Wikipedia kshwiki https://ksh.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Houpsigk MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Medie Extra Klaaf Metmaacher Metmaacher Klaaf Wikipedia Wikipedia Klaaf Datei Dateie Klaaf MediaWiki MediaWiki Klaaf Schablon Schablone Klaaf Hölp Hölp Klaaf Saachjrupp Saachjruppe Klaaf TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion Kölle 0 525562 1611364 1611321 2026-04-29T14:39:36Z ~2026-26090-98 25341 Unterstriche durch Leerzeichen ersetzt, kleinere Formatierungs-Fehler korrigiert. 1611364 wikitext text/x-wiki {{Lemma Wrede}} {{Atikkel_op|Kölsch|Ripoaresch Töhn}} '''Kölle''' heeß bes [[Joohr 1919|1919]] och ''Cöln'', ''Cölln'', janz fröher ''Colonia'', unger de [[Römer]] ''[[CCAA]]'' affjekööz för ''<span style="font-variant:small-caps">{{lang|la|[[:la:Colonia Agrippina|Colonia Claudia Ara Agrippinensium]]}}</span>'', un op [[Hochdeutsch|deutsch]] sarre se ''{{lang|de|Köln}}'', op Nederlands un Flämesch ''{{lang|nl|Keulen}}'', op Englesch un Franzüüsesch ''{{lang|fr|Cologne}}''. Kölle es, op Bewonner un Jebeet betrocke, de veetjrüßte [[Stadt]] vun [[Deutschland]] un de jrüßte Stadt vun [[Noodrhing-Wäßßfaale]]. Em [[Meddelallder]] wooh Kölle noh Bewonner de jrüüßte Shtadd en [[Europa]].{{dronger}} {| cellpadding="2" style="float: right; width: 307px; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" ! [[Wappe]] ! [[Landkaat]] |- style="background: #ffffff; text-align: center;" | style="width: 145px;" | [[Datei:DEU Koeln COA.svg|120px|Dat Wappe vun Kölle]] | style="width: 145px;" | [[Datei:NRW_Koeln.png|150px|Hee litt Kölle am [[Rhing]]!]] |- ! colspan="2" | Basisdate |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Bundesland (Deutschland)|Bundesland]]: ||[[Noodrhing-Wäßßfaale]] |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Rejierungsbezirch]]: || [[Regierungsbezirk Köln|Köln]] |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Landschaffsverband]]: || [[Landschaftsverband Rheinland|Rhingland]] |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Landkreijs|Kreijs]]: || [[Kreijsfreije Stadt]] |- bgcolor="#FFFFFF" | Wi jruuß es et? || 405,15 [[Quadratkilometer|km²]] |- bgcolor="#FFFFFF" | Wi vell Lück wunne do? || 1.085.664<br />''<small>(31.12.2018)</small>'' <!--[http://www.ksta.de/lokal]''--> |- bgcolor="#FFFFFF" | Lück pro Kwadraatkillometer: || {{formatnum:2434}} Min<small><small>sche/[[km²]] ''<small>(2006)</small>'' |- bgcolor="#FFFFFF" | Wi huh lischt et? || 37,5-118,04 [[Meter|m]] ü. [[Normalnull|NN]] |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Possleitzahl]]e: || [[50441]]–[[51149]] (''alt:'' [[5000]]) |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Telefonvürwahl|Vüürwahle]]: || [[0221|0 221]]<br /> [[02203|0 22 03]] <small>(Poorz ohne Poll)</small><br /> [[02232|0 22 32]] <small>([[Meschenich]])</small><br /> [[02233|0 22 33]] <small>([[Rondorf]])</small><br /> [[02234|0 22 34]] <small>([[Lövenich]], [[Weiden]], [[Marsdorf]])</small><br /> [[02236|0 22 36]] <small>([[Godorf]], [[Hahnwald]], [[Immendorf]], Jewerbejebet [[Rodenkirchen]], [[Sürth]], [[Weiß]])</small> |- bgcolor="#FFFFFF" | Laag || 50°&nbsp;56'&nbsp;33"&nbsp;N, 06°&nbsp;57'&nbsp;32"&nbsp;O |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Kfz-Kennzejche]]: || <tt>[[K]]</tt> |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Amplicher Gemeindeschlössel|Jemeindeschlössel]]: || 05 3 15 000 |- bgcolor="#FFFFFF" | [[UN/LOCODE]]: || <tt>[[DE CGN]]</tt> |- bgcolor="#FFFFFF" | Offiziell Websick: || [https://www.stadt-koeln.de/ www.stadt-koeln.de] |- ! colspan="2" | Pollitik |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Overbürjermëijßter]]: || [[Henriette Reker]] (parteilos) |- ! colspan="2" | Bevölkerung<br /> ''<small>(31. Dez 2004)</small>'' |- bgcolor="#FFFFFF" | Schulde (Ruude Zahle): || 2,51 Mrd. € <small>''([[2005]])''</small> |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Minsche ohne Ärbejt]]: || 13,3 % <small>''([[31. Mai]] [[2006]])''</small> |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Mijranteaandeel]]: || 17,2 % |- bgcolor="#FFFFFF" | [[Alldersjroppe]]: || 0-18 Joohre: 15,8 %<br /> 18-65 Joohre: 67,5 %<br /> aff 65 Joohre: 16,7 %<br /> |} Kölle jilt weetschafflisch, kulturell, jeijstisch un historisch als de Houpstadt vum [[Rhingland]] un es en d'r Welt vür allem wääje singer 2000-jöhrigen Jescheesch, wäjen singem kulturell un architektonisch Erbe un singer ingernazjonal bekannte Veranshtalltunge bekannt. [[1850]] hätt de Enwohnerzahl zom ierschte Mol die Jrenz vun {{formatnum:100000}} överschritte, un Kölle wood zo'ner [[Jroßshtadt]]. Em [[2006|November 2006]] wore {{formatnum:991500}}&nbsp;Minnsche me'm eezte Wunnsetz en Kölle jemeldt. 2010 woodt Kölle dann engklich Millionestadt, mettlerwiel levve he fass 1,1 Millione Minsche. == Foßball == Dä [[Fooßballvoreijn]] vunn Kölle, datt eßß dä [[1. FC Kölle]]. Et däjt evver noch mieh Fooßballvereijnsher jevve, wie de [[Fortuna Kölle]]. De Fortuna hätt och ens en d'r ierste Bonnesleja jespellt un zemlich lang en'e zweijte. Jetz dümpele se evver wigger unge, en de veerde Leja, eröm. == Fiktiewe Fijure uß Kölle == Eng vun de beröömteste, wenn och erfungene Enwohner vun Kölle es de [[Hausmeister Krause]]. [[Datei:Koeln-156-Tuennes und Schael-1989-gje.jpg|thumb|left|Tünnes un Schäl]] [[Tünnes un Schäl]] kumme uß Kölle, säät mer. De [[Heinzelmännsche]] sulle en Kölle jewerrek hann. == Schringe un Relikwije == Zem aanluure jitt_et dä [[Kölner Dom|Dom ze Kölle]] mem [[Schring met de Hillije Drëij Künninge]]. Un [[Pantalejon]] mem [[hillije Bruno]] singem Schring, unn och em [[Theophanu]] singem. <!-- Dä Dativ es dämm Jenitiv singe Duud, am Rhing es_se alt bejrawe. --> <br clear="all" style="clear:both"/> == Dat Rhingpannorama vun dä [[Düxer Brögg]]_uß: == [[Datei:Panorama cologne 20050114.jpg|700px|Dat Rhingpannorama vun dä Düxer Brögg_uß]] == Bildche vum ahle Kölle: == [[Datei:Cologne_Haengebruecke_1925.jpg|thumb|400px|left|De Hindenburgbrögg hück Düxer Brögg vür'em Kreesch]] [[Datei:Cologne_Gross_St_Martin_1925.jpg|thumb|200px|right|Jruß Sank Martin vür'em Kreesch]] {{drunger}} == Literatur == === Städteböcher und Atlante === * ''Deutscher Städteatlas''; Band II, 2. Im Auftrag des Kuratoriums für vergleichende Städtegeschichte e. V. und mit Unterstützung der Deutschen Forschungsgemeinschaft, hrsg. von Heinz Stoob †, Wilfried Ehbrecht, Jürgen Lafrenz und Peter Johannek. Stadtmappe Köln, Autoren: Hansgerd Hellenkemper, Emil Meynen. Dortmund-Altenbeken, 1979. ISBN 3-89115-317-1 * ''Köln, der historisch- topographische Atlas'', hrsg. von Dorothea Wiktorin u. a. Emons, Köln 2001, ISBN 3-89705-229-6 * ''Preußens Städte'' - Denkschrift zum 100-jährigen Jubiläum der Städteordnung vom 19. November 1808; hrsg. im Auftrag des Vorstandes des Preußischen Städtetages von Prof. Dr. Heinrich Silbergleit, Berlin, 1908 * ''Rheinisches Städtebuch''; Band III 3. Teilband aus "Deutsches Städtebuch. Handbuch städtischer Geschichte - Im Auftrage der Arbeitsgemeinschaft der historischen Kommissionen und mit Unterstützung des Deutschen Städtetages, des Deutschen Städtebundes und des Deutschen Gemeindetages, hrsg. von Erich Keyser. Stuttgart 1956. === Monojraphie === * Curdes, Gerhard; Ulrich, Markus: ''Die Entwicklung des Kölner Stadtraumes - Der Einfluss von Leitbildern und Innovationen auf die Form der Stadt.'' Dortmunder Vertrieb für Bau- und Planungsliteratur, Dortmund 1997, ISBN 3-929797-36-4 * Dehio, Georg: ''Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Nordrhein-Westfalen I''. Bearb. von Claudia Euskirchen, Olaf Gisbertz, Ulrich Schäfer u.&nbsp;a. Einl. von Udo Mainzer. München 2005. XXX, 1312 S. mit 150 Grundrissen & Plänen, Glossar, Index, Ln. ISBN 3-422-03093-X * Kier, Hiltrud: ''Kleine Kunstgeschichte Kölns''. Beck, München 2001, ISBN 3-406-47170-6 * Schuh, Christian: ''Köln 85 Stadtteile. Geschichte, Daten, Fakten, Namen. Von A wie Altstadt bis Z wie Zündorf'', Köln Bibliothek 10. Emons Verlag 2003, ISBN 3-89705-278-4 * Stelzmann, Arnold; Frohn, Robert: ''Illustrierte Geschichte der Stadt Köln'', 11. verbesserte Auflage. Bachem, Köln 1990 (1. Auflage 1958), ISBN 3-7616-0973-6 * Treeck, Bernhard van: ''Street Art Köln''. Edition Aragon (Deutschland), Moers 1996, ISBN 3-89535-434-1 * Wolff, Gerta: ''Das Römisch-Germanische Köln'' - Führer zu Museum und Stadt. Bachem, Köln 2000, ISBN 3-7616-1370-9 === Reiseliteratur === * ''Köln'', Merian Heft 7. Juli 1988. * Baedeker Allianz Reiseführer ''Köln'' 9. Aufl. 1994 === Unterhaltsames über Köln === * [[Becker, Jürgen]]: ''Biotop für Bekloppte'' - Ein Lesebuch für Immis und Heimathirsche. Kiepenheuer & Witsch, Köln 1995, ISBN 3-462-02423-X. * [[Biermann, Friedhelm]]: ''Drei Könige, elftausend Jungfrauen und noch etwas mehr'' - Ein unterhaltsamer Streifzug durch die Kölner Jahrhunderte. Emons, Köln 2001, ISBN 3-89705-228-8. * [[Hüsch, Hanns Dieter]]: ''Köln''. Eulen, Freiburg 1993, ISBN 3-89102-235-2. * [[Rademacher, Falko]]: ''Köln für Imis'' - Ein Leitfaden durch die seltsamste Stadt der Welt. Emons, Köln 2006, ISBN 3-89705-249-0. == Websigge == * [https://www.stadt-koeln.de/ Dë Shtadt Kölle ier offizzjäll Websigge] (''op [[Hochdeutsch|deutsch]]'') * [https://www.koeln.de/ Kölnportal] (''op deutsch'') * [https://web.archive.org/web/20060923134736/http://www.viamichelin.de/viamichelin/deu/dyn/controller/mapPerformPage?expressMap=false&act=&pim=true&strAddress=&strCP=&strLocation=K%F6ln&strCountry=240&productId=&x=0&y=0 En Landkaat fun Kölle] * [https://web.archive.org/web/20060211031802/http://www.veedels.info/ De kölsche Veedel em Internet] * (https://www.kruecken.com ne aale Firma us Kölle * [https://web.archive.org/web/20061129095547/http://soundmap.akustikfilm.com/ Kaat met Töhn uß Kölle] (''op [[Englische Sprache|änglesch]]'') * {{dmoz|World/Deutsch/Regional/Europa/Deutschland/Nordrhein-Westfalen/Städte_und_Gemeinden/K/Köln/}} {{commons|Cologne|Kölle}} {{Navvi BZ Kölle}} {{Navvi Shtädt Rb Kölle}} {{Navvi Shtädt NRW}} {{DEFAULTSORT:Kolle}} [[Saachjrupp:Kölle| ]] [[Saachjrupp:Stadt am Rhing]] [[Saachjrupp:Stadt em Rhingland]] [[Saachjrupp:Stadt en Nordrhein-Westfalen]] 5sv55nqs1t73bn6a7pd4wqc5atlgu5w Mao Zedong 0 528312 1611365 1610202 2026-04-29T16:41:10Z InternetArchiveBot 19932 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1611365 wikitext text/x-wiki {{Atikel_op|Stolberjer Platt}} '''Mao Zedong''' (* [[26. Dezember]] [[Joohr 1893|1893]] in [[Shaoshan]]; † [[9. September]] [[Joohr 1976|1976]] ä [[Peking]]) woch dr Vörsetzende va d kommunistische Partei va [[China]]. Usserdäm hod hä dr Vörsetz van d zentrale Volksrejiirung un woch Staatspräsident va China. No häm wood d politische Bewäjung Maoismus jenannd. Mao Zedong, dä döck mä Mao jenannd weed, woch enne van d bekanndste Politiker van öt 20. Jahrhondöt. == Sii Lääve == === Sing Kengkheed === Mao wood am 26. Dezember 1893 als äldste [[Junge|Jong]] van ön Burefamelisch ä Zentralchina jeboore. Dat [[Dorf|Dörp]], ä däm hä läävde, woch ösu aavjescheede, dat hä va dat, wat en dr Rest va d Welt aavjäng, nüüß metbekoom. Hä besood d Schüll em Huuß va singe Liihrer, wobeij hä dobeij mä uswendisch liihrde, wat [[Konfizius]] jeliihrd hod. Dobeij hod hä opjrond va singe Deckkopp döck Kniiß met angere. Nodäm hä d Meddelschüll ä Changsha besood, vong hä a, sich vöör [[Politik]] z interesseere. Hä holde flott op, wat hä en sing ischde Joohre vorpaaßd hod. Sing ischde Opsätz entstänge. Öt zeechde sisch flott, dat hä zo önö Rebell wood. Su schnett hä d Lüüh d Flääte aav, di mo zo di Zitt döck hod. Mao sproch Xiang un mä met Möhde [[Hochchinesich|Chinesisch]]. En d Zitt van d Chinesische Revolution va 1911 wood hä no d Armee va Hunan äjetrocke, jäng dono ävver wärm no d Schüll. 1918 trock hä no Peking, wo hä en d Böscherei van d Peking-Universität werkde. Dobeij liihrde hä [[Li Dazhao]] kenne, önö Marxist, dä d kommunistische Partei va China jründe. Zo di Zitt troff hä öt ischde Mol sing spiidere zweide Vrau [[Yang Kaihui]]. Em Joohr 1923 wood Mao op d zweide Parteikongress en öt Zentralkomitee jewähld. === D Zitt van d Bürjerkresch === Mao vorsood sisch bei dr [[Herbsternte-Aufstand|Herbsternte-Opstand]], dä ävver neerjeschlaare wood. Zösamme met ö paar Övverläävende trock hä sisch en d Berch va Jingjang zöröck. Do troff hä anger Soldate, di och vorloore hodde, un däng sisch met dönö zösamme. Zo di Zitt vong Mao a, sing Jechnere äzöschüchtere, zm Deel sujar ömzöbrenge. Mao wood flott stärk un beherrschde em Joohr 1928 ä Jebiet, ä däm öm d 500.000 Lüüh läävde. Stritt tösche Maos Jruppe un d Jruppe, di zo dr Komintern jehoote, sorchde dovöör, dat öt döck Kresch joov. Zo di Zitt liihrde Mao sing dreide Vrau [[He Zizhen]] kenne, nodäm hä sing zweide zöröckjelosse hod, di bald va sing Jechnere vassjenomme un 1939 ömjebraad wood. [[Datei:Mao and third wife He Jijen.jpg|miniatur|Mao met sing dreide Vrau]] Öm öt Joohr 1934 mood Mao ävver si Jebiit opjävve. Hä trock sich zösamme met sing Soldate em sujenannde [[Langer Marsch|Lange Marsch]] no Yan’an zöröck, wobeij sö Schess hodde. Dö Soldate van dr KMT woore hönö op d Vächde. Sing dreide Vrau maade d Jesondheed Schwierichkeete, un sö wood no Russland jescheckd, öm do wärm op d Bee z komme. Jlichzittich holp öt Mao, ö Küddelche met sing spiidere viirde Vrau [[Jiang Qing]] aa z vange. Ä Yan’an kutt Mao sisch ävver mä met Hölp va d Russe ä Moskau helpe. Hä planzde Mohn a, öm met dä Verkoof va Hasch Jroschens en d Teisch z kriije. === Siich övver Chiang Kai-shek === Nodäm d Japaner opjejovve hodde un sisch us China zöröckjetrocke hodde, kraachde öt wärm ä China. Dr Bürjerkresch flammde wärm op. [[Chiang Kai-shek]] un sing Soldate ongeloore dobeij d Kommuniste su, dat hä sisch am 1. Oktober 1949, dr Daach als d Republik China usjeroffe wood, no Taiwan zöröcktrock. === China stelld sisch op d Siij va Korea jäje d USA === Nodäm d [[United States|USA]] am 7. Oktober 1949 no [[Nordkorea]] ämascheerde, stallt sisch China op d Siij van dat Land, wobeij d Chinese onjeväähr 1 Milliun Soldate äsatze. Öt fluppde am 4. Januar 1951, Seoul ä z nämme. Öt wood zo enne van d jrützde Erfolje va Mao. == D Kulturrevolutiun (1966–1976) == [[Datei:Trip to Ningxia and Gansu.jpg|miniatur|left|Standbelder, di beij d Kulturrevolution kapott jemaad woode]] Em Johr 1966 vong Mao’s Kulturrevolutiun a. Dobeij jäng öt vöör öt Volk doröm, reaktionäre Jedanke en d Partei, onger Liihrer suwi Lüüh, di Kultur schaffe dänge, us z lösche. Hänger d Hand wohl Mao sing Positiun sechere un Jechnere us dr Wäch rümme. Öt leev dorop öruss, dat sich Jurendbande belde un d [[Kind|Kenger]] op d Schüll d Liihrer zm Deel ömbraade. Denkmale woode kapott jemaad, Böcher vorbrannd. D Jruppe öm Mao vorsoote, Kenger dozo z kriije, d Äldere aa z zeeje. D Kulturrevolutiun jäng isch 1976 z Äng. == D Ussepolitik onger Mao == Dr jrützde Erfolch va Mao’s Ussepolitik woch d Opnahm va China en d Vereenichte Natiune em Joohr 1971. Zo d jliche Zitt wood Taiwan ussjeschlosse. Em Joohr 1972 besood [[Richard M. Nixon|Richard Nixon]] Mao. Dodörch wood öt möjelich, önö Bleck en dat sönß vorschloße Land z werpe. Mo sproch van dr Bambusvörhang, dä China vorborje hält. Mao Zedong storv am 9. September 1976 ä Peking. == Jätt z lääse == * [https://web.archive.org/web/20121213040107/http://www.infopartisan.net/archive/maowerke/ Werke Mao Tse-tungs ä [[Hochdeutsch|dütsche Sproch]]] [[Saachjrupp:Mann]] 1tvax47jh5hee2vdp1ygtx9vjcgz3yx Metmaacher:James500 2 529617 1611366 1608271 2026-04-29T19:19:18Z James500 21749 Remove template 1611366 wikitext text/x-wiki {{Userpage}} {{Babel|en}} [[en:User:James500]] m4lmisz6eqbycoecmehzbahntl1krki