Википедия krcwiki https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Медиа Къуллукъ Сюзюу Къошулуучу Къошулуучуну сюзюу Википедия Википедия сюзюу Файл Файлны сюзюу MediaWiki MediaWiki-ни сюзюу Шаблон Шаблонну сюзюу Болушлукъ Болушлукъну сюзюу Категория Категорияны сюзюу TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 4082 125594 124959 2026-08-15T12:18:27Z DarqaviPalladin 4737 125594 wikitext text/x-wiki {{Къазауат |conflict ='''АБШ-да граждан къазауат''' |partof = |сурат = [[Файл:American Civil War Montage 2.jpg|300px]] |башлыкъ = '''Сагъат бурулгъаныча: Гётисбергде джесирленнген конфедератла; [[Хиндман форт ючюн сермешиу]], Арканзас; [[Роузкранс, Уильямс Старк|Роузкранс]] [[Стоунз-Риверде сермешиу|Стоунз-Риверде]], Теннесси. |датасы = [[12 апрель]] [[1861]] — [[26 май]] [[1865]] |джери = Асламысы бла къыбыла штатлада. |чуруму = Къул тутхан къыбыла штатланы [[сецессия]]сы. |эсеби = [[Бирлик (АБШ)|Бирликни]] хорламы; [[Къыбыланы реконструкциясы|Реконструкция]]; [[Къул тутууну къурутуу]]. |къаршчы1 = <center>[[Файл:U.S. flag, 34 stars.svg|65px|border]]<br />[[Американы Бирлешген Штатлары]]<br />(Бирлик/Федерация)</center> |къаршчы2 = <center>[[Файл:Flag of the Confederate States of America (March 4, 1865).svg|65px|border]]<br />[[Американы Конфедератив Штатлары]]<br />(Конфедерация)</center> |командир1 = [[Файл:U.S. flag, 34 stars.svg|20px|border]] [[Авраам Линкольн]],<br />[[Файл:Usdowseal.jpg|25px]] [[Улисс Грант]] |командир2 = [[Файл:Flag of the Confederate States of America (March 4, 1865).svg|20px|border]] [[Джефферсон Дэвис]],<br />[[Файл:Battle flag of the US Confederacy.svg|20px|border]] [[Роберт Ли]] |къурманла1 = 360 минг ёлген,<br />275&nbsp;200 джаралы |къурманла2 = 260 минг ёлген,<br />137 минг джаралы }} '''АБШ-да граждан къазауат''' ({{lang-en|American Civil War}}), '''Шимал бла Къыбыланы къазауаты''' — [[Аболиционизм|аболиционист]] штатла ([[Бирлик (АБШ)|Шимал]]) бла 11 [[къул тутуу|къул тутхан]] штатны ([[Американы Конфедератив Штатлары|Къыбыла]]) арасында [[1861]]—[[1865 джыл]]лада бардырылгъан [[къазауат]]ды. Къазауат, [[Самтер форт ючюн сермешиу|Самтер фортха атыу бла]], [[1861 джыл]]ны [[12 апрель|12-чи апрелинде]] башланнганды, [[1865 джыл]]ны [[26-чы май]]ында, генерал К. Смит башчылыкъ этген аскерни джесирлениую бла, бошалгъанды. Къазауатны баргъанында 2 минг чакълы бир сермешиу болгъанды. Бу къазауатда, [[АБШ]]-ны тарихинде къазауат болуб эм кёб къурман берилгенди. == Къазауатны чурумлары == [[XIX ёмюр]]ню биринчи джарымында [[АБШ]]-да эки система къуралгъанды — къыбылада [[къул тутуу]], шималда [[капитализм]]. Бу эки система бир-бирине келишмеген социал-экономика формация болгъандыла. АБШ федерация болгъаны себебли, хар штат кесини политикалыкъ, экономикалыкъ джашауун айры бардыргъанды, интеграция процессле акъыртын баргъандыла. Ол себебден аграр Къыбыла бла индустриял Шимал, экономика джанындан эки айры районнга айырлгъандыла. [[АБШ]]-ны шималына саудюгерле эмда эмигрантланы асламысы джол алгъанды. Бу регионда машина ишлеу, металл джарашдырыу, дженгил [[промышленность|промышленностну]] асламысы орналгъанды. Мында урунуу кючню асламысы эмигрантладан къуралгъанды. Шималда ишчи къолла джетишгендиле, демография болум иги, адамланы джашау дараджаларында джетерли болгъанды. Къыбылада эсе уа болум тамам терсине болгъанды. АБШ Американ-мексикан къазауатны эсебинде къыбылада кёб джерге ие болгъанды. Бу джерледе плантаторла орналгъандыла. Ол себебден Къыбыла, Шималча болмай, аграр регион болгъанды. Алай а былайда бир проблема болгъанды, къыбылада ишчи къол джетишмегенди. Эмигрантланы асламысы Шималгъа баргъандыла, ол себебден [[Африка]]дан [[XVII ёмюр]]ден башлаб негр къулла келтирилгендиле. [[Сецессия]]ны башланырына Къыбыланы акъ халкъыны 1/4 [[къул тутуу|къул тутханды]]. Шималда деменгили [[налог]] политика бардырылгъанды, штатланы бюджетлеринден ачха болушлукъгъа баргъанды. [[Правительство]] негрлени джашауларын къолай этиуде болушлукъ этерге кюрешгенди. Алай а консерватив, джабыкъ Къыбылада болум башха болгъанды, тиширыуланы эмансипациясына тыйыгъычла салыннганды, негрлени акъла бла хакъларын тенг этиу джасакъланнганды. Къыбыланы джашау ангылауларында джерлери, уллу мюлклери болгъан «акъсюек» къауум уллу орун алгъанды. Бу къауум штатланы политикаларында уллу ауурлукъгъа ие болгъандыла. Ала кеслерини мийик джашау дараджаларын тас этмез ючюн болумну тюрлендирирге излемегендиле. Къыбыла [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны аграр къошагъы болгъанды, мында тютюн, шекер къамиш, мамукъ, принч кибик ёсюмлюлюкле битдирилгендиле. Шималгъа Къыбыладан келген сырьё керек болгъанды, артыкъсыз да мамукъ, Къыбылагъа уа Шималны мешиналары керек болгъанды. Ол себебден кёб заманны Къыбыла бла Шимал бир-бирлери бла келишиб джашагъандыла, алай а заман бла орталарында тиклик да ёсе баргъанды. Эм тик сорууланы бири импорт этилген товарлагъа налог болгъанды (Шимал кесини промышленностуну джакълар ючюн налогну мийик этерге излегенди, Къыбыла уа бютеу дуния бла сатыу-алыуну эркин этерге излегенди). Экинчиси, къул проблема (къыбыладан къачыб баргъан къулланы, шималда эркин санаргъа боламыды, Къыбылада эркин негрла болургъа боламыдыла…). Ючюнчюсю, АБШ джангы джерлеге ие бола баргъанды, джангы штатла къурауда къайсы къауумгъа къошуллугъу дау баргъанды — джангы штат эркин штатмы боллукъду, огъесе къул тутхан штатмы боллукъду. Линкольнну властха келиую эмда бютеу джангы штатла эркин штатла боллукъду деб баямлауу, болумну Къыбыла штатлагъа табсыз этгенди, эндигиде къул тутхан штатла азчылыкъ боллукъдула, эмда Конгрессде бютеу соруулада Шималгъа хорлатырыкъдыла кеслерин. == Бирликни чачылыуу == [[Файл:Abraham Lincoln seated, Feb 9, 1864.jpg|thumb|'''Авраам Линкольн''', АБШ-ны 16-чы президенти (1861—1865)]] [[Файл:President-Jefferson-Davis.jpg|thumb|'''Джефферсон Дэвис''', Американы Конфедератив Штатларыны джангыз президенти (1861—1865)]] [[Къул тутуу]]гъа къаршчы болгъан политикалыкъ эмда джамагъат организацияла [[1854 джыл]] [[Республикан партия (АБШ)|Республикан партияны]] къурагъандыла. [[1860 джыл]]да бардырылгъан [[президент]] сайлаулада бу партияны кандидаты [[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольнну]] хорламы, къул тутханлагъа къоркъуу салгъанды эмда [[сецессия]]гъа — Бирликни къурамындан чыгъыугъа келтиргенди. [[1860 джыл]]ны 20-чы декабрында [[Къыбыла Каролина]], биринчи болуб, чыкъгъанды, аны ызындан: * [[Миссисипи (штат)|Миссисипи]] ([[9-чу январь]] [[1861]]), * [[Флорида]] ([[10-чу январь]] [[1861]]), * [[Алабама]] ([[11-чи январь]] [[1861]]), * [[Джорджия]] ([[19-чу январь]] [[1861]]), * [[Луизиана]] ([[26-чы январь]] [[1861]]) чыкъгъандыла. Юристлик джанындан тыйгъыч болмагъанды — [[АБШ-ны Конституциясы]]на кёре чыгъыугъа джасакъ (эркинлик да) болмагъанды. Бу 6 штат [[1861 джыл]]ны февралында джангы кърал — Американы Штатларыны Конфедерациясын къурагъандыла. [[1-чи март]]да [[Техас]] бойсунмазлыгъын баямлагъанды, ол экинчи кюн Конфедерациягъа къошулгъанды, апрель-май айлада: * [[Вирджиния]] (боуйсунмазлыкъ — [[17-чи апрель]] 1861, АКШ-ге кириую — [[7-чи май]] 1861), * [[Арканзас]] (боуйсунмазлыкъ — [[6-чы май]] 1861, АКШ-ге кириую — [[18-чи май]] 1861), * [[Теннесси]] (боуйсунмазлыкъ — [[7-чи май]] 1861, АКШ-ге кириую — [[2-чи июль]] 1861), * [[Шимал Каролина]] (боуйсунмазлыкъ — [[20-чы май]] 1861, АКШ-ге кириую — [[21-чи май]] 1861) штатла да айырылгъандыла. Бу 11 [[АБШ-ны штаты|штат]] конституцияны къабыл этгендиле, эмда кеслерине президент этиб Миссиспиден сенатор [[Дэвис, Джефферсон|Джефферсон Дэвисни]] сайлагъандыла. Конфедерацияны [[ара шахар]]ы Алабамадагъы [[Монтгомери]] болгъанды, Конфедерациягъа Виргиния къошулгъанындан сора — [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмондха]] кёчгенди ара шахар. Бу штатла АБШ-ны джерини 40 % алгъандыла, адам саны 9,1 млн болгъанды, аны ичинде 3,6 млн афроамериканлы. 7-чи октябрда Конфедерацияны къурамына Индей территория киреди, ол территорияны халкъы не Къыбыла штатланы, неда Шимал штатланы джакъламагъанды. Алай а [[къул тутуу]]гъа огъай демегенлери ючюн Конфедерациягъа кирирге оноу этгенди. АКШ-ны Сенаты хар штатдан эки келечи бла къуралгъанды, эмда хар индей [[республика]]дан бир келечи болгъанды (бютеулейда Индей территорияда 5 республика болгъанды — тайпаланы санына кёре: чероки (эм кёб къул тутхан), чокто, крик, чикасо эмда семинол). Сенатда индей келечиле ауаз хакъгъа ие болмагъандыла. Бирликни къурамында 23 штат къалгъанды, аланы ичинде къул тутхан штатла: [[Делавэр]], [[Кентукки]], [[Миссури (штат)|Миссури]] эмда [[Мэриленд]]. [[Вирджиния|Вирджинияны]] талай кюнбатыш округуну адамлары Бирликден чыгъыу оноугъа бойсунмагъандыла, эмда кеслерини власть органларын къураб, [[1863 джыл]]ны июлунда [[АБШ]]-ны къурамына штат болуб алыннгандыла. Бирликни адам саны 22 миллиондан артыкъ болгъанды, аны джеринде промышленностну асламы болгъанды, темир джолланы 70 %, банк хыйсабланы 81 %. == Къазауатны биринчи кёзюую (апрель 1861 — апрель 1863) == [[Файл:Union vs Confederation.png|300px|thumb|Бирлик бла Конфедерация]] === 1861 джылны сермешиулери === Сауутлу уруш [[1961 джыл]]ны 12-чи апрелинде Чарлстон бухтада Самтер форт ючюн сермешиу бла башланнганды. Аннга джууабха президент Линкольн къыбыла штатлада закон тышында къозгъалыу болгъанын баямлаб, бютеу тенгиз джагъасын блокада этеди, аскерге адамланы чакъырады. Аллында джетишим къыбылачыланы джанында болгъанды. Линкольнну инаугурациясына дери огъунакъ бери кёб сауут-саба джыйылгъанды. Къыбылада американ аскерни эм кючлю бёлеклери орналгъандыла, аланы асламысы къыбылачыла джанлы болгъандыла. Шималчыланы къазауатда баш нюзюрлери къралны бирлигин сакълау, къыбылачыланы уа Конфедерацияны эркинлигин танытыу болгъанды. Эки джанны да стратегия планлары бирчаракъ болгъанды — джауну ара шахарын кючлеу, территориясын юлешиу. [[Бул-Ранеде биринчи сермешиу|Биринчи ауур сермешиу]] Вирджинияда, Манассас темир джол станцияны къатында 1861 джылны [[21-чи июль|21-чи июлунда]] болгъанды, иги хазырланалмагъан шималчыланы аскерлери Булл-Ран атлы къулакъны ётюб къыбылачыланы аскерлерине чабхандыла, алай а ызларына ыхтырылыргъа керек къалгъандыла, бу ыхтырылыу артында къачыу бла бошалгъанды. Къачха къазауатны кюнчыгъыш театрында Бирликни иги сауутланнган, инарал (генерал) Дж. Б. Макклелланны башчылыгъында аскери болгъанды. Маккелан 1-чи ноябрдан башлаб бютеу аскерлеге башчы болады, алай а фахмусуз болгъаны себебли бёлеклери 21-чи октябрда, американ ара шахардан узакъ болмай, Боллс-Блаффени къатында къаушатыладыла. Къургъакъда джетишимсизликлеча болмай, тенгизде шималчыланы аскерлери хорламлы болгъандыла, шималчыланы кемелир Конфедерацияны джагъаларын джабыб, тышындан байламланы къыйынлашдыргъандыла. Бу блокаданы заманында, 1861 джылны 8-чи ноябрында шималчыла, къыбылачы эмиссарлары болгъан британ кемени кючлейдиле. Ол кёзюуде [[Уллу Британия]] бла къазаутны ауузуна келедиле. === 1862 джылны сермешиулери === [[Файл:Gatling.gif|thumb|200px|left|Граждан къазауатны заманларындагъы [[Гатлингни пулемёту]]]] [[Файл:CivilWarFifeandDrum.jpg|thumb|left|200px|Бирликни аскерини дауурбасчылары]] [[Файл:Conf dead chancellorsville edit1.jpg|thumb|250px|Чанселорсвиллде сермешиу ёлген конфедератла]] [[Файл:Chickamauga.jpg|thumb|250px|Чикамогада сермешиу. Эм къанлы сермешиуледен бири болгъанды]] [[1862 джыл]]да шималчыла кюнбатыш къазауат театрда хорламлы боладыла. Февраль-апрель айлада генерал [[Грант, Улисс|У. С. Грантны]] аскерлери талай фортну кючлеб, къыбылачыланы Кентуккиден къыстайдыла, андан сора Шайлода ачы сермешиуден сора [[Теннесси]]ни къыбылачыладан ариулайдыла. Джайгъа [[Миссури (штат)|Миссури]] штат кючленеди, Грантны аскерлери Миссисипи бла Алабаманы шимал районларына киредиле. 1862 джылны 25-чи апрелинде генерал Б. Ф. Батлерни бёлеклери бла Д. Фаррагутну кемелерини кючю бла къыбылачылан магъаналы сатыу-алыу эмда стратегия аралыкълары [[Джангы Орлеан]] тюшеди. Кюнчыгъышда, Линкольн «ашыкъмаучу» атагъан, Макклеллан бютеу аскерлени башчылыгъындан къоратылыб [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмондха]] чабыуулгъа атылады. Ол чабыуул бла «Джарымайрымканда компания» башланады. Макдауэлл ауур артиллерия бла адам санны кёблюгюн хайырланыб, тюз адамлагъа заран джетдирмей, къазауатны бир компания бла хорлар акъылда болады. Макдауэлл Ричмондха кюнчыгъышдан чабар акъыл этген заманда, Бирликни башха аскерлери Ричмондха шималдан джюрюрге керек болады. Бу бёлекледе 60 минг аскерчи болгъанды, алай а генерал Джексон 17 минг аскерчиси бла аланы тыяды, бир-бир сермешиуледе уа къаушатхан огъунакъ этиб, Ричмондха иймейди. Апрелни аллында 100 мингден артыкъ шималчы аскер Виргинияны джагъасына десант болуб тюшедиле, терк урууну орнуна, Макклеллан акъыртын аллына баргъанды, къыбылачыла ызларына ыхтырыла башлайдыла, Ричмонд эвакуациягъа хазырлана башлайдыла. Сермешиуледе генерал Джонстон джаралы болады, башчылыкъны къолгъа [[Ли, Роберт Эдвард|Роберт Ли]] алады. Бу сермешиуде биринчи болуб пулемётла да хайырланнгандыла, алай а иги джарашмагъанлары себебли сермешиуню эсеблерине уллу кюч этелмегендиле<ref>http://irukan.googlepages.com/Istoriapulemeta.txt</ref>. Генерал Ли шималчыланы аскерлерин тохтатыб, артдан джарымайрымкандан къыстагъанды (сермешиулени къымылдагъан картасы<ref>https://web.archive.org/web/20121130134046/http://www.historyanimated.com/PeninsulaAnimation.html</ref>). Макклеллан орунундан къоратылады, аны орнуна генерал Поуп салынады. Алай а джангы аскер башчы [[Бул-Ранеде экинчи сермешиу]]де къаушатылады (29-30 август). Ли [[Мэриленд]]ге киреди, аны нюзюрлеринде федерал аскерлени коммуникацияларын кесиб, Вашингтонну къуршоугъа алыр болады. 15-чи сентябрда [[Джексон, Томас Джонатан|Т. Дж. Джексонну]] башчылыгъында аскерле Харперс-Ферриени кючлейдиле. 17-чи сентябрда Шапсбергни къатында 40 минглик аскери бла Лиге 70-минглик шималчы аскер чабады. Бу эм къанлы сермешиуде 4 мингден артыкъ адам ёледи, эки джан да хорлаялмайдыла, алай а Ли ызына ыхтырылыргъа оноу этеди. Макклеллан таукелсизлик этиб, ыхтырылгъан аскерлени ызларындан бармайды. Ол таукелсизлик ючюн орунундан къоратылыб, аны орнуна [[Бернсайд, Эмброуз|Эмброуз Бернсайд]] келеди. [[1862 джыл]]ны [[9-чу март]]ында, Виргинияны джагъаларында, тарихде биринчи кере бронялы кемелени сермешиулери болгъанды. Джылны ахырына Бернсайд Ричмондха джангыдан чабыуул этеди, алай а Ли генералны аскерлери бла тохтатылады. Федерал аскерле къаушатыладыла. Бернсайд андан сора дагъыда бир джетешимсиз манёвр этеди («Балчыкъ марш») андан сора постундан алынады. === Къулланы азаталауну прокламациясы === [[1862 джыл]]ны [[30-чу декабрь|30-чу декабрында]] Линкольн «[[Къулланы азатлауну юсюнден прокламация]]гъа» къол салады. Бютеу къулла азат баямланадыла. Аннга дери Шималны тенгиз блокадасын хыртха уруб тургъан [[Европа]], бу прокламациядан сора Шималны джанын алады. == Къазауатны экинчи кёзюую (май 1863 — апрель 1865) == === 1863 джылны сермешиулери === [[1863 джыл]]ны январында федерал аскерлени башчысына Джозеф Хукер салынады. Ол Ричмондха чабыуулну джангыдан башлайды. Майны аллында [[Чанселорсвиллде сермешиу]] болады, анда 130 минглик шималчы аскерлени 60 минглик къыбылачы аскерле къаушатадыла. Бу сермешиуде алгъан джараларындан генерал [[Джексон, Томас Джонатан|Т. Дж. Джексон]] ёледи. Лини аскерлери уа [[Вашингтон (Колумбия округ)|Вашингтонну]] шималдан ётюб, Пенсильваниягъа киредиле. Июлну аллында юч кюн баргъан [[Геттисбергде сермешиу]]де Лини аскерлери тохтатыладыла, эмда Виргиниягъа ыхтырыладыла, аны бла Бирликни бютеу территориясы къыбылачаладан ариуланады. Ол кюнледе кюнбатыш театрда Грантны аскери Биксберг къаланы алады (4-чю июль). 8-чи июлда генарал Н. Бэнксни аскерлери Луизианада Порт-Хадсонну кючлейдиле, аны бла Миссиспи сууну ёзенини къолгъа алыб, Конфедерацияны эки юлешедиле. Эки хорланыудан сора къыбылачыла тохтаб къалмагъандыла. Сентябрда генерал Брастенни аскерлери, адмирал Розенкрансны Огайо аскерин хорлаб ([[Чикамугада сермешиу]]), къалгъанларын Чаттануга шахарда къуршоугъа алады. Алай а, генерал [[Грант, Улисс|Улисс Грант]] шахарны къуршоуун ачады, артдан а уа Брэггни аскерин къаушатады ([[Чаттанугада сермешиу]]). Чаттатунгада сермешиуледе, тарихде биринчи болуб, [[чыгъаналы темир чыбыкъ]] хайырланнганды. === 1864 джылны сермешиулери === Къазауатда хорлам шималчылагъа кёче башлайды. 1864 джылны компаниясыны планын, ол заманнга Бирликни аскерлерине башчылыкъ этген, [[Грант, Улисс|Грант]] хазырлайды. Баш урууну генерал [[Шерман, Уильям Текумсе|У. Т. Шерманны]] 100 минглик аскери этеди. Ол майда [[Джорджия]]гъа киреди, аллында хар нени къаушатыб, алгъа илтинеди, 2-чи сентябргъа [[Атланта]]гъа киреди. Грант кеси башчылыкъ этген аскер бла Лиге кюнчыгъыш театрда къаршчы чыгъады. [[1864 джыл]]ны [[4-чю май]]ында Грантны 118 минглик аскери чегетледе къыбылачыланы 60 минглик аскери бла тюбешеди. Анда къанлы сермешиу башланады, Грант 18 минг аскерчисин тас этеди, къыбылачылада 8 минг аскерчи ёледи, алай а Грант тохтамайды, [[Спотсильвейн]]ни кючлер ючюн алгъа барады, бу шахар алынса Шимал-виргин аскер [[Ричмонд (Виргиния)|Ричмонданан]] кесиллик боладыла. 8-19 майлада [[Спотсвильвейнде сермешиу]] болады, Грант 18 минг аскерчисин къурман береди, алай а къыбылачыланы бетджанларындан ётелмейди. Эки ыйыкъдан [[Колд-Харборда сермешиу]] болады, ол сермешиу да эсеб бермей, позицион къазауатха кёчедиле. Къыбылачыланы бетджанларын кючлейелмей, Грант бир джаны бла ётюб [[Питтерсберг]]га чыгъыб, аны къуршоугъа алады, бу къоршоулау сау джыл баргъанды. [[Файл:The Peacemakers 1868.jpg|thumb|300px|Джордж Хелини «The Peacemakers» ([[1868]]) сураты. Шерман бла Грант генералла, Линкольн эмда Дэвид Портер адмирал къазауатны ахыр айларына аскер планла этедиле]] Шерман, бёлеклерин 15-чи ноябрда джыйыб белгили «[[тенгизге марш]]ны» башлайды, ол марш аны [[Саванна (Джорджия)|Саваннагъа]] келтиреди, шахар [[1864 джыл]]ны 22-чи декабрында тюшеди. Аскер хорламла, президент сайлаулагъа да тамгъасын салады, Линкольн джангыдан президент болады. === 1865 джылны компаниясы === Шерманны аскерлери [[1-чи февраль|1-чи февралда]] Саваннадан, шималгъа, Грантха болушлукъгъа чыгъадыла. [[Къыбыла Каролина]] аллында болады, аныда кючлеб, 18-чи февралда [[Чарлстон]]ну къолгъа аладыла. Бир айдан Шималны эки аскери Шимал Каролинада тюбейдиле. [[1865 джыл]]ны джазына Грантны аскеринде 115 минг адам болгъанды. Лиде уа къуру 54 минг адам къалгъанды, [[Файв-Фоксдагъы сермешиу]]де дженгилгенинден сора, 1-чи апрелде Питтерсбергни къояды, 2-чи апрелде уа Ричмонду эвакуация этиб башлайды. Сермешиуле бла ызына ыхтырылгъан къыбылачы аскерлени къалгъанлары 1865 джылны 9-чу апрелинде Аппматоксда Грантха джесир тюшедиле. Конфедерацияны аскерини къалгъан бёлеклери сау май айны капитуляция этиб тургъандыла. Дж. Дэвис бла правительствосу тутулгъанындан сора Конфедерацияны ахыры болады. Бу хорламны къурманларына [[Линкольн, Авраам|Линкольнну]] да санаргъада боллукъду. [[1865 джыл]]ны [[14 апрель|14-чю апрелинде]] аны джаралы этедиле, экинчи кюнде кесине келмей ёледи. == АБШ-да граждан къазауатны статистикасы == {| class="standard" style="text-align:right" |-align="center" !rowspan="2"| Къазауат этген къралла !rowspan="2"|Адам саны (1861 джыл) ||rowspan="2"| Мобилизация этилгенлени саны ||rowspan="2"| Ёлгенле ||rowspan="2"| Джаралыла !colspan="3"| Ёлгенле |-align="center" ! Джараладан || Аурууладан || Башха чурумла бла |- |align="left"|'''[[АБШ]]''' ||22 339 968 ||2 803 300<ref>Аладан сермешиулеге къошулгъанла — 2 667 000 солдат.</ref> || 67 058||275 175||43 012 || 194 368 ||54 682<ref>Аладан 24 866 аскерчи джесирде ёлгенди, 24 872 аскерчи къазауат бла байламлы болмагъан чурумла бла ёлгенди .</ref> |- |align="left"|'''[[Американы Конфедератив Штатлары|АКШ]]''' ||9 103 332 ||1 064 200 ||67 000 ||137 000||27 000 || 59 000 ||105 000 |- |align="left"|'''БЮТЕУЛЕЙ''' || '''31 443 300 ''' ||'''3 867 500''' ||'''134 058''' ||'''412 175 ''' ||'''70 012''' ||'''253 368''' ||'''163 796''' |} == Къазауатны эсеблери == * Граждан къазауат АБШ-ны тарихинде эм къанлы къазауат болгъанды (Экинчи дуния къазауатда американлыла, бу къазауатдан эсе аз джан бергендиле). * Шималчыланы къурманлары 360 минг чакълы бир болгъанды, джаралыланы саны 275 мингден артыкъ. Конфедератлада 258 минг ёлю бла 137 минг джаралы. * Къуру АБШ-ны аскер джоюмлары 3 млрд долларгъа джетгендиле. Къазауат аскер техниканы джангы мадарларын кёргюзгенди. Шимал хорламлы болгъанды. * [[Къул тутуу]] [[АБШ-ны Конституциясы]]ны 13-чю тюзетиую бла джасакъланнганды. Ол тюзетиу 1865 джылны 18-чи декабрындан башлаб ишлегенди (къозгъалгъан штатлада къул тутуу эмансипацияны баямлагъан указ бла 1863 джыл огъунакъ джасакъ этилгенди). * Къралда [[промышленность]] бла [[эл мюлк]]ню терк айныууна шартла къуралгъандыла. Къралда оноу шимал-кюнчыгъыш штатланы буржуазиясына кёчгенди. Алай а къазауат бютеу проблемаланы джокъ этмегенди, бир къауум проблемала [[Къыбыланы Реконструкциясы]] бла тюзетилгенди (1877 дери баргъанды), бир къауум проблемала, сёз ючюн, къараланы акъла бла хакъларын тенг этиу, энтда онла бла джылланы тюзетилмей баргъандыла. == Литература == * {{книга|автор=Foote S.|заглавие=The Civil War: A Narrative|место=New York|год=1958—1974|том=1—3}} * {{книга|автор=Boatner M. M.|заглавие=The Civil War Dictionary|место=New York|год=1959}} * {{книга|автор=Nevins A.|заглавие=The War for the Union|место=New York|год=1959—1971|том=1—4}} * {{книга|автор=Long E. B.|заглавие=Civil War Day by Day: An Almanac 1861—1865|место=Garden City|год=1971}} * {{книга|автор=Davies W. C.|заглавие=The Imperial Union: 1861—1865|место=Garden City|год=1982—1986|том=1—3}} * {{книга|автор=McPherson G. M.|заглавие=Battle Cry of Freedom. The Civil War Era|место=New York|год=1988}} * {{книга|автор=Урланис Б. Ц.|заглавие=Войны и народонаселение Европы|место={{М.}}|год=1960}} == Джибериуле == * [http://www.civilwarhome.com/warstats.htm Statistical Summary of America’s Major Wars]{{ref-en}} * [http://users.erols.com/mwhite28/wars19c.htm#ACW Statistics of Wars, Oppressions and Atrocities of the Nineteenth Century (the 1800s). American Civil War (1861—65)]{{ref-en}} * ''Соколов Б. В.'' [http://bibliotekar.ru/encW/100/73.htm Гражданская война в США (1861—1865)]{{ref-ru}} {{refs}} {{викигёзен|American Civil War}} {{сайланнган статья}} [[Категория:Къазауат]] [[Категория:АБШ-ны тарихи]] gtrk8a9kqzkdelche2ntvnos1r5v8lf 0 10535 125602 93199 2026-08-16T11:04:39Z Tawlu 10637 125602 wikitext text/x-wiki [[Файл:Yaroslav Veshin - Na nozh.jpg|thumb|250px|''«Сюнгюге» '', [[Вешин, Ярослав|Ярослав Вешинни]] Балкан къазауатдан сюжет сураты]] '''Балкан къазауатла'''&nbsp;— [[Биринчи дуния къазауат]]ны аллы бла [[1912]]—[[1913]] эм [[1913 джыл]]лада баргъан эки къазауатды. Аны эсебинде балкан къралла тюрклюлени Европадан ыхтыргъандыла. Биринчи къазауат, тюрклюлеге къаршчы халгъа ие болгъанды. [[Балкан бирлик]] ([[Сербия]], [[Черногория Королевство|Черногория]], [[Греция]] эм [[Болгария]]) [[Осман патчахлыкъ]]<nowiki/>ны [[Европа]]да джерлерин сыйырыр мурат этгенди, эмда муратына джетгенди (Тюркде къуру [[Стампыл]] эмда аны тёгерегинде бир бёлге къалгъанды), чабыуул этген Балкан християнла 623-630,000 муслиманланы ёлтюргенле, муслиманланы 27% ёлтюргенле, джерлерин алыб межгитлени килисалагъа ауушдуруб эмда чачыб, Европаны [[Рум Эл]]<nowiki/>ни муслиман тарихни къоратыргъа ючюн. Европаны муслиманлыкъ ючюн катастрофа эди, муслиман тюрклени радикалышды. <ref>[[iarchive:reportofinternat00inteuoft|'''''Report of the International Commission to Inquire into the Causes and Conduct of the Balkan Wars''''' '''(1914)''']] "Зорлукъну мураты къралны толу демографик ауушдуруу эди." ''оригинал (ингил.): "The object of the violent acts... was the complete transformation of the demographic character of the country."''</ref> <ref>[[openlibrary:works/OL3265904W/Death_and_exile|''Death and Exile: The Ethnic Cleansing of Ottoman Muslims, 1821–1922'' by Justin McCarthy (1995)]]. "Балкан къралланы политикалары Осман аскерни хорларгъа ючюн тюл еди, '''ама муслиманланы Европадан толу бла ёмюр къоратыу эди'''. Кърал къуллукчулары уллу муслиман джамагъатланы бирмиллет миллет-къралланы джараштырыу ючюн тыйгъычча кёрдюле." ''оригинал (ингил.): "The policy of the Balkan states was not simply the defeat of the Ottoman army; '''it was the permanent removal of the Muslim population from Europe.''' The state authorities viewed the presence of large Muslim populations as an obstacle to the creation of homogeneous nation-states."''</ref> Хорлагъан къралланы арасында ангылашмазлыкъла джангы къазауатха джол ачханды, бу джол бир джанында Болгария , аннга къаршчы да Сербия, Греция, Румыния, Черногория эмда Тюрк болгъанды. Болгария дженгилгенди, эмда биринчи къазауатда кесине къошхан джерлерини асламысындан къуру къалгъанды, Осман империя эсе [[Эдирне]] бла тёгерегинде бёлгени ызына алгъанды. [[Категория:Тарих]] cyhj1tak1qd510z75er85yyw9je8295 125604 125602 2026-08-16T11:14:48Z Tawlu 10637 125604 wikitext text/x-wiki [[Файл:Revenge map for Ottoman Balkan 1914.jpg|мини|"ИНТИКЪАМ" ("ДЕРТ") башында джазылыб тургъан Осман патчахлыкъда басмаланнган харита муслиманла тас этген джерлени кёгюстюрген.]] [[Файл:Bulgarian soldiers with dead Turkish civilians (Edirne).jpg|мини|250x250пкс|Болгар аскерчиле ала ёлтюрген Тюрк Муслиман адамла бла махтауланыб сурат алыб сюелеле, 1913 джыл, Эдирне.]] '''Балкан къазауатла'''&nbsp;— [[Биринчи дуния къазауат]]ны аллы бла [[1912]]—[[1913]] эм [[1913 джыл]]лада баргъан эки къазауатды. Аны эсебинде балкан къралла тюрклюлени Европадан ыхтыргъандыла. Биринчи къазауат, тюрклюлеге къаршчы халгъа ие болгъанды. [[Балкан бирлик]] ([[Сербия]], [[Черногория Королевство|Черногория]], [[Греция]] эм [[Болгария]]) [[Осман патчахлыкъ]]<nowiki/>ны [[Европа]]да джерлерин сыйырыр мурат этгенди, эмда муратына джетгенди (Тюркде къуру [[Стампыл]] эмда аны тёгерегинде бир бёлге къалгъанды), чабыуул этген Балкан християнла 623-630,000 муслиманланы ёлтюргенле, муслиманланы 27% ёлтюргенле, джерлерин алыб межгитлени килисалагъа ауушдуруб эмда чачыб, Европаны [[Рум Эл]]<nowiki/>ни муслиман тарихни къоратыргъа ючюн. Европаны муслиманлыкъ ючюн катастрофа эди, муслиман тюрклени радикалышды. <ref>[[iarchive:reportofinternat00inteuoft|'''''Report of the International Commission to Inquire into the Causes and Conduct of the Balkan Wars''''' '''(1914)''']] "Зорлукъну мураты къралны толу демографик ауушдуруу эди." ''оригинал (ингил.): "The object of the violent acts... was the complete transformation of the demographic character of the country."''</ref> <ref>[[openlibrary:works/OL3265904W/Death_and_exile|''Death and Exile: The Ethnic Cleansing of Ottoman Muslims, 1821–1922'' by Justin McCarthy (1995)]]. "Балкан къралланы политикалары Осман аскерни хорларгъа ючюн тюл еди, '''ама муслиманланы Европадан толу бла ёмюр къоратыу эди'''. Кърал къуллукчулары уллу муслиман джамагъатланы бирмиллет миллет-къралланы джараштырыу ючюн тыйгъычча кёрдюле." ''оригинал (ингил.): "The policy of the Balkan states was not simply the defeat of the Ottoman army; '''it was the permanent removal of the Muslim population from Europe.''' The state authorities viewed the presence of large Muslim populations as an obstacle to the creation of homogeneous nation-states."''</ref> Хорлагъан къралланы арасында ангылашмазлыкъла джангы къазауатха джол ачханды, бу джол бир джанында Болгария , аннга къаршчы да Сербия, Греция, Румыния, Черногория эмда Тюрк болгъанды. Болгария дженгилгенди, эмда биринчи къазауатда кесине къошхан джерлерини асламысындан къуру къалгъанды, Осман империя эсе [[Эдирне]] бла тёгерегинде бёлгени ызына алгъанды. [[Категория:Тарих]] sqkb840xpmkokck3qzotc2hisaq782h 0 19147 125610 125477 2026-08-16T11:39:07Z DarqaviPalladin 4737 125610 wikitext text/x-wiki [[Файл:March 2026 Official Vice Presidential Portrait of JD Vance.jpg|мини|358x358пкс]] '''Джей Ди Вэнс'''<ref>[https://www.whitehouse.gov/administration/jd-vance/ Джей Ди Вэнс]</ref> ({{Lang-en|JD Vance}}; толу аты — '''Джеймс Дэвид Вэнс''' ({{lang-en|James David Vance}}); туугъан аты — '''Джеймс До́нальд Бо́умен''' ({{Lang-en|James Donald Bowman}}; туугъан [[1984 джыл|1984 джылны]] 2 августда, Мидлтаун, [[Огайо]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда политика уллу къуллукъчу, сатуу алуу ишчи эм публицист, тенгиз джаяу аскерни корпусну ветераны. [[2025 джыл|2025 джылны]] 20 январдан [[Дональд Трамп|Дональд Трампгъа]] нёгер болуб, [[Республикан партия (АБШ)|Республикан партиядан]] АБШ-ны 50-чи вице-президенти. 2023 джылдан 2025 джылгъа дери, Огайо атындан [[АБШ-ны Сенаты|АБШ-ны Сенатында]] олтургъанды. == Белгиле == [[Категория:АБШ-ны вице-президентлери]] [[Категория:Джей Ди Вэнс]] [[Категория:Республикан партияны членлери]] <references />{{АБШ-ны вице-президентлери}} ifz9ixx0tvrlmithpkc6aums903rcj0 0 19151 125598 125454 2026-08-15T12:25:48Z DarqaviPalladin 4737 125598 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Сурат=Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|Суратны суратлауу=Официал сураты (1959)|Аты=Дуайт Дэвид Эйзенхауэр|Туугъан кюню=[[1890 джыл]]ны 14 октябрда|Номери=34|Оригинал аты=Dwight David Eisenhower|Ёлген кюню=[[1968 джыл]]ны 28 мартда|Партиясы=[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партия]]|Башланнганы=[[1953 джыл]]ны 20 январдан|Аягъы=[[1961 джыл]]ны 20 январгъа|Вице-президент=[[Ричард Никсон]]|Алдагъы=[[Гарри Трумэн]]|Эндиги=[[Джон Фицджералд Кеннеди|Джон Кеннеди]]|Окъуу=[[АБШ-ны аскер академиясы]] (Уэст-Пойнт)|Туугъан джери=[[Денисон (Техас)|Денисон]], Грейсон, {{Байракъландырыу|Техас}}|Дини=меннонитлик / пресвитерианизмлик|Юйдеги=[[Мейми Эйзенхауэр]]|Сабийлери=Джон эмда Дэуд|Къол салыу=Dwight D. Eisenhower signature.png|викигёзен=Dwight Eisenhower}} '''Дуайт Дэвид Эйзенхауэр''' ({{lang-en|Dwight David Eisenhower}}, оригинал айтыу — '''''А́йзенхауэр''''', /ˈaɪzənhaʊ.ər/; туугъаны [[1890 джыл|1890 джылны]] 14 октябрда<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/8117200 Президент-генерал.135 лет со дня рождения Дуайта Эйзенхауэра]</ref>, [[Денисон (Техас)|Денисон]], [[Техас]] штат, [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]] — ёлгени [[1968 джыл|1968 джылны]] 28 мартда, [[Вашингтон (Колумбия округ)|Вашингтон]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда аскер къуллукъчу, [[Республикан партия (АБШ)|Республикан партиядан]] АБШ-ны 34-чю [[АБШ-ны президенти|президенти]] (1953—1961). АБШ-ны аскерни енералы (1944). АБШ-ны аскерни штабны башчисы (1945—1948). [[Экинчи дуния къазауат|Экинчи дуния къазауатны]] уллу аскер башчыладан бириси. 1944—1945 джыллада аскер башчи болуб Кюнбатыш фронтда бютеулеу союздагъы нёгерлени аскерлеге башчылыкъ эткенди эмда 1944 джылда Нормандияда болгъан "Д кюн" операцияны командиры болгъанды. 1951—1952 джыллада Европада бирлешген кючлени тамада аскер башчы. == Белгиле == [[Категория:АБШ-ны президентлери]] [[Категория:Дуайт Эйзенхауэр]] [[Категория:Республикан партияны членлери]] <references /> {{АБШ-ны президентлери}} tlmfey1kbsxx6hynyydbtvrp48w7pow 0 19394 125584 125570 2026-08-15T12:01:15Z Tawlu 10637 #article-section-source-editor 125584 wikitext text/x-wiki {{Инсан|Аты=Мухаммад бин Абдуллах|фото=Muhammad Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg|фотону юсюнден=[[Набауи Межгит]]де джазылгъаныча файгъамбарны аты|туугъан джери=[[Меккя]]|туугъан датасы=[[Рабиул аууал]] 53 хиджрагъа дери Апрел [[571]]|ёлген датасы=Рабиул аууал 11 хиджрадан сора Ийюн 632|ёлген джери=[[Медина]]|ёлгенинде джыл саны=63|миллети=[[Арабла|Араб]], [[Къурайш]]ны [[Бану Хашим]] тукъум|джашагъан джери=Набауи Межгитде Айшатны юйю|бийчеси=[[Хадиджа]], [[Сауда]], [[Айшат]], [[Хафса]], [[Зайнаб бинт Хузайма]], [[Умм Салямат]], [[Зайнаб бинт Джахш]], [[Джууайрият]], [[Умм Хабибат]], [[Сафият]], [[Маймунат]]|сабийлери=Уланла: [[Къасым]], [[Абдуллах]], [[Ибрахим]] Къызла: [[Зайнаб]], [[Рукъыйат]], [[Умм Кульсум]] эмда [[Фатимат]].|Оригинал аты=أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ|мансабы=сюрюучю, саудюгер, Аллахны келичиси, дауачы, аскерчи бла аскербашчы|юйдегиси=анасы: [[Аминат бинт Вахб]] атасы: [[Абдуллах бин Абдулмуталиб]]}} '''Абулкъасым Мухаммад бин Абдуллах бин Абдулмуталиб ал-Къураши ал-Хашими''' ([[Араб тил|арабча]]: '''أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ''') (53 джылны рабиул аууал х.д. - 11 джылны рабиул аууал х.с. огъесе апрел 571 - ийюн 632) [[Ислам|Исламда]] инсанлыкъка бла джинликке [[Аллах]]<nowiki/>ны келечиси, аламланы хар [[файгъамбар]] дауат этген [[Таухид]]ге къайтырыргъа ючюн келген, файгъамбарладан ахыр эмда джаратылгъанладан энъ сыйлы, бир гюнах этмеген адамды. <ref> https://www.britannica.com/biography/Muhammad</ref> Атын айтсала "саллаллаху алейхи уасаллам" дейле, бир заманлада "уаалихи" бла "уасахбихи" къошуб, [[Къуран|Къуранда]] бла [[Сюннет|Сюннетде]] келген джорукълагъа кёре <ref> [[https://quran.com/al-ahzab/56|Къуран 33:56]] </ref>. Мухаммад файгъамбар муслиманланы джюреклерине, адабларына, адетлерине бла ахлакъларына кёб тазалау этди, муслиманла да аны быртда сюйедиле, сюймекликлери тюрлю тюрлю затлада белгили болду. мисал ючюн [[Хадис|хадислени]] джыйылгъаны бла сакълауу, энтда бир бир адамла аны туугъан кюню байрам этеле. Мухаммад файгъамбар [[Арабистан|Арабистанны]] бир Ислам къралгъа бла низамгъа джыйды, ол [[Джахиллик|джахил]] джерледе Аллах берген Къуран бла Сюннет бла хукумат этди.<ref> [[https://archive.org/download/THEFIRSTWRITTENCONSTITUTIONOFTHEWORLD/THE%20FIRST%20WRITTEN%20CONSTITUTION%20OF%20THE%20WORLD.pdf|Muhammad Hamidullah: The First Written Constitution in the World]] (1968) </ref><ref> [[https://archive.org/details/earlyislamicconq0000donn|Fred Donner: The Early Islamic Conquests (Princeton University Press)]] (1982)</ref> [[Меккя]]да тууду, [[Пилни джылы|Пилни джылында]], [[Хиджра орузлама|хиджрагъа дери]] элли ючюнчю джылда, миляди орузламада 570нчи огъэсе 571нчи джылда, [[рабиул аууал]] айда, атасы болмагъан ёксюз болуб тууду, анасыны да сабийлигинде уахтысы келди, андан сора [[Абу Талиб]] деген атасыны къарнашы бла ёсдю. ==Сийрасыны манбалары== Файгъамбарны сийрасыны (джашау тарихини) манбалары (чыкъкан джерлери) барла сийра манбасыз, иснатсыз болмаз ючюн. Манбалары: ===Къуран=== Аллах Тааланы Келамында, [[Къуран]]да, файгъамбарны сийрасындан, джашауундан юсюнден бир талай сёзле барла, масалан ал-Муджадиля бла ал-Мумтахана суралада, башха да суралада, масала: <blockquote> إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَٱسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّى مُمِدُّكُم بِأَلْفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ مُرْدِفِينَ ٩ Сиз Раббыгъыздан тилеген замандан сора Ол сизге "Мен сизге бир минг бир бирини ызынгыдан келген мёлек бла болушурма" деб джууаб берди. - Къуран, ал-Анфал сура, 9нчу аят <ref> https://quran.com/ru/%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B8/9</ref> </blockquote> Бу аятда Аллах Таала [[Бадр уруш]]ну юсюнден айтды, Бадр уруш а уа Файгъамбарны ﷺ джашауундан бир болгъан затны. Аллай кибик аятла кёбле Аллах Тааланы [[Къуран|Китабында]]. ===Сюннет=== [[File:Fathul_Bari_bisyarhi_Shahih_al-Bukhari_Imam_Khairul_Annas_(2).JPG]] '''[[Сюннет]]''', [[хадис]] – файгъамбарны сийрасыны эм уллу бла толу манбасыды, файгъамбарны ﷺ хар джашауунда болгъан затны юсюнден айтхан бир манбады. [[Сюнни]] муслиманлагъа кёре [[Сахихул-Бухари]], [[Сахих Муслим]], [[Муснад]] бла башха китабла эм керти хадислени джыйдыла, [[шии]]леге кёре уа Аль-Кафи бла башха китабла. ===Шимаил китабла=== ===Башха манбала=== ==Насабы== Толу аты: Абулкъасым (Къасымны атасы) Мухаммад бин Абдиллях бин Абдилмуталиб (аны аты Шейбе) бин Хашим (аны аты Амру) бин Абдилманаф (аны аты ал-Мугъыйра) бин Каза (аны аты Зайд) бин Киляб бин Мурра бин Кя'б бин Лууайй бин Гъалиб бин Фахр бин Малик бин ан-Назыр (аны аты Кайс) бин Курайш бин Кинана бин Хузейма бин Мудрика (аны аты 'Амир) бин Илияс бин Музыр бин Назар бин Ма'д бин 'Аднан бин Исмайыл бин Ибрахим. ==Уахыйгъа дери джашауу== [[Категория:Исламда файгъамбарла]] [[Категория:Тарихде 100 эм белгили адамла]] [[Категория:Ислам]] 8wxxr0278hnyzjp0vkjipcod6itlgm0 125586 125584 2026-08-15T12:03:23Z Tawlu 10637 #article-section-source-editor 125586 wikitext text/x-wiki {{Инсан|Аты=Мухаммад бин Абдуллах|фото=Muhammad Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg|фотону юсюнден=[[Набауи Межгит]]де джазылгъаныча файгъамбарны аты|туугъан джери=[[Меккя]]|туугъан датасы=[[Рабиул аууал]] 53 хиджрагъа дери Апрел [[571]]|ёлген датасы=Рабиул аууал 11 хиджрадан сора Ийюн 632|ёлген джери=[[Медина]]|ёлгенинде джыл саны=63|миллети=[[Арабла|Араб]], [[Къурайш]]ны [[Бану Хашим]] тукъум|джашагъан джери=Набауи Межгитде Айшатны юйю|бийчеси=[[Хадиджа]], [[Сауда]], [[Айшат]], [[Хафса]], [[Зайнаб бинт Хузайма]], [[Умм Салямат]], [[Зайнаб бинт Джахш]], [[Джууайрият]], [[Умм Хабибат]], [[Сафият]], [[Маймунат]]|сабийлери=Уланла: [[Къасым]], [[Абдуллах]], [[Ибрахим]] Къызла: [[Зайнаб]], [[Рукъыйат]], [[Умм Кульсум]] эмда [[Фатимат]].|Оригинал аты=أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ|мансабы=сюрюучю, саудюгер, Аллахны келичиси, дауачы, аскерчи бла аскербашчы|юйдегиси=анасы: [[Аминат бинт Вахб]] атасы: [[Абдуллах бин Абдулмуталиб]]}} '''Абулкъасым Мухаммад бин Абдуллах бин Абдулмуталиб ал-Къураши ал-Хашими''' ([[Араб тил|арабча]]: '''أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ''') (53 джылны рабиул аууал х.д. - 11 джылны рабиул аууал х.с. огъесе апрел 571 - ийюн 632) [[Ислам|Исламда]] инсанлыкъка бла джинликке [[Аллах]]<nowiki/>ны келечиси, аламланы хар [[файгъамбар]] дауат этген [[Таухид]]ге къайтырыргъа ючюн келген, файгъамбарладан ахыр эмда джаратылгъанладан энъ сыйлы, бир гюнах этмеген адамды. <ref> https://www.britannica.com/biography/Muhammad</ref> Атын айтсала "саллаллаху алейхи уасаллам" дейле, бир заманлада "уаалихи" бла "уасахбихи" къошуб, [[Къуран|Къуранда]] бла [[Сюннет|Сюннетде]] келген джорукълагъа кёре <ref> [[https://quran.com/al-ahzab/56|Къуран 33:56]] </ref>. Мухаммад файгъамбар муслиманланы джюреклерине, адабларына, адетлерине бла ахлакъларына кёб тазалау этди, муслиманла да аны быртда сюйедиле, сюймекликлери тюрлю тюрлю затлада белгили болду. мисал ючюн [[Хадис|хадислени]] джыйылгъаны бла сакълауу, энтда бир бир адамла аны туугъан кюню байрам этеле. Мухаммад файгъамбар [[Арабистан|Арабистанны]] бир Ислам къралгъа бла низамгъа джыйды, ол [[Джахиллик|джахил]] джерледе Аллах берген Къуран бла Сюннет бла хукумат этди.<ref> [[https://archive.org/download/THEFIRSTWRITTENCONSTITUTIONOFTHEWORLD/THE%20FIRST%20WRITTEN%20CONSTITUTION%20OF%20THE%20WORLD.pdf|Muhammad Hamidullah: The First Written Constitution in the World]] (1968) </ref><ref> [[https://archive.org/details/earlyislamicconq0000donn|Fred Donner: The Early Islamic Conquests (Princeton University Press)]] (1982)</ref> [[Меккя]]да тууду, [[Пилни джылы|Пилни джылында]], [[Хиджра орузлама|хиджрагъа дери]] элли ючюнчю джылда, миляди орузламада 570нчи огъэсе 571нчи джылда, [[рабиул аууал]] айда, атасы болмагъан ёксюз болуб тууду, анасыны да сабийлигинде уахтысы келди, андан сора [[Абу Талиб]] деген атасыны къарнашы бла ёсдю. ==Сийрасыны манбалары== Файгъамбарны сийрасыны (джашау тарихини) манбалары (чыкъкан джерлери) барла сийра манбасыз, иснатсыз болмаз ючюн. Манбалары: ===Къуран=== Аллах Тааланы Келамында, [[Къуран]]да, файгъамбарны сийрасындан, джашауундан юсюнден бир талай сёзле барла, масалан ал-Муджадиля бла ал-Мумтахана суралада, башха да суралада, масала: <blockquote> إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَٱسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّى مُمِدُّكُم بِأَلْفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ مُرْدِفِينَ ٩ Сиз Раббыгъыздан тилеген замандан сора Ол сизге "Мен сизге бир минг бир бирини ызынгыдан келген мёлек бла болушурма" деб джууаб берди. - Къуран, ал-Анфал сура, 9нчу аят <ref> https://quran.com/ru/трофеи/9</ref> </blockquote> Бу аятда Аллах Таала [[Бадр уруш]]ну юсюнден айтды, Бадр уруш а уа Файгъамбарны ﷺ джашауундан бир болгъан затны. Аллай кибик аятла кёбле Аллах Тааланы [[Къуран|Китабында]]. ===Сюннет=== [[File:Fathul_Bari_bisyarhi_Shahih_al-Bukhari_Imam_Khairul_Annas_(2).JPG|left|Фатхул-Бари би-шархи Сахихул-Бухари, Сахихул-Бухарины эм белгили шархы]] '''[[Сюннет]]''', [[хадис]] – файгъамбарны сийрасыны эм уллу бла толу манбасыды, файгъамбарны ﷺ хар джашауунда болгъан затны юсюнден айтхан бир манбады. [[Сюнни]] муслиманлагъа кёре [[Сахихул-Бухари]], [[Сахих Муслим]], [[Муснад]] бла башха китабла эм керти хадислени джыйдыла, [[шии]]леге кёре уа Аль-Кафи бла башха китабла. ===Шимаил китабла=== ===Башха манбала=== ==Насабы== Толу аты: Абулкъасым (Къасымны атасы) Мухаммад бин Абдиллях бин Абдилмуталиб (аны аты Шейбе) бин Хашим (аны аты Амру) бин Абдилманаф (аны аты ал-Мугъыйра) бин Каза (аны аты Зайд) бин Киляб бин Мурра бин Кя'б бин Лууайй бин Гъалиб бин Фахр бин Малик бин ан-Назыр (аны аты Кайс) бин Курайш бин Кинана бин Хузейма бин Мудрика (аны аты 'Амир) бин Илияс бин Музыр бин Назар бин Ма'д бин 'Аднан бин Исмайыл бин Ибрахим. ==Уахыйгъа дери джашауу== [[Категория:Исламда файгъамбарла]] [[Категория:Тарихде 100 эм белгили адамла]] [[Категория:Ислам]] tey9biv1uhdyxcukc0spanlv671cmbo 125587 125586 2026-08-15T12:03:42Z Tawlu 10637 #article-section-source-editor 125587 wikitext text/x-wiki {{Инсан|Аты=Мухаммад бин Абдуллах|фото=Muhammad Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg|фотону юсюнден=[[Набауи Межгит]]де джазылгъаныча файгъамбарны аты|туугъан джери=[[Меккя]]|туугъан датасы=[[Рабиул аууал]] 53 хиджрагъа дери Апрел [[571]]|ёлген датасы=Рабиул аууал 11 хиджрадан сора Ийюн 632|ёлген джери=[[Медина]]|ёлгенинде джыл саны=63|миллети=[[Арабла|Араб]], [[Къурайш]]ны [[Бану Хашим]] тукъум|джашагъан джери=Набауи Межгитде Айшатны юйю|бийчеси=[[Хадиджа]], [[Сауда]], [[Айшат]], [[Хафса]], [[Зайнаб бинт Хузайма]], [[Умм Салямат]], [[Зайнаб бинт Джахш]], [[Джууайрият]], [[Умм Хабибат]], [[Сафият]], [[Маймунат]]|сабийлери=Уланла: [[Къасым]], [[Абдуллах]], [[Ибрахим]] Къызла: [[Зайнаб]], [[Рукъыйат]], [[Умм Кульсум]] эмда [[Фатимат]].|Оригинал аты=أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ|мансабы=сюрюучю, саудюгер, Аллахны келичиси, дауачы, аскерчи бла аскербашчы|юйдегиси=анасы: [[Аминат бинт Вахб]] атасы: [[Абдуллах бин Абдулмуталиб]]}} '''Абулкъасым Мухаммад бин Абдуллах бин Абдулмуталиб ал-Къураши ал-Хашими''' ([[Араб тил|арабча]]: '''أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ''') (53 джылны рабиул аууал х.д. - 11 джылны рабиул аууал х.с. огъесе апрел 571 - ийюн 632) [[Ислам|Исламда]] инсанлыкъка бла джинликке [[Аллах]]<nowiki/>ны келечиси, аламланы хар [[файгъамбар]] дауат этген [[Таухид]]ге къайтырыргъа ючюн келген, файгъамбарладан ахыр эмда джаратылгъанладан энъ сыйлы, бир гюнах этмеген адамды. <ref> https://www.britannica.com/biography/Muhammad</ref> Атын айтсала "саллаллаху алейхи уасаллам" дейле, бир заманлада "уаалихи" бла "уасахбихи" къошуб, [[Къуран|Къуранда]] бла [[Сюннет|Сюннетде]] келген джорукълагъа кёре <ref> [[https://quran.com/al-ahzab/56|Къуран 33:56]] </ref>. Мухаммад файгъамбар муслиманланы джюреклерине, адабларына, адетлерине бла ахлакъларына кёб тазалау этди, муслиманла да аны быртда сюйедиле, сюймекликлери тюрлю тюрлю затлада белгили болду. мисал ючюн [[Хадис|хадислени]] джыйылгъаны бла сакълауу, энтда бир бир адамла аны туугъан кюню байрам этеле. Мухаммад файгъамбар [[Арабистан|Арабистанны]] бир Ислам къралгъа бла низамгъа джыйды, ол [[Джахиллик|джахил]] джерледе Аллах берген Къуран бла Сюннет бла хукумат этди.<ref> [[https://archive.org/download/THEFIRSTWRITTENCONSTITUTIONOFTHEWORLD/THE%20FIRST%20WRITTEN%20CONSTITUTION%20OF%20THE%20WORLD.pdf|Muhammad Hamidullah: The First Written Constitution in the World]] (1968) </ref><ref> [[https://archive.org/details/earlyislamicconq0000donn|Fred Donner: The Early Islamic Conquests (Princeton University Press)]] (1982)</ref> [[Меккя]]да тууду, [[Пилни джылы|Пилни джылында]], [[Хиджра орузлама|хиджрагъа дери]] элли ючюнчю джылда, миляди орузламада 570нчи огъэсе 571нчи джылда, [[рабиул аууал]] айда, атасы болмагъан ёксюз болуб тууду, анасыны да сабийлигинде уахтысы келди, андан сора [[Абу Талиб]] деген атасыны къарнашы бла ёсдю. ==Сийрасыны манбалары== Файгъамбарны сийрасыны (джашау тарихини) манбалары (чыкъкан джерлери) барла сийра манбасыз, иснатсыз болмаз ючюн. Манбалары: ===Къуран=== Аллах Тааланы Келамында, [[Къуран]]да, файгъамбарны сийрасындан, джашауундан юсюнден бир талай сёзле барла, масалан ал-Муджадиля бла ал-Мумтахана суралада, башха да суралада, масала: <blockquote> إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَٱسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّى مُمِدُّكُم بِأَلْفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ مُرْدِفِينَ ٩ Сиз Раббыгъыздан тилеген замандан сора Ол сизге "Мен сизге бир минг бир бирини ызынгыдан келген мёлек бла болушурма" деб джууаб берди. - Къуран, ал-Анфал сура, 9нчу аят <ref> https://quran.com/ru/трофеи/9</ref> </blockquote> Бу аятда Аллах Таала [[Бадр уруш]]ну юсюнден айтды, Бадр уруш а уа Файгъамбарны ﷺ джашауундан бир болгъан затны. Аллай кибик аятла кёбле Аллах Тааланы [[Къуран|Китабында]]. ===Сюннет=== [[Файл:Fathul_Bari_bisyarhi_Shahih_al-Bukhari_Imam_Khairul_Annas_(2).JPG|left|Фатхул-Бари би-шархи Сахихул-Бухари, Сахихул-Бухарины эм белгили шархы]] '''[[Сюннет]]''', [[хадис]] – файгъамбарны сийрасыны эм уллу бла толу манбасыды, файгъамбарны ﷺ хар джашауунда болгъан затны юсюнден айтхан бир манбады. [[Сюнни]] муслиманлагъа кёре [[Сахихул-Бухари]], [[Сахих Муслим]], [[Муснад]] бла башха китабла эм керти хадислени джыйдыла, [[шии]]леге кёре уа Аль-Кафи бла башха китабла. ===Шимаил китабла=== ===Башха манбала=== ==Насабы== Толу аты: Абулкъасым (Къасымны атасы) Мухаммад бин Абдиллях бин Абдилмуталиб (аны аты Шейбе) бин Хашим (аны аты Амру) бин Абдилманаф (аны аты ал-Мугъыйра) бин Каза (аны аты Зайд) бин Киляб бин Мурра бин Кя'б бин Лууайй бин Гъалиб бин Фахр бин Малик бин ан-Назыр (аны аты Кайс) бин Курайш бин Кинана бин Хузейма бин Мудрика (аны аты 'Амир) бин Илияс бин Музыр бин Назар бин Ма'д бин 'Аднан бин Исмайыл бин Ибрахим. ==Уахыйгъа дери джашауу== [[Категория:Исламда файгъамбарла]] [[Категория:Тарихде 100 эм белгили адамла]] [[Категория:Ислам]] 1u88aa5xt8fqg011zgzgvbwr7hzfw62 125588 125587 2026-08-15T12:04:23Z Tawlu 10637 #article-section-source-editor 125588 wikitext text/x-wiki {{Инсан|Аты=Мухаммад бин Абдуллах|фото=Muhammad Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg|фотону юсюнден=[[Набауи Межгит]]де джазылгъаныча файгъамбарны аты|туугъан джери=[[Меккя]]|туугъан датасы=[[Рабиул аууал]] 53 хиджрагъа дери Апрел [[571]]|ёлген датасы=Рабиул аууал 11 хиджрадан сора Ийюн 632|ёлген джери=[[Медина]]|ёлгенинде джыл саны=63|миллети=[[Арабла|Араб]], [[Къурайш]]ны [[Бану Хашим]] тукъум|джашагъан джери=Набауи Межгитде Айшатны юйю|бийчеси=[[Хадиджа]], [[Сауда]], [[Айшат]], [[Хафса]], [[Зайнаб бинт Хузайма]], [[Умм Салямат]], [[Зайнаб бинт Джахш]], [[Джууайрият]], [[Умм Хабибат]], [[Сафият]], [[Маймунат]]|сабийлери=Уланла: [[Къасым]], [[Абдуллах]], [[Ибрахим]] Къызла: [[Зайнаб]], [[Рукъыйат]], [[Умм Кульсум]] эмда [[Фатимат]].|Оригинал аты=أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ|мансабы=сюрюучю, саудюгер, Аллахны келичиси, дауачы, аскерчи бла аскербашчы|юйдегиси=анасы: [[Аминат бинт Вахб]] атасы: [[Абдуллах бин Абдулмуталиб]]}} '''Абулкъасым Мухаммад бин Абдуллах бин Абдулмуталиб ал-Къураши ал-Хашими''' ([[Араб тил|арабча]]: '''أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ''') (53 джылны рабиул аууал х.д. - 11 джылны рабиул аууал х.с. огъесе апрел 571 - ийюн 632) [[Ислам|Исламда]] инсанлыкъка бла джинликке [[Аллах]]<nowiki/>ны келечиси, аламланы хар [[файгъамбар]] дауат этген [[Таухид]]ге къайтырыргъа ючюн келген, файгъамбарладан ахыр эмда джаратылгъанладан энъ сыйлы, бир гюнах этмеген адамды. <ref> https://www.britannica.com/biography/Muhammad</ref> Атын айтсала "саллаллаху алейхи уасаллам" дейле, бир заманлада "уаалихи" бла "уасахбихи" къошуб, [[Къуран|Къуранда]] бла [[Сюннет|Сюннетде]] келген джорукълагъа кёре <ref> [[https://quran.com/al-ahzab/56|Къуран 33:56]] </ref>. Мухаммад файгъамбар муслиманланы джюреклерине, адабларына, адетлерине бла ахлакъларына кёб тазалау этди, муслиманла да аны быртда сюйедиле, сюймекликлери тюрлю тюрлю затлада белгили болду. мисал ючюн [[Хадис|хадислени]] джыйылгъаны бла сакълауу, энтда бир бир адамла аны туугъан кюню байрам этеле. Мухаммад файгъамбар [[Арабистан|Арабистанны]] бир Ислам къралгъа бла низамгъа джыйды, ол [[Джахиллик|джахил]] джерледе Аллах берген Къуран бла Сюннет бла хукумат этди.<ref> [[https://archive.org/download/THEFIRSTWRITTENCONSTITUTIONOFTHEWORLD/THE%20FIRST%20WRITTEN%20CONSTITUTION%20OF%20THE%20WORLD.pdf|Muhammad Hamidullah: The First Written Constitution in the World]] (1968) </ref><ref> [[https://archive.org/details/earlyislamicconq0000donn|Fred Donner: The Early Islamic Conquests (Princeton University Press)]] (1982)</ref> [[Меккя]]да тууду, [[Пилни джылы|Пилни джылында]], [[Хиджра орузлама|хиджрагъа дери]] элли ючюнчю джылда, миляди орузламада 570нчи огъэсе 571нчи джылда, [[рабиул аууал]] айда, атасы болмагъан ёксюз болуб тууду, анасыны да сабийлигинде уахтысы келди, андан сора [[Абу Талиб]] деген атасыны къарнашы бла ёсдю. ==Сийрасыны манбалары== Файгъамбарны сийрасыны (джашау тарихини) манбалары (чыкъкан джерлери) барла сийра манбасыз, иснатсыз болмаз ючюн. Манбалары: ===Къуран=== Аллах Тааланы Келамында, [[Къуран]]да, файгъамбарны сийрасындан, джашауундан юсюнден бир талай сёзле барла, масалан ал-Муджадиля бла ал-Мумтахана суралада, башха да суралада, масала: <blockquote> إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَٱسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّى مُمِدُّكُم بِأَلْفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ مُرْدِفِينَ ٩ Сиз Раббыгъыздан тилеген замандан сора Ол сизге "Мен сизге бир минг бир бирини ызынгыдан келген мёлек бла болушурма" деб джууаб берди. - Къуран, ал-Анфал сура, 9нчу аят <ref> https://quran.com/ru/трофеи/9</ref> </blockquote> Бу аятда Аллах Таала [[Бадр уруш]]ну юсюнден айтды, Бадр уруш а уа Файгъамбарны ﷺ джашауундан бир болгъан затны. Аллай кибик аятла кёбле Аллах Тааланы [[Къуран|Китабында]]. ===Сюннет=== [[Файл:Fathul_Bari_bisyarhi_Shahih_al-Bukhari_Imam_Khairul_Annas_(2).JPG|thumb|left|Фатхул-Бари би-шархи Сахихул-Бухари, Сахихул-Бухарины эм белгили шархы]] '''[[Сюннет]]''', [[хадис]] – файгъамбарны сийрасыны эм уллу бла толу манбасыды, файгъамбарны ﷺ хар джашауунда болгъан затны юсюнден айтхан бир манбады. [[Сюнни]] муслиманлагъа кёре [[Сахихул-Бухари]], [[Сахих Муслим]], [[Муснад]] бла башха китабла эм керти хадислени джыйдыла, [[шии]]леге кёре уа Аль-Кафи бла башха китабла. ===Шимаил китабла=== ===Башха манбала=== ==Насабы== Толу аты: Абулкъасым (Къасымны атасы) Мухаммад бин Абдиллях бин Абдилмуталиб (аны аты Шейбе) бин Хашим (аны аты Амру) бин Абдилманаф (аны аты ал-Мугъыйра) бин Каза (аны аты Зайд) бин Киляб бин Мурра бин Кя'б бин Лууайй бин Гъалиб бин Фахр бин Малик бин ан-Назыр (аны аты Кайс) бин Курайш бин Кинана бин Хузейма бин Мудрика (аны аты 'Амир) бин Илияс бин Музыр бин Назар бин Ма'д бин 'Аднан бин Исмайыл бин Ибрахим. ==Уахыйгъа дери джашауу== [[Категория:Исламда файгъамбарла]] [[Категория:Тарихде 100 эм белгили адамла]] [[Категория:Ислам]] 6uehioueom7prmcgyetar1p4piqyxwx 125599 125588 2026-08-15T12:29:25Z Tawlu 10637 #article-section-source-editor 125599 wikitext text/x-wiki {{Инсан|Аты=Мухаммад бин Абдуллах|фото=Muhammad Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg|фотону юсюнден=[[Набауи Межгит]]де джазылгъаныча файгъамбарны аты|туугъан джери=[[Меккя]]|туугъан датасы=[[Рабиул аууал]] 53 хиджрагъа дери Апрел [[571]]|ёлген датасы=Рабиул аууал 11 хиджрадан сора Ийюн 632|ёлген джери=[[Медина]]|ёлгенинде джыл саны=63|миллети=[[Арабла|Араб]], [[Къурайш]]ны [[Бану Хашим]] тукъум|джашагъан джери=Набауи Межгитде Айшатны юйю|бийчеси=[[Хадиджа]], [[Сауда]], [[Айшат]], [[Хафса]], [[Зайнаб бинт Хузайма]], [[Умм Салямат]], [[Зайнаб бинт Джахш]], [[Джууайрият]], [[Умм Хабибат]], [[Сафият]], [[Маймунат]]|сабийлери=Уланла: [[Къасым]], [[Абдуллах]], [[Ибрахим]] Къызла: [[Зайнаб]], [[Рукъыйат]], [[Умм Кульсум]] эмда [[Фатимат]].|Оригинал аты=أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ|мансабы=сюрюучю, саудюгер, Аллахны келичиси, дауачы, аскерчи бла аскербашчы|юйдегиси=анасы: [[Аминат бинт Вахб]] атасы: [[Абдуллах бин Абдулмуталиб]]}} '''Абулкъасым Мухаммад бин Абдуллах бин Абдулмуталиб ал-Къураши ал-Хашими''' ([[Араб тил|арабча]]: '''أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ''') (53 джылны рабиул аууал х.д. - 11 джылны рабиул аууал х.с. огъесе апрел 571 - ийюн 632) [[Ислам|Исламда]] инсанлыкъка бла джинликке [[Аллах]]<nowiki/>ны келечиси, аламланы хар [[файгъамбар]] дауат этген [[Таухид]]ге къайтырыргъа ючюн келген, файгъамбарладан ахыр эмда джаратылгъанладан энъ сыйлы, бир гюнах этмеген адамды. <ref> https://www.britannica.com/biography/Muhammad</ref> Атын айтсала "саллаллаху алейхи уасаллам" дейле, бир заманлада "уаалихи" бла "уасахбихи" къошуб, [[Къуран|Къуранда]] бла [[Сюннет|Сюннетде]] келген джорукълагъа кёре <ref> [[https://quran.com/al-ahzab/56|Къуран 33:56]] </ref>. Мухаммад файгъамбар муслиманланы джюреклерине, адабларына, адетлерине бла ахлакъларына кёб тазалау этди, муслиманла да аны быртда сюйедиле, сюймекликлери тюрлю тюрлю затлада белгили болду. мисал ючюн [[Хадис|хадислени]] джыйылгъаны бла сакълауу, энтда бир бир адамла аны туугъан кюню байрам этеле. Мухаммад файгъамбар [[Арабистан|Арабистанны]] бир Ислам къралгъа бла низамгъа джыйды, ол [[Джахиллик|джахил]] джерледе Аллах берген Къуран бла Сюннет бла хукумат этди.<ref> [[https://archive.org/download/THEFIRSTWRITTENCONSTITUTIONOFTHEWORLD/THE%20FIRST%20WRITTEN%20CONSTITUTION%20OF%20THE%20WORLD.pdf|Muhammad Hamidullah: The First Written Constitution in the World]] (1968) </ref><ref> [[https://archive.org/details/earlyislamicconq0000donn|Fred Donner: The Early Islamic Conquests (Princeton University Press)]] (1982)</ref> [[Меккя]]да тууду, [[Пилни джылы|Пилни джылында]], [[Хиджра орузлама|хиджрагъа дери]] элли ючюнчю джылда, миляди орузламада 570нчи огъэсе 571нчи джылда, [[рабиул аууал]] айда, атасы болмагъан ёксюз болуб тууду, анасыны да сабийлигинде уахтысы келди, андан сора [[Абу Талиб]] деген атасыны къарнашы бла ёсдю. ==Сийрасыны манбалары== Файгъамбарны сийрасыны (джашау тарихини) манбалары (чыкъкан джерлери) барла сийра манбасыз, иснатсыз болмаз ючюн. Манбалары: ===Къуран=== Аллах Тааланы Келамында, [[Къуран]]да, файгъамбарны сийрасындан, джашауундан юсюнден бир талай сёзле барла, масалан ал-Муджадиля бла ал-Мумтахана суралада, башха да суралада, масала: <blockquote> إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَٱسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّى مُمِدُّكُم بِأَلْفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ مُرْدِفِينَ ٩ Сиз Раббыгъыздан тилеген замандан сора Ол сизге "Мен сизге бир минг бир бирини ызынгыдан келген мёлек бла болушурма" деб джууаб берди. - Къуран, ал-Анфал сура, 9нчу аят <ref> https://quran.com/ru/трофеи/9</ref> </blockquote> Бу аятда Аллах Таала [[Бадр уруш]]ну юсюнден айтды, Бадр уруш а уа Файгъамбарны ﷺ джашауундан бир болгъан затны. Аллай кибик аятла кёбле Аллах Тааланы [[Къуран|Китабында]]. ===Сюннет=== [[Файл:Fathul_Bari_bisyarhi_Shahih_al-Bukhari_Imam_Khairul_Annas_(2).JPG|thumb|left|Фатхул-Бари би-шархи Сахихул-Бухари, Сахихул-Бухарины эм белгили шархы]] '''[[Сюннет]]''', [[хадис]] – файгъамбарны сийрасыны эм уллу бла толу манбасыды, файгъамбарны ﷺ хар джашауунда болгъан затны юсюнден айтхан бир манбады. [[Сюнни]] муслиманлагъа кёре [[Сахихул-Бухари]], [[Сахих Муслим]], [[Муснад]] бла башха китабла эм керти хадислени джыйдыла, [[шии]]леге кёре уа Аль-Кафи бла башха китабла. ===Шимаил китабла=== ===Башха манбала=== ==Насабы бла аты== Толу аты: Абулкъасым (Къасымны атасы) Мухаммад бин Абдиллях бин Абдилмуталиб (аны аты Шейбе) бин Хашим (аны аты Амру) бин Абдилманаф (аны аты ал-Мугъыйра) бин Каза (аны аты Зайд) бин Киляб бин Мурра бин Кя'б бин Лууайй бин Гъалиб бин Фахр бин Малик бин ан-Назыр (аны аты Кайс) бин Курайш бин Кинана бин Хузейма бин Мудрика (аны аты 'Амир) бин Илияс бин Музыр бин Назар бин Ма'д бин 'Аднан бин Исмайыл бин Ибрахим. Аллахны Келичисини кёб аты барды: <br> - '''Мухаммад''' محمد (Эм махтаулу) <ref>Къуран Фатх:29</ref><br> - '''Ахмад''' احمد (Махтаулу) <ref>Къуран Сафф:6</ref><br> - '''Ад-Даи иляЛлах''' الداعي إلى الله (Аллахха дауачы) <ref>Къуран ал-Ахзаб:45</ref> <br> - '''Сирадж ал-мунир''' سراج المنير (Нюрлю чыракъ) <ref>Къуран ал-Ахзаб:46</ref> <br> - '''Рахматал лилаламин''' رحمة للعالمين (Аламларгъа мархамат) <ref>Къуран ал-Анбия:107</ref> <br> - '''Ар-Расул ар-рауф ар-рахим''' الرسول الرءوف الرحيم (Муминлеге джазыкъсыннган, джумушакъ келичи) <ref>Къуран ат-Тауба:128</ref> <br> - '''Музаккир''' مذکر (Эсгертиучу) <ref>Къуран ал-Гъашия:21</ref> <br> - '''Аш-Шахид''' الشاهد (Шагъатчы) <br> - '''Ал-Мубашшир''' المبشّر (Бушра келтирген) <ref>Къуран ал-Ахзаб:45</ref> <br> - '''Ан-Назир ''' النذير (Айтыб тыйгъан (гюнахтан)) <ref>Къуран ал-Ахзаб:45</ref> <br> - '''Ал-Музаммил''' <ref>Къуран ал-Музаммил:1</ref> ==Уахыйгъа дери джашауу== [[Категория:Исламда файгъамбарла]] [[Категория:Тарихде 100 эм белгили адамла]] [[Категория:Ислам]] oj32zwd2bpcn68rqq7ylc5yqm2qweip 125600 125599 2026-08-16T10:36:07Z Tawlu 10637 /* Сюннет */ 125600 wikitext text/x-wiki {{Инсан|Аты=Мухаммад бин Абдуллах|фото=Muhammad Masjid an-Nabawi Calligraphy.svg|фотону юсюнден=[[Набауи Межгит]]де джазылгъаныча файгъамбарны аты|туугъан джери=[[Меккя]]|туугъан датасы=[[Рабиул аууал]] 53 хиджрагъа дери Апрел [[571]]|ёлген датасы=Рабиул аууал 11 хиджрадан сора Ийюн 632|ёлген джери=[[Медина]]|ёлгенинде джыл саны=63|миллети=[[Арабла|Араб]], [[Къурайш]]ны [[Бану Хашим]] тукъум|джашагъан джери=Набауи Межгитде Айшатны юйю|бийчеси=[[Хадиджа]], [[Сауда]], [[Айшат]], [[Хафса]], [[Зайнаб бинт Хузайма]], [[Умм Салямат]], [[Зайнаб бинт Джахш]], [[Джууайрият]], [[Умм Хабибат]], [[Сафият]], [[Маймунат]]|сабийлери=Уланла: [[Къасым]], [[Абдуллах]], [[Ибрахим]] Къызла: [[Зайнаб]], [[Рукъыйат]], [[Умм Кульсум]] эмда [[Фатимат]].|Оригинал аты=أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ|мансабы=сюрюучю, саудюгер, Аллахны келичиси, дауачы, аскерчи бла аскербашчы|юйдегиси=анасы: [[Аминат бинт Вахб]] атасы: [[Абдуллах бин Абдулмуталиб]]}} '''Абулкъасым Мухаммад бин Абдуллах бин Абдулмуталиб ал-Къураши ал-Хашими''' ([[Араб тил|арабча]]: '''أَبُو الْقَاسِمِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ الْقُرَشِيُّ الْهَاشِمِيُّ''') (53 джылны рабиул аууал х.д. - 11 джылны рабиул аууал х.с. огъесе апрел 571 - ийюн 632) [[Ислам|Исламда]] инсанлыкъка бла джинликке [[Аллах]]<nowiki/>ны келечиси, аламланы хар [[файгъамбар]] дауат этген [[Таухид]]ге къайтырыргъа ючюн келген, файгъамбарладан ахыр эмда джаратылгъанладан энъ сыйлы, бир гюнах этмеген адамды. <ref> https://www.britannica.com/biography/Muhammad</ref> Атын айтсала "саллаллаху алейхи уасаллам" дейле, бир заманлада "уаалихи" бла "уасахбихи" къошуб, [[Къуран|Къуранда]] бла [[Сюннет|Сюннетде]] келген джорукълагъа кёре <ref> [[https://quran.com/al-ahzab/56|Къуран 33:56]] </ref>. Мухаммад файгъамбар муслиманланы джюреклерине, адабларына, адетлерине бла ахлакъларына кёб тазалау этди, муслиманла да аны быртда сюйедиле, сюймекликлери тюрлю тюрлю затлада белгили болду. мисал ючюн [[Хадис|хадислени]] джыйылгъаны бла сакълауу, энтда бир бир адамла аны туугъан кюню байрам этеле. Мухаммад файгъамбар [[Арабистан|Арабистанны]] бир Ислам къралгъа бла низамгъа джыйды, ол [[Джахиллик|джахил]] джерледе Аллах берген Къуран бла Сюннет бла хукумат этди.<ref> [[https://archive.org/download/THEFIRSTWRITTENCONSTITUTIONOFTHEWORLD/THE%20FIRST%20WRITTEN%20CONSTITUTION%20OF%20THE%20WORLD.pdf|Muhammad Hamidullah: The First Written Constitution in the World]] (1968) </ref><ref> [[https://archive.org/details/earlyislamicconq0000donn|Fred Donner: The Early Islamic Conquests (Princeton University Press)]] (1982)</ref> [[Меккя]]да тууду, [[Пилни джылы|Пилни джылында]], [[Хиджра орузлама|хиджрагъа дери]] элли ючюнчю джылда, миляди орузламада 570нчи огъэсе 571нчи джылда, [[рабиул аууал]] айда, атасы болмагъан ёксюз болуб тууду, анасыны да сабийлигинде уахтысы келди, андан сора [[Абу Талиб]] деген атасыны къарнашы бла ёсдю. ==Сийрасыны манбалары== Файгъамбарны сийрасыны (джашау тарихини) манбалары (чыкъкан джерлери) барла сийра манбасыз, иснатсыз болмаз ючюн. Манбалары: ===Къуран=== Аллах Тааланы Келамында, [[Къуран]]да, файгъамбарны сийрасындан, джашауундан юсюнден бир талай сёзле барла, масалан ал-Муджадиля бла ал-Мумтахана суралада, башха да суралада, масала: <blockquote> إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَٱسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّى مُمِدُّكُم بِأَلْفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَـٰٓئِكَةِ مُرْدِفِينَ ٩ Сиз Раббыгъыздан тилеген замандан сора Ол сизге "Мен сизге бир минг бир бирини ызынгыдан келген мёлек бла болушурма" деб джууаб берди. - Къуран, ал-Анфал сура, 9нчу аят <ref> https://quran.com/ru/трофеи/9</ref> </blockquote> Бу аятда Аллах Таала [[Бадр уруш]]ну юсюнден айтды, Бадр уруш а уа Файгъамбарны ﷺ джашауундан бир болгъан затны. Аллай кибик аятла кёбле Аллах Тааланы [[Къуран|Китабында]]. ===Сюннет=== [[Файл:Fathul_Bari_bisyarhi_Shahih_al-Bukhari_Imam_Khairul_Annas_(2).JPG|thumb|left|Фатхул-Бари би-шархи Сахихул-Бухари, Сахихул-Бухарины эм белгили шархы]] '''[[Сюннет]]''', [[хадис]] – файгъамбарны сийрасыны эм уллу бла толу манбасыды, файгъамбарны ﷺ хар джашауунда болгъан затны юсюнден айтхан бир манбады. [[Сюннилик|Сюнни]] муслиманлагъа кёре [[Сахихул-Бухари]], [[Сахих Муслим]], [[Муснад]] бла башха китабла эм керти хадислени джыйдыла, [[Шиилик|шиилеге]] кёре уа Аль-Кафи бла башха китабла. ===Шимаил китабла=== ===Башха манбала=== ==Насабы бла аты== Толу аты: Абулкъасым (Къасымны атасы) Мухаммад бин Абдиллях бин Абдилмуталиб (аны аты Шейбе) бин Хашим (аны аты Амру) бин Абдилманаф (аны аты ал-Мугъыйра) бин Каза (аны аты Зайд) бин Киляб бин Мурра бин Кя'б бин Лууайй бин Гъалиб бин Фахр бин Малик бин ан-Назыр (аны аты Кайс) бин Курайш бин Кинана бин Хузейма бин Мудрика (аны аты 'Амир) бин Илияс бин Музыр бин Назар бин Ма'д бин 'Аднан бин Исмайыл бин Ибрахим. Аллахны Келичисини кёб аты барды: <br>- '''Мухаммад''' محمد (Эм махтаулу) <ref>Къуран Фатх:29</ref><br>- '''Ахмад''' احمد (Махтаулу) <ref>Къуран Сафф:6</ref><br>- '''Ад-Даи иляЛлах''' الداعي إلى الله (Аллахха дауачы) <ref>Къуран ал-Ахзаб:45</ref> <br>- '''Сирадж ал-мунир''' سراج المنير (Нюрлю чыракъ) <ref>Къуран ал-Ахзаб:46</ref> <br>- '''Рахматал лилаламин''' رحمة للعالمين (Аламларгъа мархамат) <ref>Къуран ал-Анбия:107</ref> <br>- '''Ар-Расул ар-рауф ар-рахим''' الرسول الرءوف الرحيم (Муминлеге джазыкъсыннган, джумушакъ келичи) <ref>Къуран ат-Тауба:128</ref> <br>- '''Музаккир''' مذکر (Эсгертиучу) <ref>Къуран ал-Гъашия:21</ref> <br>- '''Аш-Шахид''' الشاهد (Шагъатчы) <br>- '''Ал-Мубашшир''' المبشّر (Бушра келтирген) <ref>Къуран ал-Ахзаб:45</ref> <br>- '''Ан-Назир ''' النذير (Айтыб тыйгъан (гюнахтан)) <ref>Къуран ал-Ахзаб:45</ref> <br>- '''Ал-Музаммил''' <ref>Къуран ал-Музаммил:1</ref> ==Уахыйгъа дери джашауу== [[Категория:Исламда файгъамбарла]] [[Категория:Тарихде 100 эм белгили адамла]] [[Категория:Ислам]] 9pqk5c3u02b3sjva93f1mjgqj81sons 0 19410 125585 125583 2026-08-15T12:02:26Z DarqaviPalladin 4737 125585 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Улисс С. Грант|Оригинал аты=Ulysses S. Grant|Номери=18|Башланнганы=1869 джылны 4 мартдан|Аягъы=1877 джылны 4 мартгъа|Вице-президент=Шайлер Колфакс (1869—1873) Генри Уилсон (1873—1875) должность вакантна (1875—1877)|Сурат=Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|Суратны суратлауу=1870-1880 джыллыны арасында этилген сураты|Алдагъы=Эндрю Джонсон|Эндиги=Ратерфорд Хейс|Юйдеги=Джулия Грант|викигёзен=Ulysses S. Grant|Къол салыу=UlyssesSGrantSignature.svg}} '''Улисс С. Грант''' ({{lang-en|Ulysses S. Grant}}''Ulysses S. Grant'', туугъан аты '''Хайрам Улисс Грант''', {{lang-en|Hiram Ulysses Grant}}''Hiram Ulysses Grant''; туугъаны 1822 джылны 27 апрелде, Пойнт-Плезант, Огайо, АБШ — ёлгени 1885 джылны 23 июлда, Уилтон, Нью-Йорк) — американ кърал эмда аскер къуллукъчу,[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партиядан]] 18-чи [[АБШ-ны президенти]] (1869—1877). [[АБШ-да граждан къазауат]] заманда Союзну аскерни башчысы, аскерни енералы, къазауатны батыры. Американ философия джамагъатны члени (1868), Конгрессни Алтын медалыны тыйыншлы кёрген (1863). АБШ-ны юстиция Департаментни къурагъанды эмда Ку-клукс-кланнга тынчлыкъ бермегенди. == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} tkwpus2vrt18eijsbcbsmgj9xopmkha 125589 125585 2026-08-15T12:08:16Z DarqaviPalladin 4737 125589 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Улисс С. Грант|Оригинал аты=Ulysses S. Grant|Номери=18|Башланнганы=1869 джылны 4 мартдан|Аягъы=1877 джылны 4 мартгъа|Вице-президент=Шайлер Колфакс (1869—1873) Генри Уилсон (1873—1875) должность вакантна (1875—1877)|Сурат=Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|Суратны суратлауу=1870-1880 джыллыны арасында этилген сураты|Алдагъы=Эндрю Джонсон|Эндиги=Ратерфорд Хейс|Юйдеги=Джулия Грант|викигёзен=Ulysses S. Grant|Къол салыу=UlyssesSGrantSignature.svg|Туугъан кюню=1822 джылны 27 апрелде|Ёлген кюню=1885 джылны 23 июлда|Туугъан джери=[[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], {{Байракъландырыу|Огайо}}|Партиясы=[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партия]]|Дини=пресвитерианизмлик / методист клиса|Окъуу=АБШ-ны аскер академиясы (Вест-Поинт)}} '''Улисс С. Грант''' ({{lang-en|Ulysses S. Grant}}, туугъан аты '''Хайрам Улисс Грант''', {{lang-en|Hiram Ulysses Grant}}; туугъаны [[1822 джыл|1822 джылны]] 27 апрелде, [[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], [[Огайо]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]] — ёлгени 1885 джылны 23 июлда, [[Уилтон (Нью-Йорк)|Уилтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штат]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда аскер къуллукъчу,[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партиядан]] 18-чи [[АБШ-ны президенти]] (1869—1877). [[АБШ-да граждан къазауат]] заманда Союзну аскерни башчысы, аскерни енералы, къазауатны батыры. Американ философия джамагъатны члени (1868), Конгрессни Алтын медалыны тыйыншлы кёрген (1863). АБШ-ны юстиция Департаментни къурагъанды эмда Ку-клукс-кланнга тынчлыкъ бермегенди. == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} 548wsqy5q8i9eriztixtqrh4lrrxl5h 125590 125589 2026-08-15T12:13:34Z DarqaviPalladin 4737 125590 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Улисс С. Грант|Оригинал аты=Ulysses S. Grant|Номери=18|Башланнганы=[[1869 джыл]]ны 4 мартдан|Аягъы=[[1877 джыл]]ны 4 мартгъа|Вице-президент=(1869—1873) [[Шайлер Колфакс]]<br> (1873—1875) [[Генри Уилсон]]<br> (1875—1877) бош къуллукъ|Сурат=Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|Суратны суратлауу=1870-1880 джылланы арасында этилген сураты|Алдагъы=[[Эндрю Джонсон]]|Эндиги=[[Ратерфорд Хейс]]|Юйдеги=[[Джулия Грант]]|викигёзен=Ulysses S. Grant|Къол салыу=UlyssesSGrantSignature.svg|Туугъан кюню=[[1822 джыл]]ны 27 апрелде|Ёлген кюню=[[1885 джыл]]ны 23 июлда|Туугъан джери=[[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], {{Байракъландырыу|Огайо}}|Партиясы=[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партия]]|Дини=[[пресвитерианизмлик]] / [[методист клиса]]|Окъуу=[[АБШ-ны аскер академиясы]] (Вест-Поинт)|Сабийлери=Фредерик Дент Грант (1850—1912)<br> Улисс Симпсон (Бак) Грант (1852—1929)<br> Эллен Реншелл (Нелли) Грант (1855—1922)<br> Джесси Рут Грант (1858—1934)}} '''Улисс С. Грант''' ({{lang-en|Ulysses S. Grant}}, туугъан аты '''Хайрам Улисс Грант''', {{lang-en|Hiram Ulysses Grant}}; туугъаны [[1822 джыл|1822 джылны]] 27 апрелде, [[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], [[Огайо]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]] — ёлгени 1885 джылны 23 июлда, [[Уилтон (Нью-Йорк)|Уилтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штат]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда аскер къуллукъчу,[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партиядан]] 18-чи [[АБШ-ны президенти]] (1869—1877). [[АБШ-да граждан къазауат]] заманда Союзну аскерни башчысы, аскерни енералы, къазауатны батыры. Американ философия джамагъатны члени (1868), Конгрессни Алтын медалыны тыйыншлы кёрген (1863). АБШ-ны юстиция Департаментни къурагъанды эмда Ку-клукс-кланнга тынчлыкъ бермегенди. == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} 6qub9idx34p0lt8vwo12foijh2c7ikr 125591 125590 2026-08-15T12:14:06Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 125591 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Улисс С. Грант|Оригинал аты=Ulysses S. Grant|Номери=18|Башланнганы=[[1869 джыл]]ны 4 мартдан|Аягъы=[[1877 джыл]]ны 4 мартгъа|Вице-президент=(1869—1873) [[Шайлер Колфакс]]<br> (1873—1875) [[Генри Уилсон]]<br> (1875—1877) бош къуллукъ|Сурат=Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|Суратны суратлауу=1870-1880 джылланы арасында этилген сураты|Алдагъы=[[Эндрю Джонсон]]|Эндиги=[[Ратерфорд Хейс]]|Юйдеги=[[Джулия Грант]]|викигёзен=Ulysses S. Grant|Къол салыу=UlyssesSGrantSignature.svg|Туугъан кюню=[[1822 джыл]]ны 27 апрелде|Ёлген кюню=[[1885 джыл]]ны 23 июлда|Туугъан джери=[[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], {{Байракъландырыу|Огайо}}|Партиясы=[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партия]]|Дини=[[пресвитерианизмлик]] / [[методист клиса]]|Окъуу=[[АБШ-ны аскер академиясы]] (Вест-Поинт)|Сабийлери=Фредерик Дент Грант (1850—1912)<br> Улисс Симпсон (Бак) Грант (1852—1929)<br> Эллен Реншелл (Нелли) Грант (1855—1922)<br> Джесси Рут Грант (1858—1934)}} '''Улисс С. Грант''' ({{lang-en|Ulysses S. Grant}}, туугъан аты '''Хайрам Улисс Грант''', {{lang-en|Hiram Ulysses Grant}}; туугъаны [[1822 джыл|1822 джылны]] 27 апрелде, [[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], [[Огайо]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]] — ёлгени 1885 джылны 23 июлда, [[Уилтон (Нью-Йорк)|Уилтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штат]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда аскер къуллукъчу,[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партиядан]] 18-чи [[АБШ-ны президенти]] (1869—1877). [[АБШ-да граждан къазауат]] заманда Союзну аскерни башчысы, аскерни енералы, къазауатны батыры. Американ философия джамагъатны члени (1868), Конгрессни Алтын медалыны тыйыншлы кёрген (1863). АБШ-ны юстиция Департаментни къурагъанды эмда Ку-клукс-кланнга тынчлыкъ бермегенди. == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} [[Категория:АБШ-ны президентлери]] [[Категория:Улисс Грант]] [[Категория:Республикан партияны членлери]] 7jp2pz6zmmfz8z6xdmux9la65gl9vg3 125593 125591 2026-08-15T12:17:28Z DarqaviPalladin 4737 125593 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Улисс С. Грант|Оригинал аты=Ulysses S. Grant|Номери=18|Башланнганы=[[1869 джыл]]ны 4 мартдан|Аягъы=[[1877 джыл]]ны 4 мартгъа|Вице-президент=(1869—1873) [[Шайлер Колфакс]]<br> (1873—1875) [[Генри Уилсон]]<br> (1875—1877) бош къуллукъ|Сурат=Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|Суратны суратлауу=1870-1880 джылланы арасында этилген сураты|Алдагъы=[[Эндрю Джонсон]]|Эндиги=[[Ратерфорд Хейс]]|Юйдеги=[[Джулия Грант]]|викигёзен=Ulysses S. Grant|Къол салыу=UlyssesSGrantSignature.svg|Туугъан кюню=[[1822 джыл]]ны 27 апрелде|Ёлген кюню=[[1885 джыл]]ны 23 июлда|Туугъан джери=[[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], {{Байракъландырыу|Огайо}}|Партиясы=[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партия]]|Дини=[[пресвитерианизмлик]] / [[методист клиса]]|Окъуу=[[АБШ-ны аскер академиясы]] (Вест-Поинт)|Сабийлери=Фредерик Дент Грант (1850—1912)<br> Улисс Симпсон (Бак) Грант (1852—1929)<br> Эллен Реншелл (Нелли) Грант (1855—1922)<br> Джесси Рут Грант (1858—1934)}} '''Улисс С. Грант''' ({{lang-en|Ulysses S. Grant}}, туугъан аты '''Хайрам Улисс Грант''', {{lang-en|Hiram Ulysses Grant}}; туугъаны [[1822 джыл|1822 джылны]] 27 апрелде, [[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], [[Огайо]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]] — ёлгени 1885 джылны 23 июлда, [[Уилтон (Нью-Йорк)|Уилтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штат]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда аскер къуллукъчу,[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партиядан]] 18-чи [[АБШ-ны президенти]] (1869—1877). [[АБШ-да граждан къазауат]] заманда Бирликни аскерни башчысы, аскерни енералы, къазауатны батыры. Американ философия джамагъатны члени (1868), Конгрессни Алтын медалыны тыйыншлы кёрген (1863). АБШ-ны юстиция Департаментни къурагъанды эмда Ку-клукс-кланнга тынчлыкъ бермегенди. == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} [[Категория:АБШ-ны президентлери]] [[Категория:Улисс Грант]] [[Категория:Республикан партияны членлери]] p174c0krhpmtljdur9tx3lkdxcrrdjh 125595 125593 2026-08-15T12:19:04Z DarqaviPalladin 4737 125595 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Улисс С. Грант|Оригинал аты=Ulysses S. Grant|Номери=18|Башланнганы=[[1869 джыл]]ны 4 мартдан|Аягъы=[[1877 джыл]]ны 4 мартгъа|Вице-президент=(1869—1873) [[Шайлер Колфакс]]<br> (1873—1875) [[Генри Уилсон]]<br> (1875—1877) бош къуллукъ|Сурат=Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|Суратны суратлауу=1870-1880 джылланы арасында этилген сураты|Алдагъы=[[Эндрю Джонсон]]|Эндиги=[[Ратерфорд Хейс]]|Юйдеги=[[Джулия Грант]]|викигёзен=Ulysses S. Grant|Къол салыу=UlyssesSGrantSignature.svg|Туугъан кюню=[[1822 джыл]]ны 27 апрелде|Ёлген кюню=[[1885 джыл]]ны 23 июлда|Туугъан джери=[[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], {{Байракъландырыу|Огайо}}|Партиясы=[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партия]]|Дини=[[пресвитерианизмлик]] / [[методист клиса]]|Окъуу=[[АБШ-ны аскер академиясы]] (Вест-Поинт)|Сабийлери=Фредерик Дент Грант (1850—1912)<br> Улисс Симпсон (Бак) Грант (1852—1929)<br> Эллен Реншелл (Нелли) Грант (1855—1922)<br> Джесси Рут Грант (1858—1934)}} '''Улисс С. Грант''' ({{lang-en|Ulysses S. Grant}}, туугъан аты '''Хайрам Улисс Грант''', {{lang-en|Hiram Ulysses Grant}}; туугъаны [[1822 джыл|1822 джылны]] 27 апрелде, [[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], [[Огайо]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]] — ёлгени [[1885 джыл|1885 джылны]] 23 июлда, [[Уилтон (Нью-Йорк)|Уилтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штат]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда аскер къуллукъчу, [[Республикан партия (АБШ)|Республикан партиядан]] 18-чи [[АБШ-ны президенти]] (1869—1877). [[АБШ-да граждан къазауат]] заманда Бирликни аскерни башчысы, аскерни енералы, къазауатны батыры. Американ философия джамагъатны члени (1868), Конгрессни Алтын медалыны тыйыншлы кёрген (1863). АБШ-ны юстиция Департаментни къурагъанды эмда Ку-клукс-кланнга тынчлыкъ бермегенди. == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} [[Категория:АБШ-ны президентлери]] [[Категория:Улисс Грант]] [[Категория:Республикан партияны членлери]] mqxhcpiea83qmjn068uumzo94carw0b 125596 125595 2026-08-15T12:19:17Z DarqaviPalladin 4737 125596 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Улисс С. Грант|Оригинал аты=Ulysses S. Grant|Номери=18|Башланнганы=[[1869 джыл]]ны 4 мартдан|Аягъы=[[1877 джыл]]ны 4 мартгъа|Вице-президент=(1869—1873) [[Шайлер Колфакс]]<br> (1873—1875) [[Генри Уилсон]]<br> (1875—1877) бош къуллукъ|Сурат=Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|Суратны суратлауу=1870-1880 джылланы арасында этилген сураты|Алдагъы=[[Эндрю Джонсон]]|Эндиги=[[Ратерфорд Хейс]]|Юйдеги=[[Джулия Грант]]|викигёзен=Ulysses S. Grant|Къол салыу=UlyssesSGrantSignature.svg|Туугъан кюню=[[1822 джыл]]ны 27 апрелде|Ёлген кюню=[[1885 джыл]]ны 23 июлда|Туугъан джери=[[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], {{Байракъландырыу|Огайо}}|Партиясы=[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партия]]|Дини=[[пресвитерианизмлик]] / [[методист клиса]]|Окъуу=[[АБШ-ны аскер академиясы]] (Вест-Поинт)|Сабийлери=Фредерик Дент Грант (1850—1912)<br> Улисс Симпсон (Бак) Грант (1852—1929)<br> Эллен Реншелл (Нелли) Грант (1855—1922)<br> Джесси Рут Грант (1858—1934)}} '''Улисс С. Грант''' ({{lang-en|Ulysses S. Grant}}, туугъан аты '''Хайрам Улисс Грант''', {{lang-en|Hiram Ulysses Grant}}; туугъаны [[1822 джыл|1822 джылны]] 27 апрелде, [[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], [[Огайо]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]] — ёлгени [[1885 джыл|1885 джылны]] 23 июлда, [[Уилтон (Нью-Йорк)|Уилтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штат]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда аскер къуллукъчу, [[Республикан партия (АБШ)|Республикан партиядан]] 18-чи [[АБШ-ны президенти]] (1869—1877). [[АБШ-да граждан къазауат]] заманда Бирликни аскер башчысы, аскерни енералы, къазауатны батыры. Американ философия джамагъатны члени (1868), Конгрессни Алтын медалыны тыйыншлы кёрген (1863). АБШ-ны юстиция Департаментни къурагъанды эмда Ку-клукс-кланнга тынчлыкъ бермегенди. == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} [[Категория:АБШ-ны президентлери]] [[Категория:Улисс Грант]] [[Категория:Республикан партияны членлери]] s28yuj6bfuhpp7zkqgo84gbwx8o549y 125597 125596 2026-08-15T12:25:34Z DarqaviPalladin 4737 125597 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Улисс С. Грант|Оригинал аты=Ulysses S. Grant|Номери=18|Башланнганы=[[1869 джыл]]ны 4 мартдан|Аягъы=[[1877 джыл]]ны 4 мартгъа|Вице-президент=(1869—1873) [[Шайлер Колфакс]]<br> (1873—1875) [[Генри Уилсон]]<br> (1875—1877) бош къуллукъ|Сурат=Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|Суратны суратлауу=1870-1880 джылланы арасында этилген сураты|Алдагъы=[[Эндрю Джонсон]]|Эндиги=[[Ратерфорд Хейс]]|Юйдеги=[[Джулия Грант]]|викигёзен=Ulysses S. Grant|Къол салыу=UlyssesSGrantSignature.svg|Туугъан кюню=[[1822 джыл]]ны 27 апрелде|Ёлген кюню=[[1885 джыл]]ны 23 июлда|Туугъан джери=[[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], {{Байракъландырыу|Огайо}}|Партиясы=[[Республикан партия (АБШ)|Республикан партия]]|Дини=[[пресвитерианизмлик]] / [[методист клиса]]|Окъуу=[[АБШ-ны аскер академиясы]] (Уэст-Пойнт)|Сабийлери=Фредерик Дент Грант (1850—1912)<br> Улисс Симпсон (Бак) Грант (1852—1929)<br> Эллен Реншелл (Нелли) Грант (1855—1922)<br> Джесси Рут Грант (1858—1934)}} '''Улисс С. Грант''' ({{lang-en|Ulysses S. Grant}}, туугъан аты '''Хайрам Улисс Грант''', {{lang-en|Hiram Ulysses Grant}}; туугъаны [[1822 джыл|1822 джылны]] 27 апрелде, [[Пойнт-Плезант (Огайо)|Пойнт-Плезант]], [[Огайо]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]] — ёлгени [[1885 джыл|1885 джылны]] 23 июлда, [[Уилтон (Нью-Йорк)|Уилтон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк штат]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда аскер къуллукъчу, [[Республикан партия (АБШ)|Республикан партиядан]] 18-чи [[АБШ-ны президенти]] (1869—1877). [[АБШ-да граждан къазауат]] заманда Бирликни аскер башчысы, аскерни енералы, къазауатны батыры. Американ философия джамагъатны члени (1868), Конгрессни Алтын медалыны тыйыншлы кёрген (1863). АБШ-ны юстиция Департаментни къурагъанды эмда Ку-клукс-кланнга тынчлыкъ бермегенди. == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} [[Категория:АБШ-ны президентлери]] [[Категория:Улисс Грант]] [[Категория:Республикан партияны членлери]] mhc58ubty62sdckk2mjfja79mea00st 14 19411 125592 2026-08-15T12:14:26Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} [[Категория:АБШ-ны президентлени кёре категорияла]]' 125592 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категория:АБШ-ны президентлени кёре категорияла]] 82phafnbc105gxmbk0dfe23w6dii166 0 19412 125601 2026-08-16T10:59:54Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{АБШ-ны президенти|Аты=Эндрю Джонсон|Оригинал аты=Andrew Johnson|Сурат=Andrew Johnson photo portrait head and shoulders, c1870-1880-Edit1.jpg|Номери=17|Суратны суратлауу=1870 джылны чакълы этилген сураты|Башланнганы=1865 джылны 15 апрелден|Аягъы=1869 джылны 4 мартгъа|Алдагъы=Авраам Линкольн|Эндиги=Ул...' 125601 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Эндрю Джонсон|Оригинал аты=Andrew Johnson|Сурат=Andrew Johnson photo portrait head and shoulders, c1870-1880-Edit1.jpg|Номери=17|Суратны суратлауу=1870 джылны чакълы этилген сураты|Башланнганы=1865 джылны 15 апрелден|Аягъы=1869 джылны 4 мартгъа|Алдагъы=Авраам Линкольн|Эндиги=Улисс Грант}} '''Эндрю Джонсон''' ({{lang-en|Andrew Johnson}}''Andrew Johnson''; туугъаны [[1808 джыл|1808 джылны]] 29 декабрда, [[Роли (Шимал Каролина)|Роли]], [[Шимал Каролина]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]], — ёлгени [[1875 джыл|1875 джылны]] 31 июлда, [[Элизабеттон]], [[Теннесси]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда политика къуллукъчу, Миллет бирликни партиядан 17-чи [[АБШ-ны президенти]] (1865—1869) эмда 16-чи [[АБШ-ны вице-президенти]] (1865 джылны 15 апрелден — 4 мартгъа дери). Биринчи [[Демократ партия (АБШ)|Демократ партияны]] келечиси болуп 1864 джылда [[Республикан партия (АБШ)|республикачы]] [[Авраам Линкольн|А. Линкольн]] бла бирге вице-президент къуллукъа сайланнганды. Эндрю Джонсон президент заманда АБШ [[Росей империя|Росей империядан]] [[Аляска|Алясканы]] сатыб алгъанды (1867). == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} h2vzwaya4osm1b8t3w1iivh1yjk40iv 125603 125601 2026-08-16T11:05:01Z DarqaviPalladin 4737 125603 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Эндрю Джонсон|Оригинал аты=Andrew Johnson|Сурат=Andrew Johnson photo portrait head and shoulders, c1870-1880-Edit1.jpg|Номери=17|Суратны суратлауу=1870 джылны чакълы этилген сураты|Башланнганы=1865 джылны 15 апрелден|Аягъы=1869 джылны 4 мартгъа|Алдагъы=Авраам Линкольн|Эндиги=Улисс Грант|Вице-президент=бош къуллукъ|Юйдеги=Элиза МакКардл Джонсон|Партиясы=Демократ партия (1839—1864, 1868—1875) Миллет бирликни партия (1864—1868)|Туугъан кюню=1808 джылны 29 декабрда|Ёлген кюню=1875 джылны 31 июлда|Къол салыу=Andrew Johnson Signature.svg|викигёзен=Andrew Johnson|Сабийлери=Марта, Чарльз, Мэри, Роберт, Эндрю}} '''Эндрю Джонсон''' ({{lang-en|Andrew Johnson}}; туугъаны [[1808 джыл|1808 джылны]] 29 декабрда, [[Роли (Шимал Каролина)|Роли]], [[Шимал Каролина]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]], — ёлгени [[1875 джыл|1875 джылны]] 31 июлда, [[Элизабеттон]], [[Теннесси]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда политика къуллукъчу, Миллет бирликни партиядан 17-чи [[АБШ-ны президенти]] (1865—1869) эмда 16-чи [[АБШ-ны вице-президенти]] (1865 джылны 15 апрелден — 4 мартгъа дери). Биринчи [[Демократ партия (АБШ)|Демократ партияны]] келечиси болуп 1864 джылда [[Республикан партия (АБШ)|республикачы]] [[Авраам Линкольн|А. Линкольн]] бла бирге вице-президент къуллукъа сайланнганды. Эндрю Джонсон президент заманда АБШ [[Росей империя|Росей империядан]] [[Аляска|Алясканы]] сатыб алгъанды (1867). == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} kjrar6rpxvblmu2u32i9u86khyv9pf1 125605 125603 2026-08-16T11:21:22Z DarqaviPalladin 4737 125605 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Эндрю Джонсон|Оригинал аты=Andrew Johnson|Сурат=Andrew Johnson photo portrait head and shoulders, c1870-1880-Edit1.jpg|Номери=17|Суратны суратлауу=1870 джылны чакълы этилген сураты|Башланнганы=[[1865 джыл]]ны 15 апрелден|Аягъы=[[1869 джыл]]ны 4 мартгъа|Алдагъы=[[Авраам Линкольн]]|Эндиги=[[Улисс Грант]]|Вице-президент=бош къуллукъ|Юйдеги=[[Элиза МакКардл Джонсон]]|Партиясы=[[Демократ партия (АБШ)|Демократ партия]] (1839—1864, 1868—1875),<br>[[Миллет бирликни партия (АБШ)|Миллет бирликни партия]] (1864—1868)|Туугъан кюню=[[1808 джыл]]ны 29 декабрда|Ёлген кюню=[[1875 джыл]]ны 31 июлда|Къол салыу=Andrew Johnson Signature.svg|викигёзен=Andrew Johnson|Сабийлери=Марта, Чарльз, Мэри, Роберт, Эндрю|Туугъан джери=[[Роли (Шимал Каролина)|Роли]], {{Байракъландырыу|Шимал Каролина}}|Дини=конфесиядан тышында христианлыкъ}} '''Эндрю Джонсон''' ({{lang-en|Andrew Johnson}}; туугъаны [[1808 джыл|1808 джылны]] 29 декабрда, [[Роли (Шимал Каролина)|Роли]], [[Шимал Каролина]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]], — ёлгени [[1875 джыл|1875 джылны]] 31 июлда, [[Элизабеттон]], [[Теннесси]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда политика къуллукъчу, Миллет бирликни партиядан 17-чи [[АБШ-ны президенти]] (1865—1869) эмда 16-чи [[АБШ-ны вице-президенти]] (1865 джылны 15 апрелден — 4 мартгъа дери). Биринчи [[Демократ партия (АБШ)|Демократ партияны]] келечиси болуп 1864 джылда [[Республикан партия (АБШ)|республикачы]] [[Авраам Линкольн|А. Линкольн]] бла бирге вице-президент къуллукъа сайланнганды. Эндрю Джонсон президент заманда АБШ [[Росей империя|Росей империядан]] [[Аляска|Алясканы]] сатыб алгъанды (1867). == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} 9dembvwf6kj9urnakg7gc1a6w4h56lt 125606 125605 2026-08-16T11:22:16Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 125606 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны президенти|Аты=Эндрю Джонсон|Оригинал аты=Andrew Johnson|Сурат=Andrew Johnson photo portrait head and shoulders, c1870-1880-Edit1.jpg|Номери=17|Суратны суратлауу=1870 джылны чакълы этилген сураты|Башланнганы=[[1865 джыл]]ны 15 апрелден|Аягъы=[[1869 джыл]]ны 4 мартгъа|Алдагъы=[[Авраам Линкольн]]|Эндиги=[[Улисс Грант]]|Вице-президент=бош къуллукъ|Юйдеги=[[Элиза МакКардл Джонсон]]|Партиясы=[[Демократ партия (АБШ)|Демократ партия]] (1839—1864, 1868—1875),<br>[[Миллет бирликни партия (АБШ)|Миллет бирликни партия]] (1864—1868)|Туугъан кюню=[[1808 джыл]]ны 29 декабрда|Ёлген кюню=[[1875 джыл]]ны 31 июлда|Къол салыу=Andrew Johnson Signature.svg|викигёзен=Andrew Johnson|Сабийлери=Марта, Чарльз, Мэри, Роберт, Эндрю|Туугъан джери=[[Роли (Шимал Каролина)|Роли]], {{Байракъландырыу|Шимал Каролина}}|Дини=конфесиядан тышында христианлыкъ}} '''Эндрю Джонсон''' ({{lang-en|Andrew Johnson}}; туугъаны [[1808 джыл|1808 джылны]] 29 декабрда, [[Роли (Шимал Каролина)|Роли]], [[Шимал Каролина]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]], — ёлгени [[1875 джыл|1875 джылны]] 31 июлда, [[Элизабеттон]], [[Теннесси]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]) — американ кърал эмда политика къуллукъчу, Миллет бирликни партиядан 17-чи [[АБШ-ны президенти]] (1865—1869) эмда 16-чи [[АБШ-ны вице-президенти]] (1865 джылны 15 апрелден — 4 мартгъа дери). Биринчи [[Демократ партия (АБШ)|Демократ партияны]] келечиси болуп 1864 джылда [[Республикан партия (АБШ)|республикачы]] [[Авраам Линкольн|А. Линкольн]] бла бирге вице-президент къуллукъа сайланнганды. Эндрю Джонсон президент заманда АБШ [[Росей империя|Росей империядан]] [[Аляска|Алясканы]] сатыб алгъанды (1867). == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} [[Категория:АБШ-ны президентлери]] [[Категория:Эндрю Джонсон]] [[Категория:Демократ партияны членлери]] omwf8d6qwxvppnvc7euba4bn95y0yk5 14 19413 125607 2026-08-16T11:22:48Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} [[Категория:АБШ-ны президентлени кёре категорияла]]' 125607 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категория:АБШ-ны президентлени кёре категорияла]] 82phafnbc105gxmbk0dfe23w6dii166 10 19414 125608 2026-08-16T11:31:29Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{Навигационная таблица |аты = АБШ-ны вице-президентлери |башлыкъ = [[Файл:Flag of the United States.svg|24px|link=]] [[АБШ-ны президенти|АБШ-ны вице-президентлери]] |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |класс_списков = hlist |изображение = Фа...' 125608 wikitext text/x-wiki {{Навигационная таблица |аты = АБШ-ны вице-президентлери |башлыкъ = [[Файл:Flag of the United States.svg|24px|link=]] [[АБШ-ны президенти|АБШ-ны вице-президентлери]] |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |класс_списков = hlist |изображение = [[Файл:Seal of the President of the United States.svg|90px]] |стиль_тела = <!-- (или "стиль =" если никакие другие стилевые атрибуты не используются) --> |стиль_заголовков = |стиль_списков = |стиль_нечетных = |стиль_четных = background:#f0f0f0 |стиль_вверху = |вверху = |заголовок1 = [[XVIII ёмюр|XVIII ёмюрде]] |список1 = [[Джордж Вашингтон]] • [[Джон Адамс]] |заголовок2 = [[XIX ёмюр|XIX ёмюрде]] |список2 = [[Томас Джефферсон]] • [[Джеймс Мэдисон]] • [[Джеймс Монро]] • [[Джон Куинси Адамс]] • [[Эндрю Джексон]] • [[Мартин Ван Бюрен]] • [[Уильям Гаррисон]] • [[Джон Тайлер]] • [[Джеймс Полк]] • [[Закари Тейлор]] • [[Миллард Филлмор]] • [[Франклин Пирс]] • [[Джеймс Бьюкенен]] • [[Авраам Линкольн]] • [[Эндрю Джонсон]] • [[Улисс Грант]] • [[Ратерфорд Хейс]] • [[Джеймс Гарфилд]] • [[Честер Артур]] • [[Гровер Кливленд]] • [[Бенджамин Гаррисон]] • [[Гровер Кливленд]] • [[Уильям Мак-Кинли]] |заголовок3 = [[XX ёмюр|XX ёмюрде]] |список3 = [[Теодор Рузвельт]] • [[Уильям Тафт]] • [[Вудро Вильсон]] • [[Уоррен Гардинг]] • [[Калвин Кулидж]] • [[Герберт Гувер]] • [[Франклин Рузвельт]] • [[Гарри Трумэн]] • [[Дуайт Эйзенхауэр]] • [[Джон Фицджералд Кеннеди|Джон Кеннеди]] • [[Линдон Джонсон]] • [[Ричард Никсон]] • [[Джеральд Форд]] • [[Джимми Картер]] • [[Рональд Рейган]] • [[Джордж Буш (тамада)]] • [[Билл Клинтон]] |заголовок4 = [[XXI ёмюр|XXI ёмюрде]] |список4 = [[Джордж Буш (кичи)]] • [[Барак Обама]] • [[Дональд Трамп]] • [[Камала Харрис]] • [[Джей Ди Вэнс]] }}<noinclude> [[Категория:Шаблонла:Навигация шаблонла|{{PAGENAME}}]] [[Категория:АБШ-ны шаблонлары]] </noinclude> aaffwy2tqiu1dw7g0dyd0nvir3crdq5 125609 125608 2026-08-16T11:34:44Z DarqaviPalladin 4737 125609 wikitext text/x-wiki {{Навигационная таблица |аты = АБШ-ны вице-президентлери |башлыкъ = [[Файл:Flag of the United States.svg|24px|link=]] [[АБШ-ны президенти|АБШ-ны вице-президентлери]] |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |класс_списков = hlist |изображение = [[Файл:Seal of the Vice President of the United States.svg|90px]] |стиль_тела = <!-- (или "стиль =" если никакие другие стилевые атрибуты не используются) --> |стиль_заголовков = |стиль_списков = |стиль_нечетных = |стиль_четных = background:#f0f0f0 |стиль_вверху = |вверху = |заголовок1 = [[XVIII ёмюр|XVIII ёмюрде]] |список1 = [[Джордж Вашингтон]] • [[Джон Адамс]] |заголовок2 = [[XIX ёмюр|XIX ёмюрде]] |список2 = [[Томас Джефферсон]] • [[Джеймс Мэдисон]] • [[Джеймс Монро]] • [[Джон Куинси Адамс]] • [[Эндрю Джексон]] • [[Мартин Ван Бюрен]] • [[Уильям Гаррисон]] • [[Джон Тайлер]] • [[Джеймс Полк]] • [[Закари Тейлор]] • [[Миллард Филлмор]] • [[Франклин Пирс]] • [[Джеймс Бьюкенен]] • [[Авраам Линкольн]] • [[Эндрю Джонсон]] • [[Улисс Грант]] • [[Ратерфорд Хейс]] • [[Джеймс Гарфилд]] • [[Честер Артур]] • [[Гровер Кливленд]] • [[Бенджамин Гаррисон]] • [[Гровер Кливленд]] • [[Уильям Мак-Кинли]] |заголовок3 = [[XX ёмюр|XX ёмюрде]] |список3 = [[Теодор Рузвельт]] • [[Уильям Тафт]] • [[Вудро Вильсон]] • [[Уоррен Гардинг]] • [[Калвин Кулидж]] • [[Герберт Гувер]] • [[Франклин Рузвельт]] • [[Гарри Трумэн]] • [[Дуайт Эйзенхауэр]] • [[Джон Фицджералд Кеннеди|Джон Кеннеди]] • [[Линдон Джонсон]] • [[Ричард Никсон]] • [[Джеральд Форд]] • [[Джимми Картер]] • [[Рональд Рейган]] • [[Джордж Буш (тамада)]] • [[Альберт Гор]] |заголовок4 = [[XXI ёмюр|XXI ёмюрде]] |список4 = [[Дик Чейни]] • [[Джо Байден]] • [[Майк Пенс]] • [[Камала Харрис]] • [[Джей Ди Вэнс]] }}<noinclude> [[Категория:Шаблонла:Навигация шаблонла|{{PAGENAME}}]] [[Категория:АБШ-ны шаблонлары]] </noinclude> 432d29widzzx9pehgrbayneg2ryah11 125611 125609 2026-08-16T11:41:59Z DarqaviPalladin 4737 125611 wikitext text/x-wiki {{Навигационная таблица |аты = АБШ-ны вице-президентлери |башлыкъ = [[Файл:Flag of the United States.svg|24px|link=]] [[АБШ-ны президенти|АБШ-ны вице-президентлери]] |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |класс_списков = hlist |изображение = [[Файл:Seal of the Vice President of the United States.svg|90px]] |стиль_тела = <!-- (или "стиль =" если никакие другие стилевые атрибуты не используются) --> |стиль_заголовков = |стиль_списков = |стиль_нечетных = |стиль_четных = background:#f0f0f0 |стиль_вверху = |вверху = |заголовок1 = [[XVIII ёмюр|XVIII ёмюрде]] |список1 = [[Джордж Вашингтон]] • [[Джон Адамс]] |заголовок2 = [[XIX ёмюр|XIX ёмюрде]] |список2 = [[Томас Джефферсон]] • [[Джеймс Мэдисон]] • [[Джеймс Монро]] • [[Джон Куинси Адамс]] • [[Эндрю Джексон]] • [[Мартин Ван Бюрен]] • [[Уильям Гаррисон]] • [[Джон Тайлер]] • [[Джеймс Полк]] • [[Закари Тейлор]] • [[Миллард Филлмор]] • [[Франклин Пирс]] • [[Джеймс Бьюкенен]] • [[Авраам Линкольн]] • [[Эндрю Джонсон]] • [[Улисс Грант]] • [[Ратерфорд Хейс]] • [[Джеймс Гарфилд]] • [[Честер Артур]] • [[Гровер Кливленд]] • [[Бенджамин Гаррисон]] • [[Гровер Кливленд]] • [[Уильям Мак-Кинли]] |заголовок3 = [[XX ёмюр|XX ёмюрде]] |список3 = [[Теодор Рузвельт]] • [[Уильям Тафт]] • [[Вудро Вильсон]] • [[Уоррен Гардинг]] • [[Калвин Кулидж]] • [[Герберт Гувер]] • [[Франклин Рузвельт]] • [[Гарри Трумэн]] • [[Дуайт Эйзенхауэр]] • [[Джон Фицджералд Кеннеди|Джон Кеннеди]] • [[Линдон Джонсон]] • [[Спиро Агню]] • [[Джеральд Форд]] • [[Нельсон Рокфеллер]] • [[Уолтер Мондейл]] • [[Джордж Буш (тамада)]] • [[Дэн Куэйл]] • [[Альберт Гор]] |заголовок4 = [[XXI ёмюр|XXI ёмюрде]] |список4 = [[Дик Чейни]] • [[Джо Байден]] • [[Майк Пенс]] • [[Камала Харрис]] • [[Джей Ди Вэнс]] }}<noinclude> [[Категория:Шаблонла:Навигация шаблонла|{{PAGENAME}}]] [[Категория:АБШ-ны шаблонлары]] </noinclude> juaclvbzvzony495qznmayv1btm2nao 125612 125611 2026-08-16T11:46:37Z DarqaviPalladin 4737 125612 wikitext text/x-wiki {{Навигационная таблица |аты = АБШ-ны вице-президентлери |башлыкъ = [[Файл:Flag of the United States.svg|24px|link=]] [[АБШ-ны президенти|АБШ-ны вице-президентлери]] |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |класс_списков = hlist |изображение = [[Файл:Seal of the Vice President of the United States.svg|90px]] |стиль_тела = <!-- (или "стиль =" если никакие другие стилевые атрибуты не используются) --> |стиль_заголовков = |стиль_списков = |стиль_нечетных = |стиль_четных = background:#f0f0f0 |стиль_вверху = |вверху = |заголовок1 = [[XVIII ёмюр|XVIII ёмюрде]] |список1 = [[Джордж Вашингтон]] • [[Джон Адамс]] |заголовок2 = [[XIX ёмюр|XIX ёмюрде]] |список2 = [[Томас Джефферсон]] • [[Джеймс Мэдисон]] • [[Джеймс Монро]] • [[Джон Куинси Адамс]] • [[Эндрю Джексон]] • [[Мартин Ван Бюрен]] • [[Уильям Гаррисон]] • [[Джон Тайлер]] • [[Джеймс Полк]] • [[Закари Тейлор]] • [[Миллард Филлмор]] • [[Франклин Пирс]] • [[Джеймс Бьюкенен]] • [[Авраам Линкольн]] • [[Эндрю Джонсон]] • [[Улисс Грант]] • [[Ратерфорд Хейс]] • [[Джеймс Гарфилд]] • [[Честер Артур]] • [[Гровер Кливленд]] • [[Бенджамин Гаррисон]] • [[Гровер Кливленд]] • [[Уильям Мак-Кинли]] |заголовок3 = [[XX ёмюр|XX ёмюрде]] |список3 = [[Теодор Рузвельт]] • [[Томас Маршалл]] • [[Калвин Кулидж]] • [[Чарлз Дауэс]] • [[Чарлз Кёртис]] • [[Джон Гарнер]] • [[Генри Уоллес]] • [[Гарри Трумэн]] • [[Олбен Баркли]] • [[Ричард Никсон]] • [[Линдон Джонсон]] • [[Хьюберт Хамфри]] • [[Спиро Агню]] • [[Джеральд Форд]] • [[Нельсон Рокфеллер]] • [[Уолтер Мондейл]] • [[Джордж Буш (тамада)]] • [[Дэн Куэйл]] • [[Альберт Гор]] |заголовок4 = [[XXI ёмюр|XXI ёмюрде]] |список4 = [[Дик Чейни]] • [[Джо Байден]] • [[Майк Пенс]] • [[Камала Харрис]] • [[Джей Ди Вэнс]] }}<noinclude> [[Категория:Шаблонла:Навигация шаблонла|{{PAGENAME}}]] [[Категория:АБШ-ны шаблонлары]] </noinclude> dmi76bz25eqf9wt32rrbb1vanop20np 125613 125612 2026-08-16T11:51:32Z DarqaviPalladin 4737 125613 wikitext text/x-wiki {{Навигационная таблица |аты = АБШ-ны вице-президентлери |башлыкъ = [[Файл:Flag of the United States.svg|24px|link=]] [[АБШ-ны президенти|АБШ-ны вице-президентлери]] |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |класс_списков = hlist |изображение = [[Файл:Seal of the Vice President of the United States.svg|90px]] |стиль_тела = <!-- (или "стиль =" если никакие другие стилевые атрибуты не используются) --> |стиль_заголовков = |стиль_списков = |стиль_нечетных = |стиль_четных = background:#f0f0f0 |стиль_вверху = |вверху = |заголовок1 = [[XVIII ёмюр|XVIII ёмюрде]] |список1 = [[Джордж Вашингтон]] • [[Джон Адамс]] |заголовок2 = [[XIX ёмюр|XIX ёмюрде]] |список2 = [[Томас Джефферсон]] • [[Джеймс Мэдисон]] • [[Джеймс Монро]] • [[Джон Куинси Адамс]] • [[Эндрю Джексон]] • [[Мартин Ван Бюрен]] • [[Уильям Гаррисон]] • [[Джон Тайлер]] • [[Джеймс Полк]] • [[Закари Тейлор]] • [[Миллард Филлмор]] • [[Франклин Пирс]] • [[Джеймс Бьюкенен]] • [[Авраам Линкольн]] • [[Эндрю Джонсон]] • [[Улисс Грант]] • [[Ратерфорд Хейс]] • [[Джеймс Гарфилд]] • [[Честер Артур]] • [[Гровер Кливленд]] • [[Леви Мортон]] • [[Эдлай Стивенсон]] • [[Гаррет Хобарт]] |заголовок3 = [[XX ёмюр|XX ёмюрде]] |список3 = [[Теодор Рузвельт]] • [[Чарлз Фэрбенкс]] • [[Джеймс Шерман]] • [[Томас Маршалл]] • [[Калвин Кулидж]] • [[Чарлз Дауэс]] • [[Чарлз Кёртис]] • [[Джон Гарнер]] • [[Генри Уоллес]] • [[Гарри Трумэн]] • [[Олбен Баркли]] • [[Ричард Никсон]] • [[Линдон Джонсон]] • [[Хьюберт Хамфри]] • [[Спиро Агню]] • [[Джеральд Форд]] • [[Нельсон Рокфеллер]] • [[Уолтер Мондейл]] • [[Джордж Буш (тамада)]] • [[Дэн Куэйл]] • [[Альберт Гор]] |заголовок4 = [[XXI ёмюр|XXI ёмюрде]] |список4 = [[Дик Чейни]] • [[Джо Байден]] • [[Майк Пенс]] • [[Камала Харрис]] • [[Джей Ди Вэнс]] }}<noinclude> [[Категория:Шаблонла:Навигация шаблонла|{{PAGENAME}}]] [[Категория:АБШ-ны шаблонлары]] </noinclude> cc646esjsf567ixqlec7lw23xp6gzal 125614 125613 2026-08-16T11:53:09Z DarqaviPalladin 4737 125614 wikitext text/x-wiki {{Навигационная таблица |аты = АБШ-ны вице-президентлери |башлыкъ = [[Файл:Flag of the United States.svg|24px|link=]] [[АБШ-ны президенти|АБШ-ны вице-президентлери]] |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |класс_списков = hlist |изображение = [[Файл:Seal of the Vice President of the United States.svg|90px]] |стиль_тела = <!-- (или "стиль =" если никакие другие стилевые атрибуты не используются) --> |стиль_заголовков = |стиль_списков = |стиль_нечетных = |стиль_четных = background:#f0f0f0 |стиль_вверху = |вверху = |заголовок1 = [[XVIII ёмюр|XVIII ёмюрде]] |список1 = [[Джордж Вашингтон]] • [[Джон Адамс]] |заголовок2 = [[XIX ёмюр|XIX ёмюрде]] |список2 = [[Томас Джефферсон]] • [[Джеймс Мэдисон]] • [[Джеймс Монро]] • [[Джон Куинси Адамс]] • [[Эндрю Джексон]] • [[Мартин Ван Бюрен]] • [[Уильям Гаррисон]] • [[Джон Тайлер]] • [[Джеймс Полк]] • [[Закари Тейлор]] • [[Миллард Филлмор]] • [[Франклин Пирс]] • [[Джон Брекинридж]] • [[Ганнибал Гэмлин]] • [[Эндрю Джонсон]] • [[Шайлер Колфакс]] • [[Генри Уилсон]] • [[Уильям Уилер]] • [[Честер Артур]] • [[Томас Хендрикс]] • [[Леви Мортон]] • [[Эдлай Стивенсон]] • [[Гаррет Хобарт]] |заголовок3 = [[XX ёмюр|XX ёмюрде]] |список3 = [[Теодор Рузвельт]] • [[Чарлз Фэрбенкс]] • [[Джеймс Шерман]] • [[Томас Маршалл]] • [[Калвин Кулидж]] • [[Чарлз Дауэс]] • [[Чарлз Кёртис]] • [[Джон Гарнер]] • [[Генри Уоллес]] • [[Гарри Трумэн]] • [[Олбен Баркли]] • [[Ричард Никсон]] • [[Линдон Джонсон]] • [[Хьюберт Хамфри]] • [[Спиро Агню]] • [[Джеральд Форд]] • [[Нельсон Рокфеллер]] • [[Уолтер Мондейл]] • [[Джордж Буш (тамада)]] • [[Дэн Куэйл]] • [[Альберт Гор]] |заголовок4 = [[XXI ёмюр|XXI ёмюрде]] |список4 = [[Дик Чейни]] • [[Джо Байден]] • [[Майк Пенс]] • [[Камала Харрис]] • [[Джей Ди Вэнс]] }}<noinclude> [[Категория:Шаблонла:Навигация шаблонла|{{PAGENAME}}]] [[Категория:АБШ-ны шаблонлары]] </noinclude> gsnrhgqk0nfp1aa752u9xax03seem2e