу Британия]]) сора 19 толтуруучу директор да къралланы къауумларын келечилик этедиле. Директорланы кенгеши кесини джыйылыуларын ыйыкъда эки кере этедиле, эмда банкны бютеу ишлерин джюрютюуде оноу этедиле, аны ичинде бютеу кредитлени эмда башха оноуланы бегитедиле. Дуния банкны президенти, (бусагъатда Джим Ён Ким) директорланы Кенгешинде тамадалыкъ этеди, эмда бютеу банкга башчылыкъ этеди. Адет бла Дуния банкны Президенти, банкны эм кёб акциясын тутхан къралдан, АБШ-дан боладып. Президент оноучуланы кенгеши бла беш джыллыкъ болджалгъа сайланады, эмда джангыдан сайланыргъа болады. Беш вице-президент, аланы ичинде юч тамада вице-президент ({{lang-en|Senior Vice-Presidents}}) эки толтруучу вице-президент ({{lang-en|Executive Vice-Presidents}}) белгили регионлагъа джууабл боладыла, эмда аны тышындада белгили фунцкциялары барды. Дуния банкны джюз къралдан артыкъ къралда келечилиги барды, анда 10000 адамдан аслам адам ишлейди.<ref name="О нас">[http://go.worldbank.org/WYOV717GD0 Дуния банк. Баш фактла]</ref> === Дуния банкны Президентлери<ref name="Presidents">[http://go.worldbank.org/R212DQ7AF0 World Bank Group Presidents]</ref> === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="background-color:#efefef;" ! align="center" | Президент || align="center" | ишлеген заманы |- | align="left" | [[Мейер, Юджин|Юджин Мейер]] ([[:w:en:Eugene Meyer|Eugene Meyer]]) || июнь 1946 — декабрь 1946 |- | align="left" | [[Макклой, Джон|Джон Макклой]] ([[:w:en:John Jay McCloy|John Jay McCloy]]) || март 1947 — июнь 1949 |- | align="left" | [[Блэк, Юджин|Юджин Р. Блэк]] ([[:w:en:Eugene Robert Black|Eugene Robert Black]]) || июль 1949 — декабрь 1962 |- | align="left" | [[Вудс, Джордж|Джордж Д. Вудс]] ([[:w:en:George D. Woods|George D. Woods]]) || январь 1963 — март 1968 |- | align="left" | [[Макнамара, Роберт Стрэйндж|Роберт С. Макнамара]] ([[:w:en:Robert S. McNamara|Robert S. McNamara]]) || апрель 1968 — июнь 1981 |- | align="left" | [[Клозен, Элден|Элден В. Клозен]] ([[:w:en:Alden W. Clausen|Alden W. Clausen]]) || июль 1981 — июнь 1986 |- | align="left" | [[Конэбл, Барбер|Барбер В. Конэбл]] ([[:w:en:Barber B. Conable|Barber B. Conable]]) || июль 1986 — август 1991 |- | align="left" | [[Престон, Льюис|Льюис Т. Престон]] ([[:w:en:Lewis T. Preston|Lewis T. Preston]]) || сентябрь 1991 — май 1995 |- | align="left" | [[Джеймс Д. Вулфенсон]] ([[:w:en:James David Wolfensohn|James David Wolfensohn]]) || июнь 1995 — май 2005 |- | align="left" | [[Пол Вулфовиц]] ([[:w:en:Paul Wolfowitz|Paul Wolfowitz]]) || июнь 2005 — июнь 2007 |- | align="left" | [[Роберт Зеллик]] ([[:w:en:Robert Zoellick|Robert Zoellick]]) || июнь 2007 — июнь 2012 |- | align="left" | [[Джим Ён Ким]] ([[:w:en:Jim Yong Kim|Jim Yong Kim]]) || 1 июль 2012 башлаб |} == Членлик == Дуния банкге кириуню баш шарты [[Халкъла Арасы Ачха Фонд]]ну члени болууду, ол демек, хар [[РАХАБ]]-ны члени Халкъла арасы ачха фонду членида болургъа керекди. Реконструкция бла айныуну халкъла арасы банкыны (РАХАБ) члени болмагъан кърал [[Дуния банкнты къаууму]]ну башха организациясына кирир мадары джокъду. Реконструкция бла айныуну халкъла арасы банкына 185 кърал киреди<ref>[http://go.worldbank.org/BT8FVWFYV0 Бютеулей билгиле]</ref>. Ахыр члени (18 январь 2007 джыл) [[Черногория]] болгъанды. Уставына кёре хар къралны устав капиталында белгили бир квотасы болады, ол квотагъа кёре оноу алыудада ауазла бериледиле. 2006 джылгъа кёре ауазла былай юлешиннгендиле: {| |- valign=top | {| class="wikitable" !Кърал||Юлюшю, % |- |АБШ||16,39 |- |Япония||7,86 |- |Германия||4,49 |- |Франция||4,30 |- |Уллу Британия||4,30 |- |Къытай||2,78 |- |Индия||2,78 |- |Италия||2,78 |} | || | {| class="wikitable" !Кърал||Юлюшю, % |- |Канада||2,78 |- |Россия||2,78 |- |Сауд Арабия||2,78 |- |Нидерландла||2,21 |- |Бразилия||2,07 |- |Бельгия||1,81 |- |Испания||1,75 |- |Швейцария||1,66 |} | || | {| class="wikitable" !Кърал||Юлюшю,% |- |Австралия||1,53 |- |Иран||1,48 |- |Венесуэла||1,27 |- |Мексика||1,18 |- |Аргентина||1,12 |- |Къалгъан 163 кърал||29,90 |- |Бютеулей||100,00 |} |} Айныуну халкъла арасы ассоциясысында 168 кърал барды-членов<ref>[http://webarchive.loc.gov/all/20110219031539/http%3A//web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/EXTABOUTUS/ORGANIZATION/BODEXT/0%2C%2CcontentMDK%3A20122871%7EmenuPK%3A64020025%7EpagePK%3A64020054%7EpiPK%3A64020408%7EtheSitePK%3A278036%2C00.html Дуния банкны къауумунда членликни юсюнден информация]</ref> == Хыртха уруу == Дуния банкны иши узун заманны ичинде тюрлю-тюрлю джамагъат организация бла, алимле бла хыртха урулады, аланы ичинде [[Экономикадан нобель премия]]ны лауреаты эмда Дуния банкны алгъыннгы баш экономисти [[Джозеф Стиглиц]].<ref name="ДС">[https://web.archive.org/web/20090903232009/http://www.rusreforms.ru/stigpage.htm#other Неофициальная страница Нобелеского лауреата по экономике Джозефа Стиглица]</ref>. Дж. Стиглиц айтханнга кёре, айный тургъан къраллагъа [[Халкъла Арасы Ачха Фонд|ХААФ]], Дуния банк эмда американ правительствода экономистле бардыргъан политиканы терсге санайды. Аны оюмуна кёре, бу политикагъа [[АБШ]] кеси барса, экономикасы айнырыкъ тюл эди. Аны чертгенине кёре, [[Россия]] ол рекомендациялагъа кёре ишледида экномикасы кризисден чыкъмазча болду, [[Къытай]] а уа тынгыламадыда, энди экономикасы ёрге барады. == Дагъыда къарагъыз == * [[Дуния банкны къаууму]] * [[Халкъла арасы финанс организация]] * [[Халкъла Арасы Ачха Фонд]] * [[Глобализация]] == Джибериуле == * [https://web.archive.org/web/20090804123701/http://www.worldbank.org/eca/russian/ Орус тилде официал сайты] * [https://web.archive.org/web/20090614053452/http://geo.worldbank.org/ Дуния банкны ишлеуюню картасы] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20120727042313/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,pagePK:158889~piPK:146815~theSitePK:223547,00.html World Bank Data and Analysis on Poverty and Economic Growth in South Asia] {{ref-en}} == Белгиле == {{белгиле}} {{викигёзен|World Bank}} [[Категория:Халкъла арасы организацияла]] 610hypk3ykqx5zt7fdfsqt2ibxdrzi5 10 4195 124370 124211 2026-06-18T00:28:06Z DarqaviPalladin 4737 124370 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Docpage}}</noinclude> == Параметрлери == <pre> {{Джерлешим |аты = |ориг. аты = |фото = |фотомонтаж = |фотону ачыкълау = |байракъ = |герб = |гербини юсюнден статья = |байрагъыны юсюнден статья = |координатла = |тенгизден мийиклик = |кърал = |регион = |район = |сагъат бёлге = |баш.къошакъ.параметр = |баш.параметрни.ачыкълау = |тюб.къошакъ.параметр = |тюб.параметрни.ачыкълау = |къошакъ.параметр#3 = |параметрни.ачыкълау#3 = |къошакъ.параметр#4 = |параметрни.ачыкълау#4 = |админ.бёлюннгени = |карта = |картаны ёлчеми = |loc-map = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |майдан = |халкъ = |агломерация = |саналгъан джыл = |басыннганы = |миллет къурам = |дин къурам = |статус = |башчы = |web = |телефон = |почта = |автомобиль код = |статистика.къошакъ.параметр = |статистика.параметр.ачыкълау = |Commons категория = |Commons = |Commons-text: = }} </pre> sgdaw2jwlzm9fgee6sr15wirugpgyeq 124371 124370 2026-06-18T00:28:58Z DarqaviPalladin 4737 124371 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Docpage}}</noinclude> == Параметрлери == <pre> {{Джерлешим |аты = |ориг. аты = |фото = |фотону ачыкълау = |фотомонтаж = |байракъ = |герб = |гербини юсюнден статья = |байрагъыны юсюнден статья = |координатла = |тенгизден мийиклик = |кърал = |регион = |район = |сагъат бёлге = |баш.къошакъ.параметр = |баш.параметрни.ачыкълау = |тюб.къошакъ.параметр = |тюб.параметрни.ачыкълау = |къошакъ.параметр#3 = |параметрни.ачыкълау#3 = |къошакъ.параметр#4 = |параметрни.ачыкълау#4 = |админ.бёлюннгени = |карта = |картаны ёлчеми = |loc-map = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |майдан = |халкъ = |агломерация = |саналгъан джыл = |басыннганы = |миллет къурам = |дин къурам = |статус = |башчы = |web = |телефон = |почта = |автомобиль код = |статистика.къошакъ.параметр = |статистика.параметр.ачыкълау = |Commons категория = |Commons = |Commons-text: = }} </pre> 9s87w1xz73yjzg7wl78tns8id22vxey 0 4448 124336 109539 2026-06-17T22:36:09Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124336 wikitext text/x-wiki {{магъанала|Француз революцияла}} [[Файл:Declaration of Human Rights.jpg|thumb|upright=1.9|«Адам бла гражданинни хакъларыны декларациясыны» сураты]] '''Уллу француз революция''' ({{lang-fr|Révolution française}}) — [[Франция]]ны тарихинде социал эмда политика системасыны эм уллу трансформациясы, [[XVIII ёмюр]]ню ахырында болгъанды, эмда аны эсебинде [[Ancien Régime|Эски джорукъ]] къурутулгъанды, Франция [[монархия]]дан де-юре эркин эмда тенг гражданланы [[республика]]сы болгъанды. Революцияны башланыууна [[1789 джыл]]ны [[14 июль|14-чю июлунда]] [[Бастилияны алыу]]у саналады, бошалыуу уа бир къауум тарихчилеге кёре [[1794 джыл]]ны [[27 июль|27-чи июлунда]] ([[Термидор переворот]]) неда [[1799 джыл]]ны [[9 ноябрь|9-чу ноябрында]] болгъанды ([[18-чи брюмерни перевороту]]). == Чурумлары == [[Франция]] XVIII ёмюрде бюрократ арачылыкъгъа таяннган эмда дайым аскер бла къорууланнган [[монархия]] болгъанды. Патчах власть бла «къаймакъ» къаумну арасында келешиу болгъанды, аннга кёре [[дин къауум]] бла [[акъсюек къауум]] политика хакъларын дауламагъандыла, кърал власть а уа аланы социал дараджаларын, хакъларын къоруулагъанды. Талай заманны патчах власть бла [[буржуазия]] бир-бирлерин чыдагъандыла, алай а буржуазияны айныуу бла, [[джамагъат]]да ролю ёсгенден ёсюб баргъанды, бир джанындан буржуазия, джамагъатда кесине ойнагъан ролюндан эсе магъаналы орун излеген, бир джанындан а уа акъсюек къауум, кесини позциияларын берирге унамагъан, кърал экинчи къауумну джанын алады. Элде эсе феодал экспулатацияны ауурлугъу халкъгъа къыйын тиеди, халкъ къайнайды, алай а бу бютеу проблема кърал джанындан эсленмейдиле. Кърал властны болуму аманнга кетеди, акъсюеклени интереслерин джакъласа, [[либерализм|либерал]] оппозицияны къаршчылыгъына тюртюледи, либерал оппозицияны излемлерин къабыл этсе, [[консерватизм|консерватив]] оппозиция къобады. Патчах власть динчилени, акъсюеклени эмда буржуазияны аллында абырайын тауусады. Халкъны ичинде патчах властны зулмучу болгъан акъыл джайылады. Француз джамагъатны ичинде, артыкъсыз да бек [[АБШ-ны боусунмазлыгъы ючюн къазауат]]дан сора джангы идеяланы алгъанды, къралны джангы джорукъла бла оноу этилирге болгъанына ийнаннганды. == Генерал штатланы чакъырыу, эмда Миллет джыйылыуну къурау == [[Файл:Ouverture des États généraux de 1789 à Versailles.jpg|thumb|200px|Генерал штатланы ачылыуу]] [[1789 джыл]] [[XVI-чи Людовик]] аристократланы джыйыб, джер мюлкден [[налог]] джыйылыуун излегенинде, акъсюек къауум [[парламент]]ни джыйылыуун излегендиле. [[1614 джыл]]дан бери джыйылмагъан [[парламент]], акъсюекледен, дин адамладан эмда халкъдан къуралгъан юч палатадан къуралгъанды. Алай а сайлаула туура болмагъандыла, сайланнган келечиле сайлагъандыла депутатланы. Сайлау хакъ бютеу 25 джыл толгъан французлада болгъанды, алай талай шарт бла, сёз ючюн, дайым джашагъан джерлери, эмда налог тёлеу списокда болургъа керек (кёб джарлы налог тёлемегени эмда дайым джерлешиулери болмагъаны себебли, сайлау хакъсыз болгъандыла). Парламентни джыйылыу, джамагъатда тикликлени ортагъа чыгъаргъанды. Бир джанда акъсюекле бла дин адамланы айырма орунлары, башха джанында буржуазия бла халкъны келечилерини арасында парламентде керти соруула болгъандыла. 18-чи джюзджыллыкъны башындан бери Франция тыш сатыу-алыууну къат-къат ёсдюргенди, аны бла бирге мюлклю буржуазия къуралгъанды. Бу сыныф энди ие болгъан экономика кюч бла къалмай, политика кюч болургъа да излегенди. Феодал системаны эмда [[монархия]]ны къачылмазлыкъ эсеби болгъан социал-экономика чеклендириуню къорталыуун излегендиле [[1789 джыл]]ны [[5-чи май]]ында Версальда [[Генерал штатла (Франция)|Генерал штатланы]] олтуруулары башланды. Башланнганлай олтурууланы бардырыу джорукъларыны юсюнден даулашыула башланадыла. Ючюнчю къауум (сословие), халкъны 96% келечиси болгъаны себебли кесине аслам хакъла излей эди. 17-чи июлда, ууакъ акъсюекле бла дин адамланы бир къауумуну джакълыгъын да алыб, [[Сийес, Эммануэль-Жозеф|Эммануэля-Жозеф Сийесни]] теджеую бла кеслерин [[Миллет джыйылыу]] баямлайдыла, къалгъан депутатланы да алагъа къошулургъа чакъырадыла. 20-чы июлда тоб оюн бардырылыучу бёлмеде джыйылыб, ючюнчю къауумдан депутатла, [[конституция]] къабыл этилгинчи чачылмазгъа ант этедиле. 23-чю июнда, Людовик Генерал штатланы депутатларына къауумлагъа кёре айры олтуруурларын теджегенди. Аннга джууабха, Миллет джыйылыу ауаз бирлиги бла кесини оноуларында кери турмазлыкъларын билдиргенди, ауаз кёблюк бла [[Мирабо, Оноре Габриель|Оноре Габриел Мирабону]], депутатланы тийилмезликлерини юсюнден теджеуюн къабыл этгенди. Ючюнчю къауумну депутатлары кеслери джанлы дин адамланы иги кесегин, эмда ууакъ акъсюеклени тартхандыла. [[1789 джыл]]ны 9-чу июлунда Миллет джыйылыу кесин Къураучу джыйылыу баямлагъанды. Къралны баш келечилик эмда законкъураучу органы болгъанды. 11-чи июлда Людовик [[Неккер, Жак|Неккерни]] отставкагъа ашырыб, [[Париж]]ден къора буйрукъну бергенди == Къозгъалыу == [[Файл:Prise de la Bastille.jpg|thumb|Бастилияны алыу [[14-чю июль]] [[1789]]]] Патчах джанлы къауумну Къураучу джыйылыуну чачыу планлары болгъаны белгили болады. [[1789 джыл]]ны 12-чи июлунда халкъ бла патчах аскерлени арасында, Парижде биринчи сермешиуле боладыла; [[Демулен, Камиль|Камиль Демулен]], шляпасына джашил бусхулчукъну тюйюб, халкъны сауутланыргъа чакъырады. 13-чю июнда Парижде къозгъалыу чакъырыу болады. 14-чю июлну эртденинде [[Сакъатланы юйю]]де 12 тоб, 32 минг шкок эмда шкок от кючленеди. Халкъны къалабалыгъы, бир къаууму шкокла бла, бир къаууму сенекле, токъмакъла, балтала бла сауутланыб [[Бастилия]]гъа джол аладыла. Бастилия ол заманда Францияны политика тюрмеси болгъанды. Парижде тургъан полкланы абычарлары, кеслерини аскерчилерине ышанмагъандыла. Ала халкъ джанында болгъанлары белгили болгъанды. Бастилия бла байлам юзюлгенди. Сагъат бирлеге, къаланы тоблары халкъгъа атыб башлагъандыла. Алай а халкъ артха турмай алгъа юрюлгенди. Эртден бла Сакъатланы юйюнден кючленнген тобланы Бастилиягъа бургъандыла. Гарнизон къаршчыланыуну магъанасыз болгъанын ангылаб, сагъат бешлеге къаланы халкъгъа бергендиле. Король Къураучу джыйылыуну болгъанын къабыл этерге керек болгъанды. Ызындан келген кюнледе, революция бютеу къралгъа джайылгъанды. [[Шахар]]лада джангы власть органла — муниципалитетле къуралыб башланнгандыла. Джангы сауутлу кюч — Миллет гвардия къуралгъанды. Аякъланнган элчиле сеньёрланы къалаларына от салгъандыла, аланы джерлерин кючлегендиле. Къураучу джыйылыуну, 4-11-чи августдагъы декретлери бла, феодал бойсунууну, сеньёрлукъ сюдлени, клиса налогну къурутханды. Бютеу халкъны закон аллында тенг болгъанын, эмда тенг налог тёлеригин, граждан, аскер эмда дин къуллукъланы джюрютюрге хар кимни да хакъы болгъанын баямлагъанды. [[1789 джыл]]ны [[26-чы август]]унда Къураучу джыйылыу «[[Адам бла гражданинни хакъларыны декларациясы]]н»  къабыл этгенди, бу документ буржуазия-демократ конституционализмни биринчи документине саналады. Къауумла бийлик этген, властланы чексиз кючю болгъаны «эски режимге» джангы, бютеу барысыны да законну аллында тенглиги болгъан, адамны тамал хакъларыны сыйырылмазлыгъы, халкъ суверенитет, къарамланы эркинлиги, «закон бла джасакъланнмагъан, хар неда эркинди» принцип къаршчысын тургъанды. Декларация энчи иеликни да тамал хакъланы бири этиб бегитгенди. 5-чи октябрда, корольну резиденциясы, Версальгъа джюрюш башланнганды. Халкъ XVI-чы Людовикни Декларация бла декретлени къабыл этерин даулагъанды. Аны бла бирге Миллет джыйылыу [[Лафайет, Мари-Жозеф|Лафайетге]], Миллет гвартдияны башчысына, гвардиячыланы Версальны къуршоуларгъа буйрукъ бергенди. Бу джюрюшден къоркъуб, король Версальны къоюб, Парижге, [[Тюильри]] къалагъа кёчеди. == Къураучу джыйылыуну иши == Ол заманда Къураучу джыйылыуну законкъураучу иши тохтаусуз баргъанды. Биринчи болуб административ реформа бардырылгъанды: провинцияла 83 [[Францияны департаментлери|департаментлеге]] бирлешдирилгендиле. ''Граждан тенгликни'' принципге таяныб, Джыйылыу къауум айырычылыкъны, осуй акъсюекликни, акъсюек титулланы эмда герблени къурутханды. ''Экономикалыкъ [[либерализм]]ни'' принципи бегитиле башлагъанды: сатыу-алыуда бютеу чеклениулени къоратыргъа оноу алыннганды; [[1790 джыл]]ны июлунда, Миллет джыйылыу ''клиса реформаны'' бошагъанды, аннга кёре бютеу 83 департаментге да [[епископ]]ла салыннгандыла; дин адамла энди къралда джал алыб башлагъандыла. Миллет джыйылыу дин адамланы энди Римли Папагъа тюл, къралгъа ант этерлерин излегенди. Бу атламгъа джангыз 7 епископ баргъанды. Папа бу оноуну унамагъанды, эмда француз революциягъа, Миллет джыйылыуну бютеу реформаларына, артыкъсыз да бек — «Адам бла гражданинни хакъларыны декларациясына» къаршчы чыкъгъанды. == Биринчи конституция == [[1791 джыл]]ны 20-чы июнунда, король къралдан къачаргъа кюрешгенди, алай а чекде, [[Варенн]]де почта къуллукъчу таныб, Парижге къайтарылгъанды. [[1791 джыл]]ны 3-чю сентябрында Миллет джыйылыу, [[Европа]]ны тарихинде экинчи (Речь Посполитаныкъындан сора) эмда дунияда ючюнчю (Биринчи [[АБШ]]-ны [[1787 джыл]]дагъы конституциясы болгъанды) [[конституция]]ны къабыл этгенди. Аннга кёре [[Закончыгъарыучу джыйылыу]]ну — бир палаталы [[парламетн]]и сайларгъа теджегендиле. Сайлау хакъла, мюлк бла байламлы болгъандыла, мюлксюзлеге сайлау хакъ берилмегенди. Алай бла сайлаучуланы саны 4,3 млн болгъанды, депутатланы сайлагъан келечилени саны уа — 50 минг. Джангы парламетге Миллет джыйылыуну депутатлары сайланыргъа болмагъандыла. Закончыгъырыучу джыйылыу [[1791 джыл]]ны 1-чи октябрында ачылгъанды. Аны бла къралда чекленнген монархия болгъаннга санаргъа болады. Законкъураучу джыйылыуларында Европада къазауат ачыуну сорууу салыннганды, къазауатла ич проблемаладан чыгъышха саналгъандыла. [[1792 джыл]]ны 20-чы апрелинде Францияны королю джыйылыуну теджеуу бла [[Сыйлы Рим империя]]гъа къазауат ачханды. [[1792 джыл]]ны 11-чи июлунда Закончыгъарыучу джыйылыу «Ата Джурт къоркъуудады» лозунгну баямлагъанды. == Монархияны къоратыу == [[Файл:Jacques_Bertaux_-_Prise_du_palais_des_Tuileries_-_1793.jpg|thumb|250px|[[1792]] джылны [[10-чу август]]уну Къозгъалыуу]] [[Файл:LouisXVIExecutionBig.jpg|200px|left|thumb|XVI-чи Людовикни асыу]] [[1792 джыл]]ны [[10-чу август]]унда 20 минг адам патчах къаланы къуршоулагъандылда. Штурм кёб бармаса да къанлы болгъанды. Чабханланы къаршчысында талай минг швейцар гвардиячы болгъанды, ала барысы да Тюильрини къатында джан бергендиле. Бу штурмдан сора XVI-чы Людовик тахындан кетеригине разы болады эмда [[Лафайет, Мари-Жозеф|Лафайет]] эммиграциягъа кетеди. Августну ахырында, прусс аскер Парижге атланады, 2-чи сентябрда [[Верден (Франция)|Верденни]] кючлейди. Джамагъатда эски заманлагъа къайтыуну къоркъуу, сентябрны аллында «[[сентябрь мурдарлыкъ]]лагъа» себеб болады, аны заманынды тюрмеде олтургъан аристократла бла швейцар гвардияны аскерчилери ёлтюрюледиле. 20-чы сентябрда генерал [[Дюмурье, Шарль Франсуа|Дюмурье]] [[Валмиде сермешиу]]де пруссланы хорлаб, алгъа юрюледи. Французла къралны ариулагъан бла къоймай талай джерни да кючлейдиле ([[Бельгия]], Рейнни сол джагъасы бла [[Савойя]], [[Ницца]]). [[1792 джыл]]ны [[21-чи сентябрь]]ында Парижде кесини олтурууларын [[Миллет конвент]] башлайды. Конвент юч фракциягъа юлешиннгенди: солчула — [[монтаньярла]], [[Дантон, Жорж Жак|Дантонну]], [[Робеспьер, Максимилиан|Робеспьерни]] эмда [[Марат, Жан-Поль|Маратны]] башчылыгъы бла, онгчула — [[жирондистле]], [[Бриссо, Жак-Пьер|Бриссону]] алчылыгъында, эмда арачыла. Монархистле Конвентге алынмагъандыла. Конвентни оноуу бла, Людовик Капетге (Францияны алгъыннгы королу [[XVI-чы Людовик]]ге) къаршчы сюд иш башланады. Баш терслеучу [[Сен-Жюст, Луи Антуан|Луи Антуан Сен-Жюст]] болады. [[1793 джыл]]ны [[21-чи январь]]ында Людовик «джуртуна къаршчы болгъаны эмда властны узурпация этгени» ючюн асылгъанды. [[1793 джыл]]ны февралыны ахырында — мартыны башында Конвент [[Ингилиз]] бла [[Нидерландла]]гъа, кечирек [[Испания]]гъа [[къазауат]] баямлайды. == Якобин диктатура == [[Файл:Sans-culotte.jpg|thumb|[[Санкюлотла|Санкюлот]] (Louis-Léopold Boilly)]] [[1793 джыл]]ны мартында революциягъа къаршчы [[Вандей мятеж]] башланады. Революцияны къоруулар ючюн, [[1793 джыл]]ны [[6-чы апрель]]инде [[Джамагъат къутхарыуну комитети]] къуралады, аны биринчи башчысы [[Дантон, Жорж Жак|Дантон]] болады. [[1793 джыл]]ны апрелинде [[Робеспьер, Максимилиан|Робеспьер]] бла [[Демулен, Камиль|Демулен]] [[жирондистле]]лени терслейдиле. Талай жирондист тутулады, алай а кёбюсю къачыб къутулады, эмда провинциялада Конвентге къаршчы къозгъалыу къурайдыла. 10-чу июнда Миллет гвардияны кючю бла якобин диктатура бегитиледи. 13-чю июлда жирондист тиширыу [[Корде, Шарлотта|Шарлотта Корде]] къама бла [[Марат, Жан Поль|Маратны]] ёлтюреди; аннга джууабха якобинчиле революцион террорну башлайдыла. Жирондистлени къурутхандан сора, [[Робеспьер, Максимилиан|Робеспьер]] бла [[Дантон, Жорж Жак|Дантонну]] арасында ангылашмагъанлыкъла чыгъадыла, [[1794 джыл]]ны джазында [[Эбер, Жак Рене|Эбер]] бла аны джанлыла, кечирек [[Дантон, Жорж Жак|Дантон]] бла [[Демулен, Камиль|Демулен]] тутуладыла, эмда революцион сюдню оноуу бла асыладыла. Бу [[асмакъ]]ладан сора [[Робеспьер]] оноуну джангыз кесини къолларында тутады. Магъанасыз террорну кючлениую, [[Колло д’Эрбуа]] бла [[Баррас, Поль|Баррасны]] башчылыгъында Конвентни членлерини бир къаууму Миллет гвардияны болушлугъу бла [[1794 джыл]]ны [[27-чи июль]]унда [[термидор переворот]] этедиле. [[Робеспьер, Максимилиан|Робеспьер]] эмда джюзге джууукъ джандашы, аланы ичинде [[Кутон, Жорж|Кутон]] бла [[Сен-Жюст, Луи Антуан|Сен-Жюст]] да, тутулуб асыладыла. == Термидориан Конвент == 9-чу термидордан сора Якобин клуб джабылады, [[Конвент]]ге, сау къалгъан [[жирондистле]] къайтадыла. Термидорианлыла якобин дикататураны заманындагъы къралны экономикагъа къатышыргъа эркинлик берген законланы къоратадыла. Аны эсебинде багъаланы ёрге чыгъыуу, инфляция, азыкъ бла баджарыудан джетишимсизликле боладыла. Джарлыланы андан да джарлы болгъанларына къаршчы, джангы саудюгер класс байдан бай болгъанды, ала кеслерини байлыкъларын джашырыргъа кюрешмегендиле, тамам терсине махтаннгандыла. 1795 джылда якобинчилени джандашлары эки кере «конституция» излеб аякъланнгандыла, алай а эки къозгъалыуну да Конвент аскер кюч бла джатдыргъанды. Ол джылны джайында [[Конвент]] джангы конституцияны къурайды, «III-чю джылны Конституциясыа» деб белгили болгъан конституциягъа кёре законкъураучу власть энди эки палатагъа бериледи — [[Бешджюзню кенгиши (Франция)|Бешджюзню кенгеши]] бла Къартланы Кенгешине, сайлау хакълада мийик мюлк чеклениу салынады. Толтуруучу власть Директориягъа — Бешджюзню кенгеши теджеб Къартланы кенгеши сайлагъан беш директордан къуралгъан органнга бериледи. Джангы законкъураучу кенгешлеге сайлаулада [[республика]]гъа къаршчыланы саны кёб болурундан къоркъуб, конвент «бешджюз» бла «къартланы» юч этиб экиси конвентни членлеринден къуралгъанын бегитеди. Бу оноу халкъгъа билдирилгенинде, роялистле Парижни кесинде къозгъаладыла. 13-вандемьерде ([[5-чи октябрь]] [[1795 джыл]]) мятеж чыгъады; конвент [[Наполеон Бонапарт|Бонапартны]] аскер фахмусу бла къутхарылады да, ол инсургентлеге чечме бла тюбегенди. [[1795 джыл]]ны [[26-чы октябрь]]ында Конвет кеси оноуу бла чачылады, аны орнуна властха ''бешджюзню кенгеши бла къартланы кенгеши'' эмда ''директория'' келедиле. == Директория == Къысха заманны ичинде [[Карно, Лазар|Карно]] талай аскер къурайды, ары джамагъатны хар къауумундан да тири адамла юрюнедиле. Аскерге джуртларын къорууларгъа излегенле да, республикан системаны бютеу [[Европа]]гъа джаяргъа излегенле да, Франциягъа къазауат бла джангы джерле кючлерге излегенле да, кеслерине махтау алыргъа излегенле да баргъандыла. Джангы демократ аскерде башчы орунлагъа къайсы къауумдан болса да чыгъар мадар берилгенди, кёб белгили аскер башчы тюз аскерчиледен чыкъгъанды. Аз-аз революцион аскер джангы джерлени кючлер ючюн хайырланыб башлагъанды. Директория тыш къазуатла бла джамагъатны къралны ичинде проблемаладан эсин бёлюрге излегенди. Итальян аскерни башына джаш генерал [[Наполеон I|Бонапарт]] келеди, ол 1796—97 джыллада [[Сардин королевство|Сардиниядан]] [[Савойя (департамент)|Савойяны]] сыйырады, [[Ломбардия]]ны кючлейди, [[Парма]]дан, [[Модена]]дан, [[Папа область|Папа областдан]], [[Венеция]]дан эмда [[Генуя]]дан контрибуция алады, Ломбардиягъа Папа областдан джерлени къошуб [[Цизальпин республика]] къурайды. [[Австрия]] мамырлыкъ тилейди. [[Австрия]] бла ишин битдириб, Бонапарт директориягъа [[Мисир]]де Ингилизни урурларын теджейди, ары аны башчылыгъында экспедиция джибериледи. Алай бла революцион къазауатланы эсебинде Франциягъа [[Бельгия]], Рейнни сол джагъасы, Савойя эмда [[Италия]]ны талай кесеги къалады, аны тышында Францияны тёгерегинде, аны кючю бла къуралгъан республикала болгъандыла. Ол заманда огъунакъ, Франциягъа къаршчы Австриядан, [[Россия]]дан, [[Тюрк]]ден эмда Сардиниядан къуралгъан джангы коалиция къуралады. Император I-чи Павел Италиягъа [[Суворов, Александр Васильевич|Суворовну]] джибереди. Ол французланы талай кере дженгиб, [[1799 джыл]]ны къачына Италияны бютеулей ариулайды. Европада бола тургъанланы эшитиб, Бонопарт Франциягъа ашыгъады. 18-чи брюмерде ([[9-чу ноябрь]]) къралда переворот болады, аны эсебинде юч консулдан — Бонапартдан, [[Роже Дюко]]дан, [[Сийес, Эммануэль-Жозеф|Сийесден]] къуралгъан правительство къуралады. Бу кърал переворотну, француз революцияны ахырына санайдыла. == Литература == * ''[[Адо, Анатолий Васильевич|Адо А. В.]]'' [https://web.archive.org/web/20120111150357/http://vive-liberta.narod.ru/biblio/ado_agr.pdf Крестьяне и Великая Французская революция. Крестьянские движения в 1789-94 гг.] М.: Изд-во Моск. ун-та, 2003. * [http://annuaire-fr.narod.ru/Discussion/discussion-oglav.html Актуальные проблемы изучения истории Великой французской революции (материалы «круглого стола» 19-20 сентября 1988 г.).] М., 1989. * ''Бачко Б.''. Как выйти из Террора? Термидор и Революция. Пер. с фр. и посл. Д. Ю. Бовыкина. М.: BALTRUS, 2006. * ''Бовыкин Д. Ю.'' [http://annuaire-fr.narod.ru/Bovykine-book.html Ревоюция окончена? Итоги Термидора.] М.: Изд-во Моск. ун-та, 2005. * ''Гордон А. В.'' [https://web.archive.org/web/20120815081721/http://vive-liberta.narod.ru/biblio/gord_girond.htm Падение жирондистов. Народное восстание в Париже 31 мая — 2июня 1793. М.: Наука, 2002]. * ''Дживелегов А. К.'' [https://web.archive.org/web/20120111150715/http://vive-liberta.narod.ru/biblio/jvelg_army.pdf Армия Великой французской революции и её вожди: исторический очерк.] М., 2006. * [http://annuaire-fr.narod.ru/Sbornik-o-Daline.html Исторические этюды о французской революции. Памяти В. М. Далина (к 95-летию со дня рождения).] Институт всеобщей истории РАН. М., 1998. * ''Захер Я.М.'' [https://web.archive.org/web/20110815200342/http://vive-liberta.narod.ru/journal/zakher_enrages.pdf «Бешеные», их деятельность и историческое значение// Французский ежегодник, 1964. М., 1965] * ''[[Карлейль, Томас|Карлейль Т.]]'' [http://www.lib.ru/HIST/KARLEJL/ Французская революция: история.] М., 2002. * ''[[Кошен, Огюстен|Кошен О.]]'' Малый народ и революция. М.: Айрис-Пресс, 2003. * ''[[Кропоткин, Пётр Алексеевич|Кропоткин П. А.]]'' [https://web.archive.org/web/20160305093008/http://spb-anarchists.anho.org/krop02-00index.htm Великая Французская революция. 1789—1793.] М., 2003. * ''[[Левандовский, Анатолий Петрович|Левандовский А.]]'' Максимилиан Робеспьер. М.: Молодая гвардия, 1959. (ЖЗЛ) * ''Левандовский А.'' Дантон. М.: Молодая гвардия, 1964. (ЖЗЛ) * ''[[Манфред, Альберт Захарович|Манфред А. З.]]'' Внешняя политика Франции 1871—1891 годов. М.: Изд-во АН СССР, 1952. * ''Манфред А. З.'' [http://community.livejournal.com/znanie_vlast/89047.html Великая французская революция. М., 1983.] * ''Манфред А. З.'' [https://web.archive.org/web/20110726185423/http://revolution.allbest.ru/history/c00002951.html Три портрета эпохи Великой Французской революции (Мирабо, Руссо, Робеспьер). М., 1989.] * ''[[Матьез, Альбер|Матьез А.]]'' Французская революция. Ростов-на-Дону, 1995. * ''[[Минье, Франсуа|Минье Ф.]]'' История Французской революции с 1789 по 1814 гг. М., 2006. * ''Олар А.'' Политическая история Французской революции. М., 1938. [https://web.archive.org/web/20121024131955/http://on-island.net/History/Olar/Part_1.pdf Ч. 1], [https://web.archive.org/web/20121024131955/http://on-island.net/History/Olar/Part_1.pdf Ч. 2] [https://web.archive.org/web/20121024131955/http://on-island.net/History/Olar/Part_1.pdf Ч. 3] [https://web.archive.org/web/20121024131955/http://on-island.net/History/Olar/Part_1.pdf Ч. 4] * ''Попов Ю. В.'' [http://archive.is/20121225110945/vive-liberta.narod.ru/journal/revol_gazet.htm%23popov Публицисты Великой французской революции.] М.: Изд-во МГУ, 2001. * ''[[Ревуненков, Владимир Георгиевич|Ревуненков В. Г.]]'' Очерки по истории Великой французской революции. Л., 1989. * ''Ревуненков В. Г.'' Парижские санкюлоты эпохи Великой Французской революции. Л., 1971. * ''[[Собуль, Альбер|Собуль А.]]'' Из истории Великой буржуазной революции 1789—1794 гг. и революции 1848 г. во Франции. М., 1960. * ''Собуль А.'' [http://scepsis.ru/library/id_1091.html Проблема нации в ходе социальной борьбы в годы Французской буржуазной революции XVIII века.] Новая и новейшая история, 1963, № 6. С.43-58. * ''[[Тарле, Евгений Викторович|Тарле Е. В.]]'' [https://web.archive.org/web/20121024132052/http://on-island.net/History/Tarle/v2.pdf Рабочий класс во Франции в эпоху революции] * ''[[Токвиль, Алексис|Токвиль А.]]'' [http://www.krotov.info/libr_min/t/toquil/revol00.html Старый порядок и революция.] Пер. с фр. М. Федоровой. М.: Моск. философский фонд, 1997. * [https://web.archive.org/web/20121023180309/http://vive-liberta.narod.ru/biblio/tyrs.htm Тырсенко А.В. Фейяны: у истоков французского либерализма. М., 1993]. * ''Фридлянд Г. С.'' [https://web.archive.org/web/20120111145502/http://vive-liberta.narod.ru/biblio/danton_fridl.pdf Дантон. М. 1965.] * ''[[Фюре, Франсуа|Фюре Ф.]]'' Постижение Французской революции. СПб., 1998. * ''[[Хобсбаум, Эрик Джон Эрнест|Хобсбаум Э.]]'' [http://www.scepsis.ru/library/id_2200.html Эхо «Марсельезы».] М., «Интер-Версо», 1991. * ''[[Чудинов, Александр Викторович|Чудинов А. В.]]'' [http://annuaire-fr.narod.ru/Tchoudinov-Otavtora.html Французская революция: история и мифы]. М.: Наука, 2007. == Джибериуле == * [https://web.archive.org/web/20121023180433/http://vive-liberta.narod.ru/biblio/biblio_1.htm Уллу француз революция эмда Джарытыуну ёмюрю. Документле (шагъатлыкъла, мемуарла, мектубла, декретле), имлу, публицист эмда суратлау литература.] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20170429170910/http://larevolution.ru/ Уллу француз революция. Энциклопедияладан статьяла, революцияны хроникасы, картала.] {{ref-ru}} {{викигёзен|French Revolution}} {{иги статья}} [[Категория:Тарих]] {{Link GA|fy}} evzt3mnuep4bqbalpuzwj8grhxqgw80 0 4790 124331 124278 2026-06-17T22:01:01Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124331 wikitext text/x-wiki {{Кърал |Аты =Намибия Республика |Оригинал аты ={{lang-en|Republic of Namibia}}<br> {{lang-af|Republiek van Namibië}}<br> {{lang-de|Republik Namibia}}<br> {{lang-hz|Orepublika yaNamibia}}<br> {{lang-tn|Rephaboliki ya Namibia}}<br> |Байракъ =Flag of Namibia.svg |Герб =Coat_of_arms_of_Namibia.svg |Герб орнуна = |Гимн =[[Намибияны гимни|Namibia, Land of the Brave]] |Гимнни кёчюрмеси =Намибия, батырланы джери |Аудио = |Кърал оноуну формасы =[[Республика]] |Кърал дини = |Карта =Namibia (orthographic projection).svg |Девиз =Unity, Liberty, Justice |Девизни кёчюрмеси =Бирлик, Азатлыкъ, Джан басмау |Тил =[[Ингилиз тил|ингилиз]], [[африкаанс тил|африкаанс]], [[немецкий тил|немец]] |Кимден эркинлик =[[КъАР]]дан |Ара шахар =[[Виндхук]] |Эм уллу шахарла =Виндхук, [[Рунду]], [[Уолфиш-Бей]], [[Ошакати]] |Башчыланы постларыны атлары =[[Президент]] <br /> [[Биринчи-министр]] |Башчыла =[[Нетумбо Нанди-Ндайтва]]<br />[[Тжитунга Элиджа Нгураре]] |Территориясыны орну =33-чю |Территория =825 418 |Суу =~0 |Халкъыны орну =143-чю |Халкъ =1 820 916 |Джыл =2002 |Басыннганы =2,2 |БИП ={{ёсюу}}14,21 млрд |БИП джылы =2025 |БИП орну =145 |Адам башына БИП ={{ёсюу}}4 660 |Валютасы =[[Намибий доллар]] |Домен = [[.na]] |Телефон коду = 264 |Заман бёлюмю =+1 |Белги = <!-- шаблонну ичинде белгиле (сноскала) салынсала, былайгъа <references/> салыныргъа керкди --> |Байракъгъа_джибериу=Намибияны байрагъы|Гербге_джибериу=Намибияны герби|Ара_шахарны_координатлары={{Coord|22|34|S|17|5|E|type:city_region:NA}}|Эркинликни датасы=[[1990]] джылны [[21 март]]да|Адам башына БИП джылы=2025|Адам башына БИП орну=120|ААИ джылы=2023|IDH={{ёсюу}} 0.665|ААИ={{ёсюу}}0.665|ААИ категориясы=<span style="color:#fc0;">'''орта'''</span>|ААИ орну=136|iso3166-1=NA}} '''Нами́бия''' ({{lang-en|Namibia}}, официал аты — '''Намибия''' '''Республика''' ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Republic of Namibia'' [rɪˈpʌblɪk ɒv nəˈmibiə]);1968 джылгъа дери — '''Къыбыла-Кюнбатыш Африка''') — [[Африка]]ны къыбыла-кюнбатышында орналгъан [[кърал]]ды. Шималда [[Ангола]] эмда [[Замбия]] бла чеклешеди, кюнчыгъышда — [[Ботсвана]] бла, къыбылада эмда къыбыла-кюнчыгъышда — [[КъАР]] бла. Кюнбатышда [[Атлантика океан]] бла джууулады. Майданы — 824,3 минг км². Халкъы — 2,1 млн адамды ([[2009]]). [[Ара шахар]]ы — [[Виндхук]]. [[кърал оноуну формасы|Къралны оноуун]] 5 джылгъа сайланнган [[президент]] бла эки палаталы [[парламент]] этедиле. == Джибериуле == * [https://web.archive.org/web/20100610003839/http://krugosvet.ru/enc/strany_mira/NAMIBIYA.html НАМИБИЯ, Кругосвет энциклопедия] {{ref-ru}} === Правительство === * [https://web.archive.org/web/20121204101417/http://www.grnnet.gov.na/ Government of Namibia] Правительствону порталы {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20201119115836/http://www.windhoekcc.org.na/ Windhoek City Council] Виндхукну мэриясы {{ref-en}} * http://www.embnamibia.at - EMBASSY / PERMANENT MISSION OF THE REPUBLIC OF NAMIBIA in Austria {{ref-en}} === [[Кёбчюлюк информацияны мадарлары|КИА]] === * [http://www.republikein.com.na Die Republikein] Африкаанс тилде [[газет]] {{ref-af}} * [http://www.az.com.na/ Allgemeine Zeitung] Немец тилде Африкада джангыз газет {{ref-de}} * [http://www.namibian.com.na/ The Namibian] Ингилиз, ндонга эмда португал тилледе газет {{ref-en}} * [http://www.newera.com.na/ New Era] Ингилиз эмда талай африкан тилледе газет {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20060516032337/http://www.radiokudu.com.na/ Radio Kudu] Ингилиз тилде радиостанция {{ref-en}} * [http://www.radiowave.com.na/ Radiowave 96,7 FM] Музыка радиостанция {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20100315082134/http://www.nbc.com.na/ Namibian Broadcasting Corporation] Кърал радио- эмда телекомпания {{ref-en}} === Башха === * [https://web.archive.org/web/20160305235009/http://sov-art.ru/categories.php?cat_id=324 Намибияны табийгъаты бла джаныуар дуниясы] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20100324105906/http://www.travel-journals.ru/Namibia2008/namibia2008.htm Намибиягъа фототурну юсюнден отчёт] {{ref-ru}} * [http://www.klausdierks.com/ Клаус Дирксни библиотекасы] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20090625144808/http://www.afrikana.ru/?c=namibia#ci Намибияда айлындырыучу] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20170926230145/http://genocide.ru/lib/genocides/herero-nama.htm 1904—1907 джыллада Намибияны джерли миллетлерин къурутуу] {{ref-ru}} * [http://manull.livejournal.com/120620.html Намибияны энчиликлерини юсюнден статья] {{ref-ru}} == Белгиле == {{commonscat|Namibia}} {{Африканы къраллары}} {{Британ миллетлени биригиую}} {{stub}} [[Категория:Къралла]] [[Категория:Намибия]] 1pn5x4ugfynybhwpjjjerk93mbqy13i 0 4835 124328 122139 2026-06-17T21:38:55Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124328 wikitext text/x-wiki {{Миллет |аты = Къударлыла<br />Къуыдайраг<ref name="Къуыдар">[http://runivers.ru/lib/read_djvu.php?ID=151262&PAGE_NUMBER=3 ''Дзиццойты Ю. А.'' К этимологии топонима ''K’wydar'' ‘Южная Осетия’//Nartamongæ/The Journal of Alano-Ossetic Studies: Epic, Mythology, Language, History. Vol. IV. № 1, 2. — Владикавказ, 2007, С. 100]</ref> |бют.саны = белгили тюлдю |дж.джер = {{флагификация|Къыбыла Тегей}} ::[[Дзау район]] {{флагификация|Россия}} :: {{флагификация|Шимал Тегей}} {{флагификация|Гюрджю}}<ref name="Осетины Грузии">[http://www.regnum.ru/news/843080.html Осетины Грузии (Триалетская Осетия, Кахетия, Тбилиси): Мифы и реальность]</ref> |тил = • [[тегей тил]]<br /> {{0}}• [[ирон диалект]]<br /> {{0}}{{0}}• къудар-джава сёзлеу |раса = [[европеоид раса]], <br />[[кавкасион тип]] |дин = Православ дин, <br />адет динлери |джууукъла = [[ягноблула]], <br />[[афганлыла]] ([[пуштунла]])<br /> • [[Индоевропей юйюр]]<br /> {{0}}• [[Иран группа]]<br /> {{0}}{{0}}• [[иран тиллени шимал-кюнчыгъыш тюбгруппалары|Шимал-кюнчыгъыш тюбгруппа]]<br /> {{0}}{{0}}{{0}}• [[Скиф-сармат тил|Скиф-сармат (шимал) бутакъ]] }} '''Къударлыла''' ({{lang-os|Къуыдар, къуыдайрæгтæ}}; бир. сан. — ''къуыдайраг''; {{lang-ka|კუდარები}}) — [[тегейлиле]]ни этнографик къауумларындан бириди<ref>[https://web.archive.org/web/20120602151108/http://www.ethnomuseum.ru/glossary/?%CA%F3%E4%E0%F0%F6%FB Российский Этнографический музей: Толковый словарь]</ref>, эртдеден бери [[Къыбыла Тегей]]ни Дзау районуну Къудар ёзенинде джашайдыла. Башха [[тегейлиле]]ден тиллери бир кесек айрыды, бир къауум къудар-джава сёзлеуню энчи диалектге санайдыла, бир къауумла [[тегей тилни ирон диалекти]]ни бир тюрлюсюне санайдыла<ref>Дзиццойты Ю. А. ''Этногенез южных осетин по данным языка (рукопись).'' 2000</ref>. == Джашагъан джерлери == Къударлыла джашагъан джер [[Къударо]] деген тарих-этнография район бла чекленеди, ол районну джерлери асламысы бла [[Джоджора]]<ref>[https://web.archive.org/web/20080212060418/http://osetins.info/2007/10/14/formirovanie-naselenija-centralnojj-i.html Формирование населения Центральной и Южной Осетии]</ref><ref name="Заселение">[https://web.archive.org/web/20080818210921/http://www.ossetia.ru/ir/jojora Заселение осетинами бассейна Джоджоры]</ref>, [[Кведрула]] ([[Козидон]]) эмда [[Квирила]] сууланы ёзенлериндедиле. Регионда [[Россия империя|орус]] администрация орналгъанына дери, бу территорияны халкъы Къудар джамагъатны къурагъанды, ол джамагъатха эки къауум къошулгъандыла — Къудар ([[Джоджора|Джоджора сууну]] бассейнинде) эмда [[Цон]] ([[Квирила|Квирила сууну]] ауузунда)<ref name="Карта">[http://runivers.ru/lib/dl.php?VOL=0&ID=151277 Цуциев А. А., Цховребова З. Д. ''Северная и Южная Осетия: из прошлого в настоящее. Все селения Севера и Юга. (Справочная карта)'' — Владикавказ, 2000]</ref>. Къудар джамагъатха бир-бирде [[Къударо]]дан Рачин таула бла айырылгъан [[Пацагом]] бла [[Чеселт]] сууланы ёзенлеринде джашагъан джамагъатла да киргендиле<ref name="Руниверс">[https://web.archive.org/web/20111103124106/http://runivers.ru/hist/osetia_hron4.php Руниверс: Цхинвал и Южная Осетия. Материалы по периоду: XIV - XVIII вв. Позднесредневековая Южная Осетия и её историческая география]</ref> <ref>[http://osradio.ru/raznoe/print:page,1,3360-alpijjskie-luga-i-forelevye-reki-juzhnojj-osetii.htmk Альпийские луга и форелевые реки Южной Осетии]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160816203424/http://ugo-osetia.ru/6.100/6.100-13.html Кударгом ждёт хорошее будущее]</ref>. === Къудар элле === [[Джоджора|Джоджора сууну]] огъары эмда орта агъымында: * '''Лет'''<ref name="Адамсыз">Адамсыз элле</ref> * '''Кацмазта'''<ref name="Адамсыз"/> * '''Кеуселт''' (Кевсельта) * '''Тамаджин'''<ref name="Адамсыз"/> * '''Чиста'''<ref name="Адамсыз"/><ref>[http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=151278 Цховребова З. Д. ''Топонимия Южной Осетии в письменных источниках.'' — Тбилиси, 1979. С. 152]</ref> * '''Кобет'''<ref>[https://web.archive.org/web/20141129014637/http://ugo-osetia.ru/6.23/6.23-8.html Здесь Вас ждут]</ref> * '''Морах''' * '''Икотикау'''<ref name="Адамсыз"/> * '''Стырмасыг''' * '''Саджилзаз'''<ref>[http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=151278 Цховребова З. Д. ''Топонимия Южной Осетии в письменных источниках.'' — Тбилиси, 1979, С. 120]</ref> * '''Накреба''' (Нанита) * '''Везур'''<ref name="Адамсыз"/> * '''Гулианта''' (Теблойтикау) * '''Надарваз''' (Албортикау) * '''Лесор''' * '''Масыгуат''' * '''Бзитикау''' (Бзита) * '''Зассетикау''' (Засета) * '''Фасраг''' * '''Часавал''' (Фазикау) * '''Шеубан''' (Уиреуцала) * '''Ахсарджин''' (Ахсаргина) * '''Бестаутикау''' (Шембули) * '''Латалон'''<ref name="Адамсыз"/> * '''Хардисар'''<ref name="Адамсыз"/> * '''Миртгаджин''' Грамула сууну ёзенинде (Джоджораны сол джетеги): * '''Синтбада''' * '''Замтарет''' (Багатикау) * '''Ногкау''' * '''Арашенда''' (Джуссойтикау)<ref name="Кюрт бла">Кюрт бла [[1932 джыл]] джокъ этилгендиле</ref> * '''Касагджин''' * '''Сацала''' (Нартихтикау)<ref name="Карта"/> '''[[Квирила|Квириланы]] ауузунда'''<ref>[https://web.archive.org/web/20131203030901/http://ugo-osetia.ru/7_111/7_111-11.html В Цон идеальные условия для жизни] — ugo-osetia.ru</ref>: * '''Хугата''' (Хугатикау) * '''Битета''' (Битетикау) * '''Магкота''' * '''Бобатикау''' * '''Цон'''<ref>[http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=151278 Цховребова З. Д. ''Топонимия Южной Осетии в письменных источниках.'' — Тбилиси, 1979. С. 152]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120419143417/http://osinform.ru/3874-v_tson_idealnye_uslovija_dlja_zhizni.html В Цон идеальные условия для жизни] — osinform.ru</ref> * '''Доттота''' * '''Хампалгом''' * '''Цадикау''' [[Кведрула]] ([[Козидон]]) сууну ёзенинде<ref name=''K-38-52''>[http://mapk38.narod.ru/map1/ik38052.html Лист карты K-38-52]</ref>: * '''Огъары Коз''' * '''Орта Коз''' * '''Тёбен Коз''' Чанчахи сууну ёзенинде<ref name=''K-38-40''>[http://mapk38.narod.ru/map1/ik38040.html Лист карты K-38-40]</ref>: * '''Кадисар''' (Гуршеви)<ref name="Адамсыз"/> [[1920]] эмда [[1990 джыл]]лада къазауатла бла миграцияланы эсебинде [[Шимал Тегей]]де да къудар элле къуралгъандыла: * '''Ногир''' * '''Сунжа''' э. б.<ref>[http://archive.kvaisa.ru/news/show/13/365/print Осетия Квайса]</ref> == Тиллери == <small>''Эшитилиую («Къуыдаргом» халкъ джыр) [https://web.archive.org/web/20111118025244/http://allingvo.ru/SONG/MP3/kuydargom.mp3 mp3]''</small> Къударлыла [[тегей тил]]ни [[ирон диалект]]ини къудар-джава сёзлеуюнде сёлешедиле, ала сёлешген тил ирон диалектни эм эски формасына саналады. Бютеу фонетикалыкъ, морфологиялыкъ эмда лексикалыкъ ышанларына кёре къудар-джава сёзлеу ирон диалектге къошулуб, [[дюгер диалект]]ден эсе уа бек узакъ турады<ref>Абаев В. И. ''Осетинский язык и фольклор.'' — М.—Л., 1949. СС. 487-496</ref>. Бир-бир авторла ([[Дзиццойты, Юрий Альбертович|Ю. А. Дзиццойты]]<ref>Дзиццойты Ю. А. ''Къуыдайраг диалекты тыххæй''//Журнал «Мах дуг» {{ref-os}}</ref>, Г. С. Ахвледиани<ref>Ахвледиани Г. С. ''Сборник избранных работ по осетинскому языку.'' — Тбилиси, 1960. С. 116</ref>, Б. А. Калоев<ref>Калоев Б. А. ''Осетины.'' — М., 1967. с. 48</ref>, И. Гершевич<ref>Gershevitch I. ''Fossilized imperatival morphemes in Ossetic//Studia Iranica et Alanica. Festschrift for Prof. Vasilij Ivanovich Abaev on the Occasion of His 95th Birthday.'' Rome, 1998, p. 141—159 {{ref-en}}</ref>) къудар-джава сёзлеуню энчи диалектге санайдыла<ref>[http://ironau.ru/kambolov-hist-o4erk63.html Камболов Т. Т. ''Очерк истории осетинского языка.'' — Владикавказ, 2006]</ref>. === Тегей тилни бусагъатдагъы диалект юлешиниую === * '''[[Тегей тил]]''' ** [[Тегей тилни дюгер диалекти|Дюгер диалект]] **** '''Эски-дюгер сёлешиу'''† **** '''Тау-дюгер сёлешиу''' **** '''Чикола сёлешиу''' *** '''Уаллагком сёзлеу''' (эки диалектни арасында кёчюу) ** [[Тегей тилни ирон диаелкти|Ирон диалект]] *** '''Двал сёзлеу'''† (эски двал сёзлеу) → '''Къудар-джава сёзлеу''' (джангы двал сёзлеу) **** '''Туал сёлешиу'''† (эки сёзлеуню арасында кёчюу) *** '''Шимал-ирон сёзлеу''' **** '''Урс-туал сёлешиу''' **** '''Алагир сёлешиу'''† (аны орнуна куртатин сёлешиу келгенди) **** '''Куртатин сёлешиу''' === Ирон диалектдеги сёзлеуле бла сёлешиулени тенглешдириу === {| class="wikitable" |- bgcolor="#A9BEC7" |'''Адабият тегей тилни ирон вариантыны норма орфографиясы''' |'''Эски-двал (двал) сёлешиу''' ''(XIX ё. д.)'' |'''Къудар-джава сёлешиу''' ''(джангы-двал)'' |'''Алагир сёлешиу''' ''(XX ёмюрден башлаб куртатин сёлешиу орун алгъанды)'' |'''Урс-Туал сёлешиу''' |'''Куртатин сёлешиу''' |'''Туал сёлешиу''' ''(XX ё. д.)'' |'''Кёчюрюлюую''' |- |valign="top" | Салам |valign="top" | Салам |valign="top" | '''Салам''' |valign="top" | Шалам |valign="top" | Салам |valign="top" | Шалам |valign="top" | Салам |valign="top" | Салам |- |valign="top" | Кусынц |valign="top" | Кусынч |valign="top" | '''Кусынч''' |valign="top" | Кушынц |valign="top" | Кусынц |valign="top" | Кушынц |valign="top" | Кусынц |valign="top" | Этедиле |- |valign="top" | Дзæбæх |valign="top" | Джæбæх |valign="top" | '''Джæбæх''' |valign="top" | Дзæбæх |valign="top" | Дзæбæх |valign="top" | Зæбæх |valign="top" | Зæбæх |valign="top" | Ашхы |- |valign="top" | Цу |valign="top" | Чу |valign="top" | '''Чу (шу)''' |valign="top" | Цу |valign="top" | Цу |valign="top" | Су |valign="top" | Су |valign="top" | Бар |- |valign="top" | Хуыцау |valign="top" | Хуычау |valign="top" | '''Хуышау''' |valign="top" | Хуыцау |valign="top" | Хуыцау |valign="top" | Хуысау |valign="top" | Хуысау |valign="top" | Тейри |- |valign="top" | Дзурынц |valign="top" | Джурынч |valign="top" | '''Журынч''' |valign="top" | Дзурынц |valign="top" | Дзурынц |valign="top" | Зурынц |valign="top" | Зурынц |valign="top" | Айтадыла |- |valign="top" | Цыбыр |valign="top" | Чыбыр |valign="top" | '''Чыбыр''' |valign="top" | Цыбыр |valign="top" | Цыбыр |valign="top" | Сыбыр |valign="top" | Сыбыр |valign="top" | Къысха/Чубур |- |valign="top" | Цæрдзæнис |valign="top" | Чæрджæнис |valign="top" | '''Шæрджæнис'''/'''Шæрдженис''' |valign="top" | Цæрдзæниш |valign="top" | Цæрдзæнис |valign="top" | Сæрзæниш |valign="top" | Сæрзæнис |valign="top" | Джашарыкъды |- |valign="top" | Чызджы цæстытæ |valign="top" | Кызгы чæстытæ |valign="top" | '''Чызджы шæстытæ''' |valign="top" | Чызджы цæштытæ |valign="top" | Чызджы цæстытæ |valign="top" | Чыжджы сæштытæ |valign="top" | Чызджы сæстытæ |valign="top" | Къызны кёзлери |- |} == Белгиле == <div style="height: 200px; overflow:auto; border: 1px solid gray; padding-right: 12px; background-color: #EEEEEE; "> {{белгиле|2}} </div> == Джибериуле == * [http://osetia.kvaisa.ru Осетия — Квайса], [[Квайса]] шахарны официал сайты. * [https://web.archive.org/web/20100405015424/http://www.runivers.ru/hist/osetia.php Цхинвал бла Къыбыла Тегей.] [http://runivers.ru Руниверс.ру] сайтда [[Къыбыла Тегей]]ни юсюнден портал. ;География картала * [http://mapk38.narod.ru/map1/ik38052.html Лист карты K-38-52] * [http://mapk38.narod.ru/map1/ik38040.html Лист карты K-38-40] {{commonscat|Ossetia|Тегейлиле}} {{Тамамланмагъан статья}} [[Категория:Миллетле]] 1c9hhh1lhsxsj1zysut1ez4g1cf0u7l 0 6200 124327 108930 2026-06-17T21:33:21Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124327 wikitext text/x-wiki [[Файл:King Fahd Causeway bridge num4.jpg|thumb|200px|Кёпюрню кёрюнюмю]] [[Файл:King Fahd causeway satellite.png|thumb|200px|Кёпюрню космосдан кёрюнюмю]] '''Король Фахдны кёпюрю''' ({{lang-ar|جسر الملك فهد}}, {{lang-en|King Fahd Causeway}}) — [[Эль-Хубар]] [[шахар]]ны ([[Сауд Арабия]]) [[Бахрейн]] ([[айрымкан]] [[кърал]]) бла байлагъан, [[кёпюр]]ле бла [[плотина]]ладан комплексди. Кёпюрге ат, [[Сауд Арабия]]ны королю [[Фахд (Сауд Арабияны королю)|Фахд ибн Абдель Азиз ас-Сауд]]ну аты бла берилгенди. Объектни ишлениуюню юсюнден келишимге [[1981 джыл]]ны 8 июлюнда къол салыннганды, юч джылдан ишлениб башланнганды. Король Фахд бла [[шейх]] [[Салман ибн-Иса аль-Халифа|Иса ибн Салман аль-Халифа]], [[1982 джыл]]ны 11 ноябрында кёпюрню тамалына биринчи ташны салгъандыла. Кёпюр, [[1986 джыл]]гъа ишлениб бошагъанды, 25 ноябрда ачылгъанды. Проект, бютеулей Сауд Арабияны ачхасына этилгенди, 1,2 миллиард [[АБШ-ны доллары|американ доллар]] джоюлгъанды. Кёпюрню юсю бла салыннган тёрт ызлы джолну 25 километр узунлугъу барды. Кёпюрлени комплекси юч кесекге бёлюнеди: Эль-Хубар шахардан Сауд Арабия бла Бахрейнни чегиндеги джасалгъан айрымкангъа элтген юч кёпюр (аланы ичинде 5194 метрли эм узун кёпюр); джасалгъан айрымкандан [[Умм аль-Насан]] айрымкангъа элтген кёпюр; эмда Умм аль-Насанны Бахрейн айрымкан бла байлагъан дагъыда бир кёпюр. [[2003 джыл]]ны февралында Король Фахдны кёпюрюнде Бахрейнни полициясы, [[Аль-Каида]] [[терроризм|террорист]] организация бла байламлы болгъан беш адамны арестге алгъанды. == Джибериуле == * [http://www.kfca.com.sa Кёпюрню официал сайты] {{ref-ar}} {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20120714071120/http://www.saudinf.com/main/g13.htm King Fahd Causeway at ''Saudinf.com''] {{ref-en}} {{викигёзен|King Fahd Causeway}} {{stub}} [[Категория:Кёпюрле]] mck4aost0l2et761pureffxpuhu679k 0 6562 124322 99625 2026-06-17T21:04:19Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124322 wikitext text/x-wiki '''Шефикъа Гаспыралы''' ({{lang-crh|Şefiqa Gasprinskaya, Şefiqa Gaspıralı}}, туугъаны: [[1886 джыл]]ны [[14-чю октябрь|14-чю октябр]]ы, ёлгени: [[1975 джыл]]ны [[31-чи август]]у) — [[Кърым]]да джыйырманчы ёмюрню башында бар болгъан «Кърымны муслиман [[тиширыу]]ларыны Толтуруучу комитети» («Кадынлар гюню») деген [[кърым татарлыла|кърымтатар]] къозгъалыуну лидери болгъанды. Ол замандагъы [[ислам]]гъа уникал болгъан тиширыу муслиман къозгъалыу хал, аны аты бла байламлыды. Белгили кърымтатар джарыкълаучу, [[джадидизм]]ни лидери болгъан [[Исмаил Гаспыралы]]ны къызыды. [[1886 джыл]]ны 14-чю октябрында [[Бахчисарай]]да туугъанды, [[1975 джыл]]ны 31-чи августунда [[Стамбул]]да ([[Тюрк]]) ёлгенди. == Джамагъат къуллугъу == [[1905 джыл]]да Шефикъа Гаспыралы, атасы [[Исмаил Гаспыралы]] къурагъан, [[кърымтатар тил]]де чыкъгъан «Alem-i nisvan» — «Алем-и нисван» («Тиширыу дуния») деген Кърымда биринчи муслиман тиширыу журналны редактору болгъанды. [[1917 джыл]]ны 1—11 майында Шефикъа Гаспыралы, [[Москва]]да ётген I Бютеуроссиялы муслиман джыйылыуну ишлеуюне кърым делегацияны къурамында къатышханды. Кечирек, [[1917 джыл]]ны [[9 декабрь|9 декабрында]] Бахчисарайда ётген [[Кърым татарлыла|Кърымтатар халкъны]] I [[Къурултай]]ыны делегаты болуб сайланнганды эмда [[Кърым татарлыла|кърымтатар халкъны]] миллет [[правительство]]суну оноуу бла Симферополь тиширыу педагогика школну директору болуб салыннганды. Кърымтатар халкъны Миллет самоуправлениеси чачылгъандан сора, Шефикъа, [[Кърым]]ны къоюб [[Баку]]гъа кёчеди, анда педагогика школ къурайды. Бакуда [[Азербайджан]]ны премьер-министри [[Усуббеков, Насиб-бек Юсиф оглы|Насиб Юсуфбейлиге]] эрге чыгъады. Азербайджан миллет правительство къоратылгъандан сора эри ышаннга салыннганды кеси да [[Тюрк]]ге эмиграциягъа кетеди, анда ёксюзле юйню тамадасы болуб ишлегенди. [[1930 джыл]]да Стамбулда Шефикъа «Кърымтатар тиширыуланы бирлигин» къурагъанды эмда аннга башчылыкъ этгенди. Андан сора да кърымтатар эмигрантланы проблемалары бла эмда {{ангылатыу|игилик этиу|орусча: благотворительность}} бла кюрешгенди. == Къайнакъла == * Ганкевич В. Ю. ''Роль И. Гаспринского и его семьи в развитии народного образования среди крымско-татарских женщин на рубеже XIX—XX веков''/ Крым и Россия: неразрывные исторические судьбы и культура. Материалы республиканской научно-общественной конференции. Симферополь, 1994, стр. 19 — 21. * Абдульваапов. Н. ''Гапринская Шефика'' / Деятели крымскотатарской культуры (1921—1944): Библиографический словарь. Симферополь: Доля, 1999, стр. 69 == Джибериуле == * [https://web.archive.org/web/20100514161427/http://turkolog.narod.ru/info/I457.htm «Женский вопрос» на страницах изданий И. Гаспринского и его влияние на развитие крымскотатарской журналистики начала ХХ в.]{{ref-ru}} [[Категория:Адамла]] [[Категория:14 октябрда туугъанла]] [[Категория:1886 джылда туугъанла]] [[Категория:31 августда ёлгенле]] [[Категория:1975 джылда ёлгенле]] ckgz55t966yse729r8cqj740tmkpx73 0 6941 124333 102566 2026-06-17T22:12:37Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124333 wikitext text/x-wiki '''Пари́ж:''' ({{lang-fr|Paris}}) == Джерлешимле == === [[Франция]]да === * '''[[Париж]]''' — [[Франция]]ны [[ара шахар]]ыды. === Россияда === * [[Париж (Воронеж область)|Париж]] — [[Воронеж область|Воронеж областда]] элди. * [[Париж (Челябинск область)|Париж]] — [[Челябинск область|Челябинск областны]] [[Челябинск областны Нагайбак району|Нагайбак районунда]] элди. * [[Париж (Кигин район)|Париж]] — Башкортостанны Кигин районунда элди. * [[Париж (Сыктывкар)|Париж]] — [[Сыктывкар]]ны тарих районуду. === [[Белоруссия]]да === * [[Париж (Белоруссия)|Париж]] — Белоруссияда посёлокду<ref>''[https://web.archive.org/web/20130513005403/http://realty.lenta.ru/articles/2007/11/15/tower/ «Белорусские парижаны»]'' — lenta.ru сайтда статья{{ref-ru}}</ref>. === [[АБШ]]-да === * [[Париж (Техас)|Париж]] — [[АБШ]]-ны [[Техас]] штатында шахарды. == Башха == * [[Париж (суу)|Париж]] — [[Словакия|Словакияда]] сууду, [[Грон]]ну джетегиди. * [[Париж, Техас (фильм)|«Париж, Техас»]] — [[Вендерс, Вим|Вим Вендерсни]] фильмиди. * [[Париж (фильм)|Париж]] — [[Клапиш, Седрик|Седрик Клапишни]] 2008 джылда алыннган фильмиди. == Белгиле == {{белгиле}} == Дагъыда къарагъыз == * [[Paris]] * [[Мен сени сюеме, Париж]] {{кёб магъаналы}} gqm9f5isesqxbk1dwzpku5x2g8q8mzt 0 7123 124323 119409 2026-06-17T21:06:38Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124323 wikitext text/x-wiki [[Файл:Hollywood Walk of Fame.jpg|thumb|right|250px|Голливудда «Махтауну аллеясы»]] [[Файл:Stan Freberg Walk of fame.jpg|thumb|right|250px|Голливудда «Махтауну аллеясы»]] '''Голливудда «Махтауну аллеясы»''' ({{lang-en|Hollywood Walk of Fame}}) — [[Голливуд]]да Голливуд бульвар бла Вайн-стрит'де тротуарды. Бу тротуаргъа, Голливудну Саудюгер палатасына кёре кёз ачыу индустриягъа уллу къошум этген, белгили адамланы аты джазылгъан 2600-ден артыкъ беш учлу джулдуз салыныбды. Махтауну аллеясы, кюнчыгъышдан кюнбатышха — Голливуд бульварда ''Гауэр-стрит''ден ''Ла Бреа авеню''гъа дери джайылгъанды, шималдан къыбылагъа — ''Вайн-стрит''де ''Юкка-стрит'' бла ''Сансет бульвар''ны арасында. Джулдуз, кимге берилгенине кёре, эмблемалары бла айырылгъан беш категориягъа бёлюнедиле: {| align="center" class="wikitable" |- | [[Файл:Walk filmische Leistungen.jpg|55px]] кинокамера | киноиндустриягъа къошум ючюн |- | [[Файл:Walk Leistungen im Fernsehen.jpg|55px]] телевизор | телевидениени айныууна къошум ючюн |- | [[Файл:Walk musikalische Leistungen.jpg|55px]] фонограф | таууш джаздырыу индустриягъа къошум ючюн |- | [[Файл:Walk Leistungen im Radio.jpg|55px]] радио-микрофон | радио индустриягъа къошум ючюн |- | [[Файл:Walk Leistungen am Theater.jpg|55px]] театр маска | театрны айныууна къошум ючюн |} Алай болса да, [[Диснейленд]]ни джулдузуну мекям эмблемасы барды. Башха энчи эмблемала да бардыла<ref>[http://bigorangelandmarks.blogspot.com/2008/10/no-194-hollywood-walk-of-fame.html Big Orange Landmarks: No. 194 - Hollywood Walk of Fame]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110111172009/http://www.thefullwiki.org/Hollywood_Walk_of_Fame Hollywood Walk of Fame : Reference (The Full Wiki)]</ref>. == Сейир фактла == * [[1960 джыл]]ны [[9 февраль|9 февралында]] салыннган биринчи джуздуз, [[Вудвард, Джоан|Джоан Вудвард'ныкъыды]]. * Махтауну аллеясыны бютеу тарихини барыуунда тёрт джулдуз урланнганды: [[Стюарт, Джеймс (актёр)|Джеймс Стюарт'ныкъы]], [[Кирк Дуглас|Кирк Дуглас'ныкъы]], [[Отри, Джин|Джин Отри'ники]] эмда [[Пек, Грегори|Грегори Пек'ники]]<ref>[http://www.kinoafisha.spb.ru/news/506710/ Kinoafisha]</ref>. == Джибериуле == * [https://web.archive.org/web/20120607064511/http://www.hollywoodusa.co.uk/walkoffamestarlocations.htm Атланы бютеу тизмеси] * [https://web.archive.org/web/20060613011948/http://www.hollywoodchamber.net/ Официал сайты] * [http://maps.google.com/maps?f=q&hl=ru&geocode=&q=hollywood+walk+of+fame&sll=34.101328,-118.345028&sspn=0.01258,0.019913&ie=UTF8&z=17&g=hollywood+walk+of+fame&msa=0&msid=117190891409591437357.0004523d1113b0dc7a67d Махтауну аллеясы ''Google maps'' сайтда] == Белгиле == {{белгиле}} {{commonscat|Hollywood Walk of Fame|Голливуд махтау аллея}} [[Категория:Голливудда махтауну аллеясы| ]] mqw2dcfmppaxq7aoe1u8v6q53lg2vok 0 8270 124324 107016 2026-06-17T21:13:07Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124324 wikitext text/x-wiki '''Доу Джонсну индустриял индекси''' ({{lang-en|Dow Jones Industrial Average, DJIA}}) — сауданы талай [[Фонд индекс|фонд индекслерини]] бириди, ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' газетни редактору эмда ''[[Dow Jones & Company]]'' компанияны тамалын салгъан [[Доу, Чарльз|Чарльз Доу]] къурагъанды({{lang-en|Charles Dow}}). == Индексни юсюнден == Доу Джонс американ сауда индекслени ичинде эм эскисиди. Американ [[фонд сауда]]ланы индустриял юлюшюню айныуун осмакълар мурат бла къуралгъанды.. Индекс, [[АБШ]]-ны 30 эм уллу компаниясын осмакълайды. Индустриял деген сёз индексни атында, къуралгъан заманында салыннган нюзюр бла байламлыды, бусагъатда эсе уа индексге кирген компанияланы бир къаууму индустрия сектордан узакъдыла. Аллындан индекс кирген компанияланы акцияларына багъаланы [[орта арифметика]] саны кибик саналгъанды. Бусагъатда хыйсаб этер ючюн ''масштабланнган орта сан'' алынады,ол деген — багъаланы эсеби индексге кирген компанияланы акциялары юлешиннгени неда бирлешиннгени сайын тюрленнген юлешиучюге юлешинеди. <ref name="Б"> {{книга |автор = Берзон Н.И.,Аршавский А.Ю., Буянова Е.А. |часть = Фондовые индексы |заглавие = Фондовый рынок |оригинал = |ссылка = |издание = 3-е изд |ответственный = Под ред. Н.И. Берзона |место = М. |издательство = Вита |год = 2002 |том = |страницы = 364-367 |страниц = 559 |isbn = 5-7755-0456-9 }}</ref>. == Тарихи == [[Файл:DJIA historical graph.svg|lang=krc|thumb|250px|[[1896 джыл|1896 джылны]] [[4-чю январь|4-чю январындан]] башлаб [[{{CURRENTYEAR}} джыл|{{CURRENTYEAR}} джылны]] [[30-чу март|30-чу мартына]] дери кёзюуде индекслени динамикасыны [[Сыз график|сыз графиги]].]] [[Файл:DJIA historical graph (log).svg|lang=krc|thumb|250px|[[1896 джыл|1896 джылны]] [[4-чю январь|4-чю январындан]] башлаб [[{{CURRENTYEAR}} джыл|{{CURRENTYEAR}} джылны]] [[27-чи апрель|27-чи апрелине]] дери кёзюуде индекслени динамикасыны [[Логарифмалыкъ график|логарифмалыкъ графиги]].]] Индексни биринчи вариантлары [[1884 джыл|1884 джылда]] чыкъгъандыла, ала тогъуз темир джол эмда эки индустриял компанияны акцияларыны багъаларын кёргюзгендиле. Индексни бу вариантлары басмаланмагъанды, ич анализ ючюн хайырландырылгъанды. Джамагъатха биринчи кере басмада индекс [[1896 джыл]]ны [[26-чы май|26-чы майында]] «индустриял» индекс кибик басмаланнганды. Ол заманда индекс 12 компанияны акцияларыны багъалары кёргюзюлгенди. Бусагъатда ол 12 компаниядан джангыз [[General Electric]] къалгъанды. Андан сора индексге : * ''American Cotton Oil Company'', бусагъатда ''[[Unilever]]'' компанияны бёлеги болгъан ''Bestfoods'' компанияны тамалы * ''American Sugar Company'', бусагъатда ''Domino Foods, Inc.'' * ''American Tobacco Company'' * ''Chicago Gas Company'' * ''Distilling & Cattle Feeding Company'', бусагъатда ''Millennium Chemicals'' * ''Laclede Gas Light Company'', бусагъатда ''The Laclede Group'' * ''National Lead Company'', бусагъатда ''NL Industries'' * ''North American Company'' * ''Tennessee Coal, Iron and Railroad Company'' * ''U.S. Leather Company'', * ''U.S. Rubber Company'',1967 джыл ''Uniroyal'' атны алгъанды , 1990 джыл ''[[Michelin]]'' компанияны бёлеги болгъанды [[1916 джыл]]да компанияланы саны 20 дери кёлтюрюлгенди, [[1928 джыл|1928 джылны]] [[11-чи октябрь|11-чи октябрында]] уа 30 болгъанды. Хар ротация заманда талай компания ауушдурулады, эм бек «чайкъалыула» болгъан заманнга [[Уллу депрессия|Уллу депрессияны]] заманын санаргъа боллукъду, [[XX ёмюр]]ню 30-чу джылларыны башында: [[1930 джыл|1930 джылны]] [[18-чи июль|18-чи июлунда]] индексде джети компания ауушдурулгъанды, [[1932 джыл|1932 джылны]] [[26-чы май|26-чы майында]] уа сегиз компания. 17-шер джыллы эки кёзюуде (1939—1956 бла 1959—1976 джылла), индексни структурасында тюрлениу болмагъанды. Биринчи басмаланнган индексни тергеую 40,94 болгъанды. [[1972 джыл|1972 джылны]] [[14-чю ноябрь|14-чю ноябрында]] уа индекс биринчи кере 1000 белгини ётгенди (1003,16). 80-чы джыллада, артыкъсыз да 90-чы джыллада индекс терк ёсгенди. 1995 джылны 21-чи ноябрында индекс 5000 белгини ётгенди (5023,55), 1999 джылны 29-чу мартында уа 10 000 белги озулгъанды (10&nbsp;006,78). Бир айдан сора, 1999 джылны 3-чю майында индекс 11&nbsp;014,70 болгъанды. Кесини максимумуна 11&nbsp;722,98 — Доу Джонс индекс 2000 джылны 14-чю январында джетгенди, аны ызындан индекс терк тюшюб башлагъанды, 2002 джылны 9-чу октябрында DJIA кесини аралыкъ минимумуна 7286,27 магъана бла тюшгенди. [[Файл:Black Monday Dow Jones.png|thumb|250px|[[Къара баш кюн (1987)]] Dow Jones]] --> Процент къарамда индексни эм уллу тюшюую 1987 джылны Самый большой в процентном отношении обвал индекса произошел в «[[Къара баш кюн (1987)|къара баш кюнюнде]]» болгъанды, Ол заманда Доу Джонс 22,6 % тюшгенди. 2001 джылны 11-чи сентябрында терактладан сора индекс 7,1 % тюшгенди. === Эм иги кюнле === Таблица, 1885 джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм иги кюнлени кёргюзеди. {| class="wikitable" style="text-align:right;" !align="center" bgcolor="silver"|Ранг !align="center" bgcolor="silver"|Дата !align="center" bgcolor="silver"|Джабылыу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> % |- | 1 || 1933, 15-чи март || 62,10 || 8,26 || 15,34 |- | 2 || 1931, 6-чы октябрь || 99,34 || 12,86 || 14,87 |- | 3 || 1929, 30-чу октябрь || 258,47 || 28,40 || 12,34 |- | 4 || 1932, 21-чи сентябрь || 75,16 || 7,67 || 11,36 |- | 5 || 2008, 13-чю октябрь || 9.387,61 || 936,42 || 11,08 |- | 6 || 2008, 28-чи октябрь || 9.065,12 || 889,35 || 10,88 |- | 7 || 1987, 21-чи октябрь || 2.027,85 || 186,84 || 10,15 |- | 8 || 1932, 3-чю август || 58,22 || 5,06 || 9,52 |- | 9 || 1932, 11-чи февраль || 78,60 || 6,80 || 9,47 |- | 10 || 1929, 14-чю ноябрь || 217,28 || 18,59 || 9,36 |- | 11 || 1931, 28-чи декабрь || 80,69 || 6,90 || 9,35 |- | 12 || 1932, 13-чю февраль || 85,82 || 7,22 || 9,19 |- | 13 || 1932, 6-чы май || 59,01 || 4,91 || 9,08 |- | 14 || 1933, 19-чу апрель || 68,31 || 5,66 || 9,03 |- | 15 || 1931, 8-чи октябрь || 105,79 || 8,47 || 8,70 |- | 16 || 1932, 10-чу июнь || 48,94 || 3,62 || 7,99 |- | 17 || 1939, 5-чи сентябрь || 148,12 || 10,03 || 7,26 |- | 18 || 1931, 3-чю июнь || 130,37 || 8,67 || 7,12 |- | 19 || 1932, 6-чы январь || 76,31 || 5,07 || 7,12 |- | 20 || 2009, 23-чю март || 7.775,86 || 497,48 || 6,84 |- | 21 || 1932, 14-чю октябрь || 63,84 || 4,08 || 6,83 |- | 22 || 1907, 15-чи март || 59,58 || 3,74 || 6,70 |- | 23 || 2008, 13-чю ноябрь || 8.835,25 || 552,59 || 6,67 |- | 24 || 1893, 27-чи июль || 27,00 || 1,68 || 6,64 |- | 25 || 1931, 20-чы июнь || 138,96 || 8,65 || 6,64 |- | 26 || 1933, 24-чю июль || 94,28 || 5,86 || 6,63 |- | 27 || 2008, 21-чи ноябрь || 8.046,42 || 494,13 || 6,54 |- | 28 || 1893, 2-чи август || 28,48 || 1,74 || 6,51 |- | 29 || 1933, 19-чу июнь || 95,99 || 5,76 || 6,38 |- | 30 || 1901, 10-чу май || 52,50 || 3,14 || 6,36 |- |} Къайнакъ: [[Wall Street Journal]] === Эм аман кюнле === Таблица, 1885 джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм аман кюнлени кёргюзеди. {| class="wikitable" style="text-align:right;" !align="center" bgcolor="silver"|Ранг !align="center" bgcolor="silver"|Дата !align="center" bgcolor="silver"|Джабылыу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> % |- | 1 || 1987, 19-чу октябрь || 1.738,74 || −508,00 || −22,61 |- | 2 || 1929, 28-чи октябрь || 260,64 || −38,33 || −12,82 |- | 3 || 1929, 29-чу октябрь || 230,07 || −30,57 || −11,73 |- | 4 || 1929, 6-чы ноябрь || 232,13 || −25,55 || −9,92 |- | 5 || 1899, 18-чи декабрь || 42,69 || −4,08 || −8,72 |- | 6 || 1895, 20-чы декабрь || 29,42 || −2,74 || −8,52 |- | 7 || 1932, 12-чи август || 63,11 || −5,79 || −8,40 |- | 8 || 1907, 14-чю март || 55,84 || −5,05 || −8,29 |- | 9 || 1987, 26-чы октябрь || 1.793,93 || −156,83 || −8,04 |- | 10 || 2008, 15-чи октябрь || 8.577,91 || −733,08 || −7,87 |- | 11 || 1933, 21-чи июль || 88,71 || −7,55 || −7,84 |- | 12 || 1937, 18-чи октябрь || 125,73 || −10,57 || −7,75 |- | 13 || 2008, 1-чи декабрь || 8.149,09 || −679,95 || −7,70 |- | 14 || 1893, 26-чы июль || 25,32 || −2,02 || −7,39 |- | 15 || 2008, 9-чу октябрь || 8.579,19 || −678,91 || −7,33 |- | 16 || 1917, 1-чи февраль || 88,52 || −6,91 || −7,24 |- | 17 || 1997, 27-чи октябрь || 7.161,15 || −554,26 || −7,18 |- | 18 || 1932, 5-чи октябрь || 66,07 || −5,09 || −7,15 |- | 19 || 2001, 17-чи сентябрь || 8.920,70 || −684,81 || −7,13 |- | 20 || 1931, 24-чю сентябрь || 107,79 || −8,20 || −7,07 |- | 21 || 1933, 20-чы июль || 96,26 || −7,32 || −7,07 |- | 22 || 2008, 29-чу сентябрь || 10.365,45 || −777,68 || −6,98 |- | 23 || 1989, 13-чю октябрь || 2.569,26 || −190,58 || −6,91 |- | 24 || 1914, 30-чу июль || 52,32 || −3,88 || −6,90 |- | 25 || 1988, 8-чи январь || 1.911,31 || −140,58 || −6,85 |- | 26 || 1929, 11-чи ноябрь || 220,39 || −16,14 || −6,82 |- | 27 || 1940, 14-чю май || 128,27 || −9,36 || −6,80 |- | 28 || 1931, 5-чи октябрь || 86,48 || −6,29 || −6,78 |- | 29 || 1940, 21-чи май || 114,13 || −8,30 || −6,78 |- | 30 || 1934, 26-чы июль || 85,51 || −6,06 || −6,62 |- |} Къайнакъ: [[Wall Street Journal]] === Эм иги айла === Таблица, 1885 джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм иги айланы кёргюзеди. {| class="wikitable" style="text-align:right;" !align="center" bgcolor="silver"|Ранг !align="center" bgcolor="silver"|Ай !align="center" bgcolor="silver"|Джабылыу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> % |- | 1 || 1933, Апрель || 77,66 || 22,26 || 40,18 |- | 2 || 1932, Август || 73,16 || 18,90 || 34,83 |- | 3 || 1932, Июль || 54,26 || 11,42 || 26,66 |- | 4 || 1938, Июнь || 133,88 || 26,14 || 24,26 |- | 5 || 1915, Апрель || 71,78 || 10,95 || 18,00 |- | 6 || 1931, Июнь || 150,18 || 21,72 || 16,91 |- | 7 || 1928, Ноябрь || 293,38 || 41,22 || 16,35 |- | 8 || 1898, Май || 38,64 || 4,94 || 14,66 |- | 9 || 1897, Август || 40,15 || 5,07 || 14,45 |- | 10 || 1976, Январь || 975,28 || 122,87 || 14,41 |- | 11 || 1904, Ноябрь || 52,76 || 6,59 || 14,27 |- | 12 || 1975, Январь || 703,69 || 87,45 || 14,19 |- | 13 || 1987, Январь || 2.158,04 || 262,09 || 13,82 |- | 14 || 1919, Май || 105,50 || 12,62 || 13,59 |- | 15 || 1939, Сентябрь || 152,54 || 18,13 || 13,49 |- | 16 || 1933, Май || 88,11 || 10,45 || 13,46 |- | 17 || 1931, Февраль || 189,66 || 22,11 || 13,20 |- | 18 || 1891, Август || 40,71 || 4,68 || 12,99 |- | 19 || 1933, Август || 102,41 || 11,64 || 12,82 |- | 20 || 1900, Ноябрь || 48,78 || 5,53 || 12,79 |- | 21 || 1920, Март || 102,81 || 11,50 || 12,59 |- | 22 || 1938, Апрель || 111,28 || 12,33 || 12,46 |- | 23 || 1885, Октябрь || 38,55 || 4,22 || 12,29 |- | 24 || 1929, Июнь || 333,79 || 36,38 || 12,23 |- | 25 || 1915, Сентябрь || 90,58 || 9,38 || 11,55 |- | 26 || 1916, Сентябрь || 102,90 || 10,65 || 11,54 |- | 27 || 1908, Март || 49,46 || 5,11 || 11,52 |- | 28 || 1982, Август || 901,31 || 92,71 || 11,47 |- | 29 || 1933, Июнь || 98,14 || 10,03 || 11,38 |- | 30 || 1898, Август || 44,21 || 4,50 || 11,33 |- |} Къайнакъ: EconStats === Эм аман айла === Таблица, 1885 джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм аман айланы кёргюзеди. {| class="wikitable" style="text-align:right;" !align="center" bgcolor="silver"|Ранг !align="center" bgcolor="silver"|Ай !align="center" bgcolor="silver"|Джабылыу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> % |- | 1 || 1931, Сентябрь || 96,61 || −42,80 || −30,70 |- | 2 || 1938, Март || 98,95 || −30,69 || −23,67 |- | 3 || 1932, Апрель || 56,11 || −17,17 || −23,43 |- | 4 || 1987, Октябрь || 1.993,53 || −602,75 || −23,22 |- | 5 || 1940, Май || 116,22 || −32,21 || −21,70 |- | 6 || 1929, Октябрь || 273,51 || −69,94 || −20,36 |- | 7 || 1932, Май || 44,74 || −11,37 || −20,26 |- | 8 || 1893, Июль || 26,38 || −5,95 || −18,40 |- | 9 || 1930, Июнь || 226,34 || −48,73 || −17,72 |- | 10 || 1931, Декабрь || 77,90 || −15,97 || −17,01 |- | 11 || 1933, Февраль || 51,39 || −9,51 || −15,62 |- | 12 || 1998, Август || 7.539,07 || −1.344,22 || −15,13 |- | 13 || 1931, Май || 128,46 || −22,73 || −15,03 |- | 14 || 1907, Октябрь || 42,27 || −7,34 || −14,80 |- | 15 || 1930, Сентябрь || 204,90 || −35,52 || −14,77 |- | 16 || 1903, Июль || 37,19 || −6,09 || −14,07 |- | 17 || 1973, Ноябрь || 822,25 || −134,33 || −14,04 |- | 18 || 2008, Октябрь || 9.336,93 || −1.513,73 || −13,95 |- | 19 || 1903, Сентябрь || 33,55 || −5,42 || −13,91 |- | 20 || 1932, Октябрь || 61,90 || −9,66 || −13,50 |- | 21 || 1919, Ноябрь || 103,60 || −15,32 || −12,88 |- | 22 || 1937, Сентябрь || 154,57 || −22,84 || −12,87 |- | 23 || 1929, Ноябрь || 238,95 || −34,56 || −12,64 |- | 24 || 1899, Декабрь || 48,41 || −6,94 || −12,54 |- | 25 || 2002, Сентябрь || 7.591,93 || −1.071,57 || −12,37 |- | 26 || 1931, Апрель || 151,19 || −21,17 || −12,28 |- | 27 || 1920, Февраль || 91,31 || −12,51 || −12,05 |- | 28 || 1899, Май || 49,46 || −6,74 || −11,99 |- | 29 || 2009, Февраль || 7.062,93 || −937,93 || −11,72 |- | 30 || 1907, Март || 58,72 || −7,61 || −11,47 |- |} Къайнакъ: EconStats === Эм иги джылла === Таблица, 1885 джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм иги джылланы кёргюзеди. {| class="wikitable" style="text-align:right;" !align="center" bgcolor="silver"|Ранг !align="center" bgcolor="silver"|Джыл !align="center" bgcolor="silver"|Джабылыу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> % |- | 1 || 1915 || 99,15 || 44,57 || 81,66 |- | 2 || 1933 || 99,90 || 39,97 || 66,69 |- | 3 || 1928 || 300,00 || 97,60 || 48,22 |- | 4 || 1908 || 63,11 || 20,07 || 46,63 |- | 5 || 1954 || 404,39 || 123,49 || 43,96 |- | 6 || 1904 || 50,99 || 15,01 || 41,72 |- | 7 || 1935 || 144,13 || 40,09 || 38,53 |- | 8 || 1975 || 852,41 || 236,17 || 38,32 |- | 9 || 1905 || 70,47 || 19,48 || 38,20 |- | 10 || 1958 || 583,65 || 147,96 || 33,96 |- | 11 || 1995 || 5.117,12 || 1.282,68 || 33,45 |- | 12 || 1919 || 107,23 || 25,03 || 30,45 |- | 13 || 1925 || 156,66 || 36,15 || 30,00 |- | 14 || 1927 || 202,40 || 45,20 || 28,75 |- | 15 || 1938 || 154,76 || 33,91 || 28,06 |- | 16 || 1985 || 1.546,67 || 335,10 || 27,66 |- | 17 || 1989 || 2.753,20 || 584,63 || 26,96 |- | 18 || 1945 || 192,91 || 40,59 || 26,65 |- | 19 || 1924 || 120,51 || 24,99 || 26,16 |- | 20 || 1996 || 6.448,27 || 1.331,15 || 26,01 |- | 21 || 2003 || 10.453,92 || 2.112,29 || 25,32 |- | 22 || 1999 || 11.497,12 || 2.315,69 || 25,22 |- | 23 || 1936 || 179,90 || 35,77 || 24,82 |- | 24 || 1997 || 7.908,25 || 1.459,98 || 22,64 |- | 25 || 1986 || 1.895,95 || 349,28 || 22,58 |- | 26 || 1898 || 44,33 || 8,13 || 22,46 |- | 27 || 1922 || 98,73 || 17,63 || 21,74 |- | 28 || 1897 || 36,20 || 6,30 || 21,07 |- | 29 || 1955 || 488,40 || 84,01 || 20,78 |- | 30 || 1991 || 3.168,83 || 535,17 || 20,32 |- |} Къайнакъ: Dow Jones & Company === Эм аман джылла === Таблица, 1885 джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм аман джылланы кёргюзеди. {| class="wikitable" style="text-align:right;" !align="center" bgcolor="silver"|Ранг !align="center" bgcolor="silver"|Джыл !align="center" bgcolor="silver"|Джабылыу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> [[пункт (экономика)|пунктлада]] !align="center" bgcolor="silver"|Тюрлениу<br /> % |- | 1 || 1931 || 77,90 || −86,68 || −52,67 |- | 2 || 1907 || 43,04 || −26,08 || −37,73 |- | 3 || 2008 || 8.776,39 || −4.488,43 || −33,84 |- | 4 || 1930 || 164,58 || −83,90 || −33,77 |- | 5 || 1920 || 71,95 || −35,28 || −32,90 |- | 6 || 1937 || 120,85 || −59,05 || −32,82 |- | 7 || 1974 || 616,24 || −234,62 || −27,57 |- | 8 || 1893 || 29,91 || −9,76 || −24,60 |- | 9 || 1903 || 35,98 || −11,12 || −23,61 |- | 10 || 1932 || 59,93 || −17,97 || −23,07 |- | 11 || 1917 || 74,38 || −20,62 || −21,71 |- | 12 || 1966 || 785,69 || −183,57 || −18,94 |- | 13 || 1910 || 59,60 || −12,96 || −17,86 |- | 14 || 1977 || 831,17 || −173,48 || −17,27 |- | 15 || 1929 || 248,48 || −51,52 || −17,17 |- | 16 || 2002 || 8.341,63 || −1.679,87 || −16,76 |- | 17 || 1973 || 850,86 || −169,16 || −16,58 |- | 18 || 1941 || 110,96 || −20,17 || −15,38 |- | 19 || 1969 || 800,36 || −143,39 || −15,19 |- | 20 || 1890 || 36,09 || −5,95 || −14,15 |- | 21 || 1957 || 435,69 || −63,78 || −12,77 |- | 22 || 1940 || 131,13 || −19,11 || −12,72 |- | 23 || 1962 || 652,10 || −79,04 || −10,81 |- | 24 || 1913 || 57,71 || −6,66 || −10,35 |- | 25 || 1960 || 615,89 || −63,47 || −9,34 |- | 26 || 1981 || 875,00 || −88,99 || −9,23 |- | 27 || 1901 || 47,29 || −4,51 || −8,71 |- | 28 || 1887 || 37,77 || −3,47 || −8,41 |- | 29 || 1946 || 177,20 || −15,71 || −8,14 |- | 30 || 2001 || 10.021,50 || −765,35 || −7,10 |- |} Къайнакъ: Dow Jones & Company == Структурасы == Доу Джонс индексге кирген компанияланы списогу фонд саудада тюрлениулеге кёре тюрленирге болады. Бу списокну къурагъан ''The Wall Street Journal'' газетни редакциясыды. 2009 джылны 8-чи июнундан башлаб Доу Джонсну индустриял индексине 30 компания киреди (атындан сора скобкалада компания [[тикер]]и кёргюзюлгенди): * [[3M|3M Co.]] (индустриял конгломерат) * [[Alcoa|ALCOA Inc.]] (тучну (алюминийни) чыгъарыу) * [[American Express|American Express Co.]] (кредит къуллукъла) * [[AT&T]] ({{nyse|T|nocat=1}}) (телекоммуникацияла) * [[Bank of America|Bank of America Corp.]] (банк къуллукъла)<ref name="djia">[https://web.archive.org/web/20100523131118/http://www.izvestia.ru/economic/article3113199/ Dow Jones изменил себе]</ref> * [[Boeing|Boeing Co., The]] (авиа къурулуш) * [[Caterpillar Inc.|Caterpillar, Inc.]] (эл мюлк эмда къурулуш техника) * [[Cisco Systems]] (телекоммуникацияла)<ref name="unian">{{cite news |url=http://economics.unian.net/rus/detail/13501|title=Бумаги Cisco включены в расчеты индекса Dow Jones|publisher=[[UNIAN]]|date=2009-06-04}}</ref> * [[Chevron|Chevron Corp.]] (нефть-газ компания)<ref name="djia" /> * [[Coca-Cola|Coca-Cola Co.]] (ичкиле) * [[DuPont|E.I. du Pont de Nemours &amp; Co.]] (химия) * [[ExxonMobil|Exxon Mobil Corp.]] (нефть-газ компания) * [[General Electric|General Electric Co.]] (индустриял конгломерат) * [[Hewlett-Packard|Hewlett-Packard Co.]] (тергеу техника) * [[The Home Depot|Home Depot, Inc.]] (къурулуш кереклени тюкенлери) * [[Intel|Intel Corp.]] (джарым проводникле) * [[IBM|International Business Machines Corp.]] (тергеу техника) * [[JPMorgan Chase|JPMorgan Chase and Co.]] (финанс къауум) * [[Johnson & Johnson|Johnson & Johnson Inc.]] (химия, фармацевтика) * [[Kraft Foods|Kraft Foods Inc.]] (азыкъла)<ref>[http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=awAOCMowMOJI&refer=home Bloomberg: Kraft Foods вытеснила AIG из индекса Dow Jones]{{ref-en}}</ref> * [[McDonald's|McDonald’s Corp.]] (терк ресторанла) * [[Merck & Co.|Merck & Co., Inc.]] (фармацевтика) * [[Microsoft|Microsoft Corp.]] (программа баджарыу) * [[Pfizer Inc.|Pfizer, Inc.]] (фармацевтика) * [[Procter & Gamble|Procter & Gamble Co.]] (турмуш химия) * [[Travelers]] (страхование)<ref name="unian" /> * [[United Technologies Corporation|United Technologies Corp.]] (индустриял конгломерат) * [[Verizon Communications]] (телекоммуникацияла) * [[Wal-Mart|Wal-Mart Stores, Inc.]] (сатыу-алыу къармау) * [[The Walt Disney Company|Walt Disney Co., The]] (кёз ачыу индустрия) == Джибериуле == * [http://www.dowjones.com/ ''Dow Jones & Company'' официал бети] * [https://web.archive.org/web/20111019055016/http://dowjonesfactiva.ru/ Dow Jones Эресейде.] * [http://www.bloomberg.com/markets/stocks/movers/dow/ Dow Jones индексни графиги] [[Bloomberg]] порталда == Белгиле == {{белгиле}} [[Категория:Экономика]] lb2s84ac40dw0xwd2prh2gyyf4phcmr 0 15617 124330 122140 2026-06-17T21:58:16Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124330 wikitext text/x-wiki {{Административ бирим | аты =Молдавия Автоном Совет Социалист Республика | герби =Coat of Arms of Moldavian ASSR (1938-1940).png | байрагъы =Flag of the Moldavian Autonomous Soviet Socialist Republic (1938–1940).svg | картасы =Massr map.png | картагъа легенда =Молдавия АССР-ни картасы | къралы =[[Файл:Flag of Ukrainian SSR (1937-1949).svg|22px]] [[УССР]] {{байракъландырыу|СССР}} | административ биримни статусу =[[Автоном Республика]] | баш административ биримни типи = | баш административ биримни аты =Република Аутономэ Советикэ Сочиалистэ Молдовеняскэ<br>(Republica Autonomă Sovietică Socialistă Moldovenească) <br> /> | баш административ биримни типи 2 = | баш административ биримни аты 2 =Молдавська Автономна Радянська Соціалістична Республіка | ара шахарыны аты =[[Балта]] ([[1924]]—[[1929]])<br>[[Тирасполь]] ([[1929]]—[[1940]]) | шахарлары = | башчыны башлыгъы = | башчысы = | башчыны башлыгъы2 = | башчысы2 = | къуралгъан датасы = 12-чи октябрь 1924 дж | сайты = | майданы = 8 288 | эм уллу мийиклиги = | эм гитче мийиклиги = | халкъы = 599&nbsp;150 | саналгъан датасы =1939 | басыннганы =69 | этнохороним = | тиллери =[[Молдаван тил|молдаван]], [[Украин тил|украин]], [[Орус тил|орус]] тилле | миллет къурамы =50,7 % — [[украинлиле]]<br>28,5 % — [[молдаванлыла]]<br>10,2 % — [[оруслула]]<br>6,2 % — [[чууутлула]] }} [[Файл:51-206-0020 Гімназія, 2.jpg|thumb|308px|right|Балта, МАССР-ни бютеумолдавия Ара Толтуруучу Комитетини мекямы]] [[Файл:Чоловіча гімназія (інформаційна табличка), Балта.JPG|thumb|308px|right|Молдавия АССР-ни АТК-сы (1920-е дждж.)]] '''Молдавия Автоном Совет Социалист Республика''' (1936-чы джылны 12-чи декабрына дери — ''Автоном Молдавия Совет Социалист Республика'', {{Lang-mo|Репу́блика Аутоно́мэ Сове́тикэ Сочиали́стэ Молдовеня́скэ}}, {{lang-uk|Молдавська Автономна Радянська Соціалістична Республіка, Молдавська АРСР}}, {{lang-ru|Молдавская Автономная Советская Социалистическая Республика}}) — [[Украин Совет Социалист Республика|Украин ССР-ни]] къурамында автоном республика. [[1924|1924-чю джылны]] [[12-чи октябрь|12-чи октябрындан]] [[1940|1940-чы джылны]] [[2-чи август|2-чи августуна]] дери болгъанды. Бусагъатдагъы [[Молдова|Молодованы]] солджагъа кесегинде эмда бусагъатдагъы [[Украина|Украинаны]]бир талай районларында орналгъанды. Административ аралыгъы (ара шахары) — [[Балта]] шахар болгъанды (бусагъатда Украинадады), [[1929|1929-чу]] джылдан — [[Тирасполь]] шахар болгъанды(Молдова). [[1940|1940-чы]] джыл [[СССР]] [[Бессарабия|Бессарабияны]] аннексия этгенинден сора, автномияны кюнбатыш кесеги бла Бессарабияны кёбюсюн бирлешдириб [[Молдавия Совет Социалист Республика|Молдавия ССР]] къуралгъанды, къыбыла-кюнчыгъыш кесеклери уа Украинаны [[Одесса область|Одесса областына]] къошулгъанды. == Тарихи == === Къуралгъаны === Молдаван автономияны къуралыууну проекти РКП(б)-ны АК-никиди. Аны тамалын салыуу миллети молдаван болгъан, ол заманда Украинаны сауутлу кючлерини башчысы [[Михаил Фрунзе|Михаил Фрунзеге]] аманат этилгенди. Ол а уа джангы автономияны территориясын белгилеген джумушну [[Котовский Григорий|Котовский Григорийге]] джоралагъанды. Котовский эсе уа автоном область орнуна автоном республика къураргъа керек болгъаныны теджегенди. Адам санны эмда орналыу джерлени ючюнден толу информация болмагъаны себебли, Подольск эмда Одесса губернияланы Днепр джагъасы территориялары тамалгъа алыннганды. Кесини 1924-чю джылны 16-чы августуну бегими бла, Одесса губерния толтуруучу комитетге, [[Григориополь]] бла [[Дубоссары]] шахарланы молдаванла джашагъан джерлени экономика эмда административ аралыкъларыча бегитирге теджегенди. 1924-чю джылны сентябрында эсе уа Украинаны Ара Толтуруучу комитети Одесса губернияны молдаван халкъыны келечилерини, миллет административ-территория бирим къурауда тилеклерин къабыла кёрюб, проектни УССР-ни Къралпланына джибергенди. 1924-чю джылны 12-чи октбярында [[Бютеу Украина Ара Толтуруучу Комитет|БУАТК]] III сессиясында Автоном Молдавия ССР-ны къурауну юсюнден бегим алгъанды. <ref>Постанова 3-ої Сесії Всеукраїнського Центрального Виконавчого Комітету VIII-го скликання від 12 жовтня 1924 року [[s:ЗУРРСУУ/1924/1/47/Про утворення Автономної Молдавської СРР|«Про утворення Автономної Молдавської СРР».]]{{ref-uk}}</ref>. Аллында келген 1925 джылда [[Балта]] шахарда баргъан I Бютеу Молдаван Советлени съездлеринде джангы автономияны чеклери белгиленнгенди эмда конституциясы къабыл этилгенди, ол бегим украина властла бла ол джылны 10-чу майында мюкюл этилгенди. Аллыннган конституциягъа кёре республикан эмда джерли власть органланы къурау башланнганды<ref>''Ion Nistor''. Vechimea aşezărilor româneşti dincolo de Nistru. — Bucureşti : Monitorul Oficial şi Imprimeriile Statului, Imprimeria Naţională, 1939. — P. 22. {{ref-ro}}</ref>. Автоном Молдавия ССР [[Румыния|Румыниягъа]] политика басым этилир ючюн къуралгъанды. Аны бла бирге совет башчылыкъ Днестрны сол джагъасында джашагъанла бла румынлыланы арасында башхалыкъланы чертитре кюрешгенди. Ол себебден 1920-чы джыллада молдаванлыланы [[Молдаванлыла|айры халкъ]] кимик кеслерини танытыу политиканы бардыргъанды. [[Кириллица|Кириллицаны]] тамалында молдаван джазма къуралгъанды, [[Румын тил|румын тилни]] диалектин айры [[Молдаван тил|молдаван тил]] баямлагъандыла. Бу компания баргъан заманда молдаван культураны айнуунда уллу атлам этилгенди, аны бла къалмай ана тиллеринде окъууну бардыргъан школла ачылгъандыла. 1917-чи джылда Бессарабияны сол джагъа регионунда халкъны 80%; окъуу-джаза билмеген болгъан эсе, 1937-чи джылгъа республикада аллайланы юлюшю 3%-ге тюшгенди. Автономия къуралгъынчы молдаван тилде билим берген къуру 11 школ болгъан эсе, 1939-чу джулгъа школланы саны 135-ге чыкъыгъанды.<ref name="Репин">''Репин В. В.'' Территориальный спор о Бессарабии во взглядах Советской и Румынской политических элит (1918–1934 гг.) // Ставропольский альманах Российского общества интеллектуальной истории. — Ставрополь, 2004. — № 6 (специальный) {{ref-ru}}</ref>. [[File:MASSR1924establ.jpg|thumb|Бютеу Украина Ара Толтуруучу Комитени республиканы къурууну юсюнден бегими]] === Молдавия АССР-де коллективизация эмда ачлыкъ === 1920-чы джылланы башында республика къураллыкъ территориялада аграр реформа бардырылгъанды, аны кючю бла кёб элчи джерли болгъандыла. [[Дубоссар район|Дубоссар]], [[Каменка район (Молдова)|Каменка]], [[Рыбница район|Рыбница]] районлада джангы элле къураладыла. Аны бла бирге джерлери сыйырылгъан элчиле репрессиялагъа джолугъадыла.<ref>''Moraru A.'' [http://dacoromania.net/book/istoria-românilor-basarabia-%C8%99i-transnistria-1812-1993 Istoria românilor. Basarabia şi Transnistria (1812-1993).] — Chişinău, 1995. — P. 229. {{ref-md}}</ref>. Совет Союзну башчылыгъы МАССР-де [[УССР-де коллективизация|коллективизацияны]] 1932-чи джылны джазына дери бошар планлары болгъанды. Аны ючюн 1929-чу джылда джерли, турмушлу элчилени экинчи кере [[Сибирь|Сибирге]], [[Архангельск область|Архангельск областха]], [[Соловки айрымканла|Соловкилеге]] эмда [[Джангы Джер|Джангы Джерге]] кёчюргендиле. «[[Кулак|Кулакланы]]» энчи мюлклерин, джерлерин, битимлерин сыйыргъандыла. Бу барысы да 1930-чу джылланы аллында МАССР-де ачлыкъгъа эмда элчилени республикадан Румынягъа, СССР-ни башха регионларына къачыуларына себеб болгъанды<ref>''Negru E.'' Politica de cadre în R.A.S.S.M. // Demistificarea sau remistificarea istoriei. Materialele Dezbaterilor Naţionale. — Chişinău, 2000. P. 93{{ref-ro}}</ref>. Ачлыкъны кёзюйюнде МАССР-ни территориясында 20 минг адам ёлгенди. Румын басымны билгилерине кёре 20 минг чакълы бир адам да Румыниягъа къачаргъа кюрешгенди, аланы бир къаууму чекде тутулуб ёлтюрюлгенди<ref>[https://web.archive.org/web/20181118132603/http://www.libma.ru/istorija/sozdanie_fundamenta_socialisticheskoi_yekonomiki_v_sssr_1926_1932_gg/p7.php Социалистическая индустриализация национальных республик] {{ref-ru}}</ref>. МАССР-ден Румыниягъа къачаргъа кюрешгенлени чекде ёлтюрюлген эм белгили инцидент Оланеш чегетни къатында Днестр сууну бузуну юсю бла ётерге кюрешген 40 адамны совет чекчиле ёлтюрюу болгъанды.<ref>''Ожог И. А., Шаров И. М.'' [https://web.archive.org/web/20081208001530/http://old.ournet.md/~moldhistory/book1_4.html Краткий курс лекций по истории румын. Новейшая история.] — 1992. {{ref-ru}}</ref>. Бу инцидент Европада басмада кёб сюзюлгенди, алай а совет власть кърал ичинде джамагъатдан джашыргъанды. Аны бла бирге власть [[Украинада голодомор|УССР-де ачлыкъдан]] ёлгенлени санын да джашыргъанды<ref>''Галущенко О. С.'' Этнический состав населения Молдавской АССР (1924–1940 гг.) {{ref-ru}}</ref>. === Латинистле бла энчиликчиле === 1930-чу джылланы аллында джангы молдаван къозгъалыу тууады — энчиликчиле. 1932-чи джылда МАССР-ни башчылыгъы [[Украинаны Коммунист партиясы|КП(б)У-ну]] АК-ден буйрукъ алады — молдаван тилни киллицадан латиницагъа кёчюрге. Молдаван '''энчиликчи''' политикачыла, республикада румын басымны кючлениуюнден къоркъуб, бу директиваны байкот этедиле. Алагъа къаршчы болуб, латиницаны киргизирге излеген къуллукъчула эмда джамагъатчылагъа '''латинист''' ат бередиле. Латинистлте молдаван тилни къурауну эмда тилге джангы сёзлени киргизиуню уллу халатха санагъандыла. Бу эки къауумну арасында дауну латинистле хорлайдыла, 1932-чи джыл молдаван алфавит тюрленеди. 1938-чи джылгъа дери молдаван тил румын тил бирча болады. Молдаван тилни латиницагъа кёчюргенден сора автономияны башчылыгъанда кадрла тюрлендириу бардырылады, румын маданиятны джакъчылары келедиле. Бу эки къауумну дайым дауурлары [[СССР-ни ич ишлерини халкъ комиссариаты|НКВД-ны]] баш структураларыны эсин бёледи<ref>''Галущенко О. С.'' [https://web.archive.org/web/20031104190941/http://www.iatp.md/articles/galuscenco/Galuscenco1.htm Борьба между румынизаторами и самобытниками в Молдавской АССР (30-е годы).] {{ref-ru}}</ref>. 1934-чу джылда энчиликчилеге къаршчы талай криминал иш ачылады. Энчиликчи къуллукъчуланы бир къаууму тутулады, ол латинистлени дагъыда къарыуландырады. 1938-чи джылда молдаван тил джангыдан кириллицагъа кёчеди, бютеу окъуу китабла, басма да джангы джазма джорукълагъа кёчеди<ref name="Репин"/>. === Репрессияла === 1930-чу джылланы экинчи джарымында МАССР-де репрессияла бардырылгъандыла, ала асламысы бла автономияны башчы къаууму бла къуллукъчулагъа тийгендиле. Эм бек кёб тюбеген терслеу эсе короллукъ Румыния бла иш бирлик эмда миллетчилик болгъанды. Автономияда репрессиялагъа джолукъгъанлан толу саны белгили тюлдю. Ол джыллада 5500 чакълы бир адам ёлтюрлюлгенди. Бютеулей 1930-1940-чы джыллада Молдованы территориясында (автоном эмда союз республикаланы)75-81 минг адам репрессиягъа джолукъгъанды, аладан 51 542 адам тышына зор бла кёчюрюлгенди<ref>''Галущенко О. С.'' [http://dacoromania.net/book/население-молдавской-асср-1924-1940-гг Этнический состав населения Молдавской АССР (1924—1940 гг.)]. — Кишинев: Типография Академии Наук Республики Молдова, 2001. — С. 49. — ISBN 9975-62-060-4 {{ref-ru}}</ref>. == Географиясы бла ич бёлюнюую == === География болуму бла административ-территория бёлюнюую === Молдаван автономияны чеклери Балтада баргъан съездде 1925 джыл бегитилгендиле. Бу бегимге кёре МАССР-ни Могилёв, Тульчин, Первомайск эмда Одесса округла бла чеги болгъанды, округла къоратылыб, областла къуралгъандан сора — [[Одесса область|Одесса]] эмда [[Винница область|Винница областла]] бла ич чеклери, къыбыла-кюнбатыш джанында уа Румыния бла кърал чеги болгъанды, чек Днестр суу бла баргъанды. Автономияны къуралгъан заманында чеклери [[Прут]] бла [[Дунай]] суулада барады деб баямланнганды, алай бла автономияны, ол заманда «законсуз» Румыния аннексия этген [[Бессарабия]] да бир кесеги кибик кёрюлгенди. <ref name="bruhis">{{книга |автор = Bruhis M.. |заголовок = Rusia, România, Basarabia |місце = Chişinău |рік = 1992 }} — P. 343. {{ref-md}}</ref> Къуралгъанындан башлаб, украин джерлешим джерлени къошуб, республиканы территориясы дайым уллайыб тургъанды. Днестр сууну сол джагъасында республиканы территориясы 8288 км² болгъанды. Аллындан МАССР-ни къурамында 12 район болгъанды: [[Балта район|Балта]], [[Подильск район (Одесса область, 1923—2020)|Бирзулск]], [[Ананьевск район|Ананьевск]], [[Окнянк район|Алексеевск]], [[Ставривск район|Ставривск]] <ref>[https://web.archive.org/web/20221016142031/http://www.etomesto.com/map-ukraine_odessa_odesskaya-guberniya-1923/?x=29.559416&y=47.616058 Карта административного деления Одесской губернии, 1923.] {{ref-ru}}</ref>, [[Кодимск район|Крутянск]], [[Каменск район (Молдова)|Каменск]], [[Григориополь район|Григориополь]], [[Дубоссар район|Дубоссар]], [[Рыбница район|Рыбница]], [[Слободзейск район|Слободзейск]] эмда [[Тирасполь район|Тирасполь]] район. Кечирек кеслерини бегимлери бла [[Бютеу Украина Ара Толтуруучу Комитет|БУАТК]] эмда [[Украин ССР-ни Халкъ Комиссарларыны Кенгеши|УССР-ни ХКК-сы]] 1925-чи джылны мартыны 13-де Ставривск районну чачхандыла<ref>Постанова ВУЦВК і РНК УСРР № 90 від 13 березня 1925 «[[s:ЗУРРСУУ/1925/1/11/Про скасування Ставрівського району в Автономній Молдавській Радянській Соціялістичній Республіці|Про скасування Ставрівського району в Автономній Молдавській Соціялістичній Республіці]]»{{ref-uk}}.</ref>. 1935-чи джылдан башлаб дагъыда талай район къуралгъанды [[Долинск район (Одесса область)|Валегоцулово]], [[Чорнянск район|Чорнянск]] эмда [[Пищанск район (Одесса область)|Пищанск районла]]<ref>Постанова ВУЦВК № 3 від 11 лютого 1935 року «[[s:ЗЗРРСУУ/1935/3/Про склад нових адміністративних районів АМСРР|Про склад нових адміністративних районів АМСРР]]»{{ref-uk}}.</ref> Республиканы аралыгъы 1929-чу джылгъа дери Балтада болгъанды<ref>{{АТД СССР-1929|113}}{{ref-ru}}</ref>, в 1929–1940-чы джыллада — Тирасполь. <gallery widths=180 heights=180> Одеська та Миколаївська губернії 1922.jpg|Одесса эмда Николаев губернияланы карталары, 1922-чи джыл Одеська губернія 1923.jpg|Одесса губернияны картасы, 1923-чю джыл Колишня Одеська губернія 1925.jpg|1925-чи джылны 1-чи октябрына Украин ССР-ни картасында МАССР-ни территориясы бла административ чеклери Колишня Одеська губернія 1927.jpg|1927-чи джылны 1-чи мартына Украин ССР-ни картасында МАССР-ни территориясы бла административ чеклери Колишня Одеська губернія 1928.jpg|1929-чу джылны 1-чи июлюна Украин ССР-ни картасында МАССР-ни территориясы бла административ чеклери Майбутня Одеська область 1932.jpg|1932-чи джылны 1-чи январына МАССР-ни территориясы бла административ чеклери Одеська область 1932.jpg|1932-чи джылны 20-чы мартына МАССР-ни картасы, административ чеклери Одеська область 1937.jpg|1937-чи джылны 15-чи январына МАССР-ни картасы, административ чеклери Одеська та Миколаївська області 1938.jpg|1938-чи джыл, МАССР-ни картасы </gallery> ==Экономикасы == МАССР-ни экономикасы асламысы бла аграр халда болгъанды (баш санагъатла [[джюзюмчюлюк]] бла [[чагъырчылыкъ]], [[кёгетчилик]], [[тютюнчюлюк]] болгъанды, аны тышында [[нартюх]], [[будай]], [[къара будай]], [[чёплеу]] да дёсгенди. МАССР-ни территориясы дангыл тюзле болгъанды, топрагъы къаратопракъ. Джауумла асламысы бла къыш эмда джайны экинчи кесегинде болгъаны себели къургъакълыкъла болургъа да ёч болгъанды . == Улоу == МАССР-ни юсю бла талай темир джол баргъанды, ала аны [[БССР]], [[УССР]] эмда [[Бессарабия]] бла байлагъандыла: къыбыла кючыгъышда [[Киев]] — [[Одесса]]; шималда [[Рыбница]] — [[Слободка(штп)|Слободка]] — [[Бирзула]] — [[Днепр(шахар)|Днепропетровск]] эмда къыбылада [[Тирасполь]] — [[Роздельное]]. Шоссе джоллары 1600 км болгъанды, [[Днестр]] тышында сууларында кеме джюзмегенди. == Халкъы == [[Файл:Romania MASSR 1920.png|thumb|280px|right|Румыня Королевство бла МАССР]] Автоном Молдавия АССР-ни къуралгъан заманына аны территориясында 400 000 чакълы бир адам джашагъанды. Территориясыны кенгериуу бла бирге1920-чы джылланы ахырына 572 300 адам чакълы бир болады. Совет демографланы тергеулерине кёре, республиканы адам саны дайым кёбейиб баргъанды, эмда 1930-чу джылланы башына МАССР-де 615 500 адам джашагъанды Алай а бу тергеуле тууралы тюлдюле, 1932-1933-чю джыллада АМССР-ден кёб адам ачлыкъдан башха регионлагъа эмда башха къраллагъа къачханды. 1939-чу джылны халкъ тергеуюне кёре Молдавия АССР-де 599 156 адам джашагъанды.<ref>{{китаб|автор=Charles King.|заглавие=The Moldovans. Romania, Russia, and the Politics of Culture|шахар=Stanford|джыл=2000|,tnkthb=54}}{{ref-en}}</ref> Шахар халкъны саны 13% болгъанды, къалынлыгъы уа — 1 км² 69 адам. Молдаванла адам саныны къуру 1/3 болгъанды, автономияны къурауда магъананы кёргюзюр ючюн, молдаванланы юлюшюн джалгъан кёб кёргюзгендиле (58% молдаван деб кёргюзюлгенди). Алай а республиканы территориясы кенгергени бла бирге молдаванланы юлюшлери да 30% тюшгенди. 1926-чы джылдагъы тергеуге кёре МАССР-де 45 миллетни келечиси джашагъанды.<ref>{{китаб|заглавие=Образование Молдавской ССР и создание Коммунистической партии Молдавии. Сб. документов и материалов|шахар=Кишинев|джыл=1984|бетлери=121—122}}{{ref-ru}}</ref> МАССР-де эм кёб [[украинлиле]] джашагъандыла — 48,5%, экиничи орунда [[молдаванлыла]] — 30,1%; [[оруслула]] уа къуру 8,5% болгъандыла. 1939-чу джылны тергеуюне кёре республикада 28,5% молдаванлы, 50,7% украинли, 10,2 оруслу эмда 6,2% [[чууутлула|чууутлу]] джашагъанды. Автономияда молдаванлыланы къалынлыгъы районларына кёре тюрленнгенди, Румынияны чегинде, Днестр сууну джагъасы бла кёбчюлюк болгъандыла, башха районларында эсе украинлиле кёб болгъандыла. Автономияны эки ара шахары Тирасполь бла Балтада эсе молдаванлыланы саны 1,5% чакълы бир болгъанды.<ref>[https://web.archive.org/web/20221017094836/http://www.etomesto.com/map-europe_moldova_bessarabia-1916/?x=29.636318&y=46.830272 Етнографічна карта Бессарабії 1916 року] {{ref-ro}}</ref> Автономия болгъан джыллада чууутлуланы бир къаууму УССР-ни башха областлтарына эмда [[Кърым|Кърымгъа]] кёчгендиле.<ref>{{статья|автор=Жиромская В. Б.|заглавие=Всесоюзные переписи населения 1926, 1937, 1939 г.: история подготовки и проведения|китаб=История СССР|джыл=1990|номер=3}}{{ref-ru}}</ref> Миллет къурамы: {| class="wikitable standard" !Миллет || Саны, [[1926]], (%) |- |[[Украинлиле]] || 48,5% |- |[[Молдованлыла]] || 30,1% |- |[[Оруслула]] || 8,5% |- |[[Чууутлула]] || 8,5% |- |Башхала || 4,4% |- |} Молдавия АССР-ни районлары бла шахарларыны адамларыны миллет къурамы 1926-чы дж.<ref>Всесоюзная перепись населения 1926 года. Том XI—XIII Украинская ССР — М.: Изд-е ЦСУ Союза ССР.{{ref-ru}}</ref> {| class="wikitable standard" align="left" ! № || шахар/район || адам саны || |украинлиле || % || оруслула || % || чууутлула || % || немецле || % || молдованлыла || % || болгарлыла || % || урумлула || % || башхала || % |- | 1 || '''[[Балта]]''' || 23 034 || 8 826 || 38,3% || 4 182 || 18,2% || 9 116 || 39,6% || 22 || 0,1% || 369 || 1,6% || 28 || 0,1% || 9 || 0,0% || 482 || 2,1% |- | 2 || '''[[Балта район]]''' || 75 061 || 70 830 || 94,4% || 316 || 0,4% || 1 246 || 1,7% || 17 || 0,0% || 1 895 || 2,5% || 4 || 0,0% || || || 753 || 1,0% |- | 3 || '''[[Ананьев район]]''' || 62 289 || 32 224 || 51,7% || 2 133 || 3,4% || 6 406 || 10,3% || 122 || 0,2% || 21 005 || 33,7% || 8 || 0,0% || 5 || 0,0% || 386 || 0,6% |- | 4 || [[Ананьев]] || 18 230 || 9 227 || 50,6% || 1 472 || 8,1% || 3 516 || 19,3% || 27 || 0,1% || 3 808 || 20,9% || 3 || 0,0% || 3 || 0,0% || 174 || 1,0% |- | 5 || Ананьев район (элле) || 44 059 || 22 997 || 52,2% || 661 || 1,5% || 2 890 || 6,6% || 95 || 0,2% || 17 197 || 39,0% || 5 || 0,0% || 2 || 0,0% || 212 || 0,5% |- | 6 || '''[[Бирзула район]]''' || 57 823 || 30 717 || 53,1% || 3 804 || 6,6% || 2 978 || 5,2% || 446 || 0,8% || 18 521 || 32,0% || 19 || 0,0% || 6 || 0,0% || 1 332 || 2,3%<ref>полякла 710 адам (1,2%)</ref> |- | 7 || [[Бирзула]] || 10 007 || 5 654 || 56,5% || 1 208 || 12,1% || 2 507 || 25,1% || 62 || 0,6% || 195 || 1,9% || 9 || 0,1% || 3 || 0,0% || 369 || 3,7%<ref>поляки 231 особа (2,3%)</ref> |- | 8 || Бирзула район (элле) || 47 816 || 25 063 || 52,4% || 2 596 || 5,4% || 471 || 1,0% || 384 || 0,8% || 18 326 || 38,3% || 10 || 0,0% || 3 || 0,0% || 963 || 2,0% |- | 9 || '''[[Григориополь район]]''' || 30 094 || 4 629 || 15,4% || 3 851 || 12,8% || 1 114 || 3,7% || 6 315 || 21,0% || 13 744 || 45,7% || 21 || 0,1% || || || 420 || 1,4% |- | 10 || '''[[Дубоссар район]]''' || 42 609 || 6 077 || 14,3% || 2 867 || 6,7% || 4 612 || 10,8% || 246 || 0,6% || 28 559 || 67,0% || 16 || 0,0% || 2 || 0,0% || 230 || 0,5% |- | 11 || '''[[Каменка (Молдова)|Каменка район]]''' || 39 169 || 18 263 || 46,6% || 424 || 1,1% || 4 172 || 10,7% || 215 || 0,5% || 15 053 || 38,4% || 4 || 0,0% || || || 1 038 || 2,7%<ref>полякла 952 адам (2,4%)</ref> |- | 12 || '''[[Красноокнянск район]]''' || 41 249 || 27 203 || 65,9% || 2 161 || 5,2% || 2 718 || 6,6% || 2 118 || 5,1% || 6 472 || 15,7% || 19 || 0,0% || 2 || 0,0% || 556 || 1,3% |- | 13 || '''[[Крутянск район]]''' || 50 913 || 36 518 || 71,7% || 402 || 0,8% || 4 601 || 9,0% || 118 || 0,2% || 8 592 || 16,9% || 5 || 0,0% || 3 || 0,0% || 674 || 1,3% |- | 14 || '''[[Рыбница район]]''' || 47 731 || 23 064 || 48,3% || 1 809 || 3,8% || 4 422 || 9,3% || 28 || 0,1% || 17 023 || 35,7% || 15 || 0,0% || 2 || 0,0% || 1 368 || 2,9%<ref>полякла 1138 адам (2,4%)</ref> |- | 15 || [[Рыбница]] || 9 371 || 3 164 || 33,8% || 445 || 4,7% || 3 568 || 38,1% || 13 || 0,1% || 1 556 || 16,6% || 8 || 0,1% || 2 || 0,0% || 615 || 6,6%<ref>полякла 534 адам (5,7%)</ref> |- | 16 || Рыбница район (элле) || 38 360 || 19 900 || 51,9% || 1 364 || 3,6% || 854 || 2,2% || 15 || 0,0% || 15 467 || 40,3% || 7 || 0,0% || || || 753 || 2,0% |- | 17 || '''[[Слободзейск район]]''' || 37 617 || 6 537 || 17,4% || 5 714 || 15,2% || 571 || 1,5% || 72 || 0,2% || 24 341 || 64,7% || 25 || 0,1% || 6 || 0,0% || 351 || 0,9% |- | 18 || '''[[Тирасполь район]]''' || 64 750 || 12 627 || 19,5% || 21 205 || 32,7% || 6 608 || 10,2% || 1 020 || 1,6% || 16 845 || 26,0% || 5 862 || 9,1% || 10 || 0,0% || 573 || 0,9% |- | 19 || [[Тирасполь]] || 21 741 || 2 584 || 11,9% || 11 912 || 54,8% || 6 398 || 29,4% || 59 || 0,3% || 301 || 1,4% || 57 || 0,3% || 10 || 0,0% || 420 || 1,9% |- | 20 || Тирасполь район (элле) || 43 009 || 10 043 || 23,4% || 9 293 || 21,6% || 210 || 0,5% || 961 || 2,2% || 16 544 || 38,5% || 5 805 || 13,5% || || || 153 || 0,4% |} {{-}} == Маданияты == МАССР-де [[молдаван тил|молдаван тилде]] китаб басма эмда школ окъуу бардырылгъанды. Молдаван адабият айныгъанды «Плугарул рош» (Къызыл сабанчы) газет чыкъгъанды. Белгили молодаван композитеор [[Евген Дога]] да МАССР-де туугъанды. == Эсгериуле == aw7vh0it26b5q7sp97n8nc9ltelk77i 0 16190 124334 116221 2026-06-17T22:16:18Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124334 wikitext text/x-wiki {{Тарих кърал|аты=Рейн Бирлик|кеси аты={{lang-de|Rheinbund}}<br> {{lang-fr|Confédération du Rhin}}|статусу=Францияны [[къаранчха кърал]]ларыны конфедерациясы|p1=Сыйлы Рим империя|flag_p1=Banner_of_the_Holy_Roman_Emperor_with_haloes_(1400-1806).svg|къуралгъанды=12 июль 1806|къурутулуннганды=4 ноябрь 1813|s1=Герман Бирлик|flag_s1=Flag of the German Confederation (war).svg|карта=Confederation of the Rhine (1812).svg|ачыкълау=Рейн бирлик 1812-чи джылда|ара шахар=[[Эркин шахар Франкфурт|Франкфурт]]|кърал оноу форма=[[Абсолют монархия]]ланы [[конфедерация]]сы|башчыланы чынлары1=[[Протекторат|Протектор]]|башчы1=[[I Наполеон]]|башчылыкъ этген джыллары1=1806—1813|башчыланы чынлары2=[[Примас]]|башчы2=[[Дальберг, Карл Теодор|Карл Теодор фон Дальберг]]|башчылыкъ этген джыллары2=1806—1813|башчы3=[[Богарне, Евгений|Принц Евгений Богарне]]́|башчылыкъ этген джыллары3=1813|параметрни ачыкълау1=[[Наполеоновские войны]]|Этап1=Къуралыу|Дата1=12 июль|Джыл1=1806|Этап2=[[Сыйлы Рим империя]] чачылады|Дата2=6 август|Джыл2=1806|Этап3=[[Халкъланы сермешиулери|Чачылыу]]|Дата3=4 ноябрь|Джыл3=1813}} '''Ре́йн бирлик''' ({{lang-de|Rheinbund}}, {{lang-fr|Confédération du Rhin}}) — Францияны [[Ючюнчю коалицияны къазауаты]]нда хорламындан сора [[Сыйлы Рим империя]]ны [[Сыйлы Рим империяны чачылыуу|формал къоратыуундан]] сора император [[I Наполеон|I Наполеон Бонапарт]] къурагъан [[Суверенитет|суверен]] [[Германия|немец]] [[Кърал|къралланы]] [[Конфедерация|конфедерациясыды]]. Рейн бирликни болдурууну юсюнден кесаматха 1806-чы джылны 12-чи июлунда [[Париж]]де къол салыннганды. Кертиликде, Рейн бирлик, [[Биринчи Француз империя]]ны [[Протекторат|протектораты]] болгъанды. Аннга шагъатлыкъ этген эм азындан I Наполеонну Рейнни башсысы болгъанында протектор титулну алыуун да айтыргъа боллукъду. == Ал тарих == [[Люневиль мамырлыкъ]] бла Франциягъа Рейнни сол джагъасында герман бёлгелени къошулуу бла Ара Европадагъы къралланы дуниясы джангыдан шекеллендириу андан ары бардырлгъанды. [[Империячы депутацияны ахыр бегими]] Сыйлы Рим империяда терен тюрлениулеге джол ачханды. Рейнни онг джагъасындагъы 112 уллу болмагъан, 3 миллион чакълы адам джашагъан империячы мюлк джангы къраллагъа бирлешдирилгендиле. Клиса территорияланы асламысы секуляризация болгъадыла, алгъыннгы эркин [[империячы шахар]]ланы асламысы медиатизация этилгендиле, ол себебден императорну власты кючлю азайгъанды. Пруссия тышында, мындан Баден кюрфюрстлюк бла Вюртенбург герцоглукъ хайырда болгъандыла. Къарыуу тауусулгъан Рим империяны ахыры джууукълашханды. II Франц Австрияны императору титулну алады. 1805-чи оджылда [[Ючюнчю коалицияны къазауаты]] башланнганында Бавария, Баден эмда Вюртенберг Наполеон бла бирликге киредиле. [[Аустерлиц сермешиу]] бла [[Пресбург мамырлыкъ]]дан сора Бонапарт Европадагъы эмда герман къралладагъы позицияларын кенгертирге эмда бегитирге амал алады. Австрия бир къауум территориясын берирге керек къалады, Наполеон кесини къарнашлары Жозеф бла Людовикни Неаполь бла Голландияны короллары этеди, къайыны [[Мюрат, Иоахим|Иоахим Мюрат]] [[Бергни уллу герцогу|Берг герцог]] болады. Наполеон Баден бла, Бавария эмда Вюртенберг бла бирликге ышанады. II Франц дженгилиуюнден сора Бавария бла Вюртенбергни статусларын короллукълагъа дери кёлтюрюуге разылыгъын берирге керек къалады. Баден, Гессен-Дармштадт эмда Берг уллу герцоглукъ статусланы аладыла. Аны тышында Бавария бла Вюртенберг Наполеонну джууугъу боладыла: Жером Бонапарт Екатерина Вюртенбергчи бла, Стефани де Богарне — Шарль Людовик Баденчи бла, Эжен де Богарне Огюст Бавариячы бла юйдегили болгъандыла. Францияны разылыгъы бла къалгъан империячы мюлкле ара штатлагъа къошулгъандыла. Эм бек эс бёлюннген Рейн конфедерацияны къурау болады<ref>Max Braubach: ''Von der französischen Revolution bis zum Wiener Kongress.'' München 1974, S.&nbsp;74–78; Fehrenbach, S.&nbsp;83–84.</ref> == Къуралыу == 1806 джылны 12, 16, 19 эмда 20 июлунда <ref>Die Ausfertigung für die französische Regierung wurde am 12. Juli von 14 der 16 Gesandten unterzeichnet (außer Berg und Württemberg); die restlichen Ausfertigungen unterzeichneten am 16. Juli alle Staaten (außer Württemberg); am 19. Juli setzte Napoléon I. seine Unterschrift unter die Akte; und am 20. Juli unterzeichnete der württembergische Gesandte als Letzter. [https://stadtarchiv-aschaffenburg.de/wp-content/uploads/2019/04/Mitteilungen_2_7_06_1989.pdf Mitteilungen aus dem Stadt- und Stiftsarchiv Aschaffenburg, Aschaffenburg 1989, Band 2, Heft 7, S. 269.] {{Wayback|url=https://stadtarchiv-aschaffenburg.de/wp-content/uploads/2019/04/Mitteilungen_2_7_06_1989.pdf |date=20230407000734 }}</ref> герман бийлени 16 келечиси [[Рейн бирликни къуралыууну юсюнден кесамат]]ха къол салгъандыла. Официал халда империядан айрылыб, Франция бла конфедерациягъа эмда аскер бирликге бирлешириклерин эмда Наполеон джакъчылары боллугъун баямлагъандыла. 1806-чы джылны 1-чи августунда Сыйлы Рим империядан чыгъыуну официал халда баямланнганды<ref>{{Cite web |url=http://www.documentarchiv.de/nzjh/1806/reichsaustritt-rheinbundstaaten.html |title=Lossagungsurkunde vom 1. August 1806 |access-date=2022-09-13 |archive-date=2023-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323010106/http://www.documentarchiv.de/nzjh/1806/reichsaustritt-rheinbundstaaten.html |deadlink=no }}</ref>, император мыннга къаршчы салыргъа мадары болмагъанды. 1806-чы джылны 6-чы августунда Наполеонну ультиматумуна II Франц кесини императорлукъ титулундан айрылгъанды эмда империячы мюлклени империяны аллында борчларындан бош этгенди. 1808-чи джылгъа Рейн бирликге дагъыда 20 немец кърал къошулгъанды. Пруссияны Франция бла урушда, 1806-чы джылны октябрында дженгилиуюнден сора кёб уллу болмагъан ара эмда шимал немец къралла да къошуладыла. Аны тышында 1807-чи джылда [[Вестфалия короллукъ]] къуралыб, башына [[Жером Бонапарт]] салынады. 1808-чи джылгъа Рейн бирликни эм кенгерген заманы болады: аны къурамында тёрт короллукъ, беш уллу герцоглукъ, онюч герцоглукъ эмда онджети бийлик болгъанды. Империяны бир къауум алгъыннгы территориялары бир биринден айры къалгъандыла: Австрия бла Пруссия, [[Гольштейн-Глюкштадт|Гольштейн герцоглукъ]] бла Данияны королуну оноундагъы [[Швед Померания]], ганзачы шахарла [[Гамбург]], [[Любек]] эмда [[Бремен]] оккупациядагъы [[Брауншвейг-Люнебург кюрфюрстлюк|Ганновер кюрфюрстлюк]] француз аскерлени къолунда болгъандыла. [[Эрфурт бийлик]] туурадан француз императоргъа бойсуннганды эмда Рейн бирликде [[эксклав]] болгъанды. 1810-чу джылда шимал-кюнбатыш Германияны уллу кесеклери, аланы ичлеринде Эмс, Везер эмда Эльба сууланы аякълары да болуб, Уллу Британиягъа къаршчы бардырылгъан континентал блокаданы бардырыр ючюн, Францияны къурамына туурадан къошулгъандыла. 1811-чи джылда Бирликни джер джюзюню ёлчеми 325 752 кв. км, болгъанды, джашагъанланы санлары 14 608 877 адамгъа чыкъгъанды;<ref>Wehler, Band&nbsp;1, S.&nbsp;368.</ref> аскер контингент да 119 180 адамгъа джетгенди. [[Варшава герцоглукъ]] Саксония бла энчи унияны юсю бла бирлик бла байламлы болгъанды. ==Конфедерация проектни джетишимсиз болууу == Майнцны кюрфюрстю [[Дальберг, Карл Теодор|Карл Теодор фон Дальберг]] Гейн Бирликни [[примас-бий]]и болуб салынады. Наполеонну анасыны къарнашы кардинал [[Феш, Жозеф|Жозеф Феш]] аны болушлукъчусу болуб салынады. Наполеонну къоруулауунда Дальберг эски [[рейх]]ни реформасын бардырыргъа умут этгенди. Рейн конфедерацияны юсюнден законнга кёре [[Аскер-политикалыкъ блок|аскер биригиу]] къралланы [[Конфедерация|конфедерациясы]] болургъа керек болгъанды. Мыннга кёре Рейнни Конфедерациясы ортакъ конституция органлагъа ие болургъа керек болгъанды: примас-бийни башлыгъында Бундестаг, баш федерал сюд эмда баш закон атлы конституция маталлы устав. Дальберг Парижде конституцияны эки проектин теджегенди, алай а экисин да унамагъандыла. Ахырында бек бирикген конфедерациягъа умутланы Бавария бла Вюртенберг бузгъандыла. Ала короллукъ статусларын алгъанлары себебли Рейн бирлик джанындан хакъларын чеклендириулеринден къоркъгъандыла. Ол себебден, Дальберг 1806-чы дылда Бундестагны чакъыргъанында аладан келечиле келирге унамай къойгъандыла. Наполеон, Баварияны 1808-чи джылда [[Эрфурт конгресс]]де алландырыргъа кюрешсе да, унаталмагъанды. Француз экспертлеге джангы конституция хазырлатады, алай болса да ахырында хайырландырмазгъа оноу этеди.<ref>Fehrenbach, S.&nbsp;82.</ref> == Француз интереслени къоруулау == Рейн бирликге къошулгъанла Наполеонну оноууна бек байалмлы болгъанды. Протекторну позициясы законда кескин джазылмаса да, Наполеон федерацияны джазыуун къолунда тутханды. Рейн конфедерацияны закону аннга аскер биригиуюлени юсюнден оноу этерге эркинлик бергенди. Наполеонну къарамлары бирликни къралларыны башчыларына Франкфуртдагъы штаб-фатарда француз келечи Теобальд Бахерни юсю бла, эмда империячы келечилени, сёз ючюн, Жак Клод Беньо кибиклени юслери бла билдирилгенлей тургъанды. Уллу Бийлик Бергге регентлик этгени себебли, кърал секретарь-министрлени Парижде белгилегенди. Аллындан да Наполеон Францияны Пруссия эмда Австрияны арасында кючлю къралла къураб, чеклерин джакълар мураты болгъанды. Къуралгъан къраллада кесини абырайын бегитир ючюн ары кесини джууукъларын неда ышангылы адамларын башчыла этиб неда башчыла бла джууукъларын юйдегилендиргенди: кюёую Иоахим Мюратны (1806—1808) эмда къарнашындан туугъан[[Наполеон Луи Бонапарт|Наполеон Луи Бонапартны]] бир-бири ызындан Бергни уллу бийлери этгенди, къарнашы [[Жером Бонапарт]] Вестфалияны королу болгъанды, ёге джашы [[Эжен де Богарне]] — Уллу герцоглукъ Франкфуртну герцогу болгъанды, биринчи юй бийчеси Жозефина Богарнени бирдеги эгечи {{iw|Стефани Таше де ла Пажери||de|Stéphanie de Tascher de La Pagerie}} герцогиня Аренберг-Меппен болады, Иоахим Мюратны къарнашындан туугъан [[Мюрат, Мария Антуанетта|Антуанетта]] осуй принц [[Карл Гогенцоллерн-Зигмаринген|Карл фон Гогенцоллерн-Зигмарингеннге]] чыгъады, кюёую Феликс Бачоккини эгечинден туугъан {{iw|Фламиния ди Росси||de|Flaminia zu Salm-Salm}} осуй принц {{iw|Флорентин цу Зальм-Зальм|Флорентин цу Зальм-Зальмгъа|de|Florentin zu Salm-Salm}} чыгъады. Рейн бирлик Францияны башлыгъында экономикалыкъ эмда политикалыкъ джанындан бирикген Европа болдурур муратха къуллукъ этгенди. Рейн бирликге киргенле керек болса аскер кючле берирге борчлу болгъандыла. Эм кенгерген заманда немец бийле 119 180 адамны бералгъандыла. Ала биринчи орунда француз къралны интереслерин джакълагъандыла эмда тюрлю-тюрлю сермешиу театрлада хайырдандырылгъандыла. Аскер кючюн кёлтюрюр ючюн, эмда аскер эффектлилигин ёсдюрюр ючюн эмда француз моделден тамалланнган аскер реформалагъа къошакъгъа, Наполеон Бирликни аскерлерине француз аскерде джюрюген къуралыш эмда административ элементлени киргизирге чакъыргъанды. Бу аскерлени корпус системагъа кёчюрюуден башлаб, аскер бёлеклени атларын эмда номерлерин француз джорукъгъа кёчюрюу, эм бек тереннге кетгенле уа француз тилни хайырланыб да башлагъандыла<ref>{{Literatur |Autor=Philipp Lintner |Titel=Im Kampf an der Seite Napoleons. Erfahrungen bayerischer Soldaten in den Napoleonischen Kriegen |Sammelwerk=Schriftenreihe zur bayerischen Landesgeschichte |Band=175 |Ort=München |Datum=2021 |ISBN=978-3-406-10790-0 |Seiten=45-59 |Online= |Abruf=}}</ref>. Асламысында Рейн конфедерация Наполеонну оноуларына тышындан къарагъан болмаса къошулалмагъанды, сёз ючюн,континентал блокада бла байламлы сатыу-алыу политикада. Француз интереслени къоруулар ючюн, Наполеон бир-бирде Бирликни суверенинетин да бузгъанды, сёз ючюн, талай къралны кючлегенди ([[Зальм бийлик(1802-1811)|Зальм бийлик]], [[Аренберг (герцоглукъ)|Аренберг]] бла [[Ольденбург (герцоглукъ)|Ольденбург]] герцоглукъланы). Рейн бирликни юсюнден законуна кёре, аннга къошулгъанны суверенитети къуру аны разылыгъы бла башха конфедератха берилирге болгъанды. Алай болса да, Франция конефедарт болмагъанлай, бу законну бузуб, суверенитетлерин кесине алгъанды.<ref>Rainer Wohlfeil: ''Napoleonische Modellstaaten.'' zitiert nach Fehrenbach, S. 219.</ref>. Рейн бирликни къраллары ич политикада эркин болгъандыла, алай болса да мында да Наполеон кесини ауурлугъу бла реформаланы бардырыргъа кюрешгенди. Дальбергни нюзюрлери бузулгъандан сора, Бавария 1807-чи джылда Франциядагъыча реформаланы башлагъанды. Аланы ичинде конституцияны киргизиу, Граждан кодекс бла законланы джарашдырыу, аралыкълы бюрократ администрацияны къурау. Ганза шахарла бла Гессен-Дармштадт да Граждан кодексни киргизирге борчландырылгъандыла. Наполеонну нюзюрюнде кърал структураланы бирлешдириб, Европада француз бийликни сакълау болгъанды. Алай болса да, ишекли зат болса, политикалыкъ эмда аскер къарамла, либерал реформаладан алгъа салыннгандыла. Райнер Вольфейл белгилегеннге кёре, Наполеонну Рейн бирликни джангыдан къуралышыны реал концепциясы болмагъанды<ref name=":0">Fehrenbach, S. 84.</ref>. Наполеонну политикасыны бир бёлюмю Француз революцияны буржуа идеяларына къаршчы баргъанды. Рейн бирликни актында [[Медиатизацияланнган юйле]]ни онглулукълары бегитилгенди. Джангы француз къуллукъчула эмда аскер башчылыкъ да кесини юлюшюн алгъанды. Сёзге, Вестфалия короллукъда бу «юлгюлю кърал» къурау нюзюрге аман джаны бла тийгенди. Халкъ аллындан бу идеяланы джаратхан эсе, энди кёлю чыгъа башлагъанды. Кърал иеликни кёбюсюн сатылыуу терен финанс кризисге келтиргенди, ол себебден налогланы кёлтюрюрге керек болгъандыла. Аны бла бирге аскерге чакъырыу, къазауатны эсеблери да халкъны инджитгенди эмда къозгъалыулагъа келтиргендпи<ref name=":0" />. == Джаратылыуу эмда айныуу == [[XIX ёмюр]]ню башында Германия алкъын [[Сыйлы Рим империя|Герман миллетни Сыйлы Рим империясы]] болгъанды. Аны къурамында тюрлю-тюрлю эркинлик дараджасы болгъан 350-ден аслам кърал киргенди. Алай а герман къралланы ичинде [[Пруссия (короллукъ)|Пруссия]], [[Саксония (короллукъ)|Саксония]], [[Бавария (короллукъ)|Бавария]], [[Вюртемберг короллукъ|Вюртемберг]] эмда артыкъ да [[Австрия империя|Австрия]] айры болгъандыла, ала Сыйлы Рим империяны къурамында эм уллу кърал къуралышла болгъандыла. Къагъытда бу къралла [[Сыйлы Рим империяны императору|герман-рим императоргъа]] эмда [[рейхстаг (Сыйлы Рим империя)|империячы сеймге]] бойсунсала да, кертиликде толу бойсунмагъан кърал болгъандыла. Дворянланы къурамы бирча болмагъанды, ала короллагъа, бийлеге неда императорну кесине бойсуннгандыла; шахар халкъ патрициялыкъ юйдегиледен, шахарчы [[бюргер]]леден, шекиртледен эмда сохталадан къуралгъанды. Элчиле асламысы бла башларына бош болмагъандыла. Башха къраллагъа кёре, сёз ючюн, [[Британ империя|Ингилиз]] неда [[Франция]]гъа кёре, Германи0яны эконмика, социал эмда политика джанындан да артха къалгъан къралгъа санаргъа боллукъду. {{цитата|Француз революция элия садакъча, Германия атлы хаосха кескин ургъанды<ref>Ф. Энгельс. Маркс К. и Энгельс Ф., Соч., т. 5, с. 7</ref>.}} [[Наполеончу къазауатла]] герман джерлени картасын джангыдан бичгендиле: 51 [[эркин империячы шахар]]дан Наполеон къуру 5 къойгъанды, къалгъанла уллу къраллагъа берилгендиле. Ол къадар джюзле бла ууакъ [[бийлик]]ни, [[клиса джерле]]ни эмда империячы рыцарланы джерлерин джетгенди. [[Файл:Huldigungderfürsten.jpg|thumb|330пкс|Рейн бирлик къуралгъан заманда бийлени [[ант]] этиулери. [[Мотте, Шарль|Мотте]] (1820—1830).]] Рейн бирликни къуралгъаныны юсюнден кесаматха къол салыуда, 1806-чы джылны 12-чи июнунда, 16 къыбыла- эмда кюнбатыш-герман бийлик официал халда [[рейх]]ден чыгъыб Наполеонну [[патронаж]]ында [[конфедерация]]гъа бирлешгенлерин баямлагъандыла. Къол салыуну аллы бла Наполеон 24-сагъатлыкъ [[ультиматум]] салады, аннга кёре, къол салыныргъа уналмаса француз аскерле къыбыла- эмда кюнбатыш-герман джерлени кючлерикдиле. Рейн бирликни юсюнден кесамтха къол салыннгандан сора талай кюнден, 1804-чю джылда [[Австрия империя]]ны императору болгъан [[II Франц]] Герман Миллетни Сыйлы Рим Империясыны тахтындан кетгенди эмда империяны чачылыуун баямлагъанды. 1808-чи джылгъа дери Рейн Бирликге дагъыда 23 немец кърал къошулгъанды. Пруссияны Франциягъа [[Йенадагъы сермешиу]]де хорланнганындан сора Бирликни къурамына кёб ара- эмда шимал-герман кърал да къошулады. 1808-чи джыл Рейн бирлик ёлчемини эм уллу болгъан заманы болады. Аны къурамында тёрт короллукъ, беш уллу герцоглукъ, онюч герцоглукъ, онджети бийлик эмда бойсунмагъан [[ганза|ганзачы]] шахарла [[Гамбург]], [[Любек]] эмда [[Бремен]] боладыла. Ахыргъыланы Рейн бирликге [[Ангальт-Дессау]] бий къошуб, герцог титул алады. Къошулмай къуру Пруссия, Австрия, [[Дания|Данияныкъы]] болгъан герцоглукъ [[Гольштейн]] бла [[Швед Померания]] къаладыла. [[1810 джыл]]да шимал Германияны уллу кесеклери, артыкъсыз да [[Эмс (суу)|Эмсни]], [[Везер (суу)|Везерни]] эмда [[Эльба (суу)|Эльбаны]] аякълары наполеончу Франциягъа туурадан къошуладыла, алай бла [[Уллу Британия бла Ирландияны бирлешген короллугъу]]ну къаршчы [[континентал блокада]]ны бардырыуун кесини къолуна алады. [[Файл:Commemorative Medal of the Rhine Confederation.svg|thumb|left|Эсгериу медаль]] Рейн бирлик асламысы бла аскер [[Альянс (биригиу)|альянс]] болгъанды, аннга киргенле Франциягъа кёб санда [[аскер контингент]]ле берирге керек болгъандыла. Аннга джууабха аланы кёбю статусларын кёлтюргендиле ([[Баден]], [[Гессен-Дармштадт]], [[Клеве]] бла [[Берг (графлыкъ)|Берг]] уллу герцоглукъла болгъандыла, [[Вюртемберг]] бла [[Бавария]] — короллукъла), аны тышында ууакъ хоншуларын къошуб джерлерин да ёсдюргендиле. Кесине шох Рейн бирликни къураб, Наполеон Францияны шимал-кюнчыгъышында уллу буфер территория болдургъанды. Наполеон Рейн бирликни аскерлерлерини тышында сатыу-алыу политикасына къатышхан оноула этгенлей тургъанды. Кесамтха кёре Рейн бирликни ортакъ конституциялыкъ органлары болургъа керек болгъанды, алай бирликге къошулгъан уллу къралла унамагъанлары себебли бу болмагъанды. Башчылыкъ этген бий [[Дальберг, Карл Теодор|Карл Теодор фон Дальберг]] къургъан [[бундестаг]] Вюртенберг бла Бавария къошулургъа унамгъанлары себебли бир кере да джыйылмагъанды. 1813-чю джылда Наполеон [[Халкъланы сермешиую]]нде дженгиледи, Рейн бирлик да чачылады. Бюгюнлюкге Рейн бирликге кирген къралладан бойсунмаулугъун сакълагъан къуру [[Лихтенштейн]] бийликди. Австрия бла Пруссия [[Алтынчы коалиция]]ны къурамында Наполеонгъа къаршчы хорламлы къазауатха къошулгъандыла эмда бу герман къраллагъа бирлеширге энтда бир шанс бергенди. == Бирликге къошулгъанла == Берилген таблицалада Рейн бирликге кирген къралла, кирген даталары эмда чыгъаргъан аскер контингентлери (скобкалада) кёргюзюлгенди<ref>[https://web.archive.org/web/20110529142612/http://195.154.144.20/en/Template/chronologie.asp?idpage=464577&onglet=1 Creation of the Confederation of the Rhine, 12 July, 1806] {{webarchive|url=https://archive.today/20110529142612/http://195.154.144.20/en/Template/chronologie.asp?idpage=464577&onglet=1 |date=2011-05-29 }}</ref>: === Короллукъла эмда уллу герцоглукъла === {| class="wikitable unsortable" style="width:70%" ! width="3%" | Байракъ ! width="25%" | Монархия ! width="20%" | Къошулуу дата ! width="*" class="unsortable" | Белгиле, берилген аскер |- | align="center" | {{flagicon image|Banner of Baden (3^2).svg}} | align="left" | [[Уллу герцоглукъ Баден]] | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири; аллында [[маркграф]]лыкъ (8 000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Bavaria (striped).svg}} | align="left" | [[Бавария короллукъ]] | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири; аллында [[герцог]]лукъ болгъанды (30 000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of the Grand Duchy of Berg (1806-1808).svg}} | align="left" | [[Уллу герцоглукъ Берг]] | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири; аллында [[Берг (графлыкъ)|Берг герцоглукъ]] болгъанды, артдан [[Клеве (герцоглукъ)|Клеве герцоглукъ]] къошулгъанды (5 000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of the Kingdom of Westphalia.svg}} | align="left" | [[Вестфалия короллукъ]] | align="center" | 15 ноябрь 1807 | Наполеон къурагъанды (25 000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Württemberg before 1809.svg}} | align="left" | [[Вюртемберг короллукъ]] | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири; аллында [[герцог]]лукъ болгъанды (12 000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of the Grandduchy of Wurzburg.svg}} | align="left" | [[Уллу герцоглукъ Вюрцбург]] | align="center" | 23 сентябрь 1806 | Наполеон къурагъанды (2 000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg}} | align="left" | [[Уллу герцоглукъ Гессен]] | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири; аллында [[Граф (титул)|ландграфлыкъ]] болгаънды (4 000) |- | align="center" | {{flagicon image|State flag of Saxony before 1815.svg}} | align="left" | [[Саксония (короллукъ)|Саксония короллукъ]] | align="center" | 11 декабрь 1806 | Аллында [[герцог]]лукъ болгъанды (20 000) |- | align="center" | {{flagicon image|Banner of the Electorate of Mainz.svg}} | align="left" | [[Эрцканцлер]]ни джерлери ([[Регенсбург (архиепископлукъ)|Регенсбург архиепископлукъ]], [[Ашаффенбург бийлик]]) | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири; 1810 джылдан — [[Файл:Wappen Großherzogtum Frankfurt.svg|22px]] [[Уллу герцоглукъ Франкфурт]] |} === Бийликле эмда герцоглукъла === {| class="wikitable unsortable" style="width:70%" ! width="3%" | Байракъ ! width="25%" | Монархия ! width="20%" | Къошулуу дата ! width="*" class="unsortable" | Белгиле, берилген аскер |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Anhalt Duchies.png}} | align="left" | [[Анхальт-Бернбург]] герцоглукъ | align="center" | 11 апрель 1807 | (700) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Herzogtum Anhalt.svg}} | align="left" | [[Анхальт-Дессау]] герцоглукъ | align="center" | 11 апрель 1807 | (700) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Anhalt Duchies.png}} | align="left" | [[Анхальт-Кётен]] герцоглукъ | align="center" | 11 апрель 1807 | (700) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Arenberg (1803 - 1810).svg}} | align="left" | [[Аренберг-Меппен]] герцоглукъ | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири; медиатизация болгъаны: 13 декабрь 1810 (4000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Waldeck before 1830.svg}} | align="left" | [[Вальдек]] бийлик | align="center" | 11 апрель 1807 | (400) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Hohenzollern-Hechingen and Sigmaringen.png}} | align="left" | [[Гогенцоллерн-Хехинген]] бийлик | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири (4000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Hohenzollern-Hechingen and Sigmaringen.png}} | align="left" | [[Гогенцоллерн-Зигмаринген]] бийлик | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири (4000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Salm principalities (1798-1811).svg}} | align="left" | [[Зальм бийлик (1802-1811)|Зальм бийлик]] | align="center" | 25 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири; 13 декабрь 1810 джыл Франция аннексия этгенди (4000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Isenburg County.svg}} | align="left" | [[Изенбург бийлик| Изенбург-Бирштайн бийлик]] | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири (4000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of the Principality of Leyen (1806-1813).svg}} | align="left" | [[Лейен]] бийлик | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири; аллында [[Граф (титул)|графлыкъ]] болгъанды (4000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Liechtenstein (1719-1852).svg}} | align="left" | [[Лихтенштейн]] бийлик | align="center" | 12 июль 1806 | Тамал салгъанланы бири (4000) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Fürstentum Lippe.svg}} | align="left" | [[Липпе-Детмольд]] бийлик | align="center" | 11 апрель 1807 | (650) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg}} | align="left" | [[Мекленбург-Шверин]] герцоглукъ | align="center" | 22 март 1808 | (1900) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg}} | align="left" | [[Мекленбург-Стрелиц]] герцоглукъ | align="center" | 18 февраль 1808 | (400) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Herzogtum Nassau (1806-1866).svg}} | align="left" | [[Нассау (герцоглукъ)|Нассау герцоглукъ]] (Узинген эм Вайльбург) | align="center" | 12 июль 1806 | [[Файл:Flag of Nassau-Usingen.svg|22px]] [[Нассау-Узинген]] бла [[Файл:Flag of the House of Nassau Weilburg.svg|22px]] [[Нассау-Вейльбург]] бийликлени бирлешиниулери, экиси да Рейн бирликни тамал салгъанларындан болгъандыла (4000 хар бири) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Oldenburg (Scandinavian Cross).svg}} | align="left" | [[Ольденбург герцоглукъ]] | align="center" | 14 октябрь 1808 | 13 декабрь 1810 джыл, Франция аннексия этгенди (800) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Fürstentum Reuß ältere Linie.svg}} | align="left" | [[Рёйсс (тамада бутакъ)|Рёйсс-Грейц]] бийлик | align="center" | 11 апрель 1807 | (400) |- | align="center" | {{flagicon image|Flag of Reuss-Lobenstein.svg}} | align="left" | [[Рёйсс-Лобенштайн]] бийлик | align="center" | 11 апрель 1807 | (400) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Fürstentum Reuß jüngere Linie.svg}} | align="left" | [[Рёйсс-Шлейц]] бийлик | align="center" | 11 апрель 1807 | (400) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Fürstentum Reuß jüngere Linie.svg}} | align="left" | [[Рёйсс-Эберсдорф]] бийлик | align="center" | 11 апрель 1807 | (400) |- | align="center" | {{flagicon image|Blason Duché de Saxe-Weimar.svg}} | align="left" | [[Саксен-Веймар]] герцоглукъ | align="center" | 15 декабрь 1806 | (саксон герцоглукълагъа белгиленнген 2000-ни бир кесеги) |- | align="center" | {{flagicon image|Armoiries Saxe.svg }} | align="left" | [[Саксен-Гильдбурггаузен]] герцоглукъ | align="center" | 15 декабрь 1806 | (саксон герцоглукълагъа белгиленнген 2000-ни бир кесеги) |- | align="center" | {{flagicon image|Blason Duché de Saxe-Altenbourg.svg}} | align="left" | [[Саксен-Гота-Альтенбург]] герцоглукъ | align="center" | 15 декабрь 1806 | (саксон герцоглукълагъа белгиленнген 2000-ни бир кесеги) |- | align="center" | {{flagicon image|Armoiries Saxe.svg}} | align="left" | [[Саксен-Кобург-Заальфельд]] герцоглукъ | align="center" | 15 декабрь 1806 | (саксон герцоглукълагъа белгиленнген 2000-ни бир кесеги) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1911).svg}} | align="left" | [[Саксен-Мейнинген]] герцоглукъ | align="center" | 15 декабрь 1806 | (саксон герцоглукълагъа белгиленнген 2000-ни бир кесеги) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Fürstentum Schaumburg-Lippe.svg}} | align="left" | [[Шаумбург-Липпе]] бийлик | align="center" | 11 апрель 1807 | (650) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Fürstentum Schwarzburg-Sondershausen.png}} | align="left" | [[Шварцбург-Зондерсхаузен]] бийлик | align="center" | 11 апрель 1807 | (650) |- | align="center" | {{flagicon image|Flagge Fürstentümer Schwarzburg.svg}} | align="left" | [[Шварцбург-Рудольштадт]] бийлик | align="center" | 11 апрель 1807 | (650) |} == Картала == <gallery> Файл:Rheinbund 1806, political map.png|Рейн бирлик 1806-чы джылда Файл:Rheinbund 1808, political map.png|Рейн бирлик 1808-чи джылда Файл:Rheinbund_1812,_political_map.png|Рейн бирлик 1812-чи джылда </gallery> ==Белгиле == {{белгиле}} [[Категория:Германияны тарихи]] [[Категория:Тарих къралла]] [[Категория:Францияны тарихи]] [[Категория:Сателлит къралла]] [[Категория:Францияны къаранчха къраллары]] 7yjri89kd3czxvrom8a25bi2zkim0rf 0 16612 124326 113418 2026-06-17T21:20:25Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124326 wikitext text/x-wiki {{магъанала}} {{Физикалыкъ уллулукъ|Аты=&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Заман|Символ=<math>\ t</math>, <math>\tau</math>|Ёлчемлик=T|ЁС=[[секунд|с]]|СГС=[[секунд|с]]}} [[Файл:AnalogClockAnimation1_2hands_1h_in_6sec.gif|thumb|Заманны марар ючюн [[сагъат]]ны хайырландырадыла]] '''Заман''' — физикалыкъ эмда психикалыкъ процесслени барыууну шекелиди, тюрлениуню болургъа боллугъуну шартыды<ref>{{Къайнакъ/НФЭ|Время|Смирнов А. В.|url=http://iph.ras.ru/elib/0669.html}} </ref>. [[Философия]]ны эмда [[Физика|физиканы]] баш ангыламларыны бириди, бютеу объектлени бар болууларыны узунлугъуну, аланы шартларыны процесследе алмашыуларыны эмда процесслени кеслерини тюрлениулерини эмда айныуларыны ёлчесиди{{sfn|Матяш|с=281|2007}}. Философияда — [[Къайтарылмазлыкъ процесс|къайтарылмаз]] агъымды (къуру бир сюремде барады — [[озгъан заман]]дан, [[бусагъат заман]]ны юсю бла [[боллукъ заман]]нга)<ref>[[Гулидов, Александр Иванович|А. И. Гулидов]], Ю. И. Наберухин. [https://web.archive.org/web/20120126072220/http://www.philosophy.nsc.ru/journals/philscience/2_03/00_NABER.htm Существует ли «стрела времени?»] // Философия науки. — 2003. — № 2(17).</ref>. [[Метрология]]да — [[физикалыкъ уллулукъ]]ду, [[ЁС|Халкъла арасы ёлчелеу бирим системаны]] баш джети уллулугъун бириди ({{lang-en|International System of Quantities}}, {{lang-fr|Système International de grandeurs}}, ISQ)<ref>{{книга|заглавие = Международный словарь по метрологии: основные и общие понятия и соответствующие термины|ответственный = Пер. с англ. и фр.|оригинал = International vocabulary of metrology — Basic and general concepts and associated terms (VIM)|ссылка = http://mathscinet.ru/slaev/records/images/SlaevChun02.pdf|издание = 2-е изд., испр|место = СПб.|издательство = НПО «Профессионал»|год = 2010|страниц = 82|isbn = 978-5-91259-057-3|archivedate = 2012-11-12|archiveurl = https://web.archive.org/web/20121112144117/http://mathscinet.ru/slaev/records/images/SlaevChun02.pdf#page=16}}</ref>, заманны ёлчелеу бирими «[[секунд]]» — [[ЁС-ни тамал биримлери|джети тамал биримден бириди]] ({{lang-fr|Le Système International d’Unités, SI}}, {{lang-en|International System of Units, SI}}). [[Лингвистика]]да [[Заман (лингвистика)|(этим) заман]], [[этим]]ни категорияларыны бириди. == Хайырландырылгъан белгилеуле == Заманны белгилер ючюн асламысы бла [[Латин алфавит|латин алфавитни]] ''t''  харифи хайырландырылады — чыкъгъаны {{lang-la|[[wikt:tempus|tempus]]}} («заман») неда [[Урум алфавит|урум алфавитни]] τ харифи<ref>''[[Сена, Лев Аронович|Сена Л. А.]]'' Единицы физических величин и их размерности. — М.: [[Наука (издательство)|Наука]], 1977. — С. 284.</ref>. Математикалыкъ формулалада кёб заманда дифференциация, дифференциация этилген тюрленнгенни башында нохта бла белгиленеди (юлгюге, Лагражианны формуласында <math>L(q_i, \dot q_i, t),</math> анда <math>q_i</math> — бир халгъа келтирилген координатладыла). === Заманны ёлчелеу биримлери === {{Main|Заманны ёлчелеу биримлери}} {| class="wikitable" |- ! Аты !!Баргъаны !Белги / Юлгю |- | [[Гигаджыл]] || 1 000 000 000 джыл |Кюнню эмда Джерни джашау узунлукълары 4,5 гигаджыл чакълы бир болады — 4,5 миллиард джыл |- | [[Мингджыллыкъ]] (Миллениум) || 1000 джыл | [[Орта ёмюрле]]ни баргъаны — 1 мингджыллыкъ чакълы бир. |- | [[Ёмюр]], джюзджыллыкъ || 100 джыл | |- | [[Индикт]] || 15 джыл | |- | [[Онджыллыкъ]] || 10 джыл | |- | '''[[Джыл]]'''|| ≈ 365,2425 сутка |Джерни Кюнню тёгерегине бир айланыуу |- | [[Квартал (ёлчелеу бирим)|Квартал]] || 3 ай — джылны ¹/₄ | |- | [[Ай]] || ≈ 3 декада  |28-ден 31 суткагъа дери, асламысы бла 30 сутка хайырланадыла |- | [[Декада]] || 10 сутка | |- | [[Ыйыкъ]] || 7 сутка | |- | [[Алты кюнлюк]] || 6 сутка | |- | [[Беш кюнлюк]] || 5 сутка | |- | '''[[Сутка]]'''|| ≈ джылны 1/365,2425 |Джерни кеси осуну тёгерегине бир айланыуу |- | [[Сагъат]] || сутканы ¹/₂₄ | |- | [[Минут]] || сагъатны ¹/₆₀ | |- | [[Секунд]] || минутну ¹/₆₀ | |- | [[Терция (заман бирим)|Терция]] || секундну ¹/₆₀ | |- | Сантисекунд || секундну 10⁻² | |- | Миллисекунд || секундну 10⁻³ |Окъну къысха аралыкъда барыуу |- | Микросекунд || секундну 10⁻⁶ | |- | Наносекунд || секундну 10⁻⁹ |Кристаллны юсюнде вакансияланы диффузиясы |- | Пикосекунд || секундну 10⁻¹² | |- | Фемтосекунд || секундну 10⁻¹⁵ | |- | Аттосекунд || секундну 10⁻¹⁸ | |- | Зептосекунд || секундну 10⁻²¹ |Ядролу реакцияланы динамикасы |- | [[Иокто-|Иоктосекунд]] || секундну 10⁻²⁴ |Стабиль болмагъан элементар кесекчиклени тууулары/къуруулары |} == Белгиле == {{Белгиле}} [[Категория:Физика]] [[Категория:Философия]] [[Категория:Физикалыкъ уллулукъла]] ov7gw3qvatgbz3lu35pxzdcf2bbduv5 0 17224 124329 116041 2026-06-17T21:55:44Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124329 wikitext text/x-wiki [[Мексика]] 31 штатгъа ([[Испан тил|исп]]. estados) эмда бир федерал округгъа ([[Испан тил|исп]]. Distrito Federal) административ бёлюнеди. Хар штатны эмда ара шахарны конституциясы барды. Штаталны закончыгъарыучу органлары - конгресследиле. Башчылыкъ губернаторла этедиле. == Штатла == {| class="standard" !colspan="5"| Мексиканы административ бёлюнюую |- |colspan="5"| [[Файл:AdministrativeDivisionOfMexico-Russian.png|center|560px]] |- | style="padding:0; border:none;" | {| class="standard sortable" style="text-align: right" ! № !align="center"| Штат неда федерал округ !align="center"| Ара шахар !align="center"| Майданы<ref>[https://web.archive.org/web/20120509200801/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=gamelan&srt=pnan&col=abcdefghimoq&msz=1500&geo=-40 World Gazetteer]</ref>, <br>км² !align="center"| Халкъы<ref>{{Cite web |url=http://www.citypopulation.de/ |title=City Population - Statistics & Maps of the Major Cities, Agglomerations & Administrative Divisions for all Countries of the World |access-date=2022-05-26 |archive-date=2012-04-04 |archive-url=https://www.webcitation.org/66gUalbsX?url=http://www.citypopulation.de/ |deadlink=no }}</ref>, <br>адам <small>([[2010]])</small> !align="center"| Басыннганы,<br>адам/км² |- | 0 |align="left"| {{Байракъландырыу|Федерал округ (Мексика)}} ({{langi|es|Ciudad de México}}) |align="left"| [[Мехико]] ({{langi|es|Ciudad de México}}) | 1499 | 8 851 080 | 5904,66 |- | 1 |align="left"| [[Файл:Flag of Aguascalientes.svg|borde|30px]] [[Агуаскальентес]] ({{langi|es|Aguascalientes}}) |align="left"| [[Агуаскальентес (шахар)|Агуаскальентес]] ({{langi|es|Aguascalientes}}) | 5589 | 1 184 996 | 212,02 |- | 2 |align="left"| [[Файл:Flag of Veracruz.svg|borde|30px]] [[Веракрус (штат)|Веракрус]] ({{langi|es|Veracruz}}) |align="left"| [[Халапа-Энрикес]] ({{langi|es|Xalapa-Enríquez}}) | 72815 | 7 643 194 | 104,97 |- | 3 |align="left"| [[Файл:Flag of Guerrero.svg|borde|30px]] [[Герреро]] ({{langi|es|Guerrero}}) |align="left"| [[Чильпансинго-де-лос-Браво|Чильпансинго]] ({{langi|es|Chilpancingo de los Bravo}}) | 63749 | 3 388 768 | 53,16 |- | 4 |align="left"| {{Байракъландырыу|Гуанахуато}} ({{langi|es|Guanajuato}}) |align="left"| [[Гуанахуато (шахар)|Гуанахуато]] ({{langi|es|Guanajuato}}) | 30589 | 5 486 372 | 179,36 |- | 5 |align="left"| {{Байракъландырыу|Дуранго}} ({{langi|es|Durango}}) |align="left"| [[Виктория-де-Дуранго]] ({{langi|es|Durango}}) | 119648 | 1 632 934 | 13,65 |- | 6 |align="left"| {{Байракъландырыу|Идальго}} ({{langi|es|Hidalgo}}) |align="left"| [[Пачука-де-Сото|Пачука]] ({{langi|es|Pachuca}}) | 20987 | 2 665 018 | 126,98 |- | 7 |align="left"| {{Байракъландырыу|Кампече}} ({{langi|es|Campeche}}) |align="left"| [[Сан-Франсиско-де-Кампече]] <br>({{langi|es|San Francisco de Campeche}}) | 51833 | 822 441 | 15,87 |- | 8 |align="left"| {{Байракъландырыу|Керетаро}} ({{langi|es|Querétaro}}) |align="left"| [[Сантьяго-де-Керетаро|Керетаро]] ({{langi|es|Querétaro}}) | 11769 | 1 827 937 | 155,32 |- | 9 |align="left"| {{Байракъландырыу|Кинтана-Роо}} ({{langi|es|Quintana Roo}}) |align="left"| [[Четумаль]] ({{langi|es|Chetumal}}) | 50350 | 1 325 578 | 26,33 |- | 10 |align="left"| {{Байракъландырыу|Коауила}} ({{langi|es|Coahuila}}) |align="left"| [[Сальтильо]] ({{langi|es|Saltillo}}) | 151571 | 2 748 391 | 18,13 |- | 11 |align="left"| {{Байракъландырыу|Колима}} ({{langi|es|Colima}}) |align="left"| [[Колима (шахар)|Колима]] ({{langi|es|Colima}}) | 5455 | 650 555 | 119,26 |- | 12 |align="left"| {{Байракъландырыу|Мехико (штат)}} ({{langi|es|México}}) |align="left"| [[Толука-де-Лердо]] ({{langi|es|Toluca}}) | 21461 | 15 175 862 | 707,14 |- | 13 |align="left"| {{Байракъландырыу|Мичоакан}} ({{langi|es|Michoacán}}) |align="left"| [[Морелия]] ({{langi|es|Morelia}}) | 59864 | 4 351 037 | 72,68 |- | 14 |align="left"| {{Байракъландырыу|Морелос}} ({{langi|es|Morelos}}) |align="left"| [[Куэрнавака]] ({{langi|es|Cuernavaca}}) | 4941 | 1 777 227 | 359,69 |- | 15 |align="left"| {{Байракъландырыу|Наярит}} ({{langi|es|Nayarit}}) |align="left"| [[Тепик]] ({{langi|es|Tepic}}) | 27621 | 1 084 979 | 39,28 |- | 16 |align="left"| {{Байракъландырыу|Тюб Калифорния}} ({{langi|es|Baja California}}) |align="left"| [[Мехикали]] ({{langi|es|Mexicali}}) | 70113 | 3 155 070 | 45,00 |- | 17 |align="left"| {{Байракъландырыу|Къыбыла Тюб Калифорния}} ({{langi|es|Baja California Sur}}) |align="left"| [[Ла-Пас (Къыбыла Тюб Калифорния)|Ла-Пас]] ({{langi|es|La Paz}}) | 73677 | 637 026 | 8,65 |- | 18 |align="left"| {{Байракъландырыу|Нуэво-Леон}} ({{langi|es|Nuevo León}}) |align="left"| [[Монтеррей]] ({{langi|es|Monterrey}}) | 64555 | 4 653 458 | 72,09 |- | 19 |align="left"| {{Байракъландырыу|Оахака}} ({{langi|es|Oaxaca}}) |align="left"| [[Оахака-де-Хуарес|Оахака]] ({{langi|es|Oaxaca}}) | 95364 | 3 801 962 | 39,87 |- | 20 |align="left"| {{Байракъландырыу|Пуэбла}} ({{langi|es|Puebla}}) |align="left"| [[Пуэбла-де-Сарагоса]] ({{langi|es|Puebla}}) | 33919 | 5 779 829 | 170,40 |- | 21 |align="left"| {{Байракъландырыу|Сакатекас}} ({{langi|es|Zacatecas}}) |align="left"| [[Сакатекас (шахар)|Сакатекас]] ({{langi|es|Zacatecas}}) | 75040 | 1 490 668 | 19,86 |- | 22 |align="left"| {{Байракъландырыу|Сан-Луис-Потоси}} [[Сан-Луис-Потоси (штат)|Сан-Луис-Потоси]] ({{langi|es|San Luis Potosí}}) |align="left"| [[Сан-Луис-Потоси (шахар)|Сан-Луис-Потоси]] ({{langi|es|San Luis Potosí}}) | 62848 | 2 585 518 | 41,14 |- | 23 |align="left"| {{Байракъландырыу|Синалоа}} ({{langi|es|Sinaloa}}) |align="left"| [[Кульякан]] ({{langi|es|Culiacán}}) | 58092 | 2 767 761 | 47,64 |- | 24 |align="left"| {{Флагификация|Сонора}} ({{langi|es|Sonora}}) |align="left"| [[Эрмосильо]] ({{langi|es|Hermosillo}}) | 184934 | 2 662 480 | 14,40 |- | 25 |align="left"| {{Байракъландырыу|Табаско}} ({{langi|es|Tabasco}}) |align="left"| [[Вильяэрмоса (Табаско)|Вильяэрмоса]] ({{langi|es|Villahermosa}}) | 24661 | 2 238 603 | 90,78 |- | 26 |align="left"| {{Байракъландырыу|Тамаулипас}} ({{langi|es|Tamaulipas}}) |align="left"| [[Сьюдад-Виктория]] ({{langi|es|Ciudad Victoria}}) | 79829 | 3 268 554 | 40,94 |- | 27 |align="left"| {{Байракъландырыу|Тласкала}} ({{langi|es|Tlaxcala}}) |align="left"| [[Тласкала-де-Хикотенкатль|Тласкала]] ({{langi|es|Tlaxcala}}) | 3914 | 1 169 936 | 298,91 |- | 28 |align="left"| {{Байракъландырыу|Халиско}} ({{langi|es|Jalisco}}) |align="left"| [[Гвадалахара]] ({{langi|es|Guadalajara}}) | 80137 | 7 350 680 | 91,73 |- | 29 |align="left"| {{Байракъландырыу|Чиуауа}} ({{langi|es|Chihuahua}}) |align="left"| [[Чиуауа (шахар)|Чиуауа]] ({{langi|es|Chihuahua}}) | 247087 | 3 406 465 | 13,79 |- | 30 |align="left"| {{Байракъландырыу|Чьяпас}} ({{langi|es|Chiapas}}) |align="left"| [[Тустла-Гутьеррес]] ({{langi|es|Tuxtla Gutiérrez}}) | 73887 | 4 796 580 | 64,92 |- | 31 |align="left"| {{Байракъландырыу|Юкатан}} ({{langi|es|Yucatán}}) |align="left"| [[Мерида (Юкатан)|Мерида]] ({{langi|es|Mérida}}) | 39340 | 1 955 577 | 49,71 |-style="background: #CCC;" align="right" |colspan="3" align="center"| '''Бютеулей''' | '''1 967 138''' | '''112 336 538''' | '''57,11''' |} |}{{Тамамланмагъан статья|Мексика}} == Белгиле == s96x8ln7sa3y852xcwow4zopkhg9qjp 0 17463 124335 124295 2026-06-17T22:18:29Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124335 wikitext text/x-wiki {{Инсан|Аты=Маўлана|фото=مولانا اثر حسین بهزاد (cropped).jpg|фотону юсюнден=Руми, иранлы расим [[Хусейн Бекзад]], 1957|Оригинал аты=محمد ابن محمد ابن حسين ابن أحمد|туугъан датасы=30 сентябрь 1207|туугъан джери=[[Балх]], бусагъатда [[Афгъанистан]], ол сагъатда [[Хорезмчахлыкъ]]|ёлген датасы=17 декабрь 1273|ёлген джери=[[Къония]], бусагъатда [[Тюрк]], ол сагъатда [[Рум солтанлыгъы]]|ёлгенинде джыл саны=66|миллети=Муслиман|джашагъан джери=[[Анатолу]]|баш иши=шыйых|бийчеси=Гевхер къатын, Карра къатын|сабийлери=[[Солтан Уалад]], [[Уллу Ариф Челеби]], [[Амир Алим Челеби]], [[Малике къатын]]|дагъыда=Тарикъаты Маулауия, акъыдасы Матуридилик, мазхабы Ханафилик}} '''Мухаммат ибн Мухаммат ибн Хусейн ибн Ахмат Джалаладдин Руми''' ([[фарси]] '''محمد ابن محمد ابن حسين ابن أحمد جلال‌الدین رومی'''), огъесе джангыз''' Руми''' (фарси '''رومی''') (т. 30 Сентябрь 1207 дж. ё. 17 Декабрь 1273 дж.) — [[Хорезмчахлыкъ]]да туўгъан [[иран]]лы назмучу, [[суфий]], [[Матуридилик|матуриди]] <ref> Ahmad, Imtiaz. "The Place of Rumi in Muslim Thought." Islamic Quarterly 24.3 (1980): 67. </ref>алим, [[Ханафилик|ханафи]] [[факъых|факъых]] <ref> Lewis, Franklin D. (2008). Rumi: Past and Present, East and West: The life, Teaching and poetry of Jalal Al-Din Rumi. Oneworld Publication. p. 9. How is that a Persian boy born almost eight hundred years ago in Khorasan, the northeastern province of greater Iran, in a region that we identify today as in Central Asia, but was considered in those days as part of the greater Persian cultural sphere, wound up in central Anatolia on the receding edge of the Byzantine cultural sphere, in what is now Turkey, some 1,500 miles to the west? </ref> <ref> Schimmel, Annemarie (7 April 1994). The Mystery of Numbers. Oxford University Press. p. 51. These examples are taken from the Persian mystic Rumi's work, not from Chinese, but they express the yang-yin [sic] relationship with perfect lucidity. </ref>. Румини [[назму]]лары [[Фарси]] тилдедиле, амма анда-бында [[Тюрк тил]]де да <ref> Annemarie Schimmel, The Triumphal Sun: A Study of the Works of Jalaloddin Rumi, SUNY Press, 1993, p. 193: "Rumi's mother tongue was Persian, but he had learned during his stay in Konya, enough Turkish and Greek to use it, now and then, in his verse." </ref>джазады, эмда [[араб тил|арабча]] <ref> Lewis, Franklin: "On the question of Rumi's multilingualism (pp. 315–317), we may still say that he spoke and wrote in Persian as a native language, wrote and conversed in Arabic as a learned "foreign" language and could at least get by at the market in Turkish and Greek (although some wildly extravagant claims have been made about his command of Attic Greek, or his native tongue being Turkish) (Lewis 2008:xxi). (Lewis, Rumi: Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalal al-Din Rumi, 2008). Lewis also points out that: "Living among Turks, Rumi also picked up some colloquial Turkish." (Lewis, Rumi: Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalal al-Din Rumi, 2008, p. 315). He also mentions Rumi composed thirteen lines in Greek (Franklin Lewis, Rumi: Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalal al-Din Rumi, One World Publication Limited, 2008, p. 316). On Rumi's son, Sultan Walad, Lewis mentions: "Sultan Walad elsewhere admits that he has little knowledge of Turkish" (Sultan Walad): Lewis, Rumi, "Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalal al-Din Rumi, One World Publication Limited, 2008, p. 239) and "Sultan Valad did not feel confident about his command of Turkish" (Lewis, Rumi: Past and Present, East and West, 2000, p. 240) </ref>, [[Грек тил|урумча]] <ref> Δέδες, Δ. (1993). "Ποιήματα του Μαυλανά Ρουμή" [Poems by Mowlānā Rūmī]. Τα Ιστορικά. 10 (18–19): 3–22. </ref> <ref> Meyer, Gustav (1895). "Die griechischen Verse im Rabâbnâma". Byzantinische Zeitschrift. 4 (3). doi:10.1515/byzs.1895.4.3.401. S2CID 191615267. </ref> <ref>https://web.archive.org/web/20120222064149/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/Play/rumiwalad.html</ref>. [[Маснаўи]] назмуу, [[Къония]]да джазылгъан, фарси тилни эм багъалы назмуландан бирисиче саналады <ref> Gardet, Louis (1977). "Religion and Culture". In Holt, P.M.; Lambton, Ann K.S.; Lewis, Bernard (eds.). The Cambridge History of Islam, Part VIII: Islamic Society and Civilization. Cambridge University Press. p. 586. </ref> <ref> Seyyed, Hossein Nasr (1987). Islamic Art and Spirituality. Suny Press. p. 115. </ref>. Румини фикирлери кърал чеклеринден бла халкъ юлешиўлеринден чыгъадыла – ишлерини [[иранлы]]ла, [[тюрклю]]ле, [[таджик]]ле, [[афгъанлы]]ла,[[курдлула]], [[урумлу|урумлула]], [[Орта Асия]]дан [[муслиман]]ла, эмда [[Хинд]]ни [[муслиман]]лары кючлю сюйедиле. Назмулары [[Фарси адабиятгъа|Фарси]] [[адабият]]гъа эткъыладыла, эмда [[Чагъатай адабият|Чагъатай]], [[Пашту адабият|Пашту]], [[Курд адабият|Курд]], [[Урду адабият|Урду]] бла [[Осман адабият]]гъа да <ref> https://www.hurriyetdailynews.com/rumi-work-translated-into-kurdish-77675 </ref> <ref> https://web.archive.org/web/20170417122146/http://www.daily-sun.com/printversion/details/70741/Nazrul:-The-rebel-and-the-romantic </ref> <ref>https://web.archive.org/web/20240706015539/https://www.daily-sun.com/printversion/details/339651/A-tribute-to-Jalaluddin-Rumi</ref>. Румини [[Уллу Иран]]да окъуйдула, эмда толу [[Фарси]] сёлешген дунияда. <ref> http://www.rferl.org/content/Interview_Many_Americans_Love_RumiBut_They_Prefer_He_Not_Be_Muslim/2122973.html </ref> <ref> https://web.archive.org/web/20100816123932/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/LH14Ak01.html </ref> Назмулары кёб дуния тиллеге тарджумалангъандыла. [[Тюрк]]де Румини "эм белгили назмучу"ча атылгъандыла, <ref> http://www.omifacsimiles.com/brochures/divan.html </ref> эмда [[АБШ]]да "эм иги сатылгъан назмучу" болгъанды. <ref> https://www.bbc.com/culture/story/20140414-americas-best-selling-poet </ref> <ref>https://web.archive.org/web/20161008041531/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,356133,00.html</ref> [[File:Ya hazreti mevlana.jpg | thumb | 220x124px | right]] ==Аты== Туўгъан аты – Мухаммат ибн Мухаммат ибн Хусейн ибн Ахмат <ref> https://archive.org/details/RisalaEFaridunBinAhmadSipahsalarDarAhwalEMaulanaJalaluddinMaulaviFarsi/page/n17/mode/2up?view=theater </ref>. Амма белгилирек аты – Маўлана Джалаладдин Мухаммат Руми (مولانا جلال‌الدین محمّد رومی), фарси сёлешгени: Мōлāнā Джалāл ад-Дӣн Мухаммад Рӯмӣ. Джалаладдин – араб атды, араб тилден "Динни сыйлылыгъы"ча тарджумаланады. Нисбалары – Руми эмда Балхы, Рум эмда [[Балх]] джерледен келеди, [[Рум солтанлыкъ|Румда]] джашагъан ючюн бла Балхда туўгъан ючюн <ref> https://books.google.com/books?id=rKbpCAAAQBAJ&pg=PT350 </ref>. Энтда "Мулла-йе Рум" (Румну молласы) (مولّای روم) ат бла белгилиди. Руми "Маўлана" ат бла белгилиди Иранда эмда [[Тюрк]]де эмда [[Азербайджан]]да. ==Джашаў== === Къысхасы === [[Файл:Shams ud-Din Tabriz 1502-1504 BNF Paris.jpg|мини]] Руми иранлы юйдегинде туўгъанды <ref>https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/badr-al-din-tabrizi-COM_25104?s.num=7&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-3&s.q=rumi+jalal+al+din</ref><ref>Annemarie Schimmel, The Triumphal Sun: A Study of the Works of Jalaloddin Rumi, SUNY Press, 1993, p. 193: "Румини ана тиои Фарси болгъан эди, амма Къонияда болгъан сагъатында..."</ref><ref>Lewis, ''Rumi, "Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalal al-Din Rumi'', One World Publication Limited, 2008, p. 239) and "Sultan Valad did not feel confident about his command of Turkish" (Lewis, ''Rumi: Past and Present, East and West'', 2000, p. 240)</ref><ref>Seyyed Hossein Nasr, ''Islamic Art and Spirituality'', SUNY Press, 1987. p. 115</ref>, Балх шахарда<ref>Lewis: ''Rumi: Past and Present, East and West. The Life Teachings and Poetry of Jalâl al-Din Rumi''. One World Publications, Oxford, 2000, S. 47</ref>, бусагъатлы Афгъанистанда. Маўлананы атасы, Бахауддин Мухаммат Уалад, ол шахарда факъых бла дагъаватчы болгъанды<ref>Annemarie Schimmel, "I Am Wind, You Are Fire," p. 11. She refers to a 1989 article by Fritz Meier:</ref>. Балхда ишлеб бла джашаб тургъанды 1212 джылгъа дери, ол джылда а уа [[Самарканд|Самаркъандгъа]] барды, Румиге а уа 5 джыл болгъанды<ref>Annemarie Schimmel, "I Am Wind, You Are Fire," p. 11. She refers to a 1989 article by Fritz Meier:</ref>. Уллу Балх фарси [[Культура|маданият]]<nowiki/>ны эм уллу марказларындан болгъанды, эмда анда [[суфийлик]] бир-эки ёмюр ючюн бардырыргъанды. Эм кючлю эткъылау Румиге этгенле, атасындан сора, [[Аттар]] бла [[Санай]] деген фарси назмучуладыла. Атасы [[Назмуддин аль Кубраны]] силсиласында эди. <ref>Seyyed, Hossein Nasr (1987). ''Islamic Art and Spirituality''. Suny Press. p. 115.</ref> Джалаладдин джашаўуну кёб юсюн [[Рум солтанлыкъ]]да джашагъанды <ref> Barks, Coleman, Rumi: The Book of Love: Poems of Ecstasy and Longing, HarperCollins, 2005, p. xxv, ISBN 978-0-06-075050-3. </ref> эмда [[Къония]] деген шахарда 1273 джылда ёлдю. Ол шахарда да асыранды, къабыры энди зиярат джерди. Джашы [[Солтан Уалад]] [[Маўлаўи]] [[тарикъат]]ны къурду, энтда ''Тёгерек айланнган дарўишлени тарикъаты ''аты бла белгилисини. ===Сабийлик бла кёчюу=== Румини атасы Баһā уд-Дӣн Ўалад факъых эмда суфий эмда муршид эди, сохталары бла "Солтан аль-Улама"ча (Алимлени солтаны) билген. Руми, Ибадетнамеге къараб, тукъуму бла, [[Эубекир]] халифни туудукъларынданды <ref> https://books.google.com/books?id=FQ9RCwAAQBAJ&q=aflaki+rumi+abu+bakr&pg=PT36 </ref>. Амма бусагъатдагъы алимледен кёб юсю бу чыкъгъангъа разы тюлдюле. Эм толу шеджереси 7 белгили Ханафи факъыхлагъа джетеди <ref> Lewis, Rumi: Past and Present, East and West, Oneworld Publications, 2008 (revised edition), pp. 90–92: "Baha al-Din’s disciples also traced his family lineage to the first caliph, Abu Bakr (Sep 9; Af 7; JNO 457; Dow 213). This probably stems from willful confusion over his paternal great grandmother, who was the daughter of Abu Bakr of Sarakhs, a noted jurist (d. 1090). The most complete genealogy offered for family stretches back only six or seven generations and cannot reach to Abu Bakr, the companion and first caliph of the Prophet, who died two years after the Prophet, in C.E. 634 (FB 5–6 n.3)." </ref> <ref> http://www.iranicaonline.org/articles/baha-al-din-mohammad-walad-b </ref> <ref> (Ritter, H.; Bausani, A. "ḎJalāl al- Dīn Rūmī b. Bahāʾ al-Dīn Sulṭān al-ʿulamāʾ Walad b. Ḥusayn b. Aḥmad Ḵhaṭībī". Encyclopaedia of Islam. Edited by P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W. P. Heinrichs. Brill, 2009. Brill Online. Excerpt: "known by the sobriquet Mawlānā (Mevlâna), Persian poet and founder of the Mawlawiyya order of dervishes"): "The assertions that his family tree goes back to Abū Bakr, and that his mother was a daughter of the Ḵhwārizmshāh ʿAlāʾ al-Dīn Muḥammad (Aflākī, i, 8–9) do not hold on closer examination (B. Furūzānfarr, Mawlānā Ḏjalāl Dīn, Tehrān 1315, 7; ʿAlīnaḳī Sharīʿatmadārī, Naḳd-i matn-i mathnawī, in Yaghmā, xii (1338), 164; Aḥmad Aflākī, Ariflerin menkibeleri, trans. Tahsin Yazıcı, Ankara 1953, i, Önsöz, 44)."). </ref>. [[Могъол Орта Асиягъа чабыуу|Могъолла Орта Асиягъа кирген сагъатда]], Маўлана юйдегиси бла кюнбатхангъа кечеди. Руми ол сагъатда [[Нишапур]] шахарда [[Аттар]] фарси назмучу бла тюбергенди. Аттар былай кёргёню бла Румини рух гъалийликни таныды. Атасыны кёрюб, Аттар айтды: "Тенъиз, [[Океан|Бахри мухит]]гъа аўушдуруруб барады” <ref> Ahmed, Akbar (2011). Suspended Somewhere Between: A Book of Verse. PM Press. pp. i. ISBN 978-1-60486-485-4. </ref> <ref> El-Fers, Mohamed (2009). Mevlana Celaleddin Rumi. MokumTV. p. 45. ISBN 978-1-4092-9291-3. </ref>. Назмучу джашчыкъгъа кесинги "Асрарнаме"ни берди, Дунияда джанны къыйынлашыўну юсюнден китабны. Бу тюбенюў онсегиз джыл болгъан Румиге кючлю эткъылады, артдаракъ ишлериге учунуў болду. Нишапурдан, юйдеги [[Багъдад|Багъдадгъа]] кетди, шахарны суфийле бле тюбенюў эте<ref>https://www.britannica.com/biography/Rumi</ref>. Багъдадтан [[Хиджаз|Хиджазгъа]] бардыла эмда [[Хадж]] къылдыла. Къараўан [[Дымашкъ|Дымашкъны]], [[Малатия|Малатияны]], [[Эрзинджан]]<nowiki/>ны, [[Сивас|Сивасны]], [[Къайсари]]<nowiki/>ны, эмда [[Нигде]]<nowiki/>ни ётгенди. Джети джыл ючюн Къараманда джашагъан эдиле: Румини къарнашы бла анасы да анда ёлдюле. 1225 джылда, Руми Говхар-къатынны къатынгъа алды, ол некяхдан Солтан Уаладны эмда Аладдин Челебини табдыла, Говхарны ёлгенден сора, Руми энтда некях этдирди эмда Амир Алим Челеби джашны табдыла эмда Малике къатын къызны. 1228 джылда, солтандан чакъырыў болду, аны ючюн Маўлана Къонияда джерлеширди. === Къураў эмда Шамсе Табриз бла тюбеў === Бахауддин медресени башчы болгъанды, аны ёлгенден сора, джашы Мухаммад ибн Мухаммад (Маўлана) болгъанды медресени башчысыча. Бахауддинни сохталарындан бириси, Саид Бурхануддин Мухакъкъикъ Термези Румиге дерслени бериб тургъан эди, [[Шериат]]<nowiki/>да бла [[Тарикъат]]<nowiki/>да юретген эди. Руми [[муфтий]] болду - фатаўаланы чыгъарыб, хутбаланы бериб джашагъан эди. Руми Анатолуда бек белгили болгъанды, сохталаны да джыйды, устаз болгъанды. Бу заманда, Руми Дымашкъгъа джерлеширди, анда тёрт джыл сюелди. Джашаўуну толу тюрленген заманы [[Шамс-и Табриз]] бла тюбеў эди, 1244 джылны 15 ноябринда. Танылгъан рахбардан эмда устаздан, Руми аскетге тюрленгенди. Суфий мистикликде устаз-сохта келишиўге бек эс ийиў барды. Магъарифатгъа джетерге ючюн мизамлыкъ бек керекди. Джомакъда айтынгнган бла къараб, Шамс Джуўукъ Кюнчыгъышда джолоўчукъда айланыб, [[Аллах]] Тааладан сёз нёгер изледи. Аллах ангнга айтды: "Сен а ўа сёз нёгерге не берликсе?". Шамс айтды "Башымы берликме", эмда джуўаб келди: "Сен излеген адам - Къониядан Джалаладдин". 1248 джылны 5 декабринде кечеде Шамсны артдагъы эшикге чакъырдыла. Шамсны андан сора киши да кёрмегенди <ref>https://web.archive.org/web/20160531111831/http://www.semazen.net/eng/show_text_main.php?id=166&menuId=17</ref>. Айдан эсе кёб заман ючюн Руми Шамсны аджалынгъа ийнанмагъанды эмда Дымашкъда аны изледи. 40 кюн сора англады эмда траўр ючюн къара киийимлени кийиб башлады. Диван-и Шамс-и Табризде джазады:<blockquote>Неге излейме? Мен мутлакъа ангнга ушашма. Джаны менден сёлешеди. Кесими изледим! <ref>''The Essential Rumi'' . Коулмена Барксны тарджумалары</ref></blockquote> === Андан сора джашаў эмда аджалы === ==Окъуўлары== ==Уллу ишлери== ==Дини== ==Къалгъан затлары== ==Джибериў== {{catmain}} [[Категория:Суфий шейхле]] [[Категория:Джалаладдин Руми]] gugxpq26v610rina0qyth8uxlp4ugo0 0 17725 124346 120457 2026-06-17T23:33:43Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 124346 wikitext text/x-wiki {{Кърал|Аты=Пуэрто-Рико|Оригинал аты={{lang-es|Estado Libre Asociado de Puerto Rico}}<br>{{lang-en|Commonwealth of Puerto Rico}}|Герб=Coat of arms of the Commonwealth of Puerto Rico (variant).svg|Карта=Puerto_Rico_(orthographic_projection).svg|Картаны_суратлау=Пуэрто-Рико картада|Байракъ=Flag of Puerto Rico.svg|Байракъгъа_джибериу=Пуэрто-Рикону байрагъы|Гербге_джибериу=Пуэрто-Рикону герби|Девиз=Joannes Est Nomen Eius» ({{lang-lat|}})<br>«Juan es su nombre» ({{lang-es|}})|Девизни кёчюрмеси=Иоанн — ан аты|Ара шахар=[[Сан-Хуан (Пуэрто-Рико)|Сан-Хуан]]|Официал_тилле=[[Испан тил]], [[Ингилиз тил]]|Эм уллу шахарла=[[Сан-Хуан (Пуэрто-Рико)|Сан-Хуан]], [[Баямон]], [[Каролина (Пуэрто-Рико)|Каролина]], [[Понсе]], [[Кагуас]]|Территория=9104|Суу=1,6|Гимн="La Borinqueña"|Ара_шахарны_координатлары={{Coord|18|27|N|66|6|W|type:city_region:US-PR}}|Халкъ=3 285 874|Джыл=2020|Халкъыны орну=136|Басыннганы=361.4|Заман бёлюмю=[[UTC−04:00]]|Валютасы=[[АБШ-ны доллары]]|Домен=[[.pr]]; [[.us]]|Телефон коду=1(787) эм 1(939)|Территориясыны орну=179|iso3166-1=[[PR]], [[US-PR]]|Аудио=United States Navy Band - La Borinqueña.ogg}} '''Пуэрто-Рико''' ([[Испан тил|исп]]. ''Puerto Rico'' — «бай порт»), официал аты — '''Бойсунмагъан биригиу Пуэ́рто-Ри́ко кърал''' ([[Испан тил|исп]]. ''Estado Libre Asociado de Puerto Rico'') неда '''Пуэ́рто-Ри́ко''' '''Биригиую''' ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Commonwealth of Puerto Rico'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ден бойсуннган [[Кариб тенгиз|Кариб тенгизде]], Пуэрто-Рико айрымканда эмда къатында тургъан гитче айрымканлада орналгъан территория. [[Ара шахар|Ара шахары]] — [[Сан-Хуан (Пуэрто-Рико)|Сан-Хуан]]. == Белгиле == {{АБШ-ны административ биримлери}}{{Шимал Американы къраллары}} [[Категория:Пуэрто-Рико]] axqc8w2osw1gs1v9k70m15rr8buk2r2 0 19121 124320 124319 2026-06-17T14:50:29Z DarqaviPalladin 4737 124320 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Овайхи | Оригинал аты = Owyhee | Фото = Owyhee Mountains, K5060-2-cropped (8497810514).jpg | Карта = Map of Idaho highlighting Owyhee County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Айдахо}} | Адм. арасы = Мерфи | УллуШахар = Хомдейл | Халкъ = 11 913 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 28 | Басыннганы = 0.6 | МайданНомер = 2 | Майдан = 19 934 | СуунуМайданы = 80 | СуунуПроценти = 0.4 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1500–1755 м | Округну Датасы = 1863 джылны 31 декабрда | СагъатБёлге = UTC−07:00 UTC−06:00 Джай заман | Автомобиль номерлени коду = 2O | Сайт = https://owyheecounty.net/ | Commons категория = Owyhee County, Idaho }} '''Овайхи'''<ref>{{Книга:АТД США|40|Овайхи}}</ref> ({{lang-en|Owyhee}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Айдахо]] штатны эм къыбыла-кюнбатыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Овайхи округда 11 913 адам джашагъанды. Овайхи адам саны бла штатда 28-чи округду. Округну майданы - 19 934 км², аны бла Айдахода экинчи округду. [[Дак-Вэлли индейли резервация|Дак-Вэлли индейлени резервациясыны]] джармыдан аз уллуракъ территориясы эмда аны административ арасы округда орналады. Округну административ арасы — [[Мерфи (Айдахо)|Мерфи]]<ref name="naco">{{cite web|url=http://www.naco.org/Template.cfm?Section=Find_a_County&Template=/cffiles/counties/county.cfm&id=16073|access-date=2010-02-12|title=Owyhee County, ID|publisher=National Association of Counties|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20030507035040/http://www.naco.org/Template.cfm?Section=Find_a_County&Template=%2Fcffiles%2Fcounties%2Fcounty.cfm&id=16073|archive-date=2003-05-07}}</ref>, эм уллу шахары — [[Хоумдейл (Айдахо)|Хоумдейл]]<ref>{{Cite web |url=http://cityofhomedale.com/history_of_homedale.htm |title=Historic Homedale |access-date=December 13, 2009 |archive-date=March 1, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301161235/http://cityofhomedale.com/history_of_homedale.htm |url-status=dead }}</ref>. == Белгиле == [[Категория:Айдахоны округлары]] [[Категория:Овайхи (округ)]] tjvsmq5wa1vf7lw8ku95rsoby10w09g 0 19123 124337 2026-06-17T23:17:00Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: ''''Дак-Вэлли индейли резервация''' ([[Шошон тил|шош]]. ''Tokkapatih'') — индейли резервация эмда [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де федерал дараджада шошон-пайют индейли халкъны мюкюл этилген къралны башына эркин юрисдикциясы. Резервация АБШ-ны кюнбатышда, Уллу...' 124337 wikitext text/x-wiki '''Дак-Вэлли индейли резервация''' ([[Шошон тил|шош]]. ''Tokkapatih'') — индейли резервация эмда [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де федерал дараджада шошон-пайют индейли халкъны мюкюл этилген къралны башына эркин юрисдикциясы. Резервация АБШ-ны кюнбатышда, Уллу Бассейн регионда, [[Айдахо]] бла [[Невада|Неваданы]] чекини эки джанында, [[Овайхи (округ)|Овайхи]] округда (Айдахо) эмда Элко (Невада) округда орналады. Дак-Вэлли — эки штатлада орналгъан АБШ-де бираз индейли резервацияладанды. == Белгиле == 6592g3oshgsa5xir3uqpxxdwuvk83d0 124338 124337 2026-06-17T23:17:45Z DarqaviPalladin 4737 124338 wikitext text/x-wiki '''Дак-Вэлли индейли резервация''' ([[Шошон тил|шош]]. ''Tokkapatih'') — индейли резервация эмда [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де федерал дараджада [[шошон-пайют]] индейли халкъны мюкюл этилген къралны башына эркин юрисдикциясы. Резервация АБШ-ны кюнбатышда, Уллу Бассейн регионда, [[Айдахо]] бла [[Невада|Неваданы]] чекини эки джанында, [[Овайхи (округ)|Овайхи]] округда (Айдахо) эмда Элко (Невада) округда орналады. Дак-Вэлли — эки штатлада орналгъан АБШ-де бираз индейли резервацияладанды. == Белгиле == s9f13olhfu3jy1cow8jx9hv61owu8l7 124339 124338 2026-06-17T23:17:55Z DarqaviPalladin 4737 124339 wikitext text/x-wiki '''Дак-Вэлли индейли резервация''' ([[Шошон тил|шош]]. ''Tokkapatih'') — [[Индейлиле|индейли]] резервация эмда [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де федерал дараджада [[шошон-пайют]] индейли халкъны мюкюл этилген къралны башына эркин юрисдикциясы. Резервация АБШ-ны кюнбатышда, Уллу Бассейн регионда, [[Айдахо]] бла [[Невада|Неваданы]] чекини эки джанында, [[Овайхи (округ)|Овайхи]] округда (Айдахо) эмда Элко (Невада) округда орналады. Дак-Вэлли — эки штатлада орналгъан АБШ-де бираз индейли резервацияладанды. == Белгиле == gpz4uu10tnn56n0o7a44aiv59twy1in 124340 124339 2026-06-17T23:20:18Z DarqaviPalladin 4737 124340 wikitext text/x-wiki '''Дак-Вэлли индейли резервация''' ([[Шошон тил|шош]]. ''Tokkapatih'') — [[Индейлиле|индейли]] резервация эмда [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де федерал дараджада [[шошон-пайют]] индейли халкъны мюкюл этилген къралны башына эркин юрисдикциясы. Резервация АБШ-ны кюнбатышда, Уллу Бассейн регионда, [[Айдахо]] бла [[Невада|Неваданы]] чекини эки джанында, [[Овайхи (округ)|Овайхи]] округда (Айдахо) эмда Элко (Невада) округда орналады. Дак-Вэлли — эки штатлада орналгъан АБШ-де бираз индейли резервацияладанды<ref name="triballands">{{cite web |title=Tribal Lands |publisher=United States Attorney’s Office, District of Idaho |url=https://www.justice.gov/usao-id/programs/tribal/tribal-lands |access-date=14 March 2026}}</ref>. == Белгиле == 3ypdkcmeiaezcb6t0fxx74xo5jfzwh4 124341 124340 2026-06-17T23:24:09Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 124341 wikitext text/x-wiki '''Дак-Вэлли индейли резервация''' ([[Шошон тил|шош]]. ''Tokkapatih'') — [[Индейлиле|индейли]] резервация эмда [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де федерал дараджада [[шошон-пайют]] индейли халкъны мюкюл этилген къралны башына эркин юрисдикциясы. Резервация АБШ-ны кюнбатышда, Уллу Бассейн регионда, [[Айдахо]] бла [[Невада|Неваданы]] чекини эки джанында, [[Овайхи (округ)|Овайхи]] округда (Айдахо) эмда Элко (Невада) округда орналады. Дак-Вэлли — эки штатлада орналгъан АБШ-де бираз индейли резервацияладанды<ref name="triballands">{{cite web |title=Tribal Lands |publisher=United States Attorney’s Office, District of Idaho |url=https://www.justice.gov/usao-id/programs/tribal/tribal-lands |access-date=14 March 2026}}</ref>. == Белгиле == [[Категория:Дак-Вэлли индейли резервация]] [[Категория:Айдахоны индейли резервациялары]] [[Категория:Неваданы индейли резервациялары]] ibtsqlikc4qychmfla79bbb2qrcta08 14 19124 124342 2026-06-17T23:24:51Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} [[Категория:Айдахоны индейли резервациялары]] [[Категория:Неваданы индейли резервациялары]]' 124342 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категория:Айдахоны индейли резервациялары]] [[Категория:Неваданы индейли резервациялары]] 4um3e1jtvoj5l058oomjpetjap50a7s 14 19125 124343 2026-06-17T23:27:40Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:АБШ-ны индейли резервациялары]] [[Категория:Айдахоны географиясы]]' 124343 wikitext text/x-wiki [[Категория:АБШ-ны индейли резервациялары]] [[Категория:Айдахоны географиясы]] igavjsji7w6bmr1695jl014jy22jsuc 14 19126 124344 2026-06-17T23:28:45Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:АБШ-ны административ бёлюнюую]]' 124344 wikitext text/x-wiki [[Категория:АБШ-ны административ бёлюнюую]] pe4nllku0p9kwc79ef69eg0l6ri3i0c 14 19127 124345 2026-06-17T23:31:05Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:АБШ-ны индейли резервациялары]] [[Категория:Неваданы географиясы]]' 124345 wikitext text/x-wiki [[Категория:АБШ-ны индейли резервациялары]] [[Категория:Неваданы географиясы]] 1eaf9sdumhkm20wpuj2cxq6qareyd0n 14 19128 124347 2026-06-17T23:35:17Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: 'Бу теманы юсюнден баш статья: [[Пуэрто-Рико]] [[Категория:АБШ-ны айрымкан территориялары]]' 124347 wikitext text/x-wiki Бу теманы юсюнден баш статья: [[Пуэрто-Рико]] [[Категория:АБШ-ны айрымкан территориялары]] cwbzuy06q071gi1lk3x078q5vxd0bty 124349 124347 2026-06-17T23:38:52Z DarqaviPalladin 4737 124349 wikitext text/x-wiki Бу теманы юсюнден баш статья: [[Пуэрто-Рико]] [[Категория:АБШ-ны айрымкан территориялары]] [[Категория:Шимал Американы бойсуннган территориялары]] 7pkm6jumerrx7kn7im1btw1vxup4b3t 14 19129 124348 2026-06-17T23:36:03Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:АБШ-ны административ бёлюнюую]]' 124348 wikitext text/x-wiki [[Категория:АБШ-ны административ бёлюнюую]] pe4nllku0p9kwc79ef69eg0l6ri3i0c 0 19130 124350 2026-06-17T23:44:22Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: 'Филадельфия' 124350 wikitext text/x-wiki Филадельфия nj5bq754cmnd01i6w3zxrkeivv80nuf 124351 124350 2026-06-17T23:49:09Z DarqaviPalladin 4737 124351 wikitext text/x-wiki '''Филадельфия''' ({{lang-en|Philadelphia}}''Philadelphia'' {{IPA-en|ˌfɪləˈdɛlfiə|US|En-us-Philadelphia.ogg}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны кюнчыгъыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Пенсильвания]] штатда, [[Делавер (суу)|Делавер]] сууда орналгъан шахар. Адам саны бла АБШ-де 6-чи эмда Пенсильванияда эм уллу шахарды. == Белгиле == hdi0f626sntv4hk9c271h2z2mrs2b1n 124352 124351 2026-06-17T23:49:21Z DarqaviPalladin 4737 124352 wikitext text/x-wiki '''Филадельфия''' ({{lang-en|Philadelphia}} {{IPA-en|ˌfɪləˈdɛlfiə|US|En-us-Philadelphia.ogg}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны кюнчыгъыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Пенсильвания]] штатда, [[Делавер (суу)|Делавер]] сууда орналгъан шахар. Адам саны бла АБШ-де 6-чи эмда Пенсильванияда эм уллу шахарды. == Белгиле == emun5o9te4q2bkpjy3zgc3wta2500g5 124353 124352 2026-06-17T23:53:27Z DarqaviPalladin 4737 124353 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Филадельфия|байракъ=Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg|герб=Seal of Philadelphia, Pennsylvania.svg|тенгизден мийиклик=12|кърал=АБШ|сагъат бёлге=UTC−5:00, UTC−4:00 Джай заман|Къуралгъанды=1682 джылда|Шахар болгъанды=1701 джылда|майдан=369,59|халкъ=1 603 797|саналгъан джыл=2020|басыннганы=4555|агломерация=6 096 120|башчы=Шерелл Паркер|телефон=215, 267|web=https://www.phila.gov/|почта=191xx}} '''Филадельфия''' ({{lang-en|Philadelphia}} {{IPA-en|ˌfɪləˈdɛlfiə|US|En-us-Philadelphia.ogg}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны кюнчыгъыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Пенсильвания]] штатда, [[Делавер (суу)|Делавер]] сууда орналгъан шахар. Адам саны бла АБШ-де 6-чи эмда Пенсильванияда эм уллу шахарды. == Белгиле == q907ki8nm3pnmdww0dd05jqo12hp1iu 124354 124353 2026-06-17T23:56:49Z DarqaviPalladin 4737 124354 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Филадельфия|байракъ=Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg|герб=Seal of Philadelphia, Pennsylvania.svg|тенгизден мийиклик=12|кърал=АБШ|сагъат бёлге=UTC−5:00, UTC−4:00 Джай заман|Къуралгъанды=1682 джылда|Шахар болгъанды=1701 джылда|майдан=369,59|халкъ=1 603 797|саналгъан джыл=2020|басыннганы=4555|агломерация=6 096 120|башчы=Шерелл Паркер|телефон=215, 267|web=https://www.phila.gov/|почта=191xx|ориг. аты={{lang-en|Philadelphia}}|lat_deg=39|lat_min=57|lat_sec=11|lat_dir=N|lon_deg=75|lon_min=9|lon_sec=48|lon_dir=W}} '''Филадельфия''' ({{lang-en|Philadelphia}} {{IPA-en|ˌfɪləˈdɛlfiə|US|En-us-Philadelphia.ogg}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны кюнчыгъыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Пенсильвания]] штатда, [[Делавер (суу)|Делавер]] сууда орналгъан шахар. Адам саны бла АБШ-де 6-чи эмда Пенсильванияда эм уллу шахарды. == Белгиле == 22ff0ewsh7xc76ysmjr99ul05cyei8g 124362 124354 2026-06-18T00:11:27Z DarqaviPalladin 4737 124362 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Филадельфия|байракъ=Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg|герб=Seal of Philadelphia, Pennsylvania.svg|тенгизден мийиклик=12|кърал=АБШ|сагъат бёлге=UTC−5:00, UTC−4:00 Джай заман|Къуралгъанды=1682 джылда|Шахар болгъанды=1701 джылда|майдан=369,59|халкъ=1 603 797|саналгъан джыл=2020|басыннганы=4555|агломерация=6 096 120|башчы=Шерелл Паркер|телефон=215, 267|web=https://www.phila.gov/|почта=191xx|ориг. аты={{lang-en|Philadelphia}}|lat_deg=39|lat_min=57|lat_sec=11|lat_dir=N|lon_deg=75|lon_min=9|lon_sec=48|lon_dir=W|фото={{Фотоджыйыу | photo1a = Philadelphia skyline from South Street Bridge January 2020 (rotate 2 degrees perspective correction crop 4-1).jpg{{!}}Панорама Филадельфии | photo2a = Liberty Bell on display (2022).jpg{{!}}Колокол Свободы | photo2b = Philadelphia City Hall, aerial view, cropped.png{{!}}Филадельфийская ратуша | photo3a = A359, Philadelphia, Pennsylvania, USA, Delancey Street in Society Hill, 2009.JPG{{!}} | photo3b = North facade of College Hall, Penn Campus.jpg{{!}} | photo4a = PhiladelphiaMuseumOfArt2017.jpg{{!}} | photo4b = | photo5a = | photo5b = | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage =}}}} '''Филадельфия''' ({{lang-en|Philadelphia}} {{IPA-en|ˌfɪləˈdɛlfiə|US|En-us-Philadelphia.ogg}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны кюнчыгъыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Пенсильвания]] штатда, [[Делавер (суу)|Делавер]] сууда орналгъан шахар. Адам саны бла АБШ-де 6-чи эмда Пенсильванияда эм уллу шахарды. == Белгиле == 57m606yfv6ocx1323y3f8wanb2tkjik 124373 124362 2026-06-18T00:34:15Z DarqaviPalladin 4737 124373 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Филадельфия|байракъ=Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg|герб=Seal of Philadelphia, Pennsylvania.svg|тенгизден мийиклик=12|кърал=АБШ|сагъат бёлге=UTC−5:00, UTC−4:00 Джай заман|Къуралгъанды=1682 джылда|Шахар болгъанды=1701 джылда|майдан=369,59|халкъ=1 603 797|саналгъан джыл=2020|басыннганы=4555|агломерация=6 096 120|башчы=Шерелл Паркер|телефон=215, 267|web=https://www.phila.gov/|почта=191xx|ориг. аты={{lang-en|Philadelphia}}|lat_deg=39|lat_min=57|lat_sec=11|lat_dir=N|lon_deg=75|lon_min=9|lon_sec=48|lon_dir=W|фотомонтаж={{Фотоджыйыу | photo1a = Philadelphia skyline from South Street Bridge January 2020 (rotate 2 degrees perspective correction crop 4-1).jpg{{!}}Панорама Филадельфии | photo2a = Liberty Bell on display (2022).jpg{{!}}Колокол Свободы | photo2b = Philadelphia City Hall, aerial view, cropped.png{{!}}Филадельфийская ратуша | photo3a = A359, Philadelphia, Pennsylvania, USA, Delancey Street in Society Hill, 2009.JPG{{!}} | photo3b = North facade of College Hall, Penn Campus.jpg{{!}} | photo4a = PhiladelphiaMuseumOfArt2017.jpg{{!}} | photo4b = | photo5a = | photo5b = | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage =}}}} '''Филадельфия''' ({{lang-en|Philadelphia}} {{IPA-en|ˌfɪləˈdɛlfiə|US|En-us-Philadelphia.ogg}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны кюнчыгъыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Пенсильвания]] штатда, [[Делавер (суу)|Делавер]] сууда орналгъан шахар. Адам саны бла АБШ-де 6-чи эмда Пенсильванияда эм уллу шахарды. == Белгиле == 19sxdwu5sem00iqmqtljfi3nizqrlia 124374 124373 2026-06-18T00:35:46Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 124374 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Филадельфия|байракъ=Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg|герб=Seal of Philadelphia, Pennsylvania.svg|тенгизден мийиклик=12|кърал=АБШ|сагъат бёлге=UTC−5:00, UTC−4:00 Джай заман|Къуралгъанды=1682 джылда|Шахар болгъанды=1701 джылда|майдан=369,59|халкъ=1 603 797|саналгъан джыл=2020|басыннганы=4555|агломерация=6 096 120|башчы=Шерелл Паркер|телефон=215, 267|web=https://www.phila.gov/|почта=191xx|ориг. аты={{lang-en|Philadelphia}}|lat_deg=39|lat_min=57|lat_sec=11|lat_dir=N|lon_deg=75|lon_min=9|lon_sec=48|lon_dir=W|фотомонтаж={{Фотоджыйыу | photo1a = Philadelphia skyline from South Street Bridge January 2020 (rotate 2 degrees perspective correction crop 4-1).jpg{{!}}Панорама Филадельфии | photo2a = Liberty Bell on display (2022).jpg{{!}}Колокол Свободы | photo2b = Philadelphia City Hall, aerial view, cropped.png{{!}}Филадельфийская ратуша | photo3a = A359, Philadelphia, Pennsylvania, USA, Delancey Street in Society Hill, 2009.JPG{{!}} | photo3b = North facade of College Hall, Penn Campus.jpg{{!}} | photo4a = PhiladelphiaMuseumOfArt2017.jpg{{!}} | photo4b = | photo5a = | photo5b = | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage =}}}} '''Филадельфия''' ({{lang-en|Philadelphia}} {{IPA-en|ˌfɪləˈdɛlfiə|US|En-us-Philadelphia.ogg}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны кюнчыгъыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Пенсильвания]] штатда, [[Делавер (суу)|Делавер]] сууда орналгъан шахар. Адам саны бла АБШ-де 6-чи эмда Пенсильванияда эм уллу шахарды. == Белгиле == [[Категория:АБШ-ны шахарлары]] [[Категория:Пенсильванияны шахарлары]] [[Категория:Филадельфия]] i4n3p7h2ko33dsuca6c9pe3bcavchw9 124379 124374 2026-06-18T00:41:58Z DarqaviPalladin 4737 124379 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Филадельфия|байракъ=Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg|герб=Seal of Philadelphia, Pennsylvania.svg|тенгизден мийиклик=12|кърал=АБШ|сагъат бёлге=UTC−5:00, UTC−4:00 Джай заман|Къуралгъанды=1682 джылда|Шахар болгъанды=1701 джылда|майдан=369,59|халкъ=1 603 797|саналгъан джыл=2020|басыннганы=4555|агломерация=6 096 120|башчы=Шерелл Паркер|телефон=215, 267|web=https://www.phila.gov/|почта=191xx|ориг. аты={{lang-en|Philadelphia}}|lat_deg=39|lat_min=57|lat_sec=11|lat_dir=N|lon_deg=75|lon_min=9|lon_sec=48|lon_dir=W|фотомонтаж={{Фотоджыйыу | photo1a = Philadelphia skyline from South Street Bridge January 2020 (rotate 2 degrees perspective correction crop 4-1).jpg{{!}}Панорама Филадельфии | photo2a = Liberty Bell on display (2022).jpg{{!}}Колокол Свободы | photo2b = Philadelphia City Hall, aerial view, cropped.png{{!}}Филадельфийская ратуша | photo3a = A359, Philadelphia, Pennsylvania, USA, Delancey Street in Society Hill, 2009.JPG{{!}} | photo3b = North facade of College Hall, Penn Campus.jpg{{!}} | photo4a = PhiladelphiaMuseumOfArt2017.jpg{{!}} | photo4b = | photo5a = | photo5b = | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage =}}|Commons категория=Philadelphia}} '''Филадельфия''' ({{lang-en|Philadelphia}} {{IPA-en|ˌfɪləˈdɛlfiə|US|En-us-Philadelphia.ogg}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны кюнчыгъыш кесегинде, [[Атлантика океан|Атлантика океанны]] джагъасында, [[Пенсильвания]] штатда, [[Делавер (суу)|Делавер]] сууда орналгъан шахар. Адам саны бла АБШ-де 6-чи эмда Пенсильванияда эм уллу шахарды. == Белгиле == [[Категория:АБШ-ны шахарлары]] [[Категория:Пенсильванияны шахарлары]] [[Категория:Филадельфия]] cbtx8le0czp2s8ue5l3pb7k82y8pf76 10 19131 124355 2026-06-18T00:01:08Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: 'html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-main, html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-table, html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-main .thumbcaption { background:inherit !important; color:inherit !important; border-color:#54595d !important } @media (max-width:639px) { .ts-photomontage-main { width:auto !important; float:none !important; text-align:center } .ts-photomontage-table { display:table !important; width:100...' 124355 sanitized-css text/css html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-main, html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-table, html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-main .thumbcaption { background:inherit !important; color:inherit !important; border-color:#54595d !important } @media (max-width:639px) { .ts-photomontage-main { width:auto !important; float:none !important; text-align:center } .ts-photomontage-table { display:table !important; width:100% !important } } /* [[Категория:Шаблоны:Подстраницы CSS]] */ m9t4047fl006y4jw3e52hu4spxotybc 124357 124355 2026-06-18T00:03:04Z DarqaviPalladin 4737 124357 sanitized-css text/css html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-main, html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-table, html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-main .thumbcaption { background:inherit !important; color:inherit !important; border-color:#54595d !important } @media (max-width:639px) { .ts-photomontage-main { width:auto !important; float:none !important; text-align:center } .ts-photomontage-table { display:table !important; width:100% !important } } /* [[Категория:Шаблоны:CSS тюббетлери]] */ 2r0kprq9tigm44q6gv2set3ntdcjoey 124358 124357 2026-06-18T00:03:14Z DarqaviPalladin 4737 124358 sanitized-css text/css html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-main, html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-table, html.skin-theme-clientpref-night .ts-photomontage-main .thumbcaption { background:inherit !important; color:inherit !important; border-color:#54595d !important } @media (max-width:639px) { .ts-photomontage-main { width:auto !important; float:none !important; text-align:center } .ts-photomontage-table { display:table !important; width:100% !important } } /* [[Категория:Шаблоны:CSS тюб бетлери]] */ 4i8e37hz3wa3ia466ryj1bv6tllqxvx 10 19132 124356 2026-06-18T00:01:16Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '<templatestyles src="Шаблон:Фотоджыйыу/styles.css"/>{{#invoke:фотомонтаж|montage}}<noinclude> {{документация}} </noinclude>' 124356 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Фотоджыйыу/styles.css"/>{{#invoke:фотомонтаж|montage}}<noinclude> {{документация}} </noinclude> m2g78axl2agzywci70gvdiwt9dcjx0p 124361 124356 2026-06-18T00:07:18Z DarqaviPalladin 4737 124361 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Шаблон:Фотоджыйыу/styles.css"/>{{#invoke:Фотоджыйыу|montage}}<noinclude> {{документация}} </noinclude> s0hizrlxjdlvng9fbo6jn0ktmk3lrdg 828 19133 124359 2026-06-18T00:06:02Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '-- implements [[template:фотомонтаж]] local p = {} local function isnotempty(s) return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= '' end local function photomontage( frame ) local args = frame:getParent().args local size = tonumber(args['size'] or '200') or 200 local border = tonumber(args['border'] or '1') or 1 local spacing = tonumber(args['spacing'] or '1') or 1 local color = args['color'] or 'black' local color_border = args['color_border'] or 'bla...' 124359 Scribunto text/plain -- implements [[template:фотомонтаж]] local p = {} local function isnotempty(s) return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= '' end local function photomontage( frame ) local args = frame:getParent().args local size = tonumber(args['size'] or '200') or 200 local border = tonumber(args['border'] or '1') or 1 local spacing = tonumber(args['spacing'] or '1') or 1 local color = args['color'] or 'black' local color_border = args['color_border'] or 'black' local position = (args['position'] or ''):lower() local caption = args['text'] or '' local text_background = isnotempty(args['text_background']) and args['text_background'] or '#F8F8FF' local foot_montage = args['foot_montage'] or '' local lastnum = nil local rownum = nil local floatstyle = nil local class = nil if( position == 'left' or position == 'right' or position == 'none') then class = 'float' .. position elseif( position == 'center' or position == 'centre' ) then floatstyle = 'margin-left: auto; margin-right: auto;' end if isnotempty(foot_montage) then local div = mw.html.create('div') div:css('font-size', '95%') :wikitext(foot_montage) foot_montage = '\n' .. tostring(div) end local lettertonumber = { a = '01', b = '02', c = '03', d = '04', e = '05', f = '06', g = '07', h = '08', i = '09', j = '10', k = '11', l = '12', m = '13', n = '14', o = '15', p = '16', q = '17', r = '18', s = '19', t = '20', u = '21', v = '22', w = '23', x = '26', y = '27', z = '28' } local letters = { 'a', 'b', 'c', 'd', 'e', 'f', 'g', 'h', 'i', 'j', 'k', 'l', 'm', 'n', 'o', 'p', 'q', 'r', 's', 't', 'u', 'v', 'w', 'x', 'y', 'z' } -- find all the nonempty photo numbers local photos = {} local photocount = 0 for k, v in pairs( args ) do local i = tonumber(tostring(k):match( '^%s*photo([%d]+)[a-z]%s*$' ) or '0') if( i > 0 and isnotempty(v) ) then local c = lettertonumber[tostring(k):match( '^%s*photo[%d]+([a-z])%s*$' )] table.insert( photos, tonumber(i .. '.' .. c ) ) photocount = photocount + 1 end end -- sort the photo numbers table.sort(photos) -- compute the number of the photos in each row local count = {} lastnum = -1 rownum = 0 for k=1,photocount do local num = math.floor(photos[k]) if(num == lastnum) then count[rownum] = count[rownum] + 1 else rownum = rownum + 1 count[rownum] = 1 end lastnum = num end if(photocount > 0) then -- start table root = mw.html.create('div') root :attr('class', 'ts-photomontage-main') :addClass(class) :css('display', 'table') :css('background-color', color) :css('border-collapse', 'collapse') :css('border', border .. 'px solid ' .. color_border) :css('width', size .. 'px') :cssText(floatstyle) local innercell = root :tag('div') :css('border-top', 0) :css('padding', spacing .. 'px 0 0 ' .. spacing .. 'px') -- loop over the photos lastnum = -1 rownum = 0 local row for k=1,photocount do local num = math.floor(photos[k]) local c = letters[math.floor(0.5 + 100*(photos[k] - num))] if(num ~= lastnum) then rownum = rownum + 1 row = innercell :tag('table') :attr('class', 'ts-photomontage-table') :attr('role', 'presentation') :css('background-color', color) :css('border-collapse', 'collapse') :tag('tr') end local image = string.format( '[[File:%s|%dpx]]', args['photo' .. num .. c], args['size' .. num .. c] or (size - spacing*(count[rownum] - 1))/count[rownum] ) row :tag('td') :css('border-top', 0) :css('padding', '0 ' .. spacing .. 'px ' .. spacing .. 'px ' .. '0') :wikitext(image) lastnum = num end if isnotempty(caption) then root :tag('div') :addClass('thumbcaption') :css('background-color', text_background) :css('font-size', '88%') :wikitext(caption) end -- end table end return tostring(root or '') .. foot_montage end function p.montage( frame ) return photomontage( frame ) end return p exztlheh4xk3xklwjnt8wc06xtj0f39 828 19134 124360 2026-06-18T00:07:10Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '<noinclude> [[Категория:Модулле:Документация]] </noinclude>' 124360 wikitext text/x-wiki <noinclude> [[Категория:Модулле:Документация]] </noinclude> t2fffpqxwfq8cf4f0uyc765xbf4qh19 14 19135 124375 2026-06-18T00:37:24Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain|Филадельфия}} [[Категория:Пенсильванияны шахарларыны категориялары]]' 124375 wikitext text/x-wiki {{catmain|Филадельфия}} [[Категория:Пенсильванияны шахарларыны категориялары]] 8j3y5jna8safckox4k19qbianlzuu7l 14 19136 124376 2026-06-18T00:37:54Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:Пенсильванияны шахарлары]]' 124376 wikitext text/x-wiki [[Категория:Пенсильванияны шахарлары]] mi7j4m7x9w4e391l06gsn1uimvv0xqp 14 19137 124377 2026-06-18T00:39:11Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} {{Commonscat|Cities in Pennsylvania}} [[Категория:АБШ-ны шахарлары|Пенсильвания]] [[Категория:Пенсильванияны географиясы]]' 124377 wikitext text/x-wiki {{catmain}} {{Commonscat|Cities in Pennsylvania}} [[Категория:АБШ-ны шахарлары|Пенсильвания]] [[Категория:Пенсильванияны географиясы]] moayjqatjhmm3clolzf5hij13q61flj 14 19138 124378 2026-06-18T00:39:55Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} {{Commonscat|Geography of Pennsylvania}} [[Категория:АБШ-ны штатларына кёре география|Пенсильвания]] [[Категория:Пенсильвания]]' 124378 wikitext text/x-wiki {{catmain}} {{Commonscat|Geography of Pennsylvania}} [[Категория:АБШ-ны штатларына кёре география|Пенсильвания]] [[Категория:Пенсильвания]] gwmoni0cm8b7pk81f1k7ojoyytbgywd